Rozmowa z prezes Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. Relacje pomiędzy wzorem przemysłowym, wynalazkiem i wzorem użytkowym?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozmowa z prezes Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. Relacje pomiędzy wzorem przemysłowym, wynalazkiem i wzorem użytkowym?"

Transkrypt

1 BIULETYN WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ DLA PRZEDSIĘBIORCÓW NR 2/2010 EGZEMPLARZ BEZPŁATNY Rozmowa z prezes Instytutu Wzornictwa Przemysłowego Relacje pomiędzy wzorem przemysłowym, wynalazkiem i wzorem użytkowym? Jak Moonlight walczy z podróbkami

2 Projekt Przedsiębiorco, chroń swój pomysł! Biuletyn własności intelektualnej dla przedsiębiorców jest realizowany przez Fundację Rozwoju Regionów ProRegio W ramach projektu od stycznia 2010 r. do marca 2012 r. ukaże się 8 edycji biuletynu. Patronat honorowy nad projektem sprawują: Patronat medialny nad projektem sprawuje: Wydawca: Fundacja Rozwoju Regionów ProRegio ul. 23 Lutego 7, Poznań tel , tel./fax Redakcja: Jerzy Gontarz Obsługa merytoryczno-techniczna: Paweł Siedlecki Projekt logotypu: Wojciech Janicki Projekt graficzny: Alina Merha Smartlink Skład: Smartlink Zdjęcie na okładce: Podkładki filcowe z serii ROSES, projektu Katarzyny Florkowskiej z łódzkiej firmy Boogie, prezentowane podczas Arena Design w Poznaniu. Fot. Jerzy Gontarz

3 EGZEMPLARZ BEZPŁATNY W numerze FOT. EWA BIELAŃCZYK, SŁAWOMIR OBST BIULETYN WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ DLA PRZEDSIĘBIORCÓW NR 2/2010 Rozmowa z prezes Instytutu Wzornictwa Przemysłowego Relacje pomiędzy wzorem przemysłowym, wynalazkiem i wzorem użytkowym? Jak Moonlight walczy z podróbkami 4 Wzór (nie) do naśladowania rozmowa z Beatą Bochińską, prezes Instytutu Wzornictwa Przemysłowego 6 Przedsiębiorco, wyróżniaj się! przestrzenny znak towarowy a wzór przemysłowy Szanowni Innowacyjni Przedsiębiorcy, Zainteresowanie, jakie wzbudził wśród Państwa pierwszy numer biuletynu Własność Intelektualna utwierdziło mnie w przekonaniu, że działanie Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka i praca naszego zespołu redakcyjnego są uzasadnione. Szczególnie cieszy mnie fakt, że zgłaszają Państwo propozycje tematyki, jaka powinna się w biuletynie znaleźć. Z rozmów z Państwem wnioskuję, że przedsiębiorcy są coraz bardziej świadomi znaczenia kwestii odnoszących się do własności intelektualnej w innowacyjnym biznesie. Niestety, sama świadomość to czasami za mało. Dlatego w biuletynie staramy się przekazywać wiedzę, którą uda się Państwu wykorzystać w praktyce. Myśląc o pierwszym numerze biuletynu, mam poczucie dobrze wykonanej pracy stanowi on rzeczywistą odpowiedź na nurtujące Państwa problemy. Wiele osób zadaje mi często pytanie: czy własność intelektualna nie jest sztucznym wytworem, który generuje dodatkowe koszty w przedsiębiorstwie? Po co poświęcać czas na jej ochronę? Odpowiedź jest prosta: po to, by na twórczej pracy innowacyjnego przedsiębiorcy można było zarobić i by zarobek każdego pojedynczego przedsiębiorcy przekładał się ostatecznie na konkurencyjność polskiej gospodarki. Drugi numer biuletynu poświęcamy wzornictwu przemysłowemu. W kolejnej odsłonie Własności Intelektualnej dowiedzą się Państwo, jak chronić wzór przemysłowy, pokażemy Państwu zmagania konkretnych firm z naśladowcami oraz różnice pomiędzy wzorem przemysłowym a innymi formami własności przemysłowej. Mając nadzieję na ponowne poczucie dobrze wykonanej pracy......zapraszam do lektury 8 Ładne i użyteczne relacje między wzorem przemysłowym, wynalazkiem i wzorem użytkowym Spory o wzory kiedy dochodzi do naruszenia praw własności przemysłowej Jak chronić produkt Moonlight walczy z naśladowcami Cudzym kosztem Plagiarius, czyli negatywna nagroda za kopie produktów Dobry dizajn to dobry biznes rola wzornictwa we współczesnej gospodarce Pieniądze na wzornictwo konkurs do działania 4.2 Programu Innowacyjna Gospodarka 19 Flesz wydarzenia w skrócie Anna Tomtas-Anders Dyrektor Generalny Fundacji Rozwoju Regionów ProRegio WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010 3

4 (WI)WISEKCJA Wzór (nie) do naśladowania Beata Bochińska prezes Instytutu Wzornictwa Przemysłowego Decyzja dotycząca zastrzegania wzoru powinna zależeć od oceny ryzyka biznesowego i kosztów. FOT. ARCHIWUM IWP Kiedy przy projektowaniu nowego produktu producent ma do czynienia z prawami własności intelektualnej? Jest kilka takich momentów. Zacznijmy od przeprowadzenia badań planowanego do wdrożenia produktu np. przez centrum badawczo-rozwojowe (CBR). Pojawia się pytanie, kto ma prawo do wyników badań, które pozwalają wprowadzić innowacyjny produkt na rynek. Powinny to regulować precyzyjne ustalenia pomiędzy firmą i CBR. Kolejny moment: mamy koncept i wyniki badań wskazujące na sukces rynkowy nowego produktu. Przedsiębiorstwo sporządza brief i zaprasza studio projektowe. Tu musi powstać umowa między projektantem a firmą, dotycząca przeniesienia majątkowych praw autorskich albo udostępnienia licencji na korzystanie z projektu. To drugie rozwiązanie sprawia, że projektant bierze na siebie większą odpowiedzialność za powodzenie rynkowe produktu. Jeśli będzie się dobrze sprzedawał, projektant będzie otrzymywał tantiemy. I trzeci etap gdy produkt już powstał, pojawia się pytanie, czy chronić ten wzór i kto to ma zrobić. Mogą być sytuacje, w których nowego wzoru nie warto zgłaszać do ochrony? W wypadku patentu to prosta sprawa. Wynalazek będzie znajdował odbiorców przez wiele lat. Ze wzorem przemysłowym jest inaczej. Bywa, że produkt powstaje dwa, trzy lata, a żyje na rynku pół roku. Temat zastrzegania wzoru jest mocno dyskutowany w środowisku. Producenci mówią wprost: po co mam zgłaszać do ochrony wzór, skoro mój produkt zmienia się sezonowo? Przykładem są firmy odzieżowe, których kolekcje są wymieniane nawet co dwa tygodnie. Jestem daleka od stwierdzenia, że ochrona jest niepotrzebna. Ale trzeba brać pod uwagę to, że czas wdrażania produktów bardzo się skrócił, a objęcie nowego wzoru ochroną prawami wyłącznymi trwa nieproporcjonalnie długo. Przydatność tego instrumentu dla przedsiębiorcy miałaby sens, gdyby ochrona następowała automatycznie po zgłoszeniu. Druga kwestia dotyczy sprawności działania wymiaru sprawiedliwości. Dziś można przygotować aplikację wyłapującą plagiaty. Są takie do rozpoznawania kopii prac naukowych. Decyzja dotycząca zastrzegania wzoru powinna zależeć od oceny ryzyka biznesowego i kosztów. Nie nakłonimy do tego przedsiębiorców, używając emocjonalnych argumentów. Oni mają produkować zysk. Jeżeli poczują przełożenie w postaci uratowania pieniędzy w swoim biznesplanie, to po prostu w to pójdą. Poza tym firmy, które rozwijają nowy produkt o cechach pozwalających na zastrzeżenie go, stanowią jednak mniejszość. Zaprojektuj Swój Zysk przedsięwzięcie IWP realizowane jako projekt kluczowy w Programie Innowacyjna Gospodarka to między innymi edukowanie firm w zakresie wdrażania nowych wzorów i współpracy z projektantami. Na naszym portalu zamieściliśmy profesjonalne narzędzie do przeprowadzenia audytu. Po wprowadzeniu odpowiednich danych pojawia się graficzna informacja, na ile firma jest dziś gotowa do zaaplikowania wzornictwa. Przedsiębiorca dowiaduje się, które obszary musi wzmocnić, by wykorzystać swój potencjał. Przed podjęciem współpracy z projektantem musimy odpowiedzieć sobie na kilka ważnych pytań. Czy chcemy zastosować strategię wykorzystania wzornictwa po to, by poszerzyć rynek i dotrzeć do nowych odbiorców, czy chcemy zastosować wzornictwo, by wyróżnić swój brand, czyli nastawiamy się na wzrost wartości firmy, a nie produktu? Czy też chcemy stworzyć produkt atrakcyjny, a nie innowacyjny? Czy może wolimy rozwinąć kompetencje firmy, bo zamierzamy zostać graczem oferującym wysokojakościowy innowacyjny produkt, sprzedawany z wyższą marżą? To są różne strategie. Projektant po studiach z design management (taki kierunek IWP realizuje wspólnie ze Szkołą Główną Handlową) pytania te zada przedsiębiorcy na pierwszym spotkaniu. Próbujemy wyjaśnić przedsiębiorcy, że design i współpraca z projektantem to jest proces biznesowy. Taki sam jak zarządzanie logistyką czy finansami wymaga wiedzy i kompetencji wewnątrz organizacji lub wsparcia zewnętrznego. 4 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010

5 (WI)WISEKCJA O zastrzeganiu wzoru też powinny decydować względy biznesowe. Co jeśli produkt nie będzie chroniony i pojawią się kopie? Zawsze można wystąpić przeciwko temu, kto kopiuje i wejść na drogę sądową. Bez względu na to, czy wzór przemysłowy jest zastrzeżony, czy nie. Jeśli prawa do wzoru nie zostały przeniesione na producenta, tylko autor projektu udzielił licencji, to obaj są zainteresowani tym, by kopie nie rozprzestrzeniały się na rynku. Kopiowanie łatwiej udowodnić. Trudniejsze do wykrycia i napiętnowania jest naśladownictwo. To kwestia precyzyjnego egzekwowania kryteriów. Eksperci Instytutu Wzornictwa Przemysłowego często są powoływani na rzeczoznawców. Dokonują analizy wizerunkowej produktu. Prawo jasno precyzuje, jakie świadome działania wprowadzają klienta w błąd. Naśladowca może też nie podszywać się pod żadną markę, nie udawać, że jest np. Louisem Vuitton, ale wytworzy produkt posiadający wszystkie funkcjonalności wymyślone w pierwowzorze. Oba przypadki podlegają restrykcjom prawnym. Przez IWP przewinęło się mnóstwo znanych producentów, którzy złotymi zgłoskami wypisują swoje misje i głośno mówią o społecznej odpowiedzialności. Takie firmy występują przeciwko sobie z oskarżeniami o kopiowanie. We wzornictwie przemysłowym istnieje jednak duży zestaw kryteriów mierzalnych, które można stosować do wzorów. I nie mają one nic wspólnego z subiektywnymi odczuciami estetycznymi. Organizowany przez IWP konkurs Dobry Wzór pokazuje, że na rynku pojawia się wiele oryginalnych produktów. U nas nie można zgłosić produktu do konkursu. W pierwszym etapie przez cały rok nasi eksperci robią research, szukając produktów, które weszły na rynek w ostatnich trzech latach. Sprawdzają je przy zastosowaniu przyjętych kryteriów. W drugim etapie grupa ekspertów te produkty kwalifikuje bądź nie do konkursu i dopiero w tej fazie proponuje producentom wystawienie produktu w konkursie. Podczas przeglądu eksperci sprawdzają prawa autorskie. Czy zdarza się, że eksperci wykrywają dwa identyczne produkty? Tak. Ale proszę zwrócić uwagę, jak istotną rolę odgrywa panel ekspertów. Na etapie selekcji eksperci zwracają się do producentów o podanie ważnych informacji. Każdy musi spełnić regulaminowy warunek: podać, czy jego produkt jest zastrzeżony, kto jest właścicielem praw autorskich, czy firma ma prawo do obrotu tym produktem, w jaki sposób powstawał. To nie arytmetyka decyduje, ale precyzyjne kryteria. Taka weryfikacja pozwala podjąć świadomą decyzję o dopuszczeniu produktu czy usługi do konkursu. Jeśli ktoś poda w dokumentach nieprawdę (a wypełniają je osoby odpowiednio umocowane w firmie), to stwarza problem swojej firmie. Gdy już musi podać dokładne dane, mocno się zastanawia nad zgłoszeniem. Dlatego na etapie konkursowym rzadko się zdarzają przypadki nieuczciwego kopiowania czy naśladowania. Nasz konkurs ma większy prestiż niż wszystkie plebiscyty konsumencko-marketingowe. Ekspercki charakter sprawia, że już w pierwszej selekcji wyłaniane są firmy, które mają sformułowaną strategię, inwestują w prace rozwojowe, zakupienie praw autorskich, zastrzeżenie wzoru, świadome wprowadzanie go na rynek pod potrzeby klienta. Dopiero po panelu ekspertów typowana jest grupa produktów, które stają do finału. W tej fazie zapraszamy do jury międzynarodowych jurorów oraz jurorów instytucjonalnych od Urzędu Patentowego RP po Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Są przedstawiciele samych projektantów, ale takie osoby, które nie pracują już czynnie nad projektowaniem, by nie dochodziło do konfliktu interesów. Wszyscy oceniają produkty, przyznając punkty. Potem prowadzone są dyskusje. Bywają burzliwe, ale nigdy nie spieraliśmy się o to, czy ten produkt powinien wejść do finału, czy nie. Co ciekawe, dotychczas wygrywały mało spektakularne produkty, które jednak miały olbrzymią wartość dodaną związaną z dobrym projektem. Czy nie mieli Państwo pokusy, by pokazywać negatywne przykłady źle zaprojektowane lub skopiowane wzory? Jestem zwolenniczką pokazywania sukcesów rynkowych. One bardziej działają na wyobraźnię inspirują i edukują. Przekonujemy, że współpraca z projektantem i zastrzeżenie wzoru pod warunkiem, że jest opłacalne dla producenta może przynieść sukces w przeciwieństwie do kopiowania cudzych pomysłów. Obraliśmy metodę edukacji opartej na pozytywnych przykładach. Przekonujemy: zyskasz na tym, jak stworzysz swój produkt. A nie: nie kopiuj cudzego. To powinno być oczywiste jak przykazanie dekalogu. Ale nie jest to jasne dla wszystkich. Nieuczciwych może warto zawstydzać? Tak postrzegam niemieckiego Plagiariusa negatywną nagrodę za plagiat. Misją IWP jest promowanie i budowanie metod, jak tworzyć i wdrażać nowe wzory. Niemniej w projekcie Zaprojektuj Swój Zysk do warsztatów dla producentów i projektantów wprowadziliśmy element związany z ochroną praw własności intelektualnej. Przy czym pokazujemy, jak przeliczać, czy zastrzeganie wzorów w konkretnej sytuacji się opłaca, czy nie. Wracając do Plagiariusa, na pewno można i trzeba próbować walczyć z kopiowaniem. Nasz kraj pokazał, że potrafi to robić. Proszę zwrócić uwagę, że w ostatnich tygodniach Polskę wykreślono z amerykańskiej czarnej listy krajów pirackich (więcej w rubryce Flesz przyp. red.). Natomiast Kanada, Hiszpania, Włochy i Finlandia na tej liście wciąż są. To kwestia tego, na ile administracja państwowa chce podejmować takie działania. Nie ma wątpliwości, że system polski jasno precyzuje, czego nie wolno robić. W naszym kraju nie ma podskórnego przyzwolenia na kopiowanie. Jakie namacalne korzyści mogą wynikać z wykreślenia Polski z czarnej listy? Wykreślenie z amerykańskiej listy może skutkować tym, że dla Polski rozwiąże się worek z inwestycjami zagranicznymi. Bo przy rozpatrywaniu lokalizacji w Europie takich inwestycji, jak centra R&D, jednym z pierwszych kryteriów jest to, czy w danym kraju szanuje się prawa własności intelektualnej. Rozmawiał Jerzy Gontarz Zaprojektuj Swój Zysk Instytut Wzornictwa Przemysłowego (IWP) jest strategicznym doradcą przedsiębiorstw, projektantów i administracji publicznej w zakresie rozwoju wzornictwa i wprowadzania nowych produktów na rynek. Ma status centrum badawczo-rozwojowego. Od końca 2008 r. realizuje finansowany z Funduszy Europejskich projekt Zaprojektuj Swój Zysk (ZSZ). W ramach niego powstał podręcznik Design Management. Zarządzanie wzornictwem, portal www. zsz.com.pl, platforma e-learningowa. IWP organizuje bezpłatne warsztaty dla projektantów, przedsiębiorców oraz obu grup jednocześnie. Zajęcia w grupach interdyscyplinarnych pozwalają wypracować wspólny język i model efektywnej współpracy firm i projektantów. Portal projektu udostępnia specjalistyczną wiedzę, jak osiągać zysk ze wzornictwa, a także opisy konkretnych przypadków polskich i zagranicznych firm. Wejdź WŁASNOŚĆ na INTELEKTUALNA 2/2010 5

6 Ochrona własności przemysłowej Przedsiębiorco, odróżnij się! Elżbieta Piątkowska Elżbieta Piątkowska rzecznik patentowy W niektórych przypadkach z uwagi na charakter rozwiązania dany wzór przemysłowy może być chroniony jako znak towarowy. FOT. EWA BIELAŃCZYK, SŁAWOMIR OBST W dobie dużej konkurencji firmy toczą nieustającą walkę o klienta i utrzymanie pozycji na rynku. Każdy przedsiębiorca różnymi sposobami dąży do tego, aby klient łatwo mógł zidentyfikować źródło pochodzenia jego towarów i usług. Wykorzystuje obowiązujące przepisy w jak najszerszym zakresie w celu zapewnienia sobie wyłączności, ochrony zindywidualizowanego charakteru produktów, wypracowanego bardzo często w wyniku wieloletnich doświadczeń, dużych nakładów finansowych na marketing i reklamę. Klient wprowadzony w błąd Znaczącym środkiem prawnym wspierającym te starania jest prawo autorskie. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych 1 (cyt. dalej: papp), ochronie podlega każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od swojej wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (art. 1 papp). Jednak to nie jedyna forma ochrony wytworów myśli ludzkiej. Artykuł 13 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji 2 (cyt. dalej: uznk) stanowi, że czynem nieuczciwej konkurencji jest naśladowanie gotowego produktu, które polega na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, wprowadzając w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Wynika z tego, że dozwolone jest kopiowanie innych cech niż postać zewnętrzna całości lub części, detali danego produktu. Normy prawne zawarte w tym artykule mają na celu ochronę przedsiębiorstw oraz zapewnienie im prawidłowego działania w warunkach wolnej konkurencji, a także dostępu do rynku na równych prawach. Granice takiego dozwolonego naśladownictwa nie są zbyt szerokie, ponieważ zawężają je przepisy związane z ochroną praw bezwzględnych. Należy do nich przede wszystkim ustawa prawo własności przemysłowej 3 (cyt. dalej: pwp), regulująca m.in. prawa wyłączne wynikające z rejestracji wzorów przemysłowych. Najkorzystniejszym sposobem ochrony wyników pracy własnego umysłu jest uzyskanie patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, znak towarowy lub prawa z rejestracji na wzór przemysłowy w Urzędzie Patentowym RP lub właściwym urzędzie ds. własności przemysłowej w innym państwie lub regionie. Zgodnie z art. 5 uznk, czynem nieuczciwej konkurencji jest takie oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzać w błąd klientów. Zwłaszcza jeśli w tym celu zostanie wykorzystana nazwa, godło, skrót literowy lub inny charakterystyczny symbol, wcześniej stosowane zgodnie z prawem do oznaczania innego przedsiębiorstwa. Zastosowanie ochrony przewidzianej w art. 5 uznk uzależnione jest od oceny pierwszeństwa używania na rynku określonego oznaczenia, nazwy, istnienia stosunku konkurencji między danymi podmiotami gospodarczymi oraz możliwości wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości przedsiębiorstwa. Polskie prawo chroni również niezarejestrowany znak towarowy, ale ta ochrona wymaga wielu nakładów i materiału dowodowego. Wykorzystanie cudzego niechronionego oznaczenia jest czynem nieuczciwej konkurencji tylko wówczas, gdy może wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług (art. 10 uznk). Znacznie silniejszą ochronę w Polsce i na świecie gwarantuje zarejestrowanie oznaczenia we właściwym urzędzie patentowym i uzyskanie na znak prawa ochronnego. Ochrona kumulatywna Ustawa pwp daje przedsiębiorcy możliwość ochrony praw wyłącznych w dość szerokim zakresie poprzez kumulatywną ochronę, tzn. w niektórych przypadkach z uwagi na charakter rozwiązania dany wzór przemysłowy może być chroniony jako znak towarowy, najczęściej trójwymiarowy, przestrzenny. Jest to możliwe, jeśli kształt produktu lub jego opakowania mają cechy i charakter odróżniający, wymagany dla znaków towarowych. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeśli oznaczenie 6 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010

7 Ochrona własności przemysłowej takie nadaje się do odróżniania towaru jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Znakiem może być wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy (art. 120 ust. 1 i ust. 2 pwp). Znak towarowy musi być także tego rodzaju, aby w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, mógł być postrzegany przez odbiorców jako oznaczenie, według którego można dany towar lub usługę zindywidualizować, co do źródła pochodzenia. W doktrynie utrwalił się pogląd, że znak powinien być czytelny i zrozumiały. Odbiorca nie powinien dokonywać wnikliwej analizy znaku w celu wyszukiwania jego cech indywidualizujących. Znak towarowy może mieć różne formy, między innymi: znaku słownego, graficznego (kompozycji fantazyjnej, abstrakcyjnej lub figuralnej, będącej innowacyjnym przekształceniem obrazów z otaczającej nas natury, np. drzewo, kwiat, błysk światła, kropla wody, tęcza) oraz przestrzennego (trójwymiarowego). W praktyce zasadniczo wyróżnia się dwa rodzaje form przestrzennych: formy towarów oraz formy plastyczne. Formami plastycznymi są trójwymiarowe formy przedmiotów autonomiczne od zgłoszonych towarów i usług, na przykład kształt odkurzacza, kształt puszki do piwa, słoika do dżemów, butelki do alkoholi, opakowania do słodyczy. Znaki w takiej postaci mogą podlegać ochronie zarówno jako znaki towarowe w ścisłym tego słowa znaczeniu lub jako typowe znaki usługowe. W doktrynie i literaturze przedmiotu najczęściej pod pojęciem forma przestrzenna rozumie się zewnętrzny wygląd przedmiotu, ukształtowanego między innymi przy użyciu charakterystycznego rysunku. Forma znaków przestrzennych często jest zbliżona lub identyczna z cechami wzorów przemysłowych, co powoduje, że przeciętny odbiorca, sięgając po towar z półki, nie zawsze orientuje się, z jaką formą ochrony ma do czynienia (ze znakiem towarowym czy ze wzorem przemysłowym). Granica pomiędzy tymi dwoma formami ochrony, tj. przestrzennych znaków towarowych i wzorów przemysłowych, jest bardzo płynna. Rezygnując z ubiegania się o rejestrację wzoru przemysłowego na korzyść przestrzennego znaku towarowego, trzeba pamiętać, że ten ostatni nie nadaje się do ochrony (rejestracji), jeżeli docelowy krąg odbiorców nie będzie go kojarzył z konkretnym przedsiębiorcą, ale z towarem jako takim. Obrazuje to poniższy przykład: Znak towarowy przestrzenny Odmowa udzielenia prawa ochronnego Przestrzenne znaki towarowe Wybór formy ochrony, a zwłaszcza strategii i zakresu ochrony, należy do przedsiębiorstwa. Przedsiębiorcy wykorzystają te możliwości, chroniąc swoje produkty, ich wygląd zewnętrzny, jako przestrzenne znaki towarowe (kształt opakowania: jednostkowego do artykułów spożywczych, kosmetyków, alkoholi, papierosów, słodyczy, opakowania farb; kształt produktu: tabletki, szczotki do zębów, ciastka, lodów) i jednocześnie wzory przemysłowe. Czynnikiem skutecznej ochrony i utrzymania pozycji przedsiębiorstwa na rynku jest dokonywanie zgłoszeń znaków towarowych w możliwie najszerszym zakresie, zgłaszanie do ochrony jak największej liczby używanych form graficznych i słowno-graficznych. Wcześniejsza rejestracja formy plastycznej jako wzoru wyłącza możliwość zarejestrowania jej przez inną osobę jako znaku towarowego bez zgody uprawnionego. Wcześniejsze prawo ochronne udzielone na przestrzenny znak towarowy może stanowić Istotą przestrzennych znaków towarowych (których przykłady pokazano obok) jest trójwymiarowość. Typową formą przestrzenną najczęściej wykorzystywaną w obrocie gospodarczym jest sam kształt towaru lub jego opakowanie: butelki, puszki, bombonierki, pudełka. Mogą to być także produkty, które nie stanowią żadnej funkcji użytkowej. Atutem takich znaków przestrzennych może być między innymi ich kolorystyka, walory estetyczne, oraz naniesiona na nie grafika. To wszystko sprawia, że znaki są łatwe do zapamiętania i wyróżniają się spośród innych znaków. Ich zaletą jest również to, że nie są powiązane z żadnym mówionym naturalnym językiem, dzięki czemu są jednakowo odbierane i postrzegane na całym świecie. Przedsiębiorcy, chroniąc swoje wyroby za pomocą przestrzennych znaków towarowych, np. wykorzystując kształt towarów i ich opakowania, dążą do ochrony wizerunku danego produktu: wizerunku kawy, kosmetyków, zabawek, wizerunku produktów spożywczych, napoi itp. będącego symbolem danego przedsiębiorstwa. podstawę odmowy udzielenia prawa z rejestracji na wzór przemysłowy, w którym wykorzystano wiodące, wyróżniające elementy danego znaku. I odwrotnie wcześniejsze prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może stanowić podstawę odmowy udzielenia prawa ochronnego na przestrzenny znak towarowy, ponieważ narusza prawo majątkowe osoby trzeciej (art. 117 ust. 2 pwp). Przedsiębiorcy, podejmując decyzję o formie ochrony swoich produktów, coraz częściej biorą pod uwagę czas ochrony w związku z planowaną żywotnością danego towaru na rynku. Z uwagi na współzależność tych cech często postanawiają, że towary mające cechy wzorów przemysłowych będą chronione jako przestrzenne znaki towarowe. Ochrona na znaki towarowe jest udzielana na 10 Wzory przemysłowe Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Wytworem jest każdy przedmiot wytwarzany w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych (art. 102 ust. 1 i ust. 2 pwp). Ochronę wzoru przemysłowych stanowią istotne cechy postaciowe, które wyróżniają zgłoszony wzór od innych znanych już wzorów. lat z możliwością przedłużania na dalsze okresy ochronne w nieskończoność, natomiast ochrona wzoru przemysłowego jest udzielana maksymalnie na 25 lat i podzielona na pięcioletnie okresy ochronne. Podstawa prawna: 1 Ustawa z 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 z późn. zm.) pwp 2 Ustawa z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U z 2003 r. nr 153, poz z późn. zm.) uznk 3 Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. nr WŁASNOŚĆ 80, poz. INTELEKTUALNA 904 z późn. zm.) 2/2010 papp. 7

8 OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ Ładne i użyteczne Paweł Koczorowski dr Paweł Koczorowski ekspert w Departamencie Badań Patentowych Urzędu Patentowego RP Jakie relacje zachodzą pomiędzy wzorem przemysłowym a wynalazkiem i wzorem użytkowym? FOT. PAWEŁ PAWŁOWSKI/ŻELAZNA STUDIO Ochrona dokonań innowacyjnych jest fundamentem, na którym nowoczesne systemy gospodarcze budują ochronę prawną każdego rodzaju własności przemysłowej każdego rodzaju, ale z wyjątkiem oznaczenia geograficznego. Oznaczenie geograficzne ma na celu uchronienie cennej, wielowiekowej tradycji wytwórczej przed wyparciem jej przez nowoczesne, innowacyjne technologie. Pozostałe rodzaje własności przemysłowej mają wspólny atrybut: umożliwiają objęcie ochroną tylko nowe rozwiązania, bo bez nowości nie sposób mówić o innowacyjności. Gwoli przypomnienia: obowiązująca w Polsce ustawa prawo własności przemysłowej (pwp) rozróżnia sześć rodzajów własności przemysłowej: wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne i topografie układów scalonych. Podobne, chociaż niekoniecznie identyczne podziały wprowadziło wiele państw w swoich systemach prawnych. Przykładem różnic w uregulowaniu prawnym własności przemysłowej może być wzór użytkowy, który jest znany w systemach prawnych zaledwie 56 państw i 2 organizacji regionalnych (ARIPO i OAPI), co stanowi w przybliżeniu jedną trzecią liczby państw i organizacji międzypaństwowych, zrzeszonych w Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO W Europie wzoru użytkowego nie znają prawodawstwa m.in. Szwecji, Norwegii, Islandii, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Litwy, Łotwy i kilku państw bałkańskich. Wzór użytkowy jako odrębny rodzaj własności przemysłowej nie funkcjonuje również np. w USA i Kanadzie. Natomiast większość państw obejmuje ochroną wynalazki, wzory przemysłowe i znaki towarowe, dostrzegając w tych rodzajach własności przemysłowej ważne instrumenty służące kształtowaniu ładu gospodarczego. Innowacyjność może się przejawiać w różnych sferach, np. technicznej, wizualnej, organizacyjnej, finansowej albo dotyczącej odmian roślin czy ras zwierząt. Poniżej zajmiemy się dwoma pierwszymi obliczami innowacyjności: postępem technicznym i aspektem estetycznym, lecz tylko w odniesieniu do własności przemysłowej. Wartości estetyczne utworów, jako niezwiązane z własnością przemysłową, są chronione na mocy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Innowacyjność w sferze techniki jest chroniona poprzez patenty na wynalazki i prawa ochronne na wzory użytkowe (nie będziemy się tu zajmować prawami z rejestracji topografii układów scalonych, ponieważ ten rodzaj własności przemysłowej ma obecnie drugorzędne znaczenie). O innowacyjności technicznej mówimy wtedy, gdy po pierwsze zostaje sformułowany problem techniczny i po drugie ten problem zostaje rozwiązany. Właśnie to rozwiązanie problemu technicznego jest wynalazkiem albo wzorem użytkowym, zależnie od zakresu ochrony, którą osoba uprawniona do tego rozwiązania zamierza lub może uzyskać. Innowacyjność techniczna, polegająca na postawieniu i rozwiązaniu problemu technicznego, nie wyklucza oczywiście walorów wizualnych otrzymanego rozwiązania. Przykład: mosty wiszące zachwycają lekkością i elegancją sylwetki, są przedmiotem podziwu dla swoich walorów estetycznych i wdzięcznym obiektem dla fotografików. Jednakże wartości estetyczne są z punktu widzenia wymogów konstrukcyjnych efektem ubocznym, chociaż wielce pożądanym, w procesie rozwiązywania problemów technicznych, dotyczących wytrzymałości na obciążenia statyczne i dynamiczne, odporności na zjawiska impulsowe jak uderzenia wiatru czy trzęsienia ziemi, zdolności do kompensacji zmian termicznych, tłumienia drgań itp. Walory wizualne nie podlegają jednak ochronie poprzez patenty na wynalazki i prawa ochronne na wzory użytkowe, ponieważ ochrona rozwiązań problemów technicznych polega na wskazaniu w zastrzeżeniach patentowych (w przypadku 8 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010

9 OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ wynalazku) lub zastrzeżeniach ochronnych (dla wzoru użytkowego) wyłącznie cech technicznych, wynikających z rozwiązania postawionego problemu technicznego. Przykład: prawidłowe jest zastrzeżenie wartości kątów pomiędzy kolejnymi linami nośnymi mostu wiszącego, mających wspólny wierzchołek u szczytu pylonu, np. kątów w zakresie od 10 do 60 stopni, co 10 stopni, jeżeli te wartości wynikają z potrzeb konstrukcyjnych projektu mostu. Nieprawidłowe jest zastrzeżenie czerwonej barwy powłoki pokrywającej te liny, ponieważ efekt wizualny wywołany u osoby patrzącej na ten most nie jest jego cechą konstrukcyjną nie ma wpływu na właściwości mechaniczne budowli. Nawet gdyby utrzymywać, że czerwona barwa rozwiązuje problem sygnalizowania pilotom statków powietrznych (np. lotniarzy) istnienia niebezpiecznej dla nich przeszkody, to nie jest to problem techniczny: skuteczna sygnalizacja wymaga od odbiorcy zdolności do interpretacji sygnałów, a to już nie jest domeną techniki, lecz np. psychologii. Z tego powodu kształt, barwa, ornamentacja elementów mostu wiszącego nie podlega ochronie patentowej, jeżeli nie spełnia żadnych funkcji technicznych. Podsumujmy: rozwiązania problemów technicznych mogą być chronione patentami (wynalazki) lub prawami ochronnymi (wzory użytkowe) i oczywiście mogą mieć walory estetyczne, ale te już nie podlegają ww. rodzajom ochrony. Z drugiej strony rozwiązania problemów nietechnicznych, np. cechy wizualne niezwiązane z żadną funkcją techniczną, nie mogą uzyskać wspomnianej wyżej ochrony. Innymi słowy, rozwiązania mające charakter jedynie estetyczny nie są uważane za wynalazki ani za wzory użytkowe i w konsekwencji nie mogą być podstawą do udzielenia praw wyłącznych, płynących z patentu lub prawa ochronnego na wzór użytkowy. Nie znaczy to, że walory estetyczne nie mają wartości z punktu widzenia prawa, albo że nie mogą być chronione. Ochronę wartości estetycznych przedmiotu zapewnia prawo z rejestracji wzoru przemysłowego. Wzór przemysłowy jest komplementarnym do wynalazku i wzoru użytkowego rodzajem własności przemysłowej. Komplementarność polega na tym, że prawa wyłączne uzyskane dzięki rejestracji wzoru przemysłowego (czyli prawa z rejestracji wzoru) dotyczą tylko cech wizualnych chronionego przedmiotu, a zupełnie pomijają jego cechy techniczne. Dla porównania: omawiane w aspekcie wynalazku i wzoru użytkowego rozwiązanie problemu technicznego musi być wyrażone przez zespół cech technicznych, z którymi mogą wiązać się walory estetyczne, lecz ochronie podlega tylko strona techniczna rozwiązania. W przypadku wzoru przemysłowego sytuacja zostaje odwrócona: chroniony projekt musi mieć walory estetyczne, które mogą być powiązane z cechami technicznymi, ale ochronie podlega wyłącznie strona wizualna. Dodajmy, że pod względem wizualnym wzór przemysłowy musi być nowy i wyróżniać się indywidualnym charakterem. RYS. PAWEŁ KOCZOROWSKI Przykład: znane są na rynku szklanice do piwa (bez nóżki) i tzw. pokale (kielichy na nóżce) o pojemności 0,33 l i 0,5 l. Wzór szklanicy o pojemności 1 l jest niewątpliwie nowy, ponieważ różnice w wymiarach w porównaniu ze szklanicami 0,33 i 0,5 litra są znaczące i łatwo zauważalne nawet dla niezorientowanego użytkownika, np. przypadkowego klienta w ogródku piwnym. Jednakże taki wzór szklanicy nie ma indywidualnego charakteru, jeżeli jest tylko przeskalowaną kopią znanej, mniejszej szklanicy i w takim przypadku nie powinien być zarejestrowany jako wzór przemysłowy. Nowość i indywidualny charakter wzoru przemysłowego można ocenić dość precyzyjnie: wzór jest nowy, jeżeli pomijając nieistotne szczegóły nie jest identyczny z wcześniej ujawnionym wzorem (por. art. 103 pwp). Wzór ma indywidualny charakter, jeżeli ogólne wrażenie jakie sprawia na zorientowanym użytkowniku różni się od wrażenia wywoływanego przez wcześniej znany wzór (por. art. 104 pwp). Problem w ocenie nowości mogą stanowić wspomniane nieistotne szczegóły. Z kolei indywidualny charakter wzoru dopuszcza pewien zakres swobody twórczej przy jego opracowaniu. Oceniając zdolność wzoru przemysłowego do uzyskania praw wyłącznych nie polegamy na subiektywnej ocenie, czy przedmiot nam się podoba, czy nie. Określenia ładny, piękny, zachwycający, nijaki, brzydki, koszmarny, siermiężny, kiczowaty itp. odwołują się do indywidualnych odczuć osoby patrzącej na przedmiot i nie są wyznacznikiem obiektywnej oceny możliwości udzielenia praw wyłącznych, chroniących dany wzór przemysłowy. Przykład: wzór przemysłowy krasnala ogrodowego może być chroniony prawem z rejestracji, jeżeli jest nowy i ma indywidualny charakter. Nie ma to związku z faktem, że w odczuciu wielu ludzi, może nawet większości, takie krasnale są koszmarnym kiczem. Zorientowanie na aspekt wyłącznie wizualny przejawia się na przykład w tym, że ochroną z rejestracji wzoru przemysłowego nie mogą być objęte cechy przedmiotu niewidoczne podczas normalnego użytkowania, z wyjątkiem jego napraw, obsługi albo konserwacji. Jeżeli przedmiot w warunkach normalnego użytkowania jest tylko częściowo widoczny, to ochronie z prawa z rejestracji wzoru przemysłowego może podlegać tylko ta WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010 9

10 OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ część obiektu, która pozostaje cały czas widoczna. Przykład: silnik w typowym samochodzie jest schowany pod maską i nie jest widoczny w trakcie normalnego użytkowania pojazdu. Typowy użytkownik jest zainteresowany tylko tym, żeby silnik spełniał swoją funkcję techniczną, czyli napędzał pojazd. Wygląd silnika jest dla niego obojętny. Z tego powodu cechy wyglądu silnika samochodowego nie mogą być objęte ochroną jako wzór przemysłowy. Nawet wyposażenie silnika w estetyczną pokrywę, widoczną po podniesieniu maski, nie zmienia faktu, że silnik w dalszym ciągu jest schowany we wnętrzu samochodu i pozostaje wraz z pokrywą niewidoczny dla użytkownika. Sytuacja się zmienia, jeżeli silnik celowo zostaje wyeksponowany w samochodzie jako element nie tylko konstrukcyjny, ale i ozdobny, np. w niektórych samochodach sportowych (Ferrari Spider 360). Wówczas te elementy silnika, które są stale widoczne, mogą zostać objęte prawami wyłącznymi ze wzoru przemysłowego. Warto zwrócić uwagę, że w przypadku wynalazku nie stawia się warunku, że przedmiot ochrony musi być widoczny trudno byłoby zobaczyć np. skład chemiczny mieszaniny albo sposób wytopu stali chromowej. Nieco inaczej przedstawia się sprawa w przypadku wzoru użytkowego, który dotyczy kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci (por. art. 94 pwp). Skoro definicja wzoru użytkowego stawia wymóg identyfikacji kształtu, budowy albo zestawienia przedmiotu, to znaczy, że musi on być dostępny na tyle, żeby ten kształt można było zbadać i opisać, a przedmiot wzoru użytkowego wykonać w sposób całkowicie powtarzalny i zarazem zgodny ze specyfikacją wzoru użytkowego. Przykład: ogrodzenie zawierające fundament wylewany w wykopie nie może być objęte prawem ochronnym ze wzoru użytkowego, ponieważ stanowiący część ogrodzenia fundament wykonywany w terenie nie ma ściśle i jednoznacznie określonego, powtarzalnego kształtu. Tak samo ogrodzenie z fundamentem nie może być objęte prawem z rejestracji wzoru przemysłowego, ponieważ fundament pozostaje niewidoczny podczas normalnego użytkowania ogrodzenia. Natomiast ogrodzenie prefabrykowane, zawierające prefabrykowany fundament, który można obejrzeć w sklepie przed zakupem, może być objęte ochroną zarówno jako wzór użytkowy (cechy techniczne), jak i wzór przemysłowy (cechy wizualne). FOT. MIKE 1024/EN.WIKIPEDIA Gateshead Millennium Bridge Walory wizualne rozwiązania innowacyjnego są często nierozerwalnie związane z jego cechami technicznymi i wówczas trudno nawet powiedzieć, czy jest to rozwiązanie przede wszystkim problemu technicznego, czy może u jego podstaw leżał problem zaprojektowania dzieła wyjątkowego od strony artystycznej. W takich przypadkach innowacja może być chroniona zarówno ze względu na cechy techniczne, a więc przez patent na wynalazek lub przez prawo ochronne na wzór użytkowy, jak i ze względu na cechy estetyczne poprzez prawo z rejestracji wzoru przemysłowego. Oczywiście za każdym razem przedmiot ochrony musi być opisany inaczej, eksponując raz cechy techniczne, a raz cechy wizualne. Przykład: kładki nad niezbyt szerokimi rzekami lub ulicami umożliwiają przejście na drugą stronę, ale jednocześnie utrudniają lub uniemożliwiają przemieszczenie się łodzi z masztami lub wysokich pojazdów pod kładką. Rozwiązaniem tego problemu są konstrukcje zwodzone, na ogół polegające na podnoszeniu lub obrocie w poziomie części lub całej kładki. Nad rzeką Tyne został zrealizowany interesujący projekt zwodzonej kładki dla pieszych i rowerzystów, łączącej Gateshead na południowym brzegu i Newcastle upon Tyne na północnym brzegu rzeki. Projekt Gateshead Millennium Bridge, pochodzący z pracowni Wilkinson Eyre Architects (autor: Keith Brownlie), opiera się na zaskakująco prostej koncepcji: kładka ma kształt poziomego łuku podwieszonego na linach nośnych do łukowatego pałąka przerzuconego od jednego brzegu do drugiego. Łuk podtrzymujący jest nieco odchylony od pionu w celu lepszego zrównoważenia sił, a dokładniej: w celu przybliżenia środka ciężkości całej konstrukcji do osi łączącej końce kładki i łuku nośnego po obu brzegach rzeki. Zwodzenie mostu polega na obrocie całej konstrukcji wokół tej osi do pozycji, w której liny przyjmują położenie poziome: wierzchołek łuku nośnego co prawda zbliża się do powierzchni wody, za to podest kładki unosi się, robiąc miejsce dla przepływających łodzi (opis i zdjęcie Gateshead Millennium Bridge oraz kilku innych ciekawych konstrukcji mostowych zamieściła Polityka nr 18 z ). Zarówno projekt kładki, jak i operacja jej podnoszenia i opuszczania są tak fascynujące, że stały się lokalną atrakcją turystyczną, a nawet zostały przedstawione na jednofuntowej monecie z 2007 r. Konstrukcja kładki może być chroniona patentem np. jako konstrukcja mostowa lub jako mechanizm umożliwiający podniesienie podestu dla pieszych i rowerzystów, a jednocześnie wygląd kładki (sylwetka, kształty łuków, zdobienia, użyta paleta barw) może być chroniony jako wzór przemysłowy. Od wynalazków i wzorów użytkowych wymaga się, żeby miały zastosowanie praktyczne. Dokładniej, patentowalne wynalazki muszą nadawać się do przemysłowego stosowania (por. art. 24 i 27 pwp), a wzory użytkowe muszą być użyteczne (por. art. 94 pwp). Określenie użyteczny jest nieco szersze niż przemysłowo stosowalny, ponieważ obejmuje dodatkowo praktyczne znaczenie przy korzystaniu z wyrobów, np. w go- 10 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010

11 OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ spodarstwie domowym lub do celów osobistych. Przykład: projekt domniemanego perpetuum mobile ani nie jest stosowalny przemysłowo, ani nie jest w żaden inny sposób praktycznie użyteczny, ponieważ zgodnie z wiedzą naukową i techniczną żadne urządzenie nie może działać w nieskończoność bez napędzającego je zewnętrznego źródła energii. W każdym rzeczywistym urządzeniu energia ruchu jest sukcesywnie tracona do otoczenia w wyniku tarcia, promieniowania itd., wobec czego dla podtrzymania ruchu trzeba ciągle dostarczać do urządzenia energię równoważną energii traconej. Tym bardziej więc nie jest możliwe skonstruowanie urządzenia, które produkowałoby energię za darmo przeczyłoby to fundamentalnej w fizyce zasadzie zachowania energii. Dotychczas nie stwierdzono, w granicach błędów pomiarowych, żadnych odstępstw od tej zasady. Od wzoru przemysłowego nie wymaga się żadnych znamion praktycznej przydatności. Prawa z rejestracji wzoru przemysłowego chronią postać wytworu lub jego części, nadaną mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację (por. art. 102 pwp). Ustawa nic nie wspomina o jakkolwiek rozumianej użyteczności czy stosowalności wzoru przemysłowego. Żeby nie mylić dwóch podobnie brzmiących nazw rodzajów własności przemysłowej, zapamiętajmy: wzór użytkowy musi być użytkowy, a wzór przemysłowy nie. Może być, ale nie musi. Przykład: piramidki i inne wytwory zachwalane jako przeciwdziałające psuciu się żywności, pochłaniające szkodliwą energię kosmiczną, ekranujące promieniowanie geopatyczne, neutralizujące ładunki magnetyczne i ogólnie wpływające korzystnie na zdrowie i dobre samopoczucie nie mogą uzyskać ochrony patentowej ani praw ochronnych na wzory użytkowe, ponieważ pozbawione są cech użyteczności rozumianej w sensie praktycznym: ich domniemanej użyteczności nie można zweryfikować, ponieważ ewentualne skutki działania tych wytworów nie są ani mierzalne, ani przewidywalne, ani powtarzalne. Z technicznego punktu widzenia nie są więc użyteczne i nie można ich do niczego zastosować. Ale wytwory np. w kształcie piramidki z różnymi modyfikacjami formy, z napisami, światełkami, ozdobione w określony sposób (ornamenty, barwy) mogą być przedmiotem chronionego wzoru przemysłowego: można je przecież przemysłowo wytwarzać i z zyskiem sprzedawać. Przemysłowość wzoru przemysłowego polega na tym, że dotyczy przedmiotów wytworzonych w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy (por. art. 102 pwp), a nie obejmuje np. wytworów naturalnych. Wytwórczość przemysłowa może zapewnić powtarzalność cech zewnętrznych i struktury przedmiotu, natomiast twory powstające w naturze są z reguły niepowtarzalne. Brak powtarzalności pozbawiłby sensu starania o objęcie ochroną niepowtarzalnego, unikatowego wzoru. Przykład: diament uformowany naturalnie nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego. Diament hodowany sztucznie może być objęty ochroną jako wzór przemysłowy, jeżeli cechy kształtu finalnego produktu byłyby powtarzalne w procesie produkcji. Diament oszlifowany, potocznie nazywany brylantem, może być chroniony jako wzór przemysłowy, jeżeli układ faset i tafli szlifu będzie dokładnie powtarzany w kolejnych wytworzonych egzemplarzach. Nie można natomiast uzyskać ochrony na tzw. szlif brylantowy, ponieważ został on ściśle opisany w literaturze jubilerskiej i przez to nie jest nowy (zawiera nie mniej niż 56+1 faset, w tym co najmniej 32 fasety i taflę w górnej części oraz co najmniej 24 fasety w dolnej części, ma okrągłą rondystę, czyli wpisuje się w okrąg i niekiedy ma kolet, czyli spłaszczony szpic w dolnej części). Konsekwencją braku wymogu użyteczności jest również to, że chronione mogą być wzory przemysłowe z założenia bezużyteczne, niespełniające żadnej praktycznej funkcji i pod każdym względem zupełnie nieprzydatne. Takie wytwory mogą jednak znaleźć wielu nabywców, dla których efekt wizualny jest ważniejszy niż praktyczna przydatność wyrobu. Uzasadnia to objęcie tych rozwiązań prawami z rejestracji wzorów przemysłowych, ponieważ jest to najlepszy sposób powstrzymania konkurentów przed nieuprawnionym wykorzystywaniem dobrze sprzedającego się wzoru do produkcji konkurencyjnych wyrobów. Przykład: użyteczność dzbanka do kawy polega m.in. na tym, że jest wyposażony w rurkowaty dzióbek, przez który wygodnie można nalewać kawę do filiżanki. A gdyby tak zawiązać ten dzióbek na supełek? Otrzymamy dzbanek nowy i z indywidualnym charakterem, za to całkowicie nieprzydatny do nalewania kawy. Taki bezużyteczny dzbanek z supełkiem nie mógłby uzyskać ochrony jako wzór użytkowy z powodu swojej nieprzydatności, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, żeby był chroniony jako wzór przemysłowy. Ochrona prawna wzoru przemysłowego może trwać bardzo długo, bo aż 25 lat. W przypadku równoległej ochrony cech technicznych innowacji (wynalazek, wzór użytkowy) i cech wizualnych (wzór przemysłowy), aspekty wyglądu wyrobu mogą być chronione jeszcze przez 5 lat po wygaśnięciu patentu lub 15 lat po wygaśnięciu prawa ochronnego na wzór użytkowy. Dłuższa ochrona nie jest możliwa, nawet poprzez prawo autorskie, ponieważ ochrona praw majątkowych do utworu, przewidziana w przepisach prawa autorskiego, nie ma zastosowania do wytworów wytworzonych według wzoru przemysłowego i wprowadzonych do obrotu po wygaśnięciu prawa z rejestracji udzielonego na taki wzór (art. 116 pwp). Nie jest możliwe zapewnienie ochrony sukcesywnej, np. najpierw przez wynalazek, a potem przez wzór przemysłowy, ponieważ drugie w kolejności zgłoszenie byłoby już pozbawione waloru nowości. Z punktu widzenia proceduralnego najbezpieczniej jest zgłaszać do Urzędu Patentowego rozwiązania w wybranych rodzajach wartości przemysłowej, powiązane z tą samą innowacją, tego samego dnia. RYS. PAWEŁ KOCZOROWSKI WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/

12 STRATEGIE OCHRONY Spory o wzory Wojciech Lisiecki Wojciech Lisiecki rzecznik patentowy Przedsiębiorca powinien stawiać sobie pytanie: czy nie naruszę praw osób trzecich, podejmując produkcję jakiegoś wyrobu? FOT. EWA BIELAŃCZYK, SŁAWOMIR OBST Rejestry urzędów patentowych są ogólnie dostępne i nic nie stoi na przeszkodzie, aby sprawdzić ważność ewentualnych praw wyłącznych osób trzecich. Wynalazki są przed udzieleniem patentu sprawdzane przez Urząd Patentowy pod względem merytorycznym, a zatem można mieć niemal pewność, że spełniają warunki określone w ustawach. Świadectwa ochronne na wzory przemysłowe są wydawane w trybie rejestracyjnym, czyli nie są sprawdzane pod względem merytorycznym i z tego powodu istnieje duże prawdopodobieństwo, że ochroną objęto rozwiązanie, które takiej ochrony nie powinno uzyskać, gdyż nie spełnia warunków określonych w ustawie z r. prawo własności przemysłowej (pwp) lub Rozporządzeniu Rady nr 6/2002 z r. w sprawie wzorów wspólnotowych (WE). Formy naruszenia Naruszenie prawa wyłącznego do wzoru przemysłowego może polegać na kopiowaniu lub naśladownictwie. Kopiowaniem jest wierne odtworzenie wzoru ze wszystkimi istotnymi szczegółami. Pominięcie lub dodanie nieistotnych elementów niezauważalnych dla użytkownika nie zmienia faktu, że produkt został skopiowany. W takich przypadkach ustalenie, czy doszło do naruszenia praw, nie stanowi istotnego problemu. Większe trudności nastręcza ustalenie, czy dany wyrób jest naśladownictwem chronionego wzoru przemysłowego. Najważniejsza jest ocena, czy wywołuje na zorientowanym użytkowniku odmienne wrażenie niż chroniony wzór przemysłowy 1. Dotyczy ona zarówno rejestrowanych wzorów, jak i nie rejestrowanych. Należy jednak podkreślić, iż naruszenie będzie miało miejsce tylko w przypadku, gdy nastąpi w okresie trwania ochrony. Z chwilą wygaśnięcia ochrony rejestrowanego wzoru przemysłowego przechodzi on do domeny publicznej i może być stosowany bez ograniczeń 2 z zastrzeżeniem, że osobiste prawa autorskie twórcy wzoru pozostają w mocy, a wygasają jedynie prawa majątkowe. Unieważnienie prawa ochronnego Prawa ochronne na wzory przemysłowe są prawami z rejestracji, a zatem wzory te nie są przedmiotem oceny pod względem zgodności z określonymi przepisami na etapie wydawania świadectwa ochronnego tak przez Urząd Patentowy RP (wzory zgłoszone w trybie krajowym), jak i przez Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego, czyli OHIM (wzory wspólnotowe). Domniemywa się 3, że osobie, której wzór zarejestrowano, przysługuje takie prawo. Zaprzeczenie temu domniemaniu może być skuteczne tylko w przypadku unieważnienia prawa ochronnego. Z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na wzór wspólnotowy może wystąpić każdy 4, a w przypadku wzoru chronionego jedynie w kraju, wyłącznie osoba, która ma w tym interes prawny 5. O unieważnienie można wystąpić w dowolnym momencie, kierując wniosek do Urzędu Patentowego (wzór krajowy) albo do OHIM (wzór wspólnotowy), przy czym wniosek taki, bez względu na to, kiedy został złożony, nie zawiesza postępowania o naruszenie. Unieważnienie prawa ochronnego na wzór wspólnotowy może być wywołane również pozwem wzajemnym w sprawie o naruszenie. Pierwsza ścieżka postępowania jest czasochłonna i z tego względu rzadko wykorzystywana. Pozew wzajemny należy uznać za korzystniejszy dla pozwanego o naruszenia prawa, gdyż umożliwia mu uzyskanie decyzji o ewentualnym unieważnieniu prawa najpóźniej wraz z ostatecznym rozstrzygnięciem pozwu głównego. W postępowaniu o naruszenia prawa wyłącznego brak wystąpienia z pozwem wzajemnym skutkuje domniemaniem ważności prawa bez względu na to, czy toczy się postępowanie o unieważnienie prawa z wniosku złożonego w OHIM, czy nie. Przy czym wsteczne decyzje o unieważnieniu nie mają żadnego wpływu na ostateczne decyzje w sprawie o naruszenie, które stały się prawomocne przed decyzją o unieważnieniu. 12 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010

13 STRATEGIE OCHRONY Pozew wzajemny musi być złożony w odpowiedzi na pozew o naruszenie prawa wyłącznego lub najpóźniej na pierwszej rozprawie, albo w sprzeciwie na wyrok zaoczny. Na ogół sąd w pierwszej kolejności rozpatruje pozew o unieważnienie, gdyż w przypadku unieważnienia praw pozew główny o naruszenie prawa staje się bezprzedmiotowy. Sprawy o naruszenie prawa do wzoru przemysłowego mają charakter gospodarczy i z tego względu w myśl art kpc powodowie wzajemni, już w pozwie winni powołać wszystkie twierdzenia i dowody na poparcie swych twierdzeń na okoliczność braku nowości lub indywidualnego charakteru (tzw. prekluzja dowodowa). Przypadek 1 Przedstawiając dowody, należy dogłębnie je przeanalizować pod kątem ewentualnego zakwestionowania ich prawdziwości i rzetelności udokumentowania. Nienależyte przygotowanie materiałów dowodowych prowadzi do przegranej, jak pokazała sprawa XXII GWwp1/07. Przedmiotem pozwów (rozpatrywanych w jednym postępowaniu) było naruszenie przez pozwanych praw wyłącznych do wspólnotowego wzoru przemysłowego nr Długopis. Wzór spornego długopisu, według powoda, powstał na początku 2004 r. i we wrześniu tegoż roku został zgłoszony do ochrony, a opublikowany jako zarejestrowany wzór przemysłowy w lutym 2005 r. Powód po raz pierwszy publicznie zaprezentował wzór na przełomie 2004/2005, a następnie w styczniu 2005 r. w katalogu na lata 2005/2006. Obaj pozwani wystąpili z pozwami wzajemnymi wobec powoda o unieważnienie prawa ochronnego, dowodząc, że wzór w chwili zgłoszenia nie był nowy. Pierwszy z powodów wzajemnych na poparcie swoich twierdzeń przedstawił katalog chińskiej firmy pt. Silver 2004 writing instrument katalog nie posiadał daty edycji, ale zdaniem powoda należy przyjąć, że został wydany w III kw r. Długopis znalazł się również w katalogu tejże firmy na rok Pozwany wzajemny podniósł m.in., że przedstawione dowody nie stanowiły części katalogu wskazanej spółki, gdyż spółka ta powstała dopiero w kwietniu 2004 r., ponadto ujawniony w katalogu adres stron internetowych powstał dopiero pod koniec 2005 r. Wskazał również, iż kopie zamieszczone w przedłożonym materiale powielają błędy wizualizacji komputerowej, która była zamieszczona w jego katalogu. Drugi z powodów wzajemnych powołał się na ekspozycje niemalże identycznego długopisu na targach w Kantonie w październiku 2003 r., a na poparcie tej tezy przedstawił katalog firmy NINGBO na lata 2003/2004. Również i w tym przypadku pozwany wzajemny zakwestionował wiarygodność tego katalogu, wykazując, m.in., że wskazany przez powoda długopis nie został zamieszczony w katalogu na rok 2004, a ponadto numery katalogowe spornych długopisów w przedłożonym sądowi katalogu 2003/2004 są wyższe niż numery innych długopisów w katalogu Sąd Wspólnotowy w wyroku XXII GWwp1/07 zakwestionował m.in. wartość dowodową katalogów, w których przedstawiony był podobny wzór, gdyż zostały one dostarczone sądowi w formie luźnych, niepoświadczonych kserokopii, a ponadto nie przedstawiono wiarygodnych dowodów odnoszących się do daty publikacji. Sąd stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju wydawnictwo może być wydrukowane w każdym miejscu i czasie, a wskazanie w nim daty w żadnym razie nie dowodzi publicznego rozpowszechnienia katalogu w tych latach. Sąd apelacyjny podtrzymał stanowisko sądu pierwszej instancji (I ACa 541/08). Przypadek 2 Pomimo wytwarzania danego produktu na zamówienie innego podmiotu, można naruszyć prawa wyłączne osoby trzeciej i zostać postawionym w roli pozwanego. Pokazała to sprawa XII GWwp 9/08 rozpatrywana przez Sąd Wspólnotowy. Spółka Mebelplast wniosła o zakazanie BMT naruszania jej prawa do zarejestrowanego wzoru Wspólnoty nr , obejmującego model mebla Panterra, m.in. poprzez zakaz wytwarzania oraz wprowadzania do obrotu mebli naśladujących ww. wzór, a ponadto nakazanie pozwanej wycofanie z rynku będących jej własnością przedmiotów wytworzonych z naruszeniem tych praw. W uzasadnieniu wyjaśniła, że do końca 2007 r. współpracowała z belgijską spółką Ligna, która Przedstawienie niekompletnych dowodów dotyczących unieważnienia wzoru przemysłowego może prowadzić do przegrania najprostszej sprawy rozprowadzała na terenie Belgii wyprodukowane przez Mebelplast, m.in. sofę Panterra. W 2008 r. Ligna na skutek braku porozumienie co do warunków finansowych zerwała z nią kontakty handlowe i nawiązała współpracę z pozwaną. Pozwana zgodnie ze wskazaniami Ligna, produkuje meble pod nazwą Puma, które są dostarczone do siedziby Ligna i rozprowadzane są jako model Panterra. Kopiowanie mebli powódki przez pozwaną wykonywane jest na zlecenie Ligna. Sąd uznał, że żądania Mebelplast są usprawiedliwione i zakazał pozwanej wytwarzania spornego modelu mebla. Kumulacja roszczeń i wybór właściwego sądu Należy pamiętać, że naruszenie praw do wzoru przemysłowego może być źródłem roszczeń nie tylko na gruncie prawa własności przemysłowej, ale również na gruncie Rozporządzenia Rady nr 40/94 w sprawie wspólnotowych znaków towarowych, a także ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Możliwa jest kumulacja roszczeń w oparciu o wspomniane przepisy i rozstrzyganie ich w jednym postępowaniu. Istotne jedynie jest ustalenie właściwości sądu orzekającego w danej sprawie. W przypadku naruszenia prawa do wzoru wspólnotowego właściwym będzie Sąd Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych w Warszawie. W pozostałych przypadkach właściwy jest sąd krajowy. Przypisy 1 Art. 104 pwp i podobnie art. 6 WE 2 Art. 116 pwp 3 Art. 85 WE 4 Art. 52 WE 5 Art. 117 w zw. z art.89 PWP WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/

14 Przeciw plagiatom Jak chronić produkt FOT. archiwum moonlight GmbH W jaki sposób naśladowcy szkodzą takiemu przedsiębiorstwu jak Moonlight? Najczęściej podrabiane są te modele lamp, które zostały niedawno wprowadzone na rynek i osiągnęły sukces. Autorzy podróbek starają się zwykle wprowadzić drobne zmiany, które tylko w niewielkim stopniu zmieniają ogólny wygląd przedmiotu. Falsyfikaty, podróbki i naruszanie praw patentowych dotykają nas w sposób szczególny. Nie tylko dlatego, że z tego powodu spadają nasze obroty, lecz przede wszystkim cierpią na tym inwestycje w rozwój nowych produktów. Podrabiacze kopiują końcowy rezultat, który powstał w podczas pracochłonnego procesu rozwojowego, obejmującego najczęściej kosztowne badania i proces wdrożeniowy. Proszę sobie wyobrazić, że w 2000 r. duży włoski producent oświetlenia zdobył nagrodę w dziedzinie wzornictwa za kopię lampy Moonlight! Gdy się o tym dowiedzieliśmy, to nawiązaliśmy kontakt z członkami kapituły konkursu i poinformowaliśmy ich, że dwa lata wcześniej nasza firma za ten sam wyrób otrzymała prestiżową nagrodę Design Plus. Niestety, kapituła nie potrafiła zająć zdecydowanego stanowiska i tylko odpowiedziała lakonicznie, że jej decyzje są nieodwołalne. W 1999 r. Moonlight wszczął pierwszy proces przeciwko producentowi plagiatów. Za szczególnie brutalny uważam przykład sieci handlującej meblami, która nie tylko sprzedawała podróbki naszych lamp, ale jeszcze w swoich materiałach promocyjnych używała kopii naszych zdjęć! Po długim procesie wygraliśmy z nimi, lecz kara, jaką wymierzył im sąd, była nieadekwatna w stosunku do szkód. Moonlight wytoczył dotychczas około 180 procesów przeciwko autorom podróbek. Jak sobie Państwo dają radę z tak dużą liczbą spraw? Willi Wolfgang Oswald prezes i założyciel Moonlight GmbH Cudzym kosztem Najskuteczniejsza jest ciągła praca nad jakością i coraz lepszą technologią. Stawianie wysokiej poprzeczki odstrasza dużą część plagiatorów. Nie trudno się domyślić, że ma to poważne konsekwencje dla rynku pracy z danych przekazanych przez Niemiecką Izbę Przemysłowo-Handlową (DIHK) wynika, że na skutek piractwa rynkowego co roku 70 tys. osób traci zatrudnienie. Choć ten problem najbardziej dotyka kraje rozwinięte, to obecny jest na całym świecie. Według szacunków, podróbki i kopiowanie markowych produktów przynoszą w globalnej gospodarce straty sięgające setek miliardów euro rocznie. Tylko na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej służby celne zatrzymały w 2008 r. podrobione towary na łączną kwotę 178 mln euro. To 100-procentowy przyrost w porównaniu z rokiem Na podrabianie narażone są nie tylko znani producenci markowych wyrobów, lecz duża liczba średnich i małych firm. Często podróbki są tak dobrze wykonane, że trudno odróżnić je od oryginału. Polując na plagiaty Precyzyjniejsze określenie szkód w gospodarce jest niemal niemożliwe głównie z powodu szarej strefy. Obok zmniejszających się obrotów przedsiębiorstwa narażone są na znaczny uszczerbek wizerunku. Podróbki, które są zwykle gorszej jakości od oryginałów, mogą całkowicie zniszczyć markowy produkt, gdy niezadowolony klient, nie wiedząc, że kupił podróbkę, zawiedzie się na jego jakości. Większość podróbek powstaje w Chinach. Polityczne protesty i interwencje przeciwko temu procederowi przynoszą ograniczone skutki. Zdesperowani przedsiębiorcy starają się sami zaradzić sytuacji i na własną rękę szukają fałszywych produktów na stoiskach chińskich firm podczas imprez targowych. Kiedy coś znajdą, rekwirują produkty wraz materiałami promocyjnymi. Niektórzy wytaczają 14 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010

15 PRZECIW PLAGIATOM Przede wszystkim zabezpieczyliśmy naszą stronę internetową przed kopiowaniem wzorów. Monitoringiem rynku i reagowaniem na podróbki zajmują się prawnicy. Na bieżąco dostajemy od nich informacje o nowych przypadkach. Po wykryciu podróbki wspólnie decydujemy, które przypadki są na tyle groźne, że konieczne jest wkroczenie na drogę prawną. Jaka strategię ochronną wykorzystują Państwo, żeby zahamować produkcję podróbek? Korzystamy ze wszystkich sposobów, żeby zapobiec wprowadzeniu na rynek podróbek naszych wyrobów. Są to m.in. ochrona patentowa, ochrona wzoru użytkowego (tzw. mały patent) czy ochrona marki Moonlight i znaku towarowego. W naszych lampach patentem objęte są specjalne konstrukcje, wynalazki i nowe rozwiązania, które mogą podlegać prawu patentowemu. W przypadku lamp, które wydają efekt muzyczny, stosujemy dodatkową ochronę patentową obejmującą właśnie funkcję dźwiękową. Rozróżniamy przy tym ochronę patentową od prawa ochronnego. Prawami do ochrony objęty jest na przykład design (wzór przemysłowy przypis red.) oraz wzór użytkowy. Projekty naszych lamp zabezpieczone są właśnie przez prawo ochronne. Czy ochrona prawna jest ograniczona tylko do terytorium Niemiec? Nasze patenty i prawa ochronne dotyczą Niemiec, Europy i pewnych części reszty świata. W jakich sytuacjach decydują się Państwo na stosowanie ochrony prawnej dla swych produktów? Gdy podczas pracy nad nowym modelem stwierdzimy, że mamy do czynienia z nowym rozwiązaniem w skali świata, które w takiej formie jeszcze nie występuje, nawiązujemy kontakt z naszymi prawnikami i uzgadniamy z nimi kolejne kroki. Najczęściej zaczynamy od starania się o ochronę na terenie naszego kraju. Następnie zastanawiamy się nad możliwościami rozszerzenia prawa ochronnego na inne kraje. Koszty ochrony patentowej są wysokie. Na co musi zwrócić uwagę przedsiębiorca, zanim rozpocznie starania o ochronę? Najważniejszym pytaniem jest to, czy to się opłaca. Przedsiębiorca powinien ocenić, jakich zagrożeń może się spodziewać po konkurencji. Zna Pan nagrodę Plagiarius? Czy ktoś dostał już to negatywne wyróżnienie za skopiowanie lampy Moonlight? Oczywiście, znam tę nagrodę. Plagiariusy przyznawane są co roku podczas targów artykułów konsumpcyjnych Ambiente we Frankfurcie. Duża niemiecka firma oświetleniowa otrzymała w 2005 r. to wyróżnienie za podróbki dwóch naszych produktów. W jaki sposób powstrzymać rozwój piractwa? Najskuteczniejsza jest ciągła praca nad jakością i coraz lepszą technologią. Nie bez znaczenia jest też innowacyjność. Stawianie wysokiej poprzeczki odstrasza dużą część plagiatorów. Do tego trzeba dodać dbałość o markę. Dbamy o markę Moonlight poprzez nieustanne pokazywanie naszych wyrobów w mediach, konsekwentny marketing i stosowanie odpowiedniej polityki cenowej. Rozmawiała Hilde Mertens procesy autorom plagiatów. Za podrabianie produktów i marek grozi kara pozbawienia wolności do lat trzech lub wypłata wysokiego odszkodowania. Negatywna nagroda W 1977 r. znany designer prof. Rido Busse ustanowił nagrodę Plagiarius, wykonując tym samym pionierską pracę w zakresie informacji i uczulenia opinii publicznej na problem fałszowania produktów i marek. Prof. Busse, sam będąc ofiarą plagiatów, postanowił napiętnować fałszerzy, którzy bez skrupułów kradną pomysły, by potem je sprzedać z zyskiem. Jako trofeum wybrał czarnego krasnala ogrodowego ze złotym nosem to symbol ogromnych korzyści, jakie odnoszą fałszerze kosztem uczciwych przedsiębiorców. Nagroda jest co roku przyznawana na największych na świecie targach konsumpcyjnych Ambiente we Frankfurcie. Celem Plagiariusa jest również wyjaśnienie handlowcom, producentom, a także politykom i konsumentom, jakie są rozmiary strat oraz zagrożenia spowodowa- ne wprowadzaniem na rynek nielegalnych kopii i podróbek. Cel ten realizowany jest nie tylko poprzez nagłaśnianie problemu w mediach, lecz także poprzez doradztwo i szkolenia. Trzeba przekonywać konsumentów, by większą uwagę przywiązywali do jakości wyrobów, a nie tylko do ceny. Prof. Busse wskazuje na liczne przykłady pozytywnego wpływu tej negatywnej nagrody na fałszerzy. Niektórzy dobrowolnie odchodzą od nieetycznych działań i sami wycofują całe partie towaru z rynku. Muzeum w Solingen Od 2007 r. dokonania akcji Plagiarius można oglądać w jedynym na świecie muzeum podróbek w Solingen na południe od Zagłębia Ruhry. Placówka usytuowana jest symbolicznie obok Forum Designu i pracowni projektantów. W muzeum wystawiono 350 oryginalnych i sfałszowanych wyrobów z różnych branż, zaczynając od sprzętu gospodarstwa domowego, lamp, mebli, po bardzo skomplikowane instalacje i narzędzia. Kolekcja pokazuje, że podrabiane są FOT. Aktion Plagiarius e.v. Pojemnik na lód Eisi Plagiarius Z lewej niemiecki oryginał, a z prawej chińska podróbka. Dwaj niemieccy pośrednicy wycofali podróbki z rynku i je zniszczyli. nie tylko wyroby luksusowe, lecz przeciętne produkty z przeróżnych sektorów. Zwiedzający mogą się przekonać, że co prawda produkcja podróbek rozkwita w Azji, a w szczególności w Chinach, lecz już pośrednicy i importerzy koncentrują się głownie w Europie, także w Polsce i Niemczech (w tym roku niechlubne 2. miejsce zajęła warszawska firma zabawkarska). (HM) Więcej informacji: WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/

16 WZORNICTWO W POLSCE Dobry dizajn to dobry biznes Ewa Gołębiowska Ewa Gołębiowska dyrektor Śląskiego Zamku Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie Good design is good business powiedział Tom Watson w 1950 r. Maksyma szefa IBM, w swoim czasie uważanego za najlepszego sprzedawcę w świecie, nigdy nie straciła na aktualności. FOT. WOJCIECH TRZCIONKA Niestety, u nas wciąż pokutuje przekonanie, że wzornictwo to niszowa aktywność, na którą mogą sobie pozwolić jedynie bogatsze i większe firmy z nielicznych branż. Ponieważ w Polsce 95% przedsiębiorstw zatrudnia najwyżej kilku pracowników, rynek jest wciąż konserwatywny, a postawy większości przedsiębiorców zachowawcze, nie dziwi niewielkie zainteresowanie dizajnem. Nie może również w tej sytuacji dziwić fakt, że w europejskich badaniach innowacyjności, kreatywności i dizajnu Polska zajmuje 25. miejsce na 27 krajów, wyprzedzając jedynie Bułgarię i Rumunię. Nie jest dobrze, ale może nie jest również tak źle, jak wskazują statystyki. Po pierwsze: widać wzrost zainteresowania dizajnem wśród przedsiębiorców, zwłaszcza z branż o silnej i międzynarodowej konkurencji. To nie przypadek, że polskie wzornictwo jest najsilniejsze w meblarstwie, które większość produkcji eksportuje. Jak przekonywać do dizajnu? Mimo że przedsiębiorcy powtarzają jak mantrę, że główną barierą inwestowania w innowacje, w tym we wzornictwo, jest brak środków, moim zdaniem prawdziwe przyczyny tkwią gdzieś indziej. Dizajn jest w 100% innowacją, wymaga otwartości na zmiany i kultury zarządzania. Dizajn jest jakością, potrzebuje perfekcji. Wymaga współpracy i zaufania, podczas gdy polski przedsiębiorca (nierzadko także projektant) wciąż wierzy, że wie lepiej. Inwestowanie we wzornictwo przynosi efekty, gdy odgrywa ono kluczową rolę w procesie zmiany. Tymczasem polski biznes w większości działa spontanicznie, nie lubi procedur, w dodatku nie lubi, żeby ktoś obcy się wtrącał. Zdzisław Sobierajski, właściciel firmy PERFEKT Sobierajski, w artykule Dlaczego małe firmy nie inwestują w dizajn pisze: W polskich małych firmach dominuje zarządzanie intuicyjne, bez opracowanej strategii rozwoju i odpowiednio zorganizowanej struktury przedsiębiorstwa. Ich właścicielom brakuje przygotowania i wiedzy z zakresu marketingu i PR. Nawet jeśli czują konieczność takich działań, mogą mieć trudności ze zdefiniowaniem swoich potrzeb. Nieodzowne jest wsparcie z zewnątrz. ( ) w Polsce przedsiębiorca jest samotny, a sumiennie zajmuje się nim jedynie fiskus (kwartalnik 2+3D, nr 29). Czy jesteśmy skazani na porażkę? Nie, jeśli przedsiębiorcy zobaczą pożytek płynący ze współpracy z projektantami i uwierzą, że dizajn pomaga w znacznie większym zakresie, niż się powszechnie sądzi. Po pierwsze, trzeba pamiętać, że wzornictwo nie dotyczy jedynie produkcji przemysłowej. Po drugie, wzornictwo często łączone jest z nadawaniem jedynie ładnej formy, a przecież dizajn to nie tylko estetyka i funkcjonalność. Po trzecie, dizajn jest dobrym dopełnieniem dotychczasowego technologicznego kierunku rozwoju, ponieważ uzupełnia proces innowacji o obszary nie wymagające zaawansowanych technologii. Nadaje technologii bardziej ludzką twarz, poszerzając tym samym listę jej odbiorców. Dizajn jest również skutecznym narzędziem poprawy konkurencyjności w branżach na styku rzemiosła i produkcji przemysłowej. Dobry projektant nie tylko pomaga dostosować produkt do panujących trendów, ułatwi wybrać właściwą technologię wytwarzania, opakowania, magazynowania i transportu. Pracując nad rozwojem produktu, usług czy systemów bierze pod uwagę technologię i jej użytkownika, inżynierię produkcji i warunki rynkowe. Kieruje się kryterium zrównoważonego rozwoju, pamiętając równocześnie o społecznym oczekiwaniu coraz lepszej jakości życia. Przewiduje produktu życie po życiu, czyli możliwości jakiejś formy ponownego wykorzystania po odpowiednim przetworzeniu, albo warunki utylizacji, możliwie najmniejszym kosztem. Jak widać, szybko poszerza się zakres pracy projektanta, który nie tylko projektuje przedmioty czy usługi, ale dba o wizerunek i markę firmy, poprawia komunikację z klientem, pomaga kreować nowe rynki oraz rozwijać firmę. Na ko- 16 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010

17 wzornictwo w polsce niec, coraz częściej, projektant sam jest przedsiębiorcą Żyjemy w zupełnie innych czasach niż jeszcze 10 lat temu. Dzisiaj nie jest trudno wyprodukować, praktycznie nie ma barier materiałowych, technologicznych, ale jest coraz trudniej sprzedać. To dizajn pomaga wyróżnić się na rynku. Czego jeszcze nie wiedzą przedsiębiorcy? Przede wszystkim, wciąż nie dowierzają, że dizajn to biznes. Nie luksus i zbytek, tylko inwestycja, która przynosi zysk. Potwierdza to zarówno europejski dokument Design as user centered innovation, jak i polski raport Analiza aplikacji wzornictwa przemysłowego w polskich przedsiębiorstwach. Firmy, które inwestują w dizajn, osiągają szybszy i większy zysk (80% firm stosujących wzornictwo zanotowało wzrost sprzedaży od 20% do 40%). Poprawia się efektywność, pojawiają oszczędności w materiałach, procesie produkcji, magazynowaniu, transporcie. Współpraca z projektantem przy wprowadzaniu nowych produktów poprawia pozycję firmy na rynku (wzrost udziału w rynku średnio o 6,3%). Niedocenianym w Polsce, a wymiernym efektem współpracy z projektantem są wartości niematerialne i prawne: prawa autorskie do projektów, znaków towarowych, wzorów przemysłowych i patentów, które powiększają majątek firmy. Zastrzeżone nie tylko budują markę, chronią przed konkurencją, ale realnie wpływają na wartość firmy. Pod jednym warunkiem: że wzornictwo będzie elementem strategicznym. Niestety, w polskich warunkach bardzo często spotykamy sytuację odwrotną. Projektant proszony jest na koniec, po pracy technologów, konstruktorów, specjalistów od sprzedaży, żeby poprawić wygląd produktu. A przecież o jakości i zadowoleniu klienta nie decyduje stylizacja, ale np. łatwość użytkowania. O efektach zmiany podejścia przekonująco pisze Michał Drożdż, projektant z Działu Projektowania i Rozwoju Produktów w Zelmerze ( Design manager po polsku kwartalnik 2+3D, nr 31): W tradycyjnej strukturze za każdy etap odpowiadał wyłącznie zespół fachowców z danej specjalności, który po zakończeniu swojej pracy przekazywał temat dalej. Zarządzanie wzornictwem ułatwia tworzenie zespołów interdyscyplinarnych, identyfikujących się z całością projektu, co wpływa pozytywnie nie tylko na jakość produktu, ale też na czas realizacji. Wiele pisałam o tym, czym jest projektowanie i na czym może polegać praca projektanta, jeśli tylko traktowany jest serio. Trzeba jeszcze koniecznie napisać, czym dizajn nie jest. Nie jest sztuką! Mimo że w Polsce jest wykładany głównie w Akademiach Sztuk Pięknych, w pracowniach studenci uczą się np. technologii przemysłowej, ergonomii, projektowania środków transportu i środowiska pracy czy komunikacji wizualnej. Dizajn jest specjalistyczną wiedzą, wymagającą coraz bardziej interdyscyplinarnego podejścia, ciągłego kształcenia i w dodatku umiejętności pracy zespołowej. Dizajn to nie (tylko) dizajner. Mimo że wielu projektantów deklaruje, że potrafi zaprojektować wszystko, nie powinni robić wszystkiego sami. Projektowanie nie jest dyscypliną solową, powstaje na zamówienie i nie autor, tylko zleceniodawca ponosi tu ryzyko. Nie wszyscy projektanci chcą pamiętać o odpowiedzialności, jaką ponoszą. Czego jeszcze nie wiedzą projektanci? Polscy projektanci jak wspomniałam szkoleni są głównie w ASP. Mimo wielu specjalistycznych zajęć, zwłaszcza młodym brakuje wiedzy biznesowej i doświadczenia, jak funkcjonuje przedsiębiorstwo. Płytki rynek dizajnu w Polsce utrudnia rozwój firm projektowych, tym samym ogranicza możliwości stażów dla początkujących projektantów, którzy po studiach często nie mają od kogo się dalej uczyć. Mając niewielkie szanse na satysfakcjonujące zatrudnienie w zawodzie, coraz częściej młodzi projektanci zakładają firmy i sami organizują produkcję własnych projektów. Niestety, zwykle mamy do czynienia z bardzo krótkimi seriami, więc i wysokimi cenami. Dizajn trafia do galerii i w niej pozostaje. Nie ma w tym zamkniętym obiegu polskiego dizajnu szans na dojrzały rozwój, który powstaje na styku wiedzy i ambicji projektanta, możliwości (technologicznych i finansowych) firmy oraz możliwości (nabywczych) klienta. Całe szczęście, coraz więcej jest projektantów, którzy potrafią i chcą współpracować z przemysłem, cenią wyzwania i pokonywanie ograniczeń. Dobrze, że po drugiej stronie rośnie zrozumienie specyfiki tego zawodu, chociażby ochrony praw autorskich. Umiejętność współpracy, osiągania kompromisu, ale również budowania procedur nie jest polską specjalnością. Trzeba się tego (na) uczyć. Warto wiedzieć, że zasady współpracy, w tym poszukiwane wzory umów (o dzieło, licencyjnej, praw autorskich) można znaleźć m.in. na stronie internetowej Stowarzyszenia Projektantów Form Przemysłowych: diz.pl. Warto zalogować się na stronę projektu Zaprojektuj Swój Zysk : www. zsz.com.pl. Długodystansowcom polecam studia podyplomowe zarządzania dizajnem Wyższej Szkoły Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa w Poznaniu oraz SGH przy współpracy z Instytutem Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie. Szkolenia poświęcone współpracy z projektantem prowadzi Instytut Wzornictwa Przemysłowego w ramach projektu Zaprojektuj Swój Zysk, poznańska fundacja Pro design czy cieszyński Zamek. Korzyści płynące z ochrony własności intelektualnej, zwłaszcza zastrzegania wzorów przemysłowych czy znaków towarowych można poznać na szkoleniach Urzędu Patentowego i wielu innych instytucji otoczenia biznesu z całej Polski. Jeśli do tego dodamy środki unijne, jakimi dysponuje Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości czy Urzędy Marszałkowskie, które wciąż można przeznaczyć na wdrażanie wzornictwa, warunki współpracy przedsiębiorców i projektantów można ocenić jako dobre, a przynajmniej znacznie lepsze niż w krajach sąsiednich. Czy tej szansy nie zmarnujemy, czas szybko pokaże. DME Award coroczny międzynarodowy konkurs zarządzania designem (Design Management Europe) pozwala wyróżniać najlepsze firmy i organizacje z całej Europy. Stwarza możliwość poznania skutecznych strategii rozwoju, budowania marki, sposobów pracy czy modeli prowadzenia biznesu. Śląski Zamek Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie jest agentem narodowym konkursu. W 2010 r. organizatorem 4. edycji konkursu jest Centrum Designu w Lizbonie. Polskimi laureatami konkursu są: Moho Design, Puff Buff i Vox Industrie. Więcej: Śląska Rzecz jedyny w Polsce regionalny konkurs na design. Organizowany corocznie przez Śląski Zamek Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie w dwóch kategoriach: wzornictwa przemysłowego i grafiki użytkowej. Wystawę Śląska Rzecz 2009 będzie można zobaczyć w Cieszynie od 21 maja do 1 sierpnia, w Muzeum Śląskim w Katowicach od 5 sierpnia do 5 września oraz na Festiwalu Designu w Łodzi od 14 do 30 października. Najlepsze Projekty Dyplomowe coroczne przeglądy prac dyplomowych wyższych szkół projektowych, organizowane są od 2002 r. przez kwartalnik projektowy 2+3D. Od roku 2005 współorganizatorem przeglądu jest Śląski Zamek Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie, który prezentuje szerszy wybór prac na wystawach w swej siedzibie i w innych miastach. Nadesłane prace oceniane są w dwóch kategoriach grafiki i wzornictwa przemysłowego. Wyróżnieniem jest publikacja w magazynie 2+3D oraz prezentacja pracy na wystawie. W 2010 r. wystawa była pokazywana na Międzynarodowych Targach Poznańskich od 27 do 30 maja (Arena Design); można będzie ją jeszcze zobaczyć na Festiwalu Designu w Łodzi od 14 do 30 października. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/

18 fundusze europejskie Pieniądze na wzornictwo Jakub Anders Jakub Anders promotor projektów innowacyjnych PARP Na przełomie sierpnia i września br. planowany jest kolejny konkurs w działaniu 4.2 Programu Innowacyjna Gospodarka. Możliwe, że ostatni. 18 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/2010 FOT. EWA BIELAŃCZYK, SŁAWOMIR OBST Planowany nabór projektów związany jest m.in. z finansowaniem inwestycji opartych na nowym wzorze przemysłowym lub użytkowym. Ze względu na duże wykorzystanie alokacji w działaniu 4.2 może to być ostatni konkurs, a więc konkurencja będzie spora. Co wspiera PO IG Wnioski o dofinansowanie inwestycji związanych ze wzornictwem mogą składać przedsiębiorcy prowadzący działalność i mający siedzibę na terytorium Polski. Projekt musi spełniać łącznie minimum cztery warunki: Wdrożony zostanie do produkcji nowy wzór przemysłowy lub użytkowy Wzór będzie opracowany przez wyspecjalizowanego doradcę (chodzi o projektanta) lub z wykorzystaniem wykwalifikowanej w tej dziedzinie kadry przedsiębiorcy Przedsiębiorstwo dokona inwestycji związanych z uruchomieniem produkcji Całość przedsięwzięcia będzie opłacalna ekonomicznie. Przygotowując projekt, przedsiębiorca powinien podzielić go na dwie fazy: opracowanie wzoru przemysłowego lub użytkowego oraz wdrożenie go do produkcji. Kwalifikowalne (a więc możliwe do finansowania ze środków UE) są koszty związane z nabyciem gruntu, nieruchomości, środków trwałych oraz robót budowlanych wraz analizami przygotowawczymi i usługami doradczymi niezbędnych do dokonania inwestycji. Fakt rozwoju produkcji w oparciu o nowe wzornictwo pozwala dodatkowo na zakup wartości niematerialnych i prawnych związanych z projektem, a także zakup szkoleń specjalistycznych do wysokości nieprzekraczającej 10% całkowitych wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem. Warto pamiętać, że do wydatków związanych z nabyciem środków trwałych w postaci wdrożonego do produkcji wzoru przemysłowego lub użytkowego można również zaliczyć wynagrodzenia pracowników przedsiębiorcy, co stanowi dodatkową korzyść i obniża koszty planowanego przedsięwzięcia. Kryteria oceny Procedura aplikowania o środki w ramach działania 4.2 PO IG jest podobna jak w przypadku pozostałych dotacji udzielanych za pośrednictwem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. W odpowiedzi na ogłoszony konkurs przedsiębiorca składa wniosek o dofinansowanie wraz z biznesplanem i niezbędnymi załącznikami. Podobnie jak w przypadku innych konkursów, przygotowując wniosek, przedsiębiorca powinien szczególną uwagę poświecić na analizę kryteriów oceny merytorycznej, a zwłaszcza kryteriów fakultatywnych (zapewniają uzyskanie dodatkowych punktów). One właśnie mogą dać klucz do uzyskania dofinansowania projektu. W omawianym działaniu przygotowano 8 kryteriów fakultatywnych pozwalających na uzyskanie maksymalnie 100 punktów. Preferowane są projekty oparte o wzór użytkowy (15 punktów). Kolejne 15 punktów przedsiębiorca otrzyma zgłaszając wzór użytkowy do ochrony własności przemysłowej. Kryterium to zostanie spełnione pod warunkiem dokonania zgłoszenia w terminie do końca realizacji projektu. Najniżej punktowanym kryterium (5 pkt.), a przez to często niedocenianym, jest udokumentowany udział w szkoleniu z zakresu zarządzania rozwojem nowego produktu z zastosowaniem wzornictwa przemysłowego w przedsiębiorstwie. Biorąc pod uwagę dużą konkurencję, warto również w porę zapewnić odpowiedni certyfikat potwierdzający udział w ww. szkoleniu. Działanie 4.2 (wzornictwo) Cel: dofinansowane działań doradczych i szkoleniowych dotyczących opracowania wzoru przemysłowego lub użytkowego, a także inwestycje związane z uruchomieniem produkcji według nowo opracowanego wzoru. Wnioskodawcy: przedsiębiorcy prowadzący działalność i mający siedzibę, a w przypadku przedsiębiorców będących osobami fizycznymi miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Poziom dofinansowania: 30% do 70% wartości kosztów kwalifikowanych, zgodnie z mapą pomocy regionalnej na lata Maksymalna kwota dofinansowania: na część inwestycyjną projektu 21 mln zł na część szkoleniową 1 mln zł na część doradczą 600 tys. zł Planowany termin ogłoszenia konkursu: r.

19 flesz Własność przemysłowa w innowacyjnej gospodarce Od 2 do 3 września 2010 r. w Krakowie na Uniwersytecie Jagiellońskim (Collegium Novum), odbędzie się kolejna odsłona sympozjum organizowanego przez Urząd Patentowy RP, zatytułowana Zarządzanie innowacjami: ekonomiczne aspekty własności przemysłowej. Podczas sympozjum będą poruszane następujące kwestie: własności przemysłowej jako podstawy przewagi konkurencyjnej infrastruktury instytucjonalnej w procesie wspierania działalności innowacyjnej zarządzania własnością przemysłową w praktyce finansowania działalności innowacyjnej. Planowana jest obecność wielu znakomitości, m.in. z Europejskiego Urzędu Patentowego, Światowej Organizacji Własności Intelektualnej oraz przedstawicieli polskich i światowych innowacyjnych przedsiębiorstw. Więcej informacji wkrótce na stronie Polska znika z czarnej listy Polska wraz z Czechami oraz Węgrami zniknęła z listy państw, w których nie są przestrzegane prawa autorskie. Watch List, czyli lista świadcząca m.in. o wysokim poziomie piractwa intelektualnego, która jest częścią Special 310 Report, przygotowanego przez Biuro Przedstawicielstwa Handlowego USA, wciąż zawiera takie państwa, jak Finlandia, Grecja, Kanada, Hiszpania, Rumunia i Włochy. Usunięcie z listy państw nie przestrzegających prawa autorskiego to długo oczekiwany sukces, który pozytywnie odbije się na wiarygodności Polski na arenie międzynarodowej. Umożliwi to m.in. częstsze wizyty gwiazd światowego formatu w Polsce, obniżenie cen biletów i łatwiejsze pozyskiwanie sponsorów na ich koncerty. Sukces ten nie byłby możliwy bez działań, które w ostatnim czasie Polska poczyniła, by ograniczyć zjawisko piractwa intelektualnego. Jednym z nich była praca Zespołu ds. Przeciwdziałania Naruszeniom Prawa Autorskiego przy resorcie kultury oraz działania policji, straży granicznej, służby celnej i prokuratury. Istotnym wydarzeniem było zlikwidowanie targowiska na stadionie 10-lecia, które uważano za negatywny przykład dystrybucji m.in. pirackich płyt. Wzornictwo dla biznesu w Poznaniu Design zmienia świat tym wykładem, światowej sławy projektant Karim Rashid otworzył Arena Design Wizycie legendarnego projektanta, autora ponad 3000 wdrożonych wzorów do masowej produkcji oraz laureata ponad 300 nagród towarzyszyła wystawa jego prac, m.in. kolekcji mebli stworzonej dla marki OX DESIGN oraz projekt ekskluzywnych salonów fryzjerskich kolekcji NUTOPIA. Jednakże Arena Design to przede wszystkim wydarzenie, które stwarza platformę komunikacyjną pomiędzy przedstawicielami projektantów a przedsiębiorstw z całego świata, ukazując przykłady najlepszych praktyk na arenie europejskiej z projektowania i wzornictwa. Podczas targów rozstrzygnięto drugą edycję konkursu Top Design Award. Wyróżnienie w tym konkursie jest potwierdzeniem wybitnej jakości wzorniczej produktu przyznanej przez międzynarodowe jury. W ramach Arena Design odbyło się wiele wystaw przygotowanych przez polskich projektantów. Wystawa VIVA LED prezentująca projektantów i producentów lamp diodowych ukazała innowacyjne wykorzystanie nowoczesnych technologii. Natomiast Grupa PG13 pod przewodnictwem Tomka Rygalika zaprezentowała eksperymentalny proces tworzenia mebli. Na Arena Design można było również zobaczyć wystawę Najlepsze Projekty Dyplomowe 08/09 przygotowaną przez Śląski Zamek Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie oraz wystawę prezentującą różnorodność technik i pomysłów w komunikacji wizualnej, zaprezentowaną przez Stowarzyszenie Twórców Grafiki Użytkowej. Swoje prace pokazało pokolenie młodych projektantów, którym udało się odnieść sukces nie tylko w Polsce, ale również na świecie: Karolina Tylka, Oskar Zięta, Ania Obtułowicz, Katarzyna Okińczyc i Remigiusz Truchanowicz. Design drogą do sukcesu firmy To konferencja, która odbyła się 11 czerwca 2010 r. w sali konferencyjnej Inkubatora Przedsiębiorczości przy ul. Częstochowskiej 25 w Kaliszu. Spotkanie adresowane było do przedsiębiorców różnych branż, projektantów, specjalistów od wzornictwa, innowacji i mediów z Aglomeracji Kalisko-Ostrowskiej oraz z regionu Południowej Wielkopolski. Organizatorem konferencji był Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości we współpracy FOT. JERZY GONTARZ Arena Design Grupa PG13 zaprezentowała eksperymentalny proces tworzenia mebli z Miastem Kalisz oraz Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Omawiano wpływ designu na zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw działających w różnych branżach, proces wdrażania wzorów od pomysłu do produktu oraz przykłady dobrych praktyk. W konferencji udział wzięli eksperci i wykładowcy m.in. z ASP w Poznaniu oraz Łodzi, Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego w Kaliszu/Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytutu Wzornictwa z Warszawy oraz projektanci i przedstawiciele sektora biznesu. Kaliskiej Konferencji towarzyszyła również wystawa prac Young Designers, prezentująca prace projektantów z kraju i z zagranicy, współpracujących z firmami z różnych branż, w tym ekspozycja prac z branży odzieżowej projektantki WPA/ UAM dr Moniki Kostrzewy. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA 2/

20 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ. wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ. wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE Wzornictwo przemysłowe zrodziło się w związku

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP

Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP Badanie czystości patentowej Warszawa, 21 kwietnia 2015 r. Marek Truszczyński Departament Badań Patentowych UPRP Własność intelektualna:

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 9

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 9 Ochrona własności intelektualnej Wykład 9 Podmioty praw do wynalazków Prawo do uzyskania patentu na wynalazek przysługuje: Twórcy Współtwórcom wynalazku Pracodawcy lub zamawiającemu Przedsiębiorcy lub

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2. TREŚĆ Przedmioty prawa własności przemysłowej Pojęcia i definicje. wzorów przemysłowych

WYKŁAD 2. TREŚĆ Przedmioty prawa własności przemysłowej Pojęcia i definicje. wzorów przemysłowych WYKŁAD 2. TREŚĆ Prawo własności przemysłowej. Przedmioty prawa własności przemysłowej: wynalazki, wzory przemysłowe, wzory użytkowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych,

Bardziej szczegółowo

PATPOL Sp. z o.o. www.patpol.com.pl

PATPOL Sp. z o.o. www.patpol.com.pl PATPOL Sp. z o.o. 45 lat działalności 90 pracowników i 3 wyspecjalizowane działy zgrany zespół profesjonalistów - rzeczników patentowych, specjalistów z kluczowych dziedzin techniki i prawników wyspecjalizowanych

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności przemysłowej klucz do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw

Ochrona własności przemysłowej klucz do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw ochrona dóbr osobistych prawo do firmy prawo do know how prawo do baz danych prawa do nowych odmian roślin lub ras zwierząt Przedmioty ochrony własności przemysłowej RODZAJ WŁASNOW ASNOŚCI wynalazek wzór

Bardziej szczegółowo

I Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości Akademickiej. Andrzej Potempa Rzecznik Patentowy; European Patent, Trade Mark and Design Attorney

I Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości Akademickiej. Andrzej Potempa Rzecznik Patentowy; European Patent, Trade Mark and Design Attorney I Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości Akademickiej Własność intelektualna i jej wykorzystanie w przedsiębiorstwie Andrzej Potempa Rzecznik Patentowy; European Patent, Trade Mark and Design Attorney Tematyka

Bardziej szczegółowo

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Prawo własności przemysłowej Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Historia 1474 ustanowiono ustawę wenecką, twórca uzyskiwał 10-cio letnią ochronę na nowy i twórczy pomysł, dotyczący urządzenia,

Bardziej szczegółowo

Wzory przemysłowe. Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa

Wzory przemysłowe. Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa Wzory przemysłowe Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa Title Wzory of the przemysłowe presentation 18.05.2012. Date # 2 Co to jest wzór przemysłowy? Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie)

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie) OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie) WYKŁAD 2. TREŚĆ I. Prawo własności przemysłowej. Przedmioty prawa własności przemysłowej: wynalazki,

Bardziej szczegółowo

Jak moŝna chronić swój wzór przemysłowy? Na jaki wzór moŝe zostać udzielone prawo rejestracji?

Jak moŝna chronić swój wzór przemysłowy? Na jaki wzór moŝe zostać udzielone prawo rejestracji? Ochrona Własności Intelektualnej cz. II dr inŝ.tomasz Ruść Spis treści Co to jest wzór przemysłowy? Dlaczego opłaca się bronić wzór przemysłowy? Jak moŝna chronić swój wzór przemysłowy? Na jaki wzór moŝe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17 Wykaz skrótów................................. 13 Wprowadzenie.................................. 17 Rozdział 1. Wynalazki............................ 27 1. Wprowadzenie.................................

Bardziej szczegółowo

PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa. Warszawa 22.05.2014

PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa. Warszawa 22.05.2014 PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa Warszawa Plan prezentacji Co to jest wynalazek? Patent jak go uzyskać? Co nam daje patentowanie? Wzór użytkowy

Bardziej szczegółowo

Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J.

Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J. Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J. Chrzan; pchrzan@pg.gda.pl Pokój EM211 ul. Jana III

Bardziej szczegółowo

Seminarium naukowe INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE

Seminarium naukowe INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE Seminarium naukowe INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE realizowane w ramach projektu Więź nauki i biznesu w okresie recesji w regionach Olickim i Suwalskim" Projekt jest współfinansowany z Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce.

Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce. Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce. Urszula Walas Rzecznik patentowy FSNT NOT Fundacja Rozwoju Regionów ProRegio Poznań 26.05.2007r. Projekt współfinansowany w 75% przez Unię

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna Własność intelektualna łasności intelektualnej Prawo autorskie

Własność intelektualna Własność intelektualna łasności intelektualnej Prawo autorskie 1 Własność intelektualna to prawa związane z działalnością intelektualną w dziedzinie literackiej, artystycznej, naukowej i przemysłowej. Konwencja o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej

Bardziej szczegółowo

Przedmioty własności przemysłowej

Przedmioty własności przemysłowej Przedmioty własności przemysłowej wynalazki wzory użytkowe znaki towarowe wzory przemysłowe topografie układów scalonych oznaczenia geograficzne patent na wynalazek prawo ochronne na wzór użytkowy prawo

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną

Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną Dr Szymon Byczko Warsztaty szkoleniowe są organizowane przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w ramach projektu INNOpomorze partnerstwo dla innowacji,

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej Różnice procesowe. Szkic problematyki Zasady ochrony Ustawa Prawo własności przemysłowej chroni prawa podmiotowe, niezależnie

Bardziej szczegółowo

Ochrona własnow intelektualnej. dr inż. Robert Stachniewicz

Ochrona własnow intelektualnej. dr inż. Robert Stachniewicz Ochrona własnow asności intelektualnej Prawo własności przemysłowej dr inż. Robert Stachniewicz Własność przemysłowa zaliczamy do niej wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, technologie, sekrety

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo własności intelektualnej - tradycyjny podział dychotomiczny i prawa pokrewne prawa własności przemysłowej patent prawo ochronne

Bardziej szczegółowo

Krótki przewodnik po patentach

Krótki przewodnik po patentach Krótki przewodnik po patentach Cz. 1, Informacje ogólne Oprac. Izabela Olejnik Opieka merytoryczna Grażyna Antos Podstawowym zadaniem Urzędu Patentowego RP jest udzielanie praw wyłącznych na następujące

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Justyna

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ SZKOLENIE W RAMACH PODDZIAŁANIA 1.3.2 - WSPARCIE OCHRONY WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ TWORZONEJ W JEDNOSTKACH NAUKOWYCH W WYNIKU PRAC B+R PROGRAMU INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007-2013 OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Bardziej szczegółowo

ZNAK TOWAROWY. Wykład nr XVI. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej USTAWA PRAWO WŁASNOW. część

ZNAK TOWAROWY. Wykład nr XVI. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej USTAWA PRAWO WŁASNOW. część Wykład nr XVI USTAWA PRAWO WŁASNOW ASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ część IV Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej ZNAK TOWAROWY Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WZORÓW PRZEMYSŁOWYCH

OCHRONA WZORÓW PRZEMYSŁOWYCH OCHRONA WZORÓW PRZEMYSŁOWYCH Piotr Godlewski, rzecznik patentowy (JWP Rzecznicy Patentowi) Praktycznie każdego dnia na rynku pojawiają się nowe produkty, w których zawarte są, bądź które same w sobie są

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji

Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Informacja patentowa jako źródło wspierania innowacji Nowy Sącz 11 czerwca 2010 1 Sukces przedsiębiorcy i każdego twórcy zależy nie tylko od zdolności tworzenia innowacji, ale także od zdolności zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce

Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce dr Alicja Adamczak Prezes Urzędu Patentowego RP Zielona Góra, 7 listopada 2014 r. Własność intelektualna Prawa własności przemysłowej Ochrona tajemnicy

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie własności przemysłowej w procesie innowacyjnym

Wykorzystanie własności przemysłowej w procesie innowacyjnym Wykorzystanie własności przemysłowej w procesie innowacyjnym 1 Sukces przedsiębiorcy i każdego twórcy zależy nie tylko od zdolności tworzenia innowacji, ale także od zdolności zabezpieczenia rozwiązań

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DLA ZGŁASZAJĄCYCH

INFORMACJE DLA ZGŁASZAJĄCYCH INFORMACJE DLA ZGŁASZAJĄCYCH WYNALAZKI Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zmianami, dalej jako p.w.p.), jak również inne ustawy na świecie

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Netter. Ośrodek Informacji Patentowej Politechniki Poznańskiej

Agnieszka Netter. Ośrodek Informacji Patentowej Politechniki Poznańskiej Agnieszka Netter Ośrodek Informacji Patentowej Politechniki Poznańskiej ŚWIAT WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ ochrona dóbr osobistych prawo do firmy prawa do nowych odmian roślin lub ras zwierząt prawo do know-how

Bardziej szczegółowo

Lublin, 15.03.2012 r.

Lublin, 15.03.2012 r. Lublin, 15.03.2012 r. ochrona dóbr osobistych prawo do firmy prawo do know how prawo do baz danych prawa do nowych odmian roślin lub ras zwierząt Systemy ochrony własności przemysłowej KRAJOWY REGIONALNE

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie ROZDZIAŁ I. Wynalazek ROZDZIAŁ II. Patent

Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie ROZDZIAŁ I. Wynalazek ROZDZIAŁ II. Patent Wykaz skrótów................................. 13 Wprowadzenie.................................. 17 ROZDZIAŁ I. Wynalazek............................ 21 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Innowacja??? Istnieje wiele definicji terminu innowacja, jedna z nich, opracowana przez Davida

Bardziej szczegółowo

MASLANKA & Co. PATENTY I ZNAKI TOWAROWE. Logroño - Maj 2012

MASLANKA & Co. PATENTY I ZNAKI TOWAROWE. Logroño - Maj 2012 MASLANKA & Co. PATENTY I ZNAKI TOWAROWE Logroño - Maj 2012 CZYM SIĘ ZAJMUJEMY Oferujemy kompleksowe usługi w zakresie Praw Własności Przemysłowej: zgłoszenia, rejestracja i ochrona w trybie krajowym i

Bardziej szczegółowo

Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej

Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej adw. Bartłomiej Jankowski adw. dr Rafał T. Stroiński, LL.M. Jankowski, Stroiński i Partnerzy JSLegal & Co Adwokacka spółka partnerska

Bardziej szczegółowo

Sposoby wyceny patentu

Sposoby wyceny patentu Ochrona Własności Intelektualnej cz. V dr inż.tomasz Ruść Spis treści Co powinna wyglądać dokumentacja zgłoszeniowa? Sposoby wyceny patentu Tabelaryczne zebranie informacji o patencie, znaku towarowym,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 Rozdział 1. Prawa własności intelektualnej....................... 19 1.

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Wstęp... XI Wykaz skrótów... XV Bibliografia... XXIII Rozdział I. Wzornictwo przemysłowe w prawie własności intelektualnej u źródeł zjawiska kumulacji podstaw ochrony... 1 1. Fenomen wzornictwa przemysłowego...

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr 0 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej KONSPEKT wykład adów Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inŝ.wojciech Chmielowski prof. PK Wykład

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności przemysłowej w pigułce

Ochrona własności przemysłowej w pigułce Ile to kosztuje? Procedury ochrony własności przemysłowej za granicą Jak długo trwa ochrona? Przedmioty własności przemysłowej Dlaczego ochrona własności przemysłowej to dobry pomysł? Ochrona własności

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej

Ochrona własności intelektualnej Ochrona własności intelektualnej Wymiar: Forma: Semestr: 30 h ćwiczenia V Efekty kształcenia: a) w zakresie wiedzy: student zna i rozumie podstawowe pojęcia oraz zasady z zakresu ochrony własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Wzory przemysłowe i ich ochrona

Wzory przemysłowe i ich ochrona Wzory przemysłowe i ich ochrona Projekt Enterprise Europe Network Central Poland jest współfinansowany przez Komisję Europejską ze środków pochodzących z programu COSME (na lata 2014 2020) na podstawie

Bardziej szczegółowo

Jak moŝna chronić swój znak towarowy?

Jak moŝna chronić swój znak towarowy? Ochrona Własności Intelektualnej cz. III dr inŝ.tomasz Ruść Spis treści Co to jest znak towarowy? Dlaczego opłaca się bronić znak towarowy? Jak moŝna chronić swój znak towarowy? Jakie są kategorie znaków

Bardziej szczegółowo

Wynalazczość w uczelni technicznej pułapki i zagrożenia

Wynalazczość w uczelni technicznej pułapki i zagrożenia VIII Spotkanie Zawodowe 2013-06-06 WEiTI PW R.ZAŁ. 1951 Wynalazczość w uczelni technicznej pułapki i zagrożenia dr inż. Ireneusz Słomka UPRP Wszelkie prawa zastrzeżone 1 1.Co jest, a co nie jest wynalazkiem

Bardziej szczegółowo

32 SEMINARIUM RZECZNIKÓW PATENTOWYCH SZKÓŁ WYŻSZYCH

32 SEMINARIUM RZECZNIKÓW PATENTOWYCH SZKÓŁ WYŻSZYCH 32 SEMINARIUM RZECZNIKÓW PATENTOWYCH SZKÓŁ WYŻSZYCH Formułowanie zastrzeżeń patentowych w dziedzinie chemii Seminarium współfinansowane jest przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

Autorka przybliża procedurę zastrzegania znaku, związane z nią koszty oraz problemy z uzyskaniem prawa ochrony na znak towarowy w Urzędzie Patentowym.

Autorka przybliża procedurę zastrzegania znaku, związane z nią koszty oraz problemy z uzyskaniem prawa ochrony na znak towarowy w Urzędzie Patentowym. Autorka przybliża procedurę zastrzegania znaku, związane z nią koszty oraz problemy z uzyskaniem prawa ochrony na znak towarowy w Urzędzie Patentowym. Zanim złożymy podanie o rejestrację znaku powinniśmy

Bardziej szczegółowo

Wspólnotowy znak towarowy,

Wspólnotowy znak towarowy, 10 POWODÓW O W DLA KTÓRYCH WARTO KORZYSTAĆ Z SYSTEMU S WSPÓLNOTOWEGO O W O ZNAKU TOWAROWEGO O W O Wspólnotowy znak towarowy, znak towarowy zarejestrowany w Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 184/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 stycznia 2014 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego WYTYCZNE DOTYCZĄCE ROZPATRYWANIA SPRAW ZWIĄZANYCH ZE WSPÓLNOTOWYMI ZNAKAMI TOWAROWYMI PRZEZ URZĄD HARMONIZACJI RYNKU WEWNĘTRZNEGO (ZNAKI TOWAROWE I WZORY) CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Zduńska Wola Biuro Obsługi Inwestorów

Urząd Miasta Zduńska Wola Biuro Obsługi Inwestorów KORZYŚCI WYNIKAJĄCE Z REJESTRACJI ZNAKU TOWAROWEGO 28 stycznia 2011 r. Co może być znakiem towarowym? Urząd Miasta Zduńska Wola nazwa, wyraz; fraza, zdanie, slogan; symbol, motyw; logo; projekt, kompozycja,

Bardziej szczegółowo

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 15:09:38

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 15:09:38 Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 15:09:38 2 W Niemczech prawa patentowe chroni patent krajowy lub patent europejski. W Niemczech uzyskanie prawnej ochrony dla własności przemysłowej uzależnione

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA NIESTACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2009/200 Nazwa przedmiotu: Ochrona własności Punkty ECTS: 2 intelektualnej Kod przedmiotu: 0700-EN-OWI Język przedmiotu: polski

Bardziej szczegółowo

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Polski ustawodawca wprowadził możliwość stosowania

Bardziej szczegółowo

Temat: Transfer technologii z nauki do biznesu.

Temat: Transfer technologii z nauki do biznesu. Temat: Transfer technologii z nauki do biznesu. Komercjalizacja wyników w badań naukowych; praktyczne zastosowanie wyników badań naukowych w przemyśle; uzyskiwanie dochodów z tytułu zastosowania nowych

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 8

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 8 Ochrona własności intelektualnej Wykład 8 Prawo własności przemysłowej Pojęcie prawa własności przemysłowej Zgodnie z Konwencją paryską o ochronie własności przemysłowej mianem własności przemysłowej określa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 241/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 16 stycznia 2009 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Henryk Pietrzkowski

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr R 28/2010 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 28 maja 2010 r.

Zarządzenie Nr R 28/2010 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 28 maja 2010 r. Zarządzenie Nr R 28/2010 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu ochrony i korzystania z własności intelektualnej w Politechnice Lubelskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Inwestycje w technologie IT 1 muszą podlegać takim samym regułom oceny, jak wszystkie inne: muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Stanowią one koszty i jako takie

Bardziej szczegółowo

Wycena własności intelektualnej w projektach innowacyjnych. Gdzie jesteśmy? Wycena vs. ocena. Projekty technologiczne na świecie

Wycena własności intelektualnej w projektach innowacyjnych. Gdzie jesteśmy? Wycena vs. ocena. Projekty technologiczne na świecie Fundusz Zaawansowanych Technologii Wycena własności intelektualnej w projektach innowacyjnych Bartosz Walter, Warszawa 20 czerwca 2012 Gdzie jesteśmy? Projekty technologiczne na świecie Ocena potencjału

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ROZWIĄZAŃ O CHARAKTERZE TECHNICZNYM

OCHRONA ROZWIĄZAŃ O CHARAKTERZE TECHNICZNYM Zasady patentowania OCHRONA ROZWIĄZAŃ O CHARAKTERZE TECHNICZNYM Wynalazek w polskim prawie nie istnieje definicja wynalazku jako takiego utożsamiany jest z technicznym rozwiązaniem dowolnego problemu w

Bardziej szczegółowo

Bogumiła Warząchowska

Bogumiła Warząchowska Bogumiła Warząchowska Zarządzanie własnością intelektualną : sprawozdanie ze szkolenia przeprowadzonego przez rzecznika patentowego Uniwersytetu Śląskiego mgr Mariusza Grzesiczaka, (5 lipca 2012 roku)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE Wykaz skrótów... 19 Wstęp... 27 Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE ROZDZIAŁ I. Ogólna charakterystyka prawa autorskiego i praw pokrewnych... 31 1. Źródła prawa autorskiego... 31 2. Rozwój prawa autorskiego

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ BIBLIOTEKA WYDZIAŁU KULTURY FIZYCZNEJ i PROMOCJI ZDROWIA Szkolenie biblioteczne cz. 4 CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Przygotowała Beata Bekasz W Bibliotece Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Szkolenie systemu POL-on

Szkolenie systemu POL-on Szkolenie systemu POL-on dr Piotr Rodzik ekspert systemu POL-on Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy Al. Niepodległości 188B, 00-608 Warszawa Numer KRS: 0000127372 Sąd Rejonowy

Bardziej szczegółowo

WYROK SĄDU POLUBOWNEGO

WYROK SĄDU POLUBOWNEGO Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych Przy Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji Warszawa ul. Nowogrodzka 31 pok.103 Sygn.akt. 21/04/PA WYROK SĄDU POLUBOWNEGO Wydany w Krakowie dnia 18 lipca 2005

Bardziej szczegółowo

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-07-21 12:34:02

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-07-21 12:34:02 Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-07-21 12:34:02 2 Własność przemysłowa ochroni wynalazki, dzieła i znaki używane do wyróżnienia produktów i firm na rynku. Portugalskie prawo w tym zakresie jest

Bardziej szczegółowo

L O C A L P R E S E N C E W I T H A G L O B A L F O O T P R I N T. www.gpventures.pl

L O C A L P R E S E N C E W I T H A G L O B A L F O O T P R I N T. www.gpventures.pl 1 PLAN PREZENTACJI 2 1. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA. DEFINICJA 3 1. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA. DEFINICJA własność intelektualna (ang. intellectual property) - prawa, których przedmiotem są dobra niematerialne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. II. Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. I. Wątpliwości terminologiczne... 34

Spis treści. II. Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. I. Wątpliwości terminologiczne... 34 Wykaz skrótów... Inne źródła... Wprowadzenie... Rozdział I. Uwagi ogólne dotyczące unieważnienia i wygaśnięcia jako zasadniczych przesłanek ustania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego... 1 1. Prawa

Bardziej szczegółowo

Prawo własności intelektualnej i przemysłowej w projektach B+R Paweł Woronowicz 9 czerwca 2015 r.

Prawo własności intelektualnej i przemysłowej w projektach B+R Paweł Woronowicz 9 czerwca 2015 r. Prawo własności intelektualnej i przemysłowej w projektach B+R Paweł Woronowicz 9 czerwca 2015 r. Katalog praw własności przemysłowej 1. Wynikające z ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Dnia 20.08.2015 r. został ogłoszony konkurs w ramach poddziałania 1.4.1 Kompleksowe wsparcie działalności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PRAWO NOWYCH TECHNOLOGII Technologie informacyjne - 23 godz. 1. Podpisy elektroniczne

Bardziej szczegółowo

Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych

Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Specyfika i zasady przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia

Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia dr Katarzyna Trzpioła Część I Definicja Nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania:

Bardziej szczegółowo

opisy patentowe wynalazków (rejestr patentowy) opisy wzorów zdobniczych (rejestr wzorów przemysłowych)

opisy patentowe wynalazków (rejestr patentowy) opisy wzorów zdobniczych (rejestr wzorów przemysłowych) Poniżej zamieszczono pomocne definicje związane z prawem własności intelektualnej Informacja patentowa stanowi integralną część i wyspecjalizowaną dziedzinę informacji naukowo-technicznej. Obejmuje zbiór

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 maja 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa H. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 11:05:00

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 11:05:00 Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 11:05:00 2 Co do zasady w Uzbekistanie chronione są prawa własności przemysłowej, patenty, znaki towarowe, wzory przemysłowe. Procedury związane z uzyskaniem

Bardziej szczegółowo

Dariusz Kuberski Prokuratura Generalna Warszawa, 15 października 2014 r.

Dariusz Kuberski Prokuratura Generalna Warszawa, 15 października 2014 r. Odpowiedzialność za naruszenie praw do wzoru przemysłowego i do znaku towarowego Dariusz Kuberski Prokuratura Generalna Warszawa, 15 października 2014 r. Co to jest piractwo? Piractwo jest to niedozwolone

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna w jednostkach naukowych

Własność intelektualna w jednostkach naukowych Własność intelektualna w jednostkach naukowych Sprawne funkcjonowanie jednostek naukowych w gospodarce opartej na wiedzy oraz konkurencyjności zależy nie tylko od ilości pieniędzy przeznaczanych na badania,

Bardziej szczegółowo

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Autorami podręcznika są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Prawa Cywilnego i Gospodarczego oraz Katedry Prawa

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa. Wielokrotne wykorzystywanie danych GIS. Dane w IIP a prawo autorskie.

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa. Wielokrotne wykorzystywanie danych GIS. Dane w IIP a prawo autorskie. Dr Anna Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Wielokrotne wykorzystywanie danych GIS. Dane w IIP a prawo autorskie. Kielce, 13 października 2011 r. Prawa autorskie w informacji

Bardziej szczegółowo

Synteza i technologia środków leczniczych - seminarium

Synteza i technologia środków leczniczych - seminarium LOGO Katedra i Zakład ad Technologii Leków i Biotechnologii Farmaceutycznej Synteza i technologia środków leczniczych - seminarium mgr farm. Anna Gomółka Ochrona własnow asności przemysłowej obejmuje:

Bardziej szczegółowo

Własność przemysłowa w przedsiębiorstwie: przedmioty ochrony i procedury uzyskiwania praw

Własność przemysłowa w przedsiębiorstwie: przedmioty ochrony i procedury uzyskiwania praw Własność przemysłowa w przedsiębiorstwie: przedmioty ochrony i procedury uzyskiwania praw Elżbieta Balcerowska Kraków, 21 listopada 2014 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Ochrona własności

Bardziej szczegółowo

Co można uzyskać dzięki opracowaniu wynalazku i zapewnieniu ochrony patentowej. Jaka jest definicja wynalazku?

Co można uzyskać dzięki opracowaniu wynalazku i zapewnieniu ochrony patentowej. Jaka jest definicja wynalazku? Ochrona Własności Intelektualnej cz. IV dr inż.tomasz Ruść Co to jest patent? Spis treści Co można uzyskać dzięki opracowaniu wynalazku i zapewnieniu ochrony patentowej Jakie cechy decydują o zdolności

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw własności przemysłowej w projektach B+R Paweł Woronowicz 23 września 2015 r.

Ochrona praw własności przemysłowej w projektach B+R Paweł Woronowicz 23 września 2015 r. Ochrona praw własności przemysłowej w projektach B+R Paweł Woronowicz 23 września 2015 r. Katalog praw własności przemysłowej 1. Wynikające z ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Wspólnotowy znak towarowy,

Wspólnotowy znak towarowy, 10 POWODÓW O W DLA KTÓRYCH WARTO KORZYSTAĆ Z SYSTEMU S WSPÓLNOTOWEGO O W O ZNAKU TOWAROWEGO O W O Wspólnotowy znak towarowy, znak towarowy zarejestrowany w Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM)

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej w latach 2007-2013

Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej w latach 2007-2013 Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej w latach 2007-2013 Ewa Skrzypkowska Kochański Brudkowski i Wspólnicy Sp.j. Poznań, 26 maja 2007 r. Wsparcie na ochronę praw własności przemysłowej program

Bardziej szczegółowo

Zmiany w prawie unijnym: rozporządzenie o unijnych znakach towarowych. 10/03/2016 Spotkanie konsultacyjno-informacyjne

Zmiany w prawie unijnym: rozporządzenie o unijnych znakach towarowych. 10/03/2016 Spotkanie konsultacyjno-informacyjne Zmiany w prawie unijnym: rozporządzenie o unijnych znakach towarowych 10/03/2016 Spotkanie konsultacyjno-informacyjne Systemy ochrony znaków towarowych Krajowy Urząd Patentowy RP znaki towarowe chronione

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Cel szkolenia: Celem szkolenia jest przedstawienie Uczestnikom zagadnień związanych z praktycznymi elementami prawa niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Rektora Nr 28 /2012 z dnia 1 sierpnia 2012 r.

Załącznik do Zarządzenia Rektora Nr 28 /2012 z dnia 1 sierpnia 2012 r. Załącznik do Zarządzenia Rektora Nr 28 /2012 z dnia 1 sierpnia 2012 r. REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI I PRAWAMI POKREWNYMI ORAZ PRAWAMI WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ ORAZ ZASAD KOMERCJALIZACJI WYNIKÓW

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia Załącznik do Uchwały Nr 01/10/2012 Senatu Wyższej Szkoły Artystycznej w Warszawie z dnia 1 października 2012 r. Regulamin zarządzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Wzór przemysłowy a znak towarowy. dr Anna Tischner UJ

Wzór przemysłowy a znak towarowy. dr Anna Tischner UJ Wzór przemysłowy a znak towarowy dr Anna Tischner UJ Wzór przemysłowy a znak towarowy Zagadnienia ogólne Definicje Znak towarowy (art. 120 ust. 1 p.w.p.) każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie a ochrona projektów opakowań

Prawo autorskie a ochrona projektów opakowań Prawo autorskie a ochrona projektów opakowań 1. Uwagi wstępne Opakowanie produktu jest niekiedy nie tylko koniecznością lecz także stanowi istotny element promocji. Umieszcza się na nich zarówno informacje

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM

REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Podstawa prawna: art. 86e ust. 1.; 2.; 4. ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo