OCENA SKUTKÓW REGULACJI (OSR) WPROWADZENIA W ŻYCIE PREZYDENCKIEGO PROJEKTU USTAWY

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OCENA SKUTKÓW REGULACJI (OSR) WPROWADZENIA W ŻYCIE PREZYDENCKIEGO PROJEKTU USTAWY"

Transkrypt

1 OBNIŻENIE WIEKU EMERYTALNEGO OCENA SKUTKÓW REGULACJI (OSR) WPROWADZENIA W ŻYCIE PREZYDENCKIEGO PROJEKTU USTAWY Podsumowanie Przedmiotem naszej oceny jest prezydencki projekt ustawy, który ma na celu obniżenie wieku emerytalnego w Polsce. Będzie to miało istotny i negatywny wpływ na wysokość emerytur, liczbę pracujących, produkt krajowy brutto oraz na finanse publiczne naszego kraju. Dlatego też WiseEuropa i Towarzystwo Ekonomistów Polskich rekomendują niewprowadzanie w życie tego projektu. Przedmiot oceny i podstawowe założenia Przedmiotem naszej oceny jest prezydencki projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 62). Ocenie poddaliśmy najważniejszą zmianę zawartą w tym projekcie, czyli przywrócenie powszechnego wieku emerytalnego, który obowiązywał w Polsce do 2012 r. czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Od 2013 r. powszechny wiek emerytalny jest podwyższany co kwartał o 1 miesiąc tak, że osiągnie on docelowy poziom 67 lat w przypadku mężczyzn w r., a w przypadku kobiet w r. Niniejsza ocena skutków regulacji opiera się na porównaniu dwóch alternatywnych wariantów: niewprowadzenia w życie ustawy, co oznacza podwyższanie i zrównywanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn zgodnie z przepisami obowiązującymi obecnie; wprowadzenia w życie ustawy, co oznacza obniżenie wieku emerytalnego do poziomów z 2012 r. (dla uproszczenia rachunków przyjęto, że wejście w życie ustawy to nie październik, lecz początek r., założenie to nie ma istotnego wpływu na wnioski). Wpływ powszechnego wieku emerytalnego na decyzję o przejściu na emeryturę Osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego nie pociąga za sobą konieczności rezygnacji z pracy. Mimo to w rzeczywistości niemal wszystkie osoby wraz z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego przechodzą na emeryturę i jednocześnie rezygnują z dalszej pracy. Dobrze obrazuje to współczynnik aktywności zawodowej, który gwałtownie spada (do 6,6% w 2012 r. i 7,5% w II kw r.) dla osób znajdujących się przedziale wiekowym uprawniającym do emerytury (wykres 1). Dzieje się tak pomimo tego, że w nowym systemie emerytalnym odroczenie decyzji o przejściu na emeryturę i jednocześnie kontynuowanie pracy wiąże się ze znaczącym przyrostem wysokości 1

2 emerytury. Ponieważ w nowym systemie emerytura równa jest zwaloryzowanej wartości odprowadzonych składek podzielonej przez przeciętne dalsze trwanie życia, na jej wzrost w wyniku dłuższej aktywności zawodowej wpływa nie tylko wyższy wkład ubezpieczonego do systemu, powiększony dodatkowo o waloryzację, ale również krótsze oczekiwane dalsze trwanie życia. Wykres 1. Współczynnik aktywności zawodowej według wieku 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 85,6% 85,2% 2012 r. 88,0% 87,4% II kw r. 81,8% 80,5% 51,0% 57,4% dla kob./ 64 dla mężcz. 6,6% 7,5% 60 dla kob./ 65 dla mężcz. i więcej Źródło: GUS, Aktywność ekonomiczna ludności Polski II kwartał 2016 roku, tablice. Wpływ ocenianej regulacji na wysokość emerytur Obniżenie wieku emerytalnego do poziomu 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oznacza więc znacznie niższe emerytury (wykres 2). Przykładowo w przypadku mężczyzny urodzonego w 1983 r. zarabiającego średnie wynagrodzenie przejście na emeryturę w wieku 65 lat (zamiast w wieku 67 lat) będzie oznaczało emeryturę niższą o 629 zł (3494 zł zamiast 4123 zł). Przekłada się to na spadek stopy zastąpienia (która wyraża zmianę potencjału finansowego po przejściu na emeryturę) z 41% do 46%. Powszechny wiek emerytalny niższy aż o 5 lat znacząco obniży wysokość emerytur kobiet w porównaniu do mężczyzn. Przykładowo dla kobiety urodzonej w 1983 r. zarabiającej średnie wynagrodzenie przejście na emeryturę w wieku 60 lat (zamiast w wieku 67 lat) będzie oznaczało emeryturę niższą aż o 1136 zł (1493 zł zamiast 2629 zł). Bardzo niska emerytura nawet w scenariuszu niewprowadzenia ustawy (27%) spada w takim przypadku o 10 pktów proc. do 27%. Wynika to ze znacznie dłuższego w przypadku kobiet dalszego trwania życia, a także krótszego czasu odkładania składek (ze względu na zajmowanie się dziećmi). Ponadto, różnica wieku emerytalnego pomiędzy scenariuszem niewprowadzania, a wprowadzania reformy jest w tym przypadku znacznie większa. Wykres 2. Wysokość emerytury i stopa zastąpienia mężczyzn i kobiet ur. w 1983 r. Emerytura (PLN) lat -mężczyźni 65 lat - mężczyźni 67 lat - kobiety 60 lat - kobiety 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Stopa zastąpienia Emerytura (lewa oś) Stopa zastąpienia (prawa oś) 2

3 Warto przy tym podkreślić, że obniżenie wieku emerytalnego będzie szczególnie niekorzystne dla pokolenia osób młodych, bowiem: zaczynają oni pracę zawodową później niż wcześniejsze pokolenia ze względu na zwykle dłuższy okres edukacji, będą żyć dłużej, jako podatnicy będą ponosić wyższe koszty utrzymania szybko zwiększającej się liczby osób w wieku poprodukcyjnym. Wpływ ocenianej regulacji na liczbę pracujących Ponieważ osiągnięcie wieku emerytalnego zwykle oznacza decyzję o zaprzestaniu pracy, obniżenie powszechnego wieku emerytalnego spowoduje, że Polacy będą pracować krócej. Podstawą obydwu wariantów prognozy w tym zakresie jest prognoza demograficzna Eurostatu oraz szacowane w ramach Labour Force Survey udziały poszczególnych grup wykształcenia w 5-cioletnich kohortach wiekowych. W wariancie niewprowadzenia ustawy zakłada się, że wskaźniki zatrudnienia osób w wieku 55 lat i więcej w każdej grupie wykształcenia stopniowo rosną do poziomu, którym charakteryzują się dziś młodsze roczniki (patrz tab. 1). Tabela 1. Wskaźniki zatrudnienia według wykształcenia w wybranych kohortach wiekowych w 2015 r. Kohorta wiekowa podstawowym i niepełnym średnim Mężczyźni z wykształceniem: średnim zawodowym i niepełnym wyższym wyższym, w tym licencjatem i wyższym zawodowym 3 podstawowym i niepełnym średnim Kobiety z wykształceniem: średnim zawodowym i niepełnym wyższym wyższym, w tym licencjatem i wyższym zawodowym % 67% 84% 29% 51% 78% % 38% 68% 9% 16% 38% % 13% 32% 3% 5% 17% Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu. Dla kobiet oznacza to, że wskaźnik zatrudnienia w kohorcie wiekowej rośnie stopniowo do poziomu odpowiadającego dziś średniej dla osób w wieku 50-54, zaś w kohorcie w wieku rośnie stopniowo do poziomu, który obecnie charakteryzuje kohortę w wieku Dla kohorty w wieku jest o tyle inaczej, że punktem odniesienia w 2/5 są dzisiejsze kobiety w wieku 55-59, a w pozostałych 3/5 kobiety w wieku W przypadku mężczyzn zasada jest taka sama jak w przypadku pierwszych dwóch wymienionych grup kobiet punktem odniesienia są osoby z tej samej grupy wykształcenia pracujące dzisiaj, ale o 5 lat młodsze. W ostatniej kohorcie w wieku jest identycznie zatrudnienie dąży do tego, które osiągają dzisiejsi latkowie z wagą 2/5 oraz dzisiejsi latkowie z wagą 3/5. W wariancie wprowadzenia ustawy przyjęto, że w ciągu dwóch lat nastąpi powrót do zachowań charakteryzujących populację w wieku okołoemerytalnym przed rozpoczęciem podwyższania powszechnego wieku emerytalnego, czyli w 2012 r.

4 Warto podkreślić, że w dłuższym okresie z powodu coraz mniejszej populacji osób w wieku produkcyjnym, liczba pracujących będzie spadać zarówno w przypadku niewprowadzenia w życie ustawy, jak i wtedy, gdy ustawa wejdzie w życie (wykres 3). Wprowadzenie ustawy będzie oznaczało jednak dużo większy ubytek już w r., czyli zaledwie po 8 latach, będzie pracowało o prawie 900 tys. osób mniej (spadek o ponad 5%), a w roku aż o 1,6 mln (spadek o ponad 11%). Wskaźnik zatrudnienia w kohorcie w wieku w wariancie niewprowadzania ustawy stopniowo rośnie do 61% w r., a następnie spada do poziomu trochę wyższego od notowanego obecnie. Takie kształtowanie się wskaźnika zatrudnienia wynika z jednej strony z wyższego przeciętnie zatrudnienia młodszych roczników z powodu ich wyższego poziomu wykształcenia, z drugiej ze wzrostu udziału osób starszych, które charakteryzuje przeciętnie niższe zatrudnienie. Po r. ten drugi efekt zacznie wyraźnie przeważać. W wariancie wprowadzenia ustawy już na samym początku znacząco spada wskaźnik zatrudnienia, ponieważ dochodzi do masowego korzystania z nowo przyznanych uprawnień i z obniżenia się aktywności zawodowej w oczekiwaniu na zbliżającą się emeryturę. W r. różnica w wysokości wskaźnika zatrudnienia wyniesie ponad 3 pkty proc. Dalej będzie się jeszcze pogłębiać tak, że w r. przekroczy 6,5 pkt. proc. (patrz wykres 4). Wykres 3. Liczba pracujących mln Skutek w : -860 tys. Skutek w : -1,584 mln niewprowadzenie ustawy Wykres 4. Wskaźnik zatrudnienia 62% 60% 58% 56% 54% 52% 50% 48% 46% Skutek w : -3,1 pp. wprowadzenie ustawy Skutek w : -6,6 pp. Warto także zauważyć odmienny wpływ analizowanych wariantów na liczbę emerytów. Wprawdzie będzie ona rosła przy każdym z nich, jednak po wprowadzeniu ustawy będzie to proces znacznie szybszy (patrz wykres 5). W porównaniu do wariantu niewprowadzania ustawy, po obniżeniu wieku emerytalnego nastąpi skokowy wzrost liczby emerytów, a różnica będzie tylko się powiększać tak, że w r. będzie ponad 500 tys. emerytów więcej niż w scenariuszu alternatywnym. Potem ich liczba będzie rosła jeszcze szybciej tak, że w r. będzie ok. 1,3 mln więcej emerytów niż w scenariuszu alternatywnym. Oczywiście będzie to miało wpływ na obciążenie populacji w wieku produkcyjnym w r. współczynnik obciążenia osób pracujących będzie większy o 0,06 (0,49 zamiast 0,43) a w aż o 0,19 (wyniesie 0,86 zamiast 0,68). Oznacza to, że w r. każdy pracujący będzie pracował nie tylko na siebie i swoją rodzinę, ale także na (niemal) jednego emeryta (patrz wykres 6). 4

5 Wykres 5. Liczba emerytów mln Skutek w : +523 tys. Skutek w : +1,301 mln niewprowadzenie ustawy Wykres 6. Liczba emerytów na 1 pracującego 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 Skutek w : +0,06 wprowadzenie ustawy Skutek w : +0,19 Wpływ ocenianej regulacji na PKB Mniejsze zatrudnienie oznacza niższą produkcję dóbr i usług, czyli mniejszy produkt krajowy brutto (patrz wykres 7). W wyniku wprowadzenia analizowanej ustawy, PKB w r. będzie niższe o 2% (w wartościach nominalnych prawie o 50 mld zł) a w r. o ponad 4,5% (przeszło 180 mld zł mniej). Oznacza to, że obniżenie wieku emerytalnego spowoduje stałe zmniejszenie tempa wzrostu gospodarczego- średniorocznie o ok. 0,14 punktu proc. (wykres 8). Należy to uznać za istotne spowolnienie gospodarki biorąc pod uwagę, że w wariancie niewprowadzenia ustawy średnioroczny wzrost PKB w tym okresie wyniósłby 2,27%. Wykres 7. PKB nominalne Wykres 8. Średni roczny wzrost PKB w latach ,27% 0,14 pp. 2,13% mld zł Skutek w : -48,8 mld Skutek w : -181,2 mld niewprowadzenie ustawy wprowadzenie ustawy niewprowadzenie ustawy wprowadzenie ustawy 5

6 Wpływ ocenianej regulacji na finanse publiczne Ograniczenie liczby pracujących wpłynie negatywnie na wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, składek zdrowotnych oraz do Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (patrz wykres 9). Konsekwencje będą widoczne dość szybko wdrożenie ustawy zmniejszy dochody funduszy celowych o 0,66% PKB już w r. W kolejnych latach efekt ten będzie się utrzymywał na zbliżonym poziomie, w porównaniu do wariantu niewprowadzania ustawy w r. spadek dochodów wyniesie 0,63% PKB. Wpływ zmniejszenia liczby pracujących będzie dotyczył nie tylko funduszy celowych, ale także dochodów podatkowych, gdzie będzie się on z czasem pogłębiał (patrz wykres 10). Już w r., zakładając wprowadzenie ustawy, do budżetu państwa wpłynie o 0,15% PKB mniej dochodów podatkowych z VAT i PIT, a do r. różnica ta zwiększy się do 0,27% PKB. Wykres 9. Wpływ na dochody funduszy celowych 0,0% Wykres 10. Wpływ na dochody podatkowe 0,0% -0,2% Skutek w : -0,66% PKB -0,1% proc. PKB -0,4% -0,6% proc. PKB -0,2% Skutek w : -0,15% PKB -0,8% -1,0% Suma funduszy FUS NFZ FP i FGŚP -0,3% -0,4% Suma podatków VAT PIT Warto przy tym zaznaczyć, że przychody ze składek emerytalnych pokrywają obecnie jedynie około 2/3 wydatków na emerytury. Wynika to w dużej mierze z faktu, że zdecydowana większość emerytur wypłacanych obecnie pochodzi ze starego systemu emerytalnego. W perspektywie lat znacząca część wypłacanych emerytur pochodzić będzie z nowego systemu emerytalnego (ze zdefiniowaną składką), co teoretycznie powinno zrównoważyć fundusz emerytalny. Takie zrównoważenie utrudniać będą jednak różne odstępstwa od zasady zdefiniowanej składki (np. utrzymywanie przywilejów emerytalnych niektórych grup zawodowych, niekonsekwentne zasady rocznej waloryzacji stanu kont emerytalnych). Szczególnym odstępstwem jest tu instytucja minimalnej emerytury. Dotychczas koszt wyrównań do wysokości minimalnej emerytury jest niewielki i jego udział w deficycie funduszu emerytalnego jest marginalny. Z czasem jednak, w miarę pogarszania się relacji przeciętnych emerytur do przeciętnych płac, coraz większy odsetek emerytów znajdzie się poniżej progu emerytury minimalnej, przy czym przeciętna wysokość wyrównania przypadająca na emeryta będzie się zwiększać. 6

7 Zmiany wysokości emerytury minimalnej są przedmiotem decyzji politycznych, wprowadzanych każdorazowo odpowiednimi ustawami. Przyjmujemy założenie, że wysokość emerytury minimalnej pozostawać będzie w stałej relacji do płacy średniej (tj. 21%). Słuszność takiego założenia wydają się potwierdzać ostatnie deklaracje rządu o dość znacznym podniesieniu emerytury minimalnej przy nieznacznym wzroście emerytur przeciętnych w ostatnich latach. Naturalnie, oszacowanie kosztów dopłat w okresach przyszłych wymagało nie tylko założeń o tym, jak wzrost płac przeciętnych ma się do wzrostu przeciętnych emerytur, ale także o rozkładzie emerytur według ich wysokości. 1 Na zamieszczonych wykresach pokazujemy wyniki szacunków za pomocą dwóch podstawowych wskaźników: odsetka osób pobierających emeryturę z wyrównaniem do emerytury minimalnej (Wykres 11) oraz zagregowanej kwoty wyrównań wyrażonej w procencie PKB (Wykres 12). Głównym motorem napędzającym lawinowy wzrost tego kosztu jest spadek średniej emerytury podstawowej w stosunku do średniej płacy. Obecnie stosunek ten wynosi około 50%. W wariancie niewprowadzenia ustawy wyniesie on 27,5% w roku, zaś w przypadku wprowadzenia ustawy 24,2%. Zgodnie z naszymi szacunkami, odsetek osób objętych dopłatą do emerytury minimalnej wyniesie 37,5% w r. w przypadku niewprowadzenia ustawy, w wariancie wprowadzenia ustawy natomiast odsetek ten wyniesie 47,3%. Niemal połowa wypłacanych emerytur będzie wówczas wyższa od kwoty wynikającej ze składek zakumulowanych przez daną osobę. Można więc postawić pytanie, czy jest to nadal system o zdefiniowanej składce. Koszt wyrównań w roku w wariancie niewprowadzenia ustawy wyniesie 0,65% PKB (25,9 mld zł) natomiast w przypadku wprowadzenia ustawy: 1,04% PKB (39,1 mld zł). Obecnie koszty te wynoszą ok. 0,5 mld zł. Wykres 11. Odsetek emerytów objętych dopłatą do emerytury minimalnej 50% 40% 30% 20% 10% 0% Skutek w : +9,8 pp. niewprowadzenie ustawy Wykres 12. Koszty dopłat do emerytur minimalnych proc. PKB 1,0% 0,8% 0,6% 0,4% 0,2% 0,0% wprowadzenie ustawy Skutek w : +0,39% PKB 1 Informacje dotyczące rozkładu emerytur według wysokości zaczerpnęliśmy z opracowań Emerytury i renty przyznane w 2015 r., oraz Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2016 roku., dostępnych na stronie internetowej ZUS w serii opracowania tematyczne. 7

8 Biorąc pod uwagę fakt, że deficyt sektora finansów publicznych w Polsce jest bliski progu 3% PKB, wyżej oszacowany wpływ wprowadzenia ustawy na finanse publiczne będzie oznaczał konieczność znaczącej podwyżki podatków lub/i znaczącej obniżenia wydatków sektora finansów publicznych. Wnioski i rekomendacje Analizowany projekt ustawy będzie miał istotny i negatywny wpływ na wysokość emerytur, liczbę pracujących, produkt krajowy brutto oraz na finanse publiczne. W związku z tym WiseEuropa i Towarzystwo Ekonomistów Polskich rekomendują niewprowadzanie w życie tego projektu. Autorzy: Maciej Bitner prof. dr hab. Wojciech Otto dr Marek Radzikowski dr Wiktor Wojciechowski 14 listopada 2016 r. 8

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Piotr Lewandowski (red.), Kamil Wierus Warszawa, marzec 2012 1

Bardziej szczegółowo

MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Warszawa, dnia 10 września 2015 r. DUS-0700.245.2015.AS dot. K7INT34097 Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu RP Szanowna Pani Marszałek, W odpowiedzi na przekazaną

Bardziej szczegółowo

Jak zatroszczyć się o zabezpieczenie na starość osób o niskich dochodach?

Jak zatroszczyć się o zabezpieczenie na starość osób o niskich dochodach? Jak zatroszczyć się o zabezpieczenie na starość osób o niskich dochodach? Jarosław Oczki Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Skutki reformy z 1999 r. Celem

Bardziej szczegółowo

KULA ŚNIEGOWA W POLSKICH FINANSACH PUBLICZNYCH JJ CONSULTING JANUSZ JANKOWIAK

KULA ŚNIEGOWA W POLSKICH FINANSACH PUBLICZNYCH JJ CONSULTING JANUSZ JANKOWIAK KULA ŚNIEGOWA W POLSKICH FINANSACH PUBLICZNYCH JJ CONSULTING JANUSZ JANKOWIAK KULA ŚNIEGOWA DEFICYTU I DŁUGU ŹRÓDŁO GUS, KWIECIEŃ 2011 2007 2008 2009 2010 PKB 1 176 737 1 275 432 1 343 657 1 415 514 DEFICYT

Bardziej szczegółowo

Jakub Sarbiński. Wzrost dochodów emerytów i rencistów na tle wzrostu wynagrodzeń

Jakub Sarbiński. Wzrost dochodów emerytów i rencistów na tle wzrostu wynagrodzeń Jakub Sarbiński Wzrost dochodów emerytów i rencistów na tle wzrostu wynagrodzeń w Polsce 1 W marcu bieżącego roku zostały zwaloryzowane świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych blisko

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2018 2022 WARSZAWA, MARZEC 2017 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2017 2021 WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2015 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

obniżenie wieku emerytalnego

obniżenie wieku emerytalnego obniżenie wieku emerytalnego Foto: Shutterstock Model przedstawiający możliwe skutki obniżenia wieku emerytalnego zaprezentowali ekonomiści z Uniwersytetu Warszawskiego i Szkoły Głównej Handlowej, związani

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2015 2019 WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2016 2020 WARSZAWA, LISTOPAD 2014 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MARZEC 2010 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany w porównaniu

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

Co to jest właściwy wiek emerytalny? Hanna Zalewska

Co to jest właściwy wiek emerytalny? Hanna Zalewska Warszawa, 24-25.04.2017 Co to jest właściwy wiek emerytalny? Hanna Zalewska Zdarzeniem ubezpieczeniowym jest również osiągnięcie wieku, z którym wiąże się zaprzestanie aktywności zawodowej i utrata płynących

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 stycznia 2011 r. MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ PODSEKRETARZ STANU Marek Bucior DUS MJ/10

Warszawa, dnia 11 stycznia 2011 r. MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ PODSEKRETARZ STANU Marek Bucior DUS MJ/10 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ PODSEKRETARZ STANU Marek Bucior DUS-0210-8-MJ/10 Warszawa, dnia 11 stycznia 2011 r. Pani Irena Wójcicka Podsekretarz Stanu Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Analizy i informacje Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim Biuro Programowania Rozwoju Wydział Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Pojęcie i ewolucja ryzyka starości. Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim

Wprowadzenie. Pojęcie i ewolucja ryzyka starości. Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim Wprowadzenie Pojęcie i ewolucja ryzyka starości Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim Przemiany gospodarczo polityczne, a reformy systemów emerytalnych. Reformy systemów emerytalnych :

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

Joanna Korpas Magdalena Wojtkowska Jakub Sarbiński. Informacja o wypłacie zasiłków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Joanna Korpas Magdalena Wojtkowska Jakub Sarbiński. Informacja o wypłacie zasiłków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Joanna Korpas Magdalena Wojtkowska Jakub Sarbiński Informacja o wypłacie zasiłków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 1 Niniejsze opracowanie omawia problematykę znacznych wzrostów wypłat zasiłku chorobowego

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NA LATA 2013 2017 WARSZAWA, WRZESIEŃ 2011 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

Zrównanie i podniesienie wieku emerytalnego

Zrównanie i podniesienie wieku emerytalnego Zrównanie i podniesienie wieku emerytalnego Materiał Informacyjny 14 lutego 2012, Warszawa 1 Globalny kontekst proponowanych zmian Od lat 90- tych prawie wszystkie kraje UE, ale także USA, Japonia i Kanada

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MARZEC 2016 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3

Bardziej szczegółowo

Jakie emerytury otrzymują Polacy?

Jakie emerytury otrzymują Polacy? 13.01.2016 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 media@sedlak.pl Jakie emerytury otrzymują Polacy? Przez cały

Bardziej szczegółowo

R y n e k p r a c y a s t a r z e n i e s i ę l u d n o ś c i w P o l s c e. P i o t r L e w a n d o w s k i

R y n e k p r a c y a s t a r z e n i e s i ę l u d n o ś c i w P o l s c e. P i o t r L e w a n d o w s k i R y n e k p r a c y a s t a r z e n i e s i ę l u d n o ś c i w P o l s c e P i o t r L e w a n d o w s k i W XXI wieku Polska będzie krajem starszych ludzi Polska to jeden z najszybciej starzejących się

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY DLA POLSKI

PERSPEKTYWY DLA POLSKI Raport PERSPEKTYWY DLA POLSKI Polska gospodarka w latach 2015 2017 na tle lat wcześniejszych i prognozy na przyszłość Wprowadzenie do raportu i koordynacja projektu: Leszek Balcerowicz Redakcja i synteza:

Bardziej szczegółowo

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie 1 W 2009 r. terytorium województwa lubuskiego, Brandenburgii i Berlina, stanowiące część polsko-niemieckiego obszaru transgranicznego zamieszkiwało 7,0 mln osób. W ciągu niemal dekady liczba ludności w

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie. 27 kwietnia 2007 r.

Uzasadnienie. 27 kwietnia 2007 r. 27 kwietnia 2007 r. Uzasadnienie W wyniku reformy systemu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z deklaracjami zawartymi w przepisach uchwalonych w 1998 r., ulega stopniowej likwidacji możliwość wcześniejszego

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie. 27 kwietnia 2007 r.

Uzasadnienie. 27 kwietnia 2007 r. 27 kwietnia 2007 r. Uzasadnienie W wyniku reformy systemu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z deklaracjami zawartymi w przepisach uchwalonych w 1998 r., ulega stopniowej likwidacji możliwość wcześniejszego

Bardziej szczegółowo

Zmiany w niemieckim systemie emerytalnym od 2017r.

Zmiany w niemieckim systemie emerytalnym od 2017r. Podniesienie granicy wieku emerytalnego, podniesienie limitu wieku przejścia na wcześniejszą emeryturę i wzrost progu dochodowego dla emerytów to najważniejsze zmiany w niemieckich przepisach emerytalnych

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE I. II. III.

UZASADNIENIE I. II. III. UZASADNIENIE I. W związku z wątpliwościami, czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma prawo przyznawać świadczenie honorowe osobom, które ukończyły 100 lat życia, w projekcie proponuje się wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2050 ROKU WARSZAWA, LISTOPAD 2003 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany wprowadzone

Bardziej szczegółowo

Pracownicze Plany Kapitałowe z perspektywy pracownika i pracodawcy. Założenia, szacowane koszty i korzyści. Kongres Consumer Finance

Pracownicze Plany Kapitałowe z perspektywy pracownika i pracodawcy. Założenia, szacowane koszty i korzyści. Kongres Consumer Finance Pracownicze Plany Kapitałowe z perspektywy pracownika i pracodawcy. Założenia, szacowane koszty i korzyści. Warszawa, 8 grudnia 2017r. Kongres Consumer Finance Obecny system emerytalny formalnie opiera

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NA LATA 2017 2021 WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2015 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NA LATA 2018 2022 WARSZAWA, MARZEC 2017 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej dr Ewa Wasilewska II Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa Społeczne wyzwania i problemy XXI wieku. STARZEJĄCE SIĘ SPOŁECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. - Polskie emerytury są i będą bezpieczne, a finanse Polski zostały uratowane przed narastającym długiem publicznym - powiedział

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Dr Wojciech Nagel Zespół Ubezpieczeń Społecznych Trójstronnej Komisji ds. SG UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Część I. Obecna sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych, problematyka

Bardziej szczegółowo

Maciej Rapkiewicz, Instytut Sobieskiego,

Maciej Rapkiewicz, Instytut Sobieskiego, sektor rządowy (Skarb Państwa, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej z.o.z., państwowe szkoły wyższe) sektor samorządowy (jednostki samorządu terytorialnego, samodzielne publiczne z.o.z., samorządowe

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NA LATA 2014 2018 WARSZAWA, LIPIEC 2012 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NA LATA 2015 2019 WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W IV KWARTALE 2011 R.

AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W IV KWARTALE 2011 R. AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W IV KWARTALE 2011 R. Informacja została opracowana na podstawie uogólnionych wyników reprezentacyjnego Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności

Bardziej szczegółowo

Krajowy przemysł farmaceutyczny a bezpieczeństwo lekowe i wpływ na gospodarkę.

Krajowy przemysł farmaceutyczny a bezpieczeństwo lekowe i wpływ na gospodarkę. Krajowy przemysł farmaceutyczny a bezpieczeństwo lekowe i wpływ na gospodarkę. Jakie korzyści przynosi nam krajowy przemysł farmaceutyczny? 1. Zapewnia bezpieczeństwo lekowe Polaków. Co drugi lek na rynku

Bardziej szczegółowo

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce.

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. Mimo, że pozycja kobiet na rynku pracy w Polsce stale się poprawia, to wciąż widoczne

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

Załącznik 4. Dezaktywizacja osób w wieku okołoemerytalnym. Dezaktywizacja emerytalna i sytuacja osób w wieku okołoemerytalnym na rynku pracy

Załącznik 4. Dezaktywizacja osób w wieku okołoemerytalnym. Dezaktywizacja emerytalna i sytuacja osób w wieku okołoemerytalnym na rynku pracy Załącznik 4 do raportu z badań: Dezaktywizacja osób w u okołoemerytalnym Dezaktywizacja emerytalna i sytuacja osób w u okołoemerytalnym na rynku pracy Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Λόγος zeszyt 1/2015. Rafał Cegłowski. Ocena podwyższenia wieku emerytalnego w Polsce

Λόγος zeszyt 1/2015. Rafał Cegłowski. Ocena podwyższenia wieku emerytalnego w Polsce Λόγος zeszyt 1/2015 Rafał Cegłowski Ocena podwyższenia wieku emerytalnego w Polsce Reforma emerytalna dotycząca podwyższenia wieku emerytalnego w Polsce została przyjęta zgodnie z Ustawą z dnia 11.05.2012

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie ubóstwu pracowników z perspektywy MPiPS

Przeciwdziałanie ubóstwu pracowników z perspektywy MPiPS Przeciwdziałanie ubóstwu pracowników z perspektywy MPiPS Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz Warszawa, 13 marca 2014r. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego

Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego Prof. dr hab. Zenon Wiśniewski Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego 1. Wprowadzenie 2. Prognozy ludności w regionie 3. Pracujący

Bardziej szczegółowo

ludności aktywnej zawodowo (pracujących i bezrobotnych) przyjęte na XIII Międzynarodowej Konferencji Statystyków Pracy w październiku 1982 r.

ludności aktywnej zawodowo (pracujących i bezrobotnych) przyjęte na XIII Międzynarodowej Konferencji Statystyków Pracy w październiku 1982 r. Informacja została opracowana na podstawie uogólnionych wyników reprezentacyjnego Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) przeprowadzonego Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności realizowane jest

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia. 2017r. o pomocy państwa dla seniorów, o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia. 2017r. o pomocy państwa dla seniorów, o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Projekt Ustawa z dnia. 2017r. o pomocy państwa dla seniorów, o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o

Bardziej szczegółowo

Załącznik Z1 Uzupełnienie do metodologii z części 1.2 Raportu Do przygotowania analiz mikrosymulacyjnych wartości podatku VAT płaconego przez gospodarstwa domowe wykorzystano dane dotyczące wydatków konsumpcyjnych

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji i podwyższeniu świadczeń najniższych w marcu 2017

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NA LATA 2016 2020 WARSZAWA, LISTOPAD 2014 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1954) wprowadziła zasadę,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz

Ubezpieczenie emerytalne. dr Ariel Przybyłowicz Ubezpieczenie emerytalne dr Ariel Przybyłowicz Ryzyko emerytalne Ochrona sytuacji ochrony zarobków z powodu zrealizowania prawa do zaprzestania działalności zarobkowej w związku z biologicznym (naturalnym)

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002

INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002 POWIATOWY URZĄD PRACY W OPOLU ul. mjr Hubala 21, 45-266 Opole tel. 44 22 929, fax 44 22 928, e-mail: opop@praca.gov.pl INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA 214-25 DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Niniejsza informacja została opracowana na podstawie prognozy ludności na lata 214 25 dla województw (w podziale na część miejską

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki Wiktor Wojciechowski Plan wykładu: Od czego zależy tempo wzrostu gospodarki? W jakim tempie rosła polska gospodarka w ostatnich latach na tle krajów OECD?

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w liczbach

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w liczbach Zakład Ubezpieczeń Społecznych w liczbach O ZUS Jesteśmy instytucją administracji publicznej, której państwo polskie powierzyło zadania z zakresu powszechnego ubezpieczenia społecznego. Stało się to 24

Bardziej szczegółowo

Jak zwiększyć zatrudnienie, oszczędności narodowe oraz tempo wzrostu produktywności w Polsce? Aleksander Łaszek

Jak zwiększyć zatrudnienie, oszczędności narodowe oraz tempo wzrostu produktywności w Polsce? Aleksander Łaszek Jak zwiększyć zatrudnienie, oszczędności narodowe oraz tempo wzrostu produktywności w Polsce? Aleksander Łaszek Forum Obywatelskiego Rozwoju 11 października 2012 r. 1. Demografia 2. Oszczędności i inwestycje

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-20-09 Druk nr 1743 Warszawa, 20 lutego 2009 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, marzec 2013 r. Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

W A R S Z A W A

W A R S Z A W A W A R S Z A W A 2 0 3 0 PRACA ANALIZA NA POTRZEBY OPRACOWANIA DIAGNOZY STRATEGICZNEJ Urząd m.st. Warszawy sierpień 2016 Opracowanie przygotowane na potrzeby aktualizacji Strategii Rozwoju m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975.

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. E.Frątczak A.Ptak-Chmielewska M.Pęczkowski I.Sikorska Zakład Analizy Historii Zdarzeń i Analiz Wielopoziomowych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne niezbędne w prowadzeniu firmy i codziennym życiu każdego człowieka

Ubezpieczenia społeczne niezbędne w prowadzeniu firmy i codziennym życiu każdego człowieka Ubezpieczenia społeczne niezbędne w prowadzeniu firmy i codziennym życiu każdego człowieka system ubezpieczeń społecznych ryzyko starości ryzyko niezdolności do pracy macierzyństwo i ryzyko choroby ryzyko

Bardziej szczegółowo

KRUS i ZUS a finanse publiczne. Prof. dr hab. Marian Podstawka Dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko

KRUS i ZUS a finanse publiczne. Prof. dr hab. Marian Podstawka Dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko KRUS i ZUS a finanse publiczne Prof. dr hab. Marian Podstawka Dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko Dlaczego zagadnienie jest ważne Kryzys finansowy, wzrost długu publicznego i konieczność zmniejszenia wydatków

Bardziej szczegółowo

Podaż pracy w długim okresie a stabilność systemu ubezpieczenia społecznego

Podaż pracy w długim okresie a stabilność systemu ubezpieczenia społecznego Podaż pracy w długim okresie a stabilność systemu ubezpieczenia społecznego Paweł (Andrzej) Strzelecki Narodowy Bank Polski Instytut Statystyki i Demografii, SGH Seminarium Zakładu Ubezpieczeń Społecznych:

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 2018 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 2018 ROK 29.2.207 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 536 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 208 ROK Końcowe miesiące roku to dla większości menedżerów i specjalistów

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwietnia 2012

Warszawa, kwietnia 2012 Warszawa, 20-22 kwietnia 2012 Skutki płacy minimalnej Andrzej Rzońca Warszawa, 20 kwietnia 2012 r. Płaca minimalna w Polsce jest wysoka Na początku br. najniższe wynagrodzenie wzrosło o 8,2 proc., choć

Bardziej szczegółowo

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz Źródło: www.stat.gov.pl (GUS) Rozdział V. CHARAKTERYSTYKA EKONOMICZNA LUDNOŚ CI 16. Źródła utrzymania W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz odrębnie

Bardziej szczegółowo

Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja

Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja Narodowy Bank Polski Rada Polityki Pieniężnej Przewodniczący GP-DP-MZ-070-3/04/2155/2004 Pan Józef Oleksy Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Dodatkowy, dobrowolny system emerytalny w Polsce

Dodatkowy, dobrowolny system emerytalny w Polsce Dodatkowy, dobrowolny system emerytalny w Polsce Raport opracowany przez zespół pod kierunkiem Wiktora Wojciechowskiego w składzie: Barbara Liberda Joanna Rutecka Jan Stefanowicz z zespołem Projekt sfinansowano

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NA LATA 2007 2011 WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2005 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Analiza możliwości zaspokojenia rosnących potrzeb zdrowotnych. Prognozy rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce

Analiza możliwości zaspokojenia rosnących potrzeb zdrowotnych. Prognozy rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce MAREK ROZKRUT Analiza możliwości zaspokojenia rosnących potrzeb zdrowotnych. Prognozy rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Temat możliwości zaspokojenia rosnących potrzeb zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

Przewidywane skutki społeczne 500+: ubóstwo i rynek pracy

Przewidywane skutki społeczne 500+: ubóstwo i rynek pracy Przewidywane skutki społeczne 500+: ubóstwo i rynek pracy Dr hab. Ryszard Szarfenberg EAPN Polska Zgromadzenie Ogólne Polskiego Komitetu Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu Warszawa 08.12.2016

Bardziej szczegółowo

Ukryty rachunek za węgiel 2017 Wsparcie górnictwa i energetyki węglowej w Polsce - wczoraj, dziś i jutro

Ukryty rachunek za węgiel 2017 Wsparcie górnictwa i energetyki węglowej w Polsce - wczoraj, dziś i jutro Ukryty rachunek za węgiel 2017 Wsparcie górnictwa i energetyki węglowej w Polsce - wczoraj, dziś i jutro Aleksander Śniegocki Kierownik projektu Energia i Klimat Warszawa 19/09/2017.wise-europa.eu Kim

Bardziej szczegółowo

KWARTALNA INFORMACJA O AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

KWARTALNA INFORMACJA O AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM KWARTALNA INFORMACJA O AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Informacja została opracowana na podstawie uogólnionych wyników reprezentacyjnego Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności

Bardziej szczegółowo

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE

SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE 1 stycznia 1999 roku weszła w życie reforma systemu emerytalnego. Od tego momentu w Polsce funkcjonują równolegle dwa systemy emerytalne: stary system emerytalny dla osób urodzonych

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przepisami art. 194 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

21 marca 2013 r. Główne zalety rozwiązania:

21 marca 2013 r. Główne zalety rozwiązania: 21 marca 2013 r. Stanowisko Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych w kwestii wypłat świadczeń z kapitałowego systemu emerytalnego Rozwiązanie wypłat z korzyścią dla gospodarki i klientów Główne zalety

Bardziej szczegółowo

Zakres badań demograficznych

Zakres badań demograficznych Zakres badań demograficznych wskaźnik rodności wskaźnik dzietności RUCH NATURALNY STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI wskaźniki umieralności wskaźniki zgonów przeciętny dalszy czas trwania życia wskaźnik małżeństw

Bardziej szczegółowo

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii EMERYTURY Z FUS EMERYTURY Z FUS CO TO JEST EMERYTURA? Art. 67 ust. 1. Konstytucji RP. Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2015 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2015 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 4 maja 2016 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2015 roku Wynik finansowy otwartych funduszy

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo