2(48) / 14 ONKOLOGIA A STOMATOLOGIA EST... REPETITIO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2(48) / 14 ONKOLOGIA A STOMATOLOGIA EST... REPETITIO"

Transkrypt

1 DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS 36 PLN, 15 EUR, 25 USD, 12 GBP, 25 CHF 2(48) / 14 Index Copernicus: 5,5 Punkty MNiSW: 5 ISSN: PKT. EDUKACYJNYCH REPETITIO EST... TEMAT NA CZASIE ONKOLOGIA A STOMATOLOGIA PROFILAKTYKA I LECZENIE ZMIAN W JAMIE USTNEJ WYWOŁANYCH CHEMIOTERAPIĄ I RADIOTERAPIĄ ONKOLOGICZNĄ DIAGNOSTYKA PRZESIEWOWA STANÓW PATOLOGICZNYCH BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ OCENA PRZYDATNOŚCI ŚWIATŁA CHEMILUMINESCENCYJNEGO

2 Bestom DENTOnet.pl Sp. z o.o. ul. Wigury 15a, Łódź tel.: (42) , fax: (42) Redaktor naczelny Editor-in-Chief dr n. med. Tomasz Maria Kercz Redaktor prowadzący Executive Editor mgr Tomasz Hankiewicz Redaktorzy tematyczni Feature Editors dr n. med. Robert Biesaga (protetyka), dr n. med. Aneta Grochowina (radiologia), dr n. med. Paweł Niewada (periodontologia), dr n. med. Aleksander Przygoński (chirurgia), dr n. med. Krystyna Pietrzycka (endodoncja) Redaktor graficzny, fotoedytor, DTP Graphic designer, photo editor, DTP mgr inż. Aleksandra Kardas Redaktor statystyczny Statistical editor mgr inż. Wojciech Floriańczyk Redaktorzy językowi Language editors język polski - mgr Agnieszka Goszczyńska język angielski - Jonathan E. Lilly Korekta Editor s revision Tomasz Hankiewicz Marketing i reklama Marketing and advertisement mgr Katarzyna Owczarek, tel.: (42) , Prenumerata Subscription Dział sprzedaży Sales department tel.: (42) numery archiwalne, tel.: Drodzy Państwo, Żyjemy w czasach postępującej specjalizacji. Aby zapewnić sobie efektywność funkcjonowania, wiele firm wprowadza coraz większy podział kompetencji swoich pracowników. Gdy, przykładowo, jako młodzi dentyści na dorobku udajemy się do banku po wsparcie na uruchomienie gabinetu, nie trafiamy do specjalisty ds. obsługi kredytów konsorcjalnych i korporacyjnych, ale do kogoś, kto zajmuje się finansowaniem działalności małych firm, a może nawet specjalizuje się w obsłudze sektora medycznego. Trudno zaprzeczyć, że ma to sens, bo skraca czas i ułatwia pracę obu stronom. Nie zawsze jednak tak daleko posunięta specjalizacja jest możliwa, a nawet wskazana. Choćby w naszej profesji, w której nierzadko trzeba być prawdziwym omnibusem. Owszem, wielu z nas koncentruje się na wybranej dziedzinie stomatologii, np. chirurgii, ortodoncji czy protetyce. Ale przecież na wizytę do nas nie przychodzi co wielokrotnie powtarzam garnitur zębów (często mocno przetrzebiony), ale pacjent, żywy człowiek! Dla niego problemem jest boląca siódemka, a my, z racji naszych kompetencji, powinniśmy dostrzec także inne jego potrzeby zdrowotne, poza rzeczonym dziurawym trzonowcem. Dentysta nie powinien być tylko zębologiem, ale także lekarzem, a jeszcze lepiej po prostu człowiekiem! Pewnie nie będzie nam łatwo zdiagnozować uszkodzenia kłębuszków nerkowych czy kardiomiopatii, ale już choroby, które mogą rozwinąć się w obszarze naszej pracy, czyli jamie ustnej jak najbardziej. A tu niezmiennie najgroźniejsze są zmiany potencjalnie nowotworowe błony śluzowej. Nie mówiąc o zaawansowanych postaciach nowotworu, które nie muszą w każdym przypadku powodować bólu, a tym samym mogą zostać przez pacjenta niezauważone bądź lekceważone. INTERNATIONAL Journal Master List Pismo indeksowane w Index Copernicus 5,5 pkt. Punktacja MNiSW 5 pkt. Nakład 6500 egz. Wersja pierwotna drukowana Między innymi o sposobach diagnozowania zmian potencjalnie nowotworowych błony śluzowej jamy ustnej oraz o potrzebach stomatologicznych pacjentów onkologicznych przeczytają Państwo w najnowszym wydaniu e-dentico. Wszystkie wymienione produkty i nazwy są używane wyłącznie w celach identyfikacyjnych i mogą być zastrzeżonymi znakami towarowymi odpowiednich właścicieli. Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo do adjustacji, doboru tytułów i skracania nadsyłanych materiałów. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam. Uważnej lektury! 2 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

