INSTYTUCJA DOBREGO SĄSIEDZTWA PRZY USTALANIU WARUNKÓW ZABUDOWY EWOLUCJA POGLĄDÓW DOKTRYNY I ORZECZNICTWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INSTYTUCJA DOBREGO SĄSIEDZTWA PRZY USTALANIU WARUNKÓW ZABUDOWY EWOLUCJA POGLĄDÓW DOKTRYNY I ORZECZNICTWA"

Transkrypt

1 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... Człowiek i Środowisko 34 (3-4) 2010, s Anna Fogel INSTYTUCJA DOBREGO SĄSIEDZTWA PRZY USTALANIU WARUNKÓW ZABUDOWY EWOLUCJA POGLĄDÓW DOKTRYNY I ORZECZNICTWA ABSTRAKT Przedmiotem artykułu jest analiza prawna jednego z podstawowych warunków wydania decyzji o warunkach zabudowy, określanego jako dobre sąsiedztwo. Autorka wskazuje na wyraźne zmiany w interpretacji tego przepisu, dokonywane zarówno przez przedstawicieli doktryny, jak i sądy administracyjne. Tym niemniej nadal podstawowym elementem uwzględnianym przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy jest ład przestrzenny. 1. Uwagi wstępne Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 1, jest jednym z aktów administracyjnych dokonujących określenia sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Decyzja ta wydawana jest jednak wyłącznie w sytuacji, gdy dla danego terenu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) 81

2 Anna Fogel Dodatkowo, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi m.in. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich; 2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Jak wskazuje Z. Niewiadomski, decyzja o warunkach zabudowy, w odróżnieniu od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie kształtuje sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości, gdyż takie uregulowanie ustawodawca wprowadził w art. 6 ust. 1 ustawy wobec planu miejscowego 2. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy ma co do zasady związany charakter. Wynika to z art. 64 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Natomiast zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy przepis art. 1 ust. 2 tej ustawy nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Regulacja ta ma odpowiednie zastosowanie do decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że organ właściwy do wydania decyzji o warunkach zabudowy jest obowiązany ją wydać, jeżeli spełnione zostały wymogi określone w art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (przede wszystkim tzw. zasady dobrego sąsiedztwa) oraz wniosek jest zgodny z przepisami odrębnymi. Zgodność należy przy tym określić jako spójność rozpatrywanych norm, ich jednokierunkowość 3. 2 Z. Niewiadomski (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz. Wyd. 5. Warszawa 2009, s Por. Ibidem, s Z Niewiadomski wskazuje przy tym, że przyjęcie takiego rozumienia zgodności byłoby interpretacją godzącą w regułę mówiącą, że należy przyjmować wykładnię przepisów korzystna dla inwestora, który korzysta lub będzie korzystał z uprawnień właścicielskich. Należy jednak zauważyć, że przepisy Ustawy nie ustanawiają takiej reguły; jest ona odpowiednim przeniesieniem zasady wolności budowlanej wprowadzonej przez przepisy Prawa budowlanego. Uwzględnianie w procesie inwestycyjnym jedynie uprawnień właściciela, z pominięciem wymogów interesu publicznego oraz przykładowo ochrony środowiska (które korzystają ze szczególnych unormować zarówno w art. 74 Konstytucji RP jak i art. 3 oraz 4 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, prowadziły to wniosków dalece jednostronnych. 82

3 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... Wydanie decyzji o warunkach zabudowy uzależnione jest od spełnienia łącznie przesłanek określonych art. 61 ust. 1 pkt. 1-5, to jest: a) kontynuacji funkcji oraz możliwości ustalenia wymogów dla nowej zabudowy na zasadach tzw. dobrego sąsiedztwa b) dostępności do drogi publicznej c) wystarczającego uzbrojenia terenu d) braku konieczności uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne e) zgodności z przepisami odrębnymi Zasada dobrego sąsiedztwa Jednym z głównych zagadnień wymagających interpretacji jest spełnienie warunku dobrego sąsiedztwa. Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt. 1 u.p.z.p., co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, ma być zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Oznacza to, że jeżeli brak jest zabudowanej działki sąsiedniej dostępnej z tej samej drogi publicznej, organ powinien odmówić wydania decyzji o warunkach zabudowy, niezależnie od tego, że zamierzenie inwestycyjne w pozostałym zakresie jest zgodne z przepisami ustawy (np. teren ma zapewnione właściwe uzbrojenie) lub że jest zgodne z przepisami odrębnymi. Należy zauważyć, że instytucja prawna tzw. dobrego sąsiedztwa nie jest skonstruowana w sposób precyzyjny i dopuszcza pewien luz decyzyjny organu administracji, co nie oznacza uznaniowości. Dotyczy to przede wszystkim określenia w konkretnej sytuacji, które działki powinny być uznane za działki sąsiednie, w jaki sposób określać obszar analizowany oraz w jaki sposób określić wymagania dotyczące nowej zabudowy. Każdorazowo jednak organ obowiązany jest ocenić, czy zachodzą poszczególne przesłanki warunkujące tzw. dobre sąsiedztwo i dopiero łączne spełnienie 4 Trzy ostatnie przesłanki nie będą przedmiotem szczegółowych rozważań w niniejszym artykule. 83

4 Anna Fogel wszystkich przesłanek dobrego sąsiedztwa stanowi materialnoprawną podstawę wydania decyzji o warunkach zabudowy 5. Ustalenie spełnienia ustawowego wymogu zawartego w tym przepisie wymaga zatem analizy następujących pojęć: działka sąsiednia dostępność zabudowanej działki sąsiedniej z tej samej drogi publicznej działka zabudowana Pojęcie działki sąsiedniej Początkowo istniały wyraźne wątpliwości interpretacyjne dotyczące tego pojęcia. Zarówno w doktrynie a także interpretacji dokonanej przez Ministerstwo Infrastruktury prezentowane było bardzo rygorystyczne stanowisko, uznające że przez działkę sąsiednią należy rozumieć działkę posiadającą przynajmniej jedną wspólną granicę z działką objętą wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy 6. Przeważało jednak stanowisko oparte na zasadach wykładni funkcjonalnej, przyjmujące, że przez działki sąsiednie należy rozumieć nie tylko działki bezpośrednio graniczące z działką objętą wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ale również działki położone w dalszym sąsiedztwie, pojmowanym jako pewną urbanistyczną całość (tak zwłaszcza w komentarzach: T. Bąkowski i Z. Niewiadomski 7 ). Obecnie za utrwalony w orzecznictwie należy uznać pogląd, że za działkę sąsiednią należy uznać każdą działkę znajdującą się również w sąsiedztwie, o ile sąsiedztwo to tworzy pewną 5 Również J. Goździewicz-Biechońska, Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, (cechy szczególne), Państwo i Prawo 2010, nr 2, s , wskazuje na pewien element uznania w ustaleniu wymagań dla nowej zabudowy. Swoboda organu jest według tej Autorki związana nie tylko z interpretacją pojęcia działka sąsiednia, lecz również z ustaleniem warunków i zasad zagospodarowania terenu i zabudowy, zapewniających kontynuację jej funkcji oraz cech. 6 Por. M. Szewczyk W sprawie interpretacji pojęcia działka sąsiednia. Casus 2005, nr 1, s. 7 oraz interpretacja Ministerstwa Infrastruktury, Departament Ładu Przestrzennego pod datą r. tekst i odnośnik do strony internetowej (obecnie nieaktywny), w: Plany, decyzje i ochrona środowiska. Zeszyt ZOIU 2/05,Wrocław 2005, s Z. Niewiadomski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2005, s oraz T. Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Zakamycze 2004, s Por. również: R. Kijowski, Zabudowa nieruchomości na terenach nie objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, Casus 2005, nr 3, s. 11 i nast. 84

5 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... urbanistyczną całość. Sąsiedztwo to, jakkolwiek nie może być sprowadzane do sąsiedztwa bezpośredniego, jest jednak nadal sąsiedztwem bliskim czy wręcz najbliższym. Takie stanowisko zostało wyrażone m.in. w Wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2009 r. IV SA/Wa 2102/08 LEX nr : Pojęcia działka sąsiednia nie można sprowadzać do pojęcia działki bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji, winno być ono utożsamiane z najbliższym sąsiedztwem, sąsiedztwem urbanistycznym, Wyroku WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2009 r. II SA/Ol 869/09: Przez pojęcie działki sąsiedniej nie można rozumieć wyłącznie działki graniczącej bezpośrednio z terenem inwestycji, ale należy pojęcie to odnieść do terenów położonych w okolicy, tworzącej pewną urbanistyczną całość. Całość ta nie może być oczywiście pojmowana zbyt rozlegle, gdyż pojęcie sąsiedztwa narzuca pewną bliskość, ale nie może być ona wyznaczana tylko i wyłącznie przez linię graniczną. Na rozległość badanego terenu winny wpływać występujące na nim uwarunkowania faktyczne i prawne. Każdy przypadek wymaga odrębnej analizy w kontekście ochrony istniejącego ładu przestrzennego. W związku z tym zadaniem właściwego organu jest ustalenie, czy nowa zabudowa będzie mogła obiektywnie i bezkolizyjnie współistnieć z obecną już funkcją istniejącej zabudowy, a także, czy charakter nowej zabudowy w przyszłości nie ograniczy zastanego sposobu użytkowania sąsiedniego terenu oraz wyroku NSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. II OSK 582/08: Choć z literalnego brzmienia art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. rzeczywiście wynika wymóg ( działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej ), to jednak niespełnienie go nie może być a limine przesłanką odmowy lokalizacji inwestycji, w sytuacji, jeżeli w okolicy tworzącej urbanistyczną całość znajdują się już zabudowania pozwalające na określenie wymagań zabudowy nowej Działka sąsiednia a obszar analizowany W orzecznictwie daje się przy tym zauważyć wyraźne utożsamienie pojęcia sąsiedztwa z obszarem analizowanym wyznaczanym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 8. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji 8 Dz.U r., Nr 164, poz

6 Anna Fogel ustawowej zawartej w art. 61 ust. 6 i 7 ustawy 9. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż działką sąsiednią jest każda działka znajdująca się w obrębie obszaru analizowanego 10. Stanowisko takie budzi jednak zasadnicze wątpliwości co do prawidłowości dokonanej wykładni. Przede wszystkim wskazać należy, że art. 61 ust. 6 ustawy nie odnosi się do pojęcia obszaru analizowanego. Pojęcie obszaru analizowanego w ogóle nie zostało zdefiniowane przez ustawy, przez co utrudnione jest dokonanie systemowej analizy tego pojęcia. Termin ten został zdefiniowany w przywołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury 2 pkt. 4, zgodnie z którym przez obszar analizowany należy rozumieć teren określony i wyznaczony granicami, którego funkcję zabudowy i zagospodarowania oraz cechy zabudowy i zagospodarowania analizuje się w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania. Należy przypomnieć, że wobec podnoszonych zarzutów co do konstytucyjności delegacji ustawowej do wydania tego rozporządzenia, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2010 r. orzekł o jej zgodności z Konstytucją. W uzasadnieniu wskazane zostało m.in., że nie da się zatem wykluczyć takiej możliwości, że w praktyce proces ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla danego zamierzenia 9 Art. 61 ust. 6: Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego. 7. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 6, należy określić wymagania dotyczące ustalania: 1) linii zabudowy; 2) wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu; 3) szerokości elewacji frontowej; 4) wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki; 5) geometrii dachu (kąta nachylenia, wysokości kalenicy i układu połaci dachowych). 10 Pogląd taki został między innymi wyrażony w Wyroku NSA z dnia 3 grudnia 2008 r. II OSK 1520/07 (z zastrzeżeniem, że obszar urbanistyczny ma tworzyć całość urbanistyczną) oraz wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 657/06, publ. LEX nr (w tym wyroku wskazane zostało jednak, że pojęcie obszaru analizowanego w rozumieniu powołanego rozporządzenia, jest oczywiście szersze od pojęcia działki sąsiedniej, nie może być interpretowane w oderwaniu od przepisów ustawy i prowadzić do naruszenia jej postanowień). 86

7 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... inwestycyjnego odbywać się będzie częściej na podstawie stosowania przez organ administracji przepisów rozporządzenia, w tym pojęcia obszaru analizowanego, niż samych przepisów ustawy, w tym definicji działki sąsiedniej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, jest to jednak sytuacja występująca w mniejszym lub większym stopniu w przypadku każdego aktu wykonawczego wydanego na podstawie delegacji ustawowej 11. Istotne jest jednak, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury ma jedynie wykonawczy charakter i jako akt niższego rzędu nie może stanowić o rozszerzającej interpretacji art. 61 ustawy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury reguluje szczegółowe warunki określania cech nowej zabudowy, a nie zasady określania istnienia (lub nie) dobrego sąsiedztwa. Zgodnie z 3 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu organ wyznacza wokół działki budowlanej, której dotyczy, wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszar analizowany i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy. Przywołana wyżej definicja obszaru analizowanego wyraźnie wskazuje, że jest to element ustalania wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania, następczy wobec ustalenia samych podstaw do wskazania działki sąsiedniej, a nie tożsamy z pojęciem sąsiedztwa. Oznacza to, że art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy nie odnosi pojęcia działki sąsiedniej do obszaru analizowanego. Obszar analizowany ma służyć określaniu cech nowej zabudowy. Wynika to z redakcji przepisu zawierającego delegację ustawową do wydania rozporządzenia 12. Natomiast dla ustalenia wymagań takich jak kolorystyka, 11 Wyrok TK z dnia r. K 17/08 OTK-A 2010/6/61, Dz.U.RP 2010/137/ Jak wskazywał M. Szewczyk, op. cit., s. 8, wykazując różnice pomiędzy językowym i funkcjonalnym znaczeniem pojęć działka sąsiednia i obszar analizowany, na gruncie rozporządzenia z dnia r. każda działka sąsiednia jest działką położoną w granicach obszaru analizowanego, ale nie odwrotnie: nie każda działka położona w granicach obszaru analizowanego jest działką sąsiednią. Również K. Małysa-Sulińska stoi na stanowisku, że pojęcia działa sąsiednia i działka w obszarze analizowanym nie są synonimami. Jak wskazuje, Przez pojęcie działka sąsiednia należy rozumieć działkę znajdującą się w tworzącym pewną urbanistyczną całość otoczeniu terenu planowanej inwestycji, przy czym teren ten nie zawsze będzie pokrywał się z obszarem analizowanym wyznaczonym na potrzeby przeprowadzenia analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków określanych dla nowej zabudowy. Por. K. Małysa-Sulińska, Dobre sąsiedztwo jako przesłanka wydania decyzji o warunkach zabudowy, Casus 2009, nr 1, s. 8 87

8 Anna Fogel geometria dachów, linia zabudowy, niezbędne jest odniesienie się do znacznie szerszego terenu, tak aby zagwarantować rzeczywistą harmonię i spójność kształtowanej przestrzeni 13. Orzecznictwo sądowo-administracyjne przyjmuje zatem taką wykładnię zasady dobrego sąsiedztwa, która umożliwia tworzenie nowej zabudowy jako uzupełnienia już istniejących całych przestrzennych układów urbanistycznych. Granice obszaru analizowanego, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, wyznacza się w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, nie mniejszej jednak niż 50 metrów. W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowała się linia wykładni rozszerzającej, wskazującej, że przepis ten określa jedynie minimalną wielkość obszaru analizowanego, dopuszczając tym samym ustalenie obszaru analizowanego o promieniu przekraczającym 150 m, co pozwala na ustalenie rozległości badanego terenu dla każdego przypadku oddzielnie 14. Jednak również należy wskazać na linię orzecznic- 13 Por. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2006 r. II OSK 1440/05: Nie oznacza to jednak, że tylko zabudowa jednej działki sąsiedniej wyznacza sposób zabudowania na działce, której ma dotyczyć decyzja o warunkach zabudowy. Z przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, który określa sposób zabudowania co najmniej jednej działki sąsiedniej, nie można wyprowadzać wniosku, iż tym samym sposób zabudowania tej jednej działki przesądza o wymaganiach dotyczących nowej zabudowy. Spełnienie warunku, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, otwiera możliwość dokonania analizy zabudowy na większym obszarze, a nie tylko na jednej działce sąsiedniej, i to działce bezpośrednio graniczącej z działką, na której planowana jest nowa zabudowa. Temu celowi służy wyznaczenie obszaru analizowanego; obejmuje on teren, którego funkcje zabudowy i zagospodarowania oraz cechy zabudowy i zagospodarowania analizuje się w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania. Takie rozumienie tego przepisu jest zgodne z celami ustawy, która nakazuje uwzględniać wymagania ładu przestrzennego oraz walory architektoniczne i krajobrazowe (art. 1, ust. 2, pkt 1 i 2 ustawy). Analogicznie: Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2008 r. II SA/Po 68/08: Analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu przeprowadza się, biorąc pod uwagę zagospodarowanie wszystkich działek znajdujących się w granicach obszaru analizowanego, a nie wyłącznie działek, które mają dostęp do tej samej drogi publicznej, do której dostęp ma działka objęta wnioskiem. Por. również wyrok WSA w Gdańsku z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 690/08, Lex nr Por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 lipca 2007 r. IV SA/Wa 742/07: Organ obowiązany jest maksymalnie szeroko określić możliwości zagospodarowania terenu, dając gwarancje zgodności z porządkiem planistyczno-przestrzennym określonego rodzaju inwestycji. Por. także wyrok NSA z r. II OSK 1440/05, ONSAiWSA 2007, nr 6, poz

9 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... twa ograniczającą rozszerzającą interpretację pojęcia działki sąsiedniej i obszaru analizowanego Uwzględnianie ładu przestrzennego przy interpretacji dobrego sąsiedztwa Jak zostało już wskazane, art. 56 ust. 2 ustawy, mający odpowiednio zastosowanie do decyzji o warunkach zabudowy, wprost stanowi, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego 16. Jednak nawet w odniesieniu do inwestycji celu publicznego w orzecznictwie wskazuje się na konieczność uwzględniania ładu przestrzennego 17. Odpowiednie zastosowanie do decyzji o warunkach zabudowy regulacji, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie może być jednak stosowane dosłownie. Art. 61 ust. 1 ustawy nakazuje bowiem uwzględniać specyfikę dobrego sąsiedztwa, zawierającą w swojej warstwie normatywnej i aksjologicznej uwzględnienie ładu przestrzennego. Nie oznacza to zatem w żadnym wypadku całkowitego pominięcia normatywnej treści art. 1 ust. 2 ustawy. 15 Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2010 r. II SA/Bk 637/09: Skoro obszar analizowany służyć ma do wskazania działek sąsiednich, spełniających warunki tzw. dobrego sąsiedztwa, interpretacja sposobu wyznaczenia granic tego obszaru przepisem 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy ( ) nie może abstrahować od pojęcia sąsiedztwa w języku potocznym. Logiczna interpretacja tego przepisu, jako przepisu wykonawczego do art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy nakazuje uznać, że określane w nim odległości pomimo użycia zwrotu w odległości nie mniejszej niż, stanowią w zasadzie limit (górną granicę) rozmiarów obszaru analizowanego, poza którymi inwestor może poszukiwać tzw. dobrego sąsiedztwa (działki sąsiedniej) jedynie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. 16 Por. Wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2009 r. II SA/Kr 1117/08: Przyjęcie, iż podstawą odmowy ustalenia lokalizacji może być niezgodność z normami niedookreślonymi takimi jak przepisy art. 1 ust. 2 pkt 1 oraz art. 2 pkt 1 ustawy, jest sprzeczne z charakterem decyzji, pozostawiając nadmierny luz decyzyjny organom administracji publicznej. Oparcie decyzji negatywnej na klauzuli generalnej, jaką jest ład przestrzenny, jego kształtowanie i ochrona, czyniłoby z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego orzeczenie o charakterze zbliżonym do uznaniowego. 17 Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2009 r. II SA/Gd 842/08: W postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, organ nie może zaniechać oceny planowanej inwestycji z punktu widzenia spełnienia wymogów ładu przestrzennego. 89

10 Anna Fogel Jak wskazuje się w doktrynie, pojęcie dobrego sąsiedztwa jest ściśle powiązane z zasadami planowania przestrzennego określonymi w art. 1 ustawy. W szczególności dobre sąsiedztwo dotyczy pewnych struktur urbanistycznych, które mieszczą się w pojęciu ładu przestrzennego i utrzymują ów ład przestrzenny. Celem tego przepisu jest zatem zagwarantowanie ładu przestrzennego, tak więc zastanawiając się nad szerokim pojęciem sąsiedztwa należy brać pod uwagę wpływ inwestycji na otoczenie w sensie urbanistycznym 18. W odniesieniu do wymogu zapewnienia ładu przestrzennego, jak również innych, omówionych niżej wartości, szczególnie istotne jest ustalenie zakresu obowiązywania przepisów nakładających taki obowiązek. Przede wszystkim należy określić, czy jest to przepis mający normatywną treść oraz czy jest to przepis zawierający pojęcie niedookreślone, czy też przepis odsyłający. Istotą przepisów odsyłających (inaczej przepisów regulujących zastosowanie innych przepisów) jest to, że znajdują się one w sekwencji przepisów prawnych, stanowiących podstawę rekonstrukcji norm prawnych, ze względu na funkcję łączenia poszczególnych przepisów, a nie ze względu na bezpośrednie treściowe odniesienie do przedmiotu regulacji. Z kolei, przepisy zawierające pojęcia niedookreślone kodują w sobie swobodę oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości 19. Charakter przepisów odsyłających sprowadza się zgodnie z tą klasyfikacją do wskazania obszarów materialnego prawa administracyjnego, które uregulowane zostały odrębnymi ustawami, zawierającymi normy wiążące organy realizujące działania w obszarze planowania i zagospodarowania przestrzennego. Pojęcia niedookreślone (nieostre) stanowią natomiast samoistną podstawę do rekonstrukcji norm prawnych i mają charakter bezpośrednio obowiązujący organy w procesie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej. Użyte bowiem pojęcia mają nie tylko znaczenie faktyczne, ale również znaczenie prawne. W konsekwencji sąd administracyjny ma możliwość kontroli interpretacji pojęcia niedookreślonego przez organ administracji na tle danego stanu faktycznego i zastąpienia oceny dokonanej przez organ własną oceną 20. Na gruncie takiego podziału należy opowiedzieć się za stanowiskiem, że przepis art. 1 ustawy zawiera pojęcia niedookreślone, posiadające jednak 18 Z. Niewiadomski (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Wyd. V, Warszawa 2009, s Z. Cieślak, [w:] Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, część ogólna, Warszawa 2000, s Z. Niewiadomski (red.), Planowanie i zagospodarowanie, s

11 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... treść normatywną. Takie stanowisko prezentuje większość przedstawicieli doktryny 21. Uwzględnianie ładu przestrzennego przy określaniu dobrego sąsiedztwa stanowi nie tylko ratio legis art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy, stanowiąc podstawę do dokonania wykładni celowościowej, lecz ma również wymiar normatywny. W orzecznictwie wskazuje się w szczególności, że funkcją zasady dobrego sąsiedztwa jest zagwarantowanie ładu przestrzennego, który został zdefiniowany w art. 2 pkt 1 ustawy, jako ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno- -gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne 22. Stanowisko takie podzielają przedstawiciele doktryny 23. Podsumowując dotychczasowe rozważania, należy uznać, że sąsiedztwo w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy oznacza sąsiedztwo urbanistyczne, mieszczące się w wymaganiach ładu przestrzennego, odnoszone nie tyle do umiejscowienia działek na mapie podziału geodezyjnego czy też prostego wyliczania odległości poziomych na mapie, ale przede wszystkim odniesienia wzajemnego oddziaływania zabudowanych 21 Z. Niewiadomski (red.), Planowanie i zagospodarowanie s. 8; M. Szewczyk, Prawne aspekty ładu przestrzennego, [w:] Problemy Planistyczne. Jesień 2008, Wrocław 2008, s Wyrok WSA w Szczecinie z dnia r. II SA/Sz 933/09, Wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2009 r. IV SA/Wa 530/09 Postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy służy ustaleniu, czy planowana inwestycja jest dopuszczalna z punktu widzenia ładu przestrzennego oraz Wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r. IV SA/Wa 295/09 LEX nr : Ratio legis art. 61 ustawy jest ochrona ładu przestrzennego. Ma on na celu powstrzymanie zabudowy nie dającej się pogodzić z już istniejącą na terenach, gdzie nie ma planu zagospodarowania przestrzennego. Nie powinno to jednak doprowadzić do nadmiernego jej ograniczenia. 23 Por. K. Małysa-Sulińska, op. cit, s. 6: Przez dobre sąsiedztwo należy więc rozumieć takie zagospodarowanie danego terenu, którego funkcje, a także parametry i cechy istniejącej zabudowy mogą tworzyć harmonijną całość z planowaną inwestycją, której realizacja wymaga ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w formie decyzji wz. Innymi słowy można powiedzieć, że realizacja inwestycji objętej decyzją wz nie może zburzyć istniejącego w danym terenie ładu przestrzennego ; K. Świderski, Uwagi na temat prawnych instrumentów kształtowania ładu przestrzennego przez gminę, Casus 2006, nr 3, s. 27: Rola decyzji o warunkach zabudowy polega na potwierdzeniu, że konkretne zamierzenie inwestycyjne planowane do wykonania na danym terenie nie będzie naruszało przepisów prawa, a nadto 91

12 Anna Fogel działek do szerszego kontekstu, tworzenia pewnych struktur osadniczych, ale również terenów otaczających a więc istniejącej rzeźby terenu (przykładowo, położenie działek po dwóch stronach wyraźnego wzniesienia, rozdzielenie kompleksem leśnym czy zbiornikiem wodnym w oczywisty sposób ogranicza uznanie, że zachodzi sąsiedztwo urbanistyczne). Wiąże się to z definicją legalną ładu przestrzennego, która zakłada, jak już wskazano, kształtowanie przestrzeni jako harmonijnej całości oraz uwzględnianie m.in. uwarunkowań i wymagań funkcjonalnych oraz kompozycyjno-estetycznych. Tak więc, o ile samo powoływanie się na naruszenie ładu przestrzennego czy też innych wartości wysoko cenionych, wskazanych w art. 1 ust. 2 ustawy, nie może być podstawą odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy, to organ obowiązany jest zastosować tę zasadę przy ustalaniu dobrego sąsiedztwa. Ustalenie kryterium uznawania poszczególnych działek za sąsiednie, niezgodnie z zasadą ładu przestrzennego, stanowić będzie o naruszeniu normy art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy. Należy również uwzględnić, że zapewnienie ładu przestrzennego przy ustalaniu działek sąsiednich powinno być dokonywane przez pryzmat studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Studium uwarunkowań jest tzw. aktem kierownictwa wewnętrznego, wiąże organy gminy przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie może być samoistnie podstawą odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy. W dotychczasowej linii orzeczniczej co do zasady kwestionowano wpływ studium uwarunkowań na możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy 24. Zasadnicza zmiana stanowiska wyrażona została w wyroku NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., II OSK 1250/08. W wyroku tym wskazano, że nakaz zgodności planu miejscowego ze studium nie oznacza, że decyzje administracyjne wydawane dla terenów objętych studium mogą być sprzeczne 24 Tak: wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2009, II SA/Kr 348/09: Nie jest dopuszczalnym uzgadnianie (tak pozytywne, jak i brak uzgodnienia) projektu decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy z studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Ten bowiem akt nie ma charakteru powszechnie obowiązującego i nie może być podstawą nakładania obowiązków lub uprawnień, oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 31 marca 2008 r. II OSK 317/07: Podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia administracyjnego może stanowić jedynie akt prawa powszechnie obowiązującego i nie zmienia tego fakt związania gminy ustaleniami studium przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Do czasu, kiedy ustalenia studium nie znajdą się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie wiążą powszechnie i nie mogą tworzyć materialnoprawnej podstawy do wydawania rozstrzygnięć administracyjnych. 92

13 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... z jego ustaleniami. ( ) Według prezentowanego w doktrynie poglądu, ( )studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego stanowi swego rodzaju aksjologiczną podstawę wszelkich działań podejmowanych na terenie gminy w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Odmienna interpretacja roli studium prowadziłaby do sprzeczności z podstawowymi zasadami zagospodarowania przestrzennego: zasadą spójności polityki przestrzennej państwa oraz zasadą wzajemnej spójności aktów planowania przestrzennego, przeznaczenia i zasad zagospodarowania obszarów. Powodowałoby to sytuację, w której określony zapis studium musiałby być uwzględniony w uchwalonym dla danego terenu planie miejscowym (zgodnie z art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy), natomiast wydana dla tego samego terenu decyzja o warunkach zabudowy mogłaby być z tym zapisem stadium całkowicie sprzeczna. Taka wykładnia ( ) byłaby nie do pogodzenia z zasadami prawnego systemu planowania przestrzennego w Polsce i niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym, a przez to sprzeczna z Konstytucją. Wyrok ten spotkał się z aprobatą przedstawicieli doktryny. Jak wskazuje W. Szwajdler, decyzja o warunkach zabudowy nie może być sprzeczna ze studium. Chociaż studium nie może stanowić podstawy prawnej decyzji o warunkach zabudowy, to naruszeniem zasady ładu przestrzennego byłoby wydanie takiej decyzji sprzecznej ze studium 25. Również T. Bąkowski podnosi, że rada gminy, uchwalając studium uwarunkowań, dokonuje swoistego samoograniczenia w zakresie uchwalanych na jego podstawie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz musi brać pod uwagę jego postanowienia przy ustalaniu warunków zabudowy oraz lokalizacji celu publicznego, w szczególności w zakresie obszarów uznanych w tym akcie za wyłączone spod zabudowy 26. Przytoczona wyżej argumentacja potwierdza specyfikę normatywnych aspektów ustalania tzw. dobrego sąsiedztwa. Przy uznaniu, czy spełnia ono wymogi ustawy, należy bowiem brać pod uwagę nie wyizolowaną strukturę geograficzną układu budynków i dróg, ale przede wszystkim, czy takie określenie zasięgu działek zabudowanych, które mogą być uznane za 25 W. Szwajdler, Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Samorząd Terytorialny 5/2010, s T. Bąkowski, Częściowa zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, [w:] M. Cherka, F. Elżanowski, M. Swora i K. Wąsowski, Energetyka i ochrona środowiska w procesie inwestycyjnym, Warszawa 2010, s

14 Anna Fogel sąsiednie, czyni zadość zasadom planowania przestrzennego określonym w art. 1 ust. 2. Rażąca sprzeczność ze studium uwarunkowań jest bardzo istotnym argumentem, że sąsiedztwo określone zostało w sposób naruszający te wymogi ustawowe. Przykładowo, poszukiwanie również w dalszej odległości działek sąsiednich będzie jak najbardziej dozwolone w sytuacji, jeżeli w studium uwarunkowań jest to teren przeznaczony pod zabudowę, znajdujący się pomiędzy większymi, ale odległymi strukturami urbanistycznymi. Zawężające ujmowanie sąsiedztwa byłoby w tym wypadku naruszeniem zasady ładu przestrzennego. I odwrotnie nadmiernie zliberalizowane określenie sąsiedztwa, poprzez zaakceptowanie całkowicie rozproszonej zabudowy jako sąsiedztwo urbanistyczne w sytuacji, gdy w studium uwarunkowań dla terenu został ustalony zakaz zabudowy będzie naruszeniem ustawowych wymogów określania dobrego sąsiedztwa. Podsumowując, należy wskazać, że mimo zauważalnej rozszerzającej interpretacji pojęcia działki sąsiedniej pojęcie to nie jest odnoszone do jakiegokolwiek dowolnego sąsiedztwa, ale tylko takiego sąsiedztwa, które daje się zdefiniować jako bliskie oraz przede wszystkim tworzące spójną całość urbanistyczną, mieszczącą się w pojęciu ładu przestrzennego. Z tego względu przyjęcie nadmiernie szerokiej (jak również a contrario zbyt zawężającej) interpretacji pojęcia działki sąsiedniej stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, zawartych w art. 61 ustawy Dostępność zabudowanej działki sąsiedniej z tej samej drogi publicznej Kolejnym warunkiem ustalenia, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o warunkach zabudowy jest dostęp zabudowanej działki sąsiedniej do tej samej drogi publicznej. Pojęcie dostępu do drogi publicznej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt. 14 ustawy, zgodnie z którym należy przez to rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi, albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Oznacza to, że warunek dostępu do tej samej drogi publicznej nie musi oznaczać dostępu bezpośredniego, lecz również pośredniego, o ile ma to miejsce poprzez drogę wewnętrzną albo służebność przechodu lub przejazdu. Definicja ta jest zbieżna z pojęciem dostępu do drogi publicznej, określonego w art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Tekst jedn. Dz. U. 2004, Nr 261, poz z późn. zm. 94

15 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... Pojęcie drogi publicznej powinno być określane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 28. Drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub przepisach szczególnych (art. 1 ustawy o drogach publicznych). Zgodnie z art. 2 ustawy o drogach publicznych drogi dzieli się ze względu na funkcje w sieci drogowej na kategorie: 1) drogi krajowe, 2) drogi wojewódzkie, 3) drogi powiatowe, 4) drogi gminne. Natomiast 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie 29, wprowadza podział dróg na klasy, w celu określenia wymagań technicznych i użytkowych (są to odpowiednio: autostrady, drogi: ekspresowe, główne ruchu przyspieszonego, główne, zbiorcze, lokalne oraz dojazdowe). Natomiast przez drogę wewnętrzną, zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych należy rozumieć drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, drogi dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców ( ). Jak wskazał przy tym NSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r. II OSK 1102/08, w związku z tym, że ustawa zawiera w art. 2 pkt 14 legalną definicję pojęcia dostępu do drogi publicznej, językowa wykładnia tego pojęcia jest niedopuszczalna. Art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy wprowadza zatem rygorystyczny wymóg dostępu z tej samej drogi publicznej, który wobec użycia szerszego pojęcia dostęp do drogi publicznej w art. 61 ust. 1 pkt 2 należy uznać za celowy zabieg Ustawodawcy. Wymóg ten pozostaje w wyraźnej spójności z omówioną wyżej zasadą uwzględniania ładu przestrzennego przy ustalaniu dobrego sąsiedztwa i pojmowaniu go jako całości urbanistycznej gdyż w istocie wprowadza zasadnicze ograniczenia w rozpraszaniu zabudowy. Należy uznać, że może być interpretowany rozszerzająco jedynie w wyjątkowych przypadkach (dodatkowo wydaje się, że powinno być odnoszone jedynie do nietożsamości nazwy ulicy). O ile, jak już wskazano, ustawa nie wprowadza wymogu dostępu bezpośredniego, to nie może on być interpretowany jako również dostęp pośredni przez inną drogę publiczną. Przy takiej interpretacji omawiany wymóg ustawowy byłby w istocie pu- 28 Tekst jedn.: Dz. U. 2007, Nr 19, poz. 115 z późn. zm. 29 Dz.U Nr 43, poz. 430 z późn. zm. 95

16 Anna Fogel sty, gdyż drogi publiczne zawsze gdzieś łączą się ze sobą, a więc wówczas wystarczające byłoby jedynie wprowadzenie wymogu sąsiedztwa działki: Pojęcie tej samej drogi publicznej powinno być zatem interpretowane poprzez określenie tożsamości kategorii, klasy, nazwy oraz przebiegu (układu liniowego) drogi. Można zatem uznać, że nadal tą samą drogą będzie droga tej samej klasy i kategorii, ale nosząca inną nazwę, jednak pod warunkiem, że będzie to w istocie jedna i ta sama droga, a więc biegnąca w linii prostej lub nieznacznie zakrzywiona i że odcinek uznany za tę samą drogę będzie znajdował się w sąsiedztwie w rozumieniu wcześniej omówionym, a więc tworzącym spójną strukturę urbanistyczną. Uznanie, że tą samą drogą publiczną będą wszelkie sąsiadujące ze sobą drogi o odmiennych nazwach, ale tej samej klasy i kategorii, nawet jeżeli krzyżują się lub tworzą sieć dróg pod kątem, jest rażącym naruszeniem przywołanej normy. Stanowisko takie przeważa również w orzecznictwie sądów administracyjnych 30 oraz doktrynie 31. Należy przy tym zauważyć, że samo położenie nieruchomości przy drodze publicznej nie oznacza jeszcze automatycznie istnienia dostępu do drogi publicznej. Dostęp oznacza możliwość ustanowienia faktycznego 30 Por. Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2009 r., II SA/Sz 933/09 LEX nr z tezą Dostępność z tej samej drogi publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oznacza dostępność z jednej najbliższej drogi publicznej ; Wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2009 r. II SA/Łd 933/08 z tezą Przez dostęp do drogi publicznej należy rozumieć zarówno bezpośredni dostęp do tej drogi, jak i dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej, Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 stycznia 2009 r. II SA/Bk 406/08 z tezą Działka sąsiednia musi mieć dostęp do konkretnej, tej samej drogi publicznej, co zapewnia jednak nie tylko bezpośrednie połączenie, ale również pośrednie. Pogląd dopuszczający rozszerzającą interpretację wyrażony został natomiast w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r. NSA w Warszawie II OSK 1440/05 oraz wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r. II OSK 582/ K. Małysa-Sulińska, op. cit. s. 7, wskazuje, że przyjąć można, że działka jest dostępna wyłącznie z tej drogi publicznej, przy której zlokalizowano bądź zaplanowano wjazd na jej teren. Można jednak uznać, że rozstrzygająca w tym zakresie jest realna możliwość powstania wjazdu na działkę, a więc potencjalna dostępność działki do drogi publicznej przyjęcie interpretacji, że za dostęp do drogi publicznej można uznać również obsługę komunikacyjną przez inna drogę publiczną jest rażąco sprzeczne z definicją dostępu do drogi publicznej zawartą w art. 2 pkt 14. Za dostęp do tej samej drogi publicznej należy zatem uznać wyłącznie dostęp bezpośredni do tej samej (tożsamej) drogi publicznej (ale bezpośredni), albo dostęp pośredni, ale tylko jeżeli jest zapewniony przez drogę wewnętrzną albo służebność przechodu lub przejazdu. 96

17 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... dojazdu (zjazdu, włączenia się do ruchu) do drogi publicznej. Brak dostępu dotyczyć będzie zarówno niemożliwości ustanowienia dojazdu z przyczyn prawnych (np. z uwagi na klasę drogi), jak i uwarunkowań terenowych (np. położenie na skarpie uniemożliwiającej przejazd) Pojęcie zabudowy Pojęcie działki zabudowanej nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy. Należy zatem rozstrzygnąć, czy wymóg taki wypełnia każda istniejąca faktycznie (w sensie fizycznym) zabudowa, czy też można oceniać spełnienie tego wymogu z punktu widzenia jej legalności. Nie budzi wątpliwości, że pojęcie działki zabudowanej dotyczy jedynie zabudowy już istniejącej, a nie zamierzenia budowlanego 32. Dokonując wykładni językowej należy zauważyć, że ustawodawca w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy mówi o działce zabudowanej budynkiem, a nie o działce, na której znajduje się budynek. Przy interpretacji pojęcia działki zabudowanej zasadne jest zatem odniesienie tego pojęcia do regulacji ustawy Prawo budowlane 33. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane 34, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Zabudowa jest zatem wynikiem realizacji prawa podmiotu spełniającego wymogi określone w tym przepisie. Wskazywałoby to na konieczność pojmowania zabudowy jako stanu nie tylko faktycznego, ale również prawnego jako prowadzenia pro- 32 Wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 października 2008 r. II OSK 1130/07: Organ ocenia spełnienie wymogów nowej zabudowy według istniejącego stanu zabudowy i zagospodarowania terenu działki sąsiedniej według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Przyszłe zamierzenia zmiany zagospodarowania sąsiedniej działki nie mogą mieć znaczenia prawnego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy ustalenia warunków zabudowy. 33 Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 maja 2009 r. II SA/Wr 48/09 LEX nr : Przepisy regulujące planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz przepisy prawa budowlanego tworzą pewną funkcjonalną całość normatywną. Skoro więc przepisy z zakresu planowania przestrzennego nie definiują określonego pojęcia, a pojęcie to można ustalić na podstawie szeroko rozumianych przepisów z zakresu prawa budowlanego to zasadne jest posłużenie się tymi ostatnimi przepisami, przy ustaleniu treści danego pojęcia. 34 Tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz

18 Anna Fogel cesu inwestycyjnego podlegającego wyraźnym regulacjom określonym przepisami prawa 35. Interpretacja taka znajduje również umocowanie w zasadach wykładni funkcjonalnej. Skoro decyzja o warunkach zabudowy stwarza stan prawny, na podstawie którego strona nabywa prawo (to jest przede wszystkim publiczne podmiotowe prawo do żądania pozwolenia na budowę) 36, to takie kształtowanie sytuacji prawnej jednostki powinno być oparte o sytuację prawną działek sąsiednich (tym prawem jest możliwość nie tylko uzyskania pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego o określonych parametrach, ale również np. zalegalizowanie już wybudowanego obiektu budowlanego) 37. Na wymóg legalności zabudowy wskazuje też orzecznictwo sądów administracyjnych 38. Dopuszczenie ustalania warunków zabudowy w oparciu o działania faktyczne, niezgodne z przepisami prawa, nie tylko godziłoby w zasadę ładu przestrzennego, ale również stałoby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego. Istotne jest to, że o ile powstanie zabudowy bez ważnych decyzji administracyjnych stanowi ujemną materialnoprawną przesłankę ustalenia dobrego sąsiedztwa, to w aspekcie formalnym organ prowadzący postępowanie nie jest władny na tym etapie ustalać, czy sytuacja taka zachodzi. Stanowisko takie zdecydowanie przeważa w orzecznictwie Por. Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2008 r. II SA/Po 580/07: Do ustalenia warunków zabudowy konieczne jest istnienie co najmniej jednej działki sąsiedniej, dostępnej z drogi publicznej, przy czym pojęcie działki sąsiedniej w tym przepisie oznacza, że musi to być działka, na której roboty budowlane, polegające na budowie obiektów budowlanych, zostały już zrealizowane ( ) 36 J. Goździewicz-Biechońska, Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (cechy szczególne), PiP, 2010, Nr 2, s Por. Wyroki: WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2010 r. II SA/Kr 208/10 oraz WSA w Olsztynie z dnia r., II SA/Ol 881/ Wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2009 r. IV SA/Wa 1704/08: Do czasu, gdy w obiegu prawnym pozostają decyzje administracyjne, na podstawie których możliwe jest legalne użytkowanie obiektu, jego usytuowanie musi być uwzględnione (w stosownym zakresie) przy analizie cech zagospodarowania terenu, Wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2007 r. II OSK 239/06: Na równi z działką sąsiednią zabudowaną, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dla potrzeb ustalenia warunków zabudowy, należy traktować działkę, na której jest rozpoczęta budowa na podstawie ważnych decyzji lokalizacyjnych i pozwolenia na budowę. 39 Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 maja 2008 r. II SA/Bd 243/08: Nie jest rolą organów badanie w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, czy 98

19 Instytucja dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy... Jednak zasadniczo inaczej przedstawia się interpretacja sytuacji, gdy zabudowa stanowiąca potencjalną podstawę ustalenia dobrego sąsiedztwa jest samowolą budowlaną stwierdzoną ostatecznie w postępowaniu administracyjnym. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie konsekwentnie wskazuje się, że taka zabudowa nie wypełnia wymogu z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy i nie może być brana pod uwagę Możliwość ustalenia warunków dla nowej zabudowy Zabudowa podlegająca analizie powinna umożliwić określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. istniejące w obszarze analizowanym obiekty zrealizowane zostały zgodnie z przepisami. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że w określonych w prawie budowlanym przypadkach samowola budowlana podlega legalizacji. Odmiennie jednak: Wyrok WSA w Warszawie z , IV SA/Wa 2606/07, LEX nr : Jeżeli w obszarze analizowanym znalazły się położone w sąsiedztwie planowanej inwestycji budynki usługowe o charakterze tymczasowym, to organy winny ustalić, czy są to budynki legalnie posadowione na gruncie, czy też posiadają charakter samowoli budowlanej. W sporządzonej analizie nie mogłyby być uwzględnione, jeśli zostały wzniesione bez stosownych zezwoleń. 40 Wyrok z dnia 10 września 2008 r. WSA w Poznaniu II SA/Po 167/08: Samowola budowlana powinna być prawomocnie stwierdzona w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego. Dopiero wtedy strona postępowania o ustalenie warunków zabudowy może powoływać się na to, że istniejąca na działce sąsiedniej zabudowa jest niezgodna z prawem, oraz Wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2007 r. II OSK 172/06 LEX nr : Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy nie ma obowiązku badania zgodności istniejącej zabudowy z przepisami Prawa budowlanego, a jedynie z przepisami dotyczącymi zagospodarowania przestrzennego. Samowola budowlana powinna być prawomocnie stwierdzona w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego. Dopiero wtedy strona postępowania o ustalenie warunków zabudowy może powoływać się na to, że istniejąca na działce sąsiedniej zabudowa jest niezgoda z prawem. Por. także: Z. Niewiadomski (red.), Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Komentarz, Warszawa 2005, 2 wydanie, s Autor ten wskazuje, że istniejąca zabudowa powinna być zgodna z porządkiem prawnym, tj. nie można za nią uznać np. samowoli budowlanej. Z drugiej strony, organ prowadzący postępowanie w sprawie warunków zabudowy nie ma obowiązku badania zgodności istniejącej zabudowy z Prawem budowlanym, a jedynie z przepisami dotyczącymi porządku przestrzennego. Fakt istnienia samowoli budowlanej musiałby być stwierdzony w stosownym postępowaniu, na które strona może powoływać się w trakcie ustalania warunków zabudowy. 99

20 Anna Fogel Przez funkcję zabudowy i zagospodarowania terenu zgodnie z 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań ( ) należy rozumieć należy sposób użytkowania obiektów budowlanych oraz zagospodarowania terenu zgodny z przepisami odrębnymi. Natomiast przez cechy zabudowy i zagospodarowania terenu należy rozumieć w szczególności gabaryty, formę architektoniczną obiektów budowlanych, usytuowanie linii zabudowy oraz intensywność wykorzystania terenu. Kontynuacja funkcji wg Z. Niewiadomskiego oznacza, że nowa zabudowa musi mieścić się w granicach zastanego w danym miejscu sposobu zagospodarowania terenu. Jest to taka zabudowa, która nie godzi w zastany stan rzeczy. Nowa zabudowa jest dopuszczalna o tyle, o ile można ją pogodzić z już istniejącą funkcją. W momencie wykazania sprzeczności przestaje być dopuszczalna. Przykładowo, jeżeli istniejąca zabudowa realizuje funkcję mieszkaniową, nie oznacza to, że nowy budynek może być tylko budynkiem mieszkalnym. Takim obiektom może towarzyszyć np. sklep osiedlowy, przychodnia lekarska czy urządzenia rekreacyjne. Nie powinien to być zakład produkcyjny czy obiekt handlowy wielkopowierzchniowy. Rozumienie kontynuacji zabudowy należy rozumieć szeroko, zgodnie z wykładnią systemową. Przyczyną odmowy ustalenia warunków zabudowy może być natomiast projektowanie inwestycji sprzecznej z dotychczasową funkcją terenu 41. W analizie zabudowy należy bowiem uwzględnić nie tylko same parametry czy też cechy obiektu budowlanego, lecz również otaczającego je terenu, a więc przykładowo konieczność zapewnienia powierzchni utwardzonych, możliwości zapewnienia terenów biologicznie czynnych. Warunki zabudowy i zagospodarowania terenu określa się bowiem dla całej działki objętej wnioskiem, a nie tylko dla terenu, na którym usytuowany ma być obiekt budowlany. Również w tym przypadku organ wydający decyzję o warunkach zabudowy dokonuje w dozwolonym zakresie uznaniowej analizy elementów dotyczących istniejącej zabudowy Z. Niewiadomski (red. ), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Wyd. V, Warszawa 2009, s Por. Wyrok z dnia 3 grudnia 2008 r. NSA w Warszawie II OSK 1520/07: Chaotyczna, zróżnicowana zabudowa istniejąca w czasie załatwiania wniosku o ustalenia warunków zabudowy, nie oznacza braku wzorca obowiązującego na analizowanym terenie i nie stanowi przeszkody w ustaleniu kierunków zabudowy na przyszłość, a tym samym nie uzasadnia odmowy ustalenia warunków zabudowy. W tej sytuacji organ załatwiający wniosek o ustalenie warunków zabudowy zobowiązany jest ustalić w ramach ustawowego swobodnego uznania, który z istniejących budynków czyni punktem odniesienia (w tej i następnych sprawach) dla ewentualnej decyzji o warunkach zabudowy. 100

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

arch. Bożena Nieroda 30.05.2007 r.

arch. Bożena Nieroda 30.05.2007 r. ANALIZA URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNA oraz sposób ustalania w decyzji o warunkach zabudowy wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PROBLEM LOKOWANIA INWESTYCJI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A LOKALIZACJA INWESTYCJI Koherencja lokalizacyjna każdej działalności właściwe miejsce (poszukiwanie

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-656907-V/10/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - akt prawa wiążący organy AAB i NB

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - akt prawa wiążący organy AAB i NB Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - akt prawa wiążący organy AAB i NB Bożena Gindera-Malicka Warsztaty szkoleniowe Ustroń 19-21 listopada 2014 Art. 81 Prawa budowlanego Do podstawowych obowiązków

Bardziej szczegółowo

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 31 V.511.605.2014.TS Pani Teresa Piotrowska Minister Spraw Wewnętrznych Wpłynęło do mnie pismo obywatela, w którym kwestionuje konstytucyjność 8 ust.

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom.

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE LOKALIZACJI INWESTYCJI CELU PUBLICZNEGO LUB WYDANIE DECYZJI O WARUNKACH ZABUDOWY POZOSTAŁYCH INWESTYCJI*

WNIOSEK O USTALENIE LOKALIZACJI INWESTYCJI CELU PUBLICZNEGO LUB WYDANIE DECYZJI O WARUNKACH ZABUDOWY POZOSTAŁYCH INWESTYCJI* Wnioskodawca Inwestor: Klimontów, nazwisko i imię lub pełna nazwa Adres: Wójt Gminy Klimontów ul. Zysmana 1 27-640 Klimontów WNIOSEK O USTALENIE LOKALIZACJI INWESTYCJI CELU PUBLICZNEGO LUB WYDANIE DECYZJI

Bardziej szczegółowo

SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO

SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO SKUTKI PRAWNE UCHWALENIA PLANU MIEJSCOWEGO Skutki uchwalenia planu w odniesieniu do mocy obowiązującej poprzedniego planu i wydanych decyzji o warunkach zabudowy Art. 34 ust. 1 u.p.z.p. Wejście w życie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz Kochanowski RPO-542175-X-06/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 022 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 022 827

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr IV/25/06 Rady Gminy Świerklaniec z dnia 29 grudnia 2006 roku

Uchwała Nr IV/25/06 Rady Gminy Świerklaniec z dnia 29 grudnia 2006 roku Uchwała Nr IV/25/06 Rady Gminy Świerklaniec z dnia 29 grudnia 2006 roku w sprawie: : rozpatrzenia skargi na Wójta Gminy. Działając na podstawie art.18 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/64/15 Rady Gminy w Gnojniku z dnia 16 czerwca 2015 r.

Uchwała Nr VII/64/15 Rady Gminy w Gnojniku z dnia 16 czerwca 2015 r. Uchwała Nr VII/64/15 Rady Gminy w Gnojniku z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi Pani B.S. zam. Biesiadki na uchwałę Rady Gminy Gnojnik

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY i ROZWOJU. z dnia 2015 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY i ROZWOJU. z dnia 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY i ROZWOJU z dnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej,

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej, SKO.4103.1507.2012 Koszalin, dnia 1 czerwca 2012 roku D E C Y Z J A Na podstawie: art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz.U. z 2000r.,

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE WARUNKÓW ZABUDOWY

WNIOSEK O USTALENIE WARUNKÓW ZABUDOWY Wpłynęło:... (miejscowość, data) Wójt Gminy Żarnów Wnioskodawca: Imię i nazwisko:... Adres:. NIP. Nr telefonu.. Pełnomocnik (jeżeli został ustanowiony): Imię i nazwisko:... Adres:... Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 1 KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 Decyzja o pozwolenie na budowę stanowi istotną gwarancję ochrony nie tylko praw osób trzecich lecz także interesu publicznego.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXII/159/2012 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 12 kwietnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXII/159/2012 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 12 kwietnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXII/159/2012 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie: przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów położonych w obrębie wsi

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU ZAGOSPODAROWANIA TERENU

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU ZAGOSPODAROWANIA TERENU 39 OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU ZAGOSPODAROWANIA TERENU rozbudowa budynku Środowiskowego Domu Samopomocy wraz z przebudową wewnętrznego układu komunikacyjnego drogi i chodniki, infrastruktura techniczna,

Bardziej szczegółowo

1. Definicje. 2. Procedury WWW.ZJAZDPROJEKT.PL

1. Definicje. 2. Procedury WWW.ZJAZDPROJEKT.PL 2. Zjazd z drogi publicznej INFORMACJE OGÓLE I DEFINICJE Poradnik Inwestora 1. Definicje... 1 2. Procedury... 1 3. Decyzja na lokalizację zjazdu... 2 4. Warunki jakie ma spełniać zjazd... 2 5. Warunki

Bardziej szczegółowo

33 WYROK * z dnia 5 marca 2001 r. Sygn. P. 11/00. Trybunał Konstytucyjny w składzie:

33 WYROK * z dnia 5 marca 2001 r. Sygn. P. 11/00. Trybunał Konstytucyjny w składzie: 33 WYROK * z dnia 5 marca 2001 r. Sygn. P. 11/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Ciemniewski przewodniczący Teresa Dębowska-Romanowska Krzysztof Kolasiński sprawozdawca Joanna Szymczak protokolant

Bardziej szczegółowo

Obszar oddziaływania obiektu

Obszar oddziaływania obiektu M A Ł O P O L S K A O K R Ę G O WA I Z B A A R C H I T E K T Ó W R P O K R Ę G O WA R A D A I Z B Y Obszar oddziaływania obiektu W myśl znowelizowanego Art. 20 Prawa budowlanego, od 28 czerwca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY. Do projektu zagospodarowania terenu. 1. Dane ogólne : budynek USŁUGOWY ŚWIETLICA WIEJSKA. 2. Podstawa opracowania

OPIS TECHNICZNY. Do projektu zagospodarowania terenu. 1. Dane ogólne : budynek USŁUGOWY ŚWIETLICA WIEJSKA. 2. Podstawa opracowania OPIS TECHNICZNY Do projektu zagospodarowania terenu 1. Dane ogólne : INWESTOR : OBIEKT : LOKALIZACJA : STADIUM : GMINA KOŹMINEK budynek USŁUGOWY ŚWIETLICA WIEJSKA Dąbrowa gm. Koźminek PROJEKT BUDOWLANY

Bardziej szczegółowo

AUDYT. 2. Ustalenia obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

AUDYT. 2. Ustalenia obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Sporządzono w Poznaniu, dnia 24.10.2015 r. dla: Jan Kowalski ul. Królewska 1 00-000 Warszawa AUDYT możliwości inwestycyjnych dla działki o nr ewid. (), obręb (), gmina (), powiat międzyrzecki, województwo

Bardziej szczegółowo

Dokumenty planistyczne -

Dokumenty planistyczne - Dokumenty planistyczne - Założenia prawne a rzeczywistość Seminarium planistyczne Ustroń 2014 Co powinien zawierać miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego? Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu Dobre praktyki legislacyjne 13 Przepisy przejściowe a zasada działania nowego prawa wprost Tezy: 1. W polskim porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost. Milczenie ustawodawcy co

Bardziej szczegółowo

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE WOJEWODA MAZOWIECKI LEX-I.4131.268.2015.BŁ Warszawa, 2 grudnia 2015 r. ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZMIAN USTAWY O PLANOWANIU I ZAGOSPODAROWANIU PRZESTRZENNYM

PROJEKT ZMIAN USTAWY O PLANOWANIU I ZAGOSPODAROWANIU PRZESTRZENNYM PROJEKT ZMIAN USTAWY O PLANOWANIU Projekt przygotowany przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Pana Olgierda Dziekońskiego CELE PROPONOWANYCH ZMIAN USTAWY KOMPLEKSOWA REGULACJA PROCESÓW

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Rola opracowań planistycznych w kształtowaniu przestrzeni wiejskiej

Rola opracowań planistycznych w kształtowaniu przestrzeni wiejskiej Uniwersytet Warmińsko- Mazurski w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Rola opracowań planistycznych w kształtowaniu przestrzeni wiejskiej dr inż. Lech Kotlewski Przekształcenia w okolicach

Bardziej szczegółowo

Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna

Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna Sygnatura DFP-Fn-VI.310.1.2012 Data 2012-12-19 Autor Prezydent Miasta Łodzi Temat Jaką stawką podatku od nieruchomości należy opodatkować lokal użytkowy będący

Bardziej szczegółowo

z dniem 11 lipca 2008 r. ustawa utraciła moc jako niezgodna z Konstytucją - wyrok TK (Dz. U. z 2008 r. Nr 123, poz. 803) USTAWA z dnia 11 maja 2007 r.

z dniem 11 lipca 2008 r. ustawa utraciła moc jako niezgodna z Konstytucją - wyrok TK (Dz. U. z 2008 r. Nr 123, poz. 803) USTAWA z dnia 11 maja 2007 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 z dniem 11 lipca 2008 r. ustawa utraciła moc jako niezgodna z Konstytucją - wyrok TK (Dz. U. z 2008 r. Nr 123, poz. 803) USTAWA z dnia 11 maja 2007 r. Opracowano na podstawie Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 28 marca 2013 r. Poz. 1666

Lublin, dnia 28 marca 2013 r. Poz. 1666 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 28 marca 2013 r. Poz. 1666 WOJEWODA LUBELSKI Rozstrzygnięcie nadzorcze Nr PN-II.4131.114.2013 Wojewody Lubelskiego z dnia 27 marca 2013 r. stwierdzające

Bardziej szczegółowo

7. Zmiana wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu miejscowego

7. Zmiana wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu miejscowego Zmiana wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu miejscowego 7. Zmiana wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu miejscowego 7.1. Opłata planistyczna z tytułu wzrostu wartości nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Reklama na kółkach a podatek od nieruchomości

Reklama na kółkach a podatek od nieruchomości Anna Chmiel Reklama na kółkach a podatek od nieruchomości Pod pojęciem reklamy zgodnie ze Słownikiem języka polskiego rozumie się rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, wartości, miejscach

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 8 listopada 2012 r. Poz. 3838 WYROK NR SYGN. AKT II SA/WR 242/12 WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WE WROCŁAWIU

Wrocław, dnia 8 listopada 2012 r. Poz. 3838 WYROK NR SYGN. AKT II SA/WR 242/12 WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WE WROCŁAWIU DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 8 listopada 2012 r. Poz. 3838 WYROK NR SYGN. AKT II SA/WR 242/12 WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 20 czerwca 2012 r. Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski Sygn. akt I CSK 18/06 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 kwietnia 2006 r. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie

Bardziej szczegółowo

II SA/Kr 745/12 - tekst

II SA/Kr 745/12 - tekst Tekst orzeczenia pochodzi z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2012

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 4 sierpnia 2014 r. Poz. 2668 UCHWAŁA NR LIX/46/2014 RADY GMINY KOSAKOWO. z dnia 26 czerwca 2014 r.

Gdańsk, dnia 4 sierpnia 2014 r. Poz. 2668 UCHWAŁA NR LIX/46/2014 RADY GMINY KOSAKOWO. z dnia 26 czerwca 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 4 sierpnia 2014 r. Poz. 2668 UCHWAŁA NR LIX/46/2014 RADY GMINY KOSAKOWO z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii Wśród spraw z zakresu geodezji i kartografii dominowały sprawy oznaczone podsymbolem 6120, dotyczące ewidencji gruntów i budynków. Głównym zagadnieniem, poruszanym

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Rozstrzygnięcie : uwzględniono

Rozstrzygnięcie : uwzględniono Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Iławy. Projekt zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyłożony

Bardziej szczegółowo

Zasada ciągłości planowania przestrzennego jako dyrektywa wykładni w procesach stosowania prawa administracyjnego

Zasada ciągłości planowania przestrzennego jako dyrektywa wykładni w procesach stosowania prawa administracyjnego Dr hab. Wojciech Jakimowicz Katedra Prawa Administracyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego Zasada ciągłości planowania przestrzennego jako dyrektywa wykładni w procesach stosowania prawa administracyjnego

Bardziej szczegółowo

NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI POD INWESTYCJE PUBLICZNE I ZASADY WYPŁATY ODSZKODOWAŃ

NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI POD INWESTYCJE PUBLICZNE I ZASADY WYPŁATY ODSZKODOWAŃ NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI POD INWESTYCJE PUBLICZNE I ZASADY WYPŁATY ODSZKODOWAŃ Michał Bala aplikant radcowski Kancelaria PIERÓG & Partnerzy Zasada ochrony własności leży u podstaw współczesnego państwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wojciech Jan Katner (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) odmawia podjęcia uchwały.

POSTANOWIENIE. SSN Wojciech Jan Katner (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) odmawia podjęcia uchwały. Sygn. akt III CZP 78/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 października 2009 r. SSN Wojciech Jan Katner (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY ŁUKÓW ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁUKÓW DLA CZĘŚCI OBRĘBU GEODEZYJNEGO JATA PROJEKT PLANU

WÓJT GMINY ŁUKÓW ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁUKÓW DLA CZĘŚCI OBRĘBU GEODEZYJNEGO JATA PROJEKT PLANU WÓJT GMINY ŁUKÓW ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁUKÓW DLA CZĘŚCI OBRĘBU GEODEZYJNEGO JATA PROJEKT PLANU WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2014 2 projekt: październik 2014 UCHWAŁA Nr..

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 6 października 2014 r.

Olsztyn, dnia 6 października 2014 r. Olsztyn, dnia 6 października 2014 r. Numer sprawy: 221/DOR/2014 Podmiot zadający pytanie: Urząd Gminy X Imię i nazwisko eksperta: dr Stanisław Bułajewski Afiliacja eksperta: UWM w Olsztynie OPINIA PRAWNA

Bardziej szczegółowo

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Rejent. rok 8. nr 10(90) październiki 998 r. Edward Janeczko Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Jak wiadomo, zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego

Bardziej szczegółowo

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-623243-X/09/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Warszawa, lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta w Ostrowcu Świętokrzyskim

Urząd Miasta w Ostrowcu Świętokrzyskim KARTA STANOWISKOWA w sprawie: UZYSKANIA DECYZJI O USTALENIU WARUNKÓW ZABUDOWY 1. Od czego mam zacząć? naleŝy w Biurze Obsługi Interesanta, stanowisko Nr 12, złoŝyć wniosek (wzór), który zawiera charakterystykę

Bardziej szczegółowo

/V\X/ Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), rada gminy uchwala:

/V\X/ Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), rada gminy uchwala: RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, H'b. IV.7210.69.2014.DZ Pani Elżbieta Bieńkowska Wicepremier Minister Infrastruktury* i Rozwoju /V\X/ /y^c-irt Na tle spraw badanych w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 30 kwietnia 2012 r. Poz. 1542 UCHWAŁA NR XVII/149/2012 RADY MIEJSKIEJ W SKARSZEWACH z dnia 1 marca 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu

Bardziej szczegółowo

Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Nowego Sącza Nowy Sącz - 51.

Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Nowego Sącza Nowy Sącz - 51. Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Nowego Sącza Nowy Sącz - 51.

Bardziej szczegółowo

Działki nad morzem Działki nad morzem Działki nad morzem Działki nad morzem WÓJT GMINY REWAL

Działki nad morzem Działki nad morzem Działki nad morzem Działki nad morzem WÓJT GMINY REWAL Działki nad morzem Działki nad morzem Działki nad morzem Działki nad morzem Rewal, dnia 24.06.2015r. WÓJT GMINY REWAL w oparciu o art.38, art. 39 ust.1, art.40 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.

Bardziej szczegółowo

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

WSCHOWA PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ. TERRA TRADING S.A. ul. Naramowicka 150, 61-619 Poznań, Poland

WSCHOWA PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ. TERRA TRADING S.A. ul. Naramowicka 150, 61-619 Poznań, Poland WSCHOWA PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ MIASTO WSCHOWA Miejscowość znajduje się na pograniczu Wielkopolski i Dolnego Śląska i liczy ok. 15 tys. mieszkańców. Miasto i Gmina

Bardziej szczegółowo

Co dziś? Dokumenty wewnętrzne i opinie - jawność uznaniowa

Co dziś? Dokumenty wewnętrzne i opinie - jawność uznaniowa Co dziś? Dokumenty wewnętrzne i opinie - jawność uznaniowa??? Prawo - orzecznictwo Irena Kamińska: W tym zakresie orzecznictwo na razie sobie radzi, stosując pojęcie dokumentu wewnętrznego. Taki dokument

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego I. Założenia Kodeksu II. System planowania przestrzennego III. Proces inwestycyjny - etapy IV. Inwestycje publiczne V. Realizacja inwestycji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia 26 czerwca 2015 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia 26 czerwca 2015 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia 26 czerwca 2015 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany Nr 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "KIELCE PÓŁNOC-OBSZAR II.2:

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01

POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01 1 47 POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zdzisław Czeszejko-Sochacki przewodniczący Janusz Niemcewicz Jadwiga Skórzewska-Łosiak sprawozdawca po wstępnym

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. I. Dane ogólne

UZASADNIENIE. I. Dane ogólne UZASADNIENIE do Uchwały Nr VI/39/2015 Rady Miejskiej w Mielcu z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia VII zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Specjalnej Strefy Ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

250/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2009 r. Sygn. akt Ts 221/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak,

250/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2009 r. Sygn. akt Ts 221/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, 250/4/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2009 r. Sygn. akt Ts 221/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej spółki

Bardziej szczegółowo

316/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10. p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE

316/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10. p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE 316/5/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak przewodniczący Ewa Łętowska sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW GMINA PRZECISZÓW STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW Część I WPROWADZENIE Załącznik nr 1 do uchwały Nr V/39/15 Rady Gminy Przeciszów z dnia 26 marca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/34/10 RADY MIEJSKIEJ W KOWARACH Z DNIA 30 GRUDNIA 2010. Rada Miejska w Kowarach uchwala, co następuje:

UCHWAŁA NR IV/34/10 RADY MIEJSKIEJ W KOWARACH Z DNIA 30 GRUDNIA 2010. Rada Miejska w Kowarach uchwala, co następuje: UCHWAŁA NR IV/34/10 RADY MIEJSKIEJ W KOWARACH Z DNIA 30 GRUDNIA 2010 w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kowary, jednostka urbanistyczna Kowary Podgórze,

Bardziej szczegółowo

TEZY. 1. Wykonanie robót budowlanych polegających na instalacji stacji bazowej telefonii komórkowej wymaga wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

TEZY. 1. Wykonanie robót budowlanych polegających na instalacji stacji bazowej telefonii komórkowej wymaga wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Sygnatura OSK 1566/04 Data wydania 2005-05-16 Skład orzekający Gliniecki Andrzej Mzyk Eugeniusz Żak Anna /sprawozdawca/ Akty prawne powołane w orzeczeniu Dz.U. 2000

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 11 lutego 2014 r. Poz. 668. WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia 6 lutego 2014 r. NK-N.4131.158.18.2013.RJ1

Wrocław, dnia 11 lutego 2014 r. Poz. 668. WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia 6 lutego 2014 r. NK-N.4131.158.18.2013.RJ1 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 11 lutego 2014 r. Poz. 668 WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia 6 lutego 2014 r. NK-N.4131.158.18.2013.RJ1 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 lutego 1994 r. III ARN 2/94

Wyrok z dnia 16 lutego 1994 r. III ARN 2/94 Wyrok z dnia 16 lutego 1994 r. III ARN 2/94 Spełnienie wynikającego z art. 8 k.p.a. wymagania prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr... Rady Miejskiej w Tczewie z dnia... uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa

UCHWAŁA Nr... Rady Miejskiej w Tczewie z dnia... uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa Projekt Prezydenta Miasta z dnia 27 lutego 2014 r. UCHWAŁA Nr... Rady Miejskiej w Tczewie z dnia... w sprawie: uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 11 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 1 16) 13 Rozdział 1a. (uchylony) 132 Rozdział 2. Administracja drogowa

Bardziej szczegółowo

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektów podziemnych wyrobisk górniczych oraz przyspieszenia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO Białystok, dnia 8 maja 2012 r. Poz. 1422 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR NK-II.4131.100.2012.KK WOJEWODY PODLASKIEGO z dnia 4 maja 2012 r. Na podstawie art. 91 ust.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 311 / XXVII / 2000 Rady Miejskiej w Śremie z dnia 27 października 2000 r.

UCHWAŁA NR 311 / XXVII / 2000 Rady Miejskiej w Śremie z dnia 27 października 2000 r. UCHWAŁA NR 311 / XXVII / 2000 Rady Miejskiej w Śremie z dnia 27 października 2000 r. w sprawie: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów we wsiach: Błociszewo, Bodzyniewo, Dąbrowa, Kawcze,

Bardziej szczegółowo

Które straty mogą być rozliczone

Które straty mogą być rozliczone Które straty mogą być rozliczone W wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa dochodzi jedynie do zmiany organizacyjno-prawnej, a nowy podmiot kontynuuje byt

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż państwowego lub komunalnego budynku (lokalu) użytkowego bez przetargu

Sprzedaż państwowego lub komunalnego budynku (lokalu) użytkowego bez przetargu Sprzedaż państwowego lub komunalnego budynku (lokalu) użytkowego bez przetargu Po wiosennym szkoleniu notariuszy Izby Dolnośląskiej wydawało się, że problem sprzedaży przez Skarb Państwa lub gminę lokali

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAŻY NIEZABUDOWANEJ DZIAŁKI W POZNANIU POMIĘDZY ULICAMI ŚNIADECKICH I ŚWIĘCICKIEGO (ŁAZARZ)

OFERTA SPRZEDAŻY NIEZABUDOWANEJ DZIAŁKI W POZNANIU POMIĘDZY ULICAMI ŚNIADECKICH I ŚWIĘCICKIEGO (ŁAZARZ) OFERTA SPRZEDAŻY NIEZABUDOWANEJ DZIAŁKI W POZNANIU POMIĘDZY ULICAMI ŚNIADECKICH I ŚWIĘCICKIEGO (ŁAZARZ) POZNAŃ, LIPIEC 2014 Opis nieruchomości: Działka gruntowa niezabudowana o nieregularnym kształcie

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-6766I2-V/ll/JG 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Izba Finansowa

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 29 czerwca 2011 r. III SK 12/11

Wyrok z dnia 29 czerwca 2011 r. III SK 12/11 Wyrok z dnia 29 czerwca 2011 r. III SK 12/11 Nie jest sprzeczne z prawem utworzenie stowarzyszenia, którego jednym z celów statutowych jest zarządzanie ogrodami działkowymi, niebędącymi we władaniu Polskiego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII/220/2012 RADY MIEJSKIEJ W BORNEM SULINOWIE. z dnia 28 lutego 2012 r.

UCHWAŁA NR XVIII/220/2012 RADY MIEJSKIEJ W BORNEM SULINOWIE. z dnia 28 lutego 2012 r. UCHWAŁA NR XVIII/220/2012 RADY MIEJSKIEJ W BORNEM SULINOWIE z dnia 28 lutego 2012 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Borne Sulinowo dla terenów o symbolach 3MN;

Bardziej szczegółowo

Posługiwanie się sformułowaniami określi zasady albo określi szczegółowe zasady w upoważnieniach ustawowych do wydania aktu wykonawczego

Posługiwanie się sformułowaniami określi zasady albo określi szczegółowe zasady w upoważnieniach ustawowych do wydania aktu wykonawczego Dobre praktyki legislacyjne 107 Posługiwanie się sformułowaniami określi zasady albo określi szczegółowe zasady w upoważnieniach ustawowych do wydania aktu wykonawczego Tezy: Ustawodawca powinien unikać

Bardziej szczegółowo

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

Sąd Najwyższy Izba Cywilna RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-696122-IV/12/KD 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Sąd Najwyższy Izba Cywilna RZECZNIKA WNIOSEK PRAW OBYWATELSKICH

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 203/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 grudnia 2010 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia... 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia... 2013 r. Projekt z dnia 17 kwietnia 2013 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE z dnia... 2013 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej

Bardziej szczegółowo

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 593/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 7.09.2009r w sprawie uchwalenia

Bardziej szczegółowo

Analiza formalno prawna nieruchomości położonych w miejscowości Lubień, Gmina Łęczyca, Powiat Łęczycki Województwo Łódzkie

Analiza formalno prawna nieruchomości położonych w miejscowości Lubień, Gmina Łęczyca, Powiat Łęczycki Województwo Łódzkie Analiza formalno prawna nieruchomości położonych w miejscowości Lubień, Gmina Łęczyca, Powiat Łęczycki Województwo Łódzkie Łęczyca, dn. 09 marca 2012 r. 1 S P I S T R E Ś C I : 1. Analiza formalno prawna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt III CZP 81/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r.

Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Istotne zmiany ustawowe w tej sprawie zostały wprowadzone 1 stycznia b.r. Niniejszy artykuł poświecony jest analizie problematyki tzw. inwestycji zaniechanych", w zakresie dotyczącym możliwości zaliczenia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 8 września 2014 r. Poz. 4525 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR IFIII.4131.42.2014 WOJEWODY ŚLĄSKIEGO z dnia 4 września 2014 r. Na podstawie art. 91 ust.

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ TOMASZ KUŹNIAR WIELKOPOLSKIE BIURO PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 46/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku A.

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-654450 - I/10/AWO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr LXIII/1483/06 Rady Miasta Katowice. z dnia 31 lipca 2006 r.

Uchwała nr LXIII/1483/06 Rady Miasta Katowice. z dnia 31 lipca 2006 r. Uchwała nr LXIII/1483/06 Rady Miasta Katowice z dnia 31 lipca 2006 r. w sprawie uchwalenia zmian Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice dla 6 terenów położonych

Bardziej szczegółowo

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska,

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, 79 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt Tw 72/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, po wstępnym rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 8 lipca 2015 r. Poz. 3045 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR NK-N.4131.140.5.2015.ASZ WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO. z dnia 3 lipca 2015 r.

Wrocław, dnia 8 lipca 2015 r. Poz. 3045 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR NK-N.4131.140.5.2015.ASZ WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO. z dnia 3 lipca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 8 lipca 2015 r. Poz. 3045 ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE NR NK-N.4131.140.5.2015.ASZ WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO z dnia 3 lipca 2015 r. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo