BIULETYN Stowarzyszenia Mówiæ bez S³ów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIULETYN Stowarzyszenia Mówiæ bez S³ów"

Transkrypt

1 BIULETYN Stowarzyszenia Mówiæ bez S³ów nr 4(6)/2004 Drodzy Czytelnicy! Zdjêcie, które Pañstwo widzicie nie jest pomy³k¹ ani reklam¹ biura turystycznego. W takiej scenerii odby³o siê w padzierniku wiatowe spotkanie osób zwi¹zanych z AAC XI Miêdzynarodowa Konferencja ISAAC. Nasza kole- anka, Aldona Mysakowska- Witamy serdecznie w nowym roku szkolnym, który zapowiada siê bardzo pracowicie, ale i interesuj¹co dla osób zwi¹zanych z AAC. Wkrótce odbêd¹ siê drugie ogólnopolskie Warsztaty Stowarzyszenia, na których wielu z nas bêdzie mia³o mo liwoæ spotkaæ siê i wymieniæ dowiadczenia, a tak e nauczyæ siê czego nowego. Oczywicie, jak i poprzednim razem, planujemy wydaæ specjalny numer powiêcony Warsztatom. W tym numerze pierwsza czêæ zapowiadanej od dawna prezentacji metody PECS. Jest to adresowana g³ównie do dzieci autystycznych (ale nie tylko) propozycja bardzo ustrukturyzowanego sposobu nauki porozumiewania siê. Ma ona wiele zalet, o których wiêcej w artykule. Byæ mo e kto w Polsce ju j¹ stosuje. Jeli tak, prosimy o informacje. W czêci teoretycznej Alina Smyczek stara siê rozwi¹zaæ bardzo istotny dla nas problem: w jaki sposób zapisywaæ wypowiedzi u ytkowników systemów AAC. Coraz wiêcej pojawia siê publikacji na ten temat, wiêc na pewno warto przyj¹æ jakie ogólne regu³y. Autorka na podstawie dowiadczeñ zagranicznych proponuje w³anie taki sposób zapisu. Wszystkich, którzy notuj¹ postêpy swoich uczniów oraz planuj¹ publikacjê w tym zakresie, zachêcam do zapoznania siê z tym artyku³em. W NUMERZE: Picture Exchange Communication System...2 Jak zapisywaæ wypowiedzi osób niemówi¹cych...4 XI Miêdzynarodowa Konferencja ISAAC...7 Adamczyk, która bra³a w niej udzia³, przys³a³a nam swoje sprawozdanie. Bardzo barwnie i interesuj¹co opowiada o tym, co siê tam dzia³o. Szczególn¹ uwagê zwraca fakt, i ISAAC bardzo jest zainteresowany tym, co siê dzieje w polskim AAC i chce nawi¹zaæ z nami bli sz¹ wspó³pracê. Apelujemy zatem: Wstêpujmy masowo w szeregi ISAAC-u! Z wielk¹ przyjemnoci¹ witamy na ³amach biuletynu kolejnych u ytkowników AAC Magdê i Rubena. Czekamy na nastêpne prezentacje. Na koniec redakcja chcia³aby siê podzieliæ strasznymi podejrzeniami, które j¹ drêcz¹: czy Biuletyn ma Czytelników? Nie przysz³y bowiem adne listy. ci¹g dalszy na stronie 2 AKTUALNOCI padziernika 2005 r. odbêdzie siê w Krakowie krajowa konferencja AAC. Jej organizatorami s¹ Zespó³ Szkó³ Specjalnych nr 11 w Krakowie oraz nasze Stowarzyszenie. Wiêcej informacji oraz formularz zg³oszeniowyna mo na bêdzie znaleæ wkrótce na stronie Na spotkaniu 18 wrzenia 2004 r. Zarz¹d przyj¹³ piêæ nowych cz³onkiñ. Witamy je w naszym gronie! 1

2 Ani krytyczne, ani pochwalne. Jeli czytacie Biuletyn, piszcie, proszê! Nasz adres: Mo na równie napisaæ zwyk³y list na adres Stowarzyszenia. Czekamy z niecierpliwoci¹. Ewa Przebinda Picture Exchange Communication System [cz. 1] Ewa Przebinda Szko³a Podstawowa Specjalna nr 150 w Krakowie Wród wielu metod AAC jedn¹ z bardziej popularnych na wiecie staje siê ostatnio PECS Picture Exchange Communication System. Jest dok³adnie tym, co sugeruje nazwa. Polega na wymianie obrazków/symboli w celu porozumiewania siê. Jest przeznaczona g³ównie dla dzieci autystycznych oraz maj¹cych inne problemy zwi¹zane z porozumiewaniem siê, zw³aszcza w zakresie spontanicznego inicjowania komunikacji. Metoda zak³ada, i wskazywanie symboli nie wymaga interakcji z rozmówc¹. Natomiast zyczna wymiana powoduje wiêksze zaanga owanie zarówno u ytkownika, jak i jego rozmówcy. Jest ona u yteczna zw³aszcza do komunikowania potrzeb i prób o przedmioty lub czynnoci. Spe³nia tê rolê g³ównie w pocz¹tkowej fazie nauki. PECS powsta³ w 1989 roku stworzony przez Andrew Bondyego i Lori Frost. G³ównym celem metody jest zwrócenie uwagi na moment inicjowania rozmowy przez u ytkownika. Jej odbiorcami s¹ g³ównie osoby autystyczne, upoledzone umys³owo, z zaburzeniami zachowania, decytami uwagi, nadpobudliwoci¹ psychoruchow¹ i innymi nieprawid³owociami rozwoju. Jedynym warunkiem jest pewna sprawnoæ manualna metoda zak³ada manipulowanie obrazkami. Oczywicie ich wielkoæ, gruboæ mo na dopasowaæ do indywidualnych mo liwoci u ytkownika w celu u³atwienia mu pos³ugiwania siê nimi. Do PECS nie jest przyporz¹dkowany aden system symboli. Mo na u yæ symboli PCS, PIC, obrazków, fotograi, w³asnorêcznych rysunków i innych. Zale y to od percepcyjnych i intelektualnych mo liwoci u ytkownika. Na stronie com/pecs.html mo na znaleæ instrukcjê wykonania pomocy do PECS. Nauczycielami PECS mog¹ byæ terapeuci, rodzice, specjalici AAC i inni. Do podstawowych zalet PECS nale y fakt, i uczeñ robi postêpy w nauce t¹ metod¹, poniewa natychmiast otrzymuje nagrodê-wzmocnienie pozytywne w postaci przedmiotu lub czynnoci, o które prosi. To pokazuje mu, e jego inicjatywa komunikacyjna przynosi efekt i daje natychmiastowy sukces, co motywuje go do dalszych wysi³ków. Bardzo wa ne jest równie i to, e inicjatywa od pocz¹tku le y w rêkach ucznia. Nie odpowiada on jedynie na pytania, jak to czêsto bywa w innych metodach. Wp³ywa równie na wiele umiejêtnoci, jak koncentracja uwagi, oczekiwanie na zaspokojenie potrzeby i inne. Z DOWIADCZENIA Ryc. 1. Wymiana U dzieci z trudnociami w uczeniu siê zapobiega wystêpuj¹cemu czêsto nawykowi bezmylnego, nie maj¹cego intencji komunikacyjnej wskazywania symboli powsta³emu w wyniku nadmiernego treningu Poka mi... Dziecko uczy siê wówczas nie znaczenia symboli, ale samego gestu. Metoda PECS poprzez zastosowanie natychmiastowego skutku-nagrody eliminuje ten problem. Badania wykaza³y równie rozwój mowy czynnej u dzieci korzystaj¹cych z PECS. Wed³ug badañ autorów metody, 60% piêcioletnich dzieci zaczê³o mówiæ w pierwszym roku nauki PECS. Wród dzieci w wieku szkolnym rozpoczynaj¹cych pracê t¹ metod¹ by³o to 10% (A. Brondy, L. Frost The Picture Exchange Communication System, Bardzo istotne dla skutecznoci tej metody jest umo - liwienie uczniowi dostêpu do symboli w ka dej sytuacji codziennego ycia. Ju poczynaj¹c od drugiej fazy, nale y w³¹czaæ w ten sposób porozumiewania ró ne osoby z otoczenia ucznia. To poci¹ga za sob¹ koniecznoæ instrukta u. W Polsce nie ma na razie mo liwoci skorzystania z kursów i treningów dla specjalistów oraz rodziców zainteresowanych stosowaniem metody. Mo na natomiast zamówiæ za porednictwem internetu podrêczniki oraz instrukta owe kasety wideo. Wszystkie informacje o metodzie i produktach znajduj¹ siê na stronie Nauka PECS odbywa siê w szeciu fazach. Jest mo liwe, by uczeñ realizowa³ jednoczenie dwie fazy. Na przyk³ad przechodz¹c do fazy czwartej budowania zdañ, rozwija jednoczenie umiejêtnoci z fazy trzeciej, czyli buduje swój zasób s³ownictwa. Faza pierwsza zyczna wymiana Uczeñ podaje symbol nauczycielowi otrzymuj¹c w zamian rzecz, o któr¹ prosi (ryc. 1). Na tym etapie nauki nie jest wa ne, aby patrzy³ lub rozpoznawa³ przedmiot przedstawiony na obrazku. Jego celem jest zdobycie samej umiejêtnoci podawania symbolu. W celu rozpoczêcia nauki nale y zastanowiæ siê, jakie przedmioty, jedzenie, aktywnoci s¹ atrakcyjne dla ucznia oraz przygotowaæ odpowiadaj¹ce im obrazki. ci¹g dalszy na stronie 3 2 Biuletyn Stowarzyszenia Mówiæ bez S³ów 4(6)/2004

3 Z DOWIADCZENIA Ryc. 2. Uczeñ bierze piktogram z tablicy Wa ne, aby w tej fazie nie u ywaæ s³ownych podpowiedzi i pytañ typu: Co chcesz jeæ?, Podaj mi obrazek itp. Uczeñ ma spontanicznie inicjowaæ kontakt w celu uzyskania atrakcyjnego przedmiotu lub czynnoci. Nauka mo e odbywaæ siê w aran owanych sytuacjach, lecz lepiej, jeli ma miejsce w trakcie codziennych czynnoci. W pierwszej fazie bardzo pomocna jest wspó³praca dwóch osób. Jedna (N1) z nich wabi ucznia atrakcyjn¹ dla niego rzecz¹, któr¹ trzyma w rêce. Symbol j¹ oznaczaj¹cy znajduje siê w widocznym miejscu. Druga rêka jest wyci¹gniêta w oczekiwaniu na symbol. W momencie, kiedy uczeñ siêga po przedmiot, drugi z nauczycieli (N2) stoj¹c za uczniem i prowadz¹c jego rêkê (podpowied zyczna d³oñ na d³oni) bierze symbol ze sto³u i podaje N1. Ca³a sytuacja odbywa siê w milczeniu bez podpowiedzi. Kiedy symbol znajduje siê w d³oni N1, uczeñ natychmiast otrzymuje to, o co prosi³. Wówczas jest te miejsce na komentarz: Ach, prosisz o...! W kolejnych próbach mo na powoli wycofywaæ siê z zycznego naprowadzania przez N2 oraz wyci¹gania rêki przez N1. Do nastêpnej fazy nauki mo na przejæ, kiedy uczeñ samodzielnie, bez podpowiedzi zycznej potra wymieniæ symbol na rzecz, której potrzebuje. Æwiczenia nale y wykonywaæ w ró nych sytuacjach z zastosowaniem ró nych symboli. Wymiana mo e dotyczyæ równie ulubionych czynnoci, jednak zastosowanie przedmiotów (zabawek, jedzenia) powoduje, i mechanizm wymiany jest bardziej czytelny dla ucz¹cego siê. Faza druga rozwijanie spontanicznoci W tej fazie uczeñ zachêcany jest do wiêkszej spontanicznoci i wytrwa³oci oraz generalizuje nabyte umiejêtnoci w innych sytuacjach ycia codziennego. Nale y przygotowaæ tablicê do porozumiewania siê, do której przy pomocy na przyk³ad rzepu lub foliowych kieszonek bêdzie mo na przymocowaæ symbol tak, aby ³atwo go by³o odczepiæ (ryc. 2). W tej fazie równie nie u ywa siê s³ownych podpowiedzi i w ka dej sytuacji korzystamy tylko z jednego symbolu uczeñ nie musi wybieraæ sporód nich, gdy nadal nie jest wymagana znajomoæ znaczenia poszczególnych obrazków. Kiedy ju ustalimy, czego uczeñ w danym momencie potrzebuje, umieszczamy odpowiedni symbol na tablicy. Uczeñ bierze z niej symbol i podaje nauczycielowi otrzymuj¹c ¹dan¹ rzecz lub aktywnoæ. Kiedy ta czynnoæ zostanie przez niego opanowana, zwiêksza siê stopniowo dystans miêdzy nim a nauczycielem tak, aby musia³ przejæ kilka kroków w celu podania symbolu. Nastêpnie zwiêksza siê dystans miêdzy uczniem a tablic¹ z symbolem. Kiedy nauczyciel otrzyma symbol, sam wk³ada go z powrotem do tablicy. Nie robi tego uczeñ, gdy nikt przecie nie ¹da od rozmówcy: W³ó swoje s³owo z powrotem. W tej fazie warto równie zwiêkszyæ iloæ partnerów komunikacyjnych. Uczeñ mo e dokonywaæ wymiany z innymi nauczycielami, cz³onkami rodziny, starszym rodzeñstwem oraz wszystkimi, którzy s¹ odpowiednio poinstruowani oraz potra¹ dostosowaæ siê do wymagañ metody. Do fazy trzeciej przechodzimy, kiedy uczeñ potra samodzielnie pójæ po symbol, podejæ do rozmówcy i podaæ mu go w celu otrzymania ¹danego przedmiotu lub aktywnoci. Ryc. 3. Tablica wykonana z kawa³ka wyk³adziny przyklejonego do tektury Faza trzecia rozró nianie symboli W tej fazie uczeñ u ywa symboli wybieranych sporód innych znajduj¹cych siê w tablicy (ryc. 3). Nale y przygotowaæ symbole przedmiotów, które nie s¹ po ¹dane przez ucznia w ogóle, lub w danym momencie. W tej fazie równie nie u ywa siê podpowiedzi s³ownych. Nale y pamiêtaæ o zmianie po³o enia symboli w tablicy, aby zapobiec uczeniu siê ich znaczenia na podstawie pozycji. W trakcie nauki trzeba okreliæ iloæ symboli, sporód których uczeñ mo e wybieraæ. Jeli jest to konieczne, mo na ograniczyæ ich iloæ do dwóch lub trzech. Na pocz¹tku prezentuje siê jeden przedmiot bardzo po ¹dany przez ucznia i drugi bardzo nieatrakcyjny. Wówczas przystêpuje siê do po³¹czenia przedmiotu z oznaczaj¹cym go symbolem; na przyk³ad poprzez po³o enie symbolu miêdzy uczniem a przedmiotem. Nastêpnie nale y zabraæ przedmioty pozostawiaj¹c jedynie symbole. Kiedy uczeñ podaje symbol, nale y jak zwykle podaæ mu przedmiot, o który prosi, nazywaj¹c go. Jeli wybra³ ci¹g dalszy na stronie 4 3

4 symbol z nieatrakcyjn¹ dla niego rzecz¹ i jest niezadowolony, nale y powiedzieæ pokazaæ tê drug¹, mówi¹c: Jeli chcesz orzeszki, musisz poprosiæ o orzeszki. Jeli uczeñ nadal pope³nia b³êdy, nale y siê zastanowiæ, czy dobrze zosta³y wybrane atrakcyjne dla niego przedmioty. Nale y kontynuowaæ naukê do momentu, w którym uczeñ bêdzie potra³ rozró niaæ miêdzy 1 20 symboli. Wówczas mo na przejæ do umieszczania symboli nie tylko na tablicach, ale równie w ksi¹ ce. Do fazy czwartej mo na przejæ, kiedy uczeñ potra spontanicznie korzystaæ z ró nych symboli umieszczonych w kilku grupach zorganizowanych tematycznie lub pod wzglêdem sytuacji, w których s¹ u ywane. Ci¹g dalszy w nastêpnym numerze Jak zapisywaæ wypowiedzi osób niemówi¹cych? Alina Smyczek Szko³a Podstawowa Specjalna nr 150 w Krakowie W gronie osób ucz¹cych AAC zapewne opowiadamy sobie o osi¹gniêciach naszych uczniów, u ytkowników komunikacji wspomagaj¹cej. Czêsto przytaczamy wówczas ich wypowiedzi. Na ogó³ jednak nie cytujemy wypowiedzi dos³ownie, a tylko przekazujemy s³uchaczowi jej interpretacjê. Co wiêcej czêsto mamy wiadomoæ, e tylko osoby dobrze znaj¹ce autora wypowiedzi s¹ w stanie takiej interpretacji dokonaæ. Inni zobacz¹ tylko niezrozumia³e zachowanie, nieczytelne spojrzenia lub wskazania znaków gracznych, które mog¹ wydaæ siê przypadkowe. Staje siê oczywiste, e taki przekaz ma dwie warstwy: zawiera jak¹ intencjê, konkretne znaczenie oraz objawia siê w pewnych formach ekspresji, czêsto doæ prymitywnych, niedoskona³ych, niewystarczaj¹cych, aby owo znaczenie czytelnie wyraziæ. Ostatnio opowiada³am wspó³pracownikom, e nasza wspólna uczennica, Agnieszka, cieszy siê z nowego sposobu kodowania, jaki dla niej opracowalimy, chce æwiczyæ pos³ugiwanie siê nim, choæ uwa a, e jest trudny i artowa³a, e nawet jej brat nie da rady go zrozumieæ. Agnieszka przekaza³a tê myl podczas kilkunastominutowego dialogu, kiedy to u ywa³a wielu sposobów komunikacji: korzysta³a z kodowanej ksi¹ ki do komunikacji, osobnej tablicy do konwersacji, wskazywa³a na przedmioty d³oni¹ i nog¹, mia³a siê i powa nia³a, wskazuj¹c litery T i N komunikowa³a tak i nie, wreszcie patrzy³a na rozmówcê, przenosi³a wzrok na przedmioty, podnosi³a wzrok w razie potrzeby, u ywa³a g³osu do podkrelenia swoich emocji lub by przekazaæ, e zosta³a/ nie zosta³a zrozumiana. W³aciwie, gdyby przytoczyæ wy³¹cznie znaczenia symboli, jakie Agnieszka wskaza³a, otrzymalibymy niewiele: TEORIA NM Agnieszka: MAM-NA-IMIÊ-AGNIESZKA-NIE- MÓWIÊ-ALE-WSZYSTKO-ROZUMIEM (...) KSI KA- DO-POROZUMIEWANIA-SIÊ (...) CIESZYÆ-SIÊ (...) UCZYÆ-SIÊ (...) TRUDNY (...) Marcin. Jednak znaj¹c trudnoci dziewczynki z dostêpem do systemu komunikacji, postrzegamy jej wypowied jako bardzo bogat¹. Widaæ wyranie rozdwiêk miêdzy niedoskona³¹ form¹ przekazu a jego zawartoci¹, znaczeniem. Staje siê te bardzo czytelne, jak ogromn¹ rolê w uzyskaniu od dziewczynki danych ma partner rozmowy, który musi trafnie interpretowaæ poszczególne wypowiedzi i zadawaæ adekwatne pytania pod¹ aj¹c za wskazówkami, jakie daje dziecko, a tak- e tak organizowaæ sytuacjê komunikacyjn¹, aby mia³o ono jak najszerszy dostêp do potrzebnych pomocy, przedmiotów. Wa ny staje siê wiêc przebieg dialogu, poszczególne kroki w dochodzeniu do kolejnych danych. Powy ej przytoczony zapis nie ukazuje tego procesu, a jedynie próbkê umiejêtnoci jêzykowych dziewczynki. Agnieszka nie buduje tu zdañ, a jej wypowiedzi s¹ na ogó³ jednoelementowe. Interpretacja w tym wypadku lepiej odzwierciedla jej intencje i umiejêtnoci. Naukowcy od dawna próbuj¹ rozstrzygn¹æ, jak w sposób najbardziej prawdziwy, a zarazem u yteczny, zapisywaæ wypowiedzi osób nie pos³uguj¹cych siê mow¹. Dyskusje trwaj¹, jednak pewne generalne zasady wesz³y ju do praktyki. Do ka dego rodzaju badañ potrzebne s¹ dane o okrelonych parametrach. Jeli kto bada jêzyk, konstrukcje jêzykowe niemówi¹cych u ytkowników AAC bêdzie gromadzi³ dane jêzykowe (znaki manualne i graczne o okrelonych znaczeniach, zapisane s³owa, literowanie). Jeli badania dotycz¹ komunikacji, dyskursu, dialogu istotne bêd¹ wszystkie parametry interakcji, w³¹cznie z pozajêzykowymi. Zbieranie tego rodzaju danych wymaga okrelenia sposobu zapisu ró nych rodzajów przekazu: wypowiedzi ustnych, gestów, wskazanych znaków gracznych, ca³ych s³ów, reakcji mimicznych, ruchów, a nawet zachowañ o funkcji komunikatów. Zapis taki jest nazywany transkrypcj¹ multimodaln¹ (multi-modal transcription). Porz¹dek w sposobie zapisu jest wa ny równie dla nauczycieli, logopedów, terapeutów, którzy dokumentuj¹ przebieg nauki porozumiewania siê swoich uczniów czy pacjentów. Korzyci widzimy zarówno w codziennej praktyce, jak równie podczas konfrontacji terapeutów z innymi, na przyk³ad podczas spotkañ naukowych, w publikacjach specjalistycznych, w materia³ach konferencyjnych. Pos³ugiwanie siê ustalonym kodem oszczêdza czas i pomaga unikn¹æ b³êdów, zaniedbañ; kod staje siê niejako stra nikiem poprawnoci i kompletnoci zapisu. Z samym kodem zapewne wielu sporód czytelników spotka³o siê w ksi¹ ce S. von Tetzchnera i H. Martinsena Wprowadzenie do wspomagaj¹cych i alternatywnych sposobów porozumiewania siê (Stowarzyszenie Mówiæ bez S³ów, Warszawa 2001). Odpowiada on w du ej czêci sposobom zapisu stosowanym na ca³ym wiecie. Przytoczê go tutaj, uak- 4 Biuletyn Stowarzyszenia Mówiæ bez S³ów 4(6)/2004

5 sposób przekazu sposób zapisu przyk³ad (wyró niony kolorem) naturalnie wyra ane wypowiedzi kursyw¹ M: Co s³ychaæ u Twojego brata? NM: SZKO A JECHAÆ WYCIECZKA s³owa i zdania wypowiadane przez urz¹dzenia z mow¹ nagran¹, syntetyczn¹ lub cyfrow¹, kursyw¹ i w cudzys³owie MW: Ja chcê wychodziæ M: Chcesz wyjæ z klasy Aniu? MW: ââ M: {Zaczyna siê przerwa PRZERWA}, wszyscy wychodzimy. gesty wielkimi literami M: Co s³ychaæ u Twojego brata? NM: SZKO A JECHAÆ WYCIECZKA znaki graczne i obrazki znaki przestrzenno-dotykowe pojedyncze znaki manualne wyra aj¹ce d³u sz¹ wypowied pojedyncze znaki graczne wyra aj¹ce ca³e zdania, ca³e s³owa i gotowe, zapisane zdania wielkimi literami, kursyw¹ wielkimi literami, kursyw¹ wielkimi literami, z mylnikami wielkimi literami, kursyw¹, z mylnikami z podkreleniem s³owa, zdania TEORIA M: Co s³ychaæ u Twojego brata? NM: SZKO A JECHAÆ WYCIECZKA NM: AUTO M: {Tak, jedziesz JECHAÆ do domu} (nauczyciel wykonuje gest rêkami ucznia) M: Darku, jak Ci idzie pisanie? NM: MAM-DOÆ M: Rozumiem! Dokoñczysz póniej. NM: JAK-SIÊ-MASZ-? M: Dziêkujê, niele. A Ty? NM: ZMÊCZONY NM: CHCÊ-ZADAÆ-PYTANIE gospodarstwo domowe M: Pytasz, czy bêd¹ dzi takie zajêcia? NM: tak M: Nie Maæku, dzi wtorek, gospodarstwo domowe mamy jutro. wyrazy literowane t³umaczenie lub przek³ad znaczenia znaku manualnego lub gracznego, a tak e niewyranej mowy wystêpowanie po³¹czonych form ekspresyjnych, np. mowy i znaków manualnych lub znaków manualnych i gracznych. opis zachowania, spojrzeñ, ruchów, wskazywanie przedmiotów, miejsc, osób, opis mimiki z podkreleniem, z mylnikami w cudzys³owie w nawiasach klamrowych {} w nawiasach zwyk³ych () NM: CHCIEÆ PIÆ k-a-w-a M: Ju ci nalewam. Z mlekiem? NM: t tak M: Co s³ychaæ u Twojego brata? NM: SZKO A JECHAÆ WYCIECZKA Pojecha³ na szkoln¹ wycieczkê NM: Mo e nad morze MW: Ja chcê wychodziæ M: Chcesz wyjæ z klasy Aniu? MW: hih M: {Zaczyna siê przerwa PRZERWA}, wszyscy wychodzimy. NM: KONIEC MALOWAÆ (wskazuje na ogród za oknem) M: O, widzê, e chcesz ju iæ do ogrodu! NM: tak (potakuje, mieje siê, macha rêkami) Tabela 1. Sposób zapisywania wypowiedzi osób niemówicych tualniê i uzupe³niê o dodatkowe wskazówki zaczerpniête z materia³ów Sympozjum Naukowego przy Konferencji ISAAC w 2000 roku (Tabela 1). Aby móc szybciej opisywaæ pewne zachowania charakterystyczne dla osób niemówi¹cych, a istotne dla przebiegu konwersacji, niektórzy autorzy u ywaj¹ dodatkowych znaków (Tabela 2). Przy zapisie konwersacji wszystkie wypowiedzi rozmówców piszemy od nowej linii, a linie rozpoczynamy od skrótów oznaczaj¹cych osoby niemówi¹ce, (NM) + imiê/inicja³y oraz partnera pos³uguj¹cego siê mow¹ (M) + imiê/inicja³y. Warto zaznaczyæ przy opisie, jakimi pomocami do porozumiewania siê pos³uguje siê u ytkownik AAC: czy ma ksi¹ kê czy tablice do komunikacji, czy dysponuje tablic¹ literow¹, urz¹dzeniem do komunikacji (jakim?) etc. Wykorzystuj¹c opisane powy ej zasady, przytoczê rozmowê z Kasi¹, 9-letni¹ niemówi¹c¹ dziewczynk¹, która u ywa ró nych sposobów porozumiewania siê: wypowiada proste sylaby, wykonuje gesty, pos³uguje siê ksi¹ k¹ do komunikacji. NM Kasia: (rêk¹ wskazuje na szafkê, przerzuca spojrzenie z szafki na nauczyciela, umiecha siê) M Nauczyciel: chodzi o szafkê? NM Kasia: ta tak M Nauczyciel: {chcesz CHCIEÆ co wyj¹æ}? NM Kasia: {ne fg} nie M Nauczyciel: sama powiedz mi o co chodzi! NM Kasia: KSI KA-DO-KOMUNIKACJI M Nauczyciel: proszê! (podaje ksi¹ kê) NM Kasia: DZIÊKUJÊ NM Kasia: WESO Y JA NOWY (wskazuje szafkê) M Nauczyciel: Ach! {Cieszysz siê, bo mamy tu now¹ szafkê SZAFKA}! NM Kasia: ta hih (umiecha siê) 5

6 TEORIA fg hih h i Strza³ki pojedyncze ruchy g³owy kiwanie g³ow¹ na nie kiwanie g³ow¹ na tak g³owa uniesiona do góry g³owa opuszczona Strza³ki podwójne ruchy oczu spuszczony wzrok wzrok podniesiony na rozmówcê wzrok skierowany na rozmówcê/inny obiekt Tabela 2. Dodatkowe znaki w zapisie wypowiedzi osoby niemówi¹cej Powy sza formu³a na pewno u³atwi przedstawianie danych i dyskusje miêdzy specjalistami AAC. Zachêcam wszystkie osoby zwi¹zane z t¹ dziedzin¹ do jej stosowania. Na koniec chcia³abym wspomnieæ o jeszcze jednym sposobie transkrypcji u ywanym przez rodo wisko lingwistów, psycholingwistów i innych ba da czy zajmuj¹cych siê naukowo komunikacj¹. Jest on zwi¹zany z systemem wymiany danych o jê zyku dziecka CHILDES (Child Language Data Exchange System). CHILDES zosta³ utworzony przez Briana MacWhinney i Catherine Snow i jest zarz¹ dzany przez Carnegie Mellon University w Pittsburgu. Jest to ogromna komputerowa baza da nych zawieraj¹ca wypowiedzi dzieci i zapisy konwer sacji z udzia³em dzieci w ponad dwudziestu szeciu jêzykach (równie w jêzyku polskim). Dane s¹ tam uporz¹dkowane za pomoc¹ kodu CHAT (Codes for the Human Analysis of Transcripts). Dane te mo na analizowaæ ze wzglêdu na wiele kryteriów przy u yciu programu do analizy jêzyka dziecka CLAN (Child Language Analysis). Badacze zwi¹zani z AAC wspó³pracowali w ostatnich latach z twórcami CHILDES, CHAT i CLAN wprowadzaj¹c modykacje umo liwiaj¹ce dodanie do bazy kompletnych wypowiedzi dzieci porozumiewaj¹cych siê pozawerbalnie. Baza wspó³tworzona jest przez naukowców z ca³ego wiata, którzy bez protów do³¹czaj¹ do niej wypracowane przez siebie dane, w zamian za co mog¹ z niej korzystaæ bez op³at. Pomys³ ten ma przyczyniæ siê do prowadzenia rzetelniejszych badañ z zakresu rozwoju porozumiewania siê, tak e u u ytkowników AAC. Wiêcej informacji o CHILDES mo na znaleæ na stronie Bibliograa MacWhinney, B., The CHILDES Project: Tools for Analyzing Talk., Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, 2000 von Tetzchner S., Clibbens J. [red.], Understanding the Theoretical and Mathodological Bases of Augmentative and Alternative Communication. Proceedings of the Sixth Biennial Research Symposium of the ISAAC, ISAAC, Waszyngton 2000 von Tetzchner S., Martinsen H., Wprowadzenie do wspomagaj¹cych i alternatywnych sposobów poro zumie wania siê, Stowarzyszenie Mówiæ bez S³ów, Warszawa 2001 G OS U YTKOWNIKÓW Nazywam się Ruben Grodek. Miesz kam w Sztumie. Mam móz go we porażenie dziecięce, dla tego uczę się w domu. Obecnie uczę sz czam do II kla sy gim nazjum. Naj bar dziej lubię lekcje z p. Mariuszem. Raz w miesiącu jeżdżę do Samo dziel nego Publicz nego Ośrod ka Te ra pii i Re ha bi li tacji dla Dzieci w Kwi dzynie, że by dos ko na lić mój system poro zumiewania się. Do porozu mie wania używam specjalnej tablicy z alfabetem i komputera. Dzięki nim zawsze mogę prze kazać swoje myśli. Uwielbiam wycieczki rowe rowe, zwłaszcza z mo im tatą oraz teleturnieje. Ma rzę, by kiedyś jeździć na rowerze samodzielnie. W przyszłości zamierzam uczyć się w liceum. Nazywam się Magdalena Raczkowska. Od uro dze nia jestem osobą niepełnosprawną. Obecnie koń czę liceum ogólnokształcące. Moje ograniczenia po le gają na tym, że nie mogę chodzić ani mówić. Poro zu miewam się przy pomocy alfabetu oraz komputera. W historii mojego niewerbalnego ko muni kowania się przeszłam długą drogę. Rozpoczynałam od symboli Blissa, potem używałam symboli PCS, teraz korzystam z tablicy literowej. Korzystałam także z mówiącego urządzenia VOCA. Dziś wiem, że wszystkie sposoby porozumiewania, z którymi przyszło mi się zetknąć, były dla mnie ważne w różnych okresach mojego życia. Bez nich czułam się pusta i sfrustrowana. Moja potrzeba porozumiewania się była wewnętrznym głosem błagającym, by mówić za wszelką cenę. Obecnie dzięki wysokiej technologii komputerowej i możliwościom ja kie stwarza internet, mogę komunikować się z ludźmi na co dzień. Dzięki temu czuję się spełniona i dowartościowana. 6 Biuletyn Stowarzyszenia Mówiæ bez S³ów 4(6)/2004

7 ZE WIATA XI Międzynarodowa Konferencja ISAAC Aldona Mysakowska-Adamczyk Szko³a Specjalna The Future Centre w Abu Dhabi, Zjednoczone Emiraty Arabskie Co dwa lata w ró nych krajach wiata (na zmianê w Europie i Ameryce) odbywa siê wielkie spotkanie osób zwi¹zanych problematyk¹ AAC wiatowa konferencja Miêdzynarodowego Stowarzyszenia Komunikacji Alternatywnej i Wspomagaj¹cej ISAAC. Tegoroczna, XI Konferencja ISAAC goci³a przez dziewiêæ dni (od 4 do 12 padziernika) po raz pierwszy na pó³kuli po³udniowej, w miejscu niezwykle barwnym i egzotycznym: w Natalu, turystycznej miejscowoci w pó³nocno-wschodniej Brazylii. Szerokie, piaszczyste pla e, ciep³e wody oceanu, wydmowe wzgórza urozmaicaj¹ce d³ug¹ liniê brzegow¹, wspania³y klimat (ok. 30 C z mi³¹ morsk¹ bryz¹), wygodne baseny, tropikalne owoce i wszechobecne brazylijskie rytmy... To wszystko z ogromn¹ moc¹ wp³ynê³o na niezwyk³oæ tej konferencji, nie umniejszaj¹c bynajmniej jej wartoci naukowo-poznawczych. Ka da konferencja ISAAC jest wspania³¹ okazj¹ do spotkañ z profesjonalistami: praktykami i teoretykami, u ytkownikami AAC i ich rodzinami, osób w przeró ny sposób zwi¹zanymi z problematyk¹ komunikacji wspomagaj¹cej. Naczelne motto XI konferencji: Porozumiewanie dla wszystkich (Communication for All) prze³o y³o siê tak e na charakter licznych codziennych okazji do wymiany informacji, dowiadczeñ, w¹tpliwoci i zapytañ. Ka dy, niezale nie od naukowych tytu³ów, dorobku zawodowego, kraju pochodzenia i zdolnoci do komunikowania siê, móg³ czuæ siê równorzêdnym partnerem w tych niekoñcz¹cych siê rozmowach czy to w centrum konferencyjnym, czy w basenie w promieniach tropikalnego s³oñca, czy w jednej z licznych tawern popijaj¹c brazylijsk¹ caipiriniê (obowi¹zkowo!) i ko³ysz¹c siê w rytm brazylijskiej muzyki. Czêæ g³ówn¹ konferencji poprzedzi³y odbywaj¹ce siê przez dwa dni szkolenia-warsztaty: dziesiêæ w jêzyku angielskim i piêæ w portugalskim do wyboru. Tematyka zró nicowana, np. zastosowanie nowoczesnej technologii, praca w zespole nad programowaniem terapii, strategie nauki czytania, wprowadzanie systemu Blissa, komu- nikacja wspomagaj¹ca w autyzmie, u ywanie pomocy AAC do pisania i wiele innych interesuj¹cych propozycji, a wybór nie³atwy. Zasadnicza czêæ konferencji trwa³a piêæ dni i sk³ada³o siê na ni¹ trzysta trzydzieci wyst¹pieñ! Codziennie od 8.30 do z nieco ponad godzinn¹ przerw¹ na obiad (a w³aciwie na relaksuj¹ce wskoczenie do basenu) w omiu salach równolegle przebiega³y seminaria, wyk³ady, dyskusje plenarne, warsztaty, prezentacje filmów video i nowych programów komputerowych. W tym samym czasie codziennie czynna by³a ekspozycja produktów firm i organizacji dzia³aj¹cych na polu AAC (np. Meyer-Johnson, DynaVox, Toby Churchill, Handicom, Zygo Industries, Prentke Romich, Blissymbolics Communication International i in.), a tak e wystawa plakatów prezentuj¹cych ró ne orodki czy konkretne projekty zastosowane w praktyce. Trudno omówiæ tematykê trzystu trzydziestu (sic!) prezentacji, by³a ona niezwykle bogata i zró nicowana, obejmowa³a szeroki zakres problemów zwi¹zanych ze wspomaganym porozumiewaniem siê. Dla przyk³adu: rozwijanie umiejêtnoci czytania i pisania, komputerowe wspomaganie komunikacji, dobór s³ownictwa w pomocach komunikacyjnych, konstruowanie pomocy w zale noci od wielorakich ograniczeñ u ytkowników, czynniki efektywnej interwencji terapeutycznej, partnerzy w porozumiewaniu Wiktor z Kanady objania brazylijskiej kole ance tajniki technologii wspomagaj¹cej 7

8 siê w szerszym rodowisku lokalnym, AAC we wczesnej interwencji, kompetencje komunikacyjne u ytkowników VOCA, AAC i autyzm, model pracy w zespole terapeutów, wspomaganie u ywania internetu przez osoby pos³uguj¹ce siê symbolami, przygotowywanie nauczycieli do pracy z u ytkownikami AAC, aktualny status i przysz- ³oæ legislacyjna w kontekcie prawa do swobodnego wypowiadania siê u ytkowników AAC i wiele, wiele innych Prezentacje mia³y te zró nicowany charakter formalny: by³y to miedzy innymi relacje z zastosowania ró nych projektów w konkretnych sytuacjach terapeutycznych, studia przypadków, podsumowania badañ empirycznych, opracowania teoretyczne, omówienia nowatorskich inicjatyw zastosowanych w praktyce, ZE WIATA Gdy technologia zawodzi, najskuteczniejsze s¹ proste rozwiazania Autorka w rozmowie z Denem prezentacje w³asnych metod i narzêdzi pracy czy wprowadzenia do dyskusji nad problemem i dzielenia siê dowiadczeniami (taki charakter mia³y czêsto wyst¹pienia u ytkowników AAC). Do Natalu przybyli przedstawiciele co najmniej trzydziestu trzech krajów reprezentuj¹cych wszystkie kontynenty, ³¹cznie czterystu piêædziesiêciu uczestników, w tym dwudziestu dwóch u ytkowników AAC. Oprócz oczywistych potentatów w tej dziedzinie, jakimi s¹ USA, Kanada czy Wielka Brytania, znaleli siê przedstawiciele z krajów raczkuj¹cych w AAC, jak Tajwan, Korea, Singapur, Peru, Boliwia czy Zjednoczone Emiraty Arabskie, które reprezentowa³am na równi z Polsk¹. Wród uczestników-prezenterów znaleli siê znani nam z konferencji AAC w Polsce: Prue Fuller z Wielkiej Brytanii, Stephen von Tetzchner z Norwegii, Erna Alant i Juana Bornman z RPA, Judy Seligman-Wine z Izraela oraz Joan Bruno i Terry Johnson z USA, a tak e Anthony Robertson u ytkownik AAC z Wielkiej Brytanii, który a- ³owa³, e nie móg³ przyjechaæ na konferencjê do Kwidzyna. Wszyscy mi³o wspominaj¹ Polskê i s¹ zainteresowani dalsz¹ wspó³prac¹. Poza prezentacjami odbywa³y siê liczne formalne zebrania cz³onkowskie poszczególnych chapterów, w tym tak e spotkanie cz³onków ISAAC z krajów rozwijaj¹cych siê, do których nadal nale y Polska. By³am, niestety, jedynym przedstawicielem z Europy rodkowej i Wschodniej. Z pokor¹ wys³ucha³am krytycznych s³ów przewodnicz¹cej Erny Alant o braku kontaktu i wspó³pracy, braku informacji zwrotnych o sytuacji AAC w naszym kraju i s¹siednich, braku nawet okrelenia naszych potrzeb, gdy ISAAC chêtnie s³u y³by pomoc¹. Stowarzyszenie udziela miêdzy innymi finansowego wsparcia swoim cz³onkom, którzy chcieliby uczestniczyæ w konferencji i nie maj¹ na to rodków. Z naszego rejonu nikt siê nie zg³osi³ z tak¹ prob¹ Pozytywn¹ wiadomoci¹ z tego spotkania jest informacja o 50% zni ce na sk³adkê cz³onkowsk¹ (zamiast $20 tylko $10), która zostanie udzielona, jeli w kraju zbierze siê co najmniej dziesiêæ osób, chêtnych do wst¹pienia w szeregi ISAAC! Po ca³odziennym owocnym naukowym wysi³ku nastêpowa³a ka dego dnia czêæ artystycznorozrywkowa konferencji, wa ny i integralny jej element najmilsza okazja do bli szych kontaktów z pozosta³ymi uczestnikami, tak- e do poznania kolorytu brazylijskiej kultury. Do tych atrakcji nale a³y wystêpy taneczne i dramatyczne m³odzie owej grupy integracyjnej, rewia tradycyjnych brazylijskich tañców w wykonaniu profesjonalnych artystów oraz liczne w³asne próby taneczne uczestników, a tak e czêste degustacje brazylijskiej kuchni. Niezapomnianym, poruszaj¹cym wydarzeniem by³ wystêp Asnat Zibil z Tel Awiwu, opowiadaj¹cej w piêknym monodramie historiê prze yæ matki niepe³nosprawnego dziecka. Autork¹ sztuki Umiech Alona jest Hagit Bodankin, matka dziewiêcioletniego pora onego, niemówi¹cego, cierpi¹cego na epilepsjê ch³opca. Historia trudnych akceptacji, burzy emocji, depresji i chêci walki, niezrozumienia i odnalezienia drogi, historia prawdziwa... Rozmawia³am z artystami z Izraela, 8 Biuletyn Stowarzyszenia Mówiæ bez S³ów 4(6)/2004

9 którzy chêtnie rusz¹ w wiat ze swoj¹ sztuk¹; zaproszenie do Polski przyjêliby z radoci¹. W czasie ka dej konferencji przyznawane s¹ liczne nagrody i wyró nienia. Wród nich: nagroda Prezydenta ISAAC, nagrodastypendium Bridge School (laureatk¹ tej nagrody by³a cztery lata temu Ala Smyczek), nagroda Shirley McNaughton (obecnej na konferencji i tak e nagrodzonej), tak e Word+ dla u ytkownika AAC. Najbardziej wzruszy³a mnie ta ostatnia, gdy jej laureatem zosta³ mój przyjaciel z Indii, Sayomdeb Mukherjee, zwany przez znajomych Denem. Jego piêkny esej powiêcony trzem wyprawom w Himalaje (Den jest osob¹ g³êboko niepe³nosprawn¹), duchowemu wzrastaniu i umacnianiu wraz z pokonywaniem tego, co wydawa³oby siê niemo liwe, o odkrywaniu piêkna i wiêtoci, wywar³ na wszystkich ogromne wra enie. Od kilku lat tradycj¹ konferencji jest Cicha aukcja, na której licytowane s¹ ró ne przedmioty (bi uteria, obrazy, ale te na przyk³ad programy komputerowe) ofiarowane przez osoby prywatne i firmy. Jest to okazja do finansowego wsparcia ró nych projektów ISAAC z jednoczesn¹ mo liwoci¹ zakupu interesuj¹cych Biuletyn Stowarzyszenia Mówić bez Słów al. Dygasińskiego Kraków redakcja: Ewa Przebinda opracowanie graficzne i skład: Paweł Szczawiński Wszystkich, którzy chcieliby się podzielić swoimi doświadczeniami, zarówno użytkowników (lub ich rodziców), jak i specjalistów AAC prosimy o przysyłanie swoich tekstów. Nadsyłane artykuły nie powinny przekraczać 5 stron maszynopisu (9 000 znaków ze spacjami). Przyjmujemy pliki MS Word (.doc lub.rtf). Prosimy nie zamieszczaæ fotografii w tekœcie, lecz nadsy³aæ je w postaci plików.jpg lub skompresowanych plików.tif o rozdzielczoœci 300 lub 360 dpi. Mo liwe jest równie nadsy³anie zdjêæ o formacie co najmniej cm zwykłą pocztą na adres Stowarzyszenia. Wybrane artyku³y bêd¹ zamieszczane równie na naszej stronie internetowej. Redakcja zastrzega sobie prawo skracania artyku³ów. Wszelkie og³oszenia dotycz¹ce AAC zamieszczamy nieodp³atnie, zastrzegaj¹c sobie prawo do ich selekcji. ZE WIATA John Costello wrêcza Denowi nagrodê Word+ pami¹tek czy narzêdzi pracy. Aukcja przebiega³a w pe³nej entuzjazmu i napiêcia atmosferze walki. Uczestnicz¹c w niej sta³am siê szczêliw¹ posiadaczk¹ najnowszej wersji Boardmakera, pokona³am rywali cen¹ $170! Wszyscy zignorowali CD z programem Symbols for Windows, myl¹c, e wystawiono jego wersjê demo jedyna zainteresowana osoba kupi³a oryginalny program warty ponad $300 za jedyne $10! Dwa ostatnie dni obrad powiêcone by³y g³ównie badaczom i teoretykom. W ramach sympozjum naukowego osoby z ró nych miejsc w wiecie mia³y okazjê do dyskusji o teoretycznych i metodologicznych podstawach komunikacji alternatywnej i wspomagaj¹cej. XI Konferencja ISAAC dostarczy³a z pewnoci¹ wszystkim jej uczestnikom niezapomnianych naukowych i towarzyskich dowiadczeñ, rozwinê³a i zacieni³a siatkê wspó³pracy, by³a doskona³¹ okazj¹ do wymiany informacji i dzielenia siê twórczymi pomys³ami, do zawi¹zania i utrwalenia przyjani entuzjastów AAC z ró nych krajów i kontynentów. Natal by³ wspaniale inspiruj¹cym miejscem na spotkanie ludzi, którzy codzienn¹ ofiarn¹ i mozoln¹ prac¹ przeobra aj¹ najmielsze marzenia w rzeczywistoæ. Nastêpna, XII konferencja ISAAC odbêdzie siê na prze³omie lipca i sierpnia 2006 roku w Niemczech. Po egnalne has³o brazylijskiej konferencji brzmia³o dononie i z przekonaniem: Do zobaczenia w Düsseldorfie!!!. Mam nadziejê, e tym razem liczna grupa bêdzie reprezentowa³a Polskê. 9

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Białystok, 19 grudzień 2012 r. Seminarium współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

Kolorowe przytulanki

Kolorowe przytulanki Innowacja pedagogiczna. Kolorowe przytulanki Autorki : mgr Małgorzata Drozdek mgr Wioletta Szypowska Założenia ogólne: Każdy rodzaj kontaktu ze sztuką rozwija i kształtuje osobowość człowieka. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN konkurs profilaktyczny pod hasłem Zdrowa adrenalina

REGULAMIN konkurs profilaktyczny pod hasłem Zdrowa adrenalina REGULAMIN konkurs profilaktyczny pod hasłem Zdrowa adrenalina I. Postanowienia ogólne: 1. Organizatorem konkursu są Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii w Ostrzeszowie oraz

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich 1. W oparciu o inicjatywę Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce (SKKP) oraz zadania statutowe Polskiej Organizacji Turystycznej (POT) i działającego

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r.

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r. Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r. Zarząd spółki MOJ S.A. ( Spółka ), działając na podstawie art. 399 1 oraz w związku

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE II

KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE II EDUKACJA POLONISTYCZNA POROZUMIEWANIE SIĘ I KULTURA JEZYKA słuchanie i rozumienie wypowiedzi innych udział w rozmowie wypowiedzi ustne CZYTANIE czytanie i rozumienie opracowanych tekstów rozumienie słuchanych

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Twórczości Artystycznej Dzieci i Młodzieży Miasta i Gminy Września TALENTY 2016

Prezentacja Twórczości Artystycznej Dzieci i Młodzieży Miasta i Gminy Września TALENTY 2016 Prezentacja Twórczości Artystycznej Dzieci i Młodzieży Miasta i Gminy Września TALENTY 2016 Serdecznie zapraszamy do udziału w imprezie, w zamyśle której jest spotkanie i integracja dziecięcych i młodzieżowych

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego przeprowadzonego w roku szkolnym 2011/2012 w części z języka francuskiego

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego przeprowadzonego w roku szkolnym 2011/2012 w części z języka francuskiego Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego przeprowadzonego w roku szkolnym 2011/2012 w części z języka francuskiego Egzamin gimnazjalny z języka francuskiego miał formę pisemną i został przeprowadzony 26

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO I. Organizator konkursu Organizatorem konkursu jest Zarząd Powiatu w Środzie Śląskiej, zwany dalej Organizatorem. Koordynatorem konkursu z ramienia Organizatora

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ I. ORGANIZACJA REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ 1. W skład Rady Pedagogicznej wchodzą wszyscy nauczyciele zatrudnieni w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Nowem. 2. Przewodniczącym Rady Pedagogicznej jest

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex)

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex) Dla wi kszo ci prostych gramatyk mo na w atwy sposób napisa wyra enie regularne które b dzie s u y o do sprawdzania poprawno ci zda z t gramatyk. Celem niniejszego laboratorium b dzie zapoznanie si z wyra

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na Logo Stowarzyszenia Wszechnica Zawodowa Nasza Szkoła

Regulamin konkursu na Logo Stowarzyszenia Wszechnica Zawodowa Nasza Szkoła Regulamin konkursu na Logo Stowarzyszenia Wszechnica Zawodowa Nasza Szkoła I Organizator konkursu: Stowarzyszenie Wszechnica Zawodowa Nasza Szkoła, z siedzibą w Jaworze, ul. Wrocławska 30 a, 59-400 Jawor.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady"

REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady" 1 Postanowienia ogólne ORGANIZATORZY Organizatorem konkursu jest Miejski Zak³ad Oczyszczania Wysypisko z siedzib¹ w Pile, ul. Kusociñskiego

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 Nr wniosku.../... Bobrowniki, dnia... Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 1. Dane osobowe WNIOSKODAWCY Nazwisko

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycz ca klimatu bezpiecze stwa pracy w krajach nordyckich

Ankieta dotycz ca klimatu bezpiecze stwa pracy w krajach nordyckich NOSACQ-50- Polish Ankieta dotycz ca klimatu pracy w krajach nordyckich Celem tej ankiety jest zapoznanie z Twoimi pogl dami na temat Tego miejsca pracy. Twoje odpowiedzi zostan komputerowo przetworzone

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I ETAP EDUKACYJNY- KLASY I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I ETAP EDUKACYJNY- KLASY I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO I ETAP EDUKACYJNY- KLASY I-III I TREŚCI NAUCZANIA KLASA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ Język obcy nowożytny. Wspomaganie dzieci w porozumiewaniu się z osobami,

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015

Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 (nie dotyczy uczniów słabowidzących, niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym

Bardziej szczegółowo

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE OKE Kraków 2012 Zadanie egzaminacyjne zostało opracowane

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję?

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Opracowanie Grażyna Cybula Konsultant Regionalnego Ośrodka Metodyczno-Edukacyjnego Metis Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Procedury czyli zasady i kroki podejmowanych działań oparte

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie Zarząd Wawel Spółki Akcyjnej z siedzibą w Krakowie, przy ul. Władysława Warneńczyka 14, wpisanej do Rejestru

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie. dla ucznia klasy (nazwa szkoły) I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 3. Adres zamieszkania. 3.

Wniosek o dofinansowanie. dla ucznia klasy (nazwa szkoły) I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 3. Adres zamieszkania. 3. Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 56/2012 Wójta Gminy Mrozy z dnia 13 lipca 2012r. Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2012/2013 Do Dyrektora...... dla ucznia klasy (nazwa szkoły)

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na cykl zajęć edukacyjnych o prawach dziecka i ich realizacji w praktyce

Regulamin Konkursu na cykl zajęć edukacyjnych o prawach dziecka i ich realizacji w praktyce Regulamin Konkursu na cykl zajęć edukacyjnych o prawach dziecka i ich realizacji w praktyce I. Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Rzecznik Praw Dziecka, zwany dalej Organizatorem, z siedzibą

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania. obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym.

Przedmiotowe zasady oceniania. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania. obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym. Przedmiotowe zasady oceniania zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym. Przedmiot: biologia Nauczyciel przedmiotu: Anna Jasztal, Anna Woch 1. Formy sprawdzania

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DODATKOWE. Prawo akcjonariusza do żądania umieszczenia określonych spraw w porządku obrad Walnego Zgromadzenia.

INFORMACJE DODATKOWE. Prawo akcjonariusza do żądania umieszczenia określonych spraw w porządku obrad Walnego Zgromadzenia. AQUA Spółka Akcyjna w Bielsku-Białej, adres: Bielsko-Biała ul.1 Maja 23. Zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Bielsku-Białej Wydział VIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod Nr KRS 0000030779. Data

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej z siedzibą w Krakowie na dzień 30 czerwca 2015 roku

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej z siedzibą w Krakowie na dzień 30 czerwca 2015 roku Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej z siedzibą w Krakowie na dzień 30 czerwca 2015 roku Zarząd Spółki IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Panel administracyjny

INSTRUKCJA Panel administracyjny INSTRUKCJA Panel administracyjny Konto trenera Spis treści Instrukcje...2 Opisy...3 Lista modułów głównych...3 Moduł szkoleniowy...4 Dodaj propozycję programu szkolenia...4 Modyfikuj arkusz wykładowcy...6

Bardziej szczegółowo

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO Stowarzyszenie Unia Nadwarciańska ogłasza konkurs na logo. Regulamin konkursu: I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE 1. Regulamin określa: cele konkursu, warunki uczestnictwa w konkursie,

Bardziej szczegółowo

Niezależnie od rodzaju materiału dźwiękowego ocenie podlegały następujące elementy pracy egzaminacyjnej:

Niezależnie od rodzaju materiału dźwiękowego ocenie podlegały następujące elementy pracy egzaminacyjnej: W czasie przeprowadzonego w czerwcu 2012 roku etapu praktycznego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodzie asystent operatora dźwięku zastosowano sześć zadań. Rozwiązanie każdego z zadań

Bardziej szczegółowo

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego.

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego. STATUT KOŁA NAUKOWEGO METOD ILOŚCIOWYCH działającego przy Katedrze Statystyki i Ekonometrii Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego I. Postanowienia ogólne. 1. Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW ZESPÓŁ SZKÓŁ im. MARII SKŁODOWSKIEJ-CURIE W GOSTYNINIE REGULAMIN RADY RODZICÓW Do uŝytku wewnętrznego Regulamin Rady Rodziców przy Zespole Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gostyninie Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

ZA II SEMESTR ROKU SZKOLNEGO 2012 / 2013. Ulica, nr domu, mieszkania Kod pocztowy - Miejscowość PŁOCK

ZA II SEMESTR ROKU SZKOLNEGO 2012 / 2013. Ulica, nr domu, mieszkania Kod pocztowy - Miejscowość PŁOCK Data wpływu do szkoły Pieczęć szkoły Nazwisko i Imię wnioskodawcy (pełnoletniego ucznia lub rodzica) Nr ewidencyjny wniosku (wypełnia ZJO) DOCHÓD (wypełnia ZJO) na 1 os. w rodzinie ŚREDNIA OCEN (wypełnia

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku,

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku, PROTOKÓŁ z kontroli w Warsztatach Terapii Zajęciowej Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Słupsku przeprowadzonej przez Głównego Specjalistę Wydziału Audytu i Kontroli

Bardziej szczegółowo

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006 Turniej Piłkarski Regulamin Turnieju Piłkarskiego 1. Organizator, Termin, Miejsce 1. Głównym Organizatorem Turnieju Piłkarskiego Copa Manufaktura (zwanego dalej Turniejem) jest: 03-111 Warszawa, ul.podróŝnicza

Bardziej szczegółowo

WYPRAWKA SZKOLNA 2015

WYPRAWKA SZKOLNA 2015 WYPRAWKA SZKOLNA 2015 Pion Edukacji i Usług Społecznych Urzędu Miejskiego w Śremie informuje, że w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2015r. Wyprawka szkolna można skorzystać z pomocy na dofinansowanie:

Bardziej szczegółowo

Regulamin Międzynarodowych Mistrzostw Gołębi Pocztowych Wspólnego Gołębnika Polska

Regulamin Międzynarodowych Mistrzostw Gołębi Pocztowych Wspólnego Gołębnika Polska Regulamin Międzynarodowych Mistrzostw Gołębi Pocztowych Wspólnego Gołębnika Polska Zapraszamy wszystkich hodowców gołębi pocztowych do wzięcia udziału w Mistrzostwach Wspólnego Gołębnika Polska. Udział

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROGRAMU - NOWA JA

REGULAMIN PROGRAMU - NOWA JA REGULAMIN PROGRAMU - NOWA JA 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Organizatorem Programu Nowa Ja, zwany dalej Programem, jest Klub Sportowy Centrum Sp. z o.o. al. Róż 5, 41-300 Dąbrowa Górnicza NIP: 629-241- 26-51

Bardziej szczegółowo

Regulamin. I edycji. Konkursu Teatralnego. Gdyńskie Centrum Filmowe, 28-30 września 2016 roku.

Regulamin. I edycji. Konkursu Teatralnego. Gdyńskie Centrum Filmowe, 28-30 września 2016 roku. Regulamin I edycji Konkursu Teatralnego Gdyńskie Centrum Filmowe, 28-30 września 2016 roku. 1. Organizator Organizatorami Festiwalu są: A) Stowarzyszenie Scena Kultury B) Miasto Gdynia 2. Miejsce oraz

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 2. PESEL... 3. Adres zamieszkania... 4. Numer telefonu..

I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 2. PESEL... 3. Adres zamieszkania... 4. Numer telefonu.. Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2011/2012 druk nr 1 (nie dotyczy uczniów słabo widzących, niesłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim) I. Dane wnioskodawcy: 1.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ. I. Rada Nadzorcza składa się z co najmniej pięciu członków powoływanych na okres wspólnej kadencji.

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ. I. Rada Nadzorcza składa się z co najmniej pięciu członków powoływanych na okres wspólnej kadencji. REGULAMIN RADY NADZORCZEJ 1 Rada Nadzorcza, zwana dalej Radą, sprawuje nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Rada działa na podstawie następujących przepisów: 1. Statutu

Bardziej szczegółowo

tróżka Źródło: www.fotolia.pl

tróżka Źródło: www.fotolia.pl Ogród na tarasie Wiele bylin przeżywa właśnie pełnię swego rozkwitu, ale nie jest jeszcze za późno, aby dosadzić nowe efektowne rośliny i wzbogacić swój taras niezwykłymi aranżacjami. tróżka Źródło: www.fotolia.pl

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO Dane Wnioskodawcy

WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO Dane Wnioskodawcy Wójt Gminy Czorsztyn...... (miejscowość i data) WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO Dane Wnioskodawcy Nazwisko i imię PESEL Adres zamieszkania Telefon do kontaktu Dane osobowe ucznia/słuchacza Nazwisko

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

JADWIGA SKIMINA PUBLIKACJA NA TEMAT: NAUKA MS. WORD 2000 W KLASIE IV

JADWIGA SKIMINA PUBLIKACJA NA TEMAT: NAUKA MS. WORD 2000 W KLASIE IV JADWIGA SKIMINA PUBLIKACJA NA TEMAT: NAUKA MS. WORD 2000 W KLASIE IV Uczniowie klas czwartych dopiero zaczynają naukę o komputerach. Niektórzy z nich dopiero na lekcjach informatyki zetknęli się po raz

Bardziej szczegółowo

SKRÓCONA INSTRUKCJA OBSŁUGI ELEKTRONICZNEGO BIURA OBSŁUGI UCZESTNIKA BADANIA BIEGŁOŚCI

SKRÓCONA INSTRUKCJA OBSŁUGI ELEKTRONICZNEGO BIURA OBSŁUGI UCZESTNIKA BADANIA BIEGŁOŚCI SKRÓCONA INSTRUKCJA OBSŁUGI ELEKTRONICZNEGO BIURA OBSŁUGI UCZESTNIKA BADANIA BIEGŁOŚCI 1. CO TO JEST ELEKTRONICZNE BIURO OBSŁUGI UCZESTNIKA (EBOU) Elektroniczne Biuro Obsługi Uczestnika to platforma umożliwiająca

Bardziej szczegółowo

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy UMOWA PARTNERSKA zawarta w Warszawie w dniu r. pomiędzy: Izbą Gospodarki Elektronicznej z siedzibą w Warszawie (00-640) przy ul. Mokotowskiej 1, wpisanej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU STYPENDIALNEGO im. Jerzego Danielaka ODDZIAŁU KONIŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH. 1 Postanowienia ogólne

REGULAMIN FUNDUSZU STYPENDIALNEGO im. Jerzego Danielaka ODDZIAŁU KONIŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH. 1 Postanowienia ogólne REGULAMIN FUNDUSZU STYPENDIALNEGO im. Jerzego Danielaka ODDZIAŁU KONIŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie. Stanisław Staszic 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU PLASTYCZNEGO PT. MOJA WIEŚ W EUROPIE

REGULAMIN KONKURSU PLASTYCZNEGO PT. MOJA WIEŚ W EUROPIE REGULAMIN KONKURSU PLASTYCZNEGO PT. MOJA WIEŚ W EUROPIE Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie Przedsięwzięcie współfinansowane ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska

Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska Rzecznik Praw Ucznia pracuje w oparciu o Regulamin Rzecznika Praw Ucznia oraz o własny plan pracy. Regulamin działalności Rzecznika Praw Ucznia: 1. Rzecznik

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy Europejskich

Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy Europejskich Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu na Prezentację Multimedialną dla uczniów szkól gimnazjalnych pt. Moje Miejsce w Europie Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 maja 2013 r. Poz. 598 OBWIESZCZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 kwietnia 2013 r. o sprostowaniu błędu

Warszawa, dnia 23 maja 2013 r. Poz. 598 OBWIESZCZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 kwietnia 2013 r. o sprostowaniu błędu DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 23 maja 2013 r. Poz. 598 OBWIESZCZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 19 kwietnia 2013 r. o sprostowaniu błędu Na podstawie art. 18 ustawy z dnia 20 lipca

Bardziej szczegółowo

Obowiązki informacyjne i promocyjne dla beneficjentów RPO WM 2014-2020

Obowiązki informacyjne i promocyjne dla beneficjentów RPO WM 2014-2020 Obowiązki informacyjne i promocyjne dla beneficjentów RPO WM 2014-2020 DLACZEGO NALEŻY PROMOWAĆ PROJEKTY? Podstawą dla działań informacyjnych i promocyjnych w ramach projektów unijnych jest prawo obywateli

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO

REGULAMIN KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO I. Założenia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Nadleśnictwo Międzychód oraz Powiat Międzychodzki. 2. Celem konkursu jest: a) Podniesienie wiedzy na temat przyrody na terenie Puszczy Noteckiej i Pojezierza

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym: stypendium szkolne

W N I O S E K o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym: stypendium szkolne Radomsko, dnia... W N I O S E K o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym: stypendium szkolne 1. Dane rodzica(ów), opiekuna prawnego, ucznia (uczniów) ubiegającego(ych) się o przyznanie stypendium

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r.

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania, wydawania i użytkowania Karty Rodzina Plus. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6a i

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu Kurs Stylizacji z Agata Meble

Regulamin konkursu Kurs Stylizacji z Agata Meble Regulamin konkursu Kurs Stylizacji z Agata Meble I Postanowienia ogólne 1. Regulamin określa zasady konkursu (zwanego dalej konkursem ), przeprowadzanego na łamach miesięcznika M jak Mieszkanie w terminie

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka?

Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka? Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka? Rodzice są pierwszymi i najważniejszymi nauczycielami mowy swojego dziecka Mowa jest podstawowym środkiem komunikacji i ma szczególne znaczenia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne Regulamin Rady Rodziców przy Gimnazjum w Jasienicy Postanowienia ogólne 1. Rada Rodziców zwana dalej Radą a/ reprezentuje interesy ogółu rodziców, b/ wpływając na sprawy szkoły może przyczynić się do lepszej

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe warunki realizacji projektu edukacyjnego w Zespole Szkół w Przykonie Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków w Przykonie.

Szczegółowe warunki realizacji projektu edukacyjnego w Zespole Szkół w Przykonie Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków w Przykonie. Szczegółowe warunki realizacji projektu edukacyjnego w Zespole Szkół w Przykonie Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków w Przykonie. Strona 1 z 5 1. Uczniowie mają obowiązek realizowania projektów edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

do 30 sekund włącznie zawierają informację Projekt/materiał dofinasowany z Unii Europejskiej

do 30 sekund włącznie zawierają informację Projekt/materiał dofinasowany z Unii Europejskiej OZNACZANIE DZIAŁAŃ INFORMACYJNO-PROMOCYJNYCH 1. Czy w perspektywie 2014-2020 samo zestawienie logo jest wystarczającym źródłem informacji o finansowaniu? Zgodnie z Podręcznikiem wnioskodawcy i beneficjenta

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO

WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO na rok szkolny 2015/2016 1. Dane osobowe ucznia/rodziców. Nazwisko ucznia Tel. Kontaktowy... Imię/Imiona ucznia Wiek ucznia ojca lub prawnego opiekuna matki lub

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK. o przyjęcie ucznia do klasy pierwszej ogólnodostępnej publicznego gimnazjum 1

WNIOSEK. o przyjęcie ucznia do klasy pierwszej ogólnodostępnej publicznego gimnazjum 1 Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr RKA.0050.33.2016 Burmistrza Łomianek z dnia 1 marca 2016 r. Imiona i Nazwiska wnioskodawców rodziców kandydata Adres do korespondencji w sprawach rekrutacji Dyrektor Gimnazjum

Bardziej szczegółowo

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu,

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu, R E G U L A M I N Zebrania Mieszkańców oraz kompetencji i uprawnień Samorządu Mieszkańców Budynków Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu. ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne. Zebranie Mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Prezentacja z wizyty w Ambasadzie Amerykaoskiej oraz Szkole Języka Angielskiego Callan w Krakowie 24 czerwca 2011 r.

Prezentacja z wizyty w Ambasadzie Amerykaoskiej oraz Szkole Języka Angielskiego Callan w Krakowie 24 czerwca 2011 r. Prezentacja z wizyty w Ambasadzie Amerykaoskiej oraz Szkole Języka Angielskiego Callan w Krakowie 24 czerwca 2011 r. W ramach projektu: Poznad mądrośd świata przez doświadczenie Zadanie nr 11 Klub Master

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie Zarządu o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Yellow Hat S.A. z siedzibą w Warszawie

Ogłoszenie Zarządu o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Yellow Hat S.A. z siedzibą w Warszawie Ogłoszenie Zarządu o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Yellow Hat S.A. z siedzibą w Warszawie Zarząd Yellow Hat S.A. z siedzibą w Warszawie, wpisanej do Rejestru Przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Zarząd Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży FORTITUDO oraz Dyrekcja Zespołu Szkół Nr 2 w Łęcznej

Zarząd Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży FORTITUDO oraz Dyrekcja Zespołu Szkół Nr 2 w Łęcznej Zarząd Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży FORTITUDO oraz Dyrekcja Zespołu Szkół Nr 2 w Łęcznej serdecznie zapraszają do udziału w imprezie Dzień Integracji 2016 pod hasłem,,moja

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO "RAZEM W ORSZAKU" 6 stycznia 2016

REGULAMIN KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO RAZEM W ORSZAKU 6 stycznia 2016 REGULAMIN KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO "RAZEM W ORSZAKU" 6 stycznia 2016 Zapraszamy chętnych do wzięcia udziału w KONKURSIE FOTOGRAFICZNYM organizowanym przez Salezjańskie Gimnazjum im. św. Dominika Savio

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZWOŁANIU NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA SPÓŁKI VISTAL GDYNIA S.A.

OGŁOSZENIE O ZWOŁANIU NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA SPÓŁKI VISTAL GDYNIA S.A. Załącznik do Raportu bieżącego 23/2016 OGŁOSZENIE O ZWOŁANIU NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA SPÓŁKI VISTAL GDYNIA S.A. I. Data, godzina i miejsce walnego zgromadzenia oraz szczegółowy porządek obrad,

Bardziej szczegółowo

W LI RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, J 1j listopada 2014 roku Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

W LI RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, J 1j listopada 2014 roku Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak zgodnie pozostawać placówka W LI RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, J 1j listopada 2014 roku Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak ZEW/500/33/20 14/JK Pani Joanna Kluzik-Rostkowska Minister Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

PROGRAMU PARTNERSKIEGO BERG SYSTEM

PROGRAMU PARTNERSKIEGO BERG SYSTEM Regulamin PROGRAMU PARTNERSKIEGO BERG SYSTEM 1. Organizatorem Programu Partnerskiego BERG SYSTEM" jest KONEKT Sp. z o.o. z siedzibą w: 15-532 Białystok, ul. Wiewiórcza 111; NIP 966 210 20 23; REGON 363632084;

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIET DIAGNOZUJĄCYCH PROBLEMY PRIORYTETOWE WYMAGAJĄCE DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH

ANALIZA ANKIET DIAGNOZUJĄCYCH PROBLEMY PRIORYTETOWE WYMAGAJĄCE DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH ANALIZA ANKIET DIAGNOZUJĄCYCH PROBLEMY PRIORYTETOWE WYMAGAJĄCE DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH Ankiety zostały przeprowadzone we wrześniu 2014 roku. W badaniach brało udział 108 uczniów, 60 rodziców, 9 nauczycieli

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KROŚNIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KROŚNIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KROŚNIE Przedmiotowy system oceniania z matematyki jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Otwórzmy drzwi do fantazji

Otwórzmy drzwi do fantazji XIII Mały Powiatowy Konkurs Recytatorski Otwórzmy drzwi do fantazji Powiatowy Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli w Busku-Zdroju zaprasza uczniów klas 0, I, II, III oraz nauczycieli i opiekunów

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ W GIMNAZJUM

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ W GIMNAZJUM Izabela Grabowska Joanna Jakubowska - Mróz Zespół Szkół Sportowych - Sportowe Gimnazjum nr 9 w Tychach SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ W GIMNAZJUM Temat: Tolerancyjny nie znaczy obojętny. Czas realizacji:

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 68/2011 Wójta Gminy Celestynów z dnia 12 kwietnia 2011 roku

Zarządzenie Nr 68/2011 Wójta Gminy Celestynów z dnia 12 kwietnia 2011 roku Zarządzenie Nr 68/2011 Wójta Gminy Celestynów z dnia 12 kwietnia 2011 roku w sprawie ustalenia Regulamin dowozu i dofinansowania dojazdu do szkół uczniom niepełnosprawnym z terenu Gminy Celestynów Na podstawie

Bardziej szczegółowo