3 Mobilne czytelnictwo, czyli znośna lekkość bytu... D okonująca się na naszych oczach rewolucja technologiczna wywiera wpływ nawet na tych, którzy zdają się być zaimpregnowani na nowe technologie. Pewnie niektórzy z nas pamiętają rezerwę, z jaką dwie dekady temu część Polaków odnosiła się do telefonów komórkowych. Przyczyną braku entuzjazmu dla telefonii mobilnej nie była nawet horrendalna wówczas cena aparatów i połączeń ani mało wysublimowany design najstarszych modeli Nokii czy Motoroli. Odpowiedź tele-tradycjonalistów brzmiała: nie, bo nie... bo to zabawka dla młodych, która i tak się nie przyjmie... Że się przyjęła, świadczą statystyki na każdą setkę rodaków w sieciach komórkach aktywnych jest obecnie 130 telefonów mobilnych! zregenerować siły po miesiącach wytężonej pracy. Słodkie nicnierobienie jest dobre na dzień, dwa, ale potem przydałaby się jakaś lektura. Problem w tym, że w kombinacie wakacyjnym na tureckim wybrzeżu czy w głuszy pod Mrągowem o książkę niełatwo. To jednak nie problem, bo całą bibliotekę mają Państwo w swoim tablecie lub smartfonie. Podobnie rzecz ma się z komputerami posługują się nimi nie tylko zabójcy, którzy co wieczór uśmiercają legiony swych wirtualnych wrogów. Nie trzeba już nikogo przekonywać, że komputer służy nie tylko graczom, ale stał się najdoskonalszym z wynalezionych dotąd przez ludzkość źródeł informacji i wiedzy, a także narzędziem pracy, bez którego parę milionów ludzi w tym kraju niechybnie zasiliłoby armię bezrobotnych. Z komputerów masowo korzystają dziś nawet ci, którym PESEL nie dał szansy na zdobycie edukacji w zakresie informatyki w szkole. Warto zobaczyć więcej (na powiększonych zdjęciach lub filmach), w sekundę odnaleźć w tekście interesującą nas frazę, wejść na stronę organizatora targów, tuż po lekturze artykułu podzielić się swoją opinią z jego autorem, czy choćby czytać komfortowo, dowolnie powiększając czcionkę... Nie chcemy nikogo usilnie przekonywać, wierzymy, że wersja mobilna e-dentico na tablety i smartfony obroni się sama. GD: P< Sensodyne ProSzkliwo (1450 ppm NaF) Inna pasta (1450 ppm NaF) Placebo (0 ppm F) PK 140 UK ED E Na podstawie Hara AT et. al. Próbki szkliwa bydl cego poddano dziağaniu erozyjnemu. Nast pnie próbki przymocowano do aparatów podniebiennych i umieszczono na 4 godziny, wewnãtrzustnie, u 58 osób. IO TIT PE... RE ST T LNURWZDUGRijå V]NOLZD 0L NURWZDUGRijå V]NOLZD Z]JO GHP SLHUZRWQHJR Z\WUDZLHQLD Z]JO GHP HP SLH S UZRWQHJR Z\WUDZLHQLD IJUHGQLH IJUHGQLH RGWZRU]HQLH GQ RGWZRU]HQLH PLNURWZDUGRijFL SRZLHU]FKQLRZHM PLNU RWWZD WZ UGRijFL SRZLHU]FKQLRZHM 100 3ğ\Q GR SğXNDQLD MDP\ XVWQHM 6HQVRG\QH 3UR6]NOLZR )OXRULJDUG /LVWHULQH FRROPLQW :RGD Na podstawie Young M i Willson, R próbek ludzkiego szkliwa poddano dziağaniu erozyjnemu w warunkach in vitro. Nast pnie, po poddaniu ich dziağaniu fluorkowanej pğukanki do jamy ustnej, próbki zbadano pod kãtem ijredniego ponownego utwardzenia mikrowgğ bieġ. Pasta Sensodyne ProSzkliwo i pğyn do pğukania jamy ustnej Sensodyne ProSzkliwo, stosowane razem, zapewniajã 80% wi kszã ochron przed nast pstwami erozji szkliwa niő samo szczotkowanie pastã Sensodyne ProSzkliwo.9* IJUHGQLD RGSRUQRijå QD HUR]M QHWWR IJ IJUHG QLD RGSRUQR QRijijå QD HUR]M QHWWR Ryc. 3: Odpornoijå na kwasowã erozj szkliwa po zastosowaniu dyscypliny higienicznej z uőyciem pasty i pğynu do pğukania jamy ustnej.8 TEMAT NA CZASIE 0-5 P Pasta 3DVWD EH] IOXRUNX Sensodyne Senso sody dyne ProSzkliwo L Sğ\Q GR SğXNDQLD MDP\ XVWQHM (1450 ppm NaF) Sensodyne RUD] D] Sğ Sğ\Q GR SğXNDQLD RUD] Sğ\Q GR SğXNDQLD MDP\ XVWQHM 6HQVRG\QH MDP\ DP\ XVWQH XVWQHM 6HQVRG\QH ProSzkliwo ProSzzkliw ProSzkliwo kliwo (450 ppm NaF) (450 ppm NaF) Pasta Sensodyne ProSzkliwo (1450 ppm m NaF) Na i wo woda Inna pasta (1450 ppm NaF) i woda ,P PQLHMV]D ZDUWRijå XMHPQD,P,P PQLHM PQLHMV]D V]D ZDUWRijå XMHPQD W\P OHSLHM G]LDğDğ SURGXNW Na podstawie Maggio B. et. al Wğaijciwe badanie obejmowağo 5 produktów testowych. Pomini to tutaj: past bez fluorku oraz wod. WYDANIE SPECJALNE Dodatkowa ochrona przed nast pstwami kwasowej erozji szkliwa Zapewnij swoim pacjentom 80% wi kszã ochron przed nast pstwami kwasowej erozji szkliwa, zalecajãc im przestrzeganie kompleksowej dyscypliny higienicznej Sensodyne ProSzkliwo9*, obejmujãcej stosowanie razem pasty Sensodyne ProSzkliwo i pğynu Sensodyne ProSzkliwo. OPIEKA PERIODONTOLOGICZNA PRZED, W TRAKCIE I PO LECZENIU IMPLANTOPROTETYCZNYM PRZYGOTOWANIE PACJENTA PERIODONTOLOGICZNEGO DO LECZENIA IMPLANTOPROTETYCZNEGO UTRATA ZĘBÓW TRZONOWYCH POWSTAWANIE *Na podstawie danych klinicznych dla pğynu do pğukania jamy ustnej Sensodyne ProSzkliwo (450 ppm) oraz pasty Sensodyne ProSzkliwo (1450 ppm). Piijmiennictwo: 1. Lussi A. Erosive Tooth Wear a Multifactorial Condition. In: Lussi A, editor. Dental Erosion from Diagnosis to Therapy. Karger, Basel, ZMIAN ZŁAMANIE ZĘBA OBNAŻENIEM OPIS 2. Lussi A. Eur J OralKORONY Sci 1996;104: BartlettPOWIKŁANE DW et al. Int Dent J 2005;55: Zero DT. Int DentMIAZGI J 2005;55: Zero DTPRZYPADKU et al. J Clin Dent 2006;17 (Spec Iss): Deery C et al. Pediatr Dent 2000;22(6): Hara AT et al. Caries Research 2009;43: Young M and Willson R. GSK dane wğasne spóğki Maggio B et al. J Dent 2010;38(53); CHPL/CHSEN/0001/14 1(47)/14 Index Copernicus: 5,5 Punkty MNiSW: 5 ISSN: W LECZENIU ZAKAŻEŃ STOMATOLOGICZNYCH CH NY YJ - antybiotyk składający się z amoksycyliny (antybiotyk β-laktamowy) IO AC UK IT ED i kwasu klawulanowego (inhibitor β-laktamazy bakteryjnej)1 T. ET. PK Wskazany do stosowania m.in. w:1 R EP T.. ES zakażeniach skóry i tkanek miękkich, szczególnie zapaleniach tkanki łącznej; ciężkim ropniu okołozębowym z szerzącym się zapaleniem tkanki łącznej; zakażeniach kości i stawów, szczególnie zapaleniach kości i szpiku. Dawkowanie1 DOROŚLI I DZIECI 40 kg mc DAWKA JEDNORAZOWA OPAKOWANIE zakażenia o lekkim i średnio ciężkim przebiegu 1 tabletka 625 mg (3 x na dobę) 625 mg x 14 sztuk zakażenia o ciężkim przebiegu 1 tabletka 1,0 g (2 x na dobę) 1,0 g x 14 sztuk Przeciwwskazania: NadwraĪliwoĞü na substancje czynne, na którąkolwiek z penicylin lub na którąkolwiek substancjċ pomocniczą. Wystąpienie w przeszáoğci ciċīkiej natychmiastowej reakcji nadwraīliwoğci TEMAT CZASIE (tj. ana NA laksji) na inny antybiotyk beta-laktamowy (tj. cefalosporynċ, karbapenem lub monobaktam). Wystąpienie w przeszáoğci Īóátaczki lub zaburzeĕ czynnoğci wątroby spowodowanych przez amoksycylinċ lub kwas klawulanowy. Dziaáania niepoīądane: CzĊsto ( 1/100 do <1/10) biegunka1, nudnoğci2, wymioty oraz kandydoza skóry i báon Ğluzowych. 1 Bardzo czċsto ( 1/10) w przypadku tabletek powlekanych. 2 NudnoĞci są czċğciej związane ze stosowaniem wiċkszych dawek doustnych. JeĞli TECHNIKA PRACY NA 6 RĄK REKREACYJNA AKTYWNOŚĆ RUCHOWA LEKARZY DENTYSTÓW objawy Īoáądkowo-jelitowe są znaczące, mogą byü zmniejszone poprzez stosowanie Augmentin na początku posiáku.lekarza DENTYSTY CHOROBY ZAWODOWE produktu O ZASADACH ERGONOMII W PRACY ERGONOMIA i STOMATOLOGIA LEKARZY Referencje:DENTYSTÓW RYZYKO ZMIAN ZWYRODNIENIOWYCH KRĘGOSŁUPA 1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Augmentin. DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS 2(48)/14 36 PLN, 15 EUR, 25 USD, 12 GBP, 25 CHF CH Ryc. 2: Laboratoryjne badanie ponownego (uijrednionego) NY utwardzenia mikrowgğ bieġ, po poddaniu YJ ich dziağaniu fluorkowanych pğynów do pğukania jamy ustnej7 in vitro. AC RACJONALNY WYBÓR 2(48)/2014 DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS 36 Dowiedziono, őe w porównaniu do zwykğych produktów, pasta Sensodyne ProSzkliwo oraz pğyn do pğukania jamy ustnej Sensodyne ProSzkliwo, stosowane osobno, ponownie utwardzajã rozmi kczone kwasami szkliwo.7,8 1(47)/2014 DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS Index Copernicus: 5,5 zalecaj przestrzeganie kompleksowej dyscypliny higienicznej Sensodyne Punkty MNiSW: 5 ProSzkliwo. ISSN: PLN, 15 EUR, 25 USD, 12 GBP, 25 CHF WYDANIE SPECJALNE Wspóğczesne nawyki őywieniowe powodujã, őe szkliwo z bów jest coraz cz ijciej naraőane na dziağanie kwasów zawartych w produktach spoőywczych. Moőe to prowadziå do kwasowej erozji szkliwa (erozyjnych ubytków twardych tkanek z bów), która jest najcz stszã przyczynã ijcierania si z bów1-5. Zjawisko kwasowej erozji szkliwa wyst puje powszechnie i narasta, tak wijród dorosğych jak i dzieci6, a na wczesnym etapie moőe byå trudne do zdiagnozowania. Ryc. 1: Badanie ponownego utwardzenia mikrowgğ bieġ po zastosowaniu past do z bów7 in-situ. Native File: Adobe Indesign CS5 Windows Generated in: Acrobat Distiller 9.0 DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS Do dodatkowej ochrony przed nast pstwami kwasowej erozji szkliwa 36 PLN, 15 EUR, 25 USD, 12 GBP, 25 CHF Zatem odpowiedź na pytanie, czy przyjmie się czytelnictwo w wersji elektronicznej, wydaje się być oczywista. Fala idzie, jak zawsze, zza Atlantyku, gdzie część szacownych, wydawanych od dziesięcioleci tytułów (np. Newsweek ) przestała już ukazywać się w wersji drukowanej. Oczywiście nie ma zagrożenia dla tradycyjnego czytelnictwa, bo drukowana książka czy gazeta zawsze znajdą nabywców (a z czasem ich czytanie stanie się elitarną rozrywką). Natomiast ci, którzy stawiają na praktykę, wygodę i konkurencyjną cenę, będą coraz życzliwiej spoglądać w kierunku czytelnictwa mobilnego. Proszę sobie wyobrazić planowany urlop, na którym chcą Państwo Nie chcemy pozostawać w tyle, dlatego jak już informowaliśmy od początku bieżącego roku mają Państwo możliwość wyboru między wersją papierową i mobilną e-dentico. Poza numerem specjalnym dostępne jest już wydanie 1(47)/2014 oraz lada dzień wydanie 2(48)/2014. Index Copernicus: 5,5 Punkty MNiSW: 5 ISSN: CH NY YJ IO AC UK TIT PE... RE EST T. PK ED TEMAT NA CZASIE ONKOLOGIA A STOMATOLOGIA PROFILAKTYKA I LECZENIE ZMIAN W JAMIE USTNEJ WYWOŁANYCH CHEMIOTERAPIĄ I RADIOTERAPIĄ ONKOLOGICZNĄ DIAGNOSTYKA PRZESIEWOWA STANÓW PATOLOGICZNYCH BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ OCENA PRZYDATNOŚCI ŚWIATŁA CHEMILUMINESCENCYJNEGO

4 Wydawca: Bestom DENTOnet.pl Sp. z o.o. ul. Wigury 15a, Łódź tel.: (42) , fax: (42) DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS RADA NAUKOWA EDITORIAL BOARD Przewodnicząca President prof. dr hab. n. med. Małgorzata D. Pietruska Wiceprzewodniczący Vice-President dr hab. n. med. Leopold Wagner prof. dr hab. n. med. Barbara Adamowicz-Klepalska prof. dr hab. n. med. Stefan Baron dr n. ekon. Agnieszka Bukowska-Piestrzyńska Professor Pietro Bracco (Włochy) prof. dr hab. n. med. Maria Chomyszyn-Gajewska Hugh Devlin PhD, MSc, BSc, BDS (Wielka Brytania) dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prof. nadzw. dr n. med, dr n. hum. Anna Maria Dubojska (Szwajcaria) Allan G. Farman BDS, PhD, MBA, DSc, Diplomate ABOMR (USA) prof. dr hab. n. med. Bogumiła Frączak Philip R. Greene BDS, FDSRCPS (Wielka Brytania) Gregg A. Helvey DDS, MAGD (USA) Oliver Hugo MD PhD (Niemcy) prof. dr hab. n. med. Ryszard Koczorowski Ghabi A. Kaspo DDS, D. Orth. (USA) dr hab. n. med. Leszek Klimek, prof. nadzw. prof. dr hab. n. med. Tomasz Konopka dr hab. n. med. Jerzy Krupiński, prof. nadzw. Professor Edward Lynch MA, BDS, FDS, PhD (Wielka Brytania) Barry Marshak BDS MDS (Izrael) RECENZENCI dr hab. n. med. Beata Ostrowska-Suliborska prof. dr hab. n. med. Halina Pawlicka Maria Grazia Piancino MD, DDS, PhD (Włochy) prof. dr hab. n. med. Danuta Piątowska dr hab. n. med. Jan K. Pietruski Fernando Rojas-Vizcaya, DDS, MS, Asst. Prof. (USA / Hiszpania) prof. dr hab. n. med. T. Katarzyna Różyło prof. dr hab. n. med. Ingrid Różyło-Kalinowska Jolanta N. Sauer BS, DMD, MS (USA) Thomas Schindler Dr. med. univ. (Austria) prof. dr hab. n. med. Jerzy Sokołowski prof. dr hab. n. med. Stanisław Suliborski dr n. ekon. Magdalena Szumska prof. dr hab. n. med. Grażyna Śmiech-Słomkowska Prof. Dr. Georgi Tomov DDS, MSc, PhD (Bułgaria) dr hab. Włodzimierz Więckiewicz, prof. nadzw. prof. dr hab. n. med. Magdalena Wochna-Sobańska prof. dr hab. n. med. Andrzej Wojtowicz dr hab. n. med. Krzysztof Woźniak, prof. nadzw. prof. dr hab. n. med. Joanna Wysokińska-Miszczuk Orcan Yüksel MD, PhD (Niemcy) REVIEWERS prof. dr hab. n. med. Barbara Adamowicz-Klepalska, prof. dr hab. n. med. Stefan Baron, prof. dr hab. n. med. Maria Chomyszyn- Gajewska, dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prof. nadzw., prof. dr hab. n. med. Bogumiła Frączak, prof. dr hab. n. med. Ryszard Koczorowski, dr hab. n. med. Leszek Klimek, prof. nadzw., prof. dr hab. n. med. Tomasz Konopka, dr hab. n. med. Jerzy Krupiński, prof. nadzw., prof. dr hab. n. med. Halina Pawlicka, prof. dr hab. n. med. Danuta Piątowska, prof. dr hab. n. med. Małgorzata D. Pietruska, dr hab. n. med. Jan K. Pietruski, dr hab. n. med. Małgorzata Pihut, dr hab. n. med. Ingrid Różyło-Kalinowska, prof. nadzw., prof. dr hab. n. med. T. Katarzyna Różyło, prof. dr hab. n. med. Jerzy Sokołowski, prof. dr hab. n. med. Stanisław Suliborski, prof. dr hab. n. med. Grażyna Śmiech-Słomkowska, dr hab. n. med. Leopold Wagner, dr hab. Włodzimierz Więckiewicz, prof. nadzw., prof. dr hab. n. med. Andrzej Wojtowicz, dr hab. n. med. Krzysztof Woźniak, prof. nadzw., prof. dr hab. n. med. Joanna Wysokińska-Miszczuk 4 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

5 DWUMIESIĘCZNIK STOMATOLOGA PRAKTYKA POLISH&ENGLISH JOURNAL FOR DENTISTS Interaktywne doznania z mobile TEMAT NA CZASIE WYDANIE SPECJALNE 36 PLN, 15 EUR, 25 USD, 12 GBP, 25 CHF WYDANIE SPECJALNE Index Copernicus: 5,5 Punkty MNiSW: 5 ISSN: PKT. EDUKACYJNYCH REPETITIO EST... OPIEKA PERIODONTOLOGICZNA PRZED, W TRAKCIE I PO LECZENIU IMPLANTOPROTETYCZNYM PRZYGOTOWANIE PACJENTA PERIODONTOLOGICZNEGO DO LECZENIA IMPLANTOPROTETYCZNEGO UTRATA ZĘBÓW TRZONOWYCH POWSTAWANIE ZMIAN ZŁAMANIE KORONY ZĘBA POWIKŁANE OBNAŻENIEM MIAZGI OPIS PRZYPADKU bezpłatne wydania specjalne filmy edukacyjne natychmiastowy dostęp możliwość zakupu pojedynczych numerów, jak i prenumeraty niższe ceny QR CODE Wygenerowano na QR CODE Wygenerowano na e-dentico w wersji mobilnej dostępne w AppStore i Google Play więcej informacji na

6 2(48)/14 SPIS TREŚCI 8 Onkologia a stomatologia Praktyka Practice 38 Możliwości kompleksowego leczenia wrodzonego braku zawiązków zębowych u młodych pacjentów w różnych grupach wiekowych opis przypadków Possible comprehensive therapies of congenital absence of teeth in young patients of different age groups a case report lek. dent. Sylwia Jagła, dr n. med. Anna Maria Oleksiejuk Temat na czasie Hot topic 48 Leczenie kanałowe zęba przedtrzonowego szczęki z trzema kanałami opis przypadku Endodontic treatment of a maxillary premolar with three canals case report dr n. med. Katarzyna Olczak, prof. dr hab. n. med. Halina Pawlicka 8 Profilaktyka i leczenie zmian w jamie ustnej wywołanych chemioterapią i radioterapią onkologiczną przegląd piśmiennictwa dr n. med. Dorota Mierzwa, lek. dent. Jakub Hadzik, Paulina Pyrek Katarzyna Michałowska 16 Diagnostyka przesiewowa stanów patologicznych błony śluzowej jamy ustnej lek. dent. Magdalena Pawelczyk-Madalińska 26 Ocena przydatności światła chemiluminescencyjnego w diagnostyce błony śluzowej jamy ustnej lek. dent. Małgorzata Janowska-Bugaj, prof. dr hab. n. med. Anna J. Kurnatowska, dr n. med. Anna Dudko, dr hab. n. med. Sebastian Kłosek 58 Powikłania po ekstrakcji trzecich zębów trzonowych przegląd piśmiennictwa Complications after extraction of third molars literature review lek. dent. Agnieszka Sterna, dr n. med. Bogna Zielińska-Kaźmierska, prof. dr hab. n. med. Piotr Arkuszewski 70 Postępowanie kliniczne w przypadku zagłębionych zębów mlecznych The clinical procedure in case of reinclusion of primary teeth lek. dent. Marta Kaźmierczyk-Winciorek, dr n. med. Aleksandra Hilt, lek. dent. Michał Służalec Peryskop 116 Poczucie sprawstwa Locus of control theory Mariusz Oboda, Justyna Pająk 120 Niewykorzystany potencjał zawodowy asysty stomatologicznej Wojciech Krówczyński

7 TABLE OF CONTENTS 76 Spektrofotometryczna ocena przebarwień materiałów stomatologicznych wywołanych barwnikami pochodzenia spożywczego w badaniu in vitro The spectrophotometric evaluation of discolourations of dental materials caused by food dyes in an in vitro examination dr n. med. Grzegorz Michalczewski, prof. dr hab. n. med. T. Katarzyna Różyło 92 Protetyczno-ortodontyczne leczenie zespołowe pacjenta z zaburzeniami czynnościowymi narządu żucia opis przypadków Complex prosthetic and orthodontic treatment of a patient with temporomandibular joint disorders a case report dr hab. n. med. Małgorzata Pihut, dr n. med. Katarzyna Jankowska Poradnia 114 Trendy Po godzinach 128 O samochodach w pigułce Artykuł sponsorowany Carefleet S.A. 100 Dlaczego porcelana pęka i odpryskuje 10 czynników zmniejszających ryzyko niepowodzeń po zacementowaniu uzupełnień John C. Cranham DDS Edukacja 104 Ogólnopolski Program Edukacyjny Repetitio est 2/ Szkoleniowo-wystawiennicze imprezy stomatologiczne na świecie 130 Weź na ząb: Palermo Tomasz Hankiewicz 112 Znalezione w DENTOnet.pl Żono, Chlorodent uratuje twoje małżeństwo! Marcin Otto 124 Pierwsza wizyta dentofoba Patrycja Rabińska, Marta Wojciechowska 134 Krzyżówka z hasłem Sponsor Dornwell e-dentico nr 1 (41) /

8 TEMAT NA CZASIE Profilaktyka i leczenie zmian w jamie ustnej wywołanych chemioterapią i radioterapią onkologiczną przegląd piśmiennictwa Profilaktyka i leczenie zmian w jamie ustnej wywołanych chemioterapią i radioterapią onkologiczną przegląd piśmiennictwa Słowa kluczowe: chemioterapia, radioterapia, jama ustna, nowotwór Key words: chemotherapy, radiotherapy, oral cavity, cancer praca recenzowana Streszczenie: Leczenie chemioterapeutyczne i radioterapeutyczne jest ratunkiem dla wielu pacjentów z chorobą nowotworową, jednak pomimo bezsprzecznych korzyści terapeutycznych wywołuje wiele skutków ubocznych. Jednymi z częściej wymienianych powikłań są procesy patologiczne w obrębie jamy ustnej, znacznie obniżające odporność organizmu oraz komfort życia pacjentów. Skuteczna profilaktyka zapaleń jamy ustnej powstałych w przebiegu leczenia przeciwnowotworowego zależy od współpracy lekarza onkologa prowadzącego z lekarzem stomatologiem. dr n. med. Dorota Mierzwa 1 lek. dent. Jakub Hadzik 1 Paulina Pyrek 2 Katarzyna Michałowska 2 1 Zakład Chirurgii Stomatologicznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Kierownik: dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prof. nadzw. 2 Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze Chirurgii Stomatologicznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Kierownik: dr n. med. Iwona Bednarz Adres korespondencyjny Mailing address: dr n. med. Dorota Mierzwa Zakład Chirurgii Stomatologicznej UM ul. Krakowska Wrocław tel.: (71) Abstract: Chemotherapy and radiotherapy are recommended treatment methods for many patients with cancer. However, despite the undisputed therapeutic benefits, they also cause numerous side effects. Some of the frequent complications are pathological processes in the oral cavity, which significantly reduce the level of immunity and have a negative influence on the patients quality of life. Effective prevention of oral complications being a result of anticancer chemotherapy and radiotherapy depends on the cooperation of the oncologist in charge and the dental practitioner. Wstęp Wprowadzenie chemioterapii i radioterapii było kamieniem milowym w leczeniu pacjentów z chorobą nowotworową. Jednakże szybko zauważono, że oprócz bezsprzecznego wpływu terapeutycznego wywołują one wiele skutków ubocznych. Jednymi z częściej wymienianych powikłań są procesy patologiczne w obrębie jamy ustnej, znacznie obniżające odporność organizmu oraz komfort życia pacjentów. Leczenie chemioterapeutykami może wywołać bardzo zróżnicowane działania niepożądane, zależne od rodzaju przyjmowanego cytostatyku, jego dawki oraz od indywidualnej odpowiedzi organizmu chorego [1]. Również napromienianie regionu głowy i szyi, stanowiące element terapii nowotworów tego regionu, sprzyja powstawaniu zmian na błonach śluzowych oraz w tkankach przyzębia. Badania kliniczne wykazują, że 40% osób poddawanych chemioterapii i aż 85% leczonych radioterapią cierpi na mniej lub bardziej nasilone objawy zapalenia jamy ustnej. Jest to więc bardzo poważny i często spotykany problem towarzyszący leczeniu onkologicznemu [1, 2]. 8 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

9 TEMAT NA CZASIE Diagnostyka przesiewowa stanów patologicznych błony śluzowej jamy ustnej Diagnostyka przesiewowa stanów patologicznych błony śluzowej jamy ustnej Słowa kluczowe: rak jamy ustnej, Oralitest, OraBlu, diagnostyka przesiewowa Key words: oral cancer, Oralitest, OraBlu, screening tests praca recenzowana Streszczenie: W pracy przedstawiono nowe, nieinwazyjne i łatwe do przeprowadzenia sposoby wykonania badań przesiewowych w kierunku wykrywania raka błony śluzowej jamy ustnej. Z powodu ograniczonego dostępu do badań diagnostycznych zmiany patologiczne na błonach śluzowych nie zawsze diagnozowane są w szybki i prawidłowy sposób. W gabinecie dentystycznym od niedawna można przeprowadzić bezpieczne badanie, które wykazuje obecność nieprawidłowych komórek. Abstract: The article presents new, non-invasive and simple methods of conducting screening tests to diagnose cancers of the oral mucosa. Pathological lesions on the oral mucosa are not always diagnosed in a fast and correct way due to hindered access to diagnostic tests. For some time now, it has been possible to perform a safe test, which enables to verify the presence of neoplastic cells, in a dental office. lek. dent. Magdalena Pawelczyk-Madalińska Klinika Stomatologiczna Fan-Dent w Gdańsku Kierownik: lek. dent. Magdalena Pawelczyk-Madalińska Adres korespondencyjny Mailing address: lek. dent. Magdalena Pawelczyk-Madalińska Fan-Dent ul. Słowackiego Gdańsk tel.: (58) Statystyki wskazują na to, że w ciągu najbliższych lat co trzeci Polak zachoruje na chorobę nowotworową. Jeden przypadek nowotworu na cztery wykryte dotyczy pacjenta niepalącego i niepijącego alkoholu, przy czym odsetek zachorowań w tej grupie rośnie stosunkowo szybko [1 3]. Gabinet lekarza dentysty może być pierwszym miejscem, gdzie powinno się przeprowadzić tak ważne badanie, jakim jest diagnostyka przesiewowa w kierunku raka jamy ustnej. To groźna i podstępnie przebiegająca choroba, która długo nie daje widocznych objawów, nie powoduje bólu. Późne wykrycie nowotworu powoduje w przeciągu pięciu lat śmiertelność rzędu 50 60%. Jest to drugi (po raku krtani) pod względem częstości występowania w Polsce nowotwór złośliwy rejonu głowy i szyi. Ze względu na brak należytej czujności wykrywany jest najczęściej w III i IV stopniu zaawansowania [1, 3, 4]. Rozwijający się nowotwór przez bardzo długi okres nie daje żadnych objawów. Zmiany potencjalnie niebezpieczne, takie jak przebarwienia, szorstkość tkanek bagatelizowane są zarówno przez lekarzy, jak i samych pacjentów, a leczenie owrzodzeń na błonach śluzowych trwa często miesiącami bez należytej diagnostyki. Pacjenci nie są też informowani o potencjalnym niebezpieczeństwie związanym z ich trybem życia i zachowaniami [1]. 16 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

10 Magdalena Pawelczyk-Madalińska HOT TOPIC Rak to niekontrolowany rozrost komórek, które tworzą skupienia i guzy w organizmie. Struktury te mogą naruszać ciągłość otaczających tkanek, przerastać je lub uciskać sąsiednie tkanki i narządy. Czynniki zwane rakotwórczymi (m.in. stres, niedobory witamin, ryzykowny tryb życia, palenie tytoniu) generują ten nadmierny rozrost, co doprowadza do pojawienia się procesów nowotworowych. Ryzyko zachorowania na raka błony śluzowej jamy ustnej dotyczy coraz częściej osób młodych, niepalących, głównie zakażonych wirusem HPV 16 i HPV 18, a nie tylko osób z tzw. marginesu społecznego, czyli niedożywionych, palaczy i alkoholików, którzy nie dbają o higieniczny tryb życia. Ryzyko to jest prawie siedmiokrotnie wyższe u palaczy i sześciokrotnie wyższe u osób nadużywających alkoholu. Nie ma wciąż doniesień, jaki wpływ na zachorowalność na tego typu raka ma palenie e-papierosów, choć coraz częściej ten problem zaczyna być opisywany w literaturze naukowej. odcinka dróg oddechowych i układu pokarmowego, a ryzyko wystąpienia nowotworu wzrasta proporcjonalnie do ilości wypalanych dziennie papierosów. W 95% jest to rak płaskonabłonkowy [7, 8]. Od pewnego czasu zachorowalność na raka błony śluzowej jamy ustnej najszybciej rośnie w grupie osób młodych, niepalących, poniżej 30 roku życia. Ma to najprawdopodobniej związek z badaniami prowadzonymi przez naukowców z Johns Hopkins University School of Medicine w Baltimore (USA), którzy wykazali, że ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej może kilkukrotnie zwiększać uprawianie seksu oralnego. Screening tests and diagnostics of pathological states of the oral mucosa Statistics show that in the near future one Pole in three will develop a malignant disease. One patient in four, diagnosed with a tumour, does not smoke or drink alcohol, while the higher incidence of cancer in this group is rising relatively quickly [1 3]. An office of a dental practitioner may be the first place where such an important examination as a cancer screening test should be performed. This dangerous and deceitful disease does not cause any noticeable symptoms for a long time and Oba wspomniane wcześniej czynniki działają synergistycznie, powodując zachorowalność piętnastokrotnie wyższą w porównaniu do populacji. Zachorowalność u osób palących spada dopiero po 10 latach od zarzucenia nałogu. Najwyższą, bo pięćdziesięciokrotnie wyższą zachorowalność na nowotwory błony śluzowej jamy ustnej wykazują osoby, które przewlekle żują wyroby tytoniowe. Ten typ nowotworu częściej występuje u mężczyzn, szczególnie po 40 roku życia [1, 5 9]. Brak rezygnacji z palenia po stwierdzeniu występowania raka powoduje u 40% osób wyleczonych powstanie drugiego pierwotnego ogniska nowotworowego w obrębie górnego Oralitest umożliwia wykrycie zmian zapalnych, przednowotworowych i nowotworowych błony śluzowej jamy ustnej i języka. Nie wymaga dodatkowych odczynników, a całe badanie trwa 2 3 minuty, w zależności od doświadczenia lekarza. Okulary diagnostyczno-ochronne z filtrami, które lekarz zakłada podczas badania, eliminują inne zjawiska fluorescencji oprócz pożądanych w tej diagnostyce, np. fluorescencję płytki bakteryjnej. Oralitest enables to diagnose inflammatory, premalignant and neoplastic changes of the oral mucosa and tongue. It does not require additional reagents, and an entire examination last 2 3 minutes depending on the experience of the operator. Diagnostic and protective goggles with filters, which are worn by the practitioner during an examination, eliminate other fluorescence phenomena besides the ones desired in the diagnostic process, e.g. fluorescence of bacterial plaque. e-dentico nr 2 (48) /

11 TEMAT NA CZASIE Ocena przydatności światła chemiluminescencyjnego w diagnostyce błony śluzowej jamy ustnej Ocena przydatności światła chemiluminescencyjnego w diagnostyce błony śluzowej jamy ustnej Słowa kluczowe: chemiluminescencja, błękit toluidyny, zmiany przednowotworowe, rak jamy ustnej Key words: chemiluminescence, toluidine blue, premalignant lesions, cancer of oral cavity lek. dent. Małgorzata Janowska-Bugaj prof. dr hab. n. med. Anna J. Kurnatowska dr n. med. Anna Dudko dr hab. n. med. Sebastian Kłosek Zakład Periodontologii i Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej Katedry Chirurgii Stomatologicznej i Periodontologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi p.o. kierownika: dr hab. n. med. Sebastian Kłosek Adres korespondencyjny Mailing address: dr hab. n. med. Sebastian Kłosek Zakład Periodontologii i Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej UM ul. Pomorska 251, Łódź tel.: (42) praca recenzowana Streszczenie: Konwencjonalne badanie wzrokiem i dotykiem to złoty standard w identyfikacji zmian błony śluzowej jamy ustnej. Wczesne wykrycie stanów przednowotworowych i nowotworów jamy ustnej i ich odpowiednie leczenie przyczynia się do wzrostu współczynnika przeżywalności. Celem przeprowadzonego przez autorów pracy badania była ocena przydatności światła chemiluminescencyjnego jako dodatkowego narzędzia w diagnostyce zmian błony śluzowej i zastosowanie roztworu błękitu toluidyny w dalszych etapach diagnostyki. Grupę badaną stanowiło 35 osób, które domagały się nieinwazyjnego badania w kierunku zmian nowotworowych jamy ustnej. Wykorzystano 1% roztwór kwasu octowego i światło chemiluminescencyjne w przygaszonym oświetleniu zewnętrznym. Określono cechy charakterystyczne i wymiary zmian widocznych w ww. świetle. Błękit toluidyny stosowano w dalszym etapie do określenia miejsca pobrania bioptatu. U 35 pacjentów wykryto 71 zmian w 13 różnych miejscach. W drugiej grupie stwierdzono poszerzenie ilości i powierzchni zmian w świetle chemiluminescencyjnym. Badanie potwierdziło, że zastosowanie światła chemiluminescencyjnego z błękitem toluidyny jest przydatne do wykrycia stanów przednowotworowych i nowotworowych. Abstract: A conventional visual examination and palpation constitute the golden mean in the identification of oral mucosa lesions. An early diagnosis of precancerous conditions and tumours in the oral cavity, and their proper treatment are conducive to the improvement of the survival rate. The purpose of the authors research was to evaluate the usefulness of chemiluminescence light as an additional tool in the diagnosis of oral mucosa lesions, and the application of toluidine blue during further stages of the diagnostic process. The research group comprised 35 people, who demanded a non-invasive examination to verify the potential presence of malignant lesions in the oral cavity. In dimmed lighting conditions, a 1% acetic acid solution and chemiluminescence light were used. Characteristic features were determined and dimensions of the lesions visible in chemiluminescence light were measured. Toluidine blue dye was applied at a later stage to indicate the place for bioptate collection. Seventy one lesions in 13 different places were diagnosed in 35 patients. In the second group, the number of lesions and their area were much greater in chemiluminescence light. The examination confirmed that the use of chemiluminescence light with toluidine blue is helpful in the detection of precancerous and malignant conditions. 26 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

12 TEMAT NA CZASIE Ocena przydatności światła chemiluminescencyjnego w diagnostyce błony śluzowej jamy ustnej W przypadku zakażeń HPV zmiany nowotworowe mają tendencję do umiejscawiania się na migdałkach, łukach podniebiennych, krypcie migdałków, u podstawy języka i w ustnej części gardła. In case of HPV infections, neoplastic lesions have a tendency to develop on tonsils, palatal arches, tonsillar crypts, at the base of the tongue and in the oral part of the throat Erytroplazja to stan przednowotworowy, w którym poza zanikiem błony śluzowej i ścieńczeniem nabłonka wielowarstwowego płaskiego występują cechy dysplazji o dużym stopniu zaawansowania [1]. Silną dysplazję lub obecność komórek nowotworowych wykazuje 91% zmian o charakterze erytroplakii [2]. Zmiana ta występuje u starszych (w wieku około 70 lat) osób płci męskiej, najczęściej umiejscawia się na bocznej powierzchni języka, w dnie jamy ustnej, podniebieniu miękkim lub w okolicy zatrzonowcowej [2]. Do innych jednostek chorobowych, które powinny wzbudzić czujność lekarza i pacjenta można zaliczyć m.in.: słoneczne zapalenie czerwieni warg (6 10% ulega przemianie nowotworowej) [6], zapalenie czerwieni warg i błony śluzowej jamy ustnej pochodzenia gruczołowego (możliwość przemiany nowotworowej w 12 13% przypadków), postać pęcherzowo-nadżerkową liszaja płaskiego, niegojącą się przez dłuższy czas, która wykazuje możliwość metaplazji nowotworowej w 1 10%, kiłę trzeciorzędową, gruźlicę toczniową (0,5 5% przemiany nowotworowej) oraz who does not smoke or drink alcohol, especially over the age of 50 [1, 4]. 5 6 Ryc. 1. Światło latarki zamontowane w plastikowym uchwycie. Fig. 1. Flash light mounted in a plastic handle. Ryc. 2. Leukoplakia dna jamy ustnej. Fig. 2. Leukoplakia on the floor of the oral cavity. Ryc. 3. Leukoplakia dna jamy ustnej w świetle latarki. Fig. 3. Leukoplakia on the floor of the oral cavity in chemiluminescence light. Ryc. 4. Zmiana na bocznej części języka, u jego nasady, wybarwiona błękitem toluidyny. W rozpoznaniu histopatologicznym ca. planoepitheliale. Fig. 4. A lesion on the lateral part of the tongue, at its base, stained with toluidine blue. In a histopathological examination ca. planoepitheliale. Ryc. 5. Niewidoczna klinicznie, widoczna w świetle latarki biała obwódka nadżerki tuż nad zębem 17. Fig. 5. White halo of an erosion just above tooth 17 clinically invisible, but observed in chemiluminescence light. Ryc. 6. Nadżerka wybarwiona błękitem toluidyny. Fig. 6. Erosion stained with toluidine blue. Other risk factors connected with cancer development include: chronic inflammatory states, bad oral hygiene, irritation caused by teeth damaged by caries or incorrectly adjusted prosthetic restorations, deficiencies of B and A vitamins and iron, as well as solar radiation (particularly in case of lip cancer) [3, 5]. According to the National Cancer Institute Surveillance, Epidemiology, and Ends Results (SEER) program, 30% of oral cancers are located on the tongue, 17% 28 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

13 PRAKTYKA Możliwości kompleksowego leczenia wrodzonego braku zawiązków zębowych u młodych pacjentów w różnych grupach wiekowych opis przypadków Możliwości kompleksowego leczenia wrodzonego braku zawiązków zębowych u młodych pacjentów w różnych grupach wiekowych opis przypadków Słowa kluczowe: hipodoncja, oligodoncja, anodoncja, agenezja zębów Key words: hypodontia, oligodontia, anodontia, tooth agenesis praca recenzowana Streszczenie: Wrodzony brak zawiązków zębowych (agenezja zębów) jest jednym z najczęściej spotykanych problemów w stomatologii dziecięcej. Udane leczenie wymaga kompleksowego podejścia stomatologów dziecięcych, ortodontów, protetyków i chirurgów szczękowych. Celem pracy jest przedstawienie przypadków hipodoncji z możliwościami leczenia w zależności od grupy wiekowej pacjenta. Abstract: Congenitally missing teeth (also referred to as tooth agenesis) is one of the most frequently encountered problems in pedodontic dentistry. Successful treatment requires an interdisciplinary approach involving a team of pedodontists, orthodontists, prosthodontists and maxillofacial surgeons. The aim of this article is to present several cases of hypodontia with therapeutic possibilities depending on the age of patients. lek. dent. Sylwia Jagła dr n. med. Anna Maria Oleksiejuk Poradnia Stomatologii Dziecięcej i Osób Specjalnej Troski Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. Ludwika Rydygiera w Toruniu Kierownik: lek. dent. Olga Bracha Adres korespondencyjny Mailing address: lek. dent. Sylwia Jagła Poradnia Stomatologii Dziecięcej i Osób Specjalnej Troski WSZ ul. Konstytucji 3 Maja Toruń tel.: Wprowadzenie Hipodoncja jest od wielu lat przedmiotem badań lekarzy w wielu ośrodkach naukowych na całym świecie. Pomimo rozległej wiedzy na ten temat i szybkiego rozwoju medycyny nadal stanowi aktualny problem w codziennej praktyce lekarza stomatologa. Hipodoncją określamy wrodzony brak zawiązków jednego lub kilku zębów zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym. Jest to jedna z najczęściej występujących wad zębowych. Zaburzenie może występować jako wada izolowana lub być powiązane z wieloma jednostkami chorobowymi. Najczęściej towarzyszy dysplazji ektodermalnej związanej z chromosomem X. Niedoliczbowość zębów częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn [1, 2]. Etiologia schorzenia jest wieloczynnikowa, jednak najczęściej wymienia się podłoże genetyczne [2 4]. Przypadłość ta w większości dotyczy siekaczy bocznych szczęki i drugich przedtrzonowców żuchwy, natomiast brak zawiązków trzecich zębów trzonowych nie jest klasyfikowany jako hipodoncja. W piśmiennictwie można spotkać wiele terminów opisujących hipodoncję, zwaną inaczej wrodzonym brakiem zębów lub agenezją zębów (terminy te można stosować zamiennie). Ze względu na liczbę zębów brakujących w jamie ustnej pacjenta, najczęściej stosuje się następujący podział: hipodoncja brak od 1 do 6 zębów (z wyłączeniem trzecich zębów trzonowych), oligodoncja brak więcej niż 6 zębów, anodoncja całkowity brak zawiązków zębowych, czyli najcięższa i najrzadsza postać schorzenia. 38 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

14 PRAKTYKA Możliwości kompleksowego leczenia wrodzonego braku zawiązków zębowych u młodych pacjentów w różnych grupach wiekowych opis przypadków przede wszystkim kłów szczęki oraz pierwszych stałych trzonowców [2, 3], infrapozycja trzonowców mlecznych z następową aplazją zębów stałych przedtrzonowych [3], skrócenie korzeni zębów [3], taurodontyzm [2 4], rotacje przedtrzonowców i/lub siekaczy bocznych szczęki [3], hipoplazja, hipomineralizacja szkliwa [3, 4]. Brak zawiązków zębowych może być objawem ponad 60 zespołów wad wrodzonych. Występuje w zespole Downa (trisomia chromosomu 21), towarzysząc wielu innym anomaliom zębowym (przypadek 2). Agenezja szczególnie często ujawnia się w dysplazji ektodermalnej (DE) charakteryzującej się wadami struktur pochodzenia ektodermalnego. Klinicznie w zespole tym obserwuje się nieprawidłowości uzębienia hipodoncję (występuje zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym), mikrodoncję, hipoplazję szkliwa, zaburzenia budowy zębów, suchą skórę, rzadkie, cienkie włosy (najczęściej blond), dysplazję paznokci, niedorozwój szczęki. Brak zawiązków zębowych jest bardzo często spotykany u pacjentów z rozszczepem wargi i podniebienia w okolicy szczeliny rozszczepu. Do rzadziej występujących zespołów wad wrodzonych objawiających się hipodoncją należą m.in. zespół Aperta, zespół Pierre a Robina, zespół Turnera [2, 4, 5]. Cel pracy Celem pracy było przedstawienie przypadków pacjentów, u których wystąpiły wrodzone braki zawiązków zębowych. Pacjenci ci zgłaszali się do Poradni Stomatologii Dziecięcej i Osób Specjalnej Troski Regionalnego Centrum Stomatologii w Toruniu w celu dokładnej diagnostyki, konsultacji lub kontroli, po której wracali na dalsze leczenie do kierujących lekarzy ortodontów czy lekarzy prowadzących. 1 Przypadek 1 Case 1 Ryc. 1. Pantomogram pacjenta z początku leczenia ortodontycznego (wykonany 27 lutego 2006 r.), z widocznymi bardzo dobrze zachowanymi korzeniami zębów mlecznych 53 i 63. Fig. 1. Patient s orthopantomogram taken at the beginning of the orthodontic treatment (27 February 2006) with visible and well-preserved roots of deciduous teeth 53 and 63. Ryc. 2. Pantomogram wykonany w trakcie leczenia (12 sierpnia 2008 r.), z widoczną resorpcją korzeni zębów mlecznych 53 i 63. Fig. 2. Orthopantomogram taken during the therapy (12 August 2008) with visible resorption of roots of deciduous teeth 53 and 63. Ryc. 3. Stan jamy ustnej pacjenta. Fig. 3. Condition of the patient s oral cavity. 2 3 Based on the number of missing teeth in the patient s oral cavity, the following division is used most often: hypodontia absence of 1 to 6 teeth (excluding third molars), oligodontia absence of more than 6 teeth, anodontia complete absence of tooth buds, i.e. the most severe and rarest form of the disease. Various authors cannot agree as regards determining the differences between hypodontia and oligodontia, hence the aforementioned division is not clear [3, 4]. According to Ogaard and Krogstad, hypodontia is divided into: mild (absence of 2 5 teeth), moderate (absence of 6 9 teeth), severe (absence of 10 and more teeth) [5 7]. The frequency of occurrence of hypodontia in permanent dentition is much greater than in deciduous dentition and is estimated at a level of % [7]; in case of deciduous dentition it oscillates around % of all cases [4, 5]. There is, however, a strong correlation between the absence of buds of deciduous teeth and the subsequent lack of their permanent successors [2, 4]. This anomaly most often affects second incisors in the maxilla and second lower premolars. It is also diagnosed more often on both sides rather than one [8]. Tooth agenesis should be confirmed with a radiological examination. In case of deciduous teeth, full dental arches are usually developed in 3-year-old children, while in permanent dentition excluding third molars development of full dental arches finishes at the age of Precise diagnostics should, however, be based on eruption times of particular groups of 40 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

15 PRAKTYKA Leczenie kanałowe zęba przedtrzonowego szczęki z trzema kanałami opis przypadku Leczenie kanałowe zęba przedtrzonowego szczęki z trzema kanałami opis przypadku Słowa kluczowe: anatomia kanałów korzeniowych, leczenie kanałowe, pierwszy ząb przedtrzonowy szczęki, system kanałów korzeniowych, diagnoza praca recenzowana Streszczenie: Zęby przedtrzonowe szczęki charakteryzują się bardzo zróżnicowaną anatomią, jednak trzy kanały korzeniowe w ich przypadku występują niezwykle rzadko. Większość pierwszych zębów przedtrzonowych szczęki ma dwa kanały korzeniowe. W pracy przedstawiono przypadek leczenia zęba 24 z trzema kanałami korzeniowymi. Zwrócono również uwagę na nietypową morfologię górnych zębów przedtrzonowych i konieczność poszukiwania dodatkowych kanałów. Key words: root canal anatomy, endodontic treatment, maxillary first premolar, root canal system, diagnosis Abstract: Maxillary premolars show a great variety in root canal anatomy, but the prevalence of teeth with three root canals is fairly low. The majority of first maxillary premolars have two canals. The study describes a case of endodontic treatment of a maxillary first premolar 24 with three canals. Attention is also drawn to the non-typical morphology of upper premolars and the necessity of looking for additional canals. dr n. med. Katarzyna Olczak prof. dr hab. n. med. Halina Pawlicka Zakład Endodoncji Katedry Stomatologii Zachowawczej i Endodoncji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik: prof. dr hab. n. med. Halina Pawlicka Adres korespondencyjny Mailing address: dr n. med. Katarzyna Olczak Zakład Endodoncji UM ul. Pomorska Łódź tel.: (42) Wstęp Jednym z najważniejszych czynników powodzenia leczenia endondontyczego jest bardzo dobra znajomość zróżnicowanej morfologii systemu kanałów korzeniowych. Bez odpowiedniego zasobu wiedzy na temat budowy zębów niemożliwa jest prawidłowa trepanacja, lokalizacja ujść kanałowych, a następnie skuteczne opracowanie i wypełnienie jamy zęba. W często cytowanych pracach Vertucciego opisywanych jest osiem typów systemu kanałów korzeniowych [1]: typ I (1) pojedynczy kanał rozpoczynający się centralnie w komorze zęba, a kończący się w okolicy wierzchołka jednym otworem anatomicznym; typ II (2 1) dwa oddzielne kanały wychodzące z komory i łączące się w pobliżu wierzchołka korzenia zęba w pojedynczy kanał; typ III (1 2 1) jeden szeroki kanał wychodzący z komory, dzielący się na dwa, które w pobliżu wierzchołka łączą się ponownie w pojedynczy kanał; typ IV (2) dwa oddzielne, wyraźne kanały wychodzące z komory i dochodzące do wierzchołka z dwoma niezależnymi otworami anatomicznymi; typ V (1 2) pojedynczy kanał wychodzący, dzielący się w pobliżu wierzchołka na dwa odrębne, wyraźne kanały z oddzielnymi otworami anatomicznymi; 48 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

16 PRAKTYKA Powikłania po ekstrakcji trzecich zębów trzonowych przegląd piśmiennictwa Powikłania po ekstrakcji trzecich zębów trzonowych przegląd piśmiennictwa Słowa kluczowe: trzeci ząb trzonowy, ząb zatrzymany, ekstrakcja, powikłanie praca recenzowana Streszczenie: Ekstrakcje trzecich zębów trzonowych są zabiegami często wykonywanymi w codziennej praktyce. Zarówno chirurg stomatologiczny i szczękowo-twarzowy, jak i każdy dentysta powinien znać możliwe komplikacje związane z zabiegami ekstrakcji trzecich zębów trzonowych. Celem pracy było przedstawienie możliwych powikłań po ekstrakcjach trzecich zębów trzonowych na podstawie piśmiennictwa Key words: third molar, impacted tooth, extraction, complication Abstract: Extractions of third molars are frequently performed in daily practice. Both dental and maxillofacial surgeons as well as every dental practitioner should realise the possible complications associated with the procedure of extracting third molars. The aim of the study was to present the potential problems after third molar extractions on the basis of a literature review. lek. dent. Agnieszka Sterna dr n. med. Bogna Zielińska-Kaźmierska prof. dr hab. n. med. Piotr Arkuszewski Klinika Chirurgii Czaszkowo- Szczękowo-Twarzowej II Katedry Chirurgii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik: prof. dr hab. n. med. Piotr Arkuszewski Adres korespondencyjny Mailing address: lek. dent. Agnieszka Sterna Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 Klinika Chirurgii Czaszkowo- Szczękowo-Twarzowej ul. Kopcińskiego Łódź tel.: (42) Wprowadzenie Ekstrakcje trzecich zębów trzonowych są często wykonywanymi zabiegami w chirurgii szczękowo-twarzowej. Zęby zdrowe, prawidłowo wyrznięte w łuku zębowym nie przysparzają trudności w codziennej praktyce lekarskiej. Co innego, gdy mamy do czynienia z zębami częściowo lub całkowicie zatrzymanymi, które stanowią przyczynę różnego rodzaju zmian patologicznych, a ich usuwanie należy zazwyczaj do trudnych zabiegów chirurgicznych, niosących za sobą ryzyko powikłań. Trzecie zęby trzonowe mogą być usuwane ze względu na obecność nawracających stanów zapalnych okołokoronowych i okołozębowych, torbieli zawiązkowych, próchnicy drugiego lub trzeciego zęba trzonowego, resorpcji korzenia drugiego zęba trzonowego, nieprawidłowej pozycji w łuku zębowym, występowania stłoczeń trzeciorzędowych [1], bólów i objawów akustycznych w stawie skroniowo-żuchwowym [2], bólów głowy, bólów promieniujących do skroni, karku, szyi [3, 4], nowotworów łagodnych związanych z niewyrzniętymi trzecimi zębami trzonowymi [5, 6]. Przyczyną ekstrakcji trzecich zębów trzonowych są także względy ortodontyczne [7]. Kontrowersje budzi sposób postępowania z bezobjawowymi zatrzymanymi trzecimi zębami trzonowymi. Amerykański Związek Chirurgów Stomatologicznych i Szczękowo-Twarzowych (AAOMS) podaje, iż jeśli istnieje niewystarczająca przestrzeń anatomiczna dla prawidłowego wyrzynania, ekstrakcja tych zębów we wczesnym wieku jest słuszna i naukowo poparta potrzebami medycznymi [8]. Peterson i wsp. [9] także popierają ich profilaktyczne ekstrakcje, 58 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

17 PRAKTYKA Postępowanie kliniczne w przypadku zagłębionych zębów mlecznych Postępowanie kliniczne w przypadku zagłębionych zębów mlecznych Słowa kluczowe: reinkluzja, zagłębianie się zębów mlecznych, ząb zatopiony, ząb zagłębiony Key words: reinclusion, infraocclusion of deciduous teeth, secondary retention, reincluded tooth lek. dent. Marta Kaźmierczyk-Winciorek 1 dr n. med. Aleksandra Hilt 2 lek. dent. Michał Służalec 3 praca recenzowana Streszczenie: W pracy przedstawiono przypadek 11-letniego pacjenta, który zgłosił się do Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Instytutu Stomatologii w Łodzi. Celem wizyty była konsultacja trzonowych zębów mlecznych, które zagłębiły się w tkanki wyrostka zębodołowego. Po przeprowadzeniu badania klinicznego oraz radiologicznego podjęto decyzję o wykonaniu zabiegu chirurgicznego. Abstract: This study presents a case of an 11-year-old patient who reported to the Department of Paediatric Dentistry at the Institute of Dentistry in Lodz. The purpose of the appointment was to evaluate the state of molar deciduous teeth which underwent a process of reinclusion into the alveolar bone tissue. After conducting a clinical and radiological evaluation, a decision was made to perform a surgical procedure. 1 Specjalizacja w Zakładzie Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik: prof. dr hab. n. med. Joanna Szczepańska 2 Zakład Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik: prof. dr hab. n. med. Joanna Szczepańska 3 Specjalizacja w Oddziale Klinicznym Chirurgii Czaszkowo-Szczękowo- Twarzowej i Onkologicznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 w Łodzi p.o. kierownika: dr n. med. Bogna Zielińska-Kaźmierska Adres korespondencyjny Mailing address: lek. dent. Marta Kaźmierczyk-Winciorek Zakład Stomatologii Wieku Rozwojowego UM ul. Pomorska 251, Łódź tel.: (42) Wprowadzenie Reinkluzja jest zjawiskiem, które polega na ponownym zagłębianiu się zębów mlecznych i stałych. Jest procesem patologicznym, któremu towarzyszy zahamowanie wzrostu i rozwoju odcinka kości wyrostka zębodołowego upośledzające wyrzynanie się zębów, które znajdują się w danej okolicy. Istnieje kilka teorii dotyczących etiologii zagłębiania się zębów. Najczęściej wymieniana w piśmiennictwie jest teoria mechaniczna, według której wyrzynające się zęby sąsiednie naciskają na ząb, który nie osiągnął płaszczyzny zgryzu, powodując jego zagłębianie się w kości. Inna, teoria Brabanta, zakłada inercję kostną, w której kość w pewnym okresie jest niezdolna do przemian tkankowych, jakie zachodzą przy normalnym wyrzynaniu się zębów. Teoria ankylozy mówi o powstawaniu kości laminarnej, prowadzącej do zrostu w okresie procesów odbudowy i resorpcji kości. Polscy autorzy opracowali teorię, która zakłada, że zjawisko reinkluzji występuje u dzieci z parafunkcją i dysfunkcją, zaburzeniami połykania, przetrwałym połykaniem typu niemowlęcego. Niewykluczone jest również podłoże genetyczne. Za przyczyny reinkluzji uznaje się także urazy oraz zaburzenia wydzielania gruczołów dokrewnych. Najczęściej obserwuje się zagłębianie drugich zębów trzonowych mlecznych, co często łączy się z brakiem zawiązka zęba stałego bądź jego przemieszczeniem. Poza najczęściej występującymi przypadkami reinkluzji pojedynczych zębów, obserwowane jest także występowanie zębów zagłębionych w parach systematycznych oraz antagonistycznych [1 6]. Reinkluzja jest nieprawidłowością występującą głównie w okresie wymiany uzębienia. Dotyczy częściej dziewcząt niż chłopców. W populacji 70 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

18 PRAKTYKA Postępowanie kliniczne w przypadku zagłębionych zębów mlecznych Ryc. 1. Pantomogram pacjenta. Fig. 1. Patient s orthopantomogram. Ryc. 2. Widok od strony przedsionka jamy ustnej po odwarstwieniu płata śluzówkowo- -okostnowego. Fig. 2. View from the vestibule of the oral cavity after mucoperiosteal flap detachment. Ryc. 3. Drugi górny prawy ząb trzonowy mleczny po rozseparowaniu korzeni wiertłem. Fig. 3. Second upper deciduous molar on the right side after separation of the roots with a burr. Ryc. 4. Widok od strony przedsionka po odwarstwieniu trójkątnego płata śluzówkowo-okostnowego; widoczny ząb mleczny 85. Fig. 4. View from the vestibule after detachment of a triangular mucoperiosteal flap; deciduous tooth 85 visible. Ryc. 5. Loża w kości części zębodołowej żuchwy po usuniętym zębie mlecznym 85. Fig. 5. Site in the bone of the alveolar part of the mandible after extracted deciduous tooth 85. Ryc. 6. Widok od strony przedsionka, stan po chirurgicznym zaopatrzeniu rany szwami. Fig. 6. View from the vestibule; condition after surgical dressing of the wound with sutures. Ryc. 7. Usunięty ząb 55. Fig. 7. Extracted tooth 55. Ryc. 8. Usunięty ząb 85. Fig. 8. Extracted tooth Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

19 PRAKTYKA Spektrofotometryczna ocena przebarwień materiałów stomatologicznych wywołanych barwnikami pochodzenia spożywczego w badaniu in vitro Spektrofotometryczna ocena przebarwień materiałów stomatologicznych wywołanych barwnikami pochodzenia spożywczego w badaniu in vitro Słowa kluczowe: kompozyt, akryl, przebarwienia, barwniki Key words: composite, acrylic resin, discolourations, dyes dr n. med. Grzegorz Michalczewski 1 prof. dr hab. n. med. T. Katarzyna Różyło 2 1 Zakład Protetyki Stomatologicznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie Kierownik: dr n. med. Janusz Borowicz 2 Zakład Rentgenodiagnostyki Stomatologicznej i Szczękowo-Twarzowej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie Kierownik: prof. dr hab. n. med. T. Katarzyna Różyło Adres korespondencyjny Mailing address: dr n. med. Grzegorz Michalczewski Zakład Protetyki Stomatologicznej UM ul. Karmelicka 7, Lublin tel.: (81) praca recenzowana Streszczenie: Trwałość koloru uzupełnień protetycznych zależy od odporności materiałów stomatologicznych na przebarwienia. Jak wynika z długoterminowych badań klinicznych, mimo ciągłego doskonalenia stosowanych materiałów, nie wszystkie z nich przechodzą próbę czasu. Celem pracy była analiza wpływu barwników zawartych w napojach spożywczych na przebarwienia materiałów stomatologicznych. Materiałami użytymi w badaniach był kompozyt Boston (Arkona), gotowe zęby akrylowe (Wiedent, Mifam) w różnych kolorach oraz glazura do kompozytu (Arkona). Materiał składający się z 270 próbek kompozytowych, kompozytowych pokrytych glazurą i akrylowych był zanurzony przez 1 miesiąc w płynach spożywczych: kawie i czarnej herbacie. Badania koloru dokonywano przy użyciu spektrofotometru SpectroShade (MHT). Oba użyte w badaniach płyny wywarły wpływ na materiały stomatologiczne. Kawa i czarna herbata w równym stopniu spowodowały przebarwienia. Kompozyt pokryty glazurą w najmniejszym stopniu uległ przebarwieniu, niezależnie od płynu, w którym był zanurzany. Akryl przebarwił się najintensywniej. Glazura w znaczącym stopniu wpłynęła na zmniejszenie intensywności przebarwień. Abstract: Colour fastness of prosthetic restorations depends on the resistance of dental materials to discolourations. However, long-term research studies have shown that despite the constant improvement of the materials not all of them demonstrate such resistance. The aim of this study was to analyse the influence of dyes contained in beverages on dental material discolouration. The materials used in the study included: composite material Boston (Arkona), ready-made acrylic teeth (Wiedent, Mifam) in different colours and composite glaze (Arkona). The samples (270 teeth made of the composite material, composite material covered by glaze and acrylic resin) were immersed in black tea and coffee for a period of one month. Colour examinations were performed using a SpectroShade (MHT) spectrophotometer. Both fluids had an effect on the dental materials used in the study. Black tea and coffee caused equal discolourations. The composite material covered by glaze was most resistant to the discolourations, regardless of the fluid it had been immersed in. A change of colour in the acrylic samples was most intense. Composite resin glaze had a significant influence on the reduction of resistance to discolourations. 76 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

20 PRAKTYKA Protetyczno-ortodontyczne leczenie zespołowe pacjenta z zaburzeniami czynnościowymi narządu żucia opis przypadków Protetyczno-ortodontyczne leczenie zespołowe pacjenta z zaburzeniami czynnościowymi narządu żucia opis przypadku Słowa kluczowe: zaburzenia czynnościowe narządu żucia, rekonstrukcja okluzji, leczenie wad doprzednich, szyna relaksacyjna Key words: temporomandibular joint dysfunction, reconstruction of occlusion, treatment of mesio-occlusion, relaxation splint praca recenzowana Streszczenie: W artykule opisano zespołowe postępowanie rehabilitacyjne pacjenta, który zgłosił się do leczenia protetycznego z powodu bólowej postaci zaburzeń czynnościowych narządu żucia. Celem wstępnego postępowanie protetycznego z zastosowaniem szyny relaksacyjnej dolnej była likwidacja dolegliwości bólowych w okolicy prawego stawu skroniowo-żuchwowego, odciążenie struktur wewnątrzstawowych oraz relaksacja mięśni żwaczowych. Konsultacja chirurgiczna dotyczyła postępowania z zatrzymanym zębem 43, a jej wynik wskazywał na pozostawienie zęba w kości. Leczenie ortopedyczne obejmowało korektę wady doprzedniej, powikłanej niedorozwojem górnego łuku zębowego oraz wad zębowych, będących następstwem utraty zęba 46. W drugim etapie leczenia protetycznego uzupełniono brakujące zęby i skorygowano kształt koron klinicznych, z równoczesnym odtworzeniem zadowalających warunków okluzji. W protetyczno-ortodontycznym leczeniu zespołowym uzyskano korzystny i trwały efekt kliniczny i estetyczny. dr hab. n. med. Małgorzata Pihut 1 dr n. med. Katarzyna Jankowska 2 1 Katedra Protetyki Stomatologicznej Instytutu Stomatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum Kierownik: dr hab. n. med. Grażyna Wiśniewska 2 Katedra Ortodoncji Instytutu Stomatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum Kierownik: prof. dr hab. n. med. Bartłomiej Loster Abstract: This paper describes a team rehabilitation treatment of a patient who reported to undergo a prosthetic therapy due to painful temporomandibular joint dysfunctions. The aim of a preliminary prosthodontic treatment with the use of a relaxation splint was to eliminate the pain in the vicinity of the right temporomandibular joint, relieve intra-articular structures and ensure masticatory muscle relaxation. Surgical consultations focused on the procedure connected with impacted tooth 43 and resulted in a decision to leave the tooth in the bone. The orthopaedic procedure included correction of mesio-occlusion complicated by upper dental arch hypoplasia and dental defects resulting from the loss of tooth 46. The second stage of the prosthetic treatment consisted of supplementation of the missing teeth and correction of clinical crowns' shape with simultaneous restoration of satisfactory physiological occlusal contacts. As a result of the complex prosthetic-orthodontic treatment a favourable and long-lasting clinical and aesthetic effect was achieved. Adres korespondencyjny Mailing address: dr hab. n. med. Małgorzata Pihut Katedra Protetyki Stomatologicznej IS UJ CM ul. Montelupich 4, Kraków tel.: Obserwacje kliniczne ostatnich lat oraz dane z piśmiennictwa wskazują na gwałtowny wzrost liczby chorych z zaburzeniami czynnościowymi narządu żucia. Niepokojące jest również zjawisko stopniowego obniżania się wieku pacjentów oraz wzrost liczby cierpiących na postać bólową tego schorzenia [1 4]. Dysfunkcje w układzie stomatognatycznym wymagają leczenia z uwzględnieniem likwidacji lub zmniejszenia dolegliwości bólowych oraz przywrócenia prawidłowego i harmonijnego funkcjonowania poszczególnych elementów układu stomatognatycznego, w tym prawidłowej okluzji [2, 4 10]. 92 Dwumiesięcznik Stomatologa Praktyka Polish&English Journal for Dentists

Stomatologia. Chirurgia szczękowa

Stomatologia. Chirurgia szczękowa WU Stomatologia. Chirurgia szczękowa WU 1-49 Wydawnictwa informacyjne i ogólne WU 50-95 Etyka. Praktyka zawodowa i personel. Dokumentacja WU 100-113.7 Anatomia. Fizjologia. Higiena WU 140-166 Choroby.

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Powodzenie leczenia kanałowego definiują najczęściej

Powodzenie leczenia kanałowego definiują najczęściej ENDODONCJA W PRAKTYCE CBCT w diagnostyce powikłań jatrogennych i przyczyn niepowodzeń terapeutycznych CBCT in the diagnosis of iatrogenic complications and causes of therapeutic failures lek. dent. Monika

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna

Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Lecznica posiada dwie siedziby, tj.: 41-902 Bytom, pl. Akademicki 17, tel.2827942, fax.2827775, e-mail: sls@sls.bytom.pl

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK PRKTYCZNE NUCZNIE KLINICZNE KIERUNEK LEKRSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK kierunek lekarsko-dentystyczny Imię i nazwisko studenta PESEL Numer albumu zdjęcie Nazwa uczelni Data wystawienia

Bardziej szczegółowo

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku _estetyka Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku Interdisciplinar management of adult patient with hipodontia a case report Autorzy_ Maciej

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY

2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY Załącznik nr 2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY Cel stażu: pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz doskonalenie i utrwalenie praktycznych umiejętności z zakresu promocji zdrowia oraz zapobiegania,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Spis treści. Słowo wstępne. Podziękowania Autorzy. 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1

Spis treści Spis treści. Słowo wstępne. Podziękowania Autorzy. 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1 v Słowo wstępne Przedmowa Podziękowania Autorzy xi xiii xiv xv 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1 Co to jest stomatologia dziecięca? 1 Badanie pacjenta 2 Ostateczne rozpoznanie 7 Szacowanie ryzyka choroby

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w ORTODONCJI

Program specjalizacji w ORTODONCJI CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w ORTODONCJI Dla lekarzy stomatologów posiadających specjalizację I stopnia w chirurgii stomatologicznej Warszawa 1999 (c) Copyrigth by

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 4, 276-280 Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku Combined Orthodontic and Prosthetic Treatment in Severe Oligodontia:

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Wnioski naukowe Uwzględniając sprawozdanie oceniające PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie (PSUR) dotyczących

Bardziej szczegółowo

Poradnie dentystyczne. Poradnie Dentystyczne. Telefon do rejestracji: 22 42-91-241. Ortodoncja - informacja 22 i zapisy: 42-91-294 1 / 14

Poradnie dentystyczne. Poradnie Dentystyczne. Telefon do rejestracji: 22 42-91-241. Ortodoncja - informacja 22 i zapisy: 42-91-294 1 / 14 Poradnie Dentystyczne Telefon do rejestracji: 22 42-91-241 Ortodoncja - informacja 22 i zapisy: 42-91-294 1 / 14 Kierownik Poradni Dentystycznych lek. dent. Włodzimierz Rudnicki specjalista protetyki Stomatologia

Bardziej szczegółowo

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2006, LVI, 4, 295-299 Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku Prosthetic treatment of the patient with hipodontia. A case report Jacek Kasperski 1, Przemysław Rosak

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SYMPOZJUM SEKCJI CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ PTS KRAKÓW, 18 VI 2011

PROGRAM SYMPOZJUM SEKCJI CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ PTS KRAKÓW, 18 VI 2011 Godz. PROGRAM SYMPOZJUM SEKCJI CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ PTS KRAKÓW, 18 VI 2011 9.00 Otwarcie - Dr med. Maria Panaś - Prezes Sekcji Chirurgii Stomatologicznej PTS 9.05 Dr hab. med. Bartłomiej W. Loster

Bardziej szczegółowo

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając Etiologia wybranych grup rozszczepów szczęki, objawy i sposoby ich zespołowego leczenia. Natalia Zając Promotor: dr n. med., prof. Vaclav Bednar Wstęp Wśród wad rozwojowych występujących u noworodków w

Bardziej szczegółowo

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM Przedstawiamy badanie w kierunku raka jamy ustnej zamieszczone na stronach Państwowego Instytutu Dentystycznego i Twarzowo-Czaszkowego

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w STOMATOLOGII ZACHOWAWCZEJ z ENDODONCJĄ

Program specjalizacji w STOMATOLOGII ZACHOWAWCZEJ z ENDODONCJĄ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w STOMATOLOGII ZACHOWAWCZEJ z ENDODONCJĄ Warszawa 2001 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2001 Program

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Stomatologia zachowawcza- zajmuje się metodami zachowania naturalnych właściwości zębów, które zostały utracone na skutek działania bodźców zewnętrznych. Najgroźniejszym z nich

Bardziej szczegółowo

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia Warszawa 15.12.2010r. prof.. dr hab.. Barbara Adamowicz-Klepalska

Bardziej szczegółowo

Katar, bóle głowy i zębów, ból w okolicy oczodołów

Katar, bóle głowy i zębów, ból w okolicy oczodołów Wpływ zębów na zatoki lek. stom. Barbara Urbanowicz-Śmigiel, tech. radiolog Jakub Baran, inż. fizyki medycznej, tech. radiolog Rozalia Kołodziej Katar, bóle głowy i zębów, ból w okolicy oczodołów mogą

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 63/2007/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 września 2007 r.

Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 63/2007/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 września 2007 r. OPIS PROGRAMU ORTODONTYCZNEJ OPIEKI NAD DZIEĆMI Z WRODZONYMI WADAMI CZĘŚCI TWARZOWEJ CZASZKI Warszawa, 2007 rok 1 1. Uzasadnienie celowości wdrożenia programu Opis problemu Częstość występowania rozszczepów

Bardziej szczegółowo

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron. Dr B A R O N CENTRUM ST OMA T O L OGII ESTET Y CZN E J PRESSPACK Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.pl www.drbaron.pl

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

Badanie: Badanie stomatologiczne

Badanie: Badanie stomatologiczne Badanie: Badanie stomatologiczne Lek.dent. Katarzyna Zawadzka Gabinet stomatologiczny Gratis Konsultacja protetyczna (wliczona w cenę leczenia) Konsultacja implantologiczna (wliczona w cenę leczenia) 100

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa sluzowki@wum.edu.pl ul. Miodowa 18, 00-246 tel/fax: (22) 502-20-36; e-mail:

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Propedeutyka onkologii Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki 2. OPIS PROGRAMU Uzasadnienie celowości wdrożenia programu: Opis problemu Wrodzone wady rozwojowe twarzowej części

Bardziej szczegółowo

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki 2. OPIS PROGRAMU Uzasadnienie celowości wdrożenia programu: Opis problemu Wrodzone wady rozwojowe twarzowej części

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM

PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Załącznik nr 1 do Umowy Nr z dnia 2011 roku PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Łódź, listopad 2009 roku Wprowadzenie Program zapobiegania próchnicy dla dzieci w wieku szkolnym powstał

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 12 stycznia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 12 stycznia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 16 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.01.24 16:06:54 +01'00' 1274 Poz. 77 77 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 12 stycznia 2011 r. zmieniające rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Rodzaje zębów Zęby (łac. dens ząb, l.mn. dentes) złożone, twarde twory anatomiczne w jamie ustnej. Stanowią element układu trawienia i służą do rozdrabniania

Bardziej szczegółowo

Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarsko-dentystycznego. 1. Cel praktycznego nauczania

Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarsko-dentystycznego. 1. Cel praktycznego nauczania Załącznik nr 2 Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarsko-dentystycznego 1. Cel praktycznego nauczania Celem praktycznego nauczania jest pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz doskonalenie i

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Badanie stomatologiczne Wypełnienie zęba ze znieczuleniem Wypełnienie MOD Ubytek klinowy przydziąsłowy Wypełnienie tymczasowe Rekonstrukcja zęba po endodoncji Znieczulenie komputerowe

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ MAJ 2009 REZOLUCJA RADY EUROPEJSKICH LEKARZY DENTYSTÓW (CED) KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ WPROWADZENIE Lekarz dentysta jest podstawowym świadczeniodawcą

Bardziej szczegółowo

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112 Spis treści Wstęp Leszek Kryst.................. 15 1. Postępowanie okołooperacyjne i w niektórych stanach nagłych Ewa Mayzner-Zawadzka, Marcin Kołacz.......... 17 Postępowanie przedoperacyjne.................

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

SPIS WYKŁADÓW, ĆWICZWŃ I SEMINARIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 I ROK WYDZIAŁ LEKARSKO-STOMATOLOGICZNY. Liczba godzin w semestrze zimowym

SPIS WYKŁADÓW, ĆWICZWŃ I SEMINARIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 I ROK WYDZIAŁ LEKARSKO-STOMATOLOGICZNY. Liczba godzin w semestrze zimowym Nazwa SPIS WYKŁADÓW, ĆWICZWŃ I SEMINARIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 I ROK letnim 1. Biologia molekularna, Prof. dr hab. Andrzej Hendrich 10 25 5 6 Egzamin 6/40 genetyka 2. Biofizyka Prof. Krystyna Michalak

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 17 Poz. 1462. Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych udzielanych w znieczuleniu ogólnym. Kod świadczenia według

Dziennik Ustaw 17 Poz. 1462. Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych udzielanych w znieczuleniu ogólnym. Kod świadczenia według Dziennik Ustaw 17 Poz. 1462 nr Załącznik nr 3 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych udzielanych w znieczuleniu ogólnym oraz warunki ich realizacji Tabela nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA RAKA TRZUSTKI

EPIDEMIOLOGIA RAKA TRZUSTKI CZY WSPÓŁCZESNE METODY FARMAKOLOGICZNEGO LECZENIA BÓLU NOWOTWOROWEGO WPŁYWAJĄ NA POPRAWĘ JAKOŚCI ŻYCIA PACJENTÓW Z RAKIEM TRZUSTKI? praca wykonywana pod kierunkiem: dr hab. n. med. prof. nadzw. UM Waldemara

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do 18 r.ż. świadczenia

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Stomatologia zachowawcza

Stomatologia zachowawcza Stomatologia zachowawcza Przegląd bez pisemnego planu leczenia bezpłatny Przegląd z pisemnym planem leczenia Wizyta adaptacyjna dla dzieci do lat 5 50 zł Porada 50 zł Wydanie orzeczenia lekarskiego do

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Propedeutyka Stomatologii 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

Cennik. 3. Konsultacja z ustaleniem planu leczenia bezpłatnie. 5. Wypełnienie światłoutwardzalne na I powierzchni 110 zł

Cennik. 3. Konsultacja z ustaleniem planu leczenia bezpłatnie. 5. Wypełnienie światłoutwardzalne na I powierzchni 110 zł Cennik Stomatologia 1. Przegląd stanu uzębienia bezpłatnie 2. Przegląd stanu uzębienia z zewnątrzustnym zdjęciem panoramicznym (diagnoza wsparta specjalistycznym programem do wykrywania próchnicy międzyzębowej

Bardziej szczegółowo

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU www.centrum-usmiechu.pl WYBIELANIE ZĘBÓW

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU www.centrum-usmiechu.pl WYBIELANIE ZĘBÓW WYBIELANIE ZĘBÓW bezpieczna metoda pełna opieka PRZYCZYNY PRZEBARWIEŃ ZĘBÓW Stosowanie antybiotyków z grupy tetracyklin Przedawkowanie fluoru Niektóre choroby ogólnoustrojowe (choroby endokrynologiczne,

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Nazwa. świadczenia ogólnostomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Nazwa. świadczenia ogólnostomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do 18. r.ż.

Bardziej szczegółowo

Wydział Lekarski UM w Łodzi Kierunek lekarsko dentystyczny Kierunek Stomatologia Nazwa Przedmiotu Stomatologia dziecięca i profilaktyka

Wydział Lekarski UM w Łodzi Kierunek lekarsko dentystyczny Kierunek Stomatologia Nazwa Przedmiotu Stomatologia dziecięca i profilaktyka Wydział Lekarski UM w Łodzi Kierunek lekarsko dentystyczny Kierunek Stomatologia Nazwa Przedmiotu Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna Jednostka prowadząca zajęcia Katedra i Zakład Stomatologii

Bardziej szczegółowo

Bruksizm. & inne parafunkcje stawu skroniowo-żuchwowego

Bruksizm. & inne parafunkcje stawu skroniowo-żuchwowego Bruksizm (zgrzytanie zębami) & inne parafunkcje stawu skroniowo-żuchwowego Henryk Dyczek 2008 Bruksizm - Definicja Bruksizm (ang. bruxism, z gr. βρυγμός = zgrzytać zębami) - termin medyczny określający

Bardziej szczegółowo

Zadanie Prewencja pierwotna nowotworów finansowane przez ministra zdrowia w ramach Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych.

Zadanie Prewencja pierwotna nowotworów finansowane przez ministra zdrowia w ramach Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych. EDUKACYJNO-INFORMACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH SKÓRY SKÓRA POD LUPĄ MATERIAŁ EDUKACYJNY DLA NAUCZYCIELI SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH 2014 Zadanie Prewencja pierwotna nowotworów finansowane

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

Patologia. QZ 1-39 Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 40-109 Patogeneza. Etiologia QZ 140-190 Objawy choroby QZ 200-380 Nowotwory.

Patologia. QZ 1-39 Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 40-109 Patogeneza. Etiologia QZ 140-190 Objawy choroby QZ 200-380 Nowotwory. QZ Patologia QZ 1-39 Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 40-109 Patogeneza. Etiologia QZ 140-190 Objawy choroby QZ 200-380 Nowotwory. Torbiele Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 1 Organizacje. Towarzystwa,

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby?

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? 3M ESPE Skuteczna ochrona jamy ustnej Ryzyko próchnicy? Choroby dziąseł? Nadwrażliwość zębów? Profilaktyka u dzieci Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? Drogi Pacjencie, Czy odczuwasz ból podczas

Bardziej szczegółowo

2015-07-01 CENNIK. Przegląd stomatologiczny. Konsultacja lekarska. Wizyta adaptacyjna dziecka. Maseczka do podtlenku azotu

2015-07-01 CENNIK. Przegląd stomatologiczny. Konsultacja lekarska. Wizyta adaptacyjna dziecka. Maseczka do podtlenku azotu 2015-07-01 CENNIK Przegląd stomatologiczny Konsultacja lekarska Wizyta adaptacyjna dziecka Rtg zęba Podtlenek azotu Maseczka do podtlenku azotu Szyna NTi GRATIS 30 zł 120 zł / ½ godz. 4 PROFILAKTYKA I

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH BYDGOSZCZ

CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH BYDGOSZCZ CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH BYDGOSZCZ Badanie/konsultacja PROFILAKTYKA Skaling szczęki Skaling żuchwy Polerowanie Piaskowanie Skaling + piaskowanie +polerowanie + fluoryzacja Fluoryzacja zęby stałe

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Przegląd - bezpłatny Porada stomatologiczna + wypisanie recepty - 50 zł Konsultacja lekarska z ustaleniem planu leczenia stomatologicznego i wykonaniem pantomogramu - 150 zł Znieczulenie

Bardziej szczegółowo

Premature loss of milk teeth by preschool children

Premature loss of milk teeth by preschool children Premature loss of milk teeth by preschool children Przedwczesna utrata zębów mlecznych u dzieci przedszkolnych Ewa Ogłodek, Danuta Moś stres maxeve@ caries of deciduous teeth in children is an important

Bardziej szczegółowo

Chirurgia szczękowo-twarzowa i stomatologia

Chirurgia szczękowo-twarzowa i stomatologia Międzynarodowa Konferencja VetCo Chirurgia szczękowo-twarzowa i stomatologia 16-17 maja 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Stanisław Góźdź Dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Onkologii Konsultant Wojewódzki w dzidzinie Onkologii Klinicznej

Dr n. med. Stanisław Góźdź Dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Onkologii Konsultant Wojewódzki w dzidzinie Onkologii Klinicznej 5 stycznia 2011 roku My niżej podpisani onkolodzy wyrażamy sprzeciw wobec nieścisłości wielu faktów przedstawionych w programie Czarno na Białym, wyemitowanym w dniu 3 stycznia 2011 roku w Telewizji TVN

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Interpretacja zdjęć rentgenowskich

Interpretacja zdjęć rentgenowskich TEMAT NUMERU T W Ó J P R Z E G L Ą D S T O M A T O L O G I C Z N Y prof. dr hab. n. med. Ingrid Różyło-Kalinowska Interpretacja zdjęć rentgenowskich Anatomia rentgenowska zdjęcia pantomograficznego TITLE

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Chirurgia stomatologiczna

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Chirurgia stomatologiczna Nazwa modułu/przedmiotu Chirurgia stomatologiczna Wydział Kierunek studiów Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Chirurgia stomatologiczna Lekarsko-Stomatologiczny Lekarsko - Dentystyczny Grupa

Bardziej szczegółowo

Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych

Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych Profilaktyka Przegląd stomatologiczny Instruktaż higieny jamy ustnej Usunięcie kamienia nazębnego /scaling/ (łuk górny i dolny) Higienizacja /scaling,

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Otolaryngologia Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Nauczanie przedkliniczne - Stomatologia dziecięca

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Wartość punktowa świadczeń. świadczenia ogólnostomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Wartość punktowa świadczeń. świadczenia ogólnostomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do ukończenia

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Chirurgia stomatologiczna

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Chirurgia stomatologiczna Nazwa modułu/przedmiotu Chirurgia stomatologiczna Wydział Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Chirurgia stomatologiczna Lekarsko-Stomatologiczny Grupa szczegółowych efektów kształcenia Kod grupy

Bardziej szczegółowo

Przegląd uzębienia. bezpłatny. Profilaktyczne lakierowanie zębów stałych 120 zł. Lakowanie zębów u dzieci.50 zł

Przegląd uzębienia. bezpłatny. Profilaktyczne lakierowanie zębów stałych 120 zł. Lakowanie zębów u dzieci.50 zł Przegląd uzębienia. bezpłatny Konsultacja.... 50 zł PROFILAKTYKA Profilaktyczne lakierowanie zębów stałych 120 zł Lakowanie zębów u dzieci.50 zł Usuwanie złogów nazębnych, piaskowanie..150 zł Ozonoterapia

Bardziej szczegółowo

z dnia 25 lipca 2014 r.

z dnia 25 lipca 2014 r. UCHWAŁA Nr 91/14/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie przyznania dotacji na organizację doskonalenia zawodowego Na podstawie art. 35 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 6

Bardziej szczegółowo

ZNIECZULENIE WYPEŁNIENIE WYPEŁNIENIE MOD - odbudowa trójpowierzchniowa

ZNIECZULENIE WYPEŁNIENIE WYPEŁNIENIE MOD - odbudowa trójpowierzchniowa PROFILAKTYKA BADANIE JAMY USTNEJ, WIZYTA ADAPTACYJNA, WIZYTA KONTROLNA USUNIĘCIE KAMIENIA NAZĘBNEGO (SCALING - jedna wizyta) USUNIĘCIE OSADU NAZĘBNEGO (PIASKOWANIE - jedna wizyta) LAKOWANIE BRUZD (cena

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia ogólna i stomatologiczna

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Radiologia ogólna i stomatologiczna S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Radiologia ogólna i stomatologiczna Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 Sylabus na rok 04-05 () Nazwa przedmiotu Propedeutyka stomatologiczna w pracy położnej () Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, ul. Stajenna 5, 80-842

Gdańsk, ul. Stajenna 5, 80-842 STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ESTETYCZNA ENDODONCJA STOMATOLOGIA DZIECIĘCA PROTETYKA PERIODONTOLOGIA PROFILAKTYKA I HIGIENA ORTODONCJA CHIRURGIA STOMATOLOGICZNA RTG CHIRURGIA SZCZĘKOWO TWARZOWA

Bardziej szczegółowo

CHOROBY NOWOTWOROWE. Dym tytoniowy zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych!

CHOROBY NOWOTWOROWE. Dym tytoniowy zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych! CHOROBY NOWOTWOROWE Palenie tytoniu kojarzy się przede wszystkim z rakiem płuc. W rzeczywistości, papierosy powodować mogą znacznie więcej nowotworów złośliwych. Zalicza się do nich na przykład: raka krtani,

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Terapia vectorowa bezbolesny powrót przyzębia do zdrowia W terapii tej wykorzystujemy najlepszą dostępną technologię Vector Paro, która gwarantuje delikatne i bezbolesne leczenie przyczynowe oraz podtrzymujące,

Bardziej szczegółowo

W okresie od 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku Zarząd Oddziału PTS w Zamościu zorganizował: 1. 9 spotkań szkoleniowych 2.

W okresie od 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku Zarząd Oddziału PTS w Zamościu zorganizował: 1. 9 spotkań szkoleniowych 2. W okresie od 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku Zarząd Oddziału PTS w Zamościu zorganizował: 1. 9 spotkań szkoleniowych 2. 1 kurs medyczny Dodatkowo Zarząd Oddziału uczestniczył w organizacji

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Czas. Stomat., 2005, LVIII, 5 Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Incidence of caries in preschool children living in

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo