nr 4 (10)/2014 ZIMA do przeszczepów RAK który zabija młode kobiety Fakty i Mity Antybiotyków święta na temat Co Ty wiesz o odchudzaniu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "nr 4 (10)/2014 ZIMA do przeszczepów RAK który zabija młode kobiety Fakty i Mity Antybiotyków święta na temat Co Ty wiesz o odchudzaniu"

Transkrypt

1 nr 4 (10)/2014 ZIMA M ałoserc do przeszczepów RAK Anapetyt święta który zabija młode kobiety Fakty i Mity Antybiotyków Co Ty wiesz na temat? o odchudzaniu

2

3 Drodzy Czytelnicy, W przededniu Bożego Narodzenia oddajemy do Waszych rąk świąteczne wydanie naszego magazynu w nadziei, że pochłonie Was jego lektura i zachęci do większej dbałości o Wasze zdrowie. Bo cóż jest ważniejszego niż zdrowie. Składając sobie życzenia podczas wigilijnej wieczerzy przede wszystkim życzymy sobie wzajemnie zdrowia, a potem dopiero, szczęścia, pomyślności i pieniędzy. Bo na nic zdają się pieniądze bez zdrowia, nie cieszy szczęście, jeśli coś nam lub naszym bliskim dokucza. W zimowym wydaniu naszego magazynu znajdziecie Państwo wiele praktycznych porad dotyczących problemów zdrowotnych dorosłych, dzieci i seniorów. Nasi specjaliści, z którymi spotykacie się w zaciszu ich gabinetów, na łamach kwartalnika Zdrowie w Centrum poszerzają Państwa wiedzę na temat chorób i ich leczenia, doradzają, rozwiewają wątpliwości bądź zachęcają do pogłębionej diagnostyki. Kto poważnie nie chorował i nie przeszedł długiej drogi do zdrowia, ten nie do końca zrozumie cierpienie innych. Dlatego swoimi doświadczeniami dzielą się z Państwem nasi pacjenci, którzy mówią zgodnym głosem: nie bójcie się badań. Nie jesteście sami. Warto walczyć, choćby inni odbierali wam nadzieję. Życzę więc Państwu na nadchodzące święta Bożego Narodzenia tej wielkiej nadziei, bez której trudno pojąć świat. Pokoju i zgody, bez której trudno pojąć siebie. Miłości i wiary, bez której trudno pojąć Boga. lek. Paweł Żuk Prezes Zarządu Centrum Medyczno-Diagnostycznego Sp. z o.o. w Siedlcach nr 4(10)/ Farmaceuta radzi 6 Gorączka u dzieci i niemowląt 10 Wasze historie - nie bój się badań 14 Zdrowie kobiety - rak szyjki macicy 18 Zaparcia u dzieci i seniorów 22 Opieka paliatywna 24 Choroby zębów i dziąseł 28 CMD wspiera sport 32 Świąteczne przysmaki 36 Zapowiedzi Co nowego w Centrum? 4 Dokuczliwe zaparcia 8 Jak pokonać kryzys w związku 12 Za mało serc do przeszczepów 16 Rozrywka dla dzieci 20 Pytania czytelników 23 Wentylacja mechaniczna 26 Diety, które nie szkodzą 30 Na luzie 34 Wydawca: Centrum Medyczno-Diagnostyczne Sp. z o.o., ul. Kleeberga 2, Siedlce Redaktor prowadzący: Monika Mikołajczuk Współpraca redakcyjna: Monika Jastrzębska Konsultacja medyczna: lek. Olga Wysokińska Opracowanie graficzne, skład i druk: FOLDRUK Media Kontakt dla reklamodawców: nakład: egzemplarzy

4 FARMACEUTA radzi Zanim weźmiesz antybiotyk Mgr farmacji Jolanta Pankowska-Kowalczyk Aż trudno uwierzyć, że jeszcze sto lat temu medycyna nie znała antybiotyków, a ludzie masowo umierali na choroby, które dzisiaj skutecznie leczymy przy ich pomocy. Nie dziwi zatem stwierdzenie, że wiek dwudziesty został okrzyknięty erą antybiotyków, a trzej naukowcy, którzy odkryli i wyizolowali pierwszy antybiotyk penicylinę, zostali uhonorowani nagrodą Nobla. Antybiotyki to substancje, początkowo naturalne, a dzisiaj również syntetyczne, które wykazują aktywność przeciw bakteriom, hamując ich wzrost i podziały. Niestety, już sam Aleksander Fleming, odkrywca antybiotyków, przewidział powstanie zjawiska antybiotykooporności. O oporności na antybiotyki mówimy wówczas, gdy zastosowany w leczeniu antybiotyk nie zabija bądź nie hamuje namnażania bakterii, a leczenie nim jest nieskuteczne. Oporność może być naturalna, czyli wynikająca z cech gatunkowych drobnoustrojów, i wywodzi się z okresu przed antybiotykami. Drugi rodzaj to oporność nabyta, powstająca po kontakcie drobnoustrojów z antybiotykiem nabyta przez bakterie oporność na działanie antybiotyku jest trwała i dziedziczna, przez co lawinowo zwiększa się liczba opornych komórek bakterii. Przykładem bakterii chorobotwórczych, które najsilniej uodporniły się na leki, to oporne na penicylinę pneumokoki (wywołują zapalenie płuc i sepsę) oraz prątek gruźlicy. Szkodliwe stereotypy Głównym źródłem problemów powstawania oporności na drobnoustroje jest intensywne i w wielu przypadkach nieuzasadnione stosowanie antybiotyków, a także mała świadomość społeczna. Wśród naszych pacjentów pokutuje przekonanie, że antybiotyk jest lekiem na wszystkie dolegliwości, co bardzo często prowadzi do samowolnego, nieuzasadnionego i najczęściej niepotrzebnego zażywania antybiotyku. Statystyki potwierdzają problem nadużywania antybiotyków, a szerząca się oporność drobnoustrojów jest tak poważnym problemem, że został powołany Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach, który obchodzimy 18 listopada, a który ma na celu propagowanie wiedzy o konsekwencjach nadużywania antybiotyków. Zacznijmy zadawać sobie pytanie, kiedy należy podać antybiotyk? Po pierwsze, doborem antybiotyku zajmuje się lekarz, który musi stwierdzić, czy ma do czynienia z infekcją bakteryjną. Zalecane jest, by najpierw wykonać posiew materiału od chorego, np. krwi, moczu, wymazu z gardła w celu określenia, jaka bakteria wywołuje zakażenie wykonanie antybiogramu pozwala na właściwy dobór leków. Chociaż w wielu przypadkach lekarz na podstawie objawów występujących u pacjenta i aktualnej sytuacji epidemiologicznej jest w stanie stwierdzić, czy ma do czynienia z zakażeniem bakteryjnym i czy podanie antybiotyku jest konieczne. Spadek odporności Musimy pamiętać, że antybiotyk oprócz eliminowania bakterii chorobotwórczych niszczy również drobnoustroje, stanowiące naturalną, fizjologiczną florę człowieka. Powoduje to spadek odporności i znaczne osłabienie organizmu, a w niektórych przypadkach biegunki, dlatego podczas stosowania antybiotyków ważna jest dodatkowa suplementacja preparatami, które chronią i pomagają odbudować osłabioną florę w przewodzie pokarmowym. Przy doborze leku należy również brać pod uwagę wystąpienie odczynu alergicznego, co zdarza się bardzo często u dzieci i osób starszych. Stosowanie antybiotyków niesie ze sobą wiele konsekwencji, dlatego nigdy nie należy przyjmować ich bez wskazań lekarza. Pamiętajmy, że antybiotyk nie leczy infekcji wirusowych, dlatego nie podajemy go w przebiegu przeziębienia i grypy. Nawet bardzo złe samopoczucie i podwyższona temperatura w przebiegu grypy nie są uzasadnieniem do sięgania po antybiotyki, które wówczas mogą wyrządzić więcej szkody dla naszego organizmu niż pożytku. Kiedy stosować Bezwzględnym wskazaniem do podania antybiotyku jest bakteryjna infekcja dróg oddechowych, dróg moczowych i zakażenie rany. Alternatywą dla pacjentów, którzy często przechodzą infekcje w okresie jesienno-zimowym, są szczepienia sezonowe na grypę i uodparnianie organizmu. Z powodu olbrzymich kosztów badań nad nowymi związkami chemicznymi i jeszcze większych kosztów badań klinicznych, firmy farmaceutyczne nie są zainteresowane badaniami nad nowymi antybiotykami, a lekarze mają do wyboru stałą grupę tych leków i muszą korzystać z niej coraz ostrożniej tak, by antybiotyk leczył a nie osłabiał. 2

5 PROMOCJA prezentowa K U P O N R A B A T O W Y RABAT Siedlce, ul. Bohaterów Getta 2 pon.-pt sob Rabat na profesjonalny dobór biustonoszy ważny do 15 stycznia 2015 K U P O N R A B A T O W Y RABAT Siedlce, ul. Sienkiewicza 21 (pawilon Ajaks) pon.-pt sob Rabat na cały asortyment ważny do 28 lutego

6 Co nowego w Centrum Siedlce Mińsk Mazowiecki Łuków Hołubla Wielgolas Latowicz Seroczyn Oleśnica Garwolin Domanice Aleksandrów Bielany Rozbity Kamień Dębe Wielkie Ceranów? Bezpłatne badania na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego Spółka Centrum MD przystąpiła do pilotażowego programu pn. Wdrożenie testu podwójnego - badania cytologicznego i oznaczenia DNA HPV na terenie województwa mazowieckiego uruchomionego przez Centrum Onkologii Instytut im. Marii Curie-Skłodowskiej w Warszawie. W ramach programu testy DNA HPV są bezpłatnie wykonywane u kobiet w wieku lat, które zgłaszają się na badania cytologiczne w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Oznacza to, że materiał do testu jest pobierany podczas profilaktycznej cytologii. Dzięki zastosowaniu testów DNA HPV, możemy u naszych pacjentek wcześnie wykryć zmiany nowotworowe szyjki macicy, a następnie wdrożyć odpowiednie leczenie. Dlatego warto pokonać strach przed niewiedzą i poddać się badaniu. W przychodniach Centrum akcja trwa do 31 XII 2014 roku. Poradnia pediatryczna w Łukowie Od dnia 1 grudnia 2014 r. w Przychodni Zdrowia w Łukowie rozpoczęła pracę lek. Stanisława Makarewicz - specjalista pediatra. Prowadzimy zapisy dzieci do Pani Doktor. Deklaracje można pobrać w rejestracji przychodni lub na stronie internetowej Ośrodek Kształcenia Lekarza Rodzinnego Centrum MD podsumowanie działalności w roku 2014 Zakończyliśmy tegoroczny cykl szkoleń lekarzy organizowanych przez Ośrodek Kształcenia Lekarza Rodzinnego Centrum MD. Zrealizowane zagadnienia: Nowotwory piersi. Rola lekarza. Współczesne zasady leczenia chorób obturacyjnych: astma i POCHP. Szczepienia ochronne dla podróżujących. Polineuropatie obwodowe. Refundacja leków w praktyce lekarza rodzinnego. Cieszymy się, że działania kierowane do lekarzy specjalizujących się głównie w zakresie medycyny rodzinnej, wzbudziły tak duże zainteresowanie. W ostatnim ze szkoleń uczestniczyło 80 osób. Dziękujemy wszystkim wykładowcom za współpracę oraz osobom zaangażowanym w organizację spotkań. Specjalne podziękowania za nadzór nad szkoleniami składamy dr hab. n. med. Piotrowi Tyszko - kierownikowi Zakładu Opieki Zdrowotnej WUM. Obecnie pracujemy nad interesującym programem szkoleniowym kolejnej edycji. POLECAMY USŁUGI zabiegi fizykoterapii: elektroterapia laser krioterapia pole magnetyczne ultradźwięki sollux Gabinet fizjoterapeutyczny Mińsk Mazowiecki, ul. Piłsudskiego 42A Specjalna oferta: masaż leczniczy terapia manualna indywidualna praca z pacjentem masaż gorącymi kamieniami NOWOŚĆ masaż uciskowy mechaniczny NOWOŚĆ drenaż limfatyczny fala uderzeniowa NOWOŚĆ światło spolaryzowane ćwiczenia PNF kinesiotaping ćwiczenia w UGUL-u Gabinet fizjoterapeutyczny zaprasza codziennie od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-18:00. Szczegółowe informacje o usługach pod numerem telefonu ;

7

8 ZDROWIE dziecka GorAczka u niemowląt i małych dzieci Rozmowa z lek. med. Edytą Anusz-Gaszewską, kierownikiem Przychodni Zdrowia w Latowiczu Rodzice często wpadają w panikę, kiedy ich dziecko gorączkuje. Zdarza się także, że bagatelizują problem. Co zatem robić, kiedy dziecko ma gorączkę? Gorączka jest częstą i nadal budzącą strach reakcją fizjologiczną organizmu, wskazującą na zaburzenia równowagi między wytwarzaniem ciepła a jego utratą. Temperatura ciała jest regulowana ośrodkowo w strukturach mózgowych. Gdy pojawia się gorączka, tzn. temperatura powyżej 38 C i stan dziecka wskazuje na chorobę, należy jak najszybciej podać skuteczny i bezpieczny lek obniżający gorączkę i poprawiający samopoczucie dziecka. Należy również pamiętać o tym, że w czasie gorączki organizm poci się, tracąc cenne elektrolity i wodę, dlatego dziecku trzeba podawać dużo płynów. Powinno ono w tym czasie leżeć w łóżku i odpoczywać w pokoju o temp. około 20 C, regularnie wietrzonym. Gdy się poci, należy zmieniać mu pościel i piżamę. W jaki sposób mierzyć noworodkowi gorączkę, by wynik był miarodajny? Prawidłowa temp. u noworodka powyżej 2 doby życia wynosi w odbycie 36,9-37,40 C, mierzona pod pachą jest niższa o około 0,5 C, a w jamie ustnej o około 0,3 C. Noworodek powinien być w tym czasie spokojny, więc wcześniej należy go utulić. Gorączka u noworodka prawie zawsze to objaw poważnej choroby wymagającej natychmiastowej diagnostyki i leczenia szpitalnego. Kiedy gorączka może być niebezpieczna? Gorączka to temperatura wyższa niż 38 C, stan podgorączkowy zaś to temperatura między 37 a 38 C. U małych dzieci, tzn. do 5 roku życia, wysoka gorączka (>39 C) może wywołać drgawki. Dziecko wtedy sztywnieje, pręży się, traci przytomność, występują drgania całego ciała lub jego części. Może to trwać do kilku minut. Należy wtedy dziecko położyć na podłodze, pilnować, aby się nie uderzyło, jak najszybciej wezwać pogotowie lub lekarza, podać lek p/gorączkowy odbytniczo. Niezwłocznie należy się również zgłosić do lekarza, jeżeli: dziecko gorączkujące ma poniżej 3 miesięcy lub ma temperaturę powyżej 40,5 C 41,0 C, jeżeli dziecko płacze w sposób niemożliwy do opanowania, trudne jest dobudzenie dziecka, na skórze jego pojawiają się purpurowe plamki wybroczyny, dziecko zachowuje się lub wygląda na ciężko chore. W pierwszych miesiącach życia dzieci chorując nawet na poważne choroby mogą nie gorączkować. Jak rozpoznać, że z dzieckiem dzieje się coś złego? Pierwsze oznaki gorączki u niemowląt i małych dzieci to wypieki na twarzy, błyszczące oczy, osłabienie. Dziecko jest marudne, ma przyspieszony oddech i tętno. Pojawiają się dreszcze zgłaszając uczucie zimna zawsze należy wtedy użyć termometru i zmierzyć temperaturę ciała pod pachą, w ustach, w odbycie, na czole lub w uchu przy użyciu odpowiednich termometrów. Należy pamiętać, że przy bardzo wysokiej gorączce ręce, stopy i twarz mogą być chłodne lub zimne. Czy w przypadku gorączki możemy samodzielnie podać leki i jakie to są medykamenty? Czy można łączyć leki przeciwgorączkowe? Tak, przy gorączce> 38 C-38,5 C należy podać dziecku lek p/ gorączkowy. Lekiem pierwszego rzutu wg Światowej Organizacji Zdrowia jest paracetamol ze względu na swoje bezpieczeństwo. Od 3-4 miesiąca życia dziecka można stosować również do tego celu ibuprofen należy jednak pamiętać, że nie powinniśmy go stosować przy ospie wietrznej i odwodnieniu oraz zakażeniu dróg moczowych u dziecka i nie dłużej niż przez 3-5 dni. Paracetamol możemy podawać w dawce 10-15mg/kg m.c. na dawkę co 6 godzin, natomiast ibuprofen w dawce 5-10mg/kg m.c. co 8 godzin przy zastosowaniu jednego z tych leków. Czas, po którym osiąga szczyt stężenia w osoczu, to 30 minut dla paracetamolu i 60 minut dla ibuprofenu. Jeżeli łączymy te dwa leki p/gorączkowe to stosujemy wtedy paracetamol w dawce 10mg/ kg m. c. i ibuprofen w dawce 5mg/kg m.c. naprzemiennie co 4 godziny, dzięki czemu ten sam lek będzie podawany co 8 godzin. Lepsze są leki doustne, czopki nie wchłaniają się równomiernie, np. przy zaparciach lub biegunkach, natomiast przy wymiotach podajemy leki w postaci czopków. 6

9 Gorączka Jak długa jest lista leków przeciwgorączkowych, przeciwskazanych dla niemowląt? U dzieci nie stosujemy do 16, a nawet 19 roku życia aspiryny ze względu na częste występowanie jeszcze w latach 80. zespołu Reye a. Jedynymi wskazaniami do zastosowania kwasu acetylosalicylowego u dzieci jest choroba Kawasaki i gorączka reumatyczna. Jak mamy postępować, jeśli kilka godzin po podaniu leku gorączka nadal wzrasta? Jeżeli po podaniu leków p/gorączkowych w dawkach zalecanych przez WHO gorączka nadal wzrasta, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, gdyż może być potrzeba zastosowania tych leków w postaci dożylnej w warunkach szpitalnych. ucha środkowego, wirusowe jak ospa wietrzna, grypa, półpasiec, mononukleoza zakaźna. Gorączka często towarzyszy chorobom układowym, jak choroba Kawasaki, gorączka reumatyczna, zapalenie stawów i kości, choroby nowotworowe białaczka, ziarnica złośliwa. Może występować w przebiegu infekcji dróg moczowych, odwodnienia w przebiegu biegunki, po oparzeniach, po rozległych urazach itd. Często pojawia się także w przebiegu ząbkowania, po nadmiernym nasłonecznieniu, we wstrząsie i stłuczeniu mózgu, w guzach mózgu, wylewach do mózgu i wodogłowiu. Gorączka nie występuje w chorobach tarczycy, np. niedoczynności tarczycy, zatruciach niektórymi lekami i używkami, chorobach układu krążenia, jak nadciśnienie tętnicze czy wadach wrodzonych, np. serca. Rozmawiała Monika Mikołajczuk Kiedy powinniśmy natychmiast wezwać lekarza bądź dzwonić po pogotowie? Niezwłocznie należy wezwać pogotowie lub skontaktować się z lekarzem, jeżeli wiek gorączkującego dziecka jest niższy niż 3 miesiące każdy noworodek gorączkujący wymaga bardzo pilnej konsultacji z lekarzem. Także temperatura >40,5-41 C to wskazanie do pilnej konsultacji. Gdy u dziecka w przebiegu gorączki dochodzi do drgawek, dziecko ślini się i nie jest zdolne do przełykania ma trudności z oddychaniem, które nie występują po oczyszczeniu nosa, występuje sztywność karku i bardzo silny ból głowy, na skórze pojawiają się purpurowe plamki-wybroczyny. Fakty i Mity na temat zbijania gorączki zimna kąpiel, napotne herbatki, spacer na świeżym powietrzu, opatulanie dziecka, by się wypociło itp. Niefarmakologiczne obniżanie gorączki jest stosowane u dzieci, o ile robione jest to umiejętnie. Kąpiel ochładzająca powinna być przygotowana starannie, to znaczy temperatura wody powinna być niższa od temperatury ciała maksymalnie o 10 C i poprzedzona podaniem leku przeciwgorączkowego, np. paracetamolu lub ibuprofenu. Inne metody to pojenie płynami o pokojowej temperaturze, lekkie ubranie a nawet rozbieranie dziecka na krótki okres czasu lub nawilżanie skóry wodą. Zawsze jednak należy pamiętać, że gorączka to objaw a nie choroba, więc należy leczyć przyczynę, która ją wywołała. Jakie mogą być następstwa zlekceważenia gorączki u dziecka? Gorączka to alarm ostrzega nas, że dzieje się coś niedobrego, pojawia się przy infekcjach bakteryjnych, wirusowych, ale także może wystąpić w przebiegu ząbkowania u niemowląt, po szczepieniach lub po zażyciu niektórych leków. Nie leczona a wysoka może doprowadzić do drgawek lub przy temp. powyżej 41,7 C uszkodzenia mózgu. Innymi powikłaniami stanów gorączkowych mogą być wymioty i odwodnienie, zapaść krążeniowa, niewydolność nerek ostra i posocznice. Proszę wymienić choroby dziecięce, w przypadku których występuje wysoka gorączka, a które są jej pozbawione? Choroby wieku dziecięcego przebiegające z gorączką, to infekcje bakteryjne, jak angina, zapalenie płuc, płonica, zapalenie Lek. med. Edyta Anusz-Gaszewska Kierownik Przychodni Zdrowia w Latowiczu 7

10 Zaparciacz.1 problem, który można pokonać Problem, który dzisiaj omówię, należy do tych z pozoru krępujących i wstydliwych, ale z drugiej strony dość powszechnych, kłopotliwych, a w części przypadków poważnych. Ze swojej praktyki zawodowej, zarówno szpitalnej, jak i ambulatoryjnej pamiętam, że dla pacjentów zaparcia, bo o nich opowiem, są niezwykle uciążliwe. Najpierw spróbuję zdefiniować, czym nazywamy zaparcie. Jest to zbyt mała częstotliwość wypróżnień ( 2 na tydzień) oraz inne, często zgłaszane przez pacjentów dolegliwości: trudności w zapoczątkowaniu codziennej defekacji (oddawania stolca) z koniecznością nadmiernego parcia i towarzyszącym uczuciem niepełnego wypróżnienia lub oddawanie suchego, zbitego stolca. Pasaż jelitowy to czas, jaki jest potrzebny, aby zjedzony pokarm przemieścił się przez cały przewód pokarmowy. U dorosłej zdrowej osoby zwykle trwa to mniej niż 72 godziny, chociaż nie ma idealnego czasu trawienia jedzenia. To cecha indywidualna, która często nie ma związku z dietą. Lekarze zajmujący się tym zagadnieniem zauważyli, że pasaż jelitowy u kobiet jest dłuższy niż u mężczyzn i z wiekiem jeszcze się wydłuża. Jeżeli między jednym a drugim wypróżnieniem upływa nie więcej niż 72 godziny, wszystko jest w normie. Gdy czas się wydłuża, można mówić o spowolnionym pasażu jelitowym, który jest uznawany za patologię. 8 Od razu na wstępie chciałbym zaznaczyć niezwykle istotną sprawę, mianowicie jeśli doszło do zmiany rytmu wypróżnień u osoby dotychczas nie mającej problemów z oddawaniem stolca, należy potraktować to jako ważny sygnał, wymagający analizy. Objaw ten może zapowiadać wiele różnych chorób, w tym potencjalnie groźne. Zaparcie może zależeć od wydłużenia czasu przechodzenia treści przez jelito grube lub od zaburzenia samego aktu defekacji (oddawania stolca). Każda z tych sytuacji może być uwarunkowana zmianami czynnościowymi lub organicznymi. W tej pierwszej sytuacji dla części przypadków można znaleźć wytłumaczenie, np. zaburzenia metaboliczne czy zmiany polekowe, ale najczęściej mamy do czynienia z tzw. zaparciem idiopatycznym, którego podłoże nie jest znane. Kłopoty z wypróżnianiem ma co 2 kobieta i co 4 mężczyzna. Niektórzy dopatrują się w tym poważnych schorzeń, ale zwykle sami jesteśmy sobie winni. Nie każde zaparcie musi być powodem do niepokoju. W ogólnym zarysie przyczyny zaparć można podzielić na: Zaburzenia defekacji Czynnościowe (np. nawykowe, wynikające z zaburzeń czucia trzewnego, chorób rdzenia kręgowego, pourazowe) Organiczne (np. choroba Hirschprunga - wrodzony brak zwojów nerwowych w ścianie jelita, zmiany zapalne zwieraczy, choroba hemoroidalna, szczeliny odbytu) Zaburzenia pasażu przez jelito grube Czynnościowe ze wzmożoną czynnością skurczową (np. jelito spastyczne, uwarunkowane metabolicznie, w tym z nadmiaru wapnia w surowicy, w zatruciu metalami, polekowe) lub z osłabioną czynnością skurczową (depresja, nerwica, choroby organiczne ośrodkowego układu nerwowego, polekowe - leki rozkurczowe, leki moczopędne, niektóre leki przeciwnadciśnieniowe, np. antagoniści wapnia, zaburzenia hormonalne np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy, ciąża) Organiczne (rak jelita grubego, inne

11 Zaburzenia trawienne Zdrowie na co dzień nowotwory jamy brzusznej i miednicy, zmiany pozapalne, np. w chorobie uchyłków, choroba Hirschprunga) W jaki sposób możemy sami poradzić sobie z problemem zaparć? Otóż możemy, poprzez: zmianę nawyków żywieniowych (chleb pełnoziarnisty, warzywa, owoce, kasze, kefiry, jogurty zawierające żywe kultury bakterii, unikanie czekolady, słodyczy, kakao, białego ryżu, dużej ilości ziemniaków, jajek) codzienne wypijanie 1,5-2,5 l płynów, głównie niegazowanej wody mineralnej jedzenie o stałych porach, najlepiej 4-5 razy dziennie w małych ilościach oraz bez pośpiechu (by nie połykać zbyt dużej ilości powietrza) aktywność ruchową, np. codzienny spacer, jogging, gimnastyka, bo to poprawia pracę jelit naturalnie pracę jelit mogą poprawić suszone śliwki, daktyle, rodzynki, figi, nasiona lnu i słonecznika, ale ich stosowanie nie Najważniejsze w celu rozpoznania zaparć czynnościowych jest dokładne zebranie wywiadu. To na podstawie skarg pacjenta lekarz stawia diagnozę, ponieważ wszelkie badania dodatkowe mają jedynie potwierdzić brak jakichkolwiek zmian patologicznych. Zwykle nie są one konieczne do postawienia rozpoznania, czasami jednak są potrzebne w celu wykluczenia zmian organicznych i także upewnienia lekarza i pacjenta o słuszności diagnozy. Farmakoterapię zwykle należy zacząć od środków pobudzających i osmotycznych. Dawkę leku należy dobrać indywidualnie do potrzeb pacjenta. Czasami dopiero skojarzenie 2 leków daje efekty. W razie nieskutecznej 2 3-miesięcznej terapii można rozważyć przeprowadzenie badań czynnościowych. W razie zaparć spowodowanych utrudnionym pasażem stolca przez odbytnicę i odbyt, stosuje się metodę tzw. biofeedbacku. Polega ona na wyćwiczeniu prawidłowego odruchu defekacyjnego na podstawie zapisu manometrycznego. Metoda ta jest dotąd różnie oceniana i mało dostępna. powinno być przewlekłe, gdyż może zaburzyć wchłanianie witamin, minerałów czy aminokwasów można także stosować różnego rodzaju leki przeczyszczające, pamiętając o wymiennym używaniu tych środków ("jelita przyzwyczajają się"). Najważniejsza jednak w zwalczaniu zaparć jest zmiana stylu życia, czyli właśnie odpowiednia dieta. Jedną z powszechnych przyczyn zaparć są tzw. zaparcia czynnościowe. Aby je rozpoznać konieczne jest spełnienie kilku kryteriów: Dwa lub więcej z poniższych objawów podczas 25% defekacji: parcie, twarde stolce, uczucie niepełnego wypróżnienia, uczucie zablokowania odbytu lub odbytnicy, potrzeba ręcznych manipulacji, mniej niż 3 wypróżnienia tygodniowo; Luźne stolce występują bardzo rzadko bez stosowania środków przeczyszczających; Nie są spełnione kryteria zespołu jelita nadwrażliwego Za przyczyną czynnościową objawów przemawiają: ustąpienie dolegliwości po defekacji, oddaniu gazów brak objawów nocnych prawidłowe wyniki badań laboratoryjnych, endoskopowych i obrazowych. Środki bez recepty: środki pobudzające: tabletki zawierające antrachinony (kora kruszyny, korzeń rzewienia, liście senesu) środki zwiększające objętość mas kałowych (pęczniejące): babka płesznik środki powlekające i zmiękczające: parafina płynna preparaty aloesu: Boldaloin środki zmiękczające masy kałowe: dokuzan sodowy (kapsułki). Środki na receptę: środki pobudzające: bisacodyl (tabletki lub czopki) środki osmotyczne: lactuloza (syrop), makrogole (popularne środki do przygotowania do kolonoskopii), preparaty glicerolu (czopki, wlewki), wlewki doodbytnicze z fosforanów. W razie wystąpienia silnego zaparcia, na które nie działają powyższe leki, można doraźnie zastosować enemę (lewatywę) dostępną w aptece. Należy pamiętać, że nie można takiego rozwiązania stosować przewlekle, a jedynie w niektórych przypadkach. Leki należy przyjmować jedynie wtedy, gdy naturalne metody okażą się nieskuteczne i okresowo zmieniać preparaty. Specjalista chorób wewnętrznych lek. med. Marcin Mazur 9

12 Wasze HISTORIE Nie bójcie się badań Pani Berta, która przeszła oszczędzającą operację usunięcia złośliwego guza piersi, zachęca kobiety do badań i przestrzega przed zwątpieniem w sens terapii. Nie bójcie się, tę chorobę można pokonać i żyć dalej, mądrze i pięknie przekonuje mieszkanka podsiedleckiej Strzały. Umówiłyśmy się w Klonowej. Pani Berta wpadła do kawiarni roześmiana. Taki piękny dzień dzisiaj mamy prawie że zaśpiewała. Trzeba się nim cieszyć, póki trwa. Kiedy słucham jej historii, to pierwsze zdanie, wypowiedziane na początku naszego spotkania, nabiera dodatkowego sensu. Elegancka kobieta, oddana matka trójki dzieci, szczęśliwa babcia ośmiorga wnucząt. Czego trzeba do szczęścia? Niektórzy ludzie, by to szczęście docenić, potrzebują skrajnych doświadczeń. Ale nie ja, bo zawsze cieszyłam się życiem i tym, co daje mi los mówi Berta Guzek. Nie pamięta, by kiedykolwiek w życiu chorowała. Dlatego, kiedy lekarz ginekolog powiedział jej, że gratuluje takiego zdrowia i formy po okresie przekwitania, spała spokojnie. Pamiętam, że byłam u córki w Warszawie i w pewnym momencie poczułam lekkie kłucie w prawej piersi. Pomyślałam, że warto się zbadać. Kiedy wróciłam do domu, czekało na mnie zaproszenie na bezpłatną mammografię, które wysłało Centrum Medyczno-Diagnostyczne w Siedlcach. Nie zastanawiałam się długo. Niestety, okazało się, że mam guz w piersi. Dalsze badania w tym biposja potwierdziły, że to nowotwór złośliwy. Początkowo przeżyłam szok. Rak, przecież w mojej rodzinie nie było takich przypadków. Potem przyszła refleksja: spokojnie, to się leczy, a jeśli nawet będę musiała rozstać się z tym światem, to ze świadomością, że miałam szczęśliwe życie mówi pani Berta, nie kryjąc wzruszenia, choć od momentu diagnozy minęły prawie dwa lata. W styczniu 2012 roku została operowana w warszawskim Centrum Onkologii przez współpracującego z siedleckim Centrum Medyczno-Diagnostycznym dr Zbigniewa Mentraka. Nie trzeba było usuwać całej piersi. - Przeszłam operację oszczędzającą, bo guz miał dwa centymetry, a moje piersi są duże. Bardzo dobrze ją zniosłam. Po operacji dr Mentrak skierował mnie na radioterapię i brachyterapię, które przyniosły oczekiwane rezultaty. Na koniec usłyszałam, że jestem zdrowa. Trzymam się tej myśli i żyję bardzo intensywnie zdradza pani Berta. Mam wspaniałe dzieci i wnuki, dobrego męża, przyjaciół. Mam siły, by prowadzić małę hodowlę indyków, realizować swoje pasje, cieszyć się każdym dniem. Cały czas jestem pod kontrolą lekarzy z Centrum Medyczno-Diagnostycznego, za co jestem im bardzo wdzięczna. Spośród pacjentek Centrum Onkologii w Warszawie podczas mojego tam pobytu byłam jedyną, która bezpłatnie ma możliwość wykonywania badań profilaktycznych, korzystania z poradni genetycznej i całościowej opieki medycznej po operacji. Przeprowadzono mnie przez tę ciężką chorobę jak po niteczce. Pani Berta Guzek i lek. Artur Prusaczyk Ogromne wyrazy wdzięczości kieruję w stronę dr Artura Prusaczyka i pani Haliny Płochockiej, dzięki której regularnie zgłaszam się na badania pani Berta wielokrotnie podkreśla w rozmowie. W pani Płochockiej mam ostoję. To tak ważne, że w obliczu diagnozy człowiek nie jest sam. Przestaje się bać, a nastawia się na leczenie i wyzdrowienie - dodaje. - Nie przejmuję się błahostkami. Powtarzam, że i tak miałam szczęście. Poza tym ogromną rolę odgrywa wiara. Bez niej trudno iść przez życie z uśmiechem. Ja mam ten dar od Boga, że doceniam życie takie, jakim jest. Monika Mikołajczuk 10

13 Rak piersi Wasze HISTORIE Chemioterapia Chemioterapia jest współcześnie podstawową metodą systemowego leczenia raka. Wyleczenie chorego z nowotworem polega na całkowitym i trwałym usunięciu wszystkich komórek nowotworowych z organizmu pacjenta. W przypadku nowotworu o niskim stadium zaawansowania i niskiej złośliwości efekt taki można uzyskać poprzez chirurgiczne usunięcie tkanki nowotworowej. W wyższych stadiach zaawansowanych u pacjentów dorosłych i niemal we wszystkich nowotworach występujących u dzieci, wyleczenie raka jest możliwe po wprowadzeniu chemioterapii, czyli zastosowaniu leków cytostatycznych. Cytostatyki to leki przeciwnowotworowe, które niszczą chore komórki, blokując ich cykl komórkowy oraz uruchamiając genetycznie zaprogramowane mechanizmy śmierci komórkowej, czyli apoptozę. Radioterapia Radioterapia stanowi jedną z podstawowych metod leczenia nowotworów złośliwych. Radioterapia jest skuteczna głównie w odniesieniu do ogniska pierwotnego oraz przerzutów regionalnych do węzłów chłonnych. Jest z natury leczeniem oszczędzającym naświetlania są bezbolesne i bezkrwawe, natomiast trwają stosunkowo długo. Radioterapia to zabieg krótki (kilkanaście minut), ale wymaga wielu (kilkudziesięciu) powtórzeń. Zaleconej dawki promieni nie można podać jednorazowo zabieg trzeba frakcjonować, czyli powtarzać. Podczas terapii organizm nie kumuluje dawki promieniowania, tylko skutki jego działania. Pod wpływem wielotygodniowych zabiegów napromieniania nowotwór stopniowo znika. Ceną tego leczenia jest tak zwany ostry odczyn popromienny, który pojawia się po pierwszych dwóch-trzech tygodniach od rozpoczęcia radioterapii i towarzyszy jej do końca, a często i dłużej. Niektóre narządy i tkanki reagują w ten sposób na napromienianie szczególnie wrażliwe są skóra, błona śluzowa jamy ustnej, gardła i krtani, jelita oraz płuca. Brachyterapia Brachyterapia stanowi specyficzną formę radioterapii polegającą na umieszczaniu źródeł promieniotwórczych w obrębie guza nowotworowego lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Tkanka w sąsiedztwie wprowadzonego izotopu otrzymuje bardzo wysoką dawkę promieniowania. Wysoki gradient powoduje, że tkanki położone dalej zostają zaoszczędzone. Czas napromieniania jest obliczony przez fizyka w ten sposób, aby guz otrzymał zaplanowaną dawkę. Dzięki odpowiednio dobranemu pierwiastkowi promieniotwórczemu oraz jego prawidłowym rozmieszczeniu, dawka jest wysoka i zabójcza dla guza, a bezpieczna dla zdrowych tkanek. Brachyterapia jest stosowana przede wszystkim w leczeniu ogniska pierwotnego nowotworu. Może być stosowana jako leczenie radykalne (samodzielne lub w skojarzeniu z napromienianiem pól zewnętrznych) w przypadkach wybranych nowotworów we wczesnym stadium rozwoju oraz jako leczenie paliatywne, mające na celu ograniczenie objawów wynikających z naciekania nowotworu. (www.zwrotnikraka.pl) Centrum Medyczno-Diagnostyczne w ramach Populacyjnego Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prowadzi bezpłatne badania profilaktyczne dla pacjentek w wieku lat. Panie mogą skorzystać z badań mammograficznych i cytologicznych refundowanych ze środków NFZ. Badania MAMMOGRAFICZNE kierowane do Pań w wieku lat, które nie wykonywały tego badania w ciągu dwóch ostatnich lat w ramach ubezpieczenia NFZ; które nie miały wcześniej stwierdzonej zmiany nowotworowej piersi. Miejsce wykonywania badań: Siedleckie Centrum Profilaktyki i Promocji Zdrowia Siedlce, ul. Kleeberga 2 Informacje i zapisy pod tel.: Wymagane podczas wizyty: dowód osobisty Godziny wykonywania badań mammograficznych: poniedziałek wtorek środa czwartek piątek 8:30-17:30 Badanie: Biopsja Cienkoigłowa ze skierowniem od specjalisty Siedlce, ul. Kleeberga 2 Siedlce, ul. Ks. Niedziałka 14 Mińsk Mazowiecki, ul. Piłsudskiego 42A Łuków, ul. Międzyrzecka 66 11

14 Psychologia oraz, że Cię (nie) opuszczę Z psychologiem Adrianą Szubielską rozmawia Monika Mikołajczuk Wierzy Pani w miłość do grobowej deski? - Oczywiście, że wierzę. Wystarczy rozejrzeć się dokoła, a widać, jak wiele jest par staruszków, którzy patrzą na siebie takim wzrokiem, że aż ciepło robi się na sercu Skąd zatem tak ponure statystyki, według których w Polsce rozpada się co trzecie małżeństwo? - Oho, a już miałam nadzieję, że będziemy kontynuować ten jakże przyjemny temat wielkiej miłości Cóż, przygotowując się do tej rozmowy trafiłam na informacje mówiące o tym, że najczęstszymi powodami rozpadu małżeństwa są: niezgodność charakterów oraz zdrada. W dalszej kolejności pojawiają się: dzieci z poprzedniego małżeństwa, choroby (np. bezpłodność) czy kłopoty finansowe. Kiedy tak na to patrzę, to myślę sobie, że kiedyś, w poprzednich pokoleniach, ludzie też doświadczali takich trudności, a jednak małżeństwa nie rozpadały się tak często. Być może przyczyn tego stanu należy więc szukać w zmianie mentalności młodych Polaków lub ich niedojrzałości. Szczególnie do dzielenia trudów życia z drugim człowiekiem. Zmiany społeczno-kulturowe sprawiły, że spadła wartość przysięgi małżeńskiej. Mam wrażenie, że dzięki tej zmianie ważniejsza staje się satysfakcja ze związku niż jego trwałość. Co za tym idzie, częściej niż kiedyś rozpadają się związki, w których np. dochodzi do przemocy. Ludzie wolą po prostu się rozstać niż trwać w relacji toksycznej. Jest też na to większe przyzwolenie ze strony społeczeństwa. Z drugiej jednak strony większy hedonizm, skupienie na swoich potrzebach i chęć samorealizacji małżonków sprawia, że już pierwsze trudności małżeńskie stają się pretekstem do rozwodu. Wiele par rozpada się po roku albo dwóch, a niektóre nawet nie świętują pierwszej rocznicy. Współcześnie częściej kupujemy nowe rzeczy niż naprawiamy stare. Coś ze zwyczajów konsumenckich wkradło się chyba do relacji międzyludzkich Może, tak jak Pani powiedziała, nie jesteśmy dojrzali emocjonalnie na tyle, by wchodzić w trwałe związki? - Niezaprzeczalnie do stworzenia trwałego związku niezbędna jest dojrzałość emocjonalna partnerów. Dojrzałość to m.in. zdolność do przewidywania konsekwencji i brania odpowiedzialności za swoje czyny, a także umiejętność rezygnowania z własnej przyjemności czy przyjmowania perspektywy drugiej osoby. Bez tych cech faktycznie codzienna konieczność liczenia się z drugim człowiekiem może stać się problemem nie do przejścia. Dzieci z rozbitych rodzin często także powielają ten wzorzec. Jak się przed tym chronić? Czy to w ogóle możliwe? - Rozwód rodziców zawsze jest dla dziecka ogromnym przeżyciem, które zwykle odbiera poczucie bezpieczeństwa oraz wiarę, że można zbudować dobrą, trwałą relację z drugim człowiekiem. Nic więc dziwnego, że jako osoba dorosła może mieć ono problem ze zbudowaniem długotrwałego związku. To od postawy rodziców tego, jak przygotują dziecko na rozstanie i jak będzie wyglądało ich życie już po rozwodzie zależy, czy rozwód położy się na życiu ich dziecka cieniem, czy pozostanie doświadczeniem trudnym, ale rozwojowym. Jakie błędy wobec dzieci najczęściej popełniają rodzice, którzy postanowili się rozejść? - Po pierwsze część rodziców uznaje, że ich sprawy nie są sprawami dziecka i w ogóle nie rozmawia z nim o rozpadzie małżeństwa. Zdarza się, że brak rozmowy ma na celu uchronienie młodego człowieka. Tak czy inaczej, staje on przed faktem dokonanym i musi sobie sam poradzić z nową sytuacją, a jako że jest dzieckiem, wcale nie musi umieć tego zrobić. To 12

15 Emocje i uczucia zadanie rodziców, by wytłumaczyć dziecku zmiany, które zachodzą. Przede wszystkim powinni oni pozwolić mu i pomóc w przeżyciu bardzo silnych emocji, takich jak lęk, bezradność, poczucie winy czy wściekłość. Nierzadko spotykane i niestety bagatelizowane jest złe wyrażanie się rodziców o sobie nawzajem czy chociażby negatywne nastawianie dziecka do drugiego rodzica. Nie wspomnę już o utrudnianiu kontaktowania się. W wirze wzajemnych oskarżeń dorośli zapominają, że dziecko nie musi opowiadać się za żadną ze stron. Więcej, potrzebuje ono obojga rodziców i ważne jest, by mogło bez poczucia winy kontaktować się zarówno z matką, jak i z ojcem. Wciąganie dziecka w rozgrywki dorosłych jest niezwykle niebezpieczne i krzywdzące. Jak zminimalizować skutki tej sytuacji, by dzieci mogły w miarę bezboleśnie przejść przez ten etap? - Na pewno ważne jest, by wziąć pod uwagę wiek, w jakim znajduje się dziecko. Innej pomocy potrzebuje trzylatek a innej nastolatek. I tak z maluszkami trzeba po prostu być, przytulać, tłumaczyć emocje. Z młodzieżą warto rozmawiać. Niezależnie jednak od wieku, zawsze trzeba zapewnić dziecku bezpieczeństwo i ochronę. Ważne jest, aby powiedzieć dziecku, że rodzice zamierzali być razem, ale się nie udało. Pomocne jest też zarysowanie mu, co będzie dalej, jak będzie wyglądało jego życie. W miarę możliwości należy zostawić jak najwięcej elementów stabilnych (np. ta sama szkoła, miejsce do spania, zwyczaje), co pomoże dziecku przystosować się do zmiany. Koniecznie trzeba też bardzo wyraźnie podkreślić, że zaistniała sytuacja nie jest z powodu dziecka. Jest to niezwykle istotne, gdyż dzieci mają tendencję do winienia się za rozpad rodziny. Gotowe są sądzić np., że to kara za ich złe zachowanie. Nie sposób tu wymienić wszystkich ważnych aspektów, ale kluczowe jest uwrażliwienie się na to, że tak jak dla dorosłych rozwód często bywa ulgą, tak dla dziecka zawsze, bez wyjątku, jest doświadczeniem trudnym. Zasługuje więc ono na szczególną wrażliwość i opiekę ze strony rodziców. Ludzie, którzy się rozwodzą lub rozwiedli (rozstali) są jak żałobnicy, którzy stracili bliską osobę na zawsze. Ci ostatni mają szansę przeżyć żałobę i zacząć nowy etap życia. A jak mają sobie radzić z żałobą po śmierci miłości rozwodnicy? - Przede wszystkim powinniśmy zaakceptować wszystkie swoje uczucia i pozwolić sobie na ich odczuwanie nawet jeśli będą one sprzeczne. Żałoba to czas opłakiwania straty kogoś dla nas ważnego. Dobrze jest więc pozwolić sobie na smucenie się i płacz, kiedy tylko przyjdzie nam na to ochota. Unikanie i tłumienie wspomnień, powstrzymywanie łez, złoszczenie się na siebie za odczuwanie tego, co czujemy, jest bardzo szkodliwe i może przedłużyć a nawet uniemożliwić powrót do równowagi wewnętrznej. Lepiej jeszcze raz przyjrzeć się temu, co się zdarzyło i przyjąć to doświadczenie z całym dobrodziejstwem inwentarza. Nie polecałabym przechodzenia z jednych ramion od razu w drugie. Czas żałoby jest bardzo potrzebny, by z minionych doświadczeń wyciągnąć wnioski, które w przyszłości pomogą nam bardziej świadomie tworzyć nowe związki. Jak zwykle w sytuacjach trudnych warto rozmawiać i korzystać ze wsparcia bliskich osób. Pamiętać należy jednak, że otrzymamy taką pomoc, o jaką poprosimy. Nasze prośby powinny być wyraźne. Możemy wprost mówić o tym, czego potrzebujemy - np. wysłuchania, przytulenia, okazania współczucia. Na czym polega terapia par i jaki procent małżeństw rezygnuje dzięki temu z definitywnego rozstania? - Ta forma pracy skierowana jest do osób doświadczających kryzysu w związku lub do osób mających poczucie wzajemnego niezrozumienia. Podczas spotkań (zwykle odbywających się co dwa tygodnie i trwających 1,5 godziny) terapeuta pomaga partnerom ustalić cel pracy i towarzyszy im w drodze do jego realizacji. Terapia umożliwia zrozumienie stałych wzorców funkcjonowania, które bardzo często są sztywne a przez to nieefektywne i szkodliwe dla relacji. W trakcie pracy małżonkowie uczą się nowych form komunikacji dających lepsze zrozumienie siebie nawzajem. Duży nacisk kładziony jest na uczucia, przeżycia i potrzeby partnerów. Nierzadko dopiero podczas takich spotkań małżonkowie zaczynają się wzajemnie słuchać. Nie umiem powiedzieć, jaki procent związków skończyłby się rozwodem, gdyby nie terapia. Pewnie trudno byłoby to nawet ustalić. Mogę jedynie powiedzieć, że terapia par jest ogromną szansą na podniesienie jakości związku oraz przezwyciężenia konfliktów i sytuacji kryzysowych. Te cele zwykle są osiągane. Bywa też tak, że partnerzy zgłaszają się bez wyraźnej chęci utrzymania związku. Wówczas terapia może być pomocna w dojrzałym, nieraniącym rozstaniu się. W lutym świat ogarnie walentynkowy szał. Może coś da się jednak ocalić z tego święta, by nie było tylko pustym, nadmuchanym balonikiem w kształcie serca? - Każda okazja jest dobra, by okazywać sobie uczucia. Sądzę, że jeśli obdarujemy się wzajemnie nie tylko komercyjnymi bibelotami, ale i czasem, uwagą oraz czułością to Walentynki zostaną ocalone. Tego nam wszystkim życzę. Dziękuję bardzo za rozmowę Adriana Szubielska psycholog 13

16 Zdrowie KOBIETY Rak szyjki macicy - przede wszystkim profilaktyka Panie doktorze, dlaczego tak dużo kobiet w Polsce wciąż umiera na raka szyjki macicy? Na dużym poziomie ogólności można powiedzieć, że my ginekolodzy wykrywamy tą chorobę za późno a skuteczność leczenia jej zaawansowanych postaci, nawet przy największych staraniach onkologów, jest niezadowalająca. Rak szyjki macicy jest warunkowany środowiskowo, nie genetycznie. Niestety, środowiskowe czynniki ryzyka działają coraz mocniej. Należą do nich: wczesne rozpoczęcie współżycia, ryzykowne zachowania seksualne, palenie papierosów, przyjmowanie substancji obniżających odporność komórkową w trakcie antykoncepcji hormonalnej. Z drugiej strony wzrasta odsetek kobiet nieubezpieczonych, zatem nieobjętych badaniami przesiewowymi i czasowych emigrantek, którym przepadają badania cytologiczne przewidziane nie rzadziej niż raz na trzy lata. W jakim stopniu zaawansowania choroby pacjentki trafiają do Pana gabinetu? Na szczęście najczęściej trafiają do mnie pacjentki objęte profilaktycznymi badaniami cytologicznymi w bezobjawowej fazie choroby, czyli ze stanem przedrakowym. Natomiast jeśli mówimy o nowotworze złośliwym, który przerzutuje lub/i nacieka sąsiednie narządy, to są to sporadyczne przypadki. Dla porównania w skali kraju liczba zachorowań utrzymuje się od lat powyżej 4 tysięcy rocznie, liczba praktykujących ginekologów jest porównywalna. Jakimi metodami wykrywa się raka szyjki macicy? Mamy trzy rodzaje niebolesnych, nieinwazyjnych testów wykrywczych: cytologię, kolposkopię i testy na obecność wirusa HPV. Diagnozę stanu przedrakowego i raka postawić można jedynie na podstawie histopatologicznego badania tkanki, np. po diagnostycznej biopsji lub innych zabiegu. 14 Cytologia to podstawowe, bezbolesne badanie profilaktyczne, które w żaden sposób nie obciąża pacjentki. Polega na pobraniu za pomocą specjalnej szczoteczki wymazu komórkowego z powierzchni tarczy oraz kanału szyjki macicy. Następnie po utrwaleniu i zabarwieniu komórki oglądane są pod mikroskopem. Oprócz konwencjonalnego rozmazu cytologicznego coraz większą popularność zyskuje tzw. cytologia na podłożu płynnym, zwana też cienkowarstwową. Identycznie pobrane, złuszczone komórki tworzą zawiesinę w płynnym podłożu, po czym w sposób zautomatyzowany osadzane są w jednej warstwie na szkiełku. Jeżeli wynik cytologiczny jest nieprawidłowy to z pobranego w ten sposób materiału można wykonać inne badania, np. test na obecność wirusa HPV. Nie ma więc potrzeby pobierania kolejnego wymazu od tej samej pacjentki. Jest to niewątpliwa zaleta cytologii cienkowarstwowej. Czym jest uwarunkowane łączenie tych testów? Ponieważ żaden test nie jest doskonały, łączymy je, by zmniejszyć ryzyko wyników fałszywie ujemnych, czyli sytuacji, kiedy choroba jest, a my jej nie wykrywamy. Każde z tych badań wymaga wizyty u ginekologa i to od niego możemy usłyszeć propozycję optymalnych badań. Jak się współcześnie leczy się raka szyjki macicy i na ile to leczenie jest skuteczne? Leczenie jest niemal w stu procentach skuteczne pod warunkiem wykrycia nowotworu w fazie śródnabłonkowej, czyli stanu przedrakowego lub bezobjawowej, wczesnej inwazji. Polega ono wówczas na oszczędzającym narząd wycięciu i jest ograniczone do części szyjki macicy. Daje to szanse na realizację planów macierzyńskich. Należałoby podkreślić, że stawką są młode kobiety. Średni wiek wykrycia zaawansowanych stanów przedrakowych to około 27 lat, natomiast wczesnej inwazji nowotworowej około 30 roku życia. Rozszerzone wycięcie macicy daje możliwość badania węzłów chłonnych. Drugi rodzaj leczenia to leczenie systemowe, onkologiczne, czyli radioterapia i chemioterapia. Ile czasu upływa od postawienia diagnozy do wdrożenia leczenia? Możemy mówić o kilku tygodniach, bo samo oczekiwanie na wynik histopatologiczny trwa od 2 do 4 tygodni. Diagnoza zawsze wywołuje szok. Jak radzić sobie z emocjami w tym pierwszym etapie choroby? Prawie zawsze kobieta zadaje sobie pytanie, dlaczego ja? Szczególnie, jeśli regularnie odwiedzała ginekologa. Wtedy wyjaśniam, że nie ma idealnego badania, dlatego trzeba je powtarzać i kojarzyć. Proszę pamiętać, że podczas pobierania cytologii na szkiełku znajduje się około

17 Zdrowie KOBIETY 1,5 tysiąca komórek, a w samym narządzie są ich miliony. W przypadku podejrzanej cytologii następuje etap pogłębionej diagnostyki wykonujemy wówczas kolposkopię oraz ewentualną biospję. Kiedy przekazuję pacjentce informację o stwierdzonej onkogenezie, dokładnie informuję, na czym będzie polegało leczenie i jakie będzie miało konsekwencje. Zaskoczenie, stres pacjentki są zrozumiałe, jednak tak mają działać badania przesiewowe dotyczące kobiet bez dolegliwości, zatem nie spodziewających się wykrycia choroby. Czy leczenie daje szanse na macierzyństwo? Tak, to jest nasz wspólny cel. Temu służy wczesne wykrycie i leczenie oszczędzające szyjkę macicy. A co w przypadku kobiet, które są już w ciąży, a wykryto u nich podejrzane zmiany? Stany przedrakowe wykryte w ciąży nie podlegają leczeniu w trakcie jej trwania i nie są groźne ani dla matki, ani dla dziecka. Leczenie podejmowane jest dopiero po porodzie. Natomiast postępowanie w przypadku nowotworu złośliwego wykrytego u ciężarnej jest indywidualne, uzależnione m.in. od od nastawienia kobiety i czasu trwania ciąży. Kolposkopia W jaki sposób rak szyjki macicy wpływa na życie seksualne kobiety? Jeżeli leczenie ma charakter oszczędzający to nie wpływa wcale na życie seksualne kobiety. Inaczej jest po przebytej radioterapii, kiedy to zmiany dystroficzne po naświetlaniach znacznie utrudniają współżycie - pochwa jest skrócona, zwłókniała, niepodatna. Rozszerzone usunięcie macicy polega na wycięciu 1/3 górnej pochwy, jednak przy zachowanej elastyczności pochwy raczej nie wpływa to jakość współżycia. Wróćmy do przyczyn raka szyjki macicy. Wiadomo, że chorobę może wywołać wirus brodawczaka ludzkiego HPV, ale jest około 30 odmian tego wirusa, z których tylko połowa jest przyczyną powstawania raka. Jakie czynniki mogą zwiększyć ryzyko zachorowania? Długotrwałe zakażenie onkogennymi typami wirusa HPV to, jak się wydaje, konieczny warunek onkogenezy. Zakażenie samo w sobie nie jest chorobą, bowiem w zdecydowanej większości przypadków ustępuje samoistnie. Inne, mniej poznane czynniki, to: wrodzony lub nabyty niedobór odporności, palenie papierosów, wczesne rozpoczęcie współżycia, ryzykowne zachowania seksualne, długotrwałe przyjmowanie antykoncepcji hormonalnej czy zakażenie wirusem opryszczki genitalnej. Polega na oglądaniu szyjki macicy za pomocą urządzenia zwanego kolposkopem, z zastosowaniem lupowych powiększeń oraz kontrastujących odczynników. Jest badaniem bezbolesnym, nieinwazyjnym, Przed badaniem należy poinformować lekarza o ewentualnym uczuleniu na jod. W trakcie próby z kwasem octowym może wystąpić chwilowe uczucie pieczenia. Jeżeli wynik kolposkopii jest nieprawidłowy, należy pobrać wycinki z szyjki macicy do badania histopatologicznego. Pobranie wycinków z tarczy szyjki macicy oraz z biopsja kanału szyjki macicy mogą powodować dyskomfort, jednak w zdecydowanej większości przypadków można wykonywać je bez znieczulenia w warunkach ambulatoryjnych. Ze względu na możliwe plamienie lub krwawienie z miejsca biopsji należy unikać forsownych wysiłków kilka dni po zabiegu. Test HPV (Na obecność wirusa HPV) pobranie materiału do badania odbywa się w podobny sposób jak pobranie cytologii z szyjki macicy. Test na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego nie może jednak zastąpić badania cytologicznego. Typów wirusa jest ponad 100 a test bada te najczęściej występujące. Ujemny wynik testu nie świadczy o braku zmian patologicznych w obrębie szyjki macicy. Dodatni wynik testu (tzn. świadczący o obecności wirusa) wymaga oceny szyjki w kierunku zmian tkankowych, najlepiej w trakcie kolposkopii. wirusem HPV, to na pewno stosowanie prezerwatyw zmniejsza to ryzyko. Pamiętać trzeba o ryzyku zakażenia innych okolic. Wirus HPV zakaża pogranicza różnych nabłonków a takie są w okolicy odbytu, sromu czy krtani (seks oralny). Czy szczepienie dziewcząt jest dobrym sposobem uniknięcia zakażenia HPV? Wykazano 70-procentową skuteczność szczepień w odniesieniu do zaawansowanych stanów przedrakowych i raka szyjki, zatem samo szczepienie nie chroni przed zakażeniem tylko przed onkogenezą. Przed zakażeniem nie tylko tym patogenem chroni najlepiej pozostawanie w związku monogamicznym. Czy po operacji usunięcia macicy jest konieczność wykonywania cytologii? Po usunięciu macicy z powodu raka szyki macicy cytologia daje szansę wykrycia wznowy, ale w pochwie. Osobiście uważam, że najlepszą metodą kontroli po leczeniu raka szyjki macicy dowolną metodą jest kolposkopia. Jak Pan sądzi, dlaczego Polki, mimo imiennych zaproszeń, nie zgłaszają się na badania profilaktyczne? Proszę zwrócić uwagę na fakt, że w ciągu kilku minionych lat z Polski wyjechało około 2 mln ludzi, z czego większość to młode kobiety, wśród których program profilaktyki raka szyjki daje najlepsze wyniki. To pierwszy powód. Drugi wynika z niedostatecznej dostępności kobiet do badań, szczególnie w małych miejscowościach czy gminach, gdzie usługi specjalistyczne, a takimi są badania cytologiczne, nie są kontraktowane przez NFZ. Nie należy jednak generalizować, są regiony, gdzie zgłaszalność na badania jest bardzo wysoka. Wszystko zatem zależy od ludzi, którzy biorą sprawy we własne ręce, organizując akcje profilaktyczne. Z drugiej strony obserwuję modę na wykonywanie badań profilaktycznych, w tym cytologii i to mnie bardzo cieszy. Dziękuję bardzo za rozmowę (MM) Z ostatnich badań wynika, że prezerwatywy (oprócz tych zawierających środki wirusobójcze) nie chronią całkowicie przed zakażeniem Wśród zaleceń dotyczących współżycia jedno jest pewne jeżeli ryzykowne zachowania seksualne są czynnikiem zakażenia dr n. med. Konrad Florczak ginekolog, ekspert w dziedzinie kolposkopii i vulvoskopii 15

18 Oglądał Pan film Bogowie? Czy oddaje on realia pracy lekarzy i klimat, jaki towarzyszył pierwszym przeszczepom serca w Zabrzu? Oglądałem już w maju, wersję przedpremierową. Na pewno realia pracy i klimat wówczas panujący były podobne jak w filmie. Budowa kliniki od podstaw, brak absolutnie wszystkiego, nie tylko z powodów finansowych, ale także z powodu braku dostępu do nowoczesnych technologii, narzędzi, sprzętu. Brak także akceptacji przeszczepu serca przez środowisko lekarskie. Przed prof. Religą był prof. Jan Moll, który wspólnie z prof. Dziatkowiakiem już w 1969 roku próbowali dokonać przeszczepu serca. Co zadecydowało o tym, że 5 listopada 1985 roku sztuka ta udała się prof. Relidze i jego zespołowi? Z tego, co mi wiadomo, to niestety problem wszędzie był ten sam, zły dobór biorcy serca, tzn. przeszczepiono serce pacjentom z nadciśnieniem płucnym. W takich przypadkach prawa komora przeszczepionego zdrowego serca nie dawała sobie rady. To było również powodem zaprzestania wykonywania przeszczepów serca w Instytucie Kardiologii w Aninie pod koniec lat osiemdziesiątych. Jak zmieniła się praca transplantologów w ciągu minionego ćwierćwiecza? Jakiego postępu dokonała medycyna w tym zakresie? Przede wszystkim zmieniło się leczenie immunosupresyjne, tzn. leczenie, które zapobiega odrzuceniu przeszczepu. Pojawiły się nowe leki, stworzono nowe schematy leczenia. Pojawiły się płyny, które zabezpieczają nam serce na czas transportu. Czas od momentu wycięcia serca od dawcy do momentu ukończenia wszczepiania u biorcy nie może przekroczyć 4 godzin. W tamtych latach transportowano dawców do ośrodków przeszczepowych, teraz przewozimy same narządy. Serce w i e l k a w d z i ę c z - ność, ponieważ to dzięki nim można uratować wiele ludzkich istnień. Szczególnie teraz, kiedy atmosfera wokół przeszczepów nie jest przyjazna, wymaga odwagi z ich strony, braku strachu przed ewentualnymi konsekwencjami. To oni są bohaterami. Które z tych rozmów są najtrudniejsze? Czego najbardziej obawiają się krewni dawcy? Główne pytania to czy na pewno pacjent nie żyje. Stwierdzenie śmierci mózgu wymaga wykonania wielu prób, których wynik musi być jednoznaczny, wówczas można dopiero zgłosić dawcę. W filmie Bogowie jest scena, kiedy żona biorcy pyta lekarza, czy jej mąż po przeszczepie serca od innego człowieka będzie taki sam jak dawniej, czy zmieni się jego osobowość. Czy Pan również spotyka się jeszcze z takimi pytaniami, 30 lat po pierwszym udanym przeszczepie serca? Z tego, co zaobserwowałem, to czasami zmieniają się zainteresowania pacjentów po przeszczepie, np. jeden z pacjentów zaczął pinie sługa Rozmowa z profesorem Mariuszem Kuśmierczykiem, kardiochirurgiem, transplantologiem klinicznym w Instytucie Kardiologii Warszawa-Anin Pamięta Pan swój pierwszy przeszczep? Jakie emocje wówczas Panu towarzyszyły i czy w miarę upływu czasu one nie gasną? Emocje są zawsze, przede wszystkim obawa, czy serce zacznie pracować, czy nie. Niestety, ta druga sytuacja też się zdarza, szczególnie teraz, kiedy liczba dawców jest coraz mniejsza. Jesteśmy zmuszeni brać coraz gorsze serca z tego powodu, że coraz więcej pacjentów umiera w oczekiwaniu na pilnej liście na nowe serce. Czasami musimy zaryzykować. Pod względem technicznym znam wiele trudniejszych zabiegów, które wymagają dużo większych umiejętności. Jakimi słowami przekonuje Pan rodzinę dawcy, by zgodziła się na pobranie serca? Kardiochirurdzy zazwyczaj nie rozmawiają z rodzinami dawców, rozmowy te przeprowadzają zwykle lekarze anestezjolodzy, którzy opiekują się tymi pacjentami. To właśnie im należy się 16

19 Transplantacje Zdrowie na co dzień sać wiersze i jest uznanym poetą. Z kolei młody chłopak, który marzył o zawodzie kucharza, po przeszczepie stracił do tego zapał itp. Co Pan czuje w momencie włożenia nowego serca w klatkę piersiową pacjenta? Nowe życie dla chorego, życie bez ciągłego pobytu w szpitalu, możliwość wyjścia do domu, życia pełną piersią, np. możliwość powrotu do pracy to są te myśli i emocje, które mi w tym momencie towarzyszą. Jak wygląda selekcja biorców i dawców do przeszczepu? W naszym Instytucie jest specjalna komisja stworzona do kwalifikacji pacjentów do przeszczepu serca. Jest to zespół wielodyscyplinarny, nie tylko kardiochirurdzy, ale również kardiolodzy zajmujący się leczeniem niewydolności serca i kardioanstezjolodzy wchodzą w skład tej komisji. Kto nie może być dawcą, a kto biorcą? Dawcą może być każdy, kto nie odnotował swojego sprzeciwu w rejestrze sprzeciwów, ale i tak zawsze wszyscy liczą się ze zdaniem rodziny zmarłego. Biorcą może być pacjent, który nie ma przeciwskazań do przeszczepu serca, a tych jest kilka, przede wszystkim pacjent bez utrwalonego nadciśnienia płucnego. Ile rocznie przeszczepów serca wykonuje się w Instytucie Kardiologii w Aninie? Ciągle za mało - w ubiegłym roku pobiliśmy rekord - 32 przeszczepy, natomiast w tym roku dużo mniej. Jesteśmy przygotowani na 100 przeszczepów rocznie Co, według Pana profesora, może pozytywnie wpłynąć na zwiększoną liczbę przeszczepów w Polsce? Pozytywny stosunek środowiska do przeszczepiania, brak bezsensownych artykułów w prasie, które donoszą, że zabijamy ludzi, żeby pobrać im narządy oraz brak publicznych wystąpień niektórych profesorów, którzy deklarują, że mogą wybudzić każdego pacjenta. Nie należy mylić śpiączki, która jest czasami odwracalna, ze śmiercią mózgu. To powoduje, że wielu anestezjologów się boi. Również dyrektorzy szpitali nie chcą mieć problemu prawnego. Jak w ciągu minionej dekady zmienił się stosunek Polaków do transplantologii? Oceniam, że pod koniec lat dziewięćdziesiątych oraz na początku tego stulecia był dobry, potem niektóre sytuacje medialne zniweczyły wszystko. Powoli staramy się to odbudować. W przeszczepianiu nerek i wątroby już jest nieźle, niestety, w transplantacji serca jest gorzej, ponieważ mamy dużo większe restrykcje przy kwalifikacji dawców serca. W którym momencie może być pobrane serce od dawcy? Serce oczywiście może być pobrane tylko i wyłącznie po stwierdzeniu śmierci mózgu, w czasie pobrania najpierw zazwyczaj są przygotowywane inne narządy do pobrania, po ich przygotowaniu serce jest pobierane jako pierwsze. Panie profesorze, proszę wyjaśnić naszym Czytelnikom, jak wygląda proces przeszczepu serca od momentu stwierdzenia śmierci mózgu u dawcy? Dawca jest zgłaszany do Poltransplantu (jednostki, która między innymi zajmuje się w Polsce dystrybucją narządów od dawców), tam koordynator sprawdza, dla kogo dane serce może być przeznaczone. W Polsce, niestety, są to zazwyczaj tylko pilni biorcy. Następnie przekazuje informację do koordynatora danego ośrodka, gdzie odbywa się proces decyzyjny. Potem zespół wyjeżdża lub wylatuje helikopterem bądź samolotem po serce. W ośrodku po stwierdzeniu, że narząd jest dobry, po sprawdzeniu dokumentacji i ocenie serca po otwarciu klatki piersiowej biorca jedzie na blok operacyjny, gdzie jest przygotowywany do przeszczepu. Na kwadrans przed przyjazdem do ośrodka przeszczepiającego chirurg pobierający daje sygnał, że będzie za kwadrans, wówczas kardiochirurg przeszczepiający zaczyna wycinać chore serce. Wykonuje Pan bardzo odpowiedzialny i trudny zawód. W jaki sposób odreagowuje Pan codzienną pracę? Jakim pasjom i hobby się oddaje? Z natury jestem domatorem, zawód wykonywany przeze mnie pochłania wiele czasu, tak że wolny czas staram się spędzić z rodziną. Lubię jeździć na nartach, pływać. Uwielbiam Mazury. Co zadecydowało o tym, że został Pan kardiochirurgiem? Kiedy prof. Z. Religa wykonał pierwszy przeszczep serca, zaczynałem szkołę średnią. Od tego momentu moje życie miało jeden cel. Co to znaczy sukces w pańskim zawodzie? Zdrowy, zadowolony pacjent, wychodzący po operacji do domu. Czego życzyłby Pan polskim pacjentom w przededniu Bożego Narodzenia? Oczywiście zdrowia, większej dostępności do nowoczesnej medycyny oraz dużej odwagi anestezjologów we wszystkich szpitalach, ponieważ bez nich nie ma dawców, nie ma transplantologii. Rozmawiała Monika Mikołajczuk 17

20 Rozrywka dla dzieci 18

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

Uratuj swoje zdrowie i życie!

Uratuj swoje zdrowie i życie! PRZECZYTAJ, PRZEKONAJ SIĘ! Zrób badanie cytologiczne. Uratuj swoje zdrowie i życie! MATERIAŁY INFORMACYJNE NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY www.wok.wroclaw.pl W wielu krajach dzięki zorganizowanym,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM Europejski Kodeks Walki z Rakiem Zawiera 11 zaleceń,, których stosowanie może przyczynić się do: zmniejszenia ryzyka zachorowania na nowotwory

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Szeroko rozpowszechniony wirus, który występuje w około 100 typach, z czego 30 może być niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA..,WWW.MONEY.PL ( 00:00:00) www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warszawscy;lekarze;zastosowali;nowa;metode;leczenia;raka;j

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Walki z Rakiem

Światowy Dzień Walki z Rakiem Z tej okazji zachęcamy wszystkich do refleksji. Każdy z nas może podjąć pewne działania i mieć wpływ na zdrowie swoje i swoich bliskich. Możesz podejmować zdrowe decyzje To, co robimy każdego dnia wpływa

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego*

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Konsultacja: prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Mam tyle marzeń co zrobić, aby je ochronić? Wszystko, co mogę. Marzenia są po to,

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia

Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia Polish translation of Cervical screening: the colposcopy examination (January 2013) Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia Poradnik zaktualizowany Page 2 Dlaczego powinnam

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE 1 I Gdańskie prezentacje kolposkopowe- atlas multimedialny XIV. Konrad Florczak, Janusz Emerich, Ewa Żmudzińska Wcześnie wykryty rak szyjki macicy w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny.

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Zadanie Prewencja pierwotna nowotworów finansowane przez ministra zdrowia w ramach Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych.

Zadanie Prewencja pierwotna nowotworów finansowane przez ministra zdrowia w ramach Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych. EDUKACYJNO-INFORMACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH SKÓRY SKÓRA POD LUPĄ MATERIAŁ EDUKACYJNY DLA NAUCZYCIELI SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH 2014 Zadanie Prewencja pierwotna nowotworów finansowane

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

3. Profilaktyka raka szyjki macicy

3. Profilaktyka raka szyjki macicy 3. Profilaktyka raka szyjki macicy Rak szyjki macicy Na świecie, każdego roku, na raka szyjki macicy zapada około 500 000 kobiet. W Europie, co 18 minut z powodu raka szyjki macicy umiera kobieta. Co roku

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie 1 S t r o n a podkarpackim 2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie Podobnie jak w całej Polsce, bezpłatne programy profilaktyczne refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia realizowane są

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik.

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Panie Adamie, test przesiewowy i test potwierdzenia wykazały, że jest pan zakażony wirusem HIV. MAM AIDS??! Wiemy teraz, że jest

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA KAMPANIA SPOŁECZNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI w wieku od 25-59

Bardziej szczegółowo

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie 4 Choroby wysokogórskie PORADA 4 ROBERT SZYMCZAK Choroby wysokogórskie 4 4 Choroby wysokogórskie W rozdziale omówimy choroby związane ze zmniejszającą się dostępnością tlenu na wysokości: Ostrą Chorobę

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Page 2 Ulotka zawiera informacje o programie badań przesiewowych szyjki macicy w Irlandii Północnej. Dzięki niej zrozumie

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM.

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM. DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA Data urodzenia Wiek Waga kg Wzrost cm Leczony obszar.. Wymiary dotyczące obszaru- obwód.. Osoba kontaktowa Zawód ADRES

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

10. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek?

10. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek? 1. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek? 45 424 4 35 3 25 2 15 5 42 Nie Powiedzmy, że nie Tak, ale to mi nie przeszkadza 21 11 Tak, ale walczę z tym 11. Czy Twoi rodzice są świadomi Twojego zachowania?

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Fundacja TAM I Z POWROTEM

Fundacja TAM I Z POWROTEM Fundacja TAM I Z POWROTEM NASZE ZADANIA Wspieranie finansowe polskiej onkologii poprzez rozmaite formy zbiórki pieniędzy i realizacje niezbędnych projektów. Szeroko pojęte działanie informacyjno promocyjne,

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

RADIOTERAPIA NAJWIĘKSZA INWESTYCJA W HISTORII SZPITALA PRZY SZASERÓW

RADIOTERAPIA NAJWIĘKSZA INWESTYCJA W HISTORII SZPITALA PRZY SZASERÓW RADIOTERAPIA NAJWIĘKSZA INWESTYCJA W HISTORII SZPITALA PRZY SZASERÓW Wojskowy Instytut Medyczny - Centralny Szpital Kliniczny Ministerstwa Obrony Narodowej Czy na Mazowszu jest zapotrzebowanie na radioterapię?

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis w rejestrze

Bardziej szczegółowo

Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ

Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ Działająca w Hospicjum Poradnia Obrzęku Limfatycznego, od 1992 roku pomaga pacjentom zmagającym się z tym nieuleczalnym

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

pierwiastek promieniotwórczy jest umieszczany wewnątrz zmiany nowotworowej z dużą dokładnością

pierwiastek promieniotwórczy jest umieszczany wewnątrz zmiany nowotworowej z dużą dokładnością Dr n. med. Dariusz Kieszko lek. med. Justyna Podlodowska Brachyterapia Poradnik dla Pacjenta Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Brachyterapia jest to metoda radioterapii

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1.Omówienie rozpowszechnienia choroby 1. Ostra biegunka: Biegunka to zwiększona

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6.

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. 1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. Zachorowania na chłoniaka 7. Rozpoznanie i diagnostyka 8. Warto wiedzieć

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016.

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych- MAMMOGRAFIA I CYTOLOGIA Ma³opolski Oddzia³ Wojewódzki Narodowego

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1 Formularz Kontroli Jakości Nr Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr Droga Koleżanko, drogi Kolego. Formularz Kontroli Jakości Nr (formularz w kolorze pomarańcowym) zawiera pytania dotyczące anamnezy,

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo