Zaburzenia rytmu serca w okresie okołooperacyjnym u osób leczonych chirurgicznie z powodu raka płuca

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zaburzenia rytmu serca w okresie okołooperacyjnym u osób leczonych chirurgicznie z powodu raka płuca"

Transkrypt

1 Zaburzenia rytmu serca w okresie okołooperacyjnym u osób leczonych chirurgicznie z powodu raka płuca Perioperative cardiac arrhythmias in patients undergoing surgical treatment for lung cancer Elżbieta Figas-Powajbo 1, Zenon Gawor 1, Józef Kozak 1 Oddział Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Mikołaja Kopernika, Łodź Oddział Torakochirurgii, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Mikołaja Kopernika, Łodź Streszczenie: Wprowadzenie. Operacje torakochirurgiczne wiążą się z dużym ryzykiem wystąpienia powikłań, wśród których zaburzenia rytmu serca (ZRS) stanowią poważny problem terapeutyczny. Cele. Ocena częstości występowania ZRS w okresie okołooperacyjnym, próba określenia czynników predysponujących do ich występowania oraz ustalenie wpływu ZRS na przebieg pooperacyjny i wczesne rokowanie. Pacjenci i metody. Badania wykonano u 80 pacjentów zakwalifikowanych do leczenia operacyjnego z powodu raka płuca. Analizowano dane z badania podmiotowego, przedmiotowego, badań laboratoryjnych, -krotnie wykonanego badania echokardiograficznego oraz z 3 kolejnych 4-godzinnych rejestracji EKG metodą Holtera. Wyniki. Nie stwierdzono istotnej zmiany w zakresie całkowitej liczby pobudzeń przedwczesnych nadkomorowych w 3 kolejnych 4-godzinnych rejestracjach EKG. W. rejestracji holterowskiej stwierdzono istotny statystycznie przyrost w zakresie całkowitej ilości pobudzeń przedwczesnych komorowych na dobę (p <0,05), który utrzymywał się na podobnym, zwiększonym poziomie w 5. dobie pooperacyjnej. U 4 pacjentów (30%) stwierdzono w okresie pooperacyjnym migotanie przedsionków (atrial fibrillation AF). Średni czas trwania AF wynosił,6 dnia; najwięcej nowych incydentów zarejestrowano w 1. i. dobie (łącznie 6,5%). Poza paleniem tytoniu, inne badane parametry epidemiologiczne i kliniczne nie zmieniały prawdopodobieństwa wystąpienia napadu AF (p >0,05). Wnioski. Dominującym rodzajem arytmii we wczesnym okresie po operacjach torakochirurgicznych jest napadowe migotanie przedsionków. Z tego powodu w pierwszych dobach po operacji pacjenci powinni być objęci stałą opieką kardiologiczną, a rutynowa profilaktyka przeciwzakrzepowa powinna uwzględniać aktualny stan kliniczny chorych. Słowa kluczowe: migotanie przedsionków, powikłania pooperacyjne, rak płuca, torakotomia, zaburzenia rytmu serca Abstract: Introduction. Thoracic surgery is associated with a high risk of morbidity and mortality. Cardiac arrhythmias are the most common and severe complications in early postoperative period. Objectives. Evaluation of the prevalence and causes of cardiac arrythmias, factors that predispose to their occurrence and their influence on general state of health in short-term postoperative period. Patients and methods. The study was performed in 80 patients with proven primary non-small cell lung cancer. We analyzed demographic data, type of carcinoma, presence of other diseases, laboratory results, and echocardiograms performed times before and after operation and 4-hour Holter monitoring obtained 3 times a day before thoracotomy and on the 1st and 5th postoperative day. Results. There were no significant changes in a total number of supraventricular ectopic beats during 3 consecutive 4-hour Holter recordings. The second Holter recording performed on the 1st postoperative day showed a statistically significant increase (p <0.05) in the number of ventricular premature beats, which persisted on a similar, higher level on the 5th day. Twenty-four patients (30%) developed atrial fibrillation (AF) in the postoperative period. The average time of the duration of AF was.6 days with the peak incidence during 1st and nd day after operation (total 6.5%). Apart from cigarette smoking, no other epidemiological and clinical variables affected the occurrence of postoperative AF (p >0.05). Conclusions. Paroxysmal atrial fibrillation is the most common type of arrhythmias in early postoperative period after thoracic surgery. Patients who underwent thoracic surgery should be under cardiological surveillance during the first postoperative days. Routine prevention with anticoagulants in patients after pulmonary tumor resection should be implemented based on their current clinical condition. Key words: arrhythmia, atrial fibrillation, lung cancer, postoperative complications, thoracotomy 90 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 007; 117 (7)

2 WPROWADZENIE Rak płuca od kilkudziesięciu lat stanowi ważny i stale narastający problem medyczny i społeczny. Corocznie w Polsce odnotowuje się ponad 0 tys. nowych zachorowań [1]. W przypadku niedrobnokomórkowego raka płuca, stanowiącego 75 80% wszystkich przypadków, leczeniem z wyboru jest resekcja tkanki płucnej objętej procesem nowotworowym. Zależnie od stopnia zaawansowania nowotworu, pacjentów kwalifikuje się do wykonania lobektomii, bilobektomii lub pulmonektomii. Operacje torakochirurgiczne zaliczane są do zabiegów o dużym ryzyku wystąpienia powikłań. Wśród nich zaburzenia rytmu serca (ZRS) stanowią jeden z istotniejszych problemów. Wśród napadowych tachyarytmii nadkomorowych występujących po operacjach torakochirurgicznych najczęstsze jest migotanie/trzepotanie przedsionków (atrial fibrillation AF), napadowy częstoskurcz nadkomorowy (supraventricular tachycardia SVT) i liczne pobudzenia przedwczesne przedsionkowe (supraventricular beat SVB) [-5]. Według niektórych autorów liczne pobudzenia przedwczesne nadkomorowe w EKG przedoperacyjnym mogą zwiastować napady AF po operacji [6]. Rzadziej występują komorowe zaburzenia rytmu pod postacią licznych pobudzeń przedwczesnych (ventricular ectopic beat VEB) lub nieutrwalonego częstoskurczu komorowego (non-sustained ventricular tachycardia nvt) [7]. Prezentowane w piśmiennictwie poglądy na znaczenie arytmii po operacjach torakochirurgicznych są zróżnicowane. Część autorów traktuje je jako powikłania stosunkowo łagodne, mające skłonność do samoistnego ustępowania [5,8,9], jednak w opinii większości arytmie pooperacyjne są odpowiedzialne za pogorszenie stanu ogólnego pacjenta, pogłębienie zaburzeń hemodynamicznych, wydłużenie czasu hospitalizacji i wzrost śmiertelności wczesnej, a nawet odległej [,3,10-13]. Celem pracy była kompleksowa ocena częstości występowania zaburzeń rytmu serca, próba określenia czynników predysponujących oraz ustalenie wpływu ZRS na przebieg pooperacyjny i rokowanie wczesne u pacjentów operowanych z powodu raka płuca. PACJENCI I METODY Badania przeprowadzono u 80 pacjentów w wieku lat, w tym u 60 mężczyzn (75%) i 0 kobiet (5%) z rozpoznanym rakiem płuca, zakwalifikowanych do leczenia operacyjnego. Chorzy hospitalizowani byli w Oddziale Torakochirurgii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi w latach U każdego pacjenta Adres do korespondencji: lek. Elżbieta Figas-Powajbo, Oddział Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Mikołaja Kopernika, ul. Pabianicka 6, Łódź, tel./fax: , Praca wpłynęła: Przyjęta do druku: Nie zgłoszono sprzeczności interesów. Pol Arch Med Wewn. 007; 117 (7): Copyright by Medycyna Praktyczna, Kraków 007 przed zabiegiem operacyjnym wykonywano badanie podmiotowe i przedmiotowe uwzględniające następujące dane: wiek, płeć, masę ciała i wysokość (służące do wyliczenia wskaźnika masy ciała BMI), informacje dotyczące palenia tytoniu (służące do wyliczenia tzw. paczkolat), wywiad w kierunku chorób układu krążenia, w tym objawów dławicy piersiowej, przebytego zawału serca, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy i dotychczas stosowanych leków, oraz określenie wydolności serca według klasyfikacji NYHA. Każdy pacjent miał wyjściowo wykonane badania laboratoryjne: morfologię krwi obwodowej, jonogram, mocznik, kreatyninę, tyreotropinę, białko C-reaktywne i gazometrię, a także badanie EKG oraz 4-godzinną rejestrację EKG metodą Holtera. W okresie pooperacyjnym pacjenci mieli wykonane to badanie jeszcze -krotnie: w 1. i 5. dobie po operacji. Do zapisu używano 3-kanałowych rejestratorów Medilog MR 63 (firmy Oxford Polska Holding) z rejestracją zapisu na taśmie magnetycznej. Analizę zapisu wykonywano przy pomocy oprogramowania komputerowego firmy Oxford Polska Holding System Kardiologiczny Medilog wersja 1.3. Oceniano następujące dane: minimalna i maksymalna częstość rytmu zatokowego, średnia częstość rytmu zatokowego, obecność i czas trwania napadowych zaburzeń rytmu (napadowe migotanie/trzepotanie przedsionków, napadowy częstoskurcz przedsionkowy), minimalna, maksymalna i średnia liczba pobudzeń przedwczesnych nadkomorowych na godzinę oraz całkowita liczba pobudzeń przedwczesnych nadkomorowych na dobę, minimalna, maksymalna i średnia liczba pobudzeń przedwczesnych komorowych na godzinę oraz całkowita liczba pobudzeń przedwczesnych komorowych na dobę. Wystąpienie migotania lub trzepotania przedsionków w niniejszym badaniu traktowano wspólnie, co jest powszechnie przyjęte w piśmiennictwie dotyczącym omawianego zagadnienia [5,9]. U chorych, u których napad AF wystąpił w okresie pomiędzy rejestracjami holterowskimi, arytmię rozpoznawano w oparciu o EKG. Za istotne klinicznie przyjęto AF trwające 15 minut [14]. U wszystkich pacjentów przed operacją wykonywano badanie echokardiograficzne przezklatkowe w prezentacji 1- i -wymiarowej wraz z pomiarami dopplerowskimi przy użyciu aparatu Vivid 4 firmy General Electric, używając sondy sektorowej o zmiennej częstotliwości fali zakres 1,5 3,6 MHz (najczęściej 1,7 MHz) ze wzmocnieniem harmonicznym. Z obrazów w prezentacji M określano wymiary jam serca oraz grubości mięśnia sercowego w fazie skurczu i rozkurczu. Z 4-jamowej projekcji koniuszkowej obliczano frakcję wyrzutową lewej komory metodą Simpsona. Z tej samej projekcji oceniano funkcję zastawek serca. Obliczano maksymalne skurczowe ciśnienie w tętnicy płucnej przy zastosowaniu techniki fali ciągłej, przyjmując zasadę: maksymalne ciśnienie w pniu płucnym = maksymalny gradient przez zastawkę trójdzielną + wielkość ośrodkowego ciśnienia żylnego. Badanie to powtarzano w 6. dobie po zabiegu. Powtórnego badania nie udało się zarejestrować tylko u pacjentów z powodu pooperacyjnej odmy podskórnej. Zaburzenia rytmu serca w okresie okołooperacyjnym u osób leczonych chirurgicznie... 91

3 U wszystkich pacjentów wykonywano rutynowy zapis EKG codziennie od 1. doby pooperacyjnej aż do dnia opuszczenia szpitala. Analizowano częstość i rodzaj rytmu prowadzącego, obecność zaburzeń rytmu i przewodzenia, cechy przerostu lewej komory, cechy niedokrwienia mięśnia sercowego i cechy przebytego zawału serca. Przez pierwsze 4 godziny po operacji pacjenci przebywali pod stałym nadzorem w sali pooperacyjnej wyposażonej w monitory EKG. Wszyscy pacjenci mieli założony drenaż opłucnowy. W 1. dobie pooperacyjnej stan zdrowia 75 pacjentów (93%) był na tyle dobry, że umożliwił przeniesienie ich na salę ogólną. Uzyskane wyniki opracowano statystycznie. Dla wszystkich wykorzystanych testów statystycznych przyjęto poziom istotności α = 0,05. Analizę statystyczną wykonano przy użyciu programów SPSS PC i STATISTICA. Badania przeprowadzono po uzyskaniu zgody Komisji Bioetyki Uniwersytetu Medycznego w Łodzi (nr 134/04). WYNIKI Charakterystykę badanych pacjentów przedstawiono w tabeli 1. U wszystkich pacjentów rytmem wiodącym w wyjściowym standardowym EKG był rytm zatokowy bez towarzyszących istotnych ZRS. W okresie przedoperacyjnym 5 pacjentów przyjmowało β-blokery. Leczenie to było kontynuowane podczas całej hospitalizacji. Podczas 1. rejestracji EKG metodą Holtera u żadnego pacjenta nie stwierdzono obecności złożonej lub groźnej arytmii. U 6 osób (3,5%) wystąpiły krótkotrwałe epizody SVT o maksymalnym czasie trwania 40 s. U 1 osób (15%) wyjściowo nie stwierdzono żadnej arytmii komorowej. U 6 osób (7,5%) zarejestrowano w sumie 11 epizodów nvt, maksymalny czas trwania 6,6 s. W grupie 80 pacjentów poddanych resekcji tkanki płucnej wykonano 16 pulmonektomii (6 prawostronnych i 10 lewostronnych) i 64 lobektomie (4 po stronie prawej i po stronie lewej). Analizowano występowanie i charakter stwierdzanych zaburzeń rytmu serca w okresie pooperacyjnym w oparciu o codziennie wykonywane badanie EKG oraz -krotne monitorowanie holterowskie. Nie stwierdzono istotnej zmiany w zakresie całkowitej liczby SVB w 3 kolejnych 4-godzinnych rejestracjach EKG (nieznamienna statystycznie NS). W. rejestracji holterowskiej stwierdzono istotny statystycznie przyrost w zakresie całkowitej ilości VEB na dobę (p <0,05), który utrzymywał się na podobnym, zwiększonym poziomie w 5. dobie pooperacyjnej (tab. ). Nie stwierdzono różnicy istotnej statystycznie w zakresie występowania epizodów SVT i nvt w kolejnych rejestracjach holterowskich. W żadnej z wykonanych rejestracji holterowskich nie stwierdzono epizodów utrwalonego częstoskurczu komorowego (>30 s). Tabela 1. Charakterystyka pacjentów w okresie przedoperacyjnym Charakterystyka pacjentów Liczba pacjentów (%) n = 80 wiek (lata) 61,6 ±8,9 płeć męska 60 (75%) BMI (kg/m ) 5,9 ±4,95 palenie tytoniu 71 (88,75%) liczba paczkolat 44,6 ±5,8 rozpoznanie przedoperacyjne rak płaskonabłonkowy 44 (55%) gruczolakorak 31 (38,75%) rak wielkokomórkowy 3 (3,75%) rakowiak (,5%) choroby towarzyszące choroba niedokrwienna serca (7,5%) przebyty zawał serca 5 (6,5%) nadciśnienie tętnicze 31 (38,75%) cukrzyca 9 (11,3%) insulinoterapia 1 (1,5%) Dane wyrażono jako średnią ±odchylenie standardowe lub liczbę (odsetek). BMI wskaźnik masy ciała Nowym rodzajem arytmii, który pojawił się w okresie pooperacyjnym, było AF. Liczbę pacjentów, u których stwierdzono napady AF w kolejnych rejestracjach holterowskich, oraz liczbę wszystkich pacjentów, u których stwierdzono AF w trakcie hospitalizacji na podstawie monitorowania ciągłego oraz rutynowego EKG, przedstawiono w tabeli 3. Średni czas trwania AF wynosił,6 dnia. Najwięcej nowych incydentów AF zarejestrowano w 1. i. dobie (łącznie 6,49%). Na rycinie 1 przedstawiono liczbę pacjentów, u których wystąpił nowy napad AF w kolejnych dobach pooperacyjnych. W grupie 16 pacjentów, u których wykonano pulmonektomię, AF wystąpiło u 6 osób (37,5%), natomiast wśród 64 pacjentów, u których wykonano lobektomię, AF wystąpiło u 18 osób (8,1%). AF wystąpiło u 5 z 10 osób (50%), u których wykonano pulmonektomię lewostronną i tylko u 1 z 6 osób (16,66%) po pulmonektomii prawostronnej. Istniejące różnice nie osiągnęły istotności statystycznej. Nie stwierdzono istotnego statystycznie zwiększenia ryzyka wystąpienia AF zależnie od lokalizacji, rozległości i strony wykonanej operacji. Średni wiek pacjentów, u których wystąpił napad migotania przedsionków, wynosił 60,4 lat (±7,9), a średni wiek pacjentów bez AF 6, lata (±9,3). Stwierdzona różnica nie była istotna statystycznie. Dla określenia czynników ryzyka wystąpienia AF po resekcji tkanki płucnej wszystkie badane zmienne niezależne, 9 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 007; 117 (7)

4 Tabela. Liczba pobudzeń przedwczesnych komorowych (VEB) porównanie wyników monitorowania holterowskiego z 3 kolejnych rejestracji EKG oraz porównanie stopnia istotności zmian między poszczególnymi pomiarami Holter 1 Holter Holter 3 p mediana mediana mediana 1. vs. pomiar. vs 3. pomiar 1. vs 3. pomiar VEB/d 8,0 6,5 4,0 0,08 0,494 0,013 VEB śr./h 0,3 1,1 1,5 0,08 0,598 0,01 VEB maks./h 3,0 7,0 8,0 0,0 0,14 0,011 Tabela 3. Częstość występowania napadów migotania przedsionków (AF) w kolejnych rejestracjach EKG metodą Holtera oraz w rutynowym EKG (razem) Holter 1 Holter Holter 3 Ogółem n % n % n % n % bez AF , , AF , , liczba nowych przypadków AF kolejne dni po operacji potencjalnie związane z AF (zmienna zależna), włączono do analizy regresji logistycznej jednoczynnikowej (ryc. ). Wykazano, że jedynie liczba paczkolat związana była istotnie (p <0,05) z wystąpieniem AF. Każde kolejne 10 paczkolat zwiększało ryzyko wystąpienia AF o ponad 40%. Pozostałe badane parametry epidemiologiczne i kliniczne, w tym wiek, płeć, choroba niedokrwienna serca lub stopień niewydolności serca nie zmieniały prawdopodobieństwa wystąpienia napadu AF (p >0,05). Zwiększenie częstości VEB po operacji nie wiązało się istotnie z żadnym z analizowanych parametrów. Analiza czynników ryzyka bezpośrednio związanych z wykonaną operacją, takich jak czas trwania operacji, śródoperacyjne zaburzenia rytmu, wielkość utraty krwi lub zastosowanie atropiny podczas znieczulenia, nie wykazała wpływu na występowanie lub narastanie arytmii po operacji. U pacjentów porównano wyjściowe i pooperacyjne wyniki badania echokardiograficznego, stwierdzając wzrost liczby Ryc. 1. Liczba pacjentów, u których wystąpił nowy napad migotania przedsionków (AF) w kolejnych dobach pooperacyjnych 1 pacjentów z niedomykalnością trójdzielną (tricuspid valve insufficiency IT) bez zmiany istotnej statystycznie w zakresie stopnia nasilenia fali zwrotnej przez zastawkę trójdzielną (tab. 4). Nie stwierdzono natomiast istotnej statystycznie zmiany w zakresie wymiarów prawej komory, a także oszacowanego maksymalnego ciśnienia skurczowego w tętnicy płucnej. Nie stwierdzono związku między obecnością i stopniem nasilenia IT a występowaniem napadów AF (tab. 5). Analizując wpływ wystąpienia napadu AF na czas hospitalizacji po wykonanej operacji stwierdzono, że pacjenci z tą arytmią przebywali w szpitalu średnio doby dłużej. W grupie 80 operowanych pacjentów były 3 zgony (śmiertelność ogólna 3,75%). Śmiertelność w grupie pulmonektomii wynosiła 1/16, czyli 6,5%, a w grupie lobektomii /64, czyli 3,1%. Stwierdzona różnica nie była istotna statystycznie. W żadnym z przypadków zgonów ich wyjściową przyczyną nie była arytmia lub udar mózgu. Jeden pacjent zmarł z powodu wymagającego retorakotomii krwawienia do opłucnej, kolejny chory z powodu zapalenia płuc z ciężką niewydolnością oddechową, natomiast trzecią przyczyną zgonu było ostre zapalenie trzustki. OMÓWIENIE Znaczenie pooperacyjnego AF polega nie tylko na bezpośrednich niekorzystnych następstwach hemodynamicznych, ale także na potęgowaniu zagrożenia powikłaniami zatorowymi, na które osoby z chorobą nowotworową narażone są w dużym stopniu [15,16]. W badaniach własnych w okresie pooperacyjnym zarejestrowano jeden lub więcej epizodów AF u 4 osób (30%). Stosunkowo duży odsetek wykrytych epizodów AF może być związany z zastosowaną metodą -krotnego 4-godzinnego monitorowania EKG w okresie pooperacyjnym. W większości prac ZRS rozpoznawano tylko Zaburzenia rytmu serca w okresie okołooperacyjnym u osób leczonych chirurgicznie... 93

5 Ryc.. Związek analizowanych zmiennych niezależnych z występowaniem AF w jednoczynnikowym modelu regresji logistycznej. Strzałką zaznaczono jedyny czynnik wpływający na ryzyko wystąpienia AF. Dane przedstawiono jako iloraz szans (OR; 95% przedział ufności [CI]). Skróty: AF migotanie przedsionków, BMI wskaźnik masy ciała, DM cukrzyca, HA nadciśnienie tętnicze, IHD choroba niedokrwienna serca OR (95% CI) p 0,87 (0,3 1,93) 0,40,00 (0,59 6,77) 0,6 1, (0,59 1,99) 0,84 1,4 (1, 1,74) 0,034 wiek (zmiana o 10 lat) płeć męska maleje ryzyko BMI (zmiana o 10 kg/m ) paczkolata (zmiana o 10 paczkolat) AF rośnie ryzyko 0,4 (0,1 1,41) 0,16 IHD 0,7 (0,9 1,8) 0,49 CCS I lub II 1,1 (0,4,96) 0,81 NYHA II lub III 0,6 (0,03,1) 0,1 DM 0,71 (0,6 1,95) 0,51 HA OR (95% CI) na podstawie rutynowego EKG wykonywanego codziennie lub w przypadku zgłaszanych dolegliwości, często bardzo niespecyficznych [,4,15]. W piśmiennictwie podkreśla się, że resekcja całego płuca zwiększa ryzyko wystąpienia ZRS, a także śmiertelności pooperacyjnej, w stosunku do operacji mniej rozległych. Ogólnie uważa się, że częstość występowania AF po lobektomii wynosi około 10 0%, a po pulmonektomii zwiększa się średnio -krotnie [,4,17]. W badaniach własnych również obserwowano większą częstość AF po pulmonektomii niż po lobektomii (37,5% vs 8,1%), istniejąca różnica nie osiągnęła jednak istotności statystycznej. Odmiennie niż w większości doniesień [5,1,17,18], w badaniach własnych migotanie przedsionków wystąpiło w większym odsetku w przypadku pulmonektomii lewostronnej (50%) niż prawostronnej (16,66%) (NS), choć nie jest to wynik odosobniony [19]. Mechanizm występowania w okresie pooperacyjnym ZRS, w tym szybkich rytmów nadkomorowych, nie jest do końca ustalony. Rozważane są wpływy nadmiernego obciążenia ciśnieniowego prawego przedsionka i prawej komory, wzrostu Tabela 4. Częstość występowania i stopień nasilenia niedomykalności zastawki trójdzielnej (IT) przed operacją i w 6. dobie pooperacyjnej Przed operacją Po operacji p n % n % IT nieobecna 50 6, ,1 IT I 7 33, ,3 IT II lub III 3 3,8 9 11,7 0,076 napięcia śródściennego i przekroczenia możliwości kompensacyjnych prawej komory spowodowanego wzrostem płucnego oporu naczyniowego [,4,0]. Rozważany jest również wpływ interwencji chirurgicznej w okolicy ujścia żył płucnych, w tym szczególnie górnych. Manipulacje mechaniczne, powodujące lokalne uszkodzenie tkanek, a następnie zapoczątkowanie procesów naprawczych, mogą inicjować powstawanie pobudzeń przedwczesnych wyzwalających napady AF [1,]. 94 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 007; 117 (7)

6 Tabela 5. Związek między obecnością oraz stopniem nasilenia niedomykalności zastawki trójdzielnej (IT) stwierdzanej w 6. dobie pooperacyjnej a występowaniem migotania przedsionków IT nieobecna 1 OR 95% CI p IT I 0,8 0,8,40 0,7 IT II lub III 1,89 0,43 8,41 0,4 IT obecna 1,01 0,38,69 0,9 OR iloraz szans, 95% CI 95% przedział ufności Rena i wsp. [] uważają, że większa częstość napadów AF po pulmonektomii jest następstwem przede wszystkim naruszenia struktur wnęki, a nie zmniejszenia powierzchni oddechowej. Za najistotniejszy czynnik ryzyka arytmii pooperacyjnych, a szczególnie AF, uważa się wiek pacjenta [8,13,18]. Podstawą patofizjologiczną dla takiej zależności może być mechanizm procesu starzenia się, który jest związany z pogorszeniem łączności międzykomórkowej z powodu włóknienia i zjawiska apoptozy dotyczącego komórek miokardium. Rezultatem zwolnionego i niejednorodnego przewodzenia w mięśniówce przedsionków jest powstanie substratu dla mikroreentry odpowiedzialnego za AF [3]. Wielu autorów nie stwierdziło jednak zależności między wiekiem i występowaniem ZRS [5,19,4]. W badaniach własnych wiek nie okazał się czynnikiem determinującym wystąpienie AF. Napady szybkich rytmów nadkomorowych najczęściej występują w ciągu pierwszych 3 dni po operacji. W miarę upływu czasu od zabiegu pierwszorazowe napady ZRS są coraz rzadsze. Ciriaco i wsp. [5] uważają, że wskazana jest ocena rytmu serca na podstawie standardowego EKG u wszystkich pacjentów bezpośrednio przed wypisaniem do domu, ponieważ napad AF może wystąpić nawet w kilka dni od operacji i jest często klinicznie skąpoobjawowy. W badaniach własnych w 1. dobie pooperacyjnej napady AF stanowiły 41,66% wszystkich epizodów AF, a łącznie z. dobą zarejestrowano 6,49% nowych incydentów AF w tym okresie. W badaniach własnych wykazano jedynie istotną zależność pomiędzy liczbą paczkolat a występowaniem AF. Podobnego związku nie znaleziono w piśmiennictwie, choć przyjęte jest stanowisko, że palenie, szczególnie >0 paczkolat, zdecydowanie zwiększa ryzyko płucnych powikłań pooperacyjnych, a zwłaszcza częstość pooperacyjnego zapalenia płuc [6]. Ze względu na zagrożenie powikłaniami zatorowymi, u chorych z napadowym AF po operacji celowe jest podawanie leków przeciwzakrzepowych, podobnie jak u pacjentów nieleczonych chirurgicznie [7]. Antykoagulacja obniża ryzyko zatoru w krążeniu systemowym, ale jednocześnie zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych. We wczesnym okresie pooperacyjnym największe zastosowanie ma heparyna drobnocząsteczkowa (HDcz). W badaniu własnym wszyscy pacjenci rutynowo otrzymywali HDcz w dawkach profilaktycznych. W przypadku wystąpienia AF dawkę zwiększano do poziomu terapeutycznego. Podsumowując, dominującym rodzajem arytmii we wczesnym okresie po operacjach torakochirurgicznych jest napadowe migotanie przedsionków. W pierwszych dobach po operacji pacjenci powinni być objęci stałym dozorem kardiologicznym, a rutynowa profilaktyka przeciwzakrzepowa powinna uwzględniać aktualny stan kliniczny chorych. Palenie tytoniu w okresie przedoperacyjnym zwiększa istotnie statystycznie ryzyko wystąpienia napadowych tachyarytmii (każde kolejne 10 paczkolat nasilało ryzyko wystąpienia AF w okresie pooperacyjnym o ponad 40%). PIŚMIENNICTWO 1. Didkowska J, Wojciechowska U, Tarkowski W, Zatoński WA. Nowotwory złośliwe w Polsce w 000 r. Warszawa. Centrum Onkologii Amar D. Cardiac arrhythmias. Chest Surg Clin N Am. 1998; 8: Amar D, Burt M, Reinsel RA, et al. Relationship of early postoperative dysrhythmias and long-term outcome after resection of non-small cell lung cancer. Chest. 1996; 110: Asamura H. Pneumonectomy, part II. Early complications. Cardiac complications. Chest Surg Clin N Am. 1999; 9: Joo JB, DeBord JR, Montgomery CE, et al. Perioperative factors as predictors of operative mortality and morbidity in pneumonectomy. Am Surg. 001; 67: Amar D, Zhang H, Miodownik S, et al. Competing autonomic mechanisms precede the onset of postoperative atrial fibrillation. J Am Coll Cardiol. 003; 4: Amar D, Zhang H, Roistacher N. The incidence and outcome of ventricular arrhythmias after noncardiac thoracic surgery. Anesth Analg. 00; 95: Cardinale D, Matinoni A, Cipolla CM, et al. Atrial fibrillation after operation for lung cancer: clinical and prognostic significance. Ann Thorac Surg. 1999; 68: Ciriaco P, Mazzone P, Canneto B, et al. Supraventricular arrhythmia following lung resection for non-small cell lung cancer and its treatment with amiodarone. Eur J Cardiothorac Surg. 000; 18: Foroulis CN, Kotoulas C, Lachanas H, et al. Factors associated with cardiac rhythm disturbances in the early postpneumonectomy period: a study on 59 pneumonectomies. Eur J Cardiothorac Surg. 003; 3: Passman RS, Lloyd-Jones D, Bennett CL, et al. Prediction rule for atrial fibrillation after major noncardiac thoracic surgery. Ann Thorac Surg. 005: 79: Roselli E, Murthy S, Rice T, et al. Atrial fibrillation complicating lung cancer resection. J Thorac Cardiovasc Surg. 005: 130: Vaporcijan AA, Correa AM, Rice DC, et al. Risk factors associated with atrial fibrillation after noncardiac thoracic surgery: analysis of 588 patients. J Thorac Cardiovasc Surg. 004; 17: Amar D, Roistracher N, Rusch V, et al. Effects of diltiazem prophylaxis on the incidence and clinical outcome of atrial arrhythmias after thoracic surgery. J Thorac Cardiovasc Surg. 000; 10: Creswell LL, Postoperative atrial arrhythmias: risk factors and associated adverse outcomes. Sem Thorac Cardiovasc Surg. 1999; 11: Kim MH, Eagle KA, Cardiac risk assessment in noncardiac thoracic surgery. Sem Thorac Cardiovasc Surg. 001; 13: Curtis J, Parker B, McKenney C, et al. Incidence and predictors of supraventricular dysrrhythmias after pulmonary resection. Ann Thorac Surg. 1998; 66: Licker M, Spiliopoulos A, Frey JG, et al. Risk factors for early mortality and major complications following pneumonectomy for non-small cell carcinoma of the lung. Chest. 00; 11: Cui Y, Zhou D, Peng W, et al. Determinants of perioperative morbidity and mortality after pneumonectomy. J Thorac Cardiovasc Surg. 004; 5: Okada M, Ota T, Okada M, et al. Right ventricular dysfunction after major pulmonary resection. J Thorac Cardiovasc Surg. 1994; 108: Ommen SR, Odell JA, Stanton MS, Atrial arrhythmias after cardiothoracic surgery. N Engl J Med. 1997; 336: Rena O, Papalia E, Oliaro A, et al. Supraventricular arrhythmias after resection surgery of the lung. Eur J Cardiothorac Surg. 001; 0: Wei JY, Age and the cardiovascular system. N Engl J Med. 199; 37: Zaburzenia rytmu serca w okresie okołooperacyjnym u osób leczonych chirurgicznie... 95

7 4. Sawada S, Komori E, Nogami N, et al. Advanced age is not correlated with either short-term or long-term postoperative results in lung cancer patients in good clinical condition. Chest. 005; 18: Ciriaco P, Caretta A, Calori G, et al. Lung resection for cancer in patients with coronary arterial disease: analysis of short-term results. Eur J Cardiothorac Surg. 00; : Vaporcijan AA, Merriman KW, Ece F, et al. Incidence of major pulmonary morbidity after pneumonectomy: association with timing of smoking cessation. Ann Thorac Surg. 00; 73: ACC/AHA/ESC 006 guidelines for the management of patients with atrial fibrillation executive summary. Eur Heart J. 006; 7: POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 007; 117 (7)

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków Aleksandra Jarecka Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie Kierownik Kliniki - prof. dr hab. Piotr

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych Marcin Pachucki Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ryzykiem powikłań krąż ążeniowych Opiekun ITS: drr n. med. Waldemar Machała Studenckie Koło

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA OPERACYJNEGO U CHORYCH KARDIOLOGICZNYCH Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Kardiologicznej I Katedry Kardiologii i Kardiochirurgii UM w Łodzi Jak ocenić ryzyko i zakwalifikować chorego

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym 162 Choroba nadciśnieniowa serca Prezentacja dwuwymiarowa S Przerost (> 12 mm) mięśnia sercowego (od umiarkowanego do znacznego), obejmujący głównie przegrodę międzykomorową, brak odcinkowych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Dr hab.n.med.barbara Małecka Krakowski Szpital Specjalistyczny im.jana Pawła II 1 1. Leczenie przeciwzakrzepowe wiąże

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM Marcin Kurzyna, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Grzegorz Harańczyk, StatSoft Polska Choroby

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk Patofizjologia i symptomatologia niewydolności serca Piotr Abramczyk Definicja Objawy podmiotowe i przedmiotowe niewydolności serca Obiektywny dowód dysfunkcji serca i i Odpowiedź na właściwe leczenie

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) Załącznik B.31. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) A. Leczenie TNP u dorosłych 1. Leczenie I rzutu 1.1 Leczenie I rzutu sildenafilem 1.2 Leczenie I rzutu bosentanem 2.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

HRS 2014 LATE BREAKING

HRS 2014 LATE BREAKING HRS 2014 LATE BREAKING DFT SIMPLE Michał Chudzik, Anna Nowek 1 Czy wyniki badania SIMPLE mogą wpłynąć na NIE wykonywanie rutynowego DFT? 2 Wyniki badnia SIMPLE pokazały, że wykonywanie DFT nie wpływa na

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu Maciej Niewada PLAN Udar epidemia? Jak migotanie przedsionków wpływa na udar? Nowe leki przeciwkrzepliwe:

Bardziej szczegółowo

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska EKG w stanach nagłych Dr hab. med. Marzenna Zielińska Co to jest EKG????? Układ bodźco-przewodzący serca (Wagner, 2006) Jakie patologie, jakie choroby możemy rozpoznać na podstawie EKG? zaburzenia rytmu

Bardziej szczegółowo

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA WSTĘP Jeżeli zostało u Ciebie rozpoznane migotanie przedsionków lub trzepotanie przedsionków lub Twój lekarz podejrzewa jedną z tych chorób, niniejszy informator

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM Piątek 29.11.2013 Sala A Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany programu. 16:00-18:00 Sesja przy współpracy z Sekcją,, Choroby

Bardziej szczegółowo

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex.

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 8 marca 2016 r. (OR. en) 6937/16 ADD 1 TRANS 72 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 7 marca 2016 r. Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 61/2013 z dnia 15 kwietnia 2013 r. w sprawie zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej Przezcewnikowa nieoperacyjna

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii.

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologi Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii Warszawa - Anin Ryszard Piotrowicz Komitet

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE HIP FRACTURE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE HIP FRACTURE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE Tak Tak Nie Tak Inclusion Definicje Złamanie bliższego odcinka kości udowej DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE Złamanie bliższego

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji. lek. Janusz Śledź

Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji. lek. Janusz Śledź Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji lek. Janusz Śledź Kwalifikacja do EPS i ablacji Wnikliwa ocena EKG w czasie arytmii i w czasie rytmu zatokowego Badanie echokardiograficzne EKG m.

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE Beata Brajer-Luftmann Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej UM w Poznaniu TPT 30.11.2013r. Najczęstszy nowotwór na świecie (ok. 1,2 mln zachorowań i ok. 1,1ml zgonów)

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w migotaniu przedsionków

Postępowanie w migotaniu przedsionków Postępowanie w migotaniu przedsionków Najnowsze wytyczne American College of Cardiology, American Heart Association i European Society of Cardiology Na podstawie: ACC/AHA/ESC 2006 Guidelines for the Management

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Przygotowanie chorego Opieka po zabiegu Powikłania KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1. Weryfikacja objawów, które mogą być skutkiem zaburzeń rytmu serca (omdlenia,

Bardziej szczegółowo

MONITEL-HF. DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE

MONITEL-HF. DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE MONITEL-HF DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński III Katedra i Kliniczny oddział Kardiologii SUM, Śląskie Centrum Chorób

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wskazania do ablacji RF wg ACC/AHA/ ESC

Podstawowe wskazania do ablacji RF wg ACC/AHA/ ESC Podstawowe wskazania do ablacji RF wg A/AHA/ ES Najprostsze wskazania do konsultacji Udokumentowany częstoskurcz z wąskimi QRS Udokumentowany częstoskurcz z szerokimi QRS Nieokreślony, napadowy częstoskurcz

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI Dlaczego dzieci sąs kierowane do kardiologa? Różnice w diagnostyce obrazowej chorób układu krążenia u dorosłych i dzieci Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014)

Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014) Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014) Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej PP_1 PP_2

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Migotanie i trzepotanie przedsionków.

Migotanie i trzepotanie przedsionków. Migotanie i trzepotanie przedsionków. Migotanie przedsionków (AF) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Najczęstsza tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350 700/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków,

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Współczesne sensory w monitorowaniu niewydolności serca

Współczesne sensory w monitorowaniu niewydolności serca Współczesne sensory w monitorowaniu niewydolności serca Lek. Ewa Jędrzejczyk-Patej Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii, Oddział Kliniczny Kardiologii, Śląskie Centrum Chorób Serca

Bardziej szczegółowo

Komorowe zaburzenia rytmu serca u pacjentów po korekcji zespołu Fallota

Komorowe zaburzenia rytmu serca u pacjentów po korekcji zespołu Fallota PRACA ORYGINALNA Folia Cardiol. 2001, tom 8, nr 6, 665 671 Copyright 2001 Via Medica ISSN 1507 4145 Komorowe zaburzenia rytmu serca u pacjentów po korekcji zespołu Fallota Marek Tomaszewski, Robert Sabiniewicz

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia kardiochirurgicznego u chorych 80-letnich i starszych Follow up after cardiac surgery in the elderly

Wyniki leczenia kardiochirurgicznego u chorych 80-letnich i starszych Follow up after cardiac surgery in the elderly 232 G E R I A T R I A 2012; 6: 232-237 Akademia Medycyny ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 10.09.2012 Zaakceptowano/Accepted: 20.11.2012 Wyniki leczenia kardiochirurgicznego u chorych

Bardziej szczegółowo

Chirurgia Bariatryczna

Chirurgia Bariatryczna Chirurgia Bariatryczna Częstość występowania otyłości zwiększa się na całym świecie w alarmującym tempie i ma rozmiar globalnej epidemii zarówno w rozwiniętych, jak i rozwijających się krajach. Według

Bardziej szczegółowo

Pojedynczy guzek płuca

Pojedynczy guzek płuca Pojedynczy guzek płuca Postępowanie z pojedynczymi guzkami płuca: punkt widzenia torakochirurga Operować, czy nie operować? 1. Jeśli nie operować, to co dalej? - w ogóle nie obserwować? - obserwować? (co

Bardziej szczegółowo

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA dr hab. med. Ewa Konduracka Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Przewlekła niewydolność serca - pns

Przewlekła niewydolność serca - pns Przewlekła niewydolność serca - pns upośledzenie serca jako pompy ssąco-tłoczącej Zastój krwi Niedotlenienie tkanek Pojemność minutowa (CO) serca jest zbyt mała do aktualnego stanu metabolicznego ustroju

Bardziej szczegółowo

Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW. Epidemiologia. Etiologia 2015-04-23

Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW. Epidemiologia. Etiologia 2015-04-23 Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350-600/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków, z niemiarową czynnością komór II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA

Bardziej szczegółowo

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 2014 Definicja tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350-600/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków,

Bardziej szczegółowo

10. Zmiany elektrokardiograficzne

10. Zmiany elektrokardiograficzne 10. Zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowyh 309 Zanim zaczniesz, przejrzyj streszczenie tego rozdziału na s. 340 342. zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowych

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 v Wstęp xiii Przedmowa do wydania I polskiego xv Wykaz skrótów xvii 1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 A. Wywiad perinatalny i z okresu ciąży 1 B. Wywiad po urodzeniu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Długi czas diagnostyki zmniejsza szanse na przeżycie chorych (TK - złe opisy, EUS - trudno dostępny, H-P długi okres oczekiwania)

Długi czas diagnostyki zmniejsza szanse na przeżycie chorych (TK - złe opisy, EUS - trudno dostępny, H-P długi okres oczekiwania) Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia 09.05.2012 Prof. dr hab. n. med. Paweł Lampe Katedra i Klinika Chirurgii Przewodu Pokarmowego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Obserwowany

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo

Którzy pacjenci OIT mogą odnieść korzyści z wprowadzenia cewnika do tętnicy płucnej

Którzy pacjenci OIT mogą odnieść korzyści z wprowadzenia cewnika do tętnicy płucnej Którzy pacjenci OIT mogą odnieść korzyści z wprowadzenia cewnika do tętnicy płucnej D. Payen i E. Gayat Critical Care, listopad 2006r. Opracowała: lek. Paulina Kołat Cewnik do tętnicy płucnej PAC, Pulmonary

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Wady serca z przeciekiem lewo-prawym

Wady serca z przeciekiem lewo-prawym Folia Cardiol. 2001, tom 8, supl. B Folia Cardiol. 2001, tom 8, supl. B, B6 B11 Copyright 2001 Via Medica ISSN 1507 4145 Wady serca z przeciekiem lewo-prawym Definicja. Wady, w których dochodzi do przecieku

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo