Definicja. Terminu transseksualizm użył po raz pierwszy D. O. Cauldwell, w 1949 roku, w swoim artykule zatytułowanym: Psychopathia transexualis

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Definicja. Terminu transseksualizm użył po raz pierwszy D. O. Cauldwell, w 1949 roku, w swoim artykule zatytułowanym: Psychopathia transexualis"

Transkrypt

1

2 Definicja Termin transseksualizm etymologicznie wywodzi się z języka łacińskiego (łac. transire ) i oznacza przechodzenie cechy czy wielu cech właściwych jednej płci na drugą płeć. Takie przejście ma charakter trwały. Innymi wcześniej używanymi terminami były określenia: mental cross sexualis, cross dressing, eonizm, metatropizm Najwcześniejszą udokumentowaną próbę objaśnienia zjawiska określonego dzisiaj terminem transseksualizmu podjął Hirschfeld w pracy z 1910 roku. Zdefiniował go jako: ( ) impuls przebierania się w strój charakterystyc zny dla płci, do której dana osoba zgodnie z wyglądem swoich organów płciowych nie należy, impuls ten często wymaga bardzo silnej ekspresji ( ). Hirschfeld (1910) wykluczył z tej definicji przebieranie się w celu zabawy lub ukrycia się. Terminu transseksualizm użył po raz pierwszy D. O. Cauldwell, w 1949 roku, w swoim artykule zatytułowanym: Psychopathia transexualis

3 Rozdział V Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (F00 - F99) F52 Dysfunkcje seksualne F64 Zaburzenia identyfikacji płciowej F65 Zaburzenia preferencji seksualnych (parafilie) F66 Zaburzenia psychologiczne i zaburzenia zachowania związane z rozwojem i orientacją seksualną

4 Zaburzenia identyfikacji płciowej (F64) F64.0 Transseksualizm F64.1 Transwestytyzm o typie podwójnej roli F64.2 Zaburzenia identyfikacji płciowej w dzieciństwie F64.8 Inne zaburzenia identyfikacji płciowej F64.9 Zaburzenia identyfikacji płciowej, nie określone

5 F64.0 Transseksualizm A. Pragnienie życia i akceptacji w roli osoby o przeciwnej płci, zwykle związane z żądaniem doprowadzenia ciała za pomocą zabiegów chirurgicznych lub leczenia hormonalnego do postaci tak zbieżnej z preferowaną płcią, jak to tylko możliwe. B. Tożsamość transseksualna występuje trwale od co najmniej 2 lat. C. Zaburzenie nie jest objawem innego zaburzenia psychicznego ani nie wiąże się z nieprawidłowościami chromosomalnymi.

6 Termin transseksualizm sugeruje tożsamość seksualną, a nie tożsamość płciową, stąd proponujemy, by używać terminu: transpłciowość Transpłciowa kobieta = transseksualizm typu M/K Transpłciowy mężczyzna = transseksualizm typu K/M Transpłciowość (transseksualizm) wg ICD-10- Transseksualizm (F64.0) Pragnienie życia i uzyskania akceptacji jako osoba płci przeciwnej w porównaniu z własną, czemu zazwyczaj towarzyszy uczucie niezadowolenia z powodu własnych, anatomicznych cech płciowych oraz poczucie ich nieprawidłowości, a także chęć poddania si ę leczeniu hormonalnemu lub operacyjnemu, by upodobnić własne ciało tak dalece jak to jest możliwe - do ciała płci preferowanej.

7 1. Płeć chromosomalna ( genotypowa) wyznaczona zostaje przy zapłodnieniu. Określają ją dwa chromosomy płciowe: XY u mężczyzn i XX u kobiet. Oprócz chromosomów płciowych człowiek posiada 44 autosomy. Stąd kariotyp, czyli wzór genetyczny mężczyzny, określany jako 46 XY, a kobiety jako 46 XX. 2. Płeć gonadalna określana jest przez gruczoły płciowe: jądra u mężczyzn, a jajniki u kobiet. Płeć ta zaznacza się od siódmego tygodnia życia płodowego. W tym okresie z niezróżnicowanego związku ( zygoty) zaczyna się wykształcać gonada męska lub żeńska. Proces zróżnicowania kończy się zwykle po porodzie. W okresie dojrzałości płciowej jądra wytwarzają plemniki, a jajniki wytwarzają dojrzałe jaja. 3. Płeć wewnętrznych narządów płciowych ( gonadoforyczna) określana jest przez zróżnicowanie dróg rozrodczych rozwijających z przewodów gonad ( przewody Wolffa u mężczyzn, przewody Mullera u kobiet). Z przewodów Wolffa u mężczyzn wykształcają się nasieniowody. Z przewodów Mullera u kobiet wytwarza się macica, jajowody oraz dystalna część pochwy.

8 4. Płeć zewnętrznych narządów płciowych określana jest przez obecność prącia u mężczyzn a sromu u kobiet. 5. Płeć fenotypowa (somatotypowa, biotypowa) określana jest przez wygląd zewnętrzny dorosłego człowieka (czyli przez drugorzędne i trzeciorzędne cechy płciowe). 6. Płeć hormonalna określana jest przez czynność wewnątrzwydzielniczą jąder i jajników. Obydwa te gruczoły wytwarzają hormony płciowe (androgeny i estrogeny), lecz w różnym stosunku proporcjonalnym; u osobników męskich poziom androgenów jest znacznie wyższy niż estrogenów, natomiast u osobników żeńskich jest odwrotnie. 7. Płeć metaboliczna określana jest przez rodzaj aparatu enzymatycznego niektórych systemów metabolicznych. Na przykład hormony płciowe męskie (androgeny) mogą aktywizować pewne układy enzymatyczne w okresie życia płodowego w sposób nieodwracalny, ich dalsza aktywność nie zależy już potem od poziomu tych hormonów płciowych. 8. Płeć socjalna (metrykalna, prawna) ustalana bywa tuż po urodzeniu na podstawie budowy zewnętrznych narządów płciowych. Płeć ta ma później wyznaczać pełnienie roli męskiej lub żeńskiej.

9 9. Płeć mózgowa polega na typowo płciowym zróżnicowaniu się mózgu oraz manifestuje się w dwojaki sposób. Po pierwsze żeńskie podwzgórze i przysadka mózgowa uzyskują specyficzne funkcje wewnątrzwydzielnicze, które cechują się występowaniem pozytywnego mechanizmu zwrotnego. Po drugie, istnienie tego właśnie systemu wewnątrzwydzielniczego wyznacza prawdopodobnie typowo żeńskie zachowanie seksualne. Podwzgórze i przysadka mózgowa typu męskiego nie posiada tego typu pozytywnego mechanizmu sprzężenia zwrotnego oraz związanego z nim cyklicznego oddziaływania hormonów, a poza tym, wpływają one na typowo męski sposób zachowania seksualnego. Typowo płciowe zróżnicowanie podwzgórza i przysadki mózgowej oraz ich wpływu na typowo męskie lub żeńskie zachowanie seksualne, widoczne jest bardzo wyraźnie u gryzoni, a także u licznych innych gatunków zwierząt. Natomiast u naczelnych, a także u człowieka, typowo płciowe zróżnicowanie się mózgu ujawnia się w sposób oczywisty w zakresie endokrynnej czynności podwzgórza i przysadki mózgowej, natomiast nie jest tak wyraźne w zakresie wyznaczania typowo męskiego lub żeńskiego sposobu zachowania się seksualnego.

10 10. Płeć psychiczna określana zostaje poprzez poczucie przynależności do danej płci a więc poprzez identyfikowanie się osobnika z płcią męską lub żeńską. Identyfikacja z płcią przejawia się na zewnątrz poprzez zachowanie wchodzące w zakres ról płciowych, także poprzez związane z nimi przeżycia i odczucia.

11 (...) stopień i rodzaj płciowości człowieka sięga w jego najostateczniejsze szczyty ducha(...). F. Nietzsche (1907), Poza dobrem i złem Dusza, zgodnie z tradycją, jest organem sterującym, zarządzającym całością organizmu, a więc jej władza sięga głęboko, przenika całość jestestwa. Różnorodność jest wzbogaceniem Abp S. Gądecki Papież Franciszek , Jerozolima

12

13 Wprowadzamy nowe pojęcia: Tożsamość płciowa (dotychczasowe psychiczne poczucie płci) Tożsamość seksualna (dotychczasowe: kierunek popędu seksualnego, orientacja seksualna)

14 Nowa definicja brzmi: Jest to utrwalone i intensywne doświadczanie odczuwania i przeżywania własnej płciowości, która może być zgodna lub nie z płcią metrykalną.

15 1. płeć żeńska 2. płeć męska 3. płeć nieokreślona 4. płeć transwestytyczna 5. płeć transgenderyczna 6. płeć transseksualna 7. płeć autogenifiliczna

16 1. heteroseksualność 2. płeć nieokreślona (biseksualność) 3. homoseksualność 4. autoerotyzm 5. aseksualność

17 Natura, ewolucja, Stwórca w myśleniu o płciowości człowieka, bardziej dopuszcza możliwość istnienia całej palety odcieni różnorodności ludzkiej płciowości i seksualności (7 rodzajów tożsamości płciowej x 5 rodzajów tożsamości seksualnej = Niagara erotyki). Tylko my, ludzie w myśleniu o nas samych tkwimy w schemacie: istnieje tylko kobieta i tylko mężczyzna, a kto nie mieści się w tym schemacie, biada mu. S. Dulko

18 Najbardziej wszechstronną definicję transseksualizmu (obecnie: transpłciowości) podał prof. Kazimierz Imieliński. Transseksualizm w tym ujęciu oznacza rozbieżność między poczuciem psychicznym płci, a budową ciała morfologiczno biologiczną oraz płcią socjalną (metrykalną, prawną), które odczuwane są jako "obce" i należące do płci przeciwnej. Transseksualista (osoba transpłciowa) czuje się mężczyzną "uwięzionym" w ciele kobiety - i odwrotnie. W związku z tym, oraz w związku z odrazą do posiadanego ciała, należącego do innej płci, występuje znaczne poczucie cierpienia oraz pragnienie akceptacji społecznej w roli zgodnej z płcią przeżywaną psychicznie.

19 W diagnozowaniu transpłciowości podstawowe znaczenie mają badania medyczno psychologiczne, w tym szeroki zakres badań laboratoryjnych poszerzonych o badania neuroendokrynne. Procedura diagnostyczna uzupełniana jest Dwu Trzyletnim Testem Realnego Życia (Money, 1980), czyli sprawdzeniem się osoby transpłciowej w funkcjonowaniu społecznym w roli nowej płci, zgodnie z poczuciem psychicznym, a nie posiadanymi znamionami ciała. Poza tym przeprowadza się konsultacje: psychiatryczną, ginekologiczną, urologiczną i endokrynologiczną.

20 Transpłciowa kobieta (budowa anatomiczna męska, psychiczne poczucie płci żeńskie) Transpłciowy mężczyzna (budowa anatomiczna żeńska, psychiczne poczucie płci męskie)

21 1. Diagnoza 2. Terapia hormonalna 3. Procedura sądowa 4. Operacje chirurgiczne 5. Opieka psychologiczna

22 Wśród badanych przeważają transpłciowi mężczyźni. Stosunek transpłciowych kobiet do transpłciowych mężczyzn w Polsce wynosi 1 : 3,4. Częstotliwość występowania transpłciowych kobiet w Polsce w odniesieniu do liczby ludności wynosi jeden przypadek na 57 tys. urodzeń (1:57 000). Częstotliwość występowania transpłciowych mężczyzn wynosi jeden przypadek na 17 tys. urodzeń w odniesieniu do liczby ludności (1:17 000).

23 Transpłciowość należy różnicować z transwestytyzmem, transgenderyzmem, autogenifilizmem, zniewieściałym homoseksualizmem, oraz z niektórymi przypadkami innych chorób: padaczki, psychoz z zaburzeniami identyfikacji płciowej, neurotyzmu przebiegającego z agresywnym nastawieniem wobec własnych narządów płciowych oraz socjopatii, psychopatii oraz osobowości mnogiej ( Multiple Personality Disorder ) i przede wszystkim dysmorfofobii.

24 Leczenie transpłciowości po uprzednim zakwalifikowaniu komisyjnym polega na : prowadzeniu doradztwa, psychoterapii; dokonaniu sądowego sprostowania lub unieważnienia oznaczenia płci w akcie urodzenia /nowy proponowany termin w projekcie Ustawy brzmi: uzgadnianie płci/; terapii hormonalnej mającej na celu podkreślenie cech fizjologiczno anatomicznych właściwych płci przeżywanej psychicznie;

25 W szczególnych przypadkach, po wyczerpaniu wszystkich innych metod, stosuje się chirurgiczną zmianę płci; Wymienione metody terapii mają na celu zmniejszenie cierpienia psychicznego i lepsze przystosowanie społeczne pacjentów do roli zgodnej z ich psychicznym poczuciem płci, eliminują także myśli, próby, czy tendencje samobójcze.

26 Lepsze efekty rehabilitacyjne osiągane są w grupie transpłciowych mężczyzn, niż w grupie transpłciowych kobiet. Zmiana płci poprzez leczenie hormonalne i zabieg chirurgiczny jest jedynie formą rehabilitacji leczniczej transpłciowości, ale nie wyleczeniem. Można zmienić budowę ciała i zależności hormonalne, ale nie można zmienić identyfikacji płciowej człowieka, czyli psychicznego poczucia płci (tożsamości płciowej).

27 Co nas czeka: 1. W zakresie diagnostyki: nowe DSM-V Gender Dysphoria ICD-11- nowe pojęcia, definicje? Program Brain Activity Map (USA) Sejm RP opracowuje Ustawę o Uzgadnianiu Płci 3. W zakresie etiologii: o Wyniki badań z zakresu genetyki klinicznej rzucają nowe światło na powstawanie transpozycji płci 2. W zakresie terapii: Wytwarzanie i wszczepianie narządów płciowych w oparciu o komórki macierzyste (USA)

28 Dziękuję za uwagę

Stanisław Dulko SAGA O PŁCI. [...] stopień i rodzaj płciowości człowieka sięga w jego najostrzejsze szczyty ducha [...]

Stanisław Dulko SAGA O PŁCI. [...] stopień i rodzaj płciowości człowieka sięga w jego najostrzejsze szczyty ducha [...] ROCZNIK LUBUSKI Tom 32, cz. 2, 2006 Stanisław Dulko SAGA O PŁCI [...] stopień i rodzaj płciowości człowieka sięga w jego najostrzejsze szczyty ducha [...] F. Nietzsche Poza dobrem i złem Płeć ułatwia człowiekowi

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia identyfikacji, roli i psychoorientacji płciowej

Zaburzenia identyfikacji, roli i psychoorientacji płciowej Zaburzenia identyfikacji, roli i psychoorientacji płciowej Prof. dr hab. med. Krzysztof Kula Katedra Andrologii i Endokrynologii Płodności Uniwersytet Medyczny w Łodzi BIOLOGIA PŁEĆ GENETYCZNA PŁEĆ GONADALNA

Bardziej szczegółowo

Prenatalny okres życia człowieka a identyfikacja płciowa. Emilia Lichtenberg-Kokoszka Uniwersytet Opolski Polska

Prenatalny okres życia człowieka a identyfikacja płciowa. Emilia Lichtenberg-Kokoszka Uniwersytet Opolski Polska Prenatalny okres życia człowieka a identyfikacja płciowa Emilia Lichtenberg-Kokoszka Uniwersytet Opolski Polska Seksualność jest zjawiskiem wieloaspektowym, wielowymiarowym, obejmującym szereg cech i czynności

Bardziej szczegółowo

3 seminarium specjalistyczne: Gender. Transpłciowość. Specjalistyczna Szkoła Facylitacji Społecznej poziom zaawansowany

3 seminarium specjalistyczne: Gender. Transpłciowość. Specjalistyczna Szkoła Facylitacji Społecznej poziom zaawansowany 3 seminarium specjalistyczne: Gender. Transpłciowość. Specjalistyczna Szkoła Facylitacji Społecznej poziom zaawansowany 30 marca 2012, Warszawa Projekt współfinansowany ze środków UE w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

TRANS PŁCIOWOŚĆ. Transpłciowość w pracy specjalistów medycyny i psychologii

TRANS PŁCIOWOŚĆ. Transpłciowość w pracy specjalistów medycyny i psychologii PŁCIOWOŚĆ TRANS Transpłciowość w pracy specjalistów medycyny i psychologii Autorzy: Izabela Jąderek (red.), Julia Kata, Magdalena Miazek-Mioduszewska Konsultacja merytoryczna: Wiktor Dynarski ISBN: 978-83-64839-00-9

Bardziej szczegółowo

PŁEĆ, SEKS, SEKSUALNOŚĆ, NORMY SEKSUALNE

PŁEĆ, SEKS, SEKSUALNOŚĆ, NORMY SEKSUALNE TEMAT: PŁEĆ, SEKS, SEKSUALNOŚĆ, NORMY SEKSUALNE CELE: Przekazanie wiedzy dotyczącej definicji płci, cech i ról płciowych, seksu i seksualności Omówienie kwestii norm stosowanych w seksuologii i ich znaczenia

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE TOŻSAMOŚCI PŁCIOWEJ. Trudności i wyzwania a Kwestia gender

KSZTAŁTOWANIE TOŻSAMOŚCI PŁCIOWEJ. Trudności i wyzwania a Kwestia gender KSZTAŁTOWANIE TOŻSAMOŚCI PŁCIOWEJ Trudności i wyzwania a Kwestia gender LUDZKA PŁCIOWOŚĆ / SEKSUALNOŚĆ Jest konstruktem złożonym, uwarunkowanym przez szereg czynników : - biologicznych: genetycznych, anatomicznych

Bardziej szczegółowo

Przykład rodzicielstwa

Przykład rodzicielstwa Czy prawo może funkcjonować bez oznaczenia płci? Przykład rodzicielstwa dr Małgorzata Szeroczyńska Warszawa, 5 listopada 2013 r. Mężczyzna w ciąży Kazus Thomasa Beatie Jak zarejestrować dziecko, które

Bardziej szczegółowo

Seksuologia Kliniczna 2014/15 - edycja SK9 Semestr I/II Zjazd 1: październik 2014r.

Seksuologia Kliniczna 2014/15 - edycja SK9 Semestr I/II Zjazd 1: październik 2014r. Seksuologia Kliniczna 2014/15 - edycja SK9 Semestr I/II Zjazd 1: 25 26 październik 2014r. S 308 11.00-11.30 11.30 13.00 13.15-14.45 15.00 16.30 16.45 18.15 Otwarcie studiów Pojęcie płci, płeć biologiczna,

Bardziej szczegółowo

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza? SPIS TREŚCI Wstęp 10 1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22 Zagnieżdżenie 23 Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę 23 Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

Bardziej szczegółowo

Sposoby determinacji płci

Sposoby determinacji płci Sposoby determinacji płci TSD thermal sex determination GSD genetic sex determination 26 o C Środowiskowa: ekspresja genu DMRT zależna jest od warunków środowiska ~30 o C ~33 o C ~35 o C n=16

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla klasy 6 Wychowanie do życia w rodzinie

Scenariusz zajęć dla klasy 6 Wychowanie do życia w rodzinie mgr Jolanta Ignaczak nauczycielka przyrody S.P. nr 8 w Zgierzu Scenariusz zajęć dla klasy 6 Wychowanie do życia w rodzinie TEMAT : Dlaczego rodzi się dziewczynka albo chłopiec? CELE: UCZEŃ: - utrwala sobie

Bardziej szczegółowo

LGBT- wprowadzenie.

LGBT- wprowadzenie. LGBT- wprowadzenie www.magdalenalabedz.pl L- LESBIJKI kobiety homoseksualne kobiety, które kochają kobiety G- GEJE mężczyźni homoseksualni mężczyźni, których pociągają mężczyźni B- biseksualne kobiety

Bardziej szczegółowo

Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL

Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Bioetyka teologiczna cz. 9 Manipulacje na człowieku zdrowym Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Pasja badawcza nie jest niczym złym jest fundamentem rozwoju intelektualnego Poznanie

Bardziej szczegółowo

Sądowa zmiana płci. Uniwersytet Warszawski. Wydział Prawa i Administracji. Joanna Ostojska. Praca doktorska przygotowana pod kierunkiem

Sądowa zmiana płci. Uniwersytet Warszawski. Wydział Prawa i Administracji. Joanna Ostojska. Praca doktorska przygotowana pod kierunkiem Uniwersytet Warszawski Wydział Prawa i Administracji Joanna Ostojska Sądowa zmiana płci Praca doktorska przygotowana pod kierunkiem Prof. dr. hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego Instytut Prawa Cywilnego Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Transinkluzywna opieka zdrowotna - stan obecny i wyzwania. Izabela Jąderek Fundacja Trans-Fuzja

Transinkluzywna opieka zdrowotna - stan obecny i wyzwania. Izabela Jąderek Fundacja Trans-Fuzja Transinkluzywna opieka zdrowotna - stan obecny i wyzwania Izabela Jąderek Fundacja Trans-Fuzja Transpłciowość a opieka zdrowotna w Polsce badanie społeczne przeprowadzone w 2014 roku wśród osób transpłciowych

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA ROZRODU Z SEKSUOLOGIĄ RÓŻNICOWANIE PŁCIOWE

MEDYCYNA ROZRODU Z SEKSUOLOGIĄ RÓŻNICOWANIE PŁCIOWE MEDYCYNA ROZRODU Z SEKSUOLOGIĄ RÓŻNICOWANIE PŁCIOWE Różnicowaniem płciowym nazywamy procesy zachodzące w okresie płodowym, które na podstawie płci genetycznej doprowadzają do powstania różnic w budowie

Bardziej szczegółowo

Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka

Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka Spis treści Cel lekcji Jak przebiega rozwój człowieka Faza rozwoju płodowego Faza narodzin Faza niemowlęca Faza wczesnodziecięca Faza zabawy Wczesny okres szkolny

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu 2012 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Polskie Towarzystwo Medycyny

Bardziej szczegółowo

IDEOLOGIA GENDER. Dzień Formacji Katechetów Radom, WSD, 23 listopada 2013

IDEOLOGIA GENDER. Dzień Formacji Katechetów Radom, WSD, 23 listopada 2013 IDEOLOGIA GENDER Dzień Formacji Katechetów Radom, WSD, 23 listopada 2013 STRUKTURA LUDZKIEJ PŁCIOWOŚCI płciowość genetycznobiologiczna Genetyczna, chromosomalna, (XX, płeć żeńska; XY, płeć męska). płeć

Bardziej szczegółowo

Genetyka kliniczna - opis przedmiotu

Genetyka kliniczna - opis przedmiotu Genetyka kliniczna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Genetyka kliniczna Kod przedmiotu 12.9-WL-Lek-GK Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Zdrowotnych odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu. Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów. chorobę lub stany podobne (Z03).

Zdrowotnych odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu. Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów. chorobę lub stany podobne (Z03). Dziennik Ustaw 5 Poz. 1386 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. (poz. 1386) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 2 Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Praktyczny przewodnik po zdrowiu LGBTI dla lekarzy

Praktyczny przewodnik po zdrowiu LGBTI dla lekarzy Praktyczny przewodnik po zdrowiu LGBTI dla lekarzy Specyficzne potrzeby osób LGBTI wprowadzenie Broszura, którą trzymasz w ręku, jest streszczeniem ważnego zagadnienia, jakim jest zdrowie osób LGBTI (lesbijek,

Bardziej szczegółowo

Zmiana płci u dzieci jako wyzwanie dla prawa i społeczeństwa 1

Zmiana płci u dzieci jako wyzwanie dla prawa i społeczeństwa 1 Błażej Kmieciak Zakład Prawa Medycznego, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Zmiana płci u dzieci jako wyzwanie dla prawa i społeczeństwa 1 Changing gender in children as a challenge to law and society Abstrakt:

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony. anatomia i fizjologia człowieka

Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony. anatomia i fizjologia człowieka Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony Gruczoły dokrewne człowieka PRZYSADKA mózgowa Przysadka mózgowa jest gruczołem wielkości ziarna grochu

Bardziej szczegółowo

Embriologia I. Rozwój męskiego i żeńskiego układu płciowego Zapłodnienie

Embriologia I. Rozwój męskiego i żeńskiego układu płciowego Zapłodnienie Embriologia I Rozwój męskiego i żeńskiego układu płciowego Zapłodnienie Rozwój układu moczowego Mezoderma pośrednia Nerka ostateczna Przednercze zanika Przewody przednercza, przyśródnerczowe (Przewody

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko...kl...

Imię i nazwisko...kl... Gimnazjum nr 4 im. Ojca Świętego Jana Pawła II we Wrocławiu SPRAWDZIAN GENETYKA GR. A Imię i nazwisko...kl.... 1. Nauka o regułach i mechanizmach dziedziczenia to: (0-1pkt) a) cytologia b) biochemia c)

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJUM SPRAWDZIANY SUKCES W NAUCE

GIMNAZJUM SPRAWDZIANY SUKCES W NAUCE GIMNAZJUM SPRAWDZIANY BIOLOGIA klasa III SUKCES W NAUCE II GENETYKA CZŁOWIEKA Zadanie 1. Cechy organizmu są warunkowane przez allele dominujące i recesywne. Uzupełnij tabelę, wykorzystując poniższe określenia,

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia determinacji i różnicowania płci

Zaburzenia determinacji i różnicowania płci Choroby układu wewnątrzwydzielniczego IV H Zaburzenia determinacji i różnicowania płci Krzysztof Kula, Jolanta Słowikowska-Hilczer 1. Fizjologia Różnicowanie płciowe to procesy zachodzące w okresie płodowym,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii dla klasy III AD. 7 godz / tyg rok szkolny 2016/17

Rozkład materiału z biologii dla klasy III AD. 7 godz / tyg rok szkolny 2016/17 Rozkład materiału z biologii dla klasy III AD zakres rozszerzony LO 7 godz / tyg rok szkolny 2016/17 Biologia na czasie 2 zakres rozszerzony nr dopuszczenia 564/2/2012 Biologia na czasie 3 zakres rozszerzony

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 6

Bioetyka teologiczna cz. 6 Bioetyka teologiczna cz. 6 Sterylizacja Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Sterylizacja, czyli inaczej obezpłodnienie, należy do tych manipulacji medycznych, które mają na celu

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia osobowości

Zaburzenia osobowości Zaburzenia osobowości U dzieci i młodzieży nie rozpoznajemy zaburzeń osobowości, a jedynie nieprawidłowy rozwój osobowości. Zaburzenia osobowości: Zaburzenia osobowości definiujemy jako głęboko utrwalone

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA SEKSUALNE

ZABURZENIA SEKSUALNE ZABURZENIA SEKSUALNE NORMA SEKSUOLOGICZNA Do zakresu normy seksuologicznej można zaliczyć te zachowania i praktyki seksualne, które występują pomiędzy osobami dojrzałymi, są akceptowane przez nie, zmierzają

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA Jadwiga Wolszakiewicz Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii w Warszawie Zdrowie seksualne jest odzwierciedleniem

Bardziej szczegółowo

Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia.

Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia. Zadanie finansowane ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia. Ewa Ślizień Kuczapska Lekarz położnik

Bardziej szczegółowo

Homoseksualizm czy homoseksualności?... Jacek Bomba

Homoseksualizm czy homoseksualności?... Jacek Bomba Wstęp........................................................................ Grzegorz Iniewicz, Magdalena Mijas, Bartosz Grabski Część I Historia, perspektywy, terminologia Rozdział 1. Homoseksualizm

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 września 2013 r. Sz. P. Marek Biernacki Minister Sprawiedliwości

Warszawa, dnia 25 września 2013 r. Sz. P. Marek Biernacki Minister Sprawiedliwości Warszawa, dnia 25 września 2013 r. Sz. P. Marek Biernacki Minister Sprawiedliwości Aktualna sytuacja prawna osób transseksualnych, a zwłaszcza postępowanie procesowe w trybie art. 189 k.p.c. z powództwa

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych. Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA

Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych. Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: NEUROLOGOPEDIA Z ELEMENTAMI AUDIOLOGII I FONIATRII Typ studiów: kwalifikacyjne/doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ DLA III ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO 2015/2016:

HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ DLA III ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO 2015/2016: HARMONOGRAM ZAJĘĆ Z DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ DLA III ROKU KIERUNKU LEKARSKIEGO 2015/2016: Tematy wykładów: 1. Badania laboratoryjne w medycynie prewencyjnej. dr hab. Bogdan Solnica, prof. UJ 2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania człowieka ćwiczenia I rok pedagogika ogólna

Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania człowieka ćwiczenia I rok pedagogika ogólna Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania człowieka ćwiczenia I rok pedagogika ogólna Magdalena Krajewska Zakład Antropologii WBiOŚ UMK Ćwiczenie 2: Rozwój wiadomości ogólne 1. Czym jest rozwój 2. Cechy

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

Neonatologia-hospitalizacja-N20,N24,N25- Oddział Patologii Noworodków

Neonatologia-hospitalizacja-N20,N24,N25- Oddział Patologii Noworodków DZIECIĘCY SZPITAL KLINICZNY IM. PROF. ANTONIEGO GĘBALI W LUBLINIE KONTRAKTY ZAWARTE Z LOW NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA -0 rok Lp. WYSZCZEGÓLNIENIE I Leczenie Szpitalne 0 Alergologia-hospitalizacja-Oddział

Bardziej szczegółowo

MOLEKULARNE MECHANIZMY DETERMINACJI PŁCI

MOLEKULARNE MECHANIZMY DETERMINACJI PŁCI MOLEKULARNE MECHANIZMY DETERMINACJI PŁCI Anna C. Majewska EFEKT KOŃCOWY Po zakończeniu seminarium powinieneś umieć: omówić chromosomowe mechanizmy determinacji płci, omówić środowiskowy mechanizm determinacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. 1 Historia seksuologii 1. 2 Definicja i koncepcja normy w seksuologii 21

Spis treści. Przedmowa. 1 Historia seksuologii 1. 2 Definicja i koncepcja normy w seksuologii 21 Przedmowa XV 1 Historia seksuologii 1 Andrzej Depko 2 Definicja i koncepcja normy w seksuologii 21 Robert Kowalczyk, 3 Biologiczne i psychologiczne podstawy seksualności 35 Anatomia narządów płciowych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r.

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r. Specjalności w ramach studiów na kierunku psychologia studia jednolite magisterskie Program kształcenia przewiduje dwie specjalności do wyboru przez studentów począwszy od 6 semestru (3 roku studiów).

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

6. Uzupełnij zdanie, wstawiajac w odpowiednie miejsce wyrażenie ujawni się lub nie ujawni się :

6. Uzupełnij zdanie, wstawiajac w odpowiednie miejsce wyrażenie ujawni się lub nie ujawni się : ID Testu: 9S6C1A4 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Allelami nazywamy A. takie same formy jednego genu. B. różne formy różnych genów. C. takie same formy różnych genów. D. różne formy jednego genu.

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy 1 WK Układ wewnątrzwydzielniczy Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu wewnątrzwydzielniczego i chorób układu wewnątrzwydzielniczego u dzieci w WS 330. Opieka pielęgniarska nad pacjentami z chorobami

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI

LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI Załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI ICD-10 E 22.8 Przedwczesne dojrzewanie płciowe

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Seksuologia. Sexology. Kod Punktacja ECTS* 4

KARTA KURSU. Seksuologia. Sexology. Kod Punktacja ECTS* 4 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Seksuologia Sexology Kod Punktacja ECTS* 4 Koordynator Dr hab. Robert Stawarz Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Poznanie złożoności seksualności człowieka,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE IV ETAP EDUKACYJNY

PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE IV ETAP EDUKACYJNY PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE IV ETAP EDUKACYJNY Cele ogólne programu: 1. Pogłębianie wiedzy związanej z funkcjonowaniem rodziny, miłością, przyjaźnią, pełnieniem ról małżeńskich

Bardziej szczegółowo

Okres dojrzewania: O co w tym wszystkim chodzi?- cykl zajęć odpowiedzialne macierzyństwo.

Okres dojrzewania: O co w tym wszystkim chodzi?- cykl zajęć odpowiedzialne macierzyństwo. KONSPEKT CYKLICZNYCH ZAJĘĆ OŚWIATOWYCH Temat: Okres dojrzewania: O co w tym wszystkim chodzi?- cykl zajęć odpowiedzialne macierzyństwo. Data zajęć: 10 lutego 2009 r. Czas trwania: 1 godzina zegarowa Cele:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. II Miłość i seksualność I c:~łc)1ftiie!it 11. Od Autorów 9

Spis treści. II Miłość i seksualność I c:~łc)1ftiie!it 11. Od Autorów 9 Spis treści Od Autorów 9 I c:~łc)1ftiie!it 11 1. Kim jestem? 12 1.1. Konieczność czy wolność? 13 1.2. Samotność czy wspólnota? 17 1.3. Sprawa płci 18 2. Rozwój człowieka 21 2.1. Na czym polega rozwój człowieka

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego i, Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

1. Zaznacz punkt, w którym prawidłowo opisano rozmnażanie. (0 1) A) Zmiany zachodzące w organizmie od momentu jego powstania aż do jego śmierci.

1. Zaznacz punkt, w którym prawidłowo opisano rozmnażanie. (0 1) A) Zmiany zachodzące w organizmie od momentu jego powstania aż do jego śmierci. Sprawdzian b Imię i nazwisko Klasa Liczba punktów Ocena Test podsumowujący dział XI Rozmnażanie Masz przed sobą test składający się z 15 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwych do

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

ZAWODOWA ODNOWA! AKTYWIZACJA OSÓB 50+ nr RPWP /16

ZAWODOWA ODNOWA! AKTYWIZACJA OSÓB 50+ nr RPWP /16 ZAWODOWA ODNOWA! AKTYWIZACJA OSÓB 50+ nr RPWP.08.02-00-02-0028/16 termin realizacji 01.03.2017 r. 31.01.2018 r. Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020. Oś priorytetowa 8: Rynek

Bardziej szczegółowo

Rozwój emocjonalny i społeczny. Paula Ulrych Beata Tokarewicz

Rozwój emocjonalny i społeczny. Paula Ulrych Beata Tokarewicz Rozwój emocjonalny i społeczny w okresie dorastania Paula Ulrych Beata Tokarewicz Ogólna charakterystyka 11/12 19 lat Szeroka skala przemian, kształtowanie charakteru, próba ról Nie każdy przechodzi kryzys

Bardziej szczegółowo

Recenzent dr hab. Jacek Kochanowski. Redaktor Wydawnictwa Ariana Nagórska. Projekt okładki i stron tytułowych Filip Sendal

Recenzent dr hab. Jacek Kochanowski. Redaktor Wydawnictwa Ariana Nagórska. Projekt okładki i stron tytułowych Filip Sendal Recenzent dr hab. Jacek Kochanowski Redaktor Wydawnictwa Ariana Nagórska Projekt okładki i stron tytułowych Filip Sendal Skład i łamanie Michał Janczewski Publikacja sfinansowana z działalności statutowej

Bardziej szczegółowo

Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata

Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata 2017-2020 Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata 2017-2020 CZĘŚCI SKŁADOWE PROGRAMU I. MEDYCZNA A. LECZENIE NIEPŁODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

"...Ciebie kocham, Ciebie lubię, Ciebie pocałuję...",

...Ciebie kocham, Ciebie lubię, Ciebie pocałuję..., "...Ciebie kocham, Ciebie lubię, Ciebie pocałuję...", czyli czym są i jak się rozwijają orientacja i tożsamość seksualna Aleksandra Chodecka Zakład Seksuologii Społecznej i Klinicznej Instytut Psychologii

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii/Uniwersytet Medyczny, Katedra i Klinika Psychiatrii 4. Kod przedmiotu/modułu

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii/Uniwersytet Medyczny, Katedra i Klinika Psychiatrii 4. Kod przedmiotu/modułu 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychopatologia - aspekt medyczny 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Psychopathology - medical perspective 3. Jednostka prowadząca przedmiot

Bardziej szczegółowo

Chromosomowe przyczyny zaburzeń płodności u koni Monika Bugno-Poniewierska Zakład Genetyki Molekularnej Zwierząt Instytut Zootechniki PIB

Chromosomowe przyczyny zaburzeń płodności u koni Monika Bugno-Poniewierska Zakład Genetyki Molekularnej Zwierząt Instytut Zootechniki PIB Chromosomowe przyczyny zaburzeń płodności u koni Monika Bugno-Poniewierska Zakład Genetyki Molekularnej Zwierząt Instytut Zootechniki PIB Projekt Kierunki wykorzystania oraz ochrona zasobów genetycznych

Bardziej szczegółowo

Problematyka seksualna w superwizji

Problematyka seksualna w superwizji Problematyka seksualna w superwizji 29 listopada 2014 Łukasz Müldner-Nieckowski L.muldner@gmail.com Tel. 693-557-999 Tematyka seksualna w superwizji Pacjent ma zaburzenie seksualne Seksualność pacjenta

Bardziej szczegółowo

CZY NALEŻY BAĆ SIĘ GENDER? PŁEĆ SPOŁECZNO-KULTUROWA W UJĘCIU INTERDYSCYPLINARNYM

CZY NALEŻY BAĆ SIĘ GENDER? PŁEĆ SPOŁECZNO-KULTUROWA W UJĘCIU INTERDYSCYPLINARNYM Dr hab.dorota Pankowska, prof. nadzw. WYKŁAD OGÓLNOUNIWERSYTECKI: CZY NALEŻY BAĆ SIĘ GENDER? PŁEĆ SPOŁECZNO-KULTUROWA W UJĘCIU INTERDYSCYPLINARNYM RAMOWY PROGRAM PLANOWANE EFEKTY KSZTAŁCENIA: W wyniku

Bardziej szczegółowo

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu Wykłady z przedmiotu Opieka specjalistyczna w położnictwie, neonatologii i ginekologii dla studentów I-go roku studiów II stopnia stacjonarnych Wydziału Nauk o Zdrowiu SUM w Katowicach roku akad. 2014/2015

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE KOMISJI ZDROWIA. (wraz z zestawieniem wniosków)

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE KOMISJI ZDROWIA. (wraz z zestawieniem wniosków) SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 9 lipca 2015 r. Druk nr 949 Z SPRAWOZDANIE KOMISJI ZDROWIA (wraz z zestawieniem wniosków) Komisja, na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2015 r. rozpatrzyła

Bardziej szczegółowo

ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2005, LV, 61-65

ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2005, LV, 61-65 ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2005, LV, 61-65 PRACE POGLĄDOWE Krzysztof Maksymowicz 1, Marek Mędraś 2, Kurt Trubner 3, Łukasz Szleszkowski 1 Podstawy prawne dla orzekania płci osobniczej w zespole dezaprobaty

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody:

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody: STRESZCZENIE Wstęp: Dzięki poprawie wyników leczenia przeciwnowotworowego u dzieci i młodzieży systematycznie wzrasta liczba osób wyleczonych z choroby nowotworowej. Leczenie onkologiczne nie jest wybiórcze

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć z WDŻ - «Różnice w rozwoju psychoseksualnym kobiet i mężczyzn»

Konspekt zajęć z WDŻ - «Różnice w rozwoju psychoseksualnym kobiet i mężczyzn» Literka.pl Konspekt zajęć z WDŻ - «Różnice w rozwoju psychoseksualnym kobiet i mężczyzn» Data dodania: 2010-05-24 17:02:41 Autor: Beata Mateńka Konspekt przeznaczony jest dla uczniów III klasy gimnazjalnej

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii (Dz. U....r.) Na podstawie art. 8 pkt 2 ustawy z dnia o niektórych zawodach medycznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW

REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW Regulacja nerwowa wpływ układu wegetatywnego na czynność endokrynną gruczołów wydzielania dokrewnego wytwarzanie i uwalnianie hormonów z zakończeń neuronów np.wazopresyny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

Bardziej szczegółowo

DIOKSYNY- CZYNNIKI ZABURZAJĄCE FUNKCJE ENDOKRYNNE

DIOKSYNY- CZYNNIKI ZABURZAJĄCE FUNKCJE ENDOKRYNNE DIOKSYNY- CZYNNIKI ZABURZAJĄCE FUNKCJE ENDOKRYNNE E.L. Gregoraszczuk Zakład Fizjologii Zwierząt, Instytut Zoologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków Kilka słów o układzie endokrynnym. Układ endokrynny,

Bardziej szczegółowo

Równość płci i aktywność kobiet w społecznościach lokalnych. Marta Rawłuszko

Równość płci i aktywność kobiet w społecznościach lokalnych. Marta Rawłuszko Równość płci i aktywność kobiet w społecznościach lokalnych Marta Rawłuszko Jakie znaczenie ma nasza płeć w karierze zawodowej? dla rozwoju społeczności lokalnych? w projektach społecznych np. rozwoju

Bardziej szczegółowo

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA Janusz Heitzman........................ 5 I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 1. ETIOLOGIA, PATOGENEZA I EPIDEMIOLOGIA

Bardziej szczegółowo

RozmnaŜanie się i rozwój człowieka

RozmnaŜanie się i rozwój człowieka RozmnaŜanie się i rozwój człowieka 1. Zaznacz definicję rozwoju osobniczego. A. Proces prowadzący do uzyskania przez organizm energii. B. Usuwanie z organizmu zbędnych produktów przemiany materii. C. Zmiany

Bardziej szczegółowo

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem OPZ załącznik nr 1 Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń audytoryjnych w ramach Kursu kwalifikacyjnego z zakresu zajęć edukacyjnych Wychowanie do życia w rodzinie - 4 zadania. Tematyka

Bardziej szczegółowo

Emocje. dr hab. Adriana Schetz IF US

Emocje. dr hab. Adriana Schetz IF US Emocje dr hab. Adriana Schetz IF US adriana.schetz@gmail.com Emocje leżą u podłoża mechanizmów relacji społecznych oraz są kojarzone z aktywnością typu: Neurony lustrzane Empatia Samoświadomość Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205.

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205. WP Ginekologia Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj prace dotyczące pielęgniarstwa ginekologicznego oraz opieki nad pacjentami z chorobami ginekologicznymi w

Bardziej szczegółowo

Sposoby determinacji płci

Sposoby determinacji płci Gametogeneza, determinacja płci Sposoby determinacji płci TSD thermal sex determination GSD genetic sex determination SPOSOBY DETERMINACJI PŁCI 26 o C Środowiskowa: ekspresja genu DMRT zależna

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA BIOLOGICZNE A TOŻSAMOŚĆ KOBIET I MĘŻCZYZN W GRUPACH DYSPOZYCYJNYCH

UWARUNKOWANIA BIOLOGICZNE A TOŻSAMOŚĆ KOBIET I MĘŻCZYZN W GRUPACH DYSPOZYCYJNYCH ACTA UNIVERSITATIS WRATISLAVIENSIS No 3096 SOCJOLOGIA XLV WROCŁAW 2009 IWONA DZIEŃDZIORA-FRELICH Akademia Medyczna, Katowice UWARUNKOWANIA BIOLOGICZNE A TOŻSAMOŚĆ KOBIET I MĘŻCZYZN W GRUPACH DYSPOZYCYJNYCH

Bardziej szczegółowo

komplementarność ról rodzicielskich. samotne macierzyństwo i ojcostwo.

komplementarność ról rodzicielskich. samotne macierzyństwo i ojcostwo. mgr Katarzyna Peroń 1. Psychologiczne aspekty kobiecości i męskości. 2. Role płciowe: macierzyństwo, ojcostwo; komplementarność ról rodzicielskich. 3. Psychologia ciąży, porodu, połogu i karmienia; macierzyństwo

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI ZAWIERAJĄCEJ ELEMENTY GENDEROWE. Temat: Czy etykietowanie ze względu na płeć kończy się dyskryminacją?

KONSPEKT LEKCJI ZAWIERAJĄCEJ ELEMENTY GENDEROWE. Temat: Czy etykietowanie ze względu na płeć kończy się dyskryminacją? KONSPEKT LEKCJI ZAWIERAJĄCEJ ELEMENTY GENDEROWE Temat: Czy etykietowanie ze względu na płeć kończy się dyskryminacją? Grupa docelowa: młodzież szkół średnich Cele: uwrażliwienie na istnienie stereotypów

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo