99 z. Ubezpieczeniowy. Miesięcznik

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "99 z. Ubezpieczeniowy. Miesięcznik"

Transkrypt

1 Miesięcznik Ubezpieczeniowy ISSN WSZYSTKO CO TRZEBA WIEDZIEå O RYNKU UBEZPIECZE TOM 1 l NUMER 1 l STYCZE 2004 Prenumerata roczna - tylko W NUMERZE: 99 z Szczegó y na str.5-6 netto Nowe prawo: Towarzystwa, poêrednictwo, kodeks cywilny Stare i nowe OC / Porównanie warunków AC Podsumowanie roku 2003 / Jak zastàpiç agentów? / Allianz vs. Ergo Hestia EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDA Y

2

3 STYCZE 2004 OD REDAKCJI Spis treêci DZIA KADR 04 Roszady i nowe twarze TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE 07 Co mo e nadzór ubezpieczeniowy BEATA BALAS-NOSZCZYK / BEATA MROZOWSKA 13 Oswajanie ustawy MARCIN Z. BRODA 16 Umowa ubezpieczenia w kodeksie cywilnym MARCIN ORLICKI PODSUMOWANIE Tylko nisze 25 Produkty - tego jeszcze nie by o 26 Jak zastàpiç agentów? SPRAWDZONE OWU - AC 30 Te warunki polecamy 31 Uwaga na kruczki PROFILE 33 Allianz goni Ergo Hesti FELIETON 36 Towarzysze, zaczynamy od nowa!!! WYDARZENIA/KONFERENCJE 37 Ryzyko niewyp acalnoêci PO GODZINACH 38 Ubezpieczeniowcy na nartach REDAKTOR NACZELNY: Marcin Jaworski REDAKTOR: Anna Skierkowska Miesięcznik Ubezpieczeniowy SEKRETARZ REDAKCJI: Eliza Kosicka REKLAMA: Joanna Rachwalska OPIEKA MERYTORYCZNA: Marcin Z. Broda PROJEKT, SK AD i AMANIE: D&B Creative Factory WYDAWCA: OGMA SP. Z O.O., UL. JANOWSKIEGO 5/2, WARSZAWA, TEL. (22) , FAKS (22) ISSN: Redakcja nie zwraca materia ów niezamówionych, zastrzega sobie prawo redagowania nades anych tekstów, nie odpowiada za treêç zamieszczanych reklam i og oszeƒ. Szanowni Czytelnicy, Oddajemy do Paƒstwa ràk pierwszy numer Miesi cznika Ubezpieczeniowego. Wydajàc go, chcemy wype niç luk, która w naszym mniemaniu istnieje na rynku. Brak jest pisma, które by oby wizytówkà rynku, w którym ciekawe materia y znaleêliby zarówno ludzie z bran y, jak i ci, którzy korzystajà z ich us ug, szczególnie w przedsi biorstwach. Aby nasze materia y stanowi y kompendium wiedzy na dany temat, zdecydowaliêmy, e w ka dym numerze opiszemy dok adnie dwa wybrane problemy. Z poczàtkiem roku nie mogliêmy pominàç kwestii zwiàzanych z wejêciem w ycie pakietu ustaw ubezpieczeniowych. O problemach szczególnie wa nych z punktu widzenia towarzystw i klientów piszà w Miesi czniku prawnicy z kancelarii Lovells oraz dr Marcin Orlicki i Marcin Broda. Bardzo przydatna dla zmotoryzowanych czytelników b dzie specjalna wk adka, w której prezentujemy najwa niejsze zmiany w przepisach dotyczàcych OC. SprawdziliÊmy te dok adnie zapisy poszczególnych warunków ubezpieczeƒ AC i uznaliêmy, e szczególnie godna polecenia jest oferta dwóch zak adów: PZU i Allianz. Nie mog o zabraknàç te podsumowania ubieg ego roku, który up ynà raczej pod znakiem oczekiwania: na wejêcie w ycie nowego prawa i integracj z UE. yczàc mi ej lektury, zapraszam do prenumeraty MARCIN JAWORSKI 3

4 DZIA KADR MIESI CZNIK UBEZPIECZENIOWY Roszady i nowe twarze Pod koniec ubieg ego roku obserwowaliêmy kilka po egnaƒ mened erów z firmami, kierowanymi przez nich przez wiele lat. W zarzàdach pojawiajà si te nowe twarze dotychczasowych dyrektorów. MARCIN JAWORSKI Najwi kszym zaskoczeniem by a niewàtpliwe rezygnacja Jaros awa Myjaka (zdj.) ze stanowiska prezesa Grupy CU Polska. Zwykle w tej firmie zmiana w zarzàdzie odbywa a si p ynnie, od razu pojawia si zast pca. Tym razem jest wakat i na razie za Grup CU Polska odpowiada Zbigniew Andrzejewski, wiceprezes CU ycie. Kilka dni po tej rezygnacji, w Pulsie Biznesu ukaza si wywiad z Marianem Mizio kiem, twórcà pot gi CU, od którego Myjak przejà funkcj prezesa. Mizio ek krytykowa swojego nast pc za spadek przypisu sk adki, wynikajàcy m.in. z ograniczenia liczby agentów. ZNAD MORZA DO STOLICY Na zmian, po 11 latach piastowania funkcji wiceprezesa sopockiej Ergo Hestii, zdecydowa si Witold Janusz (zdj.). Uznany specjalista w zakresie ubezpieczeƒ du ych ryzyk przeniós si do Warszawy w zwiàzku z obj ciem funkcji prezesa Gerling Polska. Zastàpi na tym stanowisku Alojzego Chod, który zosta prezesem spó ek z grupy Signal Iduna. Widaç, e Alojzy Choda nie boi si wyzwaƒ mened erskich. Za jego czasów (by we w adzach firmy od 1994 r., jako prezes od 2000 r.) firma zmieni a nazw (z ATU), przesz a restrukturyzacj, pozbywajàc si ubezpieczeƒ komunikacyjnych na rzecz przemys owych oraz zmaga a si ze z à prasà wynikajàcà z problemów w niemieckim koncernie. Teraz, gdy firma osiàga zyski, a spó ka matka wychodzi na prostà, podjà si nowego zadania: rozruszania firm, które dzia ajà ju od ponad dwóch lat, a na koniec III kwarta u 2003 r. zanotowa y nieco ponad 1,6 mln z przypisu sk adki. Z DYREKTORA DO ZARZÑDU Prawdziwy wysyp awansów obserwowaliêmy w ubieg ym roku w Link4. Najpierw cz onkowie zarzàdu rekrutowali si spoêród dotychczasowych dyrektorów. W grudniu cz onkiem zarzàdu odpowiedzialnym za finanse i aktuariat zosta Wojciech Rabiej, dotychczasowy dyrektor finansowy. WczeÊniej do zarzàdu wesz y S awa Cwaliƒska- -Weychert (wczeêniej dyrektor ds. ubezpieczeƒ) i El bieta Wójcik (sprzeda i marketing). Pod koniec grudnia si gni to poza firm. Z Andersen Business Consulting przysz a Zofia Dzik, senior manager dyrektor grupy ubezpieczeƒ, która zosta a cz onkiem zarzàdu odpowiedzialnym za finanse, administracj oraz informatyk firmy. Na rekrutacj wewn trznà postawi te PTR, w którym Monika Woêniak-Makarska, dyrektor Biura Reasekuracji, zosta a cz onkiem zarzàdu. Z ZARZÑDU NA DYREKTORA Rzadko si zdarza, e przejêcie ze stanowiska cz onka zarzàdu na fotel dyrektora mo na potraktowaç jako awans. Tak chyba sta o si w przypadku Krzysztofa Rosiƒskiego (zdj.), do niedawna cz onka zarzàdu CitiInsurance, który zosta dyrektorem utworzonego Biura Bancassurance w PZU i dyrektorem Biura Ubezpieczeƒ Bankowych w PZU ycie. Kulisy jego przejêcia mo e wyjaêniç informacja z notki biograficznej, e doêwiadczenie zawodowe zdobywa w Banku Handlowym w Warszawie, gdzie m.in. odpowiada za projekt powo ania towarzystw Zurich Handlowy czy za o- enie towarzystwa funduszy inwestycyjnych. S OWNIK POJ å wybrane klauzule ubezpieczeƒ OC Klauzula Leeway (ograniczenia zasady proporcji) w przypadku szkody w ubezpieczonym mieniu ubezpieczyciel nie b dzie stosowa zasady proporcji przy wyliczaniu odszkodowania, wy àcznie w odniesieniu do tego ubezpieczonego mienia dotkni tego szkodà, którego faktyczna wartoêç na dzieƒ powstania szkody nie przekracza 120% zadeklarowanej dla tego mienia sumy ubezpieczenia. Klauzula - rezygnacja ze sprzeciwu wobec ubezpieczenia poni ej wartoêci postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczàce niedoubezpieczenia i stosowania zasady proporcji przy wyp acie odszkodowania, nie znajdujà zastosowania, je eli wysokoêç szkody nie przekracza... % àcznej sumy ubezpieczenia wszystkich ubezpieczonych pozycji i nie przewy sza uzgodnionej kwoty w wysokoêci... z. Klauzula dotyczàca szkód wyrzàdzonych przez podwykonawców ubezpieczajàcego ubezpieczyciel obejmuje ubezpieczeniem szkody rzeczowe lub osobowe, wyrzàdzone osobom trzecim przez podwykonawców bàdê inne osoby, którym ubezpieczajàcy powierzy wykonanie pracy, us ugi lub innych czynnoêci. Osoby te obj te sà ubezpieczeniem wy àcznie w zakresie dzia alnoêci zg oszonej do ubezpieczenia przez ubezpieczajàcego oraz wy àcznie w odniesieniu do szkód wyrzàdzonych w ramach czynnoêci wykonywanych w imieniu i na rzecz ubezpieczajàcego w trakcie trwania umowy ubezpieczenia. Klauzula dotyczàca ubezpieczenia odpowiedzialnoêci cywilnej pracodawcy za nast pstwa wypadków przy pracy zakres ochrony ubezpieczeniowej rozszerza si o odpowiedzialnoêç cywilnà pracodawcy za szkody osobowe b dàce nast pstwem wypadku przy pracy, je eli pracodawca, zgodnie z obowiàzujàcymi przepisami prawa, ponosi odpowiedzialnoêç za wypadek. 4

5 ROK 2004 z Miesi cznikiem Ubezpieczeniowym - OFERTA PRENUMERATY Miesięcznik Ubezpieczeniowy WSZYSTKO CO TRZEBA WIEDZIEå O RYNKU UBEZPIECZE Dlaczego warto czytaç Miesi cznik Ubezpieczeniowy Wielokrotnie mia em okazj si przekonaç, e ludziom ubezpieczeƒ w Polsce brakuje medium, które by oby wizytówkà naszej bran y. Adresowanego w równej mierze do profesjonalistów dzia ajàcych po stronie poda y ubezpieczeƒ, jak i Êwiadomych swoich potrzeb klientów. T luk ma wype niç Miesi cznik Ubezpieczeniowy, którego pierwszy (bezp atny!) numer macie Paƒstwo w r ku. W odró nieniu od Dziennika Ubezpieczeniowego, który zdoby ju swoje miejsce na rynku jako êród o szybkiej, aktualnej informacji, w Miesi czniku b dzie miejsce na prezentacj problemów, zjawisk i trendów rynkowych, ich g bszà analiz i ocen. Jestem pewien, e spe ni swojà rol i sprosta Paƒstwa oczekiwaniom. Goràco zach cam do lektury i zg aszania wszelkich uwag i opinii. MARCIN Z. BRODA W lutowym numerze m.in.: bancassurance, terminowe ubezpieczenia na ycie, Commercial Union vs. Amplico Life Ju wkrótce!!! Nowe tematy: ubezpieczenie procesu inwestycyjnego likwidacja szkód komunikacyjnych prawo w UE i rynek ubezpieczeƒ w UE ubezpieczenia dla ma ych i Êrednich przedsi biorstw ubezpieczenia medyczne ubezpieczenia na ycie z funduszem broker na polskim rynku ubezpieczeniowym oferta assistance ocena kondycji finansowej zak adów ubezpieczeƒ du e ryzyka W ka dym numerze ponadto: sta e rubryki: porównanie produktów ubezpieczeniowych analiza trendów rynkowych profile firm dzia ajàcych na rynku podsumowanie miesiàca w ubezpieczeniach - wydarzenia i opinie Prenumerata do koƒca 2004 roku - tylko 99 z netto cena nie uwzgl dnia podatku VAT (7%) i kosztów p atnoêci za pobraniem. Aby zamówiç prenumerat : Tylko 99z netto NAJSZYBCIEJ - skorzystaj z formularza na stronie NAJPROÂCIEJ - wype nij formularz zamówienia na nast pnej stronie W KA DEJ CHWILI - napisz ( Oferta jest wa na do 25 lutego 2004 r.

6 ROK 2004 z Miesi cznikiem Ubezpieczeniowym - OFERTA PRENUMERATY Formularz zamówienia prenumeraty W przypadku pytaƒ lub wàtpliwoêci prosimy o kontakt: (22) DANE ZAMAWIAJÑCEGO (PROSZ WYPE NIå DRUKOWANYMI LITERAMI) Imi i nazwisko: Nazwa firmy: Adres: Kod, miasto: NIP: Telefon kontaktowy: Adres do wysy ki prenumeraty (je eli inny ni adres p atnika) Prenumerata Miesi cznika Ubezpieczeniowego w 2004 r. - od lutego 2004 r. FORMA P ATNOÂCI (PROSZ ZAZNACZYå 1 Z OPCJI) Jak zamówiç? Chc zap aciç przelewem 1. Wp aciç kwot 105,93 z na konto: Ogma Sp. z o.o. Nordea Bank Polska SA O/W-wa Przes aç faksem wype niony formularz zamówienia wraz z dowodem wp aty (potwierdzeniem przelewu) Fax: (22) Realizacja zamówionej prenumeraty rozpocznie si po zidentyfikowaniu p atnoêci na koncie Wydawcy. Wtedy te zostanie wystawiona faktura VAT za prenumerat. Bez dowodu wp aty formularz zamówienia jest niewa ny. Bez formularza zamówienia identyfikacja p atnoêci mo e byç niemo liwa. Koszty wysy ki prenumeraty pokrywa Wydawca. Cena netto 99 z Jak zamówiç? Cena brutto (z 7% VAT) 105,93 z Oferta jest wa na do 25 lutego 2004 r. Chc zap aciç gotówkà (przy odbiorze pierwszego zamówionego numeru) 1. Przes aç faksem wype niony i podpisany formularz zamówienia Fax: (22) Op aciç kwot 105,93 z + koszt pobrania za zaliczeniem pocztowym przy odbiorze pierwszego zamówionego numeru Miesi cznika. Pierwszy numer Miesi cznika zostanie wys any pocztà (za pobraniem) po otrzymaniu formularza zamówienia. Koszt przesy ki za pobraniem (zgodnie z aktualnym cennikiem us ug pocztowych - 10,61 z ) ponosi Zamawiajàcy. Faktura VAT za prenumerat zostanie przes ana wraz z pierwszym zamówionym numerem. Koszty wysy ki kolejnych zamówionych numerów pokrywa Wydawca. PODPIS ZAMAWIAJÑCEGO Wyra am zgod na wystawienie faktury VAT bez podpisu oraz na wprowadzenie danych zawartych na niniejszym blankiecie do bazy danych OGMA Sp. z o.o., przetwarzanie ich w celach marketingowych oraz realizacji prenumeraty. (miejsce, data) (podpis Zamawiajàcego)

7 STYCZE 2004 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE Co mo e nadzór ubezpieczeniowy Nowa ustawa o dzia alnoêci ubezpieczeniowej wprowadza szereg obowiàzków w stosunku do zak adów ubezpieczeƒ. Przyjrzyjmy si wi c szczegó owo jakie istotne obowiàzki wprowadzi a ustawa, a tak e jakie sà uprawnienia nadzoru ubezpieczeniowego. Warto te przeêledziç kalendarium, pokazujàce w jakich terminach zmiany muszà zostaç wprowadzone w ycie. BEATA BALAS-NOSZCZYK Radca Prawny, Partner Lovells ORAZ BEATA MROZOWSKA Radca Prawny, Lovells Od poczàtku tego roku Komisja Nadzoru Ubezpieczeƒ i Funduszy Emerytalnych jest jedynym organem nadzoru nad towarzystwami ubezpieczeniowymi. Dotàd pewne kompetencje mia równie Minister Finansów np. wydawanie i cofanie zezwolenia na dzia alnoêç ubezpieczeniowà. Nowe prawo w istotny sposób rozszerzy o uprawnienia nadzoru, a zak adom przyby o obowiàzków, których wype nienie nadzór mo e kontrolowaç. TAJEMNICA UBEZPIECZENIOWA Wed ug nowych przepisów, zak ad ubezpieczeƒ oraz osoby w nim zatrudnione lub osoby i podmioty, za pomocà których zak ad ubezpieczeƒ wykonuje czynnoêci ubezpieczeniowe, sà zobowiàzane do zachowania tajemnicy dotyczàcej poszczególnych umów ubezpieczenia. NowoÊcià jest sankcja karna za niedochowanie tajemnicy, w formie zagro enia grzywnà Po co na piêmie? Beata Balas-Noszczyk, radca prawny. Pracowa a m.in. w Ministerstwie Finansów na stanowisku dyrektora Departamentu Ubezpieczeƒ. Jest wspó autorem ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej, by a polskim przedstawicielem komitetu do spraw ubezpieczeƒ przy OECD i UE oraz ekspertem w podkomisji sejmowej d/s zmiany ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej. Obecnie jest partnerem w kancelarii prawnej Lovells. albo kary pozbawienia wolnoêci do lat 3. JeÊli ujawnienie tajemnicy ubezpieczeniowej nastàpi o w celu osiàgni cia korzyêci majàtkowej lub osobistej, kara pozbawienia wolnoêci mo e wynieêç nawet 5 lat. Mimo, e zmiany wprowadzone przez pakiet ustaw ubezpieczeniowych nie sà fundamentalne, a niektóre zapisy budzà obawy, wydaje mi si, e dostosowanie polskiego prawa do wymogów Unii Europejskiej zosta o dokonane z korzyêcià dla klientów. Mam jednak generalnà uwag, odnoszàcà si nie tylko do prawa ubezpieczeniowego, ale polskiego prawa w ogóle: nadu ywania zwrotu na piêmie. Jestem przekonany, e w 75% przypadków forma pisemna jest zb dna szczególnie w dobie rozwoju elektronicznych systemów komunikacji. Po co na przyk ad zg aszaç wniosek zawarcia umowy ubezpieczenia OC lub jej wypowiedzenia na piêmie, przecie w zupe noêci w naszym przypadku wystarczy telefoniczne podanie koniecznej informacji, którà my zamieêcimy w dokumentach ubezpieczeniowych. Dla zawarcia umowy jest to w zupe noêci wystarczajàce. Niestety nasze prawo nie jest dostosowane do prowadzenia biznesu w nowoczesnej formie, a niekiedy wr cz narzuca stosowanie archaicznych procedur. MARIUSZ J. SARNOWSKI, prezes Link4 Beata Mrozowska, radca prawny. Pracowa a w Ministerstwie Finansów, gdzie, m.in. na stanowisku wicedyrektora departamentu by a odpowiedzialna za autoryzacj zak adów ubezpieczeƒ i legislacj ubezpieczeniowà. Opracowa a projekty aktów prawnych z dziedziny ubezpieczeƒ. Obecnie pracuje w kancelarii prawnej Lovells. NAZWA Ustawodawca uregulowa kwesti dopuszczalnoêci nazw i firm, jakimi mogà pos ugiwaç si zak ady ubezpieczeƒ. Zak ady ubezpieczeƒ na ycie muszà u ywaç w nazwie lub firmie wyrazów wyró niajàcych ten rodzaj dzia alnoêci. Nazwa lub firma zak adu ubezpieczeƒ prowadzàcego dzia alnoêç w formie spó ki akcyjnej musi zawieraç jedno z poni szych wyra eƒ lub skrótów: towarzystwo ubezpieczeƒ ( TU ), zak ad ubezpieczeƒ ( ZU ), towarzystwo ubezpieczeƒ i reasekuracji ( TUiR ), zak ad ubezpieczeƒ i reasekuracji ( ZUiR ), towarzystwo reasekuracji ( TR ) lub zak ad reasekuracji ( ZR ). AKTUARIUSZE Ustawodawca niejasno ujà w przepisach kwestie dotyczàce obowiàzku powo ania aktuariuszy. Mo na mieç wàtpliwoêci czy aktuariusz, który nie zosta powo any na swoje stanowisko przez zarzàd czy te inny organ do tego uprawniony (jeêli aktuariusz jest cz onkiem zarzàdu), zachowuje swoje uprawnienia. Jest to o tyle wa ne, e w towarzystwach ubezpieczeƒ pracuje cz sto 7

8 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE MIESI CZNIK UBEZPIECZENIOWY KALENDARIUM WA NIEJSZYCH ZMIAN 1 STYCZNIA 2004 r. Ubezpieczenie na ycie z ubezpieczeniowym funduszem kapita owym. Zawarte dotychczas umowy ubezpieczenia na ycie je eli sà zwiàzane z ubezpieczeniowym funduszem inwestycyjnym, przekszta cajà si z mocy prawa w umowy ubezpieczenia z dzia u I grupa 3 za àcznika do ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej (art. 248). Przekazywanie OWU organowi nadzoru. Wszelkie ogólne i szczególne warunki ubezpieczeƒ muszà byç przekazane przez zak ad ubezpieczeƒ w terminie 14 dni od ich wprowadzenia. W przypadku stwierdzenia, e sà one niezgodne z prawem, organ nadzoru w formie zalecenia mo e àdaç od zak adu ubezpieczeƒ dokonania odpowiednich zmian. Zapisy te b dà obowiàzywa y do czasu naszego wejêcia do UE (art. 241). 1 STYCZNIA 2005 r. Zezwolenie na prowadzenie dzia alnoêci. Organ nadzoru cofa zezwolenie na prowadzenie dzia alnoêci ubezpieczeniowej w tych grupach ubezpieczeƒ, w których dzia alnoêç ta nie zosta a do tej pory rozpocz ta. Zak ady ubezpieczeƒ majà 12 miesi cy od wejêcia w ycie ustawy na rozpocz cie sprzeda y polis (art. 242). Doradca inwestycyjny. W przypadku, gdy zak ad ubezpieczeƒ wykonuje dzia alnoêç ubezpieczeniowà w dziale I grupa 3 za àcznika do ustawy, do zarzàdzania ubezpieczeniowym funduszem kapita- owym lub ubezpieczeniowymi funduszami kapita owymi jest obowiàzany zatrudniç doradc inwestycyjnego lub zawrzeç umow z podmiotem uprawnionym, na podstawie odr bnych przepisów, do zarzàdzania aktywami na zlecenie (art. 156, art. 246). kilku licencjonowanych aktuariuszy. Wydaje si, e intencjà ustawodawcy by o okreêlenie trybu powo ywania, odwo ywania i zakresu obowiàzków g ównego aktuariusza. Ci, którym tej roli nie przyznano, nadal pozostajà aktuariuszami, nie tracàc swoich uprawnieƒ, ale majà za to mniejszy zakres obowiàzków i odpowiedzialnoêci. Do zadaƒ g ównego aktuariusza nale y: ustalanie wartoêci rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, kontrolowanie aktywów stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, wyliczanie marginesu wyp acalnoêci, sporzàdzanie rocznego raportu o stanie portfela ubezpieczeƒ i ustalanie wartoêci sk adników zaliczanych do Êrodków w asnych. Najwi cej emocji budzi zupe nie nowy obowiàzek aktuariusza: informowanie organu nadzoru o nieprawid owoêciach w zak adzie ubezpieczeƒ. JeÊli przy wykonywaniu wy ej wymienionych zadaƒ aktuariusz wykryje fakty wskazujàce na pope nienie przest pstwa lub naruszenie przepisów prawa, musi niezw ocznie poinformowaç o tym zarzàd. Nast pnie, w terminie 30 dni od poinformowania zarzàdu, ma on obowiàzek poinformowania organu nadzoru o ujawnionych faktach oraz podj tych przez zak ad ubezpieczeƒ dzia aniach w zwiàzku z ujawnieniem tych faktów. W aênie ze wzgl du na te zadania okreêlono teraz dok adniej tryb powo ywania i odwo ywania aktuariusza. Aktuariusza powo uje i odwo uje zarzàd, a je eli aktuariusz jest cz onkiem zarzàdu organ w aêciwy w sprawie powo ania lub odwo ania zarzàdu. O powo aniu lub odwo aniu aktuariusza organ w aêciwy w sprawie powo ania lub odwo ania aktuariusza jest obowiàzany niezw ocznie poinformowaç organ nadzoru, Mo liwa szybsza interwencja nie póêniej ni w terminie 3 dni od dnia powo- ania lub odwo ania. Jego nast pca powinien zostaç powo any nie póêniej ni 30 dni od dnia odwo ania. JeÊli zak ad sam nie znajdzie odpowiedniego kandydata w tym czasie, aktuariusza wskazuje organ nadzoru. Wskazany przez organ nadzoru aktuariusz mo e pe niç swojà funkcj nie d u ej ni 6 miesi cy. BIEG Y REWIDENT Ka dy zak ad powinien powo aç bieg ego rewidenta przed up ywem roku obrotowego, przy czym ten sam podmiot nie mo e zostaç wybrany na okres d u szy ni 5 lat. Podobnie jak aktuariusz, bieg y rewident ma obowiàzek niezw ocznego powiadomienia organu nadzoru o ujawnionych podczas badania sprawozdania finansowego zak adu ubezpieczeƒ faktach wskazujàcych na: pope nienie przest pstwa, naruszenie przepisów prawa, zagro enie wyp acalnoêci zak adu ubezpieczeƒ. Nie jest przy tym jasne, co oznacza poj cie niezw ocznie. Wydaje si, e rewidenci b dà raczej post powali zgodnie z mi dzynarodowymi standardami rachunkowoêci, które nak adajà obowiàzek sprawdzenia przez bieg ego rewidenta czy jego podejrzenia sà uzasadnione. W prawie bankowym podobny zapis funkcjonuje ju od d u szego czasu. Co do zasady, praktyka w Polsce i innych krajach wskazuje, e organ nadzoru jest informowany wy àcznie o bardzo istotnych kwestiach, po przeprowadzeniu wczeêniejszych ustaleƒ wewn trznych z badanym podmiotem. DORADCA INWESTYCYJNY Zak ady ubezpieczeƒ na ycie prowadzàce ubezpieczenia zwiàzane z ubezpieczeniowym Dobrze, e z nowymi wymogami kapita owymi idà w parze zmiany prawa, dajàce nowe narz dzia urz dowi nadzoru. Urzàd nadzoru b dzie mieç prawo ingerowania w dzia alnoêç spó ki nawet, jeêli sytuacja w zakresie wyp acalnoêci jest jeszcze dobra, lecz wykazuje tendencje do pogarszania, a interesy ubezpieczonych, uposa onych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia mogà zostaç zagro one (np. poprzez znaczny spadek sprzeda y lub bardzo wysokie koszty wp ywajàce na wyniki techniczne). Dzi ki tej regulacji b dziemy mogli reagowaç wczeêniej. Tak jest na ca ym Êwiecie, e jeêli firma osiàga straty, nie ma kapita u na rozwój sprzeda y lub mogà pojawiç si problemy z kolejnymi dop atami do kapita u, to nadzór ma prawo interweniowaç. W Êwietle nowego prawa organ nadzoru mo e poprosiç o przedstawienie programu naprawczego, który podlega zatwierdzeniu w drodze decyzji przez organ nadzoru. Ponadto organ nadzoru mo e ustanowiç kuratora nadzorujàcego realizacj programu naprawczego. Poprzez te narz dzia mo emy w pewnym sensie stymulowaç rozwój dzia alnoêci firmy. EL BIETA WANAT-PO Eå p.o. dyr. Departamentu Nadzoru Ubezpieczeƒ Majàtkowych Urz du Komisji Nadzoru Ubezpieczeƒ i Funduszy Emerytalnych 8

9 STYCZE 2004 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE funduszem kapita owym zosta y zobowiàzane do zatrudnienia doradcy inwestycyjnego lub zawarcia umowy z podmiotem uprawnionym do zarzàdzania aktywami na zlecenie. Do zadaƒ doradcy nale eç b dzie zarzàdzanie ubezpieczeniowymi funduszami kapita owymi. Na zatrudnienie takiej osoby lub podpisanie umowy z podmiotem zak ady ubezpieczeƒ majà czas do koƒca roku Problem z nielimitowanym pokryciem Problemy zwiàzane z wprowadzaniem nowych ustaw ubezpieczeniowych skupiajà si szczególnie wokó trzech tematów. Pierwszy dotyczy zapisów ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej, które powodujà m.in. koniecznoêç dokonania zmian w sposobie przedstawiania finansów zak adów ubezpieczeƒ, ale przede wszystkim wprowadzajà istotne zmiany w serwisie klientów. Chodzi tu np. o sprawy zwiàzane z umowà ubezpieczenia i ogólnymi warunkami ubezpieczenia. Wymóg, aby OWU by y pisane j zykiem zrozumia ym i czytelnym dla klienta, powoduje, e musieliêmy jeszcze raz przyjrzeç si naszym OWU. Kolejne, znacznie powa niejsze problemy wià à si z ustawà o ubezpieczeniach obowiàzkowych. Ustawa wprowadza nielimitowane pokrycie w ubezpieczeniu OC komunikacyjnym oraz pokrycie ryzyk terrorystycznych, do tej pory wy àczonych z odpowiedzialnoêci. Bioràc pod uwag, e suma ubezpieczenia od pojedynczego ryzyka na udziale w asnym nie mo e przekroczyç 25% àcznej wysokoêci rezerw techniczno-ubezpieczeniowych i kapita u w asnego, mo e si okazaç, e zak ady ubezpieczeƒ nie b dà w stanie zagwarantowaç takiego zabezpieczenia. Stàd te koniecznoêç poszukiwania reasekuracji, co zwi ksza koszty zak adu ubezpieczeƒ. Innym elementem kosztotwórczym jest op ata na Centralnà Ewidencj Pojazdów i Kierowców w wysokoêci równowartoêci w z otych 1 euro od ka dej zawartej umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Trzecia grupa problemów, przed którymi stan y zak ady ubezpieczeƒ wywodzi si natomiast z ustawy o poêrednictwie ubezpieczeniowym. Zmiana definicji czynnoêci agencyjnych i agenta ubezpieczeniowego powoduje koniecznoêç przegrupowania ca ej sfery poêrednictwa ubezpieczeniowego. LECH MICHALIK, prezes Uniqa TU i Uniqa TU na ycie ZMIANY W ASNOÂCIOWE Zupe nie nowe regulacje dotyczà zmian w asno- Êciowych od dnia przystàpienia Polski do Unii Europejskiej. Podmiot nabywajàcy akcje lub prawa z akcji zak adu ubezpieczeƒ w iloêci zapewniajàcej przekroczenie 10% g osów na walnym zgromadzeniu lub udzia u w kapitale zak adowym jest zobowiàzany do poinformowania o tym organu nadzoru w terminie 7 dni od nabycia lub obj cia. Natomiast, podmiot, który zamierza nabyç albo objàç akcje lub prawa z akcji w iloêci zapewniajàcej przekroczenie odpowiednio 20%, 33%, 50% g osów na walnym zgromadzeniu lub udzia u w kapitale zak adowym, jest obowiàzany ka dorazowo powiadomiç organ nadzoru o zamiarze nabycia albo obj cia. JednoczeÊnie, akcjonariusz, który zamierza zbyç akcje lub prawa z akcji jest zobligowany do informowania nadzoru, jeêli w wyniku sprzeda y akcji jego udzia w liczbie g osów na walnym zgromadzeniu lub w kapitale zak adowym spad by odpowiednio poni ej 10%, 20%, 33%, 50%. Ju jednak od dnia wejêcia w ycie ustawy, obowiàzek informowania o ka dej zmianie w strukturze akcjonariatu spoczywa te na zak adach ubezpieczeƒ. Nadzór ma a 3 miesiàce na z o enie sprzeciwu, w drodze decyzji, co do zamiaru nabycia albo obj cia tych akcji lub praw z akcji lub na ustalenie maksymalnego terminu nabycia albo obj cia tych akcji lub praw z akcji. Organ nadzoru ma mo liwoêç zg oszenia sprzeciwu, jeêli nabywca albo obejmujàcy akcje lub prawa z akcji krajowego zak adu ubezpieczeƒ nie daje r kojmi prowadzenia spraw krajowego zak adu ubezpieczeƒ w sposób nale ycie zabezpieczajàcy interesy ubezpieczajàcych, ubezpieczonych, uposa onych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia, a tak e jeêli nabycie albo obj cie akcji lub praw z akcji krajowego zak adu ubezpieczeƒ przez okreêlony podmiot zagra a obronnoêci, bezpieczeƒstwu paƒstwa lub bezpieczeƒstwu i porzàdkowi publicznemu. Podstawà do sprzeciwu mo e KALENDARIUM WA NIEJSZYCH ZMIAN 1 STYCZNIA 2005 r. Dostosowanie kwalifikacji cz onków zarzàdu, rady nadzorczej, w adz g ównego oddzia u, pe niàcych funkcje w dniu wejêcia w ycie ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej. Zarzàd zak adu ubezpieczeƒ musi sk adaç si przynajmniej z trzech osób. Cz onek zarzàdu, rady nadzorczej oraz w adz g ównego oddzia u musi: posiadaç pe nà zdolnoêç do czynnoêci prawnych; posiadaç wy sze wykszta cenie; nie byç skazanym za umyêlne przest pstwo stwierdzone prawomocnym wyrokiem sàdu; dawaç r kojmi prowadzenia spraw zak adu ubezpieczeƒ w sposób nale yty. Co najmniej po owa cz onków zarzàdu krajowego zak adu ubezpieczeƒ, w tym prezes zarzàdu, musi legitymowaç si co najmniej pi cioletnim sta em pracy na samodzielnych stanowiskach kierowniczych w instytucjach finansowych. Takie same wymagania majà zastosowanie w stosunku, do co najmniej dwóch cz onków w adz g ównego oddzia u, w tym dyrektora (art. 27 ust. 1, 2, 4-9, art. 28, art. 106 ust. 3 i 5 oraz art. 110, art. 250). 1 MAJA 2005 r. Reprezentant ds. roszczeƒ. Zak ady ubezpieczeƒ, które posiadajà zezwolenie na wykonywanie dzia alnoêci ubezpieczeniowej w zakresie dzia u II grupy 10 za àcznika do ustawy (OC komunikacyjne), z wyjàtkiem ubezpieczenia odpowiedzialnoêci cywilnej przewoênika, sà obowiàzane do ustanowienia reprezentantów do spraw roszczeƒ, w terminie 12 miesi cy od dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz onkostwa w Unii Europejskiej. W przypadku niedope nienia przez zak ad ubezpieczeƒ tego obowiàzku, organ nadzoru cofa zezwolenie na wykonywanie dzia alnoêci ubezpieczeniowej w zakresie dzia u II grupy 10, z wyjàtkiem ubezpieczenia odpowiedzialnoêci cywilnej przewoênika. (art. 244). 9

10 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE MIESI CZNIK UBEZPIECZENIOWY KALENDARIUM WA NIEJSZYCH ZMIAN 1 CZERWCA 2005 r. Nazwa lub firma zak adu. Zak ad ubezpieczeƒ, dzia ajàcy w formie spó ki akcyjnej, ma obowiàzek i wy àczne prawo u ywania w nazwie lub firmie wyrazów towarzystwo ubezpieczeƒ, zak ad ubezpieczeƒ, towarzystwo ubezpieczeƒ i reasekuracji, zak ad ubezpieczeƒ i reasekuracji, towarzystwo reasekuracji lub zak ad reasekuracji. Dopuszczalne jest u ywanie w obrocie odpowiednio skrótów TU, ZU, TUiR, ZUiR, TR lub ZR. Ustawodawca nakaza dostosowanie do tych wymagaƒ nazwy lub firmy w terminie 18 miesi cy od dnia wejêcia w ycie ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej (art. 6 ust. 3, art. 245). Informacje w OWU na ycie. Umowy ubezpieczenia na ycie, zdefiniowane w dziale I za àcznika do ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej muszà zawieraç obowiàzkowe informacje, m.in. o wysokoêci sk adek odpowiadajàcych poszczególnym Êwiadczeniom podstawowym i dodatkowym czy opis tych czynników w metodach kalkulacji rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, które mogà mieç wp yw na zmian wysokoêci Êwiadczenia zak adu ubezpieczeƒ (pe en zakres informacji zosta okreêlony w art. 13 ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej) (art. 245). Wymogi wobec TUW. Towarzystwa ubezpieczeƒ wzajemnych muszà dostosowaç si do wymagaƒ okreêlonych w rozdziale 4 ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej (art. 245, rozdzia 4). 1 STYCZNIA 2006 r. ZnajomoÊç j zyka polskiego. Co najmniej dwie osoby wchodzàce w sk ad zarzàdu krajowego zak adu ubezpieczeƒ lub w adz oddzia u g ównego, w tym prezes zarzàdu (lub dyrektor oddzia u g ównego), muszà pos ugiwaç si j zykiem polskim. byç tak e uznanie przez organ nadzoru, e nabycie albo obj cie akcji lub praw z akcji przez dany podmiot stoi w sprzecznoêci z planami restrukturyzacji sektora lub jego cz Êci, a tak e informacja, i wp aty na akcje pochodzà z nielegalnych lub nieujawnionych êróde, z kredytu, po yczki albo sà w inny sposób obcià one. WYSOKOÂå SK ADEK Nowe przepisy regulujà te kwesti sposobu ustalania sk adek. Ustawodawca przewiduje, e zak ad ubezpieczeƒ powinien ustalaç je w oparciu o ocen ryzyka ubezpieczeniowego, nie powinien kierowaç si wi c np. wzgl dami marketingowymi. Ich wysokoêç powinna byç tak okreêlona, aby co najmniej zapewniç wykonanie wszystkich zobowiàzaƒ z umów ubezpieczenia i pokrycie kosztów wykonywania dzia alnoêci ubezpieczeniowej przez zak ad ubezpieczeƒ. ZEZWOLENIE NA PROWADZENIE DZIA ALNOÂCI UBEZPIECZENIOWEJ Nowe prawo ubezpieczeniowe znacznie wzmacnia rol nadzoru. Uprawnienia Ministra Finansów zosta y scedowane na Komisj Nadzoru Ubezpieczeƒ i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE). Dotychczas Minister Finansów decydowa o wydawaniu i cofaniu zezwoleƒ na wykonywanie dzia alnoêci ubezpieczeniowej, w oparciu o opini organu nadzoru. Od 1 stycznia 2004 roku uprawnienia te przej a KNUiFE. KNUiFE ma tak e prawo wydawania zezwoleƒ na zmian rzeczowego lub terytorialnego zakresu dzia alnoêci zak adu ubezpieczeƒ. Nadzór ubezpieczeniowy b dzie te weryfikowa, czy zak ad prowadzi dzia alnoêç we wszystkich grupach, na które uzyska zezwolenie. Zak ad ubezpieczeƒ ma 12 miesi cy o dnia wejêcia w ycie ustawy na rozpocz cie dzia alnoêci w tym zakresie, w przeciwnym razie KNUiFE mo e podjàç decyzje w przedmiocie cofni cia zezwolenia na prowadzenie dzia alnoêci ubezpieczeniowej w tych grupach, w których zak ad ubezpieczeƒ nie rozpoczà dzia alnoêci. SPRZECIW WOBEC FUZJI I PRZENIESIENIE UMÓW UBEZPIECZENIA Poprzednia ustawa regulowa a jedynie kwesti àczenia zak adów ubezpieczeƒ, a ostateczna zgoda w tej kwestii le a a w gestii Ministra Finansów. Nowe przepisy okreêlajà równie wy àcznie kwesti po àczenia, a organ nadzoru ma prawo sprzeciwu wobec takich planów akcjonariuszy spó ek. KNUiFE zatwierdza, w drodze decyzji, umowy o przeniesieniu ca oêci lub cz Êci portfela. Po przystàpieniu do Unii Europejskiej mo liwe b dzie przeniesienie portfela na rzecz zak adu ubezpieczeƒ majàcego siedzib w innym paƒstwie cz onkowskim Unii Europejskiej. SANKCJE ADMINISTRACYJNO-KARNE KNUiFE ma prawo do zastosowania okre- Êlonych Êrodków nadzoru, jeêli zak ad ubezpieczeƒ wykonuje swojà dzia alnoêç z naruszeniem przepisów prawa, statutu, zawartych umów ubezpieczenia lub planu dzia alnoêci lub nie udziela informacji albo wyjaênieƒ. Ustawa przewiduje, e nadzór ubezpieczeniowy mo e nak adaç na cz onków zarzàdu zak adu ubezpieczeƒ i (co jest nowoêcià) prokurentów kary pieni ne do wysokoêci odpowiadajàcej trzykrotnemu przeci temu wynagrodzeniu z ostatnich 12 miesi cy. Mo e równie nak adaç na zak ady ubezpieczeƒ kary pieni ne na zak ady ubezpieczeƒ do wysokoêci 0,5% sk adki przypisanej brutto, uzyskanej przez dany zak ad ubezpieczeƒ w roku poprzednim. W pewien sposób uprzywilejowane sà ma e zak ady ubezpieczeƒ, które majà przypis sk adki mniejszy ni 20 mln z sk adki lub nie prowadzi y dzia alnoêci. Tu kara mo e wynosiç maksymalnie z. KNUiFE mo e te wyst powaç do w aêciwego organu zak adu ubezpieczeƒ z wnioskiem o odwo anie cz onka zarzàdu lub o odwo anie udzielonej prokury, a tak e do zawieszania w czynnoêciach cz onków zarzàdu zak adu ubezpieczeƒ do czasu rozpatrzenia wniosku o ich odwo anie. WSKAèNIKI BEZPIECZE STWA Istotnym uprawnieniem nadzoru, na który powinni zwróciç uwag akcjonariusze, jest mo liwoêç wprowadzenia ograniczeƒ w przedmiocie dokonywania wp at z zysku, rozporzàdzania aktywami, a tak e ograniczenia zakresu dzia alnoêci, jeêli zak ad nie spe nia podstawowych wskaêników bezpieczeƒstwa: pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych aktywami, pokrycia marginesu wyp acalnoêci Êrodkami w asnymi i pokrycia kapita u gwarancyjnego Êrodkami w asnymi. Informacj o niespe nianiu któregokolwiek ze wspomnianych powy ej wskaêników przekazuje nadzorowi sam zak ad ubezpieczeƒ. Musi te przed o yç do zatwierdzenia przez organ nadzoru plan przywrócenia prawid owych stosunków finansowych (jeêli nieprawid owe sà dwa pierwsze z wy ej wymienionych wskaêników) lub krótkoterminowy plan wyp acalnoêci (w przypadku trzeciego, 10

11 STYCZE 2004 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE ww. wskaênika). Je eli nadzór uzna, e interesy ubezpieczajàcych, ubezpieczonych, uposa onych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia mogà zostaç lub zosta y zagro one, mo e za àdaç od zak adu ubezpieczeƒ przed o enia programu naprawczego, który podlega zatwierdzeniu przez organ nadzoru w drodze decyzji. Do nadzorowania procesu sanacji zak adu ubezpieczeƒ nadzór mo e wyznaczyç kuratora. Ma on prawo uczestniczenia w posiedzeniach organów zak adu ubezpieczeƒ oraz prawo do uzyskiwania wszelkich informacji niezb dnych do wykonywania jego funkcji. Mo e wnosiç sprzeciw wobec uchwa i decyzji zarzàdu i rady nadzorczej zak adu ubezpieczeƒ do w aêciwego sàdu gospodarczego w terminie 14 dni od dnia ich powzi cia, co wstrzymuje wykonanie uchwa y lub decyzji. Nale y zwróciç uwag na fakt, e przed kuratorem postawiono wysokie wymagania, jeêli chodzi o kwalifikacje. Musi on legitymowaç si co najmniej 10-letnim doêwiadczeniem zawodowym w zakresie organizacji i zasad dzia alnoêci zak adu ubezpieczeƒ. JeÊli kuratorem jest osoba prawna, to co najmniej po owa cz onków organu zarzàdzajàcego musi spe niaç wy ej okreêlony warunek. Ciekawym zapisem jest ograniczenie zarobków kuratora do wysokoêci nie wi kszej ni wynagrodzenie prezesa zarzàdu firmy, w której kurator dzia a. Jest to o tyle istotna informacja, poniewa koszty zwiàzane z wykonaniem funkcji kuratora ponosi zak ad ubezpieczeƒ. JeÊli sytuacja w zak adzie nie ulegnie poprawie, nadzór mo e wydaç decyzj o powo aniu zarzàdu komisarycznego. Z dniem ustanowienia zarzàdu komisarycznego: ➊ zostaje odwo any zarzàd zak adu ubezpieczeƒ; ➋ wygasajà ustanowione prokury i pe nomocnictwa, a prawa i obowiàzki innych organów zak adu ubezpieczeƒ ulegajà zawieszeniu na okres zarzàdu komisarycznego. JeÊli akcjonariusze nie zgadzajà si z decyzjà nadzoru, rada nadzorcza mo e z o yç wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skarg do sàdu administracyjnego. Je eli sanacja zak adu nie przynosi rezultatów, organ nadzoru mo e zarzàdziç likwidacj przymusowà zak adu ubezpieczeƒ (to druga, obok dobrowolnej, forma likwidacji). Po ten Êrodek nadzór mo e si gnàç równie w przypadku, gdy zak ad ubezpieczeƒ nie spe nia Êwiadczeƒ z tytu u umów ubezpieczenia albo spe nia je z opóênieniem lub cz Êciowo. ZARZÑD Nadzór ubezpieczeniowy uzyska uprawnienia w zakresie wyra ania zgody na powo anie dwóch cz onków zarzàdu, w tym prezesa. Cz onek zarzàdu ma mieç pe nà zdolnoêç do czynnoêci prawnych, posiadaç wy sze wykszta cenie, nie mo e byç skazany za przest pstwo umyêlne, dawaç r kojmi prowadzenia spraw zak adu w sposób nale yty. O ile pierwsze trzy kryteria sà jasne, o tyle to ostatnie daje wiele mo liwoêci interpretacyjnych. O takà zgod wyst puje organ zak adu ubezpieczeƒ w aêciwy w zakresie powo ania cz onków zarzàdu, w ciàgu 7 dni od podj cia uchwa y o powo aniu. To zupe ne novum, poniewa do chwili obecnej powo anie cz onków zarzàdu nie wymaga o zgody. Jedynie na etapie uzyskiwania zezwolenia na prowadzenie dzia alnoêci ubezpieczeniowej konieczne by o wykazanie, e przynajmniej dwie osoby, które majà byç cz onkami zarzàdu, majà wykszta cenie i doêwiadczenie zawodowe niezb dne do zarzàdzania zak adem ubezpieczeƒ. Ten ogólny zapis zosta zastàpiony w nowej ustawie stwierdzeniem, e co najmniej po owa cz onków zarzàdu krajowego zak adu ubezpieczeƒ, w tym prezes zarzàdu, musi legitymowaç si co najmniej pi cioletnim sta em pracy na samodzielnych stanowiskach kierowniczych w instytucjach finansowych. Istotnym wymogiem dla zak adów ubezpieczeƒ jest koniecznoêç znajomoêci j zyka polskiego przez przynajmniej dwie osoby z zarzàdu, w tym prezesa. W przypadku obcokrajowców, znajomoêç j zyka polskiego powinna byç potwierdzona egzaminem paƒstwowym dla cudzoziemców ubiegajàcych si o urz dowe poêwiadczenie jego znajomoêci. NAKAZ ROZWIÑZANIA UMÓW Zak ady ubezpieczeƒ majà prawo zlecania firmom zewn trznym niektórych czynnoêci zwiàzanych z prowadzonà dzia alnoêcià. Organ nadzoru mo e nakazaç rozwiàzanie umowy, jeêli czynnoêci sà wykonywane z naruszeniem prawa. Mo e to dotyczyç czynnoêci oceny ryzyka, wyp acania odszkodowaƒ czy przejmowania i zbywania przedmiotów lub praw nabytych w zwiàzku z umowà ubezpieczenia. W przypadku obywateli paƒstw obcych, znajomoêç j zyka polskiego powinna byç potwierdzona egzaminem paƒstwowym z j zyka polskiego dla cudzoziemców ubiegajàcych si o urz dowe poêwiadczenie jego znajomoêci, o którym mowa w ustawie o j zyku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999, z 2000 r. Nr 29, poz. 358 oraz z 2002 r. Nr 144, poz. 1204), (art. 27 ust. 3, art. 106 ust. 4, art. 250). 1 STYCZNIA 2007 r. Kapita gwarancyjny. Zak ad ubezpieczeƒ dzia ajàcy w formie spó ki akcyjnej musi posiadaç kapita gwarancyjny na odpowiednim poziomie. W dziale I b dzie to równowartoêç w z otych 3 mln euro. W dziale II, w grupach od 1 do 9 i od 16 do 18 2 mln euro, a w grupach od 10 do 15 3 mln euro. Fuzje nie b dà atwiejsze Naszym zdaniem nowe przepisy nie wnoszà specjalnie wiele w obszarze fuzji. Nie dostrzegamy adnych specjalnych zach t czy u atwieƒ ani ograniczeƒ. Warto jednak zaznaczyç, e nadzór nad tym procesem przejdzie z Ministerstwa Finansów do KNUiFE. W zwiàzku z tym, e proces konsolidacji na rynku ubezpieczeƒ musi nastàpiç i nast puje, mam nadziej, e b dzie on wspierany przez urzàd nadzoru. Sukces takich przedsi wzi ç, które z punktu widzenia rynku majà prowadziç do poprawy konkurencyjnoêci na rynku, b dzie w wi kszym stopniu zale a od praktyki ni od zmieniajàcych si przepisów. ARTUR OLECH, cz onek zarzàdu w Grupie Generali Polska 11

12 PROMOCJA W PAKIECIE TANIEJ i PROÂCIEJ CONCORDIA Plus i CONCORDIA Firma Z pewnoêcià uciekliêmy konkurencji w àczajàc w zakres ochrony pakietu ubezpieczenia ochrony prawnej, kosztów wycofania produktu z rynku oraz ubezpieczenia zak óceƒ dzia alnoêci. PIOTR NARLOCH, prezes Grupy Concordia Czym kierowaliêcie si wprowadzajàc dwa nowe pakiety do segmentów, które wydajà si ju zagospodarowane: klientów indywidualnych i przedsi biorców? Po pierwsze uznaliêmy, e mimo istnienia na rynku kilku niez ych pakietów konkurencji, jest jeszcze spory potencja i nasza firma, optymalizujàc nowe produkty pod potrzeby klienta i wymagania agenta, mo e osiàgnàç relatywnie du y obrót. Drugà przyczynà wprowadzenia produktów Concordia Plus i Firma jest uzupe nienie strategii. Rozwijajàc dalej obecne nasze sektory specjalistyczne (bankowoêç spó dzielcza, rolnictwo, gminy, koêció, szkolnictwo), do osiàgni cia znaczàcego skoku obrotów konieczne jest wejêcie w rynek ubezpieczeƒ powszechnych dla przys owiowego Kowalskiego i dla typowej Êredniej firmy. Konsultacje z agentami i pracownikami Oddzia ów pozwoli y na dok adne zdefiniowanie oczekiwaƒ klientów. Potwierdzi y je równie obserwacje rynku oraz oferty konkurencji. Pokaza y one, e klienci ch tniej wybierajà spoêród ró norodnych produktów i us ug oferowanych na rynku te, które zapewniajà im rozwiàzania kompleksowe, np. w formie pakietów. Co wyró nia te pakiety wêród oferty rynkowej? Oba pakiety dajà kompleksowà ochron grupom docelowym. Concordia Plus jest skierowany do klientów indywidualnych. Concordia Firma - do ma ych i Êrednich przedsi biorców. W obu wypadkach oferujemy ubezpieczenie mienia, komunikacyjne, OC, NNW i na ycie. Po szczegó y odeêl mo e na nasze strony PodkreÊl jednak, e z pewnoêcià uciekliêmy konkurencji w àczajàc w zakres ochrony pakietu ubezpieczenia ochrony prawnej, kosztów wycofania produktu z rynku oraz ubezpieczenia zak óceƒ dzia alnoêci. Powoduje to, e zakres ubezpieczenia mo e byç indywidualnie skonstruowany dla ubezpieczonych podmiotów z uwzgl dnieniem specyfiki prowadzonej dzia alnoêci. Istnieje tak e mo liwoêç rozszerzania zakresu ochrony o wybrane klauzule, np. w ubezpieczeniu od ognia o klauzule reprezentantów, automatycznego pokrycia i rozmro enia. Liczne rozszerzenia istniejà w ubezpieczeniu OC m.in. OC pracodawcy, podwykonawców, czy OC za produkt. Sk adka minimalna niezb dna do zawarcia umowy w przypadku Firmy wynosi 300 z, natomiast dla pakietu Concordia Plus 150 z. Zni ki za bezszkodowoêç przypisano poszczególnym ryzykom, dzi ki temu szkoda z jednego ubezpieczenia nie ma wp ywu na zni ki w ca ym pakiecie. Istnieje mo liwoêç roz o enia sk adki na dwie lub cztery raty. Klienci i poêrednicy zwykle narzekajà na procedury zwiàzane z zawieraniem i odnawianiem umów, skomplikowane wnioski. Jak wy poradziliêcie sobie z tym problemem? Uproszczenie sposobu zawierania umowy to jedna z cech, która w sposób szczególny wyró nia nasze pakiety od konkurencji. OdstàpiliÊmy od zasady sporzàdzania zarówno wniosku ubezpieczeniowego i na jego podstawie polisy, wprowadzajàc jeden uniwersalny druk umowy ubezpieczenia, który jest jednoczeênie wnioskiem i polisà. Agent nie musi nosiç ze sobà licznych dokumentów, a jedynie dwustronicowy druk umowy ubezpieczenia i tekst przyst pnie napisanych OWU. Zaletà naszych pakietów jest mo liwoêç wyrównywania okresów ubezpieczenia. Kiedy klient posiada kilka polis o ró nym okresie ubezpieczenia agent mo e wyrównaç je jednà umowà ubezpieczenia. Czyli ró ne b dà terminy rozpocz cia ochrony ubezpieczeniowej, ale koniec okresu b dzie taki sam dla wszystkich ubezpieczanych ryzyk. Równie w ubezpieczeniach komunikacyjnych wprowadziliêmy uniwersalny druk w postaci wniosko-polisy. StworzyliÊmy grupy podwy szonego ryzyka oraz wyró niliêmy dwie grupy posiadaczy pojazdów Grupa Bezpieczni oraz Zawodowa, dla których przyj to odpowiednie zni ki np. dla ma eƒstw, których cz onkowie sà w wieku powy ej dwudziestu oêmiu lat, rolników, urz dników paƒstwowych i bankowców. Wszystkie te rozwiàzania sà efektem opracowania produktów wspólnie z agentami i pracownikami, b dàcymi najbli ej klienta, a wi c najbardziej znajàcymi ich preferencje i potrzeby. UBEZPIECZENIOWA GRUPA CONCORDIA W POLSCE: ZARZÑD: PREZES ZARZÑDU PIOTR NARLOCH CZ ONEK ZARZÑDU DR MARCIN KOTULSKI CONCORDIA WIELKOPOLSKA TUW Dzia a od 7 lutego 1997 roku. INWESTORZY STRATEGICZNI: Concordia Versicherung Holding AG, Vereinigte Hagelversicherung VvaG, Gospodarczy Bank Wielkopolski S.A. KAPITA ZAK ADOWY: 33,6 mln z. CONCORDIA CAPITAL S.A. Dzia a od 21 maja 2001 roku. G ÓWNI AKCJONARIUSZE: Concordia Versicherung Holding AG, Gospodarczy Bank Wielkopolski S.A. KAPITA AKCYJNY: 17,5 mln z.

13 STYCZE 2004 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE Oswajanie ustawy Okazuje si, i nowa ustawa o poêrednictwie ubezpieczeniowym, choç w wielu punktach niejasna i niespójna, nie rodzi te bardzo powa nych zagro eƒ dla rynku poêrednictwa ubezpieczeniowego. Pierwsze jej czytanie wywo ywa o najcz Êciej szok, ale po pewnym czasie okazywa o si, e mo na ustaw oswoiç. MARCIN Z. BRODA Marcin Z. Broda Ekspert ubezpieczeniowy zwiàzany z rynkiem od 1992 roku. Ma za sobà praktyk brokerskà, wspó pracowa równie z zak adami ubezpieczeƒ. Inicjator i za o yciel OGMA Sp. z o. o., firmy zajmujàcej si informacjà dla rynku ubezpieczeƒ, doradca du ych podmiotów gospodarczych. Jest autorem wielu artyku ów z zakresu zarzàdzania ryzykiem i ubezpieczeƒ, prowadzi szkolenia i konsultacje. Najwi cej zmian dotyczy o agentów ubezpieczeniowych. Wprowadzono bowiem zupe nie nowà, bardzo sztywnà (a bynajmniej z punktu widzenia dyrektywy niepotrzebnà) struktur tej grupy poêredników. Wymaga o to znacznych zmian w stosowanych dotychczas schematach organizacyjnych wielu agencji, a równie i zak adów ubezpieczeƒ. Wprowadzono te obowiàzek posiadania ubezpieczenia OC dla agentów, którzy prowadzà dzia alnoêç na rzecz wi cej ni jednego zak adu ubezpieczeƒ w tej samej grupie ubezpieczeƒ. Podobnie ustawa na o y a na zak ady ubezpieczeƒ wiele nowych, przede wszystkim administracyjnych, obowiàzków. Zg aszanie do rejestru zmian we wszystkich umowach agencyjnych, jak równie informowanie o nowozatrudnionych lub odchodzàcych osobach wykonujàcych czynnoêci agencyjne sà powa nymi wyzwaniami organizacyjnymi. Jedynie w przypadku brokerów ubezpieczeniowych nowa ustawa nie wprowadzi a fundamentalnych zmian. Doszlifowano jedynie stawiane im wymagania i potwierdzono zapisem ustawowym powinnoêci wobec klienta. Wywo ujàca, ze wzgl du na swój finansowy wymiar, najwi cej Êrodowiskowych komentarzy, sprawa minimalnej sumy gwarancyjnej OC zawodowego nie mo e byç traktowana jako zmiana fundamentalna, bo od co najmniej 1995 roku wymaga a wszak uregulowania. AGENT UBEZPIECZENIOWY Dla agentów ubezpieczeniowych najwi kszà trudnoêcià by o zrozumienie nowej struktury oraz dostosowanie si do jej sztywnych i rygorystycznych wymagaƒ. Mniejsza o to, komu zale a o na takiej w aênie regulacji, ale niemniej sta a si ona faktem. W tej chwili mo e teoretycznie funkcjonowaç tylko dwustopniowa struktura oparta na agencie przedsi biorcy, który zawar z zak adem ubezpieczeƒ umow agencyjnà oraz OWCY osobie wykonujàcej czynnoêci agencyjne na rzecz agenta. Ka da inna, w tym w szczególnoêci wielopoziomowa struktura, musi wykorzystywaç ten schemat. W praktyce, w przypadku struktur wielopoziomowych, jedynie system rozliczeƒ, w przeciwieƒstwie do powiàzaƒ prawnych, mo e odzwierciedlaç jej charakter. Na podobnej zasadzie rozdzia u struktury prawnej i cz Êciowo finansowej mo na zresztà zbudowaç ma à multiagencj bez potrzeby p acenia za OC. W przypadku na przyk ad pi ciu osób, ka da z nich mo e po prostu zawrzeç wy àcznà umow agencyjnà z wybranym, innym dla ka dej osoby, ubezpieczycielem i jednoczeênie umowy o wykonywanie czynno- Êci agencyjnych na jej rzecz z pozosta à czwórkà. W ten sposób ka da z tych pi ciu osób mo e zupe nie legalnie sprzedawaç produkty pi ciu firm (raz jako agent, czterokrotnie jako OWCA) bez ponoszenia kosztu ubezpieczenia. Najwi kszym problemem, dyskutowanym ywo do ostatnich dni przed wejêciem w ycie ustawy, a istotnym równie dla przedstawionych powy ej schematów, by a kwestia rozliczeƒ pomi dzy agentem ubezpieczeniowym a OWCÑ. Chodzi o oczywiêcie o kwestie podatkowe i zwiàzane z tym obcià enia àcznie z rozpatrywaniem, czy umow t nale y opodatkowaç podatkiem VAT, czy nie. Na szcz Êcie pojawi a si w tym wzgl dzie jednoznaczna interpretacja Ministerstwa Finansów, stwierdzajàca wyraênie, i PoÊrednictwo ubezpieczeniowe Êwiadczone przez osob fizycznà na podstawie umowy, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o poêrednictwie ubezpieczeniowym (Dz. U. Nr 124, poz. 1154) jest zwolnione od podatku od towarów i us ug, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i us ug oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z póên. zm.) i poz. 9 za àcznika nr 2 do tej ustawy oraz par. 67 pkt 5 lit. a rozporzàdzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i us ug oraz o podatku akcyzowym (Dz. U z póên. zm). 1 PAMI TAJ! Od dnia 15 stycznia 2005 r. minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC brokerów i multiagentów b dzie wynosi a 1 mln euro w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki sà obj te umowà ubezpieczenia OC oraz 1,5 mln euro w odniesieniu do wszystkich takich zdarzeƒ. 13

14 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE MIESI CZNIK UBEZPIECZENIOWY W dotychczasowej ustawie ubezpieczeniowej regulacje poêwi cone poêrednictwu ubezpieczeniowemu zajmowa y oko o 10 tysi cy znaków i obejmowa y bodaj 13 artyku ów. Nowa regulacja zajmuje ponad 46 tysi cy znaków i 53 artyku y. umowa agencyjna, której przedmiotem jest poêrednictwo ubezpieczeniowe umowa o prac, zlecenia, inna umowa cywilnoprawna Zak ad ubezpieczeƒ Agent ubezpieczeniowy AGENT UBEZPIECZENIOWY pe nomocnictwo do zawierania umów w imieniu zak adu ubezpieczeƒ (tylko je eli agent ma mieç prawo podpisu) (przedsi biorca, który zawar umow agencyjnà z zak adem ubezpieczeƒ i jest wpisany do rejestru agentów) dokument upowa niajàcy do dzia ania w imieniu agenta ubezpieczeniowego BROKER UBEZPIECZENIOWY Podobne do agentów problemy nie spotyka y brokerów, o ile tylko nie pracowali oni w tandemie broker spó ka agencyjna. W tym ostatnim bowiem przypadku musieli rozwiàzaç najcz Êciej problem pozostawania w zarzàdach spó ek brokerskiej i agencyjnej tych samych osób oraz oczywiêcie zwyk e problemy agencji. OWCA - osoba wykonujàca czynnoêci agencyjne (osoba fizyczna wykonujàca czynnoêci agencyjne na rzecz agenta; mo e prowadziç w asnà dzia alnoêç gospodarczà) kontakt z klientami, doprowadzenie do zawarcia umów, zawieranie umów ubezpieczenia, likwidacja szkód w imieniu zak adu ubezpieczeƒ Klient Klient Klient Dla samych brokerów (poza wspomnianà ju sprawà OC przede wszystkim w kontekêcie narzuconej przez ustaw o ubezpieczeniach obowiàzkowych winy umyêlnej i obowiàzujàcej od 15 stycznia 2005 roku sumy gwarancyjnej na poziomie 1,5 mln euro na wszystkie zdarzenia) najistotniejszym praktycznym problemem by o przygotowanie si do wype nienia wymagaƒ art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o poêrednictwie ubezpieczeniowym w brzmieniu: Art Broker ubezpieczeniowy jest obowiàzany: (...) 2) przed zawarciem umowy ubezpieczenia udzieliç na piêmie porady opartej na wszechstronnej i rzetelnej analizie dost pnych ofert ubezpieczenia, wystarczajàcej do opracowania rekomendacji najw aêciwszej umowy ubezpieczenia oraz pisemnie wyjaêniç podstawy, na których opiera si rekomendacja. Wielu brokerów ba o si, i b dà musieli przygotowywaç porównanie trzydziestu kilku ofert dla klienta, który ma do ubezpieczenia samochód, dwa pokoje i pi ç komputerów. Podobnie zresztà porównanie tylu ofert na ubezpieczenie du ego zak adu przemys owego by oby trudne. Jednak, pomimo pewnych uchybieƒ w jasnoêci sformu owania przepisu, jego dyspozycja jest oczywista. Jeszcze jaêniejsza jest zresztà dyspozycja unijna, na której nasz przepis zosta oparty. Otó zgodnie z tà dyspozycjà broker zobowiàzany jest do udzielania porady na podstawie analizy wystarczajàcej liczby dost pnych na rynku ofert, która pozwala mu, zgodnie z zasadami profesjonalnego dzia ania, na rekomendacj umowy ubezpieczenia najbardziej odpowiadajàcej potrzebom klienta. OczywiÊcie ze wzgl dów formalnych broker musi rekomendowaç na piêmie najw aêciwszà jego zdaniem dla klienta umow ubezpieczenia oraz na piêmie wykazaç, na podstawie jakich kryteriów taka rekomendacja zosta a wydana. Istotne b dà tutaj dwa problemy. Pierwszy to rozstrzygni cie, czym jest ta najw aêciwsza umowa ubezpieczenia, o której mówi cytowany artyku ustawy. Rzecz jest oczywi- Êcie trudna do zdefiniowania, ale mo na by wst pnie przyjàç, i dla wi kszoêci klientów b dzie ona oznaczaç najtaƒszà propozycj umowy ubezpieczenia poêród wszystkich propozycji spe niajàcych wymagania programu ubezpieczenia. Z kolei te wymagania, jakie postawiç mo emy propozycjom umów ubezpieczenia mo na podzieliç na trzy grupy: ➊ wymagania co do finansowej stabilnoêci zak adu ubezpieczeƒ, ➋ wymagania co do jakoêci us ug zak adu ubezpieczeƒ, ➌ wymagania co do okreêlonych indywidualnie dla danego klienta warunków ubezpieczenia. Same punkty sà chyba oczywiste, a wàtpliwo- Êci mo e budziç jedynie sposób ich pomiaru / oceny. Dla punktu pierwszego mo e to byç w asna lub zewn trzna skala oceny wiarygodnoêci finansowej ubezpieczyciela oparta 1) Za pismem Przemys awa Morysiaka, dyrektora Departamentu Instytucji Finansowych Ministerstwa Finansów, skierowanego do pani Iwony Tyszki, cz onka zarzàdu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia PoÊredników Ubezpieczeniowych i Finansowych, w odpowiedzi na jej zapytanie. 14

15 STYCZE 2004 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE na uznanych wskaênikach wyp acalnoêci i na bie àco aktualizowana. Trudniej oceniç jakoêç us ug zak adu ubezpieczeƒ. Pomocà mogà byç dane zewn trzne, takie jak liczba skarg na poszczególne zak ady ubezpieczeƒ publikowane przez KNUiFE lub Rzecznika Ubezpieczonych. Podstawowa jednak ocena powinna byç oparta na w asnych do- Êwiadczeniach brokera, mogàcych potwierdziç, i dany ubezpieczyciel rzetelnie wywiàzuje si z zawartych przez niego umów. I wreszcie trzeci punkt to spe nienie przez ubezpieczyciela wymagaƒ postawionych warunkom ubezpieczenia danego klienta. Warunki (w wielkim skrócie) nale y przy tym rozumieç zarówno jako obj cie ochronà okreêlonych przez brokera / klienta ryzyk, jak i niestosowanie okreêlonych przez brokera / klienta wy àczeƒ lub ograniczeƒ odpowiedzialnoêci. Wielkà, i chyba nawet niezb dnà, pomocà w przypadku mniejszych ryzyk, gdzie umowy nie sà w ca oêci negocjowane, b dà te gotowe, znów przygotowane przez samego brokera lub zakupione z zewnàtrz, szczegó owe porównania ogólnych warunków ubezpieczenia. Wszystkie trzy punkty trzeba opisaç (na przyk ad: jaki poziom pokrycia rezerw aktywami jest wymagany, jaki poziom skarg jest akceptowalny, jakie klauzule muszà byç w ofercie uwzgl dnione) oraz sprawdziç, jak w ich kontekêcie wyglàdajà oferty poszczególnych ubezpieczycieli. us ug nie trzeba prosiç o szczegó owà ofert ich propozycje i tak musia yby byç odrzucone. Podobnie nie trzeba b dzie prosiç o propozycje zak adów, które nie prowadzà dzia alnoêci w danym zakresie ryzyk. PODSUMOWANIE Ostatecznie okazuje si, i nowa ustawa o poêrednictwie ubezpieczeniowym, choç w wielu punktach niejasna i niespójna, nie rodzi te bardzo powa nych zagro eƒ dla rynku poêrednictwa ubezpieczeniowego. Pierwsze jej czytanie wywo ywa o najcz Êciej szok, ale po pewnym czasie okazywa o si, e mo na ustaw oswoiç. W pewnym sensie pomaga o te poêrednikom Ministerstwo Finansów, przygotowujàc Prowizja 50% 40% 35% rozporzàdzenia wykonawcze do ustawy, tak by poêrednicy mo liwie najmniej odczuli zmiany. Nie ustrze ono si i tutaj b dów, ale przynajmniej wysi ki w tym zakresie by y wyraênie widoczne. W tej chwili nadszed czas na KNUiFE, która poprzez kontrole u brokerów bezpo- Êrednio, u agentów poprzez zak ady ubezpieczeƒ b dzie dalej kszta towa a interpretacje ustawy oraz w oparciu o nià formowa a rynek poêrednictwa. Miejmy jednak nadziej, e przynajmniej cz Êç budzàcych najwi ksze wàtpliwoêci zapisów nie tylko uzyska rynkowà interpretacj w oparciu o stosowanà praktyk, ale równie dla czystoêci i bezpieczeƒstwa ca oêci obrotu zostanie w nowelizacji poprawiona mo liwie najszybciej. WIELOPOZIOMOWA STRUKTURA AGENCYJNA W NOWYM PRAWIE UBEZPIECZENIOWYM OWCA Zak ad ubezpieczeƒ Agent ubezpieczeniowy OWCA Niejako przy okazji oceny ofert mo na rozwiàzaç te problem analizy dost pnych ofert ubezpieczenia. Oczywiste jest bowiem, e zak adów, które nie spe niajà wymagaƒ finansowych lub wymagaƒ co do jakoêci 30% OWCA OWCA OWCA OWCA OWCA OWCA OWCA zale noêci finansowe powiàzania prawne Trzeba zmieniç prawo Wobec zdumiewajàcej, sprzecznej z praktykà krajowego rynku ubezpieczeƒ i mi dzynarodowych rynków reasekuracyjnych, treêci przepisów ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiàzkowych... (etc), która nie zezwala zak adom ubezpieczeƒ na wy àczenie z zakresu pokrycia standardowych wy àczeƒ, w szczególnoêci winy umyêlnej, dzia ajàcy w Polsce niezale ni poêrednicy (brokerzy i tzw. multiagenci) stan li w obliczu ogromnych trudnoêci w wype nieniu obowiàzku ubezpieczenia OC zawodowej. Zak ady ubezpieczeƒ nie sà sk onne do oferowania ochrony w tak szerokim zakresie, a te, które deklarujà ch ç przyj cia tego ryzyka, wyceniajà je bardzo wysoko. W tej sytuacji organizacje samorzàdu brokerów podj y si zadania wynegocjowania z powo anym przez kilka zak adów poolem ubezpieczeniowym ubezpieczenia w formule grupowej, dopuszczajàcej dobrowolny udzia podmiotów brokerskich w programie. Sytuacja stanie si jeszcze trudniejsza za rok, gdy obowiàzywaç nas b dà unijne limity. Stàd potrzeba zmiany niefortunnego przepisu, o którà zarówno Izba Brokerów, jak i Stowarzyszenie b dà zabiegaç wraz z innymi podmiotami rynku. Z uwagi na wysokie limity odpowiedzialnoêci, które zacznà obowiàzywaç od 15 stycznia 2005 r., przewidujemy potrzeb kontynuacji funkcjonowania zorganizowanej formy ubezpieczenia OC brokerów po tej dacie. TOMASZ MINTOFT-CZY, prezes Stowarzyszenia Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych 15

16 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE MIESI CZNIK UBEZPIECZENIOWY Umowa ubezpieczenia w kodeksie cywilnym Nowelizacja kodeksu cywilnego nie wzbudzi a dotàd zainteresowania Êrodowisk ubezpieczeniowych. Dyskutuje si szeroko o wielu dalece mniej istotnych wàtkach nowych regulacji, zaê o przepisach o umowie ubezpieczenia rzadko i niezbyt ch tnie. Czas przerwaç milczenie i zag biç si w meandry nowych przepisów kodeksu cywilnego. MARCIN ORLICKI Nowa ustawa o dzia alnoêci ubezpieczeniowej wprowadza doêç zaskakujàcà zmian w treêci art. 384 kodeksu cywilnego. W przepisie tym dodany zostaje 5, który stanowi, e w przypadku umowy ubezpieczenia przepisy niniejszego tytu u stosuje si do stron umowy, tak e gdy ubezpieczajàcy nie jest konsumentem. Pod poj ciem niniejszy tytu kryje si Tytu III Ogólne przepisy o zobowiàzaniach umownych Ksi gi trzeciej Zobowiàzania. Tak wi c wszelkie przepisy zawarte w wymienionym tytule, które faworyzujà konsumenta w stosunkach prawnych àczàcych go z przedsi biorcà odnoszà si do ka dego ubezpieczajàcego, bez wzgl du na to, czy wed ug kodeksowej definicji jest on konsumentem, czy te nie. Dotyczy to kwestii wzorców umownych (które w ubezpieczeniach przyjmujà kszta t ogólnych warunków ubezpieczenia) zasad ich dor czania, wyk adni postanowieƒ niejednoznacznych, w szczególnoêci zaê nieuczciwych postanowieƒ umownych nie uzgodnionych indywidualnie z konsumentem. Paradoksalnie okazaç si mo e, e ogromne rozszerzenie kr gu podmiotów, którym przys uguje ochrona konsumencka, prowadzi do obni enia standardu ochrony tych, którzy sà wobec zak adów ubezpieczeƒ s abi i bezradni konsumentów w aênie. Brak jest chyba powodów, dla których przedsi biorcy powinni byç lepiej chronieni w kontaktach z zak adem ubezpieczeƒ, a mogà byç chronieni gorzej, gdy zawierajà kontrakt z bankiem czy innà gigantycznà mi dzynarodowà korporacjà. Dodaç nale y, e ochrona konsumencka oferowana przedsi biorcom zawierajàcym umowy ubezpieczenia okazaç si mo e cz sto ca kowicie iluzoryczna, bowiem Êrodki tej ochrony stworzone zosta y wed ug potrzeb konsumenta i na jego miar. NIC NIE ZMIENI O SI W KWESTII DOSTARCZANIA OWU KLIENTOWI Art kc po nowelizacji nak ada na zak ady ubezpieczeƒ obowiàzek dor czenia ubezpieczajàcemu tekstu ogólnych warunków ubezpieczenia przed zawarciem umowy. Co do istoty obowiàzek ten pokrywa si z tym, który wyra ony zosta w art kc. OdmiennoÊç brzmienia obu przepisów nie uprawnia do wysnuwania wniosków o istotnych ró nicach w ich treêci. Niewiele, bowiem znaczy to, e w art kc ustawodawca nakazuje dor czaç wzory umów przy zawarciu umowy, zaê w art kc przed zawarciem umowy, skoro nie zosta okreêlony czas przed zawarciem umowy ubezpieczenia, kiedy ogólne warunki powinny byç dor czone. Mo na byç pewnym, e nowy przepis nie zmieni w najmniejszym stopniu praktyki dor czania ogólnych warunków przy zawieraniu umowy. Nie jest do koƒca wszak e jasny cel, który przyêwieca ustawodawcy, gdy tworzy on art kc w nowym brzmieniu. Przepis ten nie wnosi niczego nowego ani w sferze obowiàzków zak adów ubezpieczeƒ, ani te w kwestii sankcjonowania ich wykonania. Z pewnoêcià nie jest powodem tworzenia nowej treêci art kc ch ç szczególnej ochrony interesów przedsi biorców w umowach ubezpieczenia. Wszelkie bowiem przepisy chroniàce konsumentów odnosiç si b dà zgodnie z opisanà wy ej, nowà treêcià art kc równie do umów ubezpieczenia, w których ubezpieczajàcy nie jest konsumentem. Dr Marcin Orlicki jest adiunktem w Katedrze Prawa Cywilnego, Handlowego i Ubezpieczeniowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, radcà prawnym i autorem kilkunastu opracowaƒ z zakresu prawa cywilnego i ubezpieczeniowego. UBEZPIECZAJÑCY MA OTRZYMAå OKREÂLONE INFORMACJE W art kc okreêlone zosta y treêci, które powinny byç zawarte w ka dych ogólnych warunkach ubezpieczenia. Przepis ten w za o eniu stanowiç ma implementacj art. 31 dyrektywy 92/96/EWG i art. 31 dyrektywy 92/49/EWG. Nale y zauwa yç jednak, e wymienione dyrektywy mówià o koniecznoêci na o enia na zak ady ubezpieczeƒ obowiàzku dostarczenia ubezpieczajàcemu przed zawarciem umowy ubezpieczenia okreêlonych informacji, a nie okreêlajà treêci ogólnych warunków ubezpieczenia. Nale y ponadto zauwa yç, e art kc nie implementuje w pe ni wymienionych przepisów dyrektyw, bowiem pozostawia poza spektrum swego oddzia ywania wszelkie umowy ubezpieczenia, które nie sà zawierane przy u yciu ogólnych warunków ubezpieczenia. Tymczasem ustawodawca europejski wymaga od paƒstw cz onkowskich, aby i w takim wypadku ubezpieczajàcy mia zagwarantowanà mo liwoêç zapoznania si z wszystkimi wymienionymi w dyrektywach informacjami. 16

17 STYCZE 2004 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE Oooo! Nareszcie dotar y OWU do mojej polisy. OWU Co ciekawe, w art kc ustawodawca pos u y si sformu owaniem, które w znacznie lepszy sposób chroni interesy ubezpieczajàcych. Zamiast okreêlaç treêç ogólnych warunków ubezpieczenia, ustawodawca stwierdzi jakie informacje majà byç udzielone ubezpieczajàcemu. Przy czym nale y podkreêliç, e przepis art dotyczy wy àcznie ubezpieczajàcych, którzy sà osobami fizycznymi. Chodzi w tym wypadku o sposób i tryb rozpatrywania skarg i za aleƒ, a tak e organ w aêciwy do ich rozpatrzenia. Wadà tego przepisu jest brak okreêlenia czasu, w którym informacje majà byç udzielone. Poza tym, w art in fine kc wprowadzona zosta a zasada, która nie by a wyra ona w dotychczasowym ustawodawstwie. Zgodnie z nià obowiàzek informacyjny na o- ony na zak ad ubezpieczeƒ w art kc nie musi byç realizowany, jeêli umowa ubezpieczenia zawierana jest w drodze rokowaƒ. Warto te zwróciç uwag, e art kc wskazuje sankcj, która nast puje, gdy zak ad ubezpieczeƒ nie wywià e si z obowiàzku przedstawienia ubezpieczajàcemu w formie pisemnej ró nic mi dzy postanowieniami umowy a ogólnymi warunkami ubezpieczeƒ. Przepis mówi o rygorze niewa noêci. Nie jest do koƒca jasne, czego ów rygor dotyczy i jakie ma w istocie znaczenie. ZASADY ODSTÑPIENIA I WYPOWIEDZENIA UMOWY NIE MUSZÑ BYå ZAWARTE W OWU W art kc zawarta zosta a treêç podobna do tej, która dotychczas zamieszczona by a w art. 6 ust. 3 ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej z roku Zasadnicza ró nica mi dzy wymienionymi przepisami polega na tym, e przed nowelizacjà ustawodawca nak ada na zak ady ubezpieczeƒ obowiàzek zamieszczenia w ogólnych warunkach ubezpieczenia stosownego postanowienia dotyczàcego kwestii mo liwoêci odstàpienia przez ubezpieczajàcego od umowy ubezpieczenia, zaê po nowelizacji mo liwoêç odstàpienia i zasady jego dokonywania wynikajà bezpoêrednio z kodeksu cywilnego. Drugà istotnà ró nicà pomi dzy dotychczasowym i nowym stanem prawnym jest zmiana kryterium, wed ug którego okreêla si d ugoêç okresu, w którym mo liwe jest odstàpienie od umowy ubezpieczenia. Dotychczas termin trzydziestodniowy zastrze ony by dla osób fizycznych, zaê termin siedmiodniowy dla osób prawnych. Po nowelizacji okreêlony zosta termin ogólny 30 dni, zaê przedsi biorcy korzystajà z terminu siedmiodniowego. Tak wi c obecnie ka da osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, nie posiadajàca osobowoêci prawnej, której przepisy przyznajà zdolnoêç prawnà (o której traktuje art. 33 (1) 1 kc), prowadzàce we w asnym imieniu dzia alnoêç gospodarczà lub zawodowà (art. 43 (1) kc) chronione sà w w szym zakresie ni podobne podmioty, które wszak e dzia alnoêci gospodarczej lub zawodowej nie prowadzà. ODSZKODOWANIA I ÂWIADCZENIA STA Y SI SZYBCIEJ WYMAGALNE Istotna zmiana dokonana zosta a w treêci art kc. Dotychczasowa regulacja zak ada a, e je eli niemo liwym okaza o si wyjaênienie okolicznoêci koniecznych do ustalenia odpowiedzialnoêci zak adu ubezpieczeƒ albo wysokoêci Êwiadczenia w terminie 30 dni liczàc od daty otrzymania przez zak ad zawiadomienia o wypadku (lub w innym terminie jeêli strony si tak umówi y), wówczas Êwiadczenie powinno byç spe nione w ciàgu czternastu dni od wyjaênienia tych okolicznoêci. Jednak e bezspornà cz Êç Êwiadczenia zak ad powinien spe niç w terminie przewidzianym w art kc (tj. w terminie 30 dni lub innym umówionym). Nowa regulacja przewiduje, e w razie niemo noêci ustalenia odpowiedzialnoêci zak adu albo wysokoêci Êwiadczenia w terminie kodeksowym lub umownym, Êwiadczenie powinno byç spe nione w ciàgu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu nale ytej starannoêci wyjaênienie tych okolicznoêci by o mo liwe. Jednak e bezspornà cz Êç Êwiadczenia zak ad ubezpieczeƒ powinien spe niç w terminie przewidzianym w 1. Art w nowym brzmieniu przyjmuje wi c, e Êwiadczenie pieni ne zak adu ubezpieczeƒ winno byç spe nione w ciàgu 14 dni liczàc od dnia, w którym mo liwe by o wyjaênienie okolicznoêci istotnych dla kwestii odpowiedzialnoêci ubezpieczyciela. Nie jest przy tym istotne (tak jak to by o w art kc sprzed nowelizacji), kiedy owe okolicznoêci zosta y rzeczywiêcie wyja- Ênione. Liczy si tylko mo liwoêç wyjaênienia okolicznoêci w danym czasie. Opisywana zmiana faworyzuje wierzycieli zak adów ubezpieczeƒ, sprawia bowiem, e ubezpieczeniowe Êwiadczenia pieni ne b dà zwykle szybciej wymagalne. Moment, w którym mo liwe sta o si wyjaênienie okolicznoêci istotnych dla odpowiedzialnoêci ubezpieczyciela nigdy nie nast puje póêniej ni chwila, w której wyjaênienie okolicznoêci faktycznie si dokona o. NOWA KONSTRUKCJA WYPADKU UBEZPIECZENIOWEGO W UBEZPIECZENIACH ODPOWIEDZIALNOÂCI CYWILNEJ Nowelizacja art. 822 kc dotyczy m.in. konstrukcji wypadku ubezpieczeniowego w ubezpieczeniu odpowiedzialnoêci cywilnej, w szczególnoêci w aspekcie czasu jego wystàpienia. Z lektury art kc wynika, e wypadkiem ubezpieczeniowym (nazywanym w ca ym tytule XXVII kodeksu cywilnego wypadkiem) mo e byç (je eli strony tak postanowi y) zdarzenie, które mia o miejsce przed zawarciem umowy ubezpieczenia, gdy szkody b dàce jego nast pstwem powsta y, zosta y ujawnione lub zg oszone w okresie ubezpieczenia. 17

18 TEMAT MIESIÑCA NOWE PRAWO UBEZPIECZENIOWE MIESI CZNIK UBEZPIECZENIOWY Taka redakcja przepisu prowadzi do istotnych trudnoêci interpretacyjnych. JeÊli uznaç, e wypadek ubezpieczeniowy zajêç mo e przed zawarciem umowy ubezpieczenia, znaczy to, e obj ty ubezpieczeniem zosta okres przed zawarciem umowy, a to z kolei skutkuje koniecznoêcià rozwa enia stosowania art. 806 kc, który przewiduje szczególne wymogi dla stron, które chcà objàç ubezpieczeniem okres poprzedzajàcy zawarcie umowy. Je eli przyjàç twierdzenie, e zdarzenia b dàce przyczynà póêniejszego powstania szkody, a majàce miejsce przed zawarciem umowy ubezpieczenia sà w istocie wypadkami ubezpieczeniowymi, to bez odpowiedzi pozostaje pytanie, czym jest powstanie szkody wynik ej z tak pojmowanego wypadku ubezpieczeniowego, ujawnienie tej szkody czy te jej zg oszenie. Zdarzenia te majà miejsce w czasie trwania okresu ubezpieczenia, lecz nie sà okreêlane przez ustawodawc mianem wypadku ubezpieczeniowego (wypadkiem tym jest bowiem wed ug art kc zdarzenie, które mia o miejsce przed zawarciem umowy). Wreszcie nale y zapytaç co oznacza stwierdzenie, e skutki wypadku ubezpieczeniowego nie by y znane adnej ze stron, pomimo zachowania przez strony nale ytej starannoêci. Czy oznacza to, e sam fakt zajêcia wypadku ubezpieczeniowego wiadomy by stronom, lecz nie by o ca kiem jasne, jak wielka wynik a zeƒ szkoda; czy mo e chodzi o to, e nie wiadomo, czy poszkodowany zdecyduje si na zg oszenie lub dochodzenie na drodze sàdowej swych roszczeƒ odszkodowawczych. Wszystkie te pytania pozostajà w znowelizowanych przepisach bez odpowiedzi. ODSZKODOWANIE MO E BYå WY SZE OD PONIESIONEJ SZKODY TreÊç art. 824 (1) 1 kc jest odpowiednikiem art. 8 ust. 1 ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej z roku Nale y z zadowoleniem stwierdziç, e nowy przepis w odró nieniu od swego poprzednika jest wewn trznie spójny i poprawny pod wzgl dem logicznym. Art. 8 ust. 1 ustawy z 1990 roku g osi, e odszkodowanie z tytu u ubezpieczenia majàtkowego nie mo e byç wy sze od poniesionej szkody, chyba e umowa stanowi inaczej. NiespójnoÊç tego przepisu polega a na tym, e odszkodowanie jest wszak naprawieniem szkody, nie mo e przeto nigdy byç od niej wy sze. W cz Êci przewy szajàcej szkod tak wyp acone Êwiadczenie traci charakter odszkodowania. Próbujàc nadaç omawianemu przepisowi rozsàdnà treêç i naprawiç skutki niekonsekwencji ustawodawcy, doszukiwano si mo liwoêci wielorakiego rozumienia poj cia szkody innego na gruncie ogólnych regu prawa cywilnego i innego w szczególnych przypadkach kontraktów ubezpieczeniowych. Karko omne próby racjonalnej interpretacji omawianego przepisu by y w istocie wezwaniami o jak najszybszà jego zmian. Taka zmiana nastàpi a i jest to z pewnoêcià powodem do radoêci dla wszystkich, którzy jà postulowali. Ustawodawca wyeliminowa niespójnoêç, o której by a wy ej mowa. W nowym brzmieniu przepisu mowa jest o sumie pieni nej wyp aconej przez zak ad ubezpieczeƒ z tytu u ubezpieczenia, która nie mo e byç wy sza od poniesionej szkody, o ile nie umówiono si inaczej. W ten sposób prawid owo uregulowano z jednej strony ogólnà zasad odszkodowania obowiàzujàcà w ubezpieczeniach majàtkowych (g oszàcà, e Êwiadczenie z ubezpieczenia majàtkowego jest w istocie odszkodowaniem i dlatego nie mo e byç wy sze od poniesionej szkody), z drugiej zaê strony dopuszczalny wyjàtek od tej zasady w postaci ubezpieczenia w wartoêci nowej. ODSZKODOWANIE ZA MAJÑTEK UBEZPIECZONY W KILKU TOWARZYSTWACH, NIE MO E PRZEKROCZYå WARTOÂCI MAJÑTKU Ostatnia zmiana w przepisach kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia dotyczy kwestii tzw. ubezpieczenia wielokrotnego. Miesięcznik Ubezpieczeniowy Przed nowelizacjà materia ta regulowana by a poprzez art. 8 ust. 2 ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej z roku Dodany do kodeksu cywilnego art. 824 (1) 2 okreêla skutki ubezpieczenia wielokrotnego w sposób znacznie bardziej precyzyjny ni wskazany wy ej przepis ustawy o dzia alnoêci ubezpieczeniowej. Wed ug nowej regulacji, je eli ten sam przedmiot ubezpieczenia (którym jest okreêlony interes majàtkowy ubezpieczonego) w tym samym czasie jest ubezpieczony od tego samego ryzyka (to znaczy od zajêcia wypadku ubezpieczeniowego tego samego rodzaju) w dwóch lub wi cej zak adach ubezpieczeƒ na sumy, które àcznie przewy szajà jego wartoêç ubezpieczeniowà, wówczas ka dy z zak adów ubezpieczeƒ odpowiada do wysokoêci szkody w takim stosunku, w jakim przyj ta przez niego suma ubezpieczenia pozostaje do àcznych sum wynikajàcych z podwójnego lub wielokrotnego ubezpieczenia. Dzi ki jasnemu okreêleniu zasad proporcjonalnej odpowiedzialnoêci istnieje podstawa prawna dla odmowy przez zak ad ubezpieczeƒ zap aty odszkodowania w wymiarze wi kszym ni wynikajàcy z przedstawionej proporcji, jak równie podstawa dla ewentualnych roszczeƒ regresowych zak adu ubezpieczeƒ, który wyp aci wi cej ni wynika o to z tej proporcji. Dodaç nale y, e art. 824 (1) kc stanowi najbardziej udanà cz Êç przeprowadzonej przez ustawodawc cz Êciowej reformy przepisów o umowie ubezpieczenia. Zawarte w nim normy by y bowiem od dawna oczekiwane przez praktyk ubezpieczeniowà, zaê ich uj cie w nowych przepisach dokonane zosta o w sposób w aêciwy. prenumerata do koƒca 2004 r. Szczegó y na stronie 5 i 6 oraz tylko99z oferta wa na do 25 lutego 2004 netto 18

19

20

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Dziennik Ustaw Nr 16 1954 Poz. 84 84 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r.

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r. Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 175 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 5 lutego 2008 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie s u by funkcjonariuszy Stra y Granicznej w kontyngencie Stra y Granicznej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 31 marca 2003 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 31 marca 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 56 3690 Poz. 502 i 503 6. Posiedzeniu Rady przewodniczy Przewodniczàcy lub zast pca Przewodniczàcego. 7. 1. W sprawach nale àcych do jej zadaƒ Rada rozpatruje sprawy i podejmuje uchwa

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów Ogólne bezpieczeƒstwo produktów !?! PRODUKT to rzecz ruchoma: nowa lub u ywana, naprawiana lub regenerowana, przeznaczona do u ytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieƒstwo, e mo e byç

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 9 lipca 2003 r.

USTAWA. z dnia 9 lipca 2003 r. Rozdzia I Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa reguluje zasady zatrudniania pracowników tymczasowych przez pracodawc b dàcego agencjà pracy tymczasowej oraz zasady kierowania 1608 USTAWA z dnia 9 lipca 2003

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 22 sierpnia 2002 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 22 sierpnia 2002 r. 1246 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 22 sierpnia 2002 r. w sprawie badaƒ psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegajàcych si lub posiadajàcych prawo do wykonywania lub kierowania dzia alnoêcià

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 52 4681 Poz. 421 421 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie sta u adaptacyjnego i testu umiej tnoêci w toku post powania o uznanie kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

odszkodowania i innych świadczeń:

odszkodowania i innych świadczeń: Aneks nr 1 do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Pojazdów Mechanicznych od Utraty, Zniszczenia lub Uszkodzenia (Autocasco-Diler) należących do Klientów Indywidualnych oraz Małych i Średnich Przedsiębiorców,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 24 sierpnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 24 sierpnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 135 9756 Poz. 1112 1112 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 24 sierpnia 2009 r. w sprawie przyznawania i wyp aty Êwiadczeƒ z Funduszu Gwarantowanych Âwiadczeƒ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ Warszawa kwiecień 2013 Przyjęty na XXV Walnym Zgromadzeniu ZBP w dniu 18 kwietnia 2013 r. 1. Komisja Etyki Bankowej, zwana dalej Komisją, działa przy Związku Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 34 2523 Poz. 408 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ. z dnia 4 kwietnia 2001 r.

Dziennik Ustaw Nr 34 2523 Poz. 408 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ. z dnia 4 kwietnia 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 34 2523 Poz. 408 408 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie trybu post powania w sprawie rejestracji uk adów zbiorowych pracy, prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Warszawa, 11 kwietnia 2016 roku Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia w sprawie przyjęcia porządku obrad Zwyczajne Walne Zgromadzenie przyjmuje następujący porządek obrad: 1. Otwarcie Zgromadzenia,

Bardziej szczegółowo

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku.

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku. REGULAMIN PROGRAMU OPCJI MENEDŻERSKICH W SPÓŁCE POD FIRMĄ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE W LATACH 2016-2018 1. Ilekroć w niniejszym Regulaminie mowa o: 1) Akcjach rozumie się przez to

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 135 10543 Poz. 1518 1518 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 7 listopada 2001 r. w sprawie informacji, jakie powinien zawieraç wniosek o przyrzeczenie podpisania Umowy DOKE, oraz

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i us ug oraz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 28 maja 2004 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 28 maja 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 123 8727 Poz. 1296 i 1297 1. 1. Procedur udzielania i odmowy udzielania wsparcia finansowego nowej inwestycji uruchamia z o enie kompletnego i prawid owo wype nionego wniosku, o którym

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 89 5994 Poz. 827 i 828 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 14 maja 2003 r.

Dziennik Ustaw Nr 89 5994 Poz. 827 i 828 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 14 maja 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 89 5994 Poz. 827 i 828 827 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 14 maja 2003 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie okreêlenia wzoru bankowego dokumentu p atniczego sk adek, do których

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

Regulamin przeprowadzania rokowań na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Gminy Wałbrzych

Regulamin przeprowadzania rokowań na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Gminy Wałbrzych Załącznik nr 2 do Zarządzenia nr 901/2012 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 19.11.2012 r. Regulamin przeprowadzania rokowań na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do składania oferty cenowej

Zaproszenie do składania oferty cenowej UZP Procedura udzielania zamówień publicznych Załącznik nr 4 Wersja: 2 Strona: 1 z 3 Zaproszenie do składania oferty cenowej Podstawa prawna: zgodnie z przepisem art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA INSPEKTORÓW DS. REJESTRACJI

INSTRUKCJA DLA INSPEKTORÓW DS. REJESTRACJI Katowice, dnia 13 sierpnia 2008r. INSTRUKCJA DLA INSPEKTORÓW DS. REJESTRACJI Wskazane dokumenty w kaŝdym punkcie uwzględniają pełnomocnictwo udzielone przez upowaŝnione osoby. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe będzie

Bardziej szczegółowo

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech REGULAMIN USŁUGI DOOR TO DOOR Usługa realizowana jest przez Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech Smorawiński i Andrzej Smorawiński spółkę jawną z siedzibą w Poznaniu, ul. Obornicka 235,

Bardziej szczegółowo

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Agnieszka Kowalska,,, Artur Kowalski Publikacja stanowi kompendium wiedzy na 2010 rok dotyczące

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 19 1311 Poz. 234 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 marca 2001 r.

Dziennik Ustaw Nr 19 1311 Poz. 234 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 marca 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 19 1311 Poz. 234 234 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie szczegó owych warunków prowadzenia dzia alnoêci w wolnych obszarach celnych i sk adach wolnoc owych,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r.

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r. Załącznik nr 17/XXXVIII/11 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 22.12.2011r. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 7. 1. Podatnicy zamierzajàcy wystawiaç i przesy- aç faktury w formie elektronicznej przed dniem 1 stycznia 2006 r. mogà stosowaç t form wystawiania faktur pod

Bardziej szczegółowo

Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców SPÓŁKA AKCYJNA. q 1. Nowego podmiotu q 2. KRS-W4. CzêœæA CORS

Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców SPÓŁKA AKCYJNA. q 1. Nowego podmiotu q 2. KRS-W4. CzêœæA CORS KRS-W4 CORS Centrum Ogólnopolskich Rejestrów Sądowych Sygnatura akt (wypełnia sąd) Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców SPÓŁKA AKCYJNA Formularz należy wypełnić w języku polskim,

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

Regulamin świadczenia usług prawnych drogą elektroniczną przez Kancelarię Doradcy Prawnego Monika Sobczyk - Moćkowska. 1

Regulamin świadczenia usług prawnych drogą elektroniczną przez Kancelarię Doradcy Prawnego Monika Sobczyk - Moćkowska. 1 Regulamin Regulamin świadczenia usług prawnych drogą elektroniczną przez Kancelarię Doradcy Prawnego Monika Sobczyk - Moćkowska. 1 Podstawę prawną regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną przez

Bardziej szczegółowo

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina Pieczątka Wnioskodawcy Nr sprawy: ROPS.II. (pieczątka Wnioskodawcy) (pieczątka instytucji przyjmującej wniosek) W N I O S E K o dofinansowanie robót budowlanych dotyczących ze środków Państwowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach Załącznik do Uchwały Nr 110/1326/2016 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 stycznia 2016 roku UMOWA SPRZEDAŻY NR 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości Znak sprawy: GP. 271.3.2014.AK ZAPYTANIE OFERTOWE Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości 1. ZAMAWIAJĄCY Zamawiający: Gmina Lubicz Adres: ul. Toruńska 21, 87-162 Lubicz telefon:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 wzór Formularza Oferty FORMULARZ OFERTY

Załącznik nr 1 wzór Formularza Oferty FORMULARZ OFERTY Załącznik nr 1 wzór Formularza Oferty FORMULARZ OFERTY w ramach postępowania o udzielenie zamówienia prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na wykonanie: Modernizacji zblokowanego urządzenia

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał XXIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia POLNORD S.A.

Projekty uchwał XXIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia POLNORD S.A. Projekty uchwał POLNORD S.A. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności Spółki za rok 2014 oraz zatwierdzenia sprawozdania finansowego Spółki za rok obrotowy 2014 Na podstawie art. 393

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy... w Kłobucku (pieczęć firmowa pracodawcy/przedsiębiorcy)

Powiatowy Urząd Pracy... w Kłobucku (pieczęć firmowa pracodawcy/przedsiębiorcy) Powiatowy Urząd Pracy... w Kłobucku (pieczęć firmowa pracodawcy/przedsiębiorcy) WNIOSEK O DOFINANSOWANIE WYNAGRODZENIA ZA ZATRUDNIENIE SKIEROWANEGO BEZROBOTNEGO, KTÓRY UKOŃCZYŁ 50 ROK ŻYCIA Na zasadach

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE ZASADY PRZYZNAWANIA REFUNDACJI CZĘŚCI KOSZTÓW PONIESIONYCH NA WYNAGRODZENIA, NAGRODY ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE SKIEROWANYCH BEZROBOTNYCH DO 30 ROKU ŻYCIA PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W JAWORZE

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAPROSZENIU DO SKŁADANIA OFERT NA PRZEDMIOT Aplikacja do projektowania konstrukcji budowlanych związanych z odnawialnymi źródłami energii

OGŁOSZENIE O ZAPROSZENIU DO SKŁADANIA OFERT NA PRZEDMIOT Aplikacja do projektowania konstrukcji budowlanych związanych z odnawialnymi źródłami energii OGŁOSZENIE O ZAPROSZENIU DO SKŁADANIA OFERT NA PRZEDMIOT Aplikacja do projektowania konstrukcji budowlanych związanych z odnawialnymi źródłami energii Ogłoszenie o zamówieniu nr 07/2015 Zamawiający: Tytuł

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie Zarządu Z.Ch. PERMEDIA S.A. siedzibą w Lublinie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy

Ogłoszenie Zarządu Z.Ch. PERMEDIA S.A. siedzibą w Lublinie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Ogłoszenie Zarządu Z.Ch. PERMEDIA S.A. siedzibą w Lublinie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy ZAKŁADY CHEMICZNE PERMEDIA S.A. w Lublinie. KRS 0000059588. Sąd Rejonowy w Lublinie,

Bardziej szczegółowo

..., dnia.. 1. Nazwa wnioskodawcy:. ... 2. Adres siedziby i miejsce prowadzenia działalności:... ...

..., dnia.. 1. Nazwa wnioskodawcy:. ... 2. Adres siedziby i miejsce prowadzenia działalności:... ... ... (pieczątka wnioskodawcy)..., dnia.. POWIATOWY URZĄD PRACY w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK O REFUNDACJĘ CZĘŚCI KOSZTÓW PONIESIONYCH NA WYNAGRODZENIA, NAGRODY ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE SKIEROWANYCH

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Witaj mi oêniku podró y, cieszymy si, e kupi eê nasze ubezpieczenie. Wiemy, e podczas swojej podró y chcesz si cieszyç wolnym czasem a bezpieczeƒstwo jest

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

ZWYCZAJNE WALNE ZGROMADZENIE AKCJONARIUSZY SPÓŁKI M4B S.A. ZWOŁANE NA DZIEŃ 27 czerwca 2014r.

ZWYCZAJNE WALNE ZGROMADZENIE AKCJONARIUSZY SPÓŁKI M4B S.A. ZWOŁANE NA DZIEŃ 27 czerwca 2014r. ZWYCZAJNE WALNE ZGROMADZENIE AKCJONARIUSZY SPÓŁKI M4B S.A. ZWOŁANE NA DZIEŃ 27 czerwca 2014r. WZÓR PEŁNOMOCNICTWA Ja, niżej podpisany, Akcjonariusz (osoba fizyczna) Imię i nazwisko... Nr i seria dowodu

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych

WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych Powiatowy Urząd Pracy w Wodzisławiu Śl. Wodzisław Śl., dnia... Znak sprawy.... WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych Na podstawie art. 42a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

UMOWA TRÓJSTRONNA nr.. O ORGANIZACJĘ PRAKTYKI. a...... (nazwa podmiotu)... (adres)...... (adres)

UMOWA TRÓJSTRONNA nr.. O ORGANIZACJĘ PRAKTYKI. a...... (nazwa podmiotu)... (adres)...... (adres) UMOWA TRÓJSTRONNA nr.. O ORGANIZACJĘ PRAKTYKI Zawarta dnia.. w Kielcach pomiędzy Izbą Gospodarcza Grono Targowe Kielce z siedzibą przy ulicy Zakładowej 1, 25-672 Kielce, NIP: 959-18-24-179 reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie w zakresie stosowanie Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect DOBRA PRAKTYKA WYJAŚNIENIE

Oświadczenie w zakresie stosowanie Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect DOBRA PRAKTYKA WYJAŚNIENIE Oświadczenie w zakresie stosowanie Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect DOBRA PRAKTYKA 1. Spółka powinna prowadzić przejrzystą i efektywną politykę informacyjną, zarówno z wykorzystaniem tradycyjnych

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Nr 9/XL/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 23.12.2014r Uchwała Nr 13/IX/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 30.12.2014r Polityka zmiennych składników

Bardziej szczegółowo

Bezpieczny wypoczynek w świetle Ustawy o usługach turystycznych. Katarzyna Hetman, Wielkopolska Izba Turystyczna

Bezpieczny wypoczynek w świetle Ustawy o usługach turystycznych. Katarzyna Hetman, Wielkopolska Izba Turystyczna Bezpieczny wypoczynek w świetle Ustawy o usługach turystycznych Katarzyna Hetman, Wielkopolska Izba Turystyczna 1 Podstawa prawna Ustawa o usługach turystycznych z dnia 29 sierpnia 1997 r. z późniejszymi

Bardziej szczegółowo

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA KRS-W20 Sygnatura akt (wypełnia sąd) CORS Centrum Ogólnopolskich Rejestrów Sądowych Krajowy Rejestr Sądowy Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W NIDZICY ul. Traugutta 23, 13 100 NIDZICA, 89 6250 130, fax. 89 6250 139, e-mail: olni@up.gov.pl

POWIATOWY URZĄD PRACY W NIDZICY ul. Traugutta 23, 13 100 NIDZICA, 89 6250 130, fax. 89 6250 139, e-mail: olni@up.gov.pl POWIATOWY URZĄD PRACY W NIDZICY ul. Traugutta 23, 13 100 NIDZICA, 89 6250 130, fax. 89 6250 139, e-mail: olni@up.gov.pl Projekt umowy szkoleniowej UMOWA SZKOLENIOWA NR. zawarta pomiędzy: Starostą Nidzickim,

Bardziej szczegółowo

Pomoc, o której mowa w tytule udzielana jest na podstawie:

Pomoc, o której mowa w tytule udzielana jest na podstawie: Powiatowy Urząd Pracy w Jarocinie ul. Zaciszna2,63-200 Jarocin Tel. 062 747 35 79, fax 062 747 73 88 e-mail:sekretariat@pup.jarocin.pl ZASADY OKRESLAJACE PRZYZNANIE DOFINANSOWANIA WYNAGRODZENIA, NAGRODY

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA USŁUGI PRZYZNANIE DODATKU AKTYWIZACYJNEGO

KARTA INFORMACYJNA USŁUGI PRZYZNANIE DODATKU AKTYWIZACYJNEGO URZĄD PRACY Węgierska 146, 33-300 Nowy Sącz, Tel. 0048 18 442-91-08, 442-91-10, 442-91-13, Fax.0048 18 442-99-84, e-mail: krno@praca.gov.pl http://www.sup.nowysacz.pl, NIP 734-102-42-70, REGON 492025071,

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 221 17391 Elektronicznie podpisany przez Mariusz Lachowski Data: 2009.12.24 21:05:01 +01'00' Poz. 1740 ov.pl 1740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA 1 1. Ta klauzula rozszerza umow

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

1/6 ZAŁ 1 (WNIOSEK DLA OSÓB FIZYCZNYCH PROWADZĄCYCH INDYWIDUALNĄ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ) WNIOSEK O RESTRUKTURYZACJĘ. Nazwisko panieńskie matki

1/6 ZAŁ 1 (WNIOSEK DLA OSÓB FIZYCZNYCH PROWADZĄCYCH INDYWIDUALNĄ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ) WNIOSEK O RESTRUKTURYZACJĘ. Nazwisko panieńskie matki 1/6 ZAŁ 1 (WNIOSEK DLA OSÓB FIZYCZNYCH PROWADZĄCYCH INDYWIDUALNĄ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ) WNIOSEK O RESTRUKTURYZACJĘ DANE OSOBOWE Os. fiz. prowadząca działalność gosp. Wypełniający Poręczyciel Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

K-31 Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób

K-31 Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób K-31 Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób Wydział/Jednostka prowadząca Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w Trzebnicy Wymagane dokumenty: 1. Wniosek o wydanie licencji na

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I

20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I 20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I 2 w Prospekcie 1. w Prospekcie ze strony Emitenta Pierwszy Polsko-Amerykaƒski Bank S.A. ul. Kordylewskiego 11 31-547 Kraków telefon: (0-12) 618-33-33 telefax:

Bardziej szczegółowo

Przyznanie dodatku aktywizacyjnego

Przyznanie dodatku aktywizacyjnego Rynek 1, 33-300 Nowy Sącz, tel. 0048 18 44-86-500, 443-53-08, fax. 0048 18 443-78-63, e-mail: urzad@nowysacz.pl, http://www.nowysacz.pl NIP: 734-001-67-07, REGON: 000640165, kod terytorialny GUS: 12 62

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie Zarząd Wawel Spółki Akcyjnej z siedzibą w Krakowie, przy ul. Władysława Warneńczyka 14, wpisanej do Rejestru

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o dofinansowanie ze środków PFRON projektów w ramach programu pn. Program wyrównywania róŝnić między regionami

WNIOSEK o dofinansowanie ze środków PFRON projektów w ramach programu pn. Program wyrównywania róŝnić między regionami Załącznik nr 3 do Procedur Wniosek złoŝono w...pfron w dniu... Nr sprawy: Wypełnia PFRON WNIOSEK o dofinansowanie ze środków PFRON projektów w ramach programu pn. Program wyrównywania róŝnić między regionami

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ POZWALAJĄCY NA WYKONYWANIE PRAWA GŁOSU PRZEZ PEŁNOMOCNIKA NA NADZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU CODEMEDIA S.A

FORMULARZ POZWALAJĄCY NA WYKONYWANIE PRAWA GŁOSU PRZEZ PEŁNOMOCNIKA NA NADZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU CODEMEDIA S.A FORMULARZ POZWALAJĄCY NA WYKONYWANIE PRAWA GŁOSU PRZEZ PEŁNOMOCNIKA NA NADZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE ZWOŁANYM NA DZIEŃ 2 SIERPNIA 2013 ROKU Niniejszy formularz przygotowany został

Bardziej szczegółowo

MONITOR POLSKI. Warszawa, dnia 14 lutego 2003 r. Nr 8

MONITOR POLSKI. Warszawa, dnia 14 lutego 2003 r. Nr 8 MONITOR POLSKI DZIENNIK URZ DOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 lutego 2003 r. Nr 8 TREÂå: Poz.: UMOWY MI DZYNARODOWE: 119 Umowa mi dzy Rzàdem Rzeczypospolitej Polskiej a Rzàdem Hongkongu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 stycznia 2004 r.

USTAWA. z dnia 22 stycznia 2004 r. 285 USTAWA z dnia 22 stycznia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujàcych kierownicze stanowiska paƒstwowe Art. 1. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji Płaci się łatwo kartą MasterCard

Regulamin promocji Płaci się łatwo kartą MasterCard Regulamin promocji Płaci się łatwo kartą MasterCard Poznań, październik 2015 r. SPIS TREŚCI Rozdział 1 Postanowienia ogólne... 2 Rozdział 2 Nagrody i sposób ich przyznania... 3 Rozdział 3 Reklamacje...

Bardziej szczegółowo

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.knf.gov.pl/o_nas/urzad_komisji/zamowienia_publiczne/zam_pub_pow/index.html Warszawa:

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 82/15 WÓJTA GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA. z dnia 21 lipca 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 82/15 WÓJTA GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA. z dnia 21 lipca 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 82/15 WÓJTA GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA w sprawie wprowadzenia regulaminu korzystania z systemu e-podatki w Urzędzie Gminy Wola Krzysztoporska Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 sierpnia 2006 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 sierpnia 2006 r. 1132 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 sierpnia 2006 r. w sprawie przekazywania gminom dotacji celowej na post powanie w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju

Bardziej szczegółowo

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą:

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą: Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2/2015 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 lutego 2015 r. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej w Szkole Podstawowej nr 1 im. Bohaterów

Bardziej szczegółowo

TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY. Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót

TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY. Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY Rozdział 1 Rozdział 2 Wzór umowy Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót R O Z D Z I A Ł 1 Wzór umowy WZÓR UMOWY U M O W A NR.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 1 października 2013 r. Poz. 783 UCHWAŁA ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 24 września 2013 r.

Warszawa, dnia 1 października 2013 r. Poz. 783 UCHWAŁA ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 24 września 2013 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 1 października 2013 r. Poz. 783 UCHWAŁA ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 24 września 2013 r. w sprawie regulaminu Zarządu

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ IMiT 2014 1 1. CELE PROGRAMU Program ma na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych artystów tańca oraz doskonalenie kadry pedagogicznej i badawczo-naukowej

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą U M O W A zawarta w dniu pomiędzy: Miejskim Centrum Medycznym Śródmieście sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Próchnika 11 reprezentowaną przez: zwanym dalej Zamawiający a zwanym w dalszej części umowy

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 12 759 Poz. 117 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 7 lutego 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 12 759 Poz. 117 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 7 lutego 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 12 759 Poz. 117 117 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania badaƒ lekarskich i psychologicznych w celu stwierdzenia istnienia

Bardziej szczegółowo

współfinansowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

współfinansowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego U M O W A nr RP -.. o dofinansowanie bezrobotnemu podjęcia działalności gospodarczej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych

USTAWA. z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych 1153 USTAWA z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych Rozdzia 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa okreêla organizacj nadzoru ubezpieczeniowego i emerytalnego

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ...

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ... ... (pieczęć wnioskodawcy) Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Gryficach W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 84 5374 Poz. 777 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 marca 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 84 5374 Poz. 777 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 marca 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 84 5374 Poz. 777 777 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 23 marca 2004 r. w sprawie Êrodków specjalnych utworzonych zgodnie z przepisami o specjalnych strefach ekonomicznych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

TARYFA SK ADEK ZA UBEZPIECZENIE - RODZINA

TARYFA SK ADEK ZA UBEZPIECZENIE - RODZINA TARYFA SK ADEK ZA UBEZPIECZENIE - RODZINA 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE Niniejsza taryfa ma zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych przez Polski Zwiàzek Motorowy Towarzystwo Ubezpieczeƒ Spó ka Akcyjna

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA NA YCIE Z UBEZPIECZENIOWYM FUNDUSZEM KAPITAŁOWYM MULTI PIN AEGON 2008 REGULAMIN FUNDUSZY

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA NA YCIE Z UBEZPIECZENIOWYM FUNDUSZEM KAPITAŁOWYM MULTI PIN AEGON 2008 REGULAMIN FUNDUSZY OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA NA YCIE Z UBEZPIECZENIOWYM FUNDUSZEM KAPITAŁOWYM MULTI PIN AEGON 2008 REGULAMIN FUNDUSZY REGULAMIN PORTFELA AKTYWNEJ ALOKACJI OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA NA YCIE Z UBEZPIECZENIOWYM

Bardziej szczegółowo

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE OKE Kraków 2012 Zadanie egzaminacyjne zostało opracowane

Bardziej szczegółowo

BPSP-322-2/13 Warszawa, dnia 22 marca 2013 r.

BPSP-322-2/13 Warszawa, dnia 22 marca 2013 r. BPSP-322-2/13 Warszawa, dnia 22 marca 2013 r. Do wszystkich Wykonawców: Numer sprawy: BPSP-322-2/13 Dotyczy: prowadzonego, w trybie przetargu nieograniczonego, postępowania o udzielenie zamówienia publicznego

Bardziej szczegółowo