mgr inż. Łukasz Rafał Bagnicki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "mgr inż. Łukasz Rafał Bagnicki"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE KRAKOWSKA SZKOŁA BIZNESU STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO mgr inż. Łukasz Rafał Bagnicki Analiza programów luzowań ilościowych (quantitative easing) na przykładzie wybranych banków centralnych. Praca pisana pod kierunkiem dr Katarzyna Stabryła-Chudzio Kraków 2015 rok

2 Spis treści: 1. Wstęp 1 2. Polityka monetarna Systemu Rezerwy Federalnej w latach Stosowanie niestandardowych instrumentów przez Bank Anglii (ang. Bank of England) 8 4. Bank Japonii wobec kryzysu w całym sektorze bankowym Uruchomienie programu luzowań ilościowych przez Europejski Bank Centralny, EBC (ang. European Central Bank) Podsumowanie 22 Literatura Netografia Spis ilustracji Spis tabel I II III III

3 1. Wstęp Według zapisów ustawy o Narodowym Banku Polskim podstawowym celem polityki pieniężnej jest utrzymanie stabilnego poziomu cen. Polityka pieniężna (monetarna) stanowi, obok polityki fiskalnej, zasadniczy filar makroekonomicznej polityki państwa (Włudyka, 2012, s. 209). Odpowiedzialność za jej realizację spada na bank centralny, który realizuje ją poprzez standardowe narzędzia tj.: stopy procentowe kredytu refinansowego, stopy rezerw obowiązkowych, stopy rezerw specjalnych oraz operacje otwartego rynku. A bardziej ogólnie na warunki na rynkach finansowych i ich powiązania z gospodarką realną (Burda, Wyplosz, 2000). Bank centralny kształtuje podaż pieniądza, w celu dostosowania polityki pieniężnej do potrzeb gospodarki. Niestety klasyczne narzędzia w obliczu globalnych szoków okazują się niewystarczające. Wówczas regulatorzy rynku zostają zmuszeni do skorzystania z alternatywnych rozwiązań, do których należy między innymi Luzowanie ilościowe (ang. Quantitative Easing). Jest to jeden ze sposobów niestandardowej rządowej polityki pieniężnej, stosowany przez banki centralne w celu stymulowania gospodarki narodowej. Luzowanie ilościowe stosowane jest w przypadku, gdy zabiegi tradycyjnej polityki pieniężnej okazały się nieskuteczne. np. w przypadku, gdy stopy procentowe zostały obniżone do poziomu bliskiego 0 proc. i zabieg ten nie przyniósł pożądanego efektu. Luzowanie ilościowe QE polega na zwiększeniu podaży pieniądza poprzez kupno aktywów finansowych od banków (np. rządowych papierów wartościowych) lub innych papierów wartościowych z rynku. Korzystanie z mechanizmu luzowania ilościowego niesie ze sobą ryzyko wzrostu cen i inflacji, ponieważ przy zwiększonej podaży pieniądza na rynku ilość dóbr na sprzedaż pozostaje niezmienna. (http://finansopedia.forsal.pl/wiki/luzowanie_ilo%c5%9bciowe data dostępu r.) [Rys. 1.]

4 Rys. 1. Teoria QE - Źródło: What is quantitative easing? (2014), BBC, 22 stycznia 2015, if data odczytu: r. Pierwszy eksperyment z zakresu polityki pieniężnej, który jest obecnie znany pod nazwą Quantitative Easing, znajduje swoje korzenie w dramatycznej sytuacji, z jaką musiał zmierzyć się w roku 2001 Bank Japonii. Po przystąpieniu do kilku operacji otwartego rynku, mających na celu obniżenie oprocentowania jednodniowych depozytów (Overnight rate) do poziomu bliskiego zera. Bank Japonii rozpoczął emisje pieniądza, zasilając salda rachunków bieżących banków komercyjnych. Docelowo wzrost z 1 do 5 tn jenów, później podniesiono go do 35 tn jenów w okresie od marca 2001 do grudnia 2004r.

5 Zastrzyk płynności w systemie bankowym, który miał mieć miejsce, aż wskaźnik cen konsumpcyjnych zarejestruje stabilnie zero % lub wzrost rok do roku. Wraz z obniżeniem ryzyka braku płynności i tak już niskie stopy procentowe, stworzyły solidną podstawę, do odzyskiwania dynamiki japońskiej gospodarki. Poza tym, japoński Quantitative Easing miał również na celu stymulowanie nowych inwestycji długoterminowych z dużym planem emisji długoterminowych japońskich obligacji rządowych. Efektem było obniżenie rentowności JGB, a zatem w długoterminowym horyzoncie, stóp procentowych. Na pozytywne skutki programu QE Japonii trzeba było czekać dłużej niż oczekiwano, ze względu na chorą gospodarkę i wątły stan sektora bankowego który, pomimo większej dostępności płynności, czekał na bardziej stabilne warunki gospodarcze. Doświadczenia Banku Japonii w zakresie QE zostały wykorzystane gdy standardowe regulatory polityki fiskalnej zawiodły w dobie kryzysu bankowego w 2008 roku. 2. Polityka monetarna Systemu Rezerwy Federalnej w latach Banki centralne, objęte analizą w niniejszej pracy, zdecydowały się na wdrożenie niekonwencjonalnych instrumentów polityki pieniężnej pomimo braku teorii ekonomicznej, która wskazywałaby na przewidywane efekty zastosowanych rozwiązań. Zatem zastosowanie niekonwencjonalnych instrumentów polityki pieniężnej w pewnym sensie opierało się na bieżącej ocenie sytuacji makroekonomicznej. Dopiero zdobyte doświadczenia i dane w walce z globalnym kryzysem pozwolą bankom centralnym na ocenę skutków przyjętych rozwiązań. Należy również pamiętać że niestandardowa polityka pieniężna zapewne będzie dawać różne skutki w zależności od panujących warunków makroekonomicznych. Niniejsza analiza będzie podstawą do oceny (w omawianych przypadkach) działań banków centralnych w zakresie luzowań ilościowych w obliczu kryzysu bankowego i gospodarczego. Przykład Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej przedstawia działania banku centralnego który mierzył się już z kryzysem w pojedynczych bankach oraz w sytuacji zagrożenia całego systemu finansowego tj. krach giełdowy w 1987 r. i kryzys płynności,

6 będący następstwem ataku terrorystycznego w dniu 11 września 2001 r. oraz zagrożenia upadkiem pojedynczych banków i kryzysu banków zaangażowanych w finansowanie długów krajów rozwijających się (przełom lat 1970 i 1980). O stabilność sektora bankowego w USA dbają następujące trzy główne instytucje: 1) Bank centralny - System Rezerwy Federalnej (Fed) - sprawuje nadzór nad bankami stanowymi, będącymi członkami Systemu Rezerwy Federalnej oraz holdingami bankowymi. Fed ma obowiązek świadczenia usług wszystkim instytucjom depozytowym na jednolitych zasadach (m. in. dostępu do finansowania); 2) Instytucja ubezpieczająca depozyty - Federalna Korporacja ds. Ubezpieczeń Depozytów (Federal Deposit Insurance Corporation - FDIC) - również nadzór nad niektórymi bankami oszczędnościowymi i bankami stanowymi ubezpieczonymi w tej instytucji, a nie będącymi członkami Fed. Grupa banków pozostających poza Fed stanowi 61% wszystkich banków komercyjnych, a jej udział w aktywach sektora bankowego wynosi 17%; 3) Biuro Kontrolera Waluty (Office of the Comptroller of the Currency - OCC) - wydaje regulacje, licencjonuje oraz nadzoruje wszystkie banki krajowe. OCC nadzoruje również federalne oddziały oraz przedstawicielstwa banków zagranicznych. Banki posiadające licencję federalną zobligowane są do członkostwa w Fed oraz FDIC. Bank Rezerwy Federalnej nie ma wyznaczonego explicite celu w postaci dbałości o stabilność systemu finansowego. Ustawa daje jednak Fed możliwość działania w szczególnych warunkach w celu zapewnienia bankom wsparcia płynnościowego. Instrumentem, który pozwala Fed dostarczać płynności indywidualnym bankom, jest kredyt w ramach okna dyskontowego (discount window). Kredyt dyskontowy jest instrumentem, dzięki któremu Fed pożycza fundusze instytucjom depozytowym - bankom komercyjnym i instytucjom oszczędnościowym. W normalnych warunkach banki korzystają z tego instrumentu jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Fakt zgłoszenia się po kredyt dyskontowy jest dla Fed sygnałem, że bank nie był w stanie zdobyć środków na rynku. Narzędzia dyskontowe były wykorzystane przez Fed w celu zapobieżenia wybuchowi paniki finansowej w warunkach kryzysu Franklin National w 1974 r. i Continental Illinois w 1984 r. Przykładem działań Fed w sytuacji zagrożenia całego systemu finansowego była deklaracja gotowości do wsparcia systemu finansowego po załamaniu giełdowym w roku 1987 oraz reakcja Fed na wydarzenia w dniu 11 września 2001 r. (Szczepańska, Sotomska- Krzysztofik, Pawliszyn, 2004, s ) W Stanach Zjednoczonych niedługo po upadku Lehman Brothers, tj. pod koniec 2008 r., Fed zaangażował się w dodatkowe operacje mające na celu zapewnienie płynności

7 instytucjom finansowym i rozpoczął bezwarunkowy zakup aktywów. Celem tych działań było dostarczenie dodatkowej płynności amerykańskiemu sektorowi finansowemu oraz obniżenie oprocentowania kredytów, a w szczególności przede wszystkim kredytów hipotecznych. Większość programów płynnościowych uruchomionych wówczas przez Fed została już zakończona, natomiast znacząco zwiększono program luzowania ilościowego (ang. Large- Scale Asset Purchase, LSAP) polegający na bezwarunkowym zakupie aktywów finansowych. Działania te można podzielić na 5 etapów. QE1 (Grudzień czerwiec 2010) W dniu 25 listopada 2008 roku, Fed ogłosił zakup $ 800 miliardy papierów dłużnych USA, papierów wartościowych zabezpieczonych hipoteką (MBS) od banków członkowskich. Fed stworzył program Quantitative Easing w celu zwalczenia kryzysu finansowego z 2008 roku w sytuacji dramatycznie już obniżonych stop procentowych i wyczerpaniu klasycznych narzędzi polityki monetarnej: Stopa dyskontowa bliska zeru. Fed wypłacał nawet odsetki od rezerw banków. Do 2010 roku Fed kupił $ 175 mld w MBS, za pośrednictwem Fannie Mae, Freddie Mac i Home Loan Banks Federalnej, a $ 1,25 tn w MBS, które zostały zagwarantowane przez gigantów hipotecznych. W mniej niż sześć miesięcy, od uruchomienia agresywnego programu zakupów, wzrósł ponad dwukrotnie udział banku centralnego. Od marca do października 2009 roku, Fed kupił także $ 300 bn z długoterminowych bonów i obligacji skarbowych (10-latki). Fed na skutek informacji o wzrostach w gospodarce zatrzymał ten skup w czerwcu 2010 roku. Niestety zaledwie dwa miesiące później, gospodarka zaczęła się chwiać, Fed zmuszony został do odnowienia programu. Skupował $ 30 bn miesięcznie w długoterminowych bonach skarbowych, aby utrzymać swój stan posiadania na około $ 2 tn. QE2 (listopad czerwiec 2011) W dniu 3 listopada 2010 roku, Fed zapowiedział, że zwiększy zakres QE, poprzez zakup $ 600 mld papierów skarbowych na koniec drugiego kwartału 2011 roku. Operacja Twist (wrzesień grudzień 2012) We wrześniu 2011 roku, Fed rozpoczął warty $ 400 mld program Twist Operation. Program ten był podobny do QE2 z dwoma wyjątkami. Po pierwsze, amerykański bank centralny kupił długoterminowe (6-30 lat) obligacje skarbowe za $ 400 mld i równocześnie sprzedał papiery krótkoterminowe (3 lata lub mniej) za tą samą kwotę. Dając w efekcie wydłużenie zapadalności portfela obligacji posiadanych przez Fed.

8 Po drugie Fed skupował również nowe papiery wartościowe zabezpieczone hipotecznie (MBS). Fed zapowiedział również kupno długoterminowych obligacji skarbowych z wpływów z MBS, jeśli to było by konieczne. Stawka funduszy federalnych pozostała na niezmienionym poziomie, w przedziale 0,0-0,25% Oba "rolowania długu" zostały zaprojektowane tak, aby wspierać słaby rynek mieszkaniowy. QE3 (wrzesień październik 2014) W dniu 13 września 2012 roku, Fed ogłosił kolejny program luzowań ilościowych pod nazwą QE3. Zgodził się kupić $ 40 bn w MBS, i kontynuować program z Twist, zasilając go sumą $ 85 bn płynności miesięcznie. Nowa polityka była znacznie bardziej radykalna niż ten opis może sugerować. Fed posunął się dalej. Zrobił trzy rzeczy których nie robił nigdy przedtem: 1) zapowiedział, że utrzyma stopy funduszy federalnych na poziomie zera do 2015 roku, 2) zapowiedział, że będzie prowadził zakup papierów wartościowych do czasu trwałej poprawy na rynku pracy,11 3) Fed działał w celu pobudzenia gospodarki i nie dopuścił do jej osłabienia. QE4 (styczeń październik 2014) W grudniu 2012 roku, Fed ogłosił, że skupi w sumie $ 85 mld długoterminowych obligacji skarbowych i MBS. Zapowiedział utrzymanie zakupów, aż jeden z dwóch warunków zostanie spełniony tj. albo bezrobocie spadnie poniżej 6,5% lub inflacja wzrośnie powyżej 2,5%. Program QE4 tak naprawdę był tylko rozszerzeniem QE3, dlatego często mówi się o nim QE3. Inni zaś stosują nazwę QE-nieskończoność (QE Infinity), ponieważ nie miał określonej daty zakończenia. W dniu 18 grudnia 2013 r Fed ogłosił, że rozpocznie ograniczanie polityki zwiększania płynności. Zostały spełnione trzy cele ekonomiczne: stopa bezrobocia była na poziomie 7%, wzrost PKB był co najmniej 2-3%, a inflacja bazowa nie przekroczyła 2%. Fed utrzymał stopę funduszy federalnych i stopy dyskontowe w przedziale 0-1/4 punktu do 2015 roku i poniżej 2% do 2016 roku. Czas pokazał że, w dniu 29 października 2014 r Rezerwa Federalna zakończyła program skupu aktywów. Cały program QE spowodował niemal podwojenie wartości papierów dłużnych USA z $ tn do $ tn. [Rys. 2.]

9 Rys. 2. Wartość aktywów FED - Źródło: Irwin N. (2014), Quantitative Easing Is Ending. Here s What It Did, in Charts, 29 październik 2014, data odczytu: r. Rezerwa Federalna rozpoczęła QE w listopadzie 2008 z nadzieją na przeprowadzenie największej gospodarki na świecie przez kryzys finansowy. Kiedy program został uruchomiony przez ówczesnego prezesa Fed, Bena Bernanke - nazwany Helicopter Ben" odnoszący się do tzw. pieniędzy spadających z nieba był i pozostał decyzją kontrowersyjną. Niemniej jednak w Stanach stopa bezrobocia spadła gwałtownie po rozpoczęciu QE. Gospodarka USA okazała się względnie stabilna. Jednak tempo wzrostu były nierówne. Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego gospodarka wzrośnie o 3,6% w 2015r dzięki "stałemu wsparciu z łagodnego nastawienia polityki pieniężnej, pomimo przewidywanego stopniowego wzrostu stóp procentowych." Choć era QE w Stanach Zjednoczonych wydaje się być zakończona, oczekuje się, że Fed powinien być ostrożnym w ponoszeniu kosztów finansowania mających na celu spowolnienie inflacji. W grudniu 2014r. inflacja wyniosła tylko 0,8% na działania indeksu cen konsumpcyjnych. Jest to najniższa roczna stopa od ponad pięciu lat.

10 3. Stosowanie niestandardowych instrumentów przez Bank Anglii (ang. Bank of England) Przypadek Wielkiej Brytanii jest przykładem banku centralnego i innych instytucji zarówno wobec kryzysu w całym sektorze bankowym (kryzys małych i średnich banków na początku lat 90.), jak i kryzysu pojedynczych banków (BCCI, Barings). W Wielkiej Brytanii w skład systemu na rzecz stabilności systemu finansowego wchodzą następujące instytucje: 1) Bank centralny - Bank Anglii (BoE), 2) Instytucja Zintegrowanego Nadzoru Finansowego (Financial Services Authority - FSA) od 1997 r., 3) Rząd - formalnie, zgodnie z oficjalnym porozumieniem, 4) System Ubezpieczenia Depozytów (Deposit Protection Fund). W Wielkiej Brytanii od 1997 r. obowiązuje oficjalne porozumienie pomiędzy rządem, Bankiem Anglii i nadzorem finansowym w postaci Memorandum of Understanding between HM Treasury, The Bank of England and The FSA. Zgodnie z tym dokumentem Bank Anglii jest explicite odpowiedzialny za stabilność systemu finansowego (MoU p. 2). W wyjątkowych sytuacjach Bank Anglii może działać poza swoimi rutynowymi funkcjami w zakresie polityki pieniężnej i sterowania poziomem stóp procentowych. W przypadku, gdy zagrożona jest stabilność systemu finansowego Bank Anglii niezwłocznie, w porozumieniu z FSA, powinien udzielić wsparcia finansowego zagrożonej instytucji lub instytucjom kredytowym (MoU, p. 2, 12 i 13). Memorandum nakłada na FSA, Bank Anglii i rząd wymóg ścisłej współpracy i wymiany informacji w takim przypadku. (Szczepańska, Sotomska-Krzysztofik, Pawliszyn, 2004, s. 38) Bank of England s Monetary Policy Committee (MPC) rozpoczął swój program QE w marcu 2009 roku z początkowym docelowym poziomem wydatków 75 mld w ciągu trzech miesięcy. W tym samym czasie obniżył stopy procentowe do rekordowo niskiego poziomu 0,5%. Od marca 2009 roku do stycznia 2010 roku skupiono 200 mld aktywów banków (i.e.qe), głównie w Wielkiej Brytanii lub długu publicznego loszek (gilts), co odpowiada około 14% PKB by pomóc tchnąć życie w brytyjską gospodarkę zablokowaną w następstwie kryzysu kredytowego. Następnie w październiku 2011 roku, w obliczu rosnących ostrzeżeń o recesji i kryzysu strefy euro. Brytyjski rząd przegłosował wznowienie programu

11 Quantitative Easing oraz przekazanie 75 mld innych transferów do systemu finansowego, zwiększając w ten sposób budżet QE do 275 bn. Późniejsze decyzje BoE, 50 mld w lutym 2012 roku i 50 mld, w lipcu 2012 roku zwiększył ich liczbę do 375 bn. [Rys. 3., Rys. 4.] Od tego czasu nie było żadnych dalszych zakupów aktywów. Wszelkie środki związane z zakupem obligacji zapadających zostały reinwestowane, więc łączna liczba środków QE pozostaje na poziomie 375bn. Rys. 3. Skumulowane APF zakupy papierów wartościowych - Źródło: Joyce M., Tong M., Woods R. (2011), The United Kingdom s quantitative easing policy: design, operation and impact, Quarterly Bulletin, Nr 2011 Q3, s. 204

12 Rys. 4. Skumulowane zakupy według terminów zapadalności - Źródło: Joyce M., Tong M., Woods R. (2011), The United Kingdom s quantitative easing policy: design, operation and impact. Quarterly Bulletin, Nr 2011 Q3, s. 204 Bank Anglii wykonując decyzje MPC z obawy, przed niepotrzebnymi zakłóceniami na rynku obligacji skarbowych. Jako bank zgromadził duży procent niektórych obligacji skarbowych), tworząc ryzyko, że ten segment rynku może zostać zaburzony. W celu złagodzenia tej sytuacji, w sierpniu 2009 roku BoE rozpoczął emisję środków na zamianę na obligacje o innej zapadalności. Sześć lat później, nie milknie debata nad tym, czy decyzja o wprowadzeniu QE była optymalną dla Wielkiej Brytanii drogą wyjścia z kryzysu kredytowego. Zarzuca się Bankowi, że QE pogłębił nierówności, częściowo pomagając bankom poprzez przekazanie im dużych ilości pieniędzy robiąc równolegle niewiele do wspierania małych firm i gospodarstw domowych. Bank Angli sam przyznał, że banki zamożnych rodzin były największymi beneficjentami z QE dzięki otrzymanej pomocy wzrosła wartości ich akcji i obligacji. Argumentowano jednak że wszyscy skorzystali, dzięki impulsowi dla całej gospodarki, a więc także do spadku bezrobocia. Przedstawiciele biznesu narzekali, ze skoncentrowano się na zakupie obligacji rządowych, a nie obligacji korporacyjnych. Zarzucano BoE iż niewiele zrobił dla realnej

13 gospodarki. QE nie rozwiązał problemu braku dostępu do kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw starających się utrzymać na powierzchni i na bieżąco wypłacać wynagrodzenia pracowników. Jednakże zwolennicy stosowania programu twierdzą, że gospodarka prawdopodobnie byłaby mniejsza, a wpływy do budżetu niższe bez tej niekonwencjonalnej polityki pieniężnej. W artykule z 2014 roku, Martin Weale, Członek Komitetu Polityki Pieniężnej Banku Anglii przedstawił stanowisko iż wprowadzenie programu QE doprowadziło do wzrostu o około 3% lub 50 mld do ogólnego poziomu PKB (od kiedy został on wprowadzony). Zasugerował również iż QE miał większy wpływ na inflację niż początkowo przypuszczano. Miał również do odegrania ważną rolę w tłumieniu wahań na giełdzie poprzez zmniejszenie niepewności. Brytyjska gospodarka wykazuje co prawda oznaki spowolnienia w ostatnich miesiącach, ale to najszybciej rozwijająca się gospodarka z bogatych gospodarek grupy G7 w Inflacja w międzyczasie spadła znacznie poniżej 2% wyznaczonego celu Banku, trafiając do rekordowo niskiego poziomu 0,5% w grudniu 2014 i pozostawiając otwartą drogę do zagrożenia deflacją i spadku cen, co martwi ekspertów. 4. Bank Japonii wobec kryzysu w całym sektorze bankowym Przypadek Japonii jest przykładem działania banku centralnego i instytucji rządowych w sytuacji kryzysu w całym sektorze bankowym, który utrzymuje się w tym kraju od początku lat 90. Na uwagę zasługuje fakt, że Bank Japonii angażuje się w działania naprawcze w sposób bardzo wszechstronny i nietypowy dla innych banków centralnych na świecie. Japoński system działający na rzecz stabilności systemu finansowego składa się obecnie z następujących instytucji: 1) Banku centralnego - Banku Japonii (BoJ), 2) Instytucji Zintegrowanego Nadzoru Finansowego (Financial Services Agency) wydzielonej w 1998 r., 3) Korporacji Gwarantowania Depozytów utworzonej w 1971 r., 4) Rządu reprezentowanego przez Premiera, Szefa Kancelarii Premiera, ministra odpowiedzialnego za stabilność finansową oraz Ministra Finansów. Najważniejszym organem decyzyjnym japońskiego banku centralnego jest Zarząd (Policy Board). Określa on kierunki polityki pieniężnej i czuwa nad jej realizacją w praktyce. Członkowie Zarządu, w tym prezes oraz dwóch wiceprezesów, są mianowani przez rząd, za

14 zgodą parlamentu. Ich odwołanie w trakcie trwania kadencji możliwe jest tylko w ściśle określonych przez prawo przypadkach (utrata kompetencji, popełnienie przestępstwa). Bank Japonii nie ma wyznaczonego explicite celu w postaci dbałości o stabilność systemu finansowego. Podstawowym celem działania BoJ jest sprawowanie kontroli nad obiegiem pieniężnym w sposób zapewniający stabilność cen i dostosowany do zdrowego rozwoju gospodarki narodowej. Ustawa daje mu jednak możliwość działania w szczególnych warunkach, w celu zapewnienia bankom wsparcia płynnościowego albo zapewnienia gwarancji na specjalnych zasadach. Regulacje stanowią też podstawę prawną do działania Banku Japonii jako pożyczkodawcy ostatniej instancji i umożliwiają zasilanie rynku w płynność w celu zapewnienia stabilności finansowej. (Szczepańska, Sotomska-Krzysztofik, Pawliszyn, 2004, s. 30) Bank Japonii jest powszechnie uznawany za wynalazcę Quantitative Easing na początku ostatniej dekady i odpowiedzialny za wielokrotne wykorzystanie go od tego czasu. Japonia walczy z presją deflacyjną od 25 lat, oraz pełzającą recesją przy niekorzystnych wskaźnikach demograficznych, co skutkuje dwoma dekadami stagnacji. Po 2008 r., w reakcji na silne zaburzenia na międzynarodowych rynkach finansowych w warunkach deflacji oraz stóp procentowych pozostających na poziomie bliskim zera, BoJ zwiększył zakres operacji otwartego rynku (poszerzając zakres instrumentów akceptowanych jako zabezpieczenie i stopniowo zwiększając wartość operacji), wprowadził tymczasowo nowe typy operacji (np. bezwarunkowy skup krótko- i długoterminowych korporacyjnych papierów dłużnych). W październiku 2010 r. BoJ powrócił do ZIRP. Ponadto, w reakcji na wygaśnięcie wielu programów podjętych w 2008 r., wprowadził Program Skupu Aktywów (Asset Purchase Programme, APP), w ramach którego oprócz skupu aktywów finansowych, ustanowiono operacje o stałym oprocentowaniu zasilające sektor bankowy w płynność. Wartość skupowanych aktywów oraz udzielanych pożyczek w ramach APP była wielokrotnie zwiększana, z 35 bln jenów w październiku 2010 r. do 65 bln jenów w lutym 2012 r. [Rys. 5.]

15 Rys. 5. Deklarowana maksymalna wielkość programu APP Źródło: Zmiany w strategii Banku Japonii w 2012 r (2012), NOTATKA, s. 7 Najnowszy program QE Bank Japonii rozpoczął się w kwietniu 2013, kiedy Szef Banku Centralnego Haruhiko Kuroda obiecał wprowadzić ogromny program QE o wartości $ 1.4 tn ( 923 bn). Było to częścią programu znanego jako Abenomics, stworzonego przez Premiera Japonii Shinzo Abe. Zgodnie z planem QE, Bank Japonii zadeklarował skupić 7 tn ( 46 bn) w obligacjach rządowych każdego miesiąca za pomocą utworzonego elektronicznie pieniądza. Aby umieścić program Japonii w kontekście, Rezerwa Federalna USA w tym czasie emitowała miesięcznie tylko nieznacznie więcej bo $ 85 bn, w porównaniu z $ 70 mld przez BoJ. Należy jednak zaznaczyć, że gospodarka USA jest prawie trzy razy większa od Japonii. Pomimo niepokojąco niskiej inflacji i spadających wydatków na konsumpcje w październiku ubiegłego roku Bank Japonii poszedł o krok dalej. W tym samym tygodniu, gdy Rezerwa Federalna oficjalnie ogłosiła koniec swojego długoterminowego programu skupu aktywów (powszechnie znany jako QE3), japońscy politycy ujawnili plany, przesunięcia w kierunku zwiększenia ich i tak już ogromnego programu QE. BoJ zakomunikował podniesienie kwoty zasilania systemu (rok do roku) do 80 tn ( 447 bn) z tn w roku ubiegłym, głównie poprzez zakup obligacji rządowych. Zwiększając bilans o 15 procent PKB rocznie i przedłużając średni czas trwania obligacji od 7 lat do 10 lat. Ten gwałtowny ruch, wykonany przez bank centralny Japonii, zbiega się z spadkiem PKB kraju o 7,1% w drugim kwartale 2014 roku (w ujęciu rocznym). W porównaniu z poprzednim kwartałem, następującym po kwartale w którym nastąpił wzrost podatku VAT z 5% do 8%. Oraz obawami, że Japonia może wpaść w spiralę deflacyjną lub nie uda się jej osiągnąć

16 wyznaczonego celu w wysokości 2% inflacji w 2014 roku. Government Pension Investment Fund (GPIF), Japonii Rządowy Fundusz Emerytalny ($ 1,1 tn), jednocześnie ogłosiła zamiar zwiększyć swoje udziały kapitałowe z 24% do 50% oraz zmniejszyć udział obligacji z 60% do 35%. [Rys. 6.] Ogłoszenie tego niespodziewanego ruchu, w polityce pieniężnej Prezes Kuroda podsumował Whatever we can do, we will,. Rys. 6. Aktywa BoJ/PKB Źródło: Zmiany w strategii Banku Japonii w 2012 r (2012), NOTATKA, s. 7 Badania empiryczne wskazują iż wręcz dramatyczne ilościowe luzowania polityki pieniężnej, odniosły wpływ na produkcję oraz inflację. Wskaźniki te w analizowanym okresie uległ pewnemu wzmocnieniu w stosunku do poprzednich lat, co przypisywane jest głównie efektom poprawy sytuacji w sektorze bankowym oraz obniżenia poziomu zadłużenia przedsiębiorstw. Co skutkuje wyrwaniem gospodarki z długiego zastoju. 5. Uruchomienie programu luzowań ilościowych przez Europejski Bank Centralny, EBC (ang. European Central Bank) Przypadek EBC, ostatni z głównych banków centralnych, który ograniczony przez politykę i przepisy, podjął decyzję o uruchomieniu programu luzowań ilościowych w polityce pieniężnej, ponieważ jego wcześniejsze działania okazały się niewystarczające. Bank centralny - Europejski Bank Centralny (EBC), to jednocześnie jedna z instytucji UE (na mocy art. 13 TUE). EBC wchodzi w skład Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) oraz Eurosystemu. Zgodnie z art. 282 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii

17 Europejskiej, EBC i krajowe banki centralne państw członkowskich UE stanowią ESBC. EBC i krajowe banki centralne państw UE, których walutą jest euro tworzą Eurosystem. EBC jest kierowany przez trzy organy: a) Radę Gubernatorów: Rada Gubernatorów składa się z członków zarządu oraz z gubernatorów banków centralnych państw członkowskich, które przyjęły euro. Rada Gubernatorów jest najważniejszym organem decyzyjnym EBC. Jej zadaniem jest ustalanie kierunków i podejmowanie decyzji niezbędnych do wykonywania zadań EBC. Jej głównym zadaniem jest określanie polityki monetarnej strefy euro. W tym celu Rada Gubernatorów może np. ustalać poziomy stóp procentowych, na jakich banki komercyjne mogą pożyczać walutę w swoim banku centralnym, b) zarząd: zarząd składa się z przewodniczącego, wiceprzewodniczącego EBC i czterech członków. Członkowie zarządu są mianowani przez Radę Europejską. Zarząd prowadzi politykę monetarną określoną przez Radę Gubernatorów. W tym celu zarząd wydaje niezbędne instrukcje krajowym bankom centralnym. Przygotowuje także spotkania Rady Gubernatorów i zajmuje się bieżącym zarządzaniem EBC, c) radę ogólną: rada ogólna składa się z przewodniczącego i wiceprzewodniczącego EBC oraz z gubernatorów banków centralnych wszystkich państw członkowskich Unii. Rada ogólna skupia gubernatorów banków centralnych państw członkowskich, które wprowadziły euro, i tych, które tego jeszcze nie zrobiły. Rada ogólna jest uznawana za trzeci organ decyzyjny EBC, mimo tego, iż jej moc decyzyjna jest słabsza. Jej zadaniem jest wspieranie funkcji doradczych EBC. W jej gestii leży także gromadzenie informacji statystycznych, tworzenie sprawozdań itp. EBC i krajowe banki centralne oraz członkowie ich organów decyzyjnych posiadają niezależność od organów unijnych, rządów państw członkowskich UE i innych organów. Głównym zadaniem EBC jest realizacja zadań ESBC. Działa on w porozumieniu z krajowymi bankami centralnymi państw członkowskich. Jednak to EBC ustala warunki, na jakich mogą interweniować krajowe banki centralne. W ramach ESBC, działania monetarne EBC oraz krajowych banków centralnych obejmują m.in.:

18 1) emisję banknotów i monet - EBC jest wyłącznym podmiotem upoważnionym do wydawania zgody na emisję banknotów banków strefy euro. Państwa członkowskie mogą emitować monety, ale to EBC musi wcześniej wydać zezwolenie na daną ilość, 2) otwieranie rachunków bankowych - w EBC i krajowych bankach centralnych instytucjom kredytowym, organom publicznym i innym uczestnikom rynku, 3) operacje otwartego rynku - tj. kiedy EBC lub krajowe banki centralne przeprowadzają interwencje na rynkach kapitałowych, obracając wierzytelnościami, 4) operacje kredytowe - prowadzone z instytucjami kredytowymi lub innymi podmiotami działającymi na rynku, 5) nakazanie instytucjom kredytowym z siedzibami w państwach członkowskich utworzenia - obowiązkowych rezerw - na rachunkach EBC lub krajowych banków centralnych, 6) przyjmowanie odpowiednich regulacji w celu zapewnienia skuteczności i rzetelności - systemów rozliczeń i płatności, 7) kontakty międzynarodowe - z bankami centralnymi i instytucjami kredytowymi krajów trzecich oraz organizacjami międzynarodowymi. EBC od sierpnia 2007 r. angażował się w dodatkowe operacje zasilające sektor bankowy w płynność, stopniowo rozszerzając ich horyzont czasowy oraz zestaw aktywów akceptowanych jako ich zabezpieczenie. W szczególności, EBC wydłużał termin zapadalności długoterminowych operacji refinansowych (ang. Longer Term Refinancing Operations, LTRO) oraz wprowadził program zakupu listów zastawnych (ang. Covered Bond Purchase Programme, CBPP), którego pierwsza edycja zakończyła się w lipcu 2010 r. Ponadto, od maja 2010 r., EBC dokonuje zakupu obligacji rządowych głównie emitowanych przez kraje peryferyjne w ramach programu dotyczącego rynku papierów wartościowych (ang. Securities Markets Programme, SMP). W przeciwieństwie do programów BoE i Fed, celem programu zakupu obligacji przez EBC nie jest zwiększenie płynności w sektorze finansowym, tylko ograniczenie wzrostu i zmienności rentowności niektórych papierów dłużnych w strefie euro. Z tego też względu EBC w ramach SMP przeprowadza operacje sterylizujące, tj. absorbujące wzrost płynności instytucji finansowych wynikający ze skupu tych obligacji. Dopiero w dniu 22 stycznia 2015 Europejski Bank Centralny (EBC) ogłosił masowy program skupu aktywów. Program obejmuje zakup obligacji przez EBC papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami (ABSPP i CBPP3). Rozpoczęty we wrześniu 2014 r. EBC wprowadził nowy Public Sector Purchase Programme (PSPP). Pod PSPP Eurosystem

19 kupuje obligacje od rządów strefy euro i papiery ze strony instytucji europejskich i krajowych agencji. Zakupy rozpoczęły się 09 marca 2015 i będą trwać co najmniej do września 2016 roku. Rada Prezesów EBC wyjaśniła również, że zakupy będą prowadzone do czasu aż EBC dostrzeże że "trwała korekta w ścieżce inflacji jest zgodna z celem osiągnięcia stopy inflacji poniżej, ale blisko 2% w średnim okresie". W styczniu, EBC postanowiła, że program będzie się składał z miesięcznych zakupów aktywów o 60 mld. [Rys. 7.] Rys. 7. Podział miesięcznych zakupów aktywów przez Euosystem Źródło: Claeys G., Leandro Á., Mandra A. (2015), European centralbank quantitativeeasing: thedetailed manual, Bruegel Policy Contribution, ISSUE 2015/02, s. 3 Około 10 mld - średnia wartość miesięcznych papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami i zakup obligacji objętych programem, rozpoczęto w październiku Dodatkowe 50 mld zostanie skierowane na PSPP. Kwota 6 mld miesięcznie (12 % PSPP) zostanie przeznaczona na zakup długów ponadnarodowych instytucji zlokalizowanych w strefie euro. Pozostałe 44 mld zostanie wykorzystane głównie na zakup papierów dłużnych, podzielonych na 4 mld w posiadaniu EBC (8% z 50 mld dodatkowych zamówień) i 40 mld w posiadaniu KBC. Jednak w części będą również wykorzystywane do zakupu obligacji emitowanych przez agencje krajowe zlokalizowane w strefie euro. EBC nie podano jaki

20 udział 44 mld należy przeznaczyć w szczególności na obligacje, a KBC będzie mógł wybrać pomiędzy obligacjami i obligacjami agencji. Łączna kwota zadłużenia agencji jest stosunkowo mała w porównaniu do łącznej kwoty obligacji państwowych i są one zlokalizowane w trzech krajach: Niemczech, Francji i Hiszpanii. Obligacje te mogłyby odgrywać rolę zapasową w Niemczech, aby przesunąć granice, a dla innych krajów, EBC rozważane jest rozszerzenie listy agencji. W zakresie przyznawania na państwa 44 mld, będzie ona po prostu podzielona między wszystkich kraje strefy euro zgodnie z EBC. Aby móc kupić na rynku wtórnym obligacje muszą mieć rzeczywisty termin zapadalności od 2 do 30 lat denominowane w euro, które mogą stanowić zabezpieczenie dla operacji polityki pieniężnej EBC (albo kraj ma wystarczająco wysoką ocenę lub korzysta z programów pomocowych finansowanych przez UE). Wreszcie, Rada Prezesów postanowiła także, że obligacje uzyskujące mniej niż stopy depozytowe (-0,2%, marzec 2015) zostaną wyłączone z zakupów. Na szczycie kryteriów kwalifikowalności, Rada Prezesów postanowiła również wprowadzić ograniczenia emisji 25 procent i 33 procent limitu emitenta w gospodarstwach Eurosystemu. Przyglądając się bliżej państwowych papierów dłużnych w marcu 2015 roku łączna kwota dla strefy euro wyniosła około 6.2 tn według wartości nominalne (lub około 7.3 tn według wartości rynkowej). Z czego 80% pochodzi z czterech największych krajów ( 1,4 tn we Włoszech, 1,5 tn we Francji, 1,2 tn Niemczech, a 0,8 tn w Hiszpanii). Łączna kwota papierów dłużnych kwalifikujących się do PSPP w marcu 2015 wynosiła około 4,3 tn według wartości nominalnej (lub około 5,3 tn według wartości rynkowej). Wynika to zarówno z wyłączenia obligacji poza zakresem zapadalności 2-30 lat, z wyłączeniem obligacji planowanie poniżej stopy depozytowej. Niemcy są, jedynym krajem, który może mieć wpływ na planowanie wykluczenia obligacji poniżej -0,2 procent. Według danych z marca 2015 wartość obligacji spadła z 787 mld do 659 mld. [Rys. 8.]

21 Rys. 8. Państwowe papiery dłużne według terminu zapadalności (wartość rynkowa), marzec 2015 Źródło: Claeys G., Leandro Á., Mandra A. (2015), European centralbank quantitativeeasing: thedetailed manual, Bruegel Policy Contribution, ISSUE 2015/02, s. 8 Ponadnarodowe europejskie dłużne papiery wartościowe, wyemitowane zostały głównie na pokrycie potrzeb Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej (EFSF), Europejskiego Mechanizmu Stabilizacyjnego (ESM), Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz UE. Zadłużenie to denominowane jest w euro oraz ograniczone jest do kwoty 560,9 mld wartości nominalnej (lub 611,1 mld w wartości rynkowej). Co więcej, papiery dłużne z okresem zapadalności 2-30 lat stanowią mld wartości nominalnej (lub 524,0 mld w wartości rynkowej). [Rys. 9.] Rys. 9. Zadłużenie instytucji europejskich według terminu zapadalności (wartość rynkowa), marzec 2015 Źródło: Claeys G., Leandro Á., Mandra A. (2015), European centralbank quantitativeeasing: thedetailed manual, Bruegel Policy Contribution, ISSUE 2015/02, s. 8 Mimo, że jest trochę za wcześnie, aby rozpocząć omawianie końca QE w Europie, warto ustalić, jak długo może mieć wpływ PSPP na wielkość bilansu Eurosystemu. Jeśli EBC podejmuje decyzję, o wykupie obligacji. Biorąc pod uwagę rozkład zapadalności, już po dziesięciu latach większość zakupionych papierów dłużnych opuści bilans EBC. Oczywiście, to zajmie więcej niż 30 lat dla wszystkich obligacji nabytych w celu umorzenia, ale prawie połowa powinna być umorzona w nieco więcej niż 5 lat, a 75% w około 10 lat, biorąc pod uwagę rozmieszczenie okresu zapadalności obligacji w krótkim okresie i gotowość EBC, aby być neutralne względem rynku. [Rys. 10.]

22 Rys. 10. Zmiany w bilansie EBC - Źródło: Wall Street Journal: Πέντε πράγματα που πρέπει να γνωρίζουμε για την αγορά ομολόγων της ΕΚΤ, (2015), Crash magazin online, 23 styczeń 2015, data odczytu: r. Poniżej przedstawiono, zapadalność obligacji państw strefy euro i ponadnarodowych skupionych w ramach PSPP przy założeniu zakończenia programu we wrześniu [Rys. 11.] Rys. 11. Zapadalności aktywów zakupionych przez EBC w ramach QE Źródło: Claeys G., Leandro Á., Mandra A. (2015), European centralbank quantitativeeasing: thedetailed manual. Bruegel Policy Contribution, ISSUE 2015/02, s. 8

23

24 6. Podsumowanie Podsumowanie efektów zastosowanych instrumentów niestandardowych, wskazuje na ich skuteczność w odniesieniu do poprawy płynności rynków finansowych oraz redukcji stóp krótkoterminowych. Zatem niestandardowe instrumenty polityki pieniężnej okazały się skutecznym narzędziem łagodzenia napięć na rynkach finansowych i przywracania stabilności systemu finansowego. Mniej jednoznaczne wnioski dotyczą oddziaływania niekonwencjonalnej polityki pieniężnej na wysokość długoterminowych stóp procentowych oraz wielkość wskaźników makroekonomicznych, takich jak bezrobocie czy wzrost gospodarczy. Oceniając efektywność polityki skupu aktywów przez analizowane banki centralne należy podkreślić, że o ile wdrożenie tego instrumentu w okresie dużych turbulencji na rynkach, w warunkach deficytu płynności na rynku międzybankowym oraz w wielu innych segmentach rynków finansowych, wydaje się uzasadnione, o tyle uruchomienie kolejnych faz programu w warunkach względnie normalnego funkcjonowania rynków, nasuwa obawy o zbyt głębokie ingerowanie władz monetarnych w rynek prywatny, niemające uzasadnienia w zagrożeniu dla stabilności systemu finansowego. Polityka skupu aktywów sektora prywatnego i publicznego przyczyniła się do niespotykanej wcześniej ekspansji bilansów banków centralnych. [Tab. 1.] [Rys.12.] Tab. 1. Program luzowań ilościowych w bankach centralnych U. K.* Japonia USA Strefa EURO $ 2 tn 836 bn Wartość 375 bn 125 tn ($ 4 tn)** ( 1140 bn)*** % PKB 21% 26% 12% (25%) 9% (12%) % rynku obligacji 27% 16% 18% 14% % rocznej emisji brutto 91% 69% 26% 54% % rocznej emisji netto 107% 347% 85% 262% * Kwota odnosi się do wartości pieniężnych rynku skupu obligacji ** W tym zakupów hipotecznych papierów wartościowych ** Dołączając zabezpieczenie obligacji, papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami i europejskiej kwoty zadłużenia instytucji dotyczy wartości kwoty / rynkowej, a nie wartości skupu nominalnej obligacji - Źródło: How Quantitative Easing Differs in Japan and Europe (2015). 17 kwiecień 2015, https://www.stratfor.com/sites/default/files/styles/stratfor_large s_/public/styles/stratfor_large s_/public/main /images/europe_japan_us.png?itok=rva5g9hb data odczytu: r.

25 Polityka skupu aktywów przez banki centralne okazała się skuteczna w zwiększaniu płynności systemu finansowego, jednak nie zdołała wywołać pożądanych skutków w odniesieniu do zwiększania akcji kredytowej. Nowo wyemitowany pieniądz trafiał na rachunek rezerw banków komercyjnych, zwiększając ich płynność, a co za tym idzie zdolności pożyczkowe. Leżące u podstaw polityki Quantitative Easing oczekiwania banków centralnych co do pobudzenia akcji kredytowej nie zostały jednak spełnione. Zwiększone zdolności kredytowe nie zaowocowały bowiem wzrostem strumienia kredytów, o czym świadczą rosnące kwoty na rachunkach rezerw w banku centralnym, traktowane jako bufor płynności na wypadek zaostrzenia kryzysu. Rys. 12. Wartość aktywów banków centralnych (% PKB) - Źródło: Hartley J. (2014) Bank Of Japan Announces More Quantitative Easing: The Next Chapter In Abenomics, 11 styczeń 2014, data odczytu: r. Ożywiona dyskusja nad skutecznością niestandardowych działań w polityce pieniężnej, jaką jest QE (we wszystkich jej odmianach) wynika z faktu iż daje bardzo różne wyniki. W krajach, których banki centralne przyjęły go, zaobserwowano zróżnicowane skutki. QE okazało się skuteczne w pobudzaniu gospodarki amerykańskiej po kryzysie finansowym, a równolegle nie udało się utrzymać niskiej stopy inflacyjnej w Japonii i zagwarantować stabilnych stóp inflacji w Wielkiej Brytanii. Inną kwestią jest, że dość powszechne zastosowanie niestandardowych instrumentów polityki pieniężnej sprawiło, że

26 bankowość centralna zyskała nowy wymiar, a powrót do status quo polityki pieniężnej sprzed kryzysu będzie trudny do osiągnięcia. Nie należy również zapominać iż niezwykle ważnym a zarazem pomijanym aspektem w teorii monetarnej, jest efekt psychologiczny. Jeżeli sytuacja ekonomiczna nie jest stabilna, a dane nastrajają do najgorszych oczekiwań to Quantitative Easing może mieć wpływ na zachowania ludzi. Zastrzyk płynności do systemu, jaki QE reprezentuje, może być postrzegane jako wielki wzmacniacz zaufania na rynkach. To wszystko kwestia schematów myślowych: im bardziej gospodarka może się rozwijać, w celu zwiększenia dobrobytu ludzi, tym bardziej są oni zachęcani, aby wykorzystać swoje oszczędności na konsumpcje lub inwestycje. To sedno mechanizmów bez których nie może odnieść sukcesu polityka pieniężna.

27 Literatura Szczepańska O., Sotomska-Krzysztofik P., Pawliszyn M. (2004), Banki centralne wobec kryzysów w systemie bankowym, Materiały i Studia, NBP, z Stachurska Waga M. (2012), Działania Europejskiego Banku Centralnego wobec kryzysu. ANALIZY BAS. nr 9(76), s Claeys G., Leandro Á., Mandra A. (2015), European centralbank quantitativeeasing: thedetailed manual. Bruegel Policy Contribution, ISSUE 2015/02 Fawleyand Brett W., Neely Christopher J. (2013), Four Storiesof Quantitative Easing. Federal Reserve Bank, Nr 95(1), s Burda M., Wyplosz Ch. (2000), Makroekonomia, podręcznik europejski, PWE, Warszawa Pyka I. (2011) Niezależność banku centralnego z perspektywy globalnego kryzysu finansowego. Zeszyty Naukowy, nr 11, s Smaga M., Włudyka T. (2012), Instytucje gospodarki rynkowej. Wolters Kluwer Polska, Warszawa, s. 209 Raport o inflacji (2012), Narodowy Bank Polski, Rada Polityki Pieniężnej Machelski T. (2012), Rola Europejskiego Banku Centralnego w ramach instytucjonalnych uwarunkowań stabilności finansowej Unii Gospodarczej i Walutowej. STUDIA BAS, nr 3(31), s Matusewicz M. (2012), Strefa euro a globalny kryzys finansowy XXI wieku. STUDIA BAS, nr 3(31), Numery stron Joyce M., Tong M., Woods R. (2011), The United Kingdom s quantitative easing policy: design, operation and impact. Quarterly Bulletin, Nr 2011 Q3, s Zmiany w strategii Banku Japonii w 2012 r (2012), NOTATKA

28 Netografia Cavallo E. A Brief History of Quantitative Easing. data odczytu: r. Hartley J. (2014), Bank Of Japan Announces More Quantitative Easing: The Next Chapter In Abenomics. 03 listopad data odczytu: r. EUROPA Streszczenie prawodawstwa UE (2011). onomic_framework/o10001_pl.htm data odczytu: r. EUROPEJSKI BANK CENTRALNY - EUROSYSTEM. https://www.ecb.europa.eu/ecb/orga/independence/html/index.pl.html data odczytu: r. Siemaszko A. (2012), Europejski Bank Centralny wobec kryzysu strefy euro. 28 sierpień data dostępu r. How Quantitative Easing Differs in Japan and Europe (2015). 17 kwiecień https://www.stratfor.com/analysis/how-quantitative-easing-differs-japan-and-europe data odczytu: r. Luzowanie ilościowe. data dostępu r. Allen K. (2015) Quantitative easing around the world: lessons from Japan, UK and US. 22 styczeń data odczytu: 22 maja 2015r Irwin N. (2014), Quantitative Easing Is Ending. Here s What It Did, in Charts. 29 październik data odczytu: r. Amadeo K. What Is Quantitative Easing? Definition and Explanation. data odczytu: 19 maja 2015r. Spis ilustracji Rys. 1. Teoria QE

29 Rys. 2. Wartość aktywów FED Rys. 3. Skumulowane APF zakupy papierów wartościowych Rys. 4. Skumulowane zakupy według terminów zapadalności Rys. 5. Deklarowana maksymalna wielkość programu APP Rys. 6. Aktywa BoJ/PKB Rys. 7. Podział miesięcznych zakupów aktywów przez Euosystem Rys. 8. Państwowe papiery dłużne według terminu zapadalności (wartość rynkowa), marzec 2015 Rys. 9. Zadłużenie instytucji europejskich według terminu zapadalności (wartość rynkowa), marzec 2015 Rys. 10. Zmiany w bilansie EBC Rys. 11. Zapadalności aktywów zakupionych przez EBC w ramach QE Rys. 12. Wartość aktywów banków centralnych (% PKB) Spis tabel Tab. 1. Program luzowań ilościowych w bankach centralnych

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA

GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA Pod koniec ubiegłego tygodnia Europejski Bank Centralny ogłosił rozpoczęcie operacji

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa I. Polityka pieniężna EBC Znowu kamienie milowe :-) Kamień 1: utworzenie strefy euro 1992-1998 Traktat z Maastricht, art.109j: Kryteria konwergencji Kraje prowadzą

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

BANKI SPÓŁDZIELCZE I ZRZESZAJĄCE W 2013 r.

BANKI SPÓŁDZIELCZE I ZRZESZAJĄCE W 2013 r. BANKI SPÓŁDZIELCZE I ZRZESZAJĄCE W 213 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych Warszawa, kwiecień 213 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski banki spółdzielcze

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Tygodnia Małe jest piękne. Inteligentne rozwiązania dla wymagających Klientów. Warszawa, marzec 2012 r.

Podsumowanie Tygodnia Małe jest piękne. Inteligentne rozwiązania dla wymagających Klientów. Warszawa, marzec 2012 r. Podsumowanie Tygodnia Małe jest piękne Inteligentne rozwiązania dla wymagających Klientów CZY LTRO TO TO SAMO CO QE? Zgodnie z naszymi oczekiwaniami w ostatnim miesiącu wzrosty na rynku małych spółek istotnie

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014 BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku Warszawa, 24 czerwca 2014 Otoczenie makroekonomiczne Gospodarka stopniowo przyspiesza Dalsza poprawa sytuacji na rynku pracy 7.0 5.0 3.0

Bardziej szczegółowo

Ramka 1 Środki z zakresu polityki pieniężnej uchwalone przez Radę Prezesów 6 września 2012 r.

Ramka 1 Środki z zakresu polityki pieniężnej uchwalone przez Radę Prezesów 6 września 2012 r. Ramka 1 Środki z zakresu polityki pieniężnej uchwalone przez Radę Prezesów 6 września 2012 r. 6 września 2012 r. Rada Prezesów podjęła decyzję w sprawie sposobu realizacji bezwarunkowych transakcji monetarnych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

DUALIZM W USA QUANTITATIVE EASING 21 KWIETNIA 2011 USA

DUALIZM W USA QUANTITATIVE EASING 21 KWIETNIA 2011 USA USA DUALIZM W USA Quantitative Easing 3? Poprawiające się dane makro Kluczowy czerwiec Istotnym wydarzeniem ostatnich dni było obniżenie perspektywy amerykańskiego ratingu kredytowego przez międzynarodową

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, wrzesień 2014 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

INSTRUMENTY POLITYKI PIENIĘŻNEJ NBP W KONTEKŚCIE DOSTOSOWAŃ DO WYMOGÓW ESBC

INSTRUMENTY POLITYKI PIENIĘŻNEJ NBP W KONTEKŚCIE DOSTOSOWAŃ DO WYMOGÓW ESBC Wiesława Bogusławska Katedra Makroekonomii Uniwersytet Szczeciński INSTRUMENTY POLITYKI PIENIĘŻNEJ NBP W KONTEKŚCIE DOSTOSOWAŃ DO WYMOGÓW ESBC 1. Wprowadzenie Podpisanie w grudniu 1991 roku Układu Europejskiego,

Bardziej szczegółowo

USA: 40 mld dolarów miesięcznie z Fed ma pobudzić konsumpcję 29 września 2012

USA: 40 mld dolarów miesięcznie z Fed ma pobudzić konsumpcję 29 września 2012 Richard Fischer, prezes oddziału Rezerwy Federalnej w Dallas, skrytykował obecną politykę amerykańskiego banku centralnego, by wykupować zabezpieczone hipotecznie papiery wartościowe. Ma to być element

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Sierpień 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarz MF... 7 ul. Świętokrzyska

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY EUR/PLN w świetle bieżącej polityki EBC

RAPORT SPECJALNY EUR/PLN w świetle bieżącej polityki EBC EUR/PLN W ŚWIETLE BIEŻĄCEJ POLITYKI EBC Luzowanie ilościowe w strefie euro jak dotąd sprzyjało aprecjacji złotego wobec wspólnej waluty. Pomimo chwilowego rozczarowania rynków finansowych skromną skalą

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Zbigniew Polański Redaktor prowadząca: Lidia Męzińska Redakcja i korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Wojciech Kwiatkowski Copyright 2014

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 2 Wielka Brytania jest wciąż ekonomiczną potęgą. Według Banku Światowego to 6. gospodarka świata z PKB przekraczającym 2,5 bln dolarów, co stanowi ok.

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 214 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, czerwiec 214 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski W

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 127 ust. 2 tiret pierwsze art. 127 ust. 2,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 127 ust. 2 tiret pierwsze art. 127 ust. 2, L 14/30 21.1.2016 WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO (UE) 2016/65 z dnia 18 listopada 2015 r. w sprawie redukcji wartości w wycenie stosowanych przy implementacji ram prawnych polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. Co ma potencjał zysku? sierpień 2011 2 Sztandarowy fundusz dla klientów

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Wyniki Grupy Banku Pocztowego za 2012 rok. Warszawa, 28 lutego 2013 r.

Wyniki Grupy Banku Pocztowego za 2012 rok. Warszawa, 28 lutego 2013 r. Najwyższy zysk w historii Wyniki Grupy Banku Pocztowego za 2012 rok Warszawa, 28 lutego 2013 r. Najważniejsze osiągnięcia 2012 roku Rekordowe dochody i zysk netto: odpowiednio 298,3 mln zł (+ 15% r/r),

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Art. 227 ust. 1 Konstytucji Centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA MONETARNA BANKU CENTRALNEGO

POLITYKA MONETARNA BANKU CENTRALNEGO POLITYKA MONETARNA BANKU CENTRALNEGO PRZEWODNIK METODYCZNY OPRACOWAŁA dr hab. Mirosława CAPIGA 1 Ogólne informacje o przedmiocie: Cel przedmiotu: 1. Zapoznanie studenta z podstawowymi pojęciami z zakresu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Warszawa, 06 maja 2010 r. Agenda Wyniki sprzedażowe Pioneer Pekao TFI Rynek obligacji nieskarbowych Odpowiedź Pioneer Pekao TFI nowe produkty Strona 2 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Grudzień 2013

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Grudzień 2013 Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Grudzień 2013 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8-9 ul.

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

RELACJA Z NASZEJ PODRÓŻY DO USA

RELACJA Z NASZEJ PODRÓŻY DO USA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH RELACJA Z NASZEJ PODRÓŻY DO USA CO Z TYMI PODWYŻKAMI STÓP? IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH RELACJA Z PODRÓŻY DO USA CO Z TYMI PODWYŻKAMI STÓP? Na początku marca br. nasz zespół

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny.

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny. UZASADNIENIE Jednym z największych wyzwań stojących przed rynkami finansowymi wobec ostatniego kryzysu finansowego (zapoczątkowanego tzw. kryzysem subprime na rynku amerykańskim) było zapewnienie płynności

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Banku BPH w II kw. 2015 r.

Wyniki finansowe Banku BPH w II kw. 2015 r. Wyniki finansowe Banku BPH w II kw. 2015 r. wideokonferencja 13 sierpnia 2015 r. 1 2 kw. 2015 r. najważniejsze informacje Zyskowność Zysk netto 5 mln zł, zysk brutto 15 mln zł Wyniki Koszty Jakość Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprzedaży obligacji oszczędnościowych w grudniu i w całym 2014 roku.

Wyniki sprzedaży obligacji oszczędnościowych w grudniu i w całym 2014 roku. Wyniki sprzedaży obligacji oszczędnościowych w grudniu i w całym 2014 roku. W grudniu 2014 sprzedano obligacje oszczędnościowe o łącznej wartości 685,7 mln zł. Jest to najlepszy miesięczny wynik od listopada

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo