RAPORT DIAGNOSTYCZNY - PROJEKT SZANSA 2.0.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RAPORT DIAGNOSTYCZNY - PROJEKT SZANSA 2.0."

Transkrypt

1 RAPORT DIAGNOSTYCZNY - PROJEKT SZANSA 2.0. Alicja Sobota Karol Tatara Stanisław Alwasiak Kraków, dnia 31 marca 2015 r. ISBN Raport powstał w ramach projektu Szansa 2.0. realizowanego przez Instytut Allerhanda we współpracy Juss- Buss w ramach programu Obywatele dla Obywatele dla Demokracji, finansowanego z funduszy EOG.

2 SPIS TREŚCI: Wstęp... 3 I. Skala zagrożenia upadłością konsumencką... 4 II. Konsekwencje zagrożenia upadłością konsumencką na płaszczyźnie społecznej i ekonomicznej... 7 III. Wprowadzenie upadłości konsumenckiej do polskiego porządku prawnego... 9 III. 1. Uwagi wstępne... 9 III. 3. Model upadłości konsumenckiej III. 4. Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości III. 5. Likwidacja majątku upadłego, podział funduszów masy upadłości III. 6. Plan spłaty III. 7. Oddłużenie IV. Przyczyny nowelizacji przepisów o upadłości konsumenckiej V. Założenia nowelizacji upadłości konsumenckiej VI. Projekt Szansa 2.0. jako próba odpowiedzi na problem nadmiernego zadłużenia VI. 1. Planowane działania w ramach projektu Szansa VI. 2. Cele projektu Szansa VI. 3. Perspektywy stworzenia i rozwoju systemu wsparcia osób nadmiernie zadłużonych i zagrożonych upadłością w skali regionalnej, krajowej i międzynarodowej VI. 4. W stronę Europejskiego Centrum Monitorowania Nadmiernego Zadłużenia S t r o n a

3 Wstęp W dniu 31 grudnia 2014 r. osoby nadmiernie zadłużone uzyskały środek prawny pozwalający im na oddłużenie zobowiązań, których nie mają możliwości spłacić. Mowa o tzw. strząśnięciu zobowiązań w ramach upadłości konsumenckiej. Choć upadłość konsumencka nie jest instytucją nową, gdyż została wprowadzona do porządku prawnego już w 2009 r., jednak dopiero wejście w życie z dniem 31 grudnia 2014 r. ustawy uchwalonej w dniu 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy prawo upadłościowe i naprawcze 1, dalej: ustawa nowelizująca, umożliwia praktyczne zastosowanie przepisów o upadłości konsumenckiej. Celem wdrażanego projektu Szansa 2.0. jest wypracowanie metod skutecznego dialogu wierzyciela i dłużnika zarówno na etapie przejściowych problemów z zaspokajaniem zobowiązań, jak również w sytuacji trwałej utraty zdolności do ich regulowania, stanowiącego podstawę do skorzystania z przywileju umorzenia zobowiązań w ramach upadłości konsumenckiej. Nowe możliwości wynikające z ustawy nowelizującej stanowią trzon projektu Szansa Dodatkowym elementem projektu, komplementarnym wobec szans stwarzanych przez upadłość konsumencką, stanowi system doradztwa dla osób nadmiernie zadłużonych, który zostanie uruchomiony i przetestowany w oparciu o wzory wprowadzone przez organizację studencką Juss-Buss, partnera Instytutu Allerhanda w realizacji projektu Szansa Poniższy raport przedstawi skalę zagrożenia upadłością konsumencką w Polsce w kontekście danych dotyczących nadmiernego zadłużenia, a także konsekwencje tego zjawiska na płaszczyźnie społecznej oraz gospodarczej. Raport przybliży ogólne zasady upadłości konsumenckiej, zarówno według stanu prawnego przed dniem 31 grudnia 2014 r., a także wynikające z ustawy nowelizującej oraz uzasadnienie potrzeby zmian. Zwieńczeniem raportu będzie opisanie możliwości stwarzanych przez projekt Szansa Dz. U. z 2014 r., poz S t r o n a

4 I. Skala zagrożenia upadłością konsumencką Według raportu Narodowego Banku Polskiego pt. Sytuacja finansowa sektora gospodarstw domowych w I kwartale 2014 r zobowiązania finansowe gospodarstw domowych według stanu na koniec marca 2014 r. wyniosły łącznie 602,4 mld złotych 2 i stale rosną (tabela 1 Zobowiązania gospodarstw domowych [mld], źródło: raporty Narodowego Banku Polskiego dotyczące sytuacji finansowej sektora gospodarstw domowych). Trzeba jednak podkreślić, że zadłużenie gospodarstw domowych w państwach rozwijających się nie zawsze jest zjawiskiem szkodliwym. Zadłużenie wpływa na wzrost konsumpcji dóbr i usług, a w konsekwencji również na wzrost Produktu Krajowego Brutto. Problemem zarówno dla gospodarstw domowych, jak i dla gospodarki staje się nadmierne zadłużenie. Postawienie granicy kiedy zadłużenie staje się nadmierne w praktyce bywa niezwykle trudne. Na potrzeby niniejszego raportu przyjęto, dla uproszczenia, że nadmierne zadłużenie to takie, które nie pozwala na regulowanie wymagalnych (i przyszłych) zobowiązań z bieżących dochodów, a także z majątku dłużnika, który mógłby zostać spieniężony w celu spłaty zadłużenia. W Polsce nadmierne zadłużenie jest niestety zjawiskiem powszechnym i nabierającym alarmujących rozmiarów. Łączna kwota niespłacanego zadłużenia Polaków w październiku 2014 r wyniosła 41,55 mld złotych, co stanowi około 7% PKB (tabela 2 Zaległe płatności, źródło: raport BIG InfoDług). Dla porównania w 1998 r. stosunek zadłużenia do PKB wynosił zaledwie 2 %. Wskazane w niniejszym opracowaniu dane o kwotach niespłaconego zadłużenia zostały zaczerpnięte z raportów sporządzonych w oparciu o informacje zgromadzone przez BIG InfoMonitor w Rejestrze Dłużników, a także dane z baz Biura Informacji Kredytowej i Bankowego Rejestru Związku Banków Polskich. Z tych danych wynika również, że liczba klientów podwyższonego ryzyka stale się zwiększa i według stanu na październik 2014 r. wynosi aż 2,3 mln osób (tabela 3 Klienci podwyższonego ryzyka, źródło: raporty BIG InfoDług). Raporty BIG InfoDług wskazują również, że według stanu na koniec czerwca 2014 r. aż osób - a więc niemal 10% dorosłych Polaków - nie reguluje swoich zobowiązań w terminie. Powyższe dane dotyczą zarówno zadłużenia związanego z prowadzoną 2 4 S t r o n a

5 działalnością gospodarczą oraz zadłużenia konsumenckiego. Warto zaznaczyć, że według raportu BIG pt. Wskaźnik bezpieczeństwa działalności gospodarczej aż 50% firm boryka się z problemem nieterminowego regulowania należności. Niezmiennym elementem zadłużenia konsumenckiego stanowi zadłużenie kredytowe. Diagnoza Społeczna wskazuje, że 97% zobowiązań Polaków jest związanych z zadłużeniem w sektorze bankowym. Pozostałe zadłużenie rozkłada się w następujących proporcjach: zadłużenie w Spółdzielczych Kasach Oszczędnościowo- Kredytowych (0,8%), u osób prywatnych (0,7%), w innych firmach udzielających pożyczek oraz u pośredników oferujących kredyty ratalne (1,5%). W okresie r. liczba zaciągniętych kredytów konsumpcyjnych wzrosła o 3,49%. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego w Raporcie o sytuacji banków w III półroczu 2014 r. 4 poinformował, że nastąpiło ożywienie na rynku kredytów dla sektora niefinansowego. Wartość kredytów zwiększyła się o 59,9 mld złotych. Według stanu na wrzesień 2014 r. o 28,2 mld złotych wzrosły kredyty zaciągane przez gospodarstwa domowe w stosunku do analogicznego okresu w roku poprzednim, z czego 6,0 mld złotych stanowi wzrost kwot zaciąganych w ramach kredytów konsumpcyjnych. Udział kredytów walutowych na koniec września 2014 r. zmniejszył się do 47,1%. Po raz pierwszy od 2001 r. udział kredytów walutowych jest niższy niż kredytów udzielanych w złotówkach. Niepokojące dane przedstawione przez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego dotyczą liczby tzw. zagrożonych kredytów. W stosunku do grudnia 2013 r. liczba kredytów zagrożonych zwiększyła się o 1,3 mld złotych, z czego 0,6 mld złotych dotyczy kredytów mieszkaniowych. Pocieszające dane dotyczą spadku liczny zagrożonych kredytów konsumpcyjnych, które w stosunku do grudnia 2013 r. obniżyły się o kwotę 0,4 mld złotych. Z raportu Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego wynika również, że choć obniżyła się wartość kredytów konsumpcyjnych i mieszkaniowych, których spłata następuje z opóźnieniem powyżej 30 dni, to łączna ich wartość nadal oscyluje powyżej 32 mld złotych. Niewątpliwie skalę zagrożonych kredytów potęguje niedawny rekordowy kurs franka szwajcarskiego, który wywołuje istotne zagrożenie niewypłacalności kredytobiorców, a którzy zaciągnęli kredyty hipoteczne indeksowane do tej waluty. Analizując skalę zjawiska nadmiernego zadłużenia nie można poprzestać na danych ekonomicznych odnoszących się do wysokości i struktury zobowiązań gospodarstw domowych. Istotne są również S t r o n a

6 informacje na temat skuteczności wykonania przez dłużników zobowiązań m.in. w ramach postępowania egzekucyjnego. Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości 5 wynika, że w 2012 r. do komorników wpłynęło wniosków o wszczęcie postępowań egzekucyjnych, z czego tylko spraw egzekucyjnych udało się zakończyć przez wyegzekwowanie świadczenia od dłużnika. Skuteczność postępowań egzekucyjnych w 2012 roku wynosiła więc jedynie 13,8%. Z podanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości danych statystycznych wynika również, że 357 sprawy egzekucyjne zostały umorzone ze względu na to, że dłużnik nie dysponował majątkiem, z którego egzekucja mogłaby być prowadzona (tzw. bezskuteczność egzekucji). Wzrasta również liczba wniosków o wyjawienie majątku dłużnika, a więc zmierzających do zmuszenia dłużnika do ujawnienia własnego majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie. Według danych opublikowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości 6 w 2014 r. aż wierzycieli złożyło do sądów wnioski o wyjawienie przez dłużnika majątku. Przedstawiając statystyki dotyczące nadmiernego zadłużenia warto również odnieść się do liczby wszczynanych postępowań eksmisyjnych 7. Pierwsze statystki w tym zakresie dotyczą roku 1995 r., w którym wpłynęło do sądów powszechnych spraw o opróżnienie lokalu mieszkalnego. Liczba wniesionych pozwów o opróżnienie lokalu mieszkalnego mniej więcej utrzymuje się na stałym poziomie. W 2013 r. liczba złożonych pozwów o eksmisję wynosiła W tym samym roku do komorników wpłynęło wniosków o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie opróżnienia lokalu na podstawie tytułu wykonawczego nieprzewidujących prawa do lokalu socjalnego lub zamiennego. Odpowiedź na pytanie o przyczyny nadmiernego zadłużenia z natury rzeczy jest złożona, tym bardziej, iż często nie ma jednej jego determinanty. Trzeba również podkreślić, iż nadmierne zadłużenie to skutek pewnego procesu, rozłożonego w czasie, na który nakłada się wiele czynników, które mogą być zawinione przez dłużnika, lub od niego niezależne. Trzeba zaznaczyć, że decyzje finansowe konsumentów są zaburzone wskutek niskiej wiedzy ekonomicznej. Konsumenci w sposób niewystarczająco umiejętny zarządzają swoimi finansami oraz są skłonni do podejmowania nadmiernego ryzyka finansowego. Z raportu Instytutu Wolności oraz Raiffeisen Polbank 8 wynika, że wśród osób z podstawowym wykształceniem, którzy stanowią 20% 5 Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr w sprawie niewypłacania alimentów, zob. 6 źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości, Ewidencja spraw cywilnych o wyjawienie majątku w sądach rejonowych w latach Eksmisje w latach , Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, S t r o n a

7 populacji, ponad 1/3 nie radzi sobie z obliczaniem procentu danej liczby. Z raportu wynika również, że co czwarty Polak nie próbuje odpowiedzieć na pytanie, na jakiej inwestycji można najwięcej stracić, ale też najwięcej zyskać. 60% Polaków deklaruje zaufanie do banków 9. Na podanych przykładach widać więc wyraźnie, iż walka ze zjawiskiem nadmiernego zadłużenia wymaga przede wszystkim prowadzenia działań mających na celu edukowanie konsumentów w kierunku podejmowania właściwych decyzji finansowych. Część problemów z nadmiernym zadłużeniem powstaje wskutek nadmiernej konsumpcji oraz nieodpowiedzialnego zadłużania się. Na skalę nadmiernego zadłużenia mogą mieć również wpływ czynniki niezawinione przez dłużników takie jak: kryzys gospodarczy, choroba, wypadek losowy, problemy rodzinne (np. rozwód, śmierć członka rodziny), a które skutkują niespodziewaną utratą stałych źródeł dochodu. Przygotowanie analizy odnoszącej się do skali zagrożenia upadłością konsumencką jest utrudnione w związku z brakiem praktyki odnoszącej się do nowych zasad upadłości konsumenckiej. Można jednak przyjąć, że skoro niemal 10% dorosłych Polaków ma problemy w bieżącym regulowaniu swoich zobowiązań, to skala zagrożenia upadłością konsumencką jest znacząca. Wobec przedstawionych powyżej danych obrazujących realność problemu nadmiernego zadłużenia wydaje się, że założenia ustawy nowelizującej przewidujące, iż z upadłości konsumenckiej efektywnie skorzysta kilkadziesiąt - kilkaset osób w kolejnych latach jej obowiązywania ustawy, są znacząco zaniżone. Mogą one mieć źródło w doświadczeniach związanych z poprzednio obowiązującymi przepisami, kiedy to ogłoszono w ciągu ok. 5 lat kilkadziesiąt przypadków upadłości konsumenckiej. II. Konsekwencje zagrożenia upadłością konsumencką na płaszczyźnie społecznej i ekonomicznej Popadnięcie w nadmierne zadłużenie często stanowi dopiero pierwszy etap kłopotów finansowych. Bywa więc, że jedynym rozwiązaniem dla osób dotkniętych tym problemem jest zaciągnięcie kolejnych zobowiązań, często o charakterze konsolidacyjnym, które stanowią niejako tylko faktyczną prolongatę spłaty jednak w wyższej wysokości w nadziei na jednoczesną odmianę stanu faktycznego w postaci znalezienia nowej bądź lepiej płatnej pracy etc., które to oczekiwania niejednokrotnie są nierealistyczne. W konsekwencji dłużnik popada w tzw. spiralę zadłużenia, tak że nawet egzystując na granicy minimum socjalnego i przeznaczając wszelkie nadwyżki na spłatę zobowiązań, te jednak wskutek narastających odsetek i innych kosztów ubocznych nie tylko nie maleją, co wręcz rosną S t r o n a

8 Zjawisko te może prowadzić do powstania uczucia beznadziei u dłużnika i jego rodziny, poczucia bezradności, skutkując następnie wyobcowaniem jego oraz osób mu bliskich oraz ich marginalizacją, szczególnie intensywnie odczuwaną wobec faktu mimowolnego bycia adresatem wszechobecnych przekazów marketingowych najróżniejszego typu. Nadto, drastyczne ograniczenie możliwości finansowych dłużnika wpływa także na poziom samorealizacji jego osób bliskich, często skłaniając je ku podjęciu działalności zarobkowej kosztem własnej edukacji, w istocie znacząco ograniczając perspektywy życiowe tych osób. Co więcej, popadnięcie w spiralę zadłużenia jest także zjawiskiem niekorzystnym ze strony wierzyciela, dysponującego niedoskonałymi narzędziami analitycznymi ukierunkowanymi na badanie zdolności kredytowej dłużnika. W konsekwencji portfel wierzytelności łatwo może stać się wirtualnym, skłaniającym wierzyciela do zaciągania własnych zobowiązań nieznajdujących jednak pokrycia w posiadanych aktywach, narażając go i jego dalszych kontrahentów na wywołanie tzw. efektu domina. Wyżej opisane odczucia niewypłacalnego dłużnika mogą prowadzić do poważnych schorzeń natury psychicznej, jak też do dramatycznych decyzji życiowych tudzież ukierunkować uwagę na działanie poza zakresem obowiązującego prawa, postrzeganego przez dłużnika jako opresyjne i jednostronne. W konsekwencji dłużnik może się wręcz poczuć zwolniony z powinności przestrzegania prawa, ukierunkowując swoją działalność w stronę tzw. szarej strefy, pozostającej poza zakresem instytucji egzekucyjnych, ale też zaburzającej konkurencję i mechanizmy wolnorynkowe. Uciekanie w szarą strefę pozbawia dostępu do ubezpieczenia społecznego czy też zdrowotnego, a także zwiększa ilość beneficjentów pomocy społecznej. W tym zakresie interesujący jest raport z kwietnia 2014 r. Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową pt. Szara strefa w polskiej gospodarce 10. Według zaprezentowanych obliczeń rozmiary szarej strefy w ujęciu stosowanym przez Główny Urząd Statystyczny zwiększyły się ze 181 mld złotych w 2010 roku do 220 mld złotych w 2014 roku. Niewątpliwie rozmiary szarej strefy nie wynikają przede wszystkim z faktu nadmiernego zadłużenia, ale wydaje się, że mogą potęgować to zjawisko. Nadmierne zadłużenie jest istotnym problemem społecznym i ekonomicznym. Osoby nadmiernie zadłużone nie mają dostępu do podstawowych usług finansowych takich jak np. dostęp do rachunku bankowego czy karty płatniczej. Wykluczenie społeczne związane z nadmiernym zadłużeniem przejawia się stygmatyzacją społeczną w związku z obrazem nierzetelnego dłużnika. Podkreślić należy, że wykluczenie społeczne i finansowe dotyczy nie tylko dłużnika, ale również osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustawodawca uchwalając ustawę nowelizującą dostrzegł poważne implikacje związane z problemem nadmiernego zadłużenia na płaszczyźnie społecznej i ekonomicznej. Z uzasadnienia ustawy S t r o n a

9 nowelizującej 11 wynika, że liberalizacja przepisów dotyczących upadłości konsumenckiej w przyszłości ma przynieść następujące korzyści społeczne i gospodarcze: 1. ograniczy wykluczenie społeczne i mechanizm dziedziczenia bezradności; 2. umożliwi reintegrację dłużników w legalnym obrocie gospodarczym powodując wzrost PKB oraz przychodów Skarbu Państwa z tytułu podatków, jak również spadek przestępczości i ograniczenie tzw. szarej strefy; 3. wpłynie pozytywnie na sektor finansowy poprzez przyspieszenie rozwiązania kwestii nieściągalnych wierzytelności, a w dłuższej perspektywie umożliwi dłużnikom ponowne korzystanie z usług instytucji finansowych. III. Wprowadzenie upadłości konsumenckiej do polskiego porządku prawnego III. 1. Uwagi wstępne Upadłość konsumencka, której przyświeca idea tzw. nowego startu, stanowi systemowy środek przeciwdziałania wykluczeniu przez oddłużenie umożliwiające restytucję rzetelnych dłużników do społecznego i gospodarczego funkcjonowania. Oddłużenie w ramach upadłości konsumenckiej oznacza uwolnienie dłużnika z części zobowiązań, których nie może spłacić. Stosunek polskiego społeczeństwa do upadłości konsumenckiej obrazuje sondaż TNS OBOP przeprowadzony na zlecenie Instytutu Globalizacji 12 w kwietniu 2007 r. Jego wyniki pokazały, że polskie społeczeństwo tę instytucję traktowało jako wyjątkową, tym bardziej, że dla 84% ankietowanych upadłość konsumencka mogła stanowić pole do nadużyć. 49% ankietowanych deklarowało, że możliwość skorzystania z oddłużenia w ramach upadłości konsumenckiej powinna być ograniczona do sytuacji losowych i wyjątkowych. Zdaniem 12% respondentów konsument może tylko raz w życiu skorzystać z oddłużenia, a jedynie 4% było zdania, że konsument może z tego przywileju zawsze skorzystać. Aż 35% ankietowanych w ogóle sprzeciwiło się wprowadzeniu do polskiego porządku prawnego upadłości konsumenckiej. Reprezentowane są 13 trzy modele upadłości konsumenckiej: 1. model, w którym dłużnik w ogóle nie korzysta z przywileju oddłużenia (np. Czechy); S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010, s S t r o n a

10 2. model dopuszczający oddłużenie na wniosek, po spełnieniu określonych przez ustawodawcę warunków, a więc realizujący tzw. ideę zasłużonego nowego startu earned start 14 (model w różnych konfiguracjach został przyjęty np. w krajach skandynawskich w tym w Norwegii, oraz np. we Francji, Niemczech, Hiszpanii); 3. model liberalny, dopuszczający oddłużenie konsumenckie, które jest adresowane do wszystkich dłużników, stanowiący realizację idei tzw. nowego startu - fresh start (reprezentowany w krajach anglosaskich, choć w Stanach Zjednoczonych w 2005 r. przeprowadzono głęboką reformę upadłości skierowanej do osób fizycznych w drodze Bancrupcty Abuse Prevention and Consumer Protection Act w celu wyeliminowania otwartego modelu oddłużenia prowadzącego do nadużyć 15 ). Ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy prawo upadłościowe i naprawcze 16, która weszła w życie w dniu 31 marca 2009 r., wprowadzono do polskiego porządku prawnego instytucję upadłości konsumenckiej, która stanowi specyficzną procedurę oddłużeniową dedykowaną dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej i popadły w zadłużenie wskutek wyjątkowych i niezależnych okoliczności. Upadłość konsumencka została opisana w osobnym tytule ustawy prawo upadłościowe i naprawcze - Tytuł V. Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, który po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. obejmował nowe przepisy określone w art ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, dalej: PrUpN. Zgodnie z założeniem ustawodawcy sformułowanym w uzasadnieniu projektu 17 ustawy upadłość osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej pozwoli dłużnikom, którzy popadli w stan niewypłacalności bez swojej winy, rozpocząć życie na nowo z czystą kartą. Postępowanie upadłościowe w swoich założeniach ma zmierzać do częściowego zaspokojenia wierzycieli. Celem konsumenckiego postępowania upadłościowego jest zaspokojenie, choćby niepełne, wierzycieli upadłego dłużnika, a więc realizacja funkcji windykacyjnej. Bez zrealizowania powyższego celu, brak jest możliwości ogłoszenia upadłości. Uchwalenie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. nie było pierwszą próbą wprowadzenia instytucji upadłości konsumenckiej do polskiego porządku prawnego. Tytułem przykładu można wskazać, że 14 Kancelaria Senatu Biuro Analiz I Dokumentacji Dział Analiz i Opracowań Tematycznych, Upadłość konsumencka kluczowe dylematy w świetle półtorarocznego obowiązywania znowelizowanej ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, 15 P. Tereszkiewicz, Upadłość konsumencka w wybranych systemach prawnych, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2009, 16 Dz.U.2008 r., Nr 234, poz S t r o n a

11 poselskie projekty ustawy o przeciwdziałaniu niewypłacalności osoby fizycznej oraz o upadłości konsumenckiej wpłynęły do Sejmu w dniu 23 grudnia 2003 r. 18 oraz w dniu 9 maja 2006 r. 19. III. 2. Zakres podmiotowy Postępowanie objęte tytułem V stosuje się do osób fizycznych, do których nie mają zastosowania przepisy działu II tytułu I części pierwszej ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (art PrUpN). Przepisy działu II ustawy prawo upadłościowe i naprawcze stosuje się do przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny 20, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 5 ust. 1 PrUpN). Przedsiębiorcą w rozumieniu kodeksu cywilnego jest osoba fizyczna, osoba prawna i tzw. ułomna osoba prawna, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art k.c.). Zgodnie z przepisami szczególnymi zawartymi w PrUpN, upadłość przedsiębiorców stosuje się do: 1. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych nieprowadzących działalności gospodarczej (art. 5 ust. 2 pkt 1 PrUpN); 2. wspólników osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem (art. 5 ust. 2 pkt 2 PrUpN); 3. wspólników spółki partnerskiej (art. 5 ust. 2 pkt 3 PrUpN); 4. osób fizycznych, które były przedsiębiorcami, także po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok (art. 8 ust. 1 PrUpN). Konsumenckiej zdolności upadłościowej nie mają podmioty niebędące osobami fizycznymi, a więc osoby prawne lub tzw. ułomne osoby prawne (np. stowarzyszenia, które nie prowadzą działalności gospodarczej) Druk sejmowy nr 2668,I V kadencja Sejmu 19 Druk sejmowy nr 776, V kadencja Sejmu 20 Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późniejszymi zmianami. 21 R. Adamus, A. Witosz, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, komentarz do art ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, Wydawnictwo LexisNexis 2014, system LexPolonica. 11 S t r o n a

12 Upadłość konsumencką stosuje się więc do osób fizycznych, które nie prowadzą we własnym imieniu działalności gospodarczej ani zawodowej (lub jeżeli prowadziły działalność gospodarczą zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej i upłynął co najmniej rok od dnia wykreślenia z właściwego rejestru), niebędących wspólnikami spółek osobowych, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem lub wspólnikami spółki partnerskiej. Jest to generalna reguła, przy czym zastrzec należy, że kwestia jednoznacznego zakresu podmiotowego stosowania ustawy w kontekście relacji upadłości konsumenckiej do postępowania upadłościowego przedsiębiorcy wykracza poza ramy niniejszego opracowania. Wątpliwości dotyczą m.in. tego czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej (nawet ubocznej) i powstania stanu niewypłacalności wyłącznie na płaszczyźnie konsumenckiej, istnieje możliwość stosowania upadłości konsumenckiej 22. Choć PrUpN nie posługuje się pojęciem upadłość konsumencka 23 jednak to sformułowanie zostało powszechnie przyjęte nie tylko w języku prawniczym, ale również w języku potocznym dla określenia postępowania upadłościowego skierowanego do osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej i zawodowej. III. 3. Model upadłości konsumenckiej W odniesieniu do upadłości konsumenckiej ustawodawca przewidział szereg modyfikacji wobec postępowania prowadzonego wobec przedsiębiorców, zarówno w zakresie postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości, jak i w zakresie właściwego postępowania upadłościowego. Modyfikacje są uzasadnione istotą i celem postępowania upadłościowego skierowanego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej i zawodowej. W uzasadnieniu projektu 24 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. ustawodawca wprost wskazał, że dla zabezpieczenia interesów wierzyciela należy przyjąć, że upadłość konsumencka musi realizować następujące założenia: 1. oddłużenie musi ustanawiać wyjątek, a nie regułę dłużnik może skorzystać z tego trybu tylko w wyjątkowych przypadkach i tylko wtedy, gdy daje gwarancję, że oddłużenie wykorzysta na nowy start w życiu i nie będzie się już lekkomyślnie zadłużał, 22 Na wątpliwości w tym zakresie wskazywał P. Szafrański, Uwagi do projektu zmian w prawie upadłościowym osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, przedstawionego na konferencji Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Ministerstwa Gospodarki w dniu 10 grudnia 2012 roku, Polski Proces Cywilny 2013/2, str definicja pojęcia konsument została zawarta w art k.c., zgodnie z którym za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową S t r o n a

13 2. możliwość oddłużenia stanowi przywilej dla dłużnika, 3. dłużnik powinien w maksymalnym stopniu spłacić swych wierzycieli, 4. wierzyciele muszą mieć zapewnioną możliwość obrony ich praw, 5. postępowanie powinno być możliwie jak najtańsze. Upadłość konsumencka została ukształtowana jako specyficzna procedura oddłużeniowa, z której można skorzystać w wyjątkowych okolicznościach, a oddłużenie nie może odbywać się z pokrzywdzeniem wierzycieli. Upadłość konsumencka wprowadza natomiast zasadę niezależnego od woli wierzyciela, przymusowego zwolnienia dłużnika z długu, a więc stanowi odstępstwo od zasady pacta sunt servanda. Zgodnie z przyjętym modelem oddłużenie może nastąpić pod warunkiem, że dłużnik spłaci część swoich zobowiązań. A contrario w przypadku braku chociażby częściowej spłaty przez dłużnika swojego zadłużenia, dłużnik nie może skorzystać z przywileju oddłużenia w ramach upadłości konsumenckiej. Wyżej opisane restrykcyjne założenia przyjęte przez ustawodawcę, usprawiedliwione odstąpieniem od zasady pacta sunt servanda, znalazły odzwierciedlenie w kształcie materialnoprawnych przesłanek, które dłużnik-konsument musiał spełnić, aby z przywileju oddłużenia skorzystać, a także ukształtowania samego postępowania upadłościowego prowadzonego wobec konsumenta. Ustawodawca uregulował upadłość konsumencką jako postępowanie odrębne w stosunku do upadłości przedsiębiorców, zakładające likwidację majątku dłużnika. Beneficjentem upadłości konsumenckiej mógł być tylko uczciwy i rzetelny dłużnik, którego niewypłacalność powstała wskutek okoliczności niezależnych i wyjątkowych i który posiada majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania oraz częściowego zaspokojenia wierzycieli. Ustawodawca uznał, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania upadłościowego wobec dłużnika-konsumenta w wypadku tzw. ubóstwa masy upadłości, czyli sytuacji, kiedy majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania. Centralnym punktem upadłości stanowi tzw. plan spłaty. Wierzyciel został pozbawiony legitymacji do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika-konsumenta (art ust. 2 PrUpN). Upadłość konsumencka stanowi przywilej dłużnika, zatem dłużnik nie ma obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, który został nałożony na przedsiębiorców w art. 21 PrUpN. Upadłość konsumencka obejmuje następujące etapy: 1. postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości mające na celu zweryfikowanie czy zachodzą przesłanki ogłoszenia upadłości, a więc m.in. czy upadłość powstała wskutek niezależnych i wyjątkowych okoliczności, a także czy dłużnik posiada majątek na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego; 13 S t r o n a

14 2. właściwe postępowanie upadłościowe mające za przedmiot likwidację majątku upadłego a następnie podział funduszów masy upadłości; 3. ustalenie przez sąd na wniosek upadłego planu spłaty, a następnie jego realizowanie przez upadłego w okresie nieprzekraczającym 5 lat; 4. oddłużenie dokonywane na wniosek dłużnika po wykonaniu planu spłaty ustalonego oraz zakończenie postępowania upadłościowego. III. 4. Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości Sąd obligatoryjnie oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli niewypłacalność dłużnika nie powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności, w szczególności w przypadku gdy dłużnik zaciągnął zobowiązanie będąc niewypłacalnym, albo do rozwiązania stosunku pracy dłużnika doszło z przyczyn leżących po stronie pracownika lub za jego zgodą (art ust. 1 PrUpN). Niewypłacalność, podobnie jak w przypadku upadłości przedsiębiorców, to stan niewykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust 1 PrUpN). Przesłanka ta obowiązuje zarówno przedsiębiorców, jak i konsumentów. Dla zaistnienia stanu niewypłacalności konieczne jest istnienie co najmniej dwóch wymagalnych wierzytelności pieniężnych, w stosunku do których nastąpiło z jakiejkolwiek przyczyny opóźnienie w zapłacie. 25 Odstępstwem od reguł stosowanych wobec przedsiębiorców jest badanie w przypadku upadłości konsumenckiej z jakiej przyczyny doszło do opóźnienia w zapłacie wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Skorzystanie z oddłużenia w ramach upadłości konsumenckiej jest możliwe pod szczególnymi warunkami w szczególności czy niewypłacalność jest skutkiem wyjątkowych i niezależnych od dłużnika okoliczności. Stan niewypłacalności musi więc powstać wskutek szczególnych zdarzeń. Dobrodziejstwo wynikające z upadłości konsumenckiej zostało jednoznacznie wyłączone w sytuacji, w której dłużnik będąc niewypłacalnym zaciągnął kolejne zobowiązanie, np. tak często zaciągany w okresie trudności finansowych kredyt konsolidacyjny. Należy jednak wskazać, że w orzecznictwie niektórych sądów upadłościowych dominuje pogląd, że zaciągnięcie klasycznego kredytu konsolidacyjnego nie jest rozumiane jako zaciągnięcie kolejnego zobowiązania. Był to ukłon orzecznictwa wobec konsumentów, którzy wnioskowali o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, a jednocześnie zaciągnęli kredyt konsolidacyjny wyłącznie na spłatę dotychczasowych kredytów. 25 uchwała SN z dnia 27 maja 1993 r., III CZP 67/93; R. Adamus, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2012, s. 82; P. Zimmerman, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2014, komentarz do art S t r o n a

15 Sąd Okręgowy w Łodzi Wydział I Cywilny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygnatura akt XIII Gz 101/14 26 dokonując wykładni przesłanek ogłoszenia upadłości konsumenckiej odnoszących się do niezależnych i wyjątkowych okoliczności skutkujących niewypłacalnością wyjaśnił, że: pod pojęciem wyjątkowych i niezależnych od upadłego okoliczności, jako przyczyn niewypłacalności należy rozumieć okoliczności, których dłużnik w normalnym toku rzeczy nie mógł lub nie powinien był brać pod uwagę, a na powstanie których dłużnik nie miał żadnego wpływu ani też okoliczności te nie są wynikiem jego niedbalstwa (tak M. Allerhand, Prawo układowe. Komentarz, Warszawa 1991 s. 8; D. Czajka, Układ w postępowaniu upadłościowym, Warszawa 2002, s. 136; S. Gurgul, Prawo upadłościowe..., s. 801; J. Korzonek, Prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowym. Komentarz, Kraków 1935, s. 767). Mogły to być zatem przyczyny pozostające poza działalnością dłużnika, jak klęski żywiołowe (powodzie, trzęsienia ziemi), zdarzenia polityczne (embarga, wojna), albo wyjątkowe zdarzenia dotyczące dłużnika (np. ciężka, nieuleczalna choroba), które były nieprzewidywalne i które bezpośrednio doprowadziły do niewypłacalności dłużnika. Nie może domagać się oddłużenia także dłużnik, którego niewypłacalność powstała z przyczyn zwykłych, niecechujących się wyjątkowością. Do zwykłych, a nie wyjątkowych okoliczności, należy przykładowo utrata stałego źródła dochodu, nadmierne zadłużenie się ponad osiągane dochody. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej zostało wprost wyłączone m.in. w sytuacji, jeżeli w terminie 10 lat przez złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości prowadzono wobec dłużnika postępowanie upadłościowe lub inne postępowanie, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań (art ust. 2 pkt 1 PrUpN). Oddłużenie w ramach upadłości konsumenckiej zostało uzależnione od posiadania przez dłużnika środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 PrUpN, który na mocy art ust. 1 PrUpN znajdował zastosowanie w upadłości konsumenckiej, sąd obligatoryjne oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Podkreślić należy, że w przypadku braku środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego sąd był zobowiązany oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości. Wynikało to z założenia, że upadłość konsumencka ma spełniać funkcję windykacyjną. Skoro celem postępowania jest zaspokojenie wierzycieli, to postępowanie upadłościowe nie powinno zostać wszczęte, jeżeli dłużnik nie dysponuje nawet środkami na zaspokojenie kosztów postępowania. Jeżeli brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego ujawnił się już po ogłoszeniu upadłości, sąd obligatoryjnie umarzał postępowanie (art. 361 pkt 1 w zw. z art ust. 1 PrUpN). Gros osób zainteresowanych upadłością konsumencką nie było świadomych, że upadłość konsumencka zakłada posiadanie majątku na koszty postępowania. Dłużnicy zainteresowani tą 26 Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych: 15 S t r o n a

16 instytucją często już we wniosku o ogłoszenie upadłości wprost wskazywali, że nie dysponują żadnymi środkami. Co istotne, nawet jeśli dłużnik zdawał sobie sprawę z powyższego obowiązku, to często nie był w stanie samodzielnie oszacować kosztów postępowania upadłościowego. Warto odnotować, że uzależnienie wszczęcia postępowania upadłościowego wobec konsumenta od posiadania majątku na koszty postępowania stanowiło przedmiot badania Trybunału Konstytucyjnego w sprawie prowadzonej do sygnatury SK 13/10. Sprawa zakończyła się w dniu 16 lipca 2012 r., kiedy to Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie o umorzeniu postępowania. Skarżący w skardze konstytucyjnej twierdził, że stosowanie w upadłości konsumenckiej art. 13 ust. 1 PrUpN ogranicza prawo do sądu wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jako że nie pozwala na ogłoszenie upadłości wobec osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, która nie posiada majątku wystarczającego na pokrycie kosztów tego postępowania. Trybunał Konstytucyjny rozpoznając skargę uznał jednak, że argumenty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji przez formalnie zaskarżony art. 13 ust. 1 PrUpN, mają wymiar szerszy, ponieważ dotyczą przyjętego przez ustawodawcę modelu postępowania upadłościowego realizującego funkcję windykacyjną. Tym modelem jest założenie, że skoro postępowanie upadłościowe ma służyć przede wszystkim zaspokojeniu interesu wierzycieli, to warunkiem koniecznym przeprowadzenia jego postępowania jest dysponowaniem majątkiem na jego koszty. Trybunał Konstytucyjny nie przesądzając zgodności z Konstytucją RP stosowania art. 13 ust. 1 PrUpN w upadłości konsumenckiej, ze względów formalnych umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Do wyroku TK zostało zgłoszone zdanie odrębne przez Sędzię TK Teresę Liszcz, która stwierdziła, że: Osoba fizyczna składająca wniosek o upadłość z reguły nie posiada majątku nadającego się do spieniężenia, gdyż gdyby taki posiadała, to wcześniej zlicytowałby go organ egzekucyjny. Art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego, nakazujący sądowi oddalenie wniosku w sytuacji, gdy dłużnik nie posiada majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, uniemożliwia skorzystanie z tej możliwości tym spośród nich, którzy znajdują się w najtrudniejszym położeniu. Przestrzegała przed tym autorka opinii do projektu ustawy wprowadzającej upadłość konsumencką (dr Dorota Zienkiewicz, Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy o kosztach sądowych, w sprawach cywilnych, druk nr 831, VI kadencja Sejmu) ( ) Nieprzekonujące jest też uzasadnienie obowiązywania art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego interesem wierzycieli, skoro prowadzenie postępowania upadłościowego jest dopuszczalne w przypadku posiadania przez dłużnika majątku wystarczającego tylko na pokrycie kosztów postępowania. Korzystniejsze dla wierzycieli i wszystkich podmiotów byłoby w takiej sytuacji ograniczenie postępowania oddłużeniowego do ustalenia planu spłaty wierzytelności, którego realizacja byłaby warunkiem oddłużenia. Ustawodawca nałożył na dłużnika-konsumenta obowiązek prawidłowego wypełnienia wysoce sformalizowanego wniosku o ogłoszenie upadłości nie przewidując różnic w warunkach formalnych 16 S t r o n a

17 wniosku o ogłoszenie upadłości w zależności o tego, czy wniosek składa przedsiębiorca czy konsument. Wniosek o ogłoszenie upadłości poza koniecznością spełniania ogólnych wymogów pisma procesowego - wymagał od dłużników dopełnienia dodatkowych licznych warunków szczegółowo opisanych w art. 22 i 23 PrUpN w szczególności: wskazania i uprawdopodobnienia okoliczności, które uzasadniają wniosek o ogłoszenie upadłości, podania aktualnego wykazu majątku wraz z jego oszacowaniem, podania spisu wierzycieli z podaniem ich danych oraz informację o wysokości wierzytelności, przedstawienia wykazu tytułów egzekucyjnych i tytułów wykonawczych wydanych wobec dłużnika, a także oświadczenia dłużnika co do spłat wierzytelności dokonanych w terminie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Podobnie jak w przypadku postępowania dotyczącego przedsiębiorców, konsument we wniosku miał obowiązek zawrzeć oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku pod rygorem zwrotu wniosku bez wzywania dłużnika do jego uzupełnienia (art. 25 ust. 3 w zw. z art ust. 1 PrUpN). W przypadku niedopełnienia innych wymogów formalnych, konsument był wzywany do ich uzupełnienia, chyba że był reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym (art. 28 ust. 1 w zw. z art. art ust. 1 PrUpN). Termin na uzupełnienie braków formalnych wynosił 7 dni od daty doręczenia wezwania w tym przedmiocie (art. 35 ust. 1 w zw. z art ust. 1 PrUpN w zw. z art k.p.c.). Na podstawie art. 75 ust. 5 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych opłata od wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wynosiła 200 złotych (w porównaniu z opłatą sądową w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorców wynoszącą złotych). Sądem właściwym do rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości jest sąd gospodarczy miejsca zamieszkania osoby fizycznej, który orzeka w składzie 3-osobowym. III. 5. Likwidacja majątku upadłego, podział funduszów masy upadłości Ogłoszenie upadłości konsumenckiej otwiera właściwe postępowanie upadłościowe. Upadły, tj. dłużnik, wobec którego została ogłoszona upadłość, nie traci zdolności prawnej ani zdolności do czynności prawnych. Oznacza to, że upadły w dalszym ciągu może być zatrudniony. Upadły jednak traci możliwość dysponowania swoim majątkiem (art. 75 w zw. z art ust. 1 PrUpN). Czynności prawne upadłego dotyczące mienia wchodzącego do masy upadłości, wobec którego upadły utracił prawo zarządu, są nieważne (art. 77 ust. 1 w zw. z art ust. 1 PrUpN). Konsumenckie postępowanie upadłościowe jest prowadzone według przepisów o postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego, a więc jego spieniężenia w celu zaspokojenia wierzycieli (art ust. 1 PrUpN). W uzasadnienia projektu ustawy z dnia 5 grudnia 17 S t r o n a

18 2008 r. o zmianie ustawy prawo upadłościowe i naprawcze ustawodawca wprost uznał za niecelowe wprowadzenie możliwości zawarcia układu w upadłości konsumenckiej. Sąd ogłaszając upadłość ustanawia syndyka masy upadłości, który obejmuje cały majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza przed zniszczeniem, oraz przystępuje do jego likwidacji (art. 173 ust. 1 w zw. z art ust. 1 PrUpN). W skład masy upadłości obligatoryjnie wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkiwał upadły. W związku z likwidacyjnym charakterem postępowania lokal mieszkalny (lub dom jednorodzinny) jest sprzedawany przez syndyka, a z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydzielano upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwunastu miesięcy (art ust. 1 PrUpN). Warto również podkreślić, iż w przypadku dłużnika pozostającego w związku małżeńskim, cały majątek a więc nie tylko majątek osobisty dłużnika wchodzi w skład masy upadłości (art. 124 ust. 1 zd 2 w zw. z art ust. 1 PrUpN). Z chwilą ogłoszenia upadłości postępowania egzekucyjne (sądowe i administracyjne) ulegają z mocy prawa zawieszeniu (art. 146 ust. 1 w zw. z art ust. 1 PrUpN). Korzyścią wynikającą z upadłości konsumenckiej dla dłużników jest zamrożenie zobowiązań. Wyraża się to w zasadzie, że z masy upadłości mogą być zaspokajane odsetki zarówno za opóźnienie, kapitałowe i umowne za okres do dnia ogłoszenia upadłości (art. 92 ust. 1 w zw. z art ust. 1 PrUpN). Należy jednakże wskazać, że z chwilą ogłoszenia upadłości wszystkie zobowiązania konsumenta są natychmiast wymagalne tzw. akceleracja zobowiązań (art. 91 ust. 1 w zw. z art ust. 1 PrUpN) co oznacza w praktyce, że jeżeli konsument miał np. kredyt, który nie został wypowiedziany w związku z chociażby częściowymi spłatami, to kredyt taki stawał się natychmiast w całości wymagalny z dniem ogłoszenia upadłości. III. 6. Plan spłaty Po przeprowadzeniu likwidacji majątku dłużnika sąd w formie postanowienia ustala plan spłaty wierzycieli. Planem spłaty objęte zostały wierzytelności upadłego powstałe do dnia jego ustalenia (art ust. 1 zd. 2 PrUpN). O ustaleniu planu spłaty sąd orzeka na wniosek upadłego (art ust. 2 PrUpN). Przedmiotem planu podziału jest określenie w jakim zakresie i jakim czasie nie dłuższym jednak niż 5 lat upadły ma obowiązek spłacać wprost oznaczone wierzytelności, które nie zostały zaspokojone przez likwidację masy upadłości (art ust. 1 PrUpN). Elementem treści planu spłaty jest również określenie jaka część wprost oznaczonych zobowiązań, zostanie umorzona po zakończeniu wykonywania planu spłaty. Przyjęto, jako realizującą funkcję windykacyjną, zasadę, że dłużnik w celu umorzenia zobowiązań powinien ponosić ciężar zaspokojenia wierzycieli, zapewniając regułę zasłużonego nowego startu ( earned start ). 18 S t r o n a

19 Centralnym i obligatoryjnym punktem postępowania upadłościowego jest plan spłaty wierzycieli niezaspokojonych z funduszy masy upadłości, mający formę quasi obligatoryjnej ugody z wierzycielami, której warunki ostatecznie określa sąd. Plan spłaty nadaje postępowaniu upadłościowemu charakter zbliżony do postępowania układowego, choć z punktu widzenia wierzycieli, a czasem samego dłużnika, ma on charakter przymusowy, ponieważ jego treść może zostać narzucona i nie musi odpowiadać intencjom uczestników postępowania. Ustawodawca wprost wskazał, że sąd nie jest związany wnioskiem upadłego co do treści planu spłaty i może ustalić warunki spłaty bardziej korzystne dla wierzyciela. Rozstrzygnięcie sądu upadłościowego w tej kwestii podlega jednak kontroli instancyjnej, którą zainicjować może wyłącznie wierzyciel (art ust. 4 PrUpN). Zakres spłat jest uzależniony od możliwości zarobkowych dłużnika, wysokości niezaspokojonych wierzytelności, a także realności ich zaspokojenia (art ust. 3 w zw. z art. 370 ust. 1 PrUpN). W okresie wykonywania planu spłaty dłużnik został pozbawiony możliwości dokonywania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (art ust. 1 PrUpN). W okresie wykonywania planu spłaty dłużnik mógł zaciągać zobowiązania niezbędne dla utrzymania swojego i osób, w stosunku do których ciąży na nim ustawowy obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem zakupów na raty lub zakupów z odroczoną płatnością (art ust. 2 PrUpN). Ustawodawca zobowiązał upadłego do składania sądowi corocznych raportów z wykonania planu spłaty (art ust. 3 PrUpN). III. 7. Oddłużenie Oddłużenie zostało uzależnione od prawidłowego i rzetelnego wykonania planu spłaty. Choć ideą upadłości konsumenckiej jest oddłużenie, ustawodawca nie zdecydował się na automatyzm oddłużenia po wykonaniu plany spłaty. O umorzeniu niezaspokojonych zobowiązań sąd orzeka na wniosek upadłego (art ust. 4 PrUpN). Funkcja oddłużeniowa upadłości konsumenckiej nie jest realizowana z mocy prawa lub przez działanie przez sąd z urzędu (bez wniosku dłużnika). Sąd orzekając o umorzeniu niezaspokojonych zobowiązań upadłego orzeka jednocześnie o zakończeniu postępowania upadłościowego (art ust. 1 PrUpN). Warto podkreślić, że przedmiotem umorzenia nie są wszystkie niezaspokojone zobowiązania, ale tylko te, które zostały objęte planem spłaty (art ust. 1 PrUpN). Upadłość konsumencka nie musi więc zakończyć się całkowitym oddłużeniem upadłego. Ustawodawca wprost zdecydował, że umorzenie nie dotyczy zobowiązań, które obejmują świadczenia okresowe (np. świadczenia alimentacyjne, renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa, śmierci, należności czynszowe), co do których nie wygasł tytuł prawny, a także zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości (art ust. 3 PrUpN). 19 S t r o n a

20 IV. Przyczyny nowelizacji przepisów o upadłości konsumenckiej Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego upadłości konsumenckiej nie odniosło jednak zamierzonych skutków na płaszczyźnie wprowadzenia skutecznego mechanizmu oddłużenia dla uczciwych i rzetelnych dłużników. Należy zresztą zaznaczyć, że idea oddłużenia nie była ukształtowana jako pierwszorzędna w upadłości konsumenckiej. O niepowodzeniu mechanizmu oddłużenia w ramach upadłości konsumenckiej świadczą dane statystyczne dotyczące praktycznego stosowania instytucji upadłości konsumenckiej w latach W tym czasie zostało zgłoszonych łącznie wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Ogłoszono jedynie 120 upadłości, co oznacza skuteczność na poziomie 4,37%. Niespełna 45% wniosków o ogłoszenie upadłości zostało zwróconych ze względu na niedochowanie wymogów formalnych. Szczegółowe dane statystyczne zostały przedstawione poniżej. Tabela 4 Lata Wnioski ogółem Ogłoszone Wnioski oddalone Wnioski zwrócone Umorzenie upadłości postępowania: łącznie: źródło: Ewidencja spraw upadłościowych (w tym upadłości konsumenckiej "of") za lata , Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości. Z perspektywy praktycznego stosowania przepisów o upadłości konsumenckiej należy wskazać, iż przesłanki umożliwiające oddłużenie były rygorystyczne i często niemożliwe do spełnienia. Dotyczy to w szczególności rygoryzmu formalnego, a także braku możliwości ogłoszenia upadłości w sytuacji tzw. ubóstwa masy upadłości. Barierą dla praktycznego stosowania przepisów stanowił również bezwzględny obowiązek sprzedaży mieszkania dłużnika w ramach postępowania upadłościowego, co miało związek z wyborem prowadzenia upadłości konsumenckiej wyłącznie w opcji likwidacyjnej. W raporcie Kancelarii Senatu Biura Analiz i Dokumentacji pt. Upadłość konsumencka funkcjonowanie w Polsce oraz rozwiązania prawne w wybranych krajach 27 wskazano na kolejne przyczyny znikomego stosowania procedury upadłości konsumenckiej. Z raportu wynika, że największym problemem w praktycznym stosowaniu upadłości konsumenckiej jest brak wiedzy S t r o n a

21 i świadomości prawnej u dłużników osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej bowiem w ich przekonaniu prowadzi do umorzenia wszystkich ich zobowiązań bez zaspokojenia wierzycieli, lub z minimalnym zaspokojeniem. Adresaci regulacji często utożsamiają ideę tzw. nowego startu przyświecającą upadłości konsumenckiej jako rodzaj pomocy państwowej. Założenia przyświecające upadłości konsumenckiej zderzyły się więc z odbiorem społecznym tej instytucji. V. Założenia nowelizacji upadłości konsumenckiej Dostrzegając potrzebę zmian ustawodawca uchwalając ustawę nowelizującą radykalnie zmienił przepisy dotyczące upadłości konsumenckiej. Nowe zasady, które weszły w życie w dniu 31 grudnia 2014 r., zwiększą dostępność do prawnych instrumentów zmierzających do konsumenckiego oddłużenia. Ustawodawca w uzasadnieniu 28 projektowanej ustawy nowelizującej wskazał, że: Jak pokazała praktyka, wprowadzone w 2008 r. przepisy o upadłości konsumenckiej nie spełniły jednak stawianych im zadań. Główną przyczyną ich nieefektywności stały się bariery w dostępie do oddłużenia skutkujące bardzo niską liczbą wszczynanych postępowań upadłościowych wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Od wejścia w życie tych przepisów w dniu 31 marca 2009 r. do końca 2012 r. na wniosków o ogłoszenie upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej wydano jedynie 60 postanowień o ogłoszeniu upadłości takich osób(3), co w skali kraju jest liczbą znikomą. Do głównych barier w dostępie do oddłużenia należy zaliczyć: 1) wąskie przesłanki ogłoszenia upadłości ograniczające tę możliwość do dłużników, których niewypłacalność powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od dłużnika okoliczności; 2) barierę kosztów postępowania wynikającą ze stosowania w upadłości konsumenckiej art. 13 i 361 p.u.n., co skutkuje oddaleniem wniosku o ogłoszenie upadłości albo umorzeniem postępowania, gdy dłużnik nie posiada majątku na pokrycie kosztów postępowania. Budzi to wątpliwości konstytucyjne, gdyż uzależnia dostęp do możliwości oddłużenia od kryterium czysto majątkowego; 3) rygorystyczne przepisy przewidujące obligatoryjne umorzenie postępowania w razie wymienionych w ustawie uchybień dłużnika jego obowiązkom, niezależnie od istotności danego uchybienia i stopnia pokrzywdzenia wierzycieli S t r o n a

JAK OGŁOSIĆ UPADŁOŚĆ KONSUMENCKĄ I UZYSKAĆ CAŁKOWITE ODDŁUŻENIE

JAK OGŁOSIĆ UPADŁOŚĆ KONSUMENCKĄ I UZYSKAĆ CAŁKOWITE ODDŁUŻENIE JAK OGŁOSIĆ UPADŁOŚĆ KONSUMENCKĄ I UZYSKAĆ CAŁKOWITE ODDŁUŻENIE PRELEKCJA Prowadzący: Paweł Brych-Kadziński radca prawny Paweł Melka doradca restrukturyzacyjny W dniu 31 grudnia 2014 r. osoby nadmiernie

Bardziej szczegółowo

K A T A R Z Y N A K O C H A N I A K U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W K R A K O W I E

K A T A R Z Y N A K O C H A N I A K U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W K R A K O W I E UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA KONSEKWENCJE REGULACJI DLA ZJAWISKA WŁĄCZENIA FINANSOWEGO K A T A R Z Y N A K O C H A N I A K U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W K R A K O W I E NOWA REGULACJA UPADŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

Prawo upadłościowe i naprawcze. Dr Anna Rachwał 2014/2015

Prawo upadłościowe i naprawcze. Dr Anna Rachwał 2014/2015 Prawo upadłościowe i naprawcze Dr Anna Rachwał 2014/2015 Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej 1. Przesłanki ogłoszenia upadłości konsumenckiej (i) zakres

Bardziej szczegółowo

Konspekt wykładu. II. Główne założenia rządowego projektu zmian przepisów prawa upadłościowego i naprawczego.

Konspekt wykładu. II. Główne założenia rządowego projektu zmian przepisów prawa upadłościowego i naprawczego. 13.11.2009 Nowelizacja Prawa upadłościowego i naprawczego z dnia 5 grudnia 2008r. regulująca postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (tzw. upadłość konsumencka),

Bardziej szczegółowo

KONSUMENCKIEJ! NOWE OBLICZE UPADŁOŚCI. Druga szansa dla każdego z nas! Wojciech Piłat!

KONSUMENCKIEJ! NOWE OBLICZE UPADŁOŚCI. Druga szansa dla każdego z nas! Wojciech Piłat! NOWE OBLICZE UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ Druga szansa dla każdego z nas Wojciech Piłat Strona 1 z 6 Dziękuję Ci za pobranie niniejszego e-booka z prowadzonego przeze mnie bloga Przyczyną jego powstania jest

Bardziej szczegółowo

e-poradnik Upadłość konsumencka czyli kiedy niewypłacalny dłużnik może złożyć wniosek o upadłość egazety Prawnej

e-poradnik Upadłość konsumencka czyli kiedy niewypłacalny dłużnik może złożyć wniosek o upadłość egazety Prawnej e-poradnik egazety Prawnej Upadłość konsumencka czyli kiedy niewypłacalny dłużnik może złożyć wniosek o upadłość NOWE PRAWO: porady, wzory pism i przepisy dla zadłużonych i niewypłacalnych kredytobiorców

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy:

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy: SPIS TREŚCI Wystąpienie o ogłoszenie upadłości... 3 Niewypłacalność dłużnika... 4 W sądzie... 5 Po rozpatrzeniu wniosku zadłużonego konsumenta... 5 Upadłość małżonków... 6 Ogłoszenie upadłości... 7 Konsekwencje

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 411/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 stycznia 2009 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA ASPEKTY PRAKTYCZNE

UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA ASPEKTY PRAKTYCZNE UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA ASPEKTY PRAKTYCZNE Studium przypadku praktyka Sądu Rejonowego dla m. st. W-wy, Wydział X Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych. SŁOWO WSTĘPNE Postępowanie upadłościowe

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 95/04

Uchwała z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 95/04 Uchwała z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 95/04 Sędzia SN Jan Górowski (przewodniczący) Sędzia SN Józef Frąckowiak Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Tomasza

Bardziej szczegółowo

OPINIA. z dnia 19 listopada 2009 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

OPINIA. z dnia 19 listopada 2009 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 19 listopada 2009 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Krajowa Rada Sądownictwa dostrzegając potrzebę dokonania zmian

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 236/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 lutego 2015 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) w sprawie dłużnika

Bardziej szczegółowo

Co to jest upadłość konsumencka i kto może skorzystać z tego prawa?

Co to jest upadłość konsumencka i kto może skorzystać z tego prawa? Co to jest upadłość konsumencka i kto może skorzystać z tego prawa? Od 31 marca 2009 roku do polskiego prawa upadłościowego i naprawczego wprowadzona została instytucja zwana upadłością konsumencką, czyli

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 5 grudnia 2013 r. Druk nr 512 KOMISJA RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA UZASADNIENIE. We wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA UZASADNIENIE. We wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe: Sygnatura IBPB-1-1/4510-305/15/BK Data 2016.03.11 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b 1 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu Prawa upadłościowego

Przykładowe pytania z zakresu Prawa upadłościowego Przykładowe pytania z zakresu Prawa upadłościowego DZIAŁ VII Przygotowana likwidacja 61. Zgodnie z ustawą z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe do wniosku o ogłoszenie upadłości może być dołączony

Bardziej szczegółowo

Z UPADŁOŚCIĄ DA SIĘ ŻYĆ! NIE DA SIĘ ŻYĆ Z DŁUGAMI!

Z UPADŁOŚCIĄ DA SIĘ ŻYĆ! NIE DA SIĘ ŻYĆ Z DŁUGAMI! Z UPADŁOŚCIĄ DA SIĘ ŻYĆ! NIE DA SIĘ ŻYĆ Z DŁUGAMI! Nowy Tomyśl, 24 listopada 2016 r. Lucyna Dassuj-Prezes Fundacji Moja Upadłość Ekonomistka, Doradca w zakresie: oddłużenia, restrukturyzacji, upadłości

Bardziej szczegółowo

Wniosek wierzyciela o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

Wniosek wierzyciela o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej Wrocław 15.10.2010 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych Wnioskodawca: TEKTO Sp. z o.o. 50-729 Wrocław, ul. Kamińskiego 99/4 Uczestnik: Witold

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE Bank Deutsche Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie. Kredytobiorca będąca Konsumentem osoba fizyczna lub osoby fizyczne wymienione

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁY PODJĘTE NA POSIEDZENIU PLENARNYM RADY NADZORCZEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ NADODRZE W GŁOGOWIE W DNIU 17 MARCA 2016 ROKU

UCHWAŁY PODJĘTE NA POSIEDZENIU PLENARNYM RADY NADZORCZEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ NADODRZE W GŁOGOWIE W DNIU 17 MARCA 2016 ROKU UCHWAŁY PODJĘTE NA POSIEDZENIU PLENARNYM RADY NADZORCZEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ NADODRZE W GŁOGOWIE W DNIU 17 MARCA 2016 ROKU U C H W A Ł Y Nr 25-32/2016 Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Nadodrze

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR NR LIII/435/2010 RADY MIEJSKIEJ W GŁOGOWIE. z dnia 26 października 2010 r.

UCHWAŁA NR NR LIII/435/2010 RADY MIEJSKIEJ W GŁOGOWIE. z dnia 26 października 2010 r. UCHWAŁA NR NR LIII/435/2010 RADY MIEJSKIEJ W GŁOGOWIE z dnia 26 października 2010 r. szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności pieniężnych mających

Bardziej szczegółowo

Upadłość konsumencka. Jak poradzić sobie z problemem niewypłacalności osób fizycznych? Katarzyna Andrzejczak Katedra Prawa Gospodarczego AE Poznań

Upadłość konsumencka. Jak poradzić sobie z problemem niewypłacalności osób fizycznych? Katarzyna Andrzejczak Katedra Prawa Gospodarczego AE Poznań Upadłość konsumencka Jak poradzić sobie z problemem niewypłacalności osób fizycznych? Katarzyna Andrzejczak Katedra Prawa Gospodarczego AE Poznań Plan prezentacji: Instytucja upadłości konsumenckiej Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Na podstawie analizy skarg wpływających do mojego Biura oraz konferencji

Na podstawie analizy skarg wpływających do mojego Biura oraz konferencji RZECZPOSPOLITA POLSKA Irena LIPOWICZ Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-695262-V/12/KM/GM 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych sądowa egzekucja z rachunku bankowego prowadzona przez komornika sądowego administracyjna egzekucja z rachunku bankowego prowadzona

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA SZCZECIN z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA SZCZECIN z dnia r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA SZCZECIN z dnia... 2011 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym przypadających

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian Sygn. akt I CSK 218/06 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 listopada 2006 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian w sprawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLIV/607/2014 RADY MIEJSKIEJ INOWROCŁAWIA. z dnia 25 czerwca 2014 r.

UCHWAŁA NR XLIV/607/2014 RADY MIEJSKIEJ INOWROCŁAWIA. z dnia 25 czerwca 2014 r. UCHWAŁA NR XLIV/607/2014 RADY MIEJSKIEJ INOWROCŁAWIA z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 7 lipca 2000 r., III CZP 27/00

Uchwała z dnia 7 lipca 2000 r., III CZP 27/00 Uchwała z dnia 7 lipca 2000 r., III CZP 27/00 Przewodniczący: Sędzia SN Andrzej Wypiórkiewicz Sędziowie SN: Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca), Marian Kocon Sąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Prokuratury

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Zagadnienia ogólne... 43

Spis treści. 1. Zagadnienia ogólne... 43 Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII XVII Wykaz wykorzystanych aktów normatywnych... XXXVII Wykaz orzecznictwa... XXXIX Wprowadzenie... 1 Rozdział I. Prawa zastawnicze ogólna charakterystyka... 13 1.

Bardziej szczegółowo

Upadłość konsumencka - zawór bezpieczeństwa? * * * Uwarunkowania legislacyjne i społeczno-gospodarcze * * * Propozycje zmian

Upadłość konsumencka - zawór bezpieczeństwa? * * * Uwarunkowania legislacyjne i społeczno-gospodarcze * * * Propozycje zmian Upadłość konsumencka - zawór bezpieczeństwa? * * * Uwarunkowania legislacyjne i społeczno-gospodarcze * * * Propozycje zmian prof. S. Kasiewicz, dr L. Kurkliński IV Bankowe Forum Wierzytelności Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz Autor: Piotr Zimmerman

Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz Autor: Piotr Zimmerman Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz Autor: Piotr Zimmerman Prawo upadłościowe i naprawcze Część pierwsza. Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach......................... Tytuł

Bardziej szczegółowo

SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM

SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM MONOGRAFIE PRAWNICZE SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM ŁUKASZ SZUSTER Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE ŁUKASZ SZUSTER SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM Polecamy nasze publikacje

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr LVII/1185/06 Rady Miasta Katowice. z dnia 27 marca 2006r.

Uchwała nr LVII/1185/06 Rady Miasta Katowice. z dnia 27 marca 2006r. Uchwała nr LVII/1185/06 Rady Miasta Katowice z dnia 27 marca 2006r. w sprawie określenia zasad i trybu umarzania wierzytelności przypadających miastu Katowice oraz jednostkom organizacyjnym miasta Katowice

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 14 grudnia 2001 r., III CZP 74/01

Uchwała z dnia 14 grudnia 2001 r., III CZP 74/01 Uchwała z dnia 14 grudnia 2001 r., III CZP 74/01 Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzyciela

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 2 marca 2016 r. Poz UCHWAŁA NR XVII RADY MIEJSKIEJ W JELCZU - LASKOWICACH. z dnia 26 lutego 2016 r.

Wrocław, dnia 2 marca 2016 r. Poz UCHWAŁA NR XVII RADY MIEJSKIEJ W JELCZU - LASKOWICACH. z dnia 26 lutego 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 2 marca 2016 r. Poz. 1097 UCHWAŁA NR XVII.151.2016 RADY MIEJSKIEJ W JELCZU - LASKOWICACH z dnia 26 lutego 2016 r. w sprawie określenia szczegółowych

Bardziej szczegółowo

U ch w a ła N r X X X I11/262/2009. Rady M iejskiej w S try ko w ie z dnia 28 k w ie tn ia 2 0 0 9 r.

U ch w a ła N r X X X I11/262/2009. Rady M iejskiej w S try ko w ie z dnia 28 k w ie tn ia 2 0 0 9 r. 1 U ch w a ła N r X X X I11/262/2009 Rady M iejskiej w S try ko w ie z dnia 28 k w ie tn ia 2 0 0 9 r. w sprawie: szczegółowych zasad umarzania wierzytelności Gminy Stryków oraz jednostek organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Władysław Pawlak (sprawozdawca) SSN Antoni Górski. Protokolant Anna Banasiuk

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Władysław Pawlak (sprawozdawca) SSN Antoni Górski. Protokolant Anna Banasiuk Sygn. akt II CSK 555/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 maja 2016 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Władysław Pawlak (sprawozdawca) SSN Antoni Górski Protokolant Anna Banasiuk w

Bardziej szczegółowo

liberalizacja przepisów a prawa konsumenta teraz łatwiej ogłosić upadłość! nowa perspektywa prawna dla wymiaru sprawiedliwości i syndyków

liberalizacja przepisów a prawa konsumenta teraz łatwiej ogłosić upadłość! nowa perspektywa prawna dla wymiaru sprawiedliwości i syndyków GWARANCJA JAKOŚCI IA! Szkolenie UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA liberalizacja przepisów a prawa konsumenta teraz łatwiej ogłosić upadłość! niewypłacalność konsumenta a możliwości umorzenia długu nowa perspektywa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 113/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 7 kwietnia 2016 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wstęp Wykaz skrótów Rozdział I. Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości

SPIS TREŚCI Wstęp Wykaz skrótów Rozdział I. Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości SPIS TREŚCI Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 15 Rozdział I. Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości... 17 Przekazanie sprawy sądowi właściwemu... 17 Przekazanie sprawy sądowi właściwemu... 17 Wezwanie

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH. Warszawa, dnia 10 lutego 2015 r. DOLiS/DEC-87/15/9908,9910,9920 dot.

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH. Warszawa, dnia 10 lutego 2015 r. DOLiS/DEC-87/15/9908,9910,9920 dot. GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Warszawa, dnia 10 lutego 2015 r. DOLiS/DEC-87/15/9908,9910,9920 dot. DOLiS-[ ] DECYZJA Na podstawie art. 104 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt I CSK 197/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 stycznia 2014 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz

Bardziej szczegółowo

Nadmierne zadłużanie się

Nadmierne zadłużanie się Nadmierne zadłużanie się Kredyt jako kategoria ekonomiczna Kredyt bankowy to stosunek prawno - finansowy pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Stosunek ten wyraża się przekazaniem przez bank określonej kwoty

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Prowadzący: Michał Krawczyk Partner Zarządzający kancelarii Krawczyk i Wspólnicy www.krawczyk-legal.com Specyfika windykacji bankowej?

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe MINISTERSTWO GOSPODARKI Sekretariat Ministra Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe Warszawa Listopad 2010 r. 1.1. Aktualny stan stosunków społecznych w dziedzinie objętej nowelizacją

Bardziej szczegółowo

JAK ZMINIMALIZOWAĆ KOSZTY ZWIĄZANE Z DŁUGIEM? (odsetki, koszty procesu, koszty egzekucji komorniczej)

JAK ZMINIMALIZOWAĆ KOSZTY ZWIĄZANE Z DŁUGIEM? (odsetki, koszty procesu, koszty egzekucji komorniczej) Radca Prawny Mateusz Data ul. św. Maksymiliana Kolbe 2 64-100 Leszno NIP 697-211-85-19 Pz-3775 JAK ZMINIMALIZOWAĆ KOSZTY ZWIĄZANE Z DŁUGIEM? (odsetki, koszty procesu, koszty egzekucji komorniczej) Wprowadzenie.

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE

PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE KOMENTARZ Andrzej Jakubecki Feliks Zedler PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE 3. wydanie Stan prawny: 1 października 2010 r. Warszawa 2010 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

Postanowienie. z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07

Postanowienie. z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07 Postanowienie z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07 Przewodniczący: Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (spr.). Sędziowie SN: Iwona Koper, Zbigniew Kwaśniewski. Protokolant: Bożena Nowicka. Sąd

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 grudnia 2014 r. Poz. 1924 USTAWA z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw 1) Art.

Bardziej szczegółowo

Regulamin zasad windykacji należności z tytułu opłat za korzystanie z lokali użytkowych w Spółdzielni Mieszkaniowej Kuźniki we Wrocławiu.

Regulamin zasad windykacji należności z tytułu opłat za korzystanie z lokali użytkowych w Spółdzielni Mieszkaniowej Kuźniki we Wrocławiu. Regulamin zasad windykacji należności z tytułu opłat za korzystanie z lokali użytkowych w Spółdzielni Mieszkaniowej Kuźniki we Wrocławiu. I. PODSTAWA PRAWNA 1. Ustawa z dnia 16.09.1982r. Prawo Spółdzielcze.

Bardziej szczegółowo

1. Określa się szczegółowe zasady, sposób i tryb umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty

1. Określa się szczegółowe zasady, sposób i tryb umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty Uchwała Nr XVI/73/2014 Zgromadzenia Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko" w Ostródzie z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania

Bardziej szczegółowo

Zmiana prawa spadkowego i przepisów dotyczących upadłości konsumenckiej jak zabezpieczyć się przed unikaniem odpowiedzialności przez dłużnika

Zmiana prawa spadkowego i przepisów dotyczących upadłości konsumenckiej jak zabezpieczyć się przed unikaniem odpowiedzialności przez dłużnika Zmiana prawa spadkowego i przepisów dotyczących upadłości konsumenckiej jak zabezpieczyć się przed unikaniem odpowiedzialności przez dłużnika Miejsce: Warszawa Termin: 01-002016, poniedziałek - wtorek,

Bardziej szczegółowo

Podatnik, chcąc zaliczyć wierzytelność bezpośrednio do kosztów musi posiadać określoną przez prawo podstawę dokumentacyjną.

Podatnik, chcąc zaliczyć wierzytelność bezpośrednio do kosztów musi posiadać określoną przez prawo podstawę dokumentacyjną. Podatnik, chcąc zaliczyć wierzytelność bezpośrednio do kosztów musi posiadać określoną przez prawo podstawę dokumentacyjną. W praktyce obrotu gospodarczego nierzadkim zjawiskiem są zatory płatnicze oraz

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 21/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 października 2013 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSA Barbara Trębska. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSA Barbara Trębska. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 56/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 września 2014 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSA Barbara Trębska Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXX/263/09 Rady Miejskiej w Zbąszyniu z dnia 30 czerwca 2009 r.

UCHWAŁA Nr XXX/263/09 Rady Miejskiej w Zbąszyniu z dnia 30 czerwca 2009 r. XXX/263/09 w sprawie szczegółowych zasad umarzania wierzytelności Gminy Zbąszyń oraz jednostek organizacyjnych Gminy Zbąszyń z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2014 poz. 1306

Dz.U. 2014 poz. 1306 s. 1/6 Dz.U. 2014 poz. 1306 USTAWA z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Art.

Bardziej szczegółowo

PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE (NOWY PROJEKT)

PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE (NOWY PROJEKT) PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE (NOWY PROJEKT) Art. 1. W ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 1 r. poz. 1112, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713)

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) U S T A W A z dnia z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 października 2009 r., III CZP 73/09

Uchwała z dnia 22 października 2009 r., III CZP 73/09 Uchwała z dnia 22 października 2009 r., III CZP 73/09 Sędzia SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Iwona Koper Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sąd Najwyższy w sprawie Andrzeja

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer telefonu: Dane identyfikacyjne:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM POMOCY OSOBOM ZAGROŻONYM EKSMISJĄ

PROGRAM POMOCY OSOBOM ZAGROŻONYM EKSMISJĄ Załącznik do uchwały Nr XI/58/2007 Rady Miasta Lubań z dnia 28.08.2007r. PROGRAM POMOCY OSOBOM ZAGROŻONYM EKSMISJĄ I. ADRESACI PROGRAMU Osoby i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej,

Bardziej szczegółowo

UPADŁOŚĆ SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 15.08.2008/

UPADŁOŚĆ SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 15.08.2008/ UPADŁOŚĆ SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 15.08.2008/ I. Akty prawne Wymienione poniżej akty prawne regulują proces UPADŁOŚCI spółdzielni socjalnej : 1) ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Krzysztof Strzelczyk Sygn. akt III CZ 26/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 czerwca 2010 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 4 sierpnia 2005 r., III CZP 51/05

Uchwała z dnia 4 sierpnia 2005 r., III CZP 51/05 Uchwała z dnia 4 sierpnia 2005 r., III CZP 51/05 Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sędzia SN Maria Grzelka Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi na czynności

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN windykacji należności z tytułu opłat za używanie lokali w Spółdzielni Mieszkaniowej w Luboniu

REGULAMIN windykacji należności z tytułu opłat za używanie lokali w Spółdzielni Mieszkaniowej w Luboniu REGULAMIN windykacji należności z tytułu opłat za używanie lokali w Spółdzielni Mieszkaniowej w Luboniu 1 Rozdział I. Podstawa prawna l. Ustawa z dnia 16.09.1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r.

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Dane identyfikacyjne: (Adres, z którego ma korzystać

Bardziej szczegółowo

o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 2816)

o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 2816) Druk nr 2867 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja SPRAWOZDANIE KOMISJI SPRAWIEDLIWOŚCI I PRAW CZŁOWIEKA o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie

Bardziej szczegółowo

SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA GÓRNIK Al. Tysiąclecia 2-14 43 603 Jaworzno

SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA GÓRNIK Al. Tysiąclecia 2-14 43 603 Jaworzno 1. Postanowienia ogólne Procedura Windykacji Należności 1.1 Procedura określa sposób postępowania prowadzonego w celu skutecznego wyegzekwowania należności od dłużników. Procedura dotyczy wszystkich osób

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 725/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 października 2015 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Część I. Postępowanie zabezpieczające

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Część I. Postępowanie zabezpieczające Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XV XVII XXIII Część I. Postępowanie zabezpieczające A. Komentarz tezowy... 3 Ustawa z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 29 sierpnia 2014 r.

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 29 sierpnia 2014 r. Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 469/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 lutego 2009 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 72/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 października 2014 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant

Bardziej szczegółowo

WYBRANE UWAGI DO PROJEKTU USTAWY PRAWO RESTRUKTURYZACYJNE

WYBRANE UWAGI DO PROJEKTU USTAWY PRAWO RESTRUKTURYZACYJNE WYBRANE UWAGI DO PROJEKTU USTAWY PRAWO RESTRUKTURYZACYJNE GŁÓWNE PUNKTY DYSKUSJI 1. Wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego 2. Zgłoszenie propozycji układowych 3. Głosowanie nad układem: Wyłączenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZASAD PROWADZENIA WINDYKACJI NALEŻNOŚCI SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ RAZEM W ŁAZISKACH GÓRNYCH

REGULAMIN ZASAD PROWADZENIA WINDYKACJI NALEŻNOŚCI SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ RAZEM W ŁAZISKACH GÓRNYCH REGULAMIN ZASAD PROWADZENIA WINDYKACJI NALEŻNOŚCI SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ RAZEM W ŁAZISKACH GÓRNYCH I. Postanowienia ogólne 1. Podstawy prawne: a) Ustawa Prawo Spółdzielcze z 16 września 1982r. (Dz.

Bardziej szczegółowo

Maciej Geromin adw. Bartosz Groele SSR Janusz Płoch

Maciej Geromin adw. Bartosz Groele SSR Janusz Płoch A CJ N IA! RA I A ŚC W G KO JA Szkolenie UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA liberalizacja przepisów a prawa konsumenta teraz łatwiej ogłosić upadłość! WIEDZA Z PIERWSZEJ RĘKI! WYBITNI EKSPERCI: Maciej Geromin adw. Bartosz

Bardziej szczegółowo

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania SPIS TREŚCI 1. Czym jest prawo gospodarcze i jakie jest jego miejsce w systemie prawa polskiego?... 15 2. Wyjaśnij istotę źródeł prawa gospodarczego.... 16 3. Wskaż i omów podstawowe zasady prawa gospodarczego....

Bardziej szczegółowo

Czy istnieje szansa zarobku na akcjach spółek zagrożonych upadłością?

Czy istnieje szansa zarobku na akcjach spółek zagrożonych upadłością? Czy istnieje szansa zarobku na akcjach spółek zagrożonych upadłością? Wzrost ryzyka upadłości wśród spółek giełdowych powoduje, że akcjonariusze coraz częściej zadają sobie pytanie, co stanie się z ich

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLVII/265/14 Rady Miejskiej Dynów z dnia 21 sierpnia 2014 roku

Uchwała Nr XLVII/265/14 Rady Miejskiej Dynów z dnia 21 sierpnia 2014 roku Uchwała Nr XLVII/265/14 Rady Miejskiej Dynów z dnia 21 sierpnia 2014 roku w sprawie: określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny,

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Ustawa o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Ustawa o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 29 sierpnia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1306) Art.

Bardziej szczegółowo

Dochodzenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym i naprawczym. Jak skutecznie chronić interesy wierzyciela.

Dochodzenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym i naprawczym. Jak skutecznie chronić interesy wierzyciela. Dochodzenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym i naprawczym. Jak skutecznie chronić interesy wierzyciel Miejsce: Wrocław Termin: 23-24.02.2015, poniedziałek - wtorek, I dzień: 10.30-16.30, II

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. (tekst pierwotny: Dz. U. 2003 r. Nr 60 poz. 535)

USTAWA. z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. (tekst pierwotny: Dz. U. 2003 r. Nr 60 poz. 535) USTAWA z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst pierwotny: Dz. U. 2003 r. Nr 60 poz. 535) (tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 175 poz. 1361) (tekst jednolity: Dz. U. 2012 r. poz.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 16 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 278 16061 Poz. 1636 1636 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu informacji zawartych we wniosku marszałka województwa

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 410 UCHWAŁA NR VII/49/2015 ZGROMADZENIA EKOLOGICZNEGO ZWIĄZKU GMIN "DZIAŁDOWSZCZYZNA"

Olsztyn, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 410 UCHWAŁA NR VII/49/2015 ZGROMADZENIA EKOLOGICZNEGO ZWIĄZKU GMIN DZIAŁDOWSZCZYZNA DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Olsztyn, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 410 UCHWAŁA NR VII/49/2015 ZGROMADZENIA EKOLOGICZNEGO ZWIĄZKU GMIN "DZIAŁDOWSZCZYZNA" z dnia 16 grudnia 2015 r.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O DOCHODACH I STAŁYCH WYDATKACH

INFORMACJA O DOCHODACH I STAŁYCH WYDATKACH Załącznik stanowi integralną część wniosku kredytowego. Należy go wypełnić w przypadku ubiegania się o kredyt na finansowanie inwestycji prowadzonej przez spółdzielnię mieszkaniową lub developera. Nr wniosku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ ORZESZE. z dnia... 2014 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ ORZESZE. z dnia... 2014 r. Projekt z dnia 16 czerwca 2014 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ ORZESZE z dnia... 2014 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. 2013 r.

USTAWA z dnia.. 2013 r. Projekt USTAWA z dnia.. 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Nowe jakości dla przedsiębiorców w ustawie Prawo upadłościowe i Prawo restrukturyzacyjne

Nowe jakości dla przedsiębiorców w ustawie Prawo upadłościowe i Prawo restrukturyzacyjne Nowe jakości dla przedsiębiorców w ustawie Prawo upadłościowe i Prawo restrukturyzacyjne Próba odczarowania sądów upadłościowych SSR Łukasz Lipowicz Wiceprzewodniczący w Wydziale XI Gospodarczym do spraw

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Postępowanie przygotowawcze

Postanowienia ogólne. Postępowanie przygotowawcze 1 Postanowienia ogólne 1. Procedura reguluje zasady i tryb postępowania Toruńskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w zakresie dochodzenia należności wynikających

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej. skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej. skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego Sygn. akt V CSK 131/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 listopada 2009 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 22 stycznia 2010 r., V CSK 208/09

Postanowienie z dnia 22 stycznia 2010 r., V CSK 208/09 Postanowienie z dnia 22 stycznia 2010 r., V CSK 208/09 Jeżeli po zakończeniu postępowania upadłościowego spółki akcyjnej pozostanie majątek spółki, jej wykreślenie z rejestru nie musi być poprzedzone ogłoszeniem

Bardziej szczegółowo

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl Warszawa, dnia 16 marca 2016 r. KRK/V/95/16 Szanowna Pani Beata Szydło Prezes Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa W imieniu Krajowej Rady Komorniczej, będącej reprezentantem komorników sądowych

Bardziej szczegółowo

Informacje dla dłużników FGŚP

Informacje dla dłużników FGŚP Informacje dla dłużników FGŚP Maria Jankowska 12.05.2015 Przekazanie środków finansowych Funduszu na wypłatę świadczeń, a także wypłata świadczeń ze środków Funduszu powoduje z mocy prawa przejście na

Bardziej szczegółowo

PRAWNE PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI. Autorzy: Piotr Horosz, Jarosław R. Antoniuk

PRAWNE PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI. Autorzy: Piotr Horosz, Jarosław R. Antoniuk PRAWNE PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Autorzy: Piotr Horosz, Jarosław R. Antoniuk Rozdział 1 Prawo gospodarcze i działalność gospodarcza Przedsiębiorczość a prawo gospodarcze Pojęcie przedsiębiorczości Prawo

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiębiorca może otrzymać ulgę w spłacie zobowiązań na rzecz ZUS?

Czy przedsiębiorca może otrzymać ulgę w spłacie zobowiązań na rzecz ZUS? Czy przedsiębiorca może otrzymać ulgę w spłacie zobowiązań na rzecz ZUS? Osoby prowadzące działalność gospodarczą niejednokrotnie dotyka problem braku środków na opłacenie składek z tytułu ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/68/2015 RADY GMINY GOŁUCHÓW z dnia 30 czerwca 2015 r.

UCHWAŁA NR IX/68/2015 RADY GMINY GOŁUCHÓW z dnia 30 czerwca 2015 r. UCHWAŁA NR IX/68/2015 RADY GMINY GOŁUCHÓW z dnia 30 czerwca 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania terminu spłaty oraz rozkładania na raty należności pieniężnych

Bardziej szczegółowo

UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY I POSTEPOWANIE NAPRAWCZE

UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY I POSTEPOWANIE NAPRAWCZE Materiał do samodzielnego studiowania tematu z prawa w turystyce i hotelarstwie. Trudne lub niezrozumiałe problemy, studenci będą mogli wyjaśnić z prowadzącym zajęcia, w czasie jego dyżuru. UPADŁOŚĆ PRZEDSIĘBIORCY

Bardziej szczegółowo