MONITORING I ANALITYKA W BADANIACH SRODOWISKOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MONITORING I ANALITYKA W BADANIACH SRODOWISKOWYCH"

Transkrypt

1 MONITORING I ANALITYKA W BADANIACH SRODOWISKOWYCH Jacek NAMIEŚNIK Katedra Chemii Analitycznej znej,, Wydział Chemiczn czny, Politechnika Gdańsk ska, ul. G. Narutowicza 11/12, Gdańsk sk; tel: : ; 10; fax: : ; pg.gda.pl /Katedry/Analityczna/analit.htm

2 ANALITYKA CHEMICZNA BADANIA PODSTAWOWE BADANIA STOSOWANE EDUKACJA BADANIA NAUKOWE I PRACE ROZWOJOWE DOSTĘPNE TECHNIKI I METODYKI ANALITYCZNE

3 Wzajemne oddzialywania pomiedzy spoleczenstwem i analityka chemiczna Problem: Spoleczne zapotrzebowanie na informacje chemiczne Problem analityczny Proces analityczny Uzyskanie potrzebnej informacji analitycznej Rozwiązanie problemu

4 NAUKI O ŚRODOWISKU A N A L I T Y K A KONTROLA I ZAPEWNIENIE JAKOŚCI WYNIKÓW POMIARÓW ANALITYCZNYCH M O N I T O R I N G

5 TYPY INFORMACJI ANALITYCZNYCH UZYSKANYCH W TRAKCIE BADAŃ PRÓBEK ŚRODOWISKOWYCH stwierdzenie obecności danego indywiduum w badanej próbce; stwierdzenie obecności analitu na wyższym poziomie stężeń niż wartość dopuszczalna; stężenie analitu i jego zmiany w czasie; rozmieszczenie analitu wewnątrz badanego obiektu materialnego; całkowita zawartość danego pierwiastka w próbce i jego specjacja; skład elementarny analitu; budowa cząsteczki analitu.

6 ZANIECZYSZCZENIA SRODOWISKA Metodyki analityczne ANALITYKA I MONITORING Oganizmy żywe Instrumentacja Testy in vitro Resorpcja Oznaczanie poziomu zanieczyszczeń w próbkach środowiskowych (powietrze, woda, gleba, osady denne, żywność, biota) Bilans masowy, cykle biogeochemiczne, degradacja, badania zmian (szlaki przemian) Przyszłe badania Dokumentacja. Wymiana informacji Społeczeństwo, polityka, administracja Wyniki badań in vivo Badania metabolizmu Ocena zagrożenia Normy, przepisy prawne Rola analityki i monitoringu w badaniach srodowiska

7 Cele i zadania analityki i monitoringu œrodowiskowego Oszacowanie emisjii Pomiar imisji Badania procesów zachodz¹cyh w œrodowisku Badania ekotoksykologiczne Identyfikacja źródeł emisji zanieczyszczeń Oszacowanie zasięgu oddziaływania źródeł emisji zanieczyszczeń Ocena efektywności zabiegów sozotechnicznych Standardowa ocena jakości elementów środowiska (zgodność z normami i przepisami) Badanie tła i trendów długookresowych Badanie dróg przemieszczania się zanieczyszczeń Badanie przemian chemicznych, biochemicznych i footchemicznych zanieczyszczeń środowiska Pomiar ekspozycji Badania procesów kumulacji i metabolizmu zanieczyszczeń przez organizmy żywe Badanie wpływu zanieczyszczeń na zmiany klimatyczne

8 Interwencje WEJSCIE WYJSCIE Ekosystem Funkcje Program monitoringu Polityka srodowiskowa Zarzadzanie srodowiskiem Normy i przepisy Narzedzia i dzialania Podejmowanie decyzji Monitoring srodowiskowy jako czesc systemu zarzadzania i kontroli srodowiska

9 Schemat postepowania przy projektowaniu i ocenie programów monitoringu srodowiska CELE Identyfikacja rodzajów informacji niezbędnych dla podjęcia decyzji ZEWNETRZNE OGRANICZENIA - ekologiczne - techniczne - metodologiczne - statystyczne - fizyczne 1. Zadania monitorngu - ocena stanu środowiska - wykrywanie zmian w środowisku 2. Obiekty monitoringu (wskaźniki) 3. Strategia pobierania próbek - wybór miejsc pobierania próbek - zasady popdziału monitorowanego obszaru 4. Uzyskanie danych pomiarowych - wybór metod pomiarowych (metody polowe) - określenie stopnia rozdzielczości wyników pomiarów w czasie i przestrzeni 5. Gromadzenie danych pomiarowych - przechowywanie danych - obróbka statystyczna i prezentacja danych 6. Kontrola i zapewnienie jakości 7. Zarządzanie programem Wykorzystanie informacji przy podejmowaniu decyzji Dostepne srodki Oczekiwane korzysci Analiza korzysci i kosztów Korzysci Koszty

10 Analit(y) Techniki instrumentalne Testy Czujniki Elektrochemiczne Chemiczne Immunochemiczne Spektroskopowe Sondy Bioczujniki Termiczne Chromatograficzne Techniki analityczne wykorzystywane w badaniach srodowiska

11 TENDENCJE ROZWOJOWE W ANALITYCE I MONITORINGU ŚRODOWISKOWYM Etap procedury analitycznej Aspekty metodologiczne Instrumentacja Pobieranie próbek Przygotowanie próbek do analizy Wykrywanie, identyfikacja i oznaczanie ilościowe analitów Pasywne techniki pobierania próbek analitów Bezrozpuszczalnikowe techniki przygotowania próbek Genomika proteomika metabolomika transkryptomika. Analityka specjacyjna. Wykorzystanie parametrów sumarycznych. Bioanalityka i biomonitoring Miniaturyzacja przyrządów analitycznych Nowe detektory i czujniki. Techniki łączone. Szybkie testy. Zdalne techniki pomiaru stopnia zanieczyszczenia Obróbka danych pomiarowych Systemy eksperckie Wspomaganie procesu analitycznego Systemy eksperckie Wykorzystanie GIS, dokumentacji video, fotograficznej i filmowej

12 Ocena stopnia zanieczyszczenia środowiska WSKAŹNIKI SUMARYCZNE ANALITYKA SPECJACYJNA BIOANALITYKA i BIOMONITORING Źródło ogólnych informacji analitycznych, które nie są powiązane za pomocą prostej zależności z toksycznością danego elementu środowiska. Informacja analityczna jest bardzo szczegółowa,ale niewystarczająca z punktu widzenia niekorzystnego oddziaływania zanieczyszczeń obecnych w danym elemencie środowiska na organizmy żywe Uzyskana informacja jest bardzo ogólna, ale daje kompleksową odpowiedź czy środowisko oddziaływuje toksycznie na organizmy żywe

13 Schematyczne przedstawienie zależności występujących w środowisku Informacje o stanie zanieczyszczeń środowiska Wzajemne zależności pomiędzy indywiduami chemicznymi zależności Specjacja zanieczyszczeń Skład pierwiastkowy zanieczyszczeń Fizjologia (niezbędność) Ekotoksykologia Interpretacja środowiskowa Odległe skutki toksyczne Sumaryczne parametry stopnia zanieczyszczenia środowiska Los środowiskowy (szlaki przemian) Bioakumulacja ppth ppm ppb ppt ppq Rozcieńczenie (stężenie zanieczyszczeń)

14 GŁÓWNE OBSZARY WYKORZYSTANIA ANALITYKI SPECJACYJNEJ Rodzaj próbek Próbki środowiskowe Próbki materiałów biologicznych Próbki produktów żywnościowych Próbki związków aktywnych biologicznie (farmaceutyki i parafarmaceutyki) Przykłady określenie cykli biogeochemicznych poszczególnych pierwiastków; wyjaśnienie ścieżki przemian (losu środowiskowego) określonego indywiduum chemicznego; określenie ekotoksykologicznego działania poszczególnych indywiduów chemicznych (ocena ekspozycji endemicznej i zawodowej); oszacowanie frakcji biodostępnej poszczególnych zanieczyszczeń; oszacowanie niebezpieczeństwa wyługowania niektórych składników gleby i skał (metali ciężkich) do wód powierzchniowych identyfikacja i ilościowe oznaczanie indywiduów odgrywających ważną rolę w fizjologii (toksyczność i niezbędność); wyjaśnienie mechanizmu procesów metabolizmu; poszukiwania wskaźników (markerów) opisujących rolę poszczególnych indywiduów (kliniczna diagnoza objawów chorobowych); ocena zagrożenia związanego z ekspozycją na różnego typu czynniki szkodliwe (ekspozycja endemiczna i zawodowa); określenie mechanizmu procesu detoksykacji; określenie roli mikroskładników (niezbędność a toksyczność) rozróżnienie związków o działaniu leczniczym i toksycznym (specjacja chiralna)

15 ZANIECZYSZCZENIA SRODOW ISKA ENVIRONM ENTAL POLLUTANTS Zanieczyszczenia podlegajace uregulowaniom prawnym R egulated pollutants Zanieczyszczenia nie podlegajace uregulowaniom prawnym N onregulated pollutants N ow opojaw iajace sie zanieczyszczenia N ew emerging pollutants N iezidentyfikow ane zanieczyszczenia N onidentified pollutants Pozostało ś ci ś rodków farmaceutycznych Pharmaceutical residues Zwią zki zakłócają ce równowagę hormonalną Endocrine disrupting compounds - EDC s Etoksylany alkilofenolowe Alkylphenol etoxylates - APEO s Bromowane opóź niacze zapłonu Brominated flame retardants - BFR s Syntetyczne zwią zki piż mowe Synthetic musk compounds Stereoidowe hormony płciowe Stereoid sex hormones Ś rodki odkaż ają ce Antiseptics Dodatki do benzyny Gasoline additives Ś rodki higieny osobistej Personal care products

16 MIĘDZYNARODOWY PROJEKT ODRA (IOP) ( ) Miejsca pobierania próbek wody oraz wybrane punktowe źródła emisji zanieczyszczeń Szczecin Kostrzyń Połęcko Głogów ZAKŁADY CHEMICZNE ROKITA (30 tys.m3/d) PRZECIĄŻONE POLA IRYGOWANE (60 tys.m3/d) KGHM HUTA MIEDZI (85 tys.m3/d) ZGKM MIASTO OŁAWA (7,5 tys.m3/d) Wrocław WROCŁAWSKA OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW (22 tys.m3/d) Opole JELCZAŃSKIE ZAKŁADY SAMOCHODOWE (2 tys. m3/d) PUNKTOWE ŹRÓDŁA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ MIEJSCA POBRANIA PRÓBEK WODY (KAMPANIA X/2000)

17 Chromatogram uzyskany w wyniku analizy próbki wody rzecznej techniką PT-TD-GC-MS (miejsce pobrania: Brzeg Dolny) 100 BRZEG DOLNY - dno - Ś % Czas retencji (min) rt

18 Związki organiczne zidentyfikowane w wodach rzeki Odry - wyniki analiz przesiewowych techniką PT-TD-GC-MS ZWIĄZKI CHLOROORGANICZN E 1,1 dichloroeten, 1,2 dichloroetan, trichloroeten, 1,2 dichloropropan, tetrachloroeten, chlorobenzen, 1,3 dichlorobenzen, 1,4 dichlorobenzen, 1,2 dichlorobenzen, eter bis(2-chloroizopropylowy) INNE ZWIĄZKI ORGANICZNE heksan, benzen, heptan, disiarczek dimetylu, toluene, octan butylu, heksanal, o ksylen, p ksylen, etylobenzen, nonan, styren, heptanal, n propylobenzen, dekan, 1,2,3 trimetylobenzen, 1- etylo-4-metylobenzen, α-metylostyren, 1,3,5 trimetylobenzen, 6- metylo-5-hepten-1-on, benzaldehyd, oktanal, 1,2,4 trimetylobenzen, 2-etylo-1-heksanol, benzonitryl, 1 propenylobenzen, 1,4 dietylobenzen, undekan, 1-metylo-4- propylobenzen, kwas (p-hydroksyfenylo) fosfonowy, 1-etylo-3,5- dimetylobenzen, 2,5-dimetylo-1-hepten-4-ol, 2-etylo-1,3- dimetylobenzen, 3,7-dimetylo-1,6-oktadien-3-ol, nonanal, acetofenon, 1,2,3,4 tetrametylobenzen, benzoesan metylu, 2,7 dimetylooktan, 1-etenylo-4-etylobenzen, N etylobenzamina, dekanal, naftalen, kwas benzoesowy, 3,6 dimetyloundekan, undekanal, octan bornylu, nasycone rozgałęzione C13-15, dodekanal, 2-etenylonaftalen, eter difenylowy, 6,10-dimetylo -5,9- undekadien-2-on, α-farnesen, ftalan dibutylu, 1,2-dihydro-2,2,4- trimetylochinolina, butylohydroksytoluen, α-izometylojonon, heksadekan, lilial, propionian 2-metylo-1-(1,1-dimetylo- etylo)-2- metylo-1,3-propanodiylu, heptadekan, ftalan dietylu, 1 oktadeken, dihydrojasmonian metylu, mirystynian izopropylu

19 Klasyfikacja szybkich testów wykorzystywanych w praktyce analitycznej SZYBKIE TESTY CHEMICZNE BIOLOGICZNE SUCHE TESTY... PÓŁSUCHE TESTY TESTY IMMUNOLOGICZNE... ELISA MOKRE TESTY BIOTESTY

20 Narzędzia bioanalityczne... z wykorzystaniem mikrobiotestów Daphnia a waterflea Organizm wskaźnikowy Vibrio fischeri (toksyczność ostra) Vibrio fischeri Test WODA Microtox(M 500 Analyzer SDI, USA) ISO 11348:1996 Heterocypris incongruens Normy Daphnia magna (toksyczność ostra) Daphnia magna (toksyczność chroniczna) Heterocypris incongruens (toksyczność chroniczna) Daphtoxkit F TM magna (przesiewowy test toksyczności ostrej wód powierzchniowych Oznaczanie toksyczności ostrej OSADY Ostracodtoxkit F TM ISO 6341 Testy MicroBio zalecenia producenta ISO zalecenia producenta

21 Piezometr Klasyfikacja odcieków ze składowisk parametry parametry ekotoksykologiczne fizykochemiczne wg rozporządzenia MŚ wg Helcom wg Krebsa składowisko Bądki P1 ( ) I P2 ( ) brak dostępu do I P3 ( ) dokumentacji 0 P3 ( ) II P4 ( ) 0 składowisko Bierkowo P1 ( ) brak dostępu do 0 P5 ( ) dokumentacji 0 składowisko Linowiec P2 ( ) V III P2 ( ) V IV P6 ( ) V VI P6 ( ) V VI P7 ( ) V I P7 ( ) V I P8 ( ) V 0 P8 ( ) V VI P9 ( ) IV 0 P9 ( ) IV II P10 ( ) IV 0 P10 ( ) IV II składowisko Lucin P1a ( ) V II P2 ( ) V III P3a ( ) V III składowisko Rokitki P1 ( ) III I P2 ( ) IV I P3 ( ) IV I P4 ( ) V I P5 ( ) V I składowisko Rybska Karczma P1 ( ) II I P2 ( ) II 0 P3 ( ) II 0 P3 ( ) II 0 składowisko Łebcz P1 ( ) III 0 P1 ( ) III I P2 ( ) III 0 P2 ( ) III 0 P3 ( ) II 0 P3 ( ) V* 0 P4 ( ) II 0 Wykonane badania wskazują, że nie istnieje prosta korelacja pomiędzy klasyfikacją czystości wód w oparciu o badania parametrów fizykochemicznych a ich jakością ekotoksykologiczną. Przykład I Przekroczenia wartości dopuszczalnej takich parametrów jak: mętność, barwa, Fe i Cl sprawiają, że wody podziemne są zakwalifikowane do V klasy, podczas gdy ich jakość ekotoksykologiczna jest bardzo dobra.

22 Piezometr Klasyfikacja odcieków ze składowisk parametry parametry ekotoksykologiczne fizykochemiczne wg rozporządzenia MŚ wg Helcom wg Krebsa składowisko Bądki P1 ( ) I P2 ( ) brak dostępu do I P3 ( ) dokumentacji 0 P3 ( ) II P4 ( ) 0 składowisko Bierkowo P1 ( ) brak dostępu do 0 P5 ( ) dokumentacji 0 składowisko Linowiec P2 ( ) V III P2 ( ) V IV P6 ( ) V VI P6 ( ) V VI P7 ( ) V I P7 ( ) V I P8 ( ) V 0 P8 ( ) V VI P9 ( ) IV 0 P9 ( ) IV II P10 ( ) IV 0 P10 ( ) IV II składowisko Lucin P1a ( ) V II P2 ( ) V III P3a ( ) V III składowisko Rokitki P1 ( ) III I P2 ( ) IV I P3 ( ) IV I P4 ( ) V I P5 ( ) V I składowisko Rybska Karczma P1 ( ) II I P2 ( ) II 0 P3 ( ) II 0 P3 ( ) II 0 składowisko Łebcz P1 ( ) III 0 P1 ( ) III I P2 ( ) III 0 P2 ( ) III 0 P3 ( ) II 0 P3 ( ) V* 0 P4 ( ) II 0 Przykład II anilina Chromatogram uzyskany w wyniku analizy próbki wody podziemnej pobranej w dniu r. z piezometru P-6 (składowisko w Linowcu) z wykorzystaniem techniki GC-MS chlorobenzen dibutyloftalan Najwyższą toksyczność ostrą wykazują próbki wód z piezometru P6 (VI klasa jakości ekotoksykologicznej) Jednocześnie ich jakość oceniona w oparciu o parametry fizykochemiczne jest równie zła (V klasa przekroczone parametry to: zawartość azotu amonowego i fenoli). Szczegółowe badania chemiczne pozwoliły zidentyfikować silnie toksyczne związki takie jak anilina i chlorobenzen. Wydaje się, że klasyfikacja jakości wód wykonana w oparciu o parametry fizykochemiczne nie oddaje faktycznego zagrożenia związanego z chemicznym zanieczyszczeniem wód podziemnych. Monitoring powinien być uzupełniony o badania ekotoksykologiczne.

23 EUROCAT European Catchments. Catchments Changes and their impact on the coast (realizacja , projekt realizowany w ramach V PR EU) Projekt Pilotowy wdrożenia wytycznych monitoringu i oceny jakości wód transgranicznych w zlewni rzeki Bug w ramach Konwencji EKG/ONZ o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych (realizacja w latach ) Ocena wpływu wybranych składowisk komunalnych województwa pomorskiego na ekotoksyczność wód podziemnych. Projekt pilotowy (realizowany w roku 2003; dotowany przez WFOŚ w Gdańsku) Oddziaływanie na wody morskie oczyszczonych ścieków z komunalnej oczyszczalni Gdańsk Wschód wprowadzonych do Zatoki Gdańskiej za pomocą kolektora podmorskiego w odległości 2,5 km od brzegu (realizowany w latach ; wykonana na zlecenie Gminy Miasta Gdańska) Ocena stanu ekologicznego Jeziora Turawskiego w celu opracowania działań na rzecz jego poprawy (realizowany w latach ; współfinansowany przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Programu dla Odry 2006 i WFOŚ w Opolu )

24 Wady i zalety technik imunoanalitycznych wykorzystywanych w badaniach środowiskowych ZALETY WADY I OGRANICZENIA możliwość szerokiego wykorzystywania w praktyce analitycznej wysoka czułość i specyficzność łatwość i szybkość wykonania analizy redukcja praco- i czasochłonnych etapów przygotowania próbek do analizy bezpośredni charakter techniki (duża szybkość uzyskiwania informacji analitycznej) łatwość automatyzacji procedury duża przydatność zarówno w warunkach laboratoryjnych, jak i polowych idealne narzędzie do badań próbek zawierających duży ładunek zanieczyszczeń wysoka efektywność ekonomiczna procesu analitycznego próbek o małej masie lub objętości - wysokie koszty wprowadzenia do praktyki analitycznej (opracowanie nowych metodyk) - skomplikowany proces syntezy haptenów - wrażliwość na reakcje zakłócające (reakcje krzyżowe) - możliwość występowania niespecyficznych interferencji - ograniczona przydatność w przypadku próbek charakteryzujących się niewielkim ładunkiem zanieczyszczeń - mała przydatność do jednoczesnego oznaczania wielu zanieczyszczeń - brak akceptacji wśród analityków praktyków (głównie ze względu na konserwatywne przekonania i postawy)

25 BIOMONITORING Oznaczanie niezmienionych form związków chlorowcoorganicznych w płynach biologicznych człowieka: krew (ograniczenia) mocz Wyniki badań analitycznych próbek moczu ludzkiego mogą być źródłem informacji o wielkości narażenia

26 Źródła lotnych związków zków chlorowcoorganicznych przedostających się do organizmu ludzkiego POWIETRZE WEWNĘTRZNE ATMOSFERA NA STANOWISKU PRACY PRODUKTY SPOŻYWCZE Woda ORGANIZM LUDZKI POWIETRZE ZEWNĘTRZNE OPADY ATMOSFERYCZNE śnieg, deszcz, mgła MOCZ KREW WODY POWIERZCHNIOWE Parowanie

27 Zasada działania zestawu do izolacji lotnych analitów organicznych ch z próbek o złożonym składzie matrycy Technika analityczna: TLHS-DAI DAI-GC-ECD

28 CHROMATOGRAMY 4 1 dichlorometan, 2 chloroform, 3 bromodichlorometan 4 dibromochlorometan 5 tetrachloroeten b) a) Chromatogramy uzyskane w trakcie analizy próbek wodnych roztworów wzorcowych: min. a) przed (z pominięciem etapu izolacji i wzbogacania próbki) i b) po wzbogaceniu przy zastosowaniu techniki TLHS

29 WYNIKI OZNACZEŃ Rodzaj narażenia: woda pitna Porównanie stężeń wybranych lotnych chlorowcoorganicznych w próbkach wody i moczu pobranych od dawców zamieszkujących różne dzielnice Trójmiasta

30 Problemy i wyzwania szeroka gama analitów szerokie zakresy stężeń analitów w próbkach o różnym składzie i pochodzeniu niebezpieczeństwo wystąpienia interferencji związanych z występowaniem w próbce innych składników o bardzo zbliżonych właściwościach fizykochemicznych zmiany czasowe i przestrzenne stężeń analitów w obrębie danego elementu środowiska brak wyczerpujących informacji o ścieżkach przemian i metabolizmie analitów i pojawiających się produktach tych procesów wielofazowy charakter poszczególnych elementów środowiska trudności z walidacją stosowanych procedur analitycznych w związku z ograniczonym dostępem do materiałów odniesienia

31 Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska (CEEAM) Politechnika Gdańska, Wydział Chemiczny, Katedra Chemii Analitycznej Projekt badawczy realizowany dzięki wsparciu otrzymanego w ramach Piątego Programu Ramowego Komisji Europejskiej, akcja kluczowa Zrównoważone zarządzanie i jakość wody, priorytet Energia, Środowisko i Zrównoważony Rozwój

32 Działania prowadzone w ramach CEEAM 1) Dydaktyczna (organizacja konferencji, seminariów, kursów, staży naukowych, współpraca ze środowiskiem nauczycielskim Trójmiasta, Klubem Rzymskim oraz Instytutem Polityki i Gospodarki w Hamburgu) 2) Wydawnicza (opublikowanie 7 pozycji naukowych, współpraca z Wydawnictwem Naukowym PWN S.A) 3) Naukowa (realizacji projektów w ramach 5 i 6 PR UE, programie ERASMUS MUNDUS, LEONARDO DA VINCI oraz SOKRATES, kooperacja z Pomorskim Centrum Badań i Technologii Środowiska).

33 Plany na rok Szkoła letnia CHEMOMETRIC ASPECTS OF ENVIRONMENTAL ANALYSIS Studium podyplomowe ANALYSIS OF ENVIRO- NMENTAL AND FOOD POLLUTANTS Kursy: Kurs chromatografii gazowej - kurs podstawowy / Kurs chromatografii cieczowej Kurs Przygotowania Próbek do Analizy W przygotowaniu: Kurs zastosowania chromatografii gazowej Kontrola i zapewnienie jakości wyników analitycznych

34 Granty europejskie realizowane przez Katedrę Chemii Analitycznej (Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej) Akronim Pełna nazwa projektu Czas realizacji FERTILIZERS AND HEALTH Workplace monitoring and occupational health studies at some plants using nuclear and related analytical techniques EUROCAT European catchments. Catchments changes and their impact on the coast TRAP-NAS Training on the production and use of reference materials in NAS VI-RM The European Virtual Institute for Reference Materials QUA-NAS Improving the infrastructure for metrology in chemistry in candidate New Member States CEEAM Centre of Excellence in Environmental Analysis and Monitoring ELME European Lifestyles and Marine Ecosystems

35 Dziękuję za uwagę

(studia II stopnia) Monitoring i analityka zanieczyszczeń środowiska Temat pracy

(studia II stopnia) Monitoring i analityka zanieczyszczeń środowiska Temat pracy Porównanie modeli matematycznych transportu zanieczyszczeń rozpuszczonych w rzekach. (temat może być realizowany przez 2 osoby) Praca obejmuje implementację i porównanie modeli matematycznych służących

Bardziej szczegółowo

ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM

ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM Jacek Namieśnik Katedra Chemii Analitycznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk e-mail: jacek.namiesnik@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA?

CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA? CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA? AUTOR DEFINICJI Prof. Ch. N. REILLEY University of North Carolina, Chapel HILL, NC, USA Division of Analytical Chemistry American Chemical Society (ACS) Division of Analytical

Bardziej szczegółowo

Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM

Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny Katedra Chemii Analitycznej ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 Gdańsk Tel: (+45 58) 348 60 79 Fax: (+48

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 1 Przygotowanie próbek do oznaczania ilościowego analitów metodami wzorca wewnętrznego, dodatku wzorca i krzywej kalibracyjnej 1. Wykonanie

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Dr Anicenta Bubak, Dr Grażyna Płaza, Dr Jadwiga Gzyl Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Dr Edoardo Puglisi, Università Cattolica del

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 215

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 215 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 215 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 27 lutego 2006 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Analysis of food

KARTA KURSU. Analysis of food KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Analiza żywności Analysis of food Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator dr Apolonia Sieprawska Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem wykładów jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego w przemyśle wydobywczym. Praca zbiorowa pod redakcją Jana Skowronka

Zagrożenia naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego w przemyśle wydobywczym. Praca zbiorowa pod redakcją Jana Skowronka Zagrożenia naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego w przemyśle wydobywczym Praca zbiorowa pod redakcją Jana Skowronka GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Katowice 2007 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE (J. SKOWRONEK)...

Bardziej szczegółowo

Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014

Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014 Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014 Oferta rozwiązań naukowych dla biznesu i innych partnerów InnoDoktorant, VI edycja Magdalena Śliwińska prof. dr hab. inż. Waldemar Wardencki dr. inż.

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis.

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis. Sylabus przedmiotu: Specjalność: Analiza mobilna skażeń Inżynieria ochrony środowiska Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r.

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r. Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince Gdańsk, 14 maja 2014 r. Plan prezentacji - Podstawy prawno-proceduralne - Zakres problemowy przeglądu ekologicznego - Analiza istotnych

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna usługa MULTI-CHEM. Wykrywanie substancji SVHC w wyrobach rynkowych.

Innowacyjna usługa MULTI-CHEM. Wykrywanie substancji SVHC w wyrobach rynkowych. Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej Blachownia Innowacyjna usługa MULTI-CHEM. Wykrywanie substancji SVHC w wyrobach rynkowych. Ewa Sabura, Renata Kulesza Zakład Analityczny Projekt MULTI-CHEM Opracowanie

Bardziej szczegółowo

System MICROTOX światowy standard w ocenie toksyczności ścieków przemysłowych

System MICROTOX światowy standard w ocenie toksyczności ścieków przemysłowych System MICROTOX światowy standard w ocenie toksyczności ścieków przemysłowych Grzegorz Piętowski TIGRET Sp. z o.o. www.tigret.eu Jak ocenić parametry ścieków? Podejście chemiczne (analizy chemiczne skażeń)

Bardziej szczegółowo

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Dr hab. Tomasz Stuczyński, SGS Eko-Projekt Założenia

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach.

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych Joanna Walas Łódź, 2014

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Warszawa, 11 kwietnia 2014 r. Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Ustawa z dnia 18 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku Zakładane efekty kierunku Jednostka prowadząca kierunek studiów Nazwa kierunku studiów Specjalności * Obszar kształcenia Profil kształcenia Poziom kształcenia Forma kształcenia Tytuł zawodowy uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Piotr Stepnowski Zakład Analizy Środowiska Instytut Ochrony Środowiska i Zdrowia Człowieka

prof. dr hab. Piotr Stepnowski Zakład Analizy Środowiska Instytut Ochrony Środowiska i Zdrowia Człowieka prof. dr hab. Piotr Stepnowski Zakład Analizy Środowiska Instytut Ochrony Środowiska i Zdrowia Człowieka Analityka i monitoring chemicznych zanieczyszczeń w środowisku Monitoring biologiczny (biomonitoring)

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1144

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1144 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1144 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 3 grudnia 2013 r. Nazwa i adres AB 1144 EKOLOGIS

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 868

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 868 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 868 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 21 lipca 2009 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

ANEKS 5 Ocena poprawności analiz próbek wody

ANEKS 5 Ocena poprawności analiz próbek wody ANEKS 5 Ocena poprawności analiz próbek wody Bilans jonów Zasady ogólne Kontroli jakości danych dokonuje się wykonując bilans jonów. Bilans jonów jest podstawowym testem poprawności wyników analiz chemicznych

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA - INŻYNIERSKIE Mikrobiologia Rola mikrobiologii. Świat mikroorganizmów: wirusy, bakterie, archebakterie,

Bardziej szczegółowo

Wyniki operacji kalibracji są często wyrażane w postaci współczynnika kalibracji (calibration factor) lub też krzywej kalibracji.

Wyniki operacji kalibracji są często wyrażane w postaci współczynnika kalibracji (calibration factor) lub też krzywej kalibracji. Substancja odniesienia (Reference material - RM) Materiał lub substancja której jedna lub więcej charakterystycznych wartości są wystarczająco homogeniczne i ustalone żeby można je było wykorzystać do

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY).

BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY). BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY). Wprowadzenie: Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) to grupa związków zawierających

Bardziej szczegółowo

Chemia środków ochrony roślin Katedra Analizy Środowiska. Instrukcja do ćwiczeń. Ćwiczenie 2

Chemia środków ochrony roślin Katedra Analizy Środowiska. Instrukcja do ćwiczeń. Ćwiczenie 2 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Chemia środków ochrony roślin Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń Ćwiczenie 2 Ekstrakcja pestycydów chloroorganicznych z gleby i opracowanie metody analizy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r ROZPOCZĘCIE WYKŁAD. inż. Janusz Kurleto

PROGRAM. PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r ROZPOCZĘCIE WYKŁAD. inż. Janusz Kurleto PROGRAM PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r. 11.00 11.15 ROZPOCZĘCIE 11.15 12.00 WYKŁAD Instruktaż ogólny z zakresu BHP dla osób uczestniczących w szkoleniach prowadzonych przez IES inż. Janusz Kurleto 12.00

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 896

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 896 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 896 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 1 czerwca 2015 r. Nazwa i adres AB 896 Kod

Bardziej szczegółowo

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014 Nrr 7/2014(lipiec) Siła ekobiznesu E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U Numer 7/ 2014 Spis treści: Enviromental Technology and Business Konferencja USA VI/2014 2 1 Nr 7/ 2014 (lipiec

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

KALIBRACJA BEZ TAJEMNIC

KALIBRACJA BEZ TAJEMNIC KALIBRACJA BEZ TAJEMNIC 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska e-mail: piotr.konieczka@pg.gda.pl 2 S w S x C x -? C w 3 Sygnał wyjściowy detektora funkcja

Bardziej szczegółowo

4. Blok stan 4.2. Podsystem monitoringu jakości wód Monitoring wód podziemnych

4. Blok stan 4.2. Podsystem monitoringu jakości wód Monitoring wód podziemnych Monitoring wód podziemnych dotyczy ich stanu chemicznego i ilościowego, i wchodzi w zakres informacji uzyskiwanych w ramach państwowego monitoringu środowiska. Ogólne zapisy dotyczące badania i oceny stanu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1168

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1168 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1168 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 20 grudnia 2016 r. Nazwa i adres AB 1168 SYNTHOS

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż.

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż. Pestycydy i problemy związane z ich produkcja i stosowaniem - problemy i zagrożenia związane z występowaniem pozostałości pestycydów w środowisku; Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją - problem

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Granica wykrywalności i granica oznaczalności Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO. Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB

Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO. Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB Walidacja Walidacja jest potwierdzeniem przez zbadanie i przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Sympozjum "Nauka i przemysł - metody spektroskopowe w praktyce, nowe wyzwania i możliwości", 8-10.06.2010

Sympozjum Nauka i przemysł - metody spektroskopowe w praktyce, nowe wyzwania i możliwości, 8-10.06.2010 ANALITYKA ŚLADÓW PROBLEMY I WYZWANIA Jacek Namieśnik Katedra Chemii Analitycznej, Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej 80-952 Gdańsk, ul. G. Narutowicza 11/12 E-mail: chemanal@pg.gda.pl 1 SKŁAD PRÓBKI

Bardziej szczegółowo

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczenia substancji toksycznych oraz ich metabolitów z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla miasta Tczewa na lata

Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla miasta Tczewa na lata załącznik Nr 2 do uchwały Nr XXV/198/2012 Rady Miejskiej w Tczewie z dnia 25 października 2012 r. w sprawie przyjęcia Aktualizacji Programu ochrony środowiska dla miasta Tczewa na lata 2012-2015 z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dla medycznych laboratoriów w zakresie diagnostyki toksykologicznej

Rekomendacje dla medycznych laboratoriów w zakresie diagnostyki toksykologicznej Rekomendacje dla medycznych laboratoriów w zakresie diagnostyki toksykologicznej Ewa Gomółka 1, 2 1 Pracownia Informacji Toksykologicznej i Analiz Laboratoryjnych, Katedra Toksykologii i Chorób Środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Str 1/7 SPRAWOZDANIE. z pracy badawczej pt.:

Str 1/7 SPRAWOZDANIE. z pracy badawczej pt.: Str 1/7 SPRAWOZDANIE z pracy badawczej pt.: Badanie stężeń zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego z instalacji BIOFILTR w podoczyszczalni ścieków zlokalizowanej w Zakładach Uniq Lisner Spółka z o.o.

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

Karta modułu/przedmiotu

Karta modułu/przedmiotu Karta modułu/przedmiotu Informacje ogólne o module/przedmiocie 2. Poziom : jednolite studia magisterskie 1. Kierunek studiów: Farmacja. Forma studiów: stacjonarne 4. Rok: V 5. Semestr: IX 6. Nazwa modułu/przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYMAGANE PRZEZ REACH

BADANIA WYMAGANE PRZEZ REACH DANIA WYMAGANE PRZEZ REACH WYKONYWANE W INSTYTUCIE PRZEMYSŁU ORGANICZNEGO Poz. w zał. VII i IX Badania fizykochemiczne Warszawa 7.1. Stan skupienia substancji w 20 o C i 101,3 kpa BF 7.2. Temperatura topnienia/krzepnięcia

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Ładunek zanieczyszczeń odprowadzonych do Zatoki Gdańskiej, za pośrednictwem cieków i kolektorów ścieków, z terenu Gminy Gdańsk w roku 2011

Ładunek zanieczyszczeń odprowadzonych do Zatoki Gdańskiej, za pośrednictwem cieków i kolektorów ścieków, z terenu Gminy Gdańsk w roku 2011 Zleceniodawca: Gmina Miasta Gdańsk - Wydział Środowiska Wykonawca: Gdański Uniwersytet Medyczny Międzywydziałowy Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej - Zakład Ochrony Środowiska i Higieny Transportu

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA POLITECHNIKA WROCŁAWSKA Prace wykonane w ramach projektu: Opracowanie i atestacja nowych typów materiałów odniesienia niezbędnych do uzyskania akredytacji europejskiej przez polskie laboratoria zajmujące

Bardziej szczegółowo

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Piotr Rudzki Zakład Farmakologii, w Warszawie Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Łódź, 25 VI 2009 r. Prace badawczo-wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie zewnętrzne i skażenia wewnętrzne.

Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie zewnętrzne i skażenia wewnętrzne. Reaktory jądrowe, Rurociągi pierwszego obiegu chłodzenia, Baseny służące do przechowywania wypalonego paliwa, Układy oczyszczania wody z obiegu reaktora. Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje:

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje: Rozporządzenie nr Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z dnia... w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód zlewni Małej Panwi Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18

Bardziej szczegółowo

STAWY OSADOWE INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu

STAWY OSADOWE INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA STAWY OSADOWE 2014 r. Działalność przemysłowa prowadzona na terenie

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

I. Gospodarka odpadami (przedmiot kierunkowy) Efekty kształcenia IS2A_W02 IS2A_W04 IS2A_W08 IS2A_U01 IS2A_U07 IS2A_U10 IS2A_K05 IS2A_K06

I. Gospodarka odpadami (przedmiot kierunkowy) Efekty kształcenia IS2A_W02 IS2A_W04 IS2A_W08 IS2A_U01 IS2A_U07 IS2A_U10 IS2A_K05 IS2A_K06 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska Rodzaj studiów: stacjonarne i niestacjonarne II stopnia Specjalność: Zagospodarowanie Surowców i Odpadów Przedmiot kierunkowy:

Bardziej szczegółowo

Struktura i treść rozprawy doktorskiej

Struktura i treść rozprawy doktorskiej Recenzja rozprawy doktorskiej mgr JOANNY KOWALSKIEJ zatytułowanej Analiza śladowych ilości lotnych związków organicznych (LZO) w środowisku pracy biurowej z użyciem desorpcji termicznej połączonej z kapilarną

Bardziej szczegółowo

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski SEMINARIA Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski IETU dr inż. Eleonora Wcisło Zespół Analiz Ryzyka Środowiskowego/ Zakład Zarządzania Środowiskowego Projekt Europejskie

Bardziej szczegółowo

KALIBRACJA. ważny etap procedury analitycznej. Dr hab. inż. Piotr KONIECZKA

KALIBRACJA. ważny etap procedury analitycznej. Dr hab. inż. Piotr KONIECZKA KALIBRAJA ważny etap procedury analitycznej 1 Dr hab. inż. Piotr KONIEZKA Katedra hemii Analitycznej Wydział hemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 8-233 GDAŃK e-mail: piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r.

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r. ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 12 marca 1996 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia

Bardziej szczegółowo

Analiza instrumentalna

Analiza instrumentalna Analiza instrumentalna 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów, np. Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne):

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU ŚRODOWISKA W GMINIE GDAŃSK za rok 2003

OCENA STANU ŚRODOWISKA W GMINIE GDAŃSK za rok 2003 Prezydent Miasta Gdańska OCENA STANU ŚRODOWISKA W GMINIE GDAŃSK za rok 2003 sierpień 2004 r. 1 Drodzy Gdańszczanie, Oddaję w Państwa ręce raport o stanie środowiska w naszej Gminie. Tegoroczna edycja Oceny

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia chemiczne

Zanieczyszczenia chemiczne Zanieczyszczenia chemiczne Zanieczyszczenia w środkach spożywczych Podstawa prawna: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych

Bardziej szczegółowo

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZASOBY WODNE I PRZYRODNICZE MONOGRAFIA pod redakcją Jana Dojlido i Bohdana Wieprzkowicza WARSZAWA 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 1. ZASOBY WODNE 9 1.1. EWOLUCJA POGLĄDÓW NA GOSPODARKĘ

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia VI KONFERENCJA NAUKOWA WODA - ŚRODOWISKO - OBSZARY WIEJSKIE- 2013 Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia A. Kuźniar, A. Kowalczyk, M. Kostuch Instytut Technologiczno - Przyrodniczy,

Bardziej szczegółowo

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku

Zakładane efekty kształcenia dla kierunku Zakładane efekty dla kierunku Jednostka prowadząca kierunek studiów Nazwa kierunku studiów Specjalności Obszar Profil Poziom Forma Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta Dziedziny nauki i dyscypliny

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE Analityka chemiczna

STUDIA PODYPLOMOWE Analityka chemiczna STUDIA PODYPLOMOWE Analityka chemiczna Wydział Chemii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Projekt studiów podyplomowych został przygotowany zgodnie z wymogami Uchwały nr 175/2008 Senatu Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Ochrona Środowiska I Protection of Environment Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Małgorzata Kłyś Zespół dydaktyczny dr Anna Chrzan, dr Małgorzata Kłyś Opis kursu (cele

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II. OznaczanieBTEX i n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej benzyną metodą GC/FID oraz GC/MS 1

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II. OznaczanieBTEX i n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej benzyną metodą GC/FID oraz GC/MS 1 OznaczanieBTEX i n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej benzyną metodą GC/FID oraz GC/MS 1 ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 5 Oznaczanie BTEX oraz n-alkanów w wodzie zanieczyszczonej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Zarządzanie ochroną Air protection management Kierunek: inżynieria śrowiska Rodzaj przedmiotu: Obieralny, moduł 5.3 Rodzaj zajęć: Wykład, ćwiczenia Profil kształcenia: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Karol Kuliński Zakład Chemii i Biochemii Morza Promotor: Prof. dr hab. inż. Janusz Pempkowiak Finansowanie: Działalność statutowa IOPAN, Temat II.2 Grant promotorski MNiSW

Bardziej szczegółowo

Odkrycie. Patentowanie. Opracowanie procesu chemicznego. Opracowanie procesu produkcyjnego. Aktywność Toksykologia ADME

Odkrycie. Patentowanie. Opracowanie procesu chemicznego. Opracowanie procesu produkcyjnego. Aktywność Toksykologia ADME Odkrycie Patentowanie Opracowanie procesu chemicznego Opracowanie procesu produkcyjnego Aktywność Toksykologia ADME Optymalizacja warunków reakcji Podnoszenie skali procesu Opracowanie specyfikacji produktu

Bardziej szczegółowo

ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ

ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ Mariusz CZOP Katedra Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej WODA W MIASTACH WODY PODZIEMNE występują poniżej

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków 8 października 2013, POZNAŃ Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków prof. Jarosław Arabas, prof. Jarosław Mizera, dr hab. Jerzy Weremczuk

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 27 maja 2015 r. Nazwa i adres: AB 646 Kod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

Zakład Fizykochemii Ekosystemów (NZ59) Oddział Zastosowań Fizyki i Badań Interdyscyplinarnych. Dr hab. Ireneusz Śliwka prezentacja Zakładu NZ59

Zakład Fizykochemii Ekosystemów (NZ59) Oddział Zastosowań Fizyki i Badań Interdyscyplinarnych. Dr hab. Ireneusz Śliwka prezentacja Zakładu NZ59 Zakład Fizykochemii Ekosystemów (NZ59) Oddział Zastosowań Fizyki i Badań Interdyscyplinarnych Dr hab. Ireneusz Śliwka prezentacja Zakładu NZ59 Dr Joanna Najman "Zastosowanie chromatografii gazowej w oznaczaniu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1448 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 2 Data wydania: 8 lipca 2014 r. Nazwa i adres: ZAKŁAD WODOCIĄGÓW

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 19 maja 2014 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1024

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1024 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1024 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 11 marca 2015 r. Nazwa i adres AB 1024 SOWIX"

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH do zrealizowania w Katedrze Chemii Analitycznej

OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH do zrealizowania w Katedrze Chemii Analitycznej OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH do zrealizowania w Katedrze Chemii Analitycznej TECHNOLOGIA CHEMICZNA Analityka Techniczna i Procesowa Oddziaływanie elektrowni jądrowej na środowisko W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r.

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r. Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, dr inż. Agnieszka Kolanek mgr inż. Barbara Marchlewska-Knych dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas Założenia projektu w zakresie

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Wydział: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Kierunek: OCHRONA ŚRODOWISKA (OS) Stopień studiów: I Efekty kształcenia na I stopniu dla kierunku OS K1OS_W01 K1OS_W02 K1OS_W03 OPIS KIERUNKOWYCH

Bardziej szczegółowo

Znaczenie modelowania w ocenie jakości powietrza. EKOMETRIA Sp. z o.o.

Znaczenie modelowania w ocenie jakości powietrza. EKOMETRIA Sp. z o.o. Znaczenie modelowania w ocenie jakości powietrza EKOMETRIA Sp. z o.o. Metody oceny wstępnej i bieżą żącej Pomiary (automatyczne, manualne, wskaźnikowe) Modelowanie Obiektywne szacowanie emisji Modelowanie

Bardziej szczegółowo