Laboratorium Modelowania i Symulacji. Obliczenia wymiany ciepła z wykorzystaniem programu Elmer. 1 Wstęp

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Laboratorium Modelowania i Symulacji. Obliczenia wymiany ciepła z wykorzystaniem programu Elmer. 1 Wstęp 25.10.2010"

Transkrypt

1 Laboratorium Modelowania i Symulacji Obliczenia wymiany ciepła z wykorzystaniem programu Elmer Daniel Kucharski (proszę o zgłaszanie błędów i nieścisłości) 1 Wstęp Umiejętność wykonywania obliczeń inżynierskich jest niezbędna w pracy każdego projektanta. Chcąc skonstruować piec elektryczny, czy sprawdzić maksymalną moc elektryczną jaką można przesłać linią napowietrzną, niezbędne jest rozwiązanie pewnych równań analitycznych. Z jednej strony wystarczyć może ogólne określenie parametrów zjawiska mocy cieplnej, temperatury, czy pobranej energii. Znaczne pewniejsze są jednak obliczenia polowe, przedstawiające rozkłady przestrzenne poszukiwanych wielkości, umożliwiające poszukiwanie słabych punktów konstrukcji i ich korektę, co najczęściej nie jest bezpośrednio widoczne. Równania matematyczne można rozwiązywać analitycznie, jednak jest to bardzo trudne, a wiele rzeczywistych problemów jest wręcz nierozwiązywalnych analitycznie. Dlatego trzeba korzystać z metod numerycznego rozwiązywania równań analitycznych. Jest to oczywiście sposób przybliżony, jednak w praktyce inżynierskiej dokładności na poziomie dwóch miejsc po przecinku są wystarczające. Większe dokładności i tak są niemożliwe do uzyskania w realizacji w rzeczywistych układach. Procedury rozwiązywania równań różniczkowych, polegają na zastąpieniu ich równaniami 1

2 prostszymi. Dla przykładu w metodzie różnic skończonych zastępuje się wzór Fouriera- Kirchoffa (1) dla przypadku jednowymiarowego (2) równaniem różnicowym (3). c wi γ i t i k t i k-1 c w t = t p v (1) c w t t = x p v (2) x i-1 x i 2 = i-1 t k i-1 t ik i t k i t k i+1 p x i-1 x vi (3) i Znajomość metod numerycznych rozwiązywania równań różniczkowych, jest bardzo istotna dla każdego inżyniera. Bez znaczenia jest również jego specjalizacja, bowiem modelowanie numeryczne i symulacje są istotne zarówno dla elektryków, elektrotechników, ale również inżynierowie drogownictwa badania wytrzymałości mechanicznej nawierzchni czy barier drogowych, inżynierowie mechanicy motoryzacyjni symulacje spalania mieszanki paliwowo-powietrznej czy zachowania nadwozia w momencie zderzenia, itp. Rysunek 1: Symulacaja spalania mieszanki paliwowo-powietrznej w silniku spalinowym, przeprowadzona w programie ANSYS (http://www.ansys.com/products/fluiddynamics/fluent/features.asp) 2

3 Istnieje wiele gotowych programów używanych w tym celu. Większość z nich należy do grupy programów komercyjnych, najczęściej ekstremalnie drogich, na których zakup mogą pozwolić sobie jedynie instytucje naukowo-badawcze, przemysł. Przykładem mogą być systemy: ANSYS, Opera, Comsol, czy Flux. Wystarczy jednak przejrzeć choćby hasło Computational Electromagnetics w Wikipedii, by zorientować się w dużej ilości programów poświęconymi zjawiskom elektromagnetycznym, darmowych, lub takich których istnieją specjalne wersje demo (studenckie) z pewnymi ograniczeniami. Rysunek 2: Pole temperatury tworzone w przekroju pomieszczenia przez oddziaływanie ogrzewania podłogowego. Elmer jest systemem obliczeniowym stworzonym przez Finnish IT center for science [2]. Instytucja ta traktuje program jako swoistą reklamę swojego ośrodka, udostępniając go zupełnie za darmo. Rozwój programu jest ciągłym procesem, przy czym dostępny jest 3

4 nawet jego kod źródłowy, co jest zgodne filozofią tworzenia programów GNU (np.: Linux). Niezwykle użyteczne jest forum programu, w którym użytkownicy z całego świata dzielą się spostrzeżeniami i uwagami. Deweloperzy programu udzielają dość szybko pomocy, przygotowując nawet specjalne wersje programu w razie potrzeby (zostało to sprawdzone przez autora). Uważa się, że z punktu widzenia biznesu, ten model tworzenia oprogramowania jest nieodpowiedni dla potrzeb firm. Z tym zdaniem można dyskutować, jednak dla potrzeb pracy badawczej, oraz dydaktycznej, jest to wręcz idealne rozwiązanie. Ostatnio Instytut organizuje również konferencje poświęcone tylko temu programowi, co jeszcze bardziej wpłynie z pewnością na jego popularność. Dzięki specyficznej metodzie jego rozwoju, coraz więcej naukowców z różnych części świata włącza się w jego tworzenie i poprawę błędów. Proszę zajrzeć na stronę forum [1]. Ten może trochę egzotyczny sposób rozwoju programu, jest popularny na całym świecie. Wiele ośrodków badawczych, naukowców chcąc podnieść rangę swojej instytucji tworzy pewne programy, związane z ich działalnością statutową. Dobrym przykładem może być program obliczeń matematycznych Scilab, porównywalny z systemem Matlab, tworzony przez laboratoria INRIA (The French National Institute for Research in Computer Science and Control), a w tej chwili dalszym jego rozwojem kieruje specjalne konsorcjum, program osiągnął już wersję o numerze 5. Elmer wspomaga proces projektowy, oraz badania naukowe w następujących dziedzinach: modelowanie dynamiki płynów obliczenia elektromagnetyczne wymiana ciepła akustyka modelowanie odkształceń W czasie zajęć z przedmiotu Modelowanie i Symulacja - Laboratoria, wykorzystanie zostanie możliwość programu do symulacji zjawisk ciepłych w stanie stacjonarnym i niestacjonarnym. 4

5 1.1 Filozofia systemu Dla wykonania poprawnych obliczeń każdy program numeryczny wymaga przygotowania odpowiedniego pliku, bądź plików, w których zostanie opisane zagadnienie numeryczne w sposób zrozumiały dla danej aplikacji. Elmer wymaga przygotowania: geometrii układu - należy stworzyć plik z siatką plik z opisem problemu (tzw.sif) System Elmer składa się z następujących programów: ElmerSolver program rozwiązujący zagadnienie, zapisujący wyniki do pliku.ep (elmer post) ElmerGrid program do tworzenia siatki geometrii układu, ElmerMesh2D - program do tworzenia siatki geometrii układu ElmerPost program prezentujący wyniki obliczeń ElmerFront graficzny interfejs programu starego typu, obecnie nie rozwijany ElmerGui najnowsza wersja graficznego interfejsu użytkownika systemu Elmer, znacznie rozwinięta w stosunku do poprzednika, znacznie wygodniejsza w użyciu Matc system obliczeń matematycznych, używany w systemie Elmer Viewfactors program obliczający współczynniki konfiguracji układu geometrycznego System umożliwia tworzenie siatki modelu w programie ElmerMesh2D, bądź bezpośrednio ElmerGrid. Jest to jednak dość niewygodne, stąd konieczność przygotowania geometrii układu w wybranym zewnętrznym programie np.: Netgen, Gmsh, etc. Pomocny jest tu program ElmerGrid, który pozwala na transformację siatek stworzonych w innych programach do postaci zrozumiałej przez Elmer. 1.2 Przygotowanie modelu geometrycznego układu Program Elmer może z początku wydawać się toporny w obsłudze. Proszę jednak pamiętać, że za darmo otrzymujemy pełny pakiet obliczeniowy pozwalający na 5

6 rozwiązywanie bardzo zaawansowanych problemów. Warto więc poświęcić trochę czasu na jego bliższe poznanie. Jednocześnie z jego poznawaniem, to co wcześniej wydawało się niewygodne, okazuje się niezwykle pomocne i przyspieszające rozwiązywanie problemów. Wprawdzie istnieje możliwość przygotowywania skryptów zawierających geometrię układu w programie ElmerMesh2D lub ElmerGrid, lecz wygodniejsze jest użycie jednego z darmowych programów do tworzenia modeli geometrycznych i ich siatek obliczeniowych. W prezentacji użyty zostanie program Gmsh Tworzenie plików egf Pliki Elmer Geometry File stanowią zbiór instrukcji definiujących elementy składowe obliczeniowej geometrii. Opis wszystkich możliwych instrukcji zawiera plik dokumentacji ElmerGridManual.pdf, do którego warto zajrzeć, dla zapoznania się z możliwościami tworzenia siatek w programie ElmerGrid Program Gmsh Liczna grupa programów darmowych ma w swoim zbiorze nierzadko naprawdę rewelacyjne programy, mogące śmiało konkurować z wieloma produktami komercyjnymi. Program Gmsh jest jednym z nich. Proszę otworzyć program Gmsh (jeżeli brakuje go w menu Start proszę o uruchomienie go z opcji Run w Menu Start, lub o wpisanie polecenia gmsh w konsoli systemu). Stworzony zostanie przekrój ściany dwuwarstwowej budynku mieszkalnego. 1. W menu programu wybrać opcję File New 2. Stworzyć katalog o nazwie inicjały studenta+rad1 (np.: BO_rad1). Proszę nie tworzyć katalogu na pulpicie (katalog Desktop), gdyż takie katalogi będą natychmiast usuwane przez administratorów sali komputerowej! 3. Zapisać plik pod nazwą model1.geo. W programie powinna pojawić się nazwa tego pliku wraz z katalogiem. Jeżeli tak się nie stało, należy zamknąć program i dwukrotnie kliknąć na tak stworzony plik, bądź wybrać opcję File Open i wybrać plik. 4. Uruchomić program Notepad++ i otworzyć w nim ten plik. Wprawdzie program 6

7 Gmsh pozwala na pełną kontrolę tworzenia pliku modelu z poziomu interfejsu graficznego, jednak są sytuacje gdy wygodniej jest wprowadzać zmiany bezpośrednio w pliku tekstowym, dla przykładu korzystanie ze zmiennych definiujących pewne wymiary, pozwala później na wprowadzanie szybkich zmian geometrii modelu 5. Definicje zmiennych zostały też wprowadzone w menu programu gmsh, wystarczy wybrać opcję Geometry Elementary Enities Add New Parameter i w oknie które się pojawi wpisać nazwę zmiennej (Name) oraz jej wartość (Value), a następnie wybrać Add. 6. Zdefiniować zmienną a, która opisuje bok ściany. W pliku modelu powinna pojawić się linia a= 0.2; 7. W podobny sposób zdefiniować wielkość b= 0.8; 8. W menu Gmsh wybrać opcję Geometry Elementary Enities Add New Point. Pojawi się okienko o nazwie Contextual Geometry Definitions, gdzie wpisujemy w polu X Coordinates, Y Coordinates, Z Coordinates tj. w kolejności współrzędną X, Y, Z punktu. Ważne pole to Characteristic Length w którym definiuje się odległość między kolejnymi punktami tworzonej siatki. Zwrócić uwagę aby zawsze było tam wpisane 0,1. Wielkość ta pozwala na tworzenie siatek o różnej gęstości, co zostało zaprezentowane na rysunku 3. Po wpisaniu w polach wszystkich współrzędnych klikamy w pole Add. Po kolei umieszczamy następujące punkty (0,0,0), (a,0,0), (0,a,0), (a,a,0), (a+b,0,0), (a+b,a,0). 9. Teraz proszę przejść do programu Notepad++. Powinien zapytać się czy chcemy ponownie wczytać zmieniony przez inny program plik (Reload) odpowiadamy Yes. Widać stąd, że wszystkie operacje wykonywane w programie Gmsh są natychmiast zapisywane w pliku geometrii. Nie ma potrzeby kontrolowania zapisu pliku. Wygodnie jest mieć zawsze otwarty edytor skryptów, pozwalający na szybkie zmiany w pliku geometrii i ponowne jego wczytywanie w programie Gmsh. Chcąc ponownie wczytać plik modelu, wystarczy w oknie programu Gmsh nacisnąć klawisz 0, lub wybrać opcję Geometry Reload. 7

8 Rysunek 3: Zróżnicowanie siatki przykładowego modelu, poprzez wykorzystanie wielkości Characteristc Length 10. Jak widać definicja punktu przedstawia się następująco: Point (numer punktu) = {x,y,z, characteristic length} Pozwala to bezpośrednie umieszczanie nowych obiektów w pliku geometrycznym. Rysunek 4: Punkty tworzące strukturę modelu 11. Geometry Elementary Enities Add New Straight line. W oknie graficznym pojawi się napis Select Start Point, należy wybrać jeden z punktów, następnie pojawi się napis Select End Point, wybrać punkt drugi. W ten sposób 8

9 należy stworzyć boki dwóch prostokątów (rysunek 5). 12. Teraz należy zdefiniować powierzchnie. Geometry Elementary Enities Add New Plane Surface. Napis w oknie graficznym Select Surface Boundary wymaga zaznaczenia obwodu powierzchni. Po zaznaczeniu pełnego obwodu proszę nacisnąć klawisz e. Klawisz q przerywa operację. To samo powtórzyć dla drugiego obszaru. Rysunek 5: Wygląd stworzonego modelu obiektu, program Gmsh 13. Należy jeszcze zdefiniować obszary geometryczne tworzące warunki brzegowe, oraz tzw. Body (obszary obiektów fizycznych). W programie noszą one nazwę Physical Group. Wybieramy Geometry Physical Group Add Surface. Należy w oknie graficznym wskazać powierzchnię która ma stać się powierzchnią fizyczną. Podobną operację wykonać dla wszystkich powierzchni (dwa obszary prostokątów) (rysunek 6). Powierzchnie w układzie dwuwymiarowym traktowane są jako ciała (Body w programie Elmer) układu termicznego. 9

10 Rysunek 6: Wybór pierwszego z obszarów fizycznych Rysunek 7: Linia czerwona to przyszły warunek brzegowy 14. Ważne jest również zdefiniowanie granic obiektów, tj linii tworzących, będących warunkami brzegowymi, biorącymi udział w wymianie cieplnej. Wszystkie pozostałe linie, będą traktowane jako doskonale izolowane cieplnie (rysunek 7). 10

11 Rysunek 8: Drugi warunek brzegowy 15. Geometry Physical Group Add Line. Zaznaczyć linię mającą stać się linią fizyczną, wcisnąć klawisz e. Rysunek 5 przedstawia linię po lewej stronie, którą należy zdefiniować jako linię fizyczną. To samo wykonać dla linii znajdującej się po stronie prawej (Rys. 6) 16. Proszę wybrać opcję Tools Options Geometry Visibility. W oknie jest ustawiane które elementy siatki są widoczne. Proszę wybrać widoczność Points, Lines, Surfaces, Volumes. 17. Teraz należy zdefiniować siatkę obiektu. Wybieramy menu Tools Options Mesh General. Tu można ustalić tzw. Element size factor, przez który jest mnożona ustawiona wartość Characteristic Length każdego z punktu zdefiniowanego. Ustawiamy wartość na 1. Wielkość Minimum Element Size ustala minimalny dopuszczalny odstęp między punktami siatki (pozwala ograniczać jej gęstość), tu proszę wypróbować różne wartości, i sprawdzić jak wpływają na generowaną siatkę. W polu Geometry w oknie programu zmieniamy tryb na Mesh. Wybieramy w oknie programu Mesh 1D a następnie Mesh 2D. Powinniśmy otrzymać siatkę, która wzdłuż jednego boku ma pewną ilość punktów ( współczynnik Characteristic Length dla każdego z punktów 0.1 a współczynnik Element Size Factor 1). Jeżeli po wybraniu opcji Mesh 1D nie widać punktów siatki na liniach tworzących model, należy wybrać ich widok w oknie Tools Options Mesh Visibility i zaznaczyć opcję Nodes. 11

12 Rysunek 9: Bardzo rzadka siatka modelu. Proszę takiej nie stosować! 18. Jeżeli wygenerowana siatka jest za rzadka (rysunek 9), proszę zmniejszyć opcję decydujące o gęstości siatki. 19. Siatkę należy zapisać poleceniem File Save Mesh. W katalogu z plikiem.geo, powinien pojawić się plik siatki o nazwie <nazwa pliku geometrycznego>.msh. Rysunek 10: Ostateczny wygląd przygotowanego modelu i stworzonej siatki. W ten sposób udało się przygotować siatkę modelu. Tak stworzona siatka nie może być bezpośrednio użyta w programie Elmer. Program Gmsh i Elmer używają własnych standardów ich zapisu. Wbrew pozorom nie jest to problem. Przy użyciu programu ElmerGrid dopasujemy siatkę z programu Gmsh do postaci zrozumiałej przez program Elmer Program ElmerGrid 1. W konsoli poleceń systemu (Start Programy Akcesoria Konsola Poleceń) należy przejść do katalogu w którym stworzony został model geometryczny. W konsoli poleceń występuje funkcja autouzupełniania nazw plików i katalogów. 12

13 Wystarczy wpisać początkowe litery pliku, tabulator pozwoli na wybór między nazwami. Polecam skorzystać z programu TotalCommander, będąc w katalogu z przygotowanym plikiem siatki modelu, Polecenia Uruchom Tryb MSDos. 2. Wpisujemy polecenie: ElmerGrid 14 2 <nazwa pliku>.msh -autoclean. To stworzy pliki modelu w katalogu o nazwie zgodnej z nazwą pliku siatki Program ElmerGUI 1. Program ElmerFront był jedynym GUI programu Elmer, pozwalającym na wygodne tworzenie problemu. W tej chwili rozwijany równolegle jest ElmerGUI, oparty o bibliotekę okienkową Qt. 2. Uruchamiamy program ElmerGUI powinien znajdować się na pulpicie. 3. Wybieramy File Load Mesh File. W oknie wybieramy katalog do którego tworzyliśmy siatkę za pomocą programu ElmerGrid. 4. Powinno pojawić się okno z graficzną reprezentacją stworzonego wcześniej modelu. Trzymając lewy klawisz myszy w oknie modelu - obracamy model, środkowym klawiszem przesuwamy model, kółkiem myszy dokonujemy operacji oddalamy lub zbliżamy model. 5. W oknie menu ElmerGUI za pomocą opcji View Surface Mesh możemy wyłączyć obraz siatki. 6. Należy też sprawdzić czy w wyniku działania programu ElmerGrid zostały stworzone poprawne warunki brzegowe. Klikając dwukrotnie na linie, gdzie definiowaliśmy warunek brzegowy, uzyskamy efekt jego podświetlenia w oknie reprezentacji geometrycznej oraz podany zostanie jego numer na dole okna programu. Podobnie jest z obszarami fizycznymi obiektami Opis modelu w programie Elmer Plik modelu możemy tworzyć zarówno korzystając z menu okienkowego (prostsze zwłaszcza na początku używania programu) oraz tworząc plik w trybie tekstowym. Przykłady tworzenia tego typu plików są opisane w bardzo zrozumiały sposób w pliku ElmerTutorials.pdf który można znaleźć na stronie programu. Spis wszystkich instrukcji 13

14 definiujących model obliczeniowy znajduje się w pliku ElmerModelsManual.pdf. W praktyce najwygodniejsze jest korzystanie z mieszanej metody tworzenia definicji. 1. Model Setup w otwartym oknie ustawień odszukujemy pole opatrzone nazwą Simulation type. Możemy tu zmieniać rodzaj obliczeń z punktu widzenia dynamiki, między Steady State (stan stacjonarny) oraz Transient obliczenia dla stanu nieustalonego. W oknie można zmienić nazwę problemu, aczkolwiek nie jest to wymagane. 2. Proszę zdefiniować rodzaj zjawisk fizycznych używanych w obliczeniach. Model Equations Add. Zaznaczyć w polu Bodies wszystkie dostępne Body (1 i 2), będąc w zakładce Heat Equation i zaznaczyć ten wzór jako Active. Kliknąć OK. 3. Proszę zdefiniować właściwości materiałowe modelu. Model Material Add. Możemy stworzyć oddzielne materiały dla każdego z ciał. Należy podać parametry: Density (gęstość) 100 kg/m 3, Heat capacity (ciepło właściwe) 1000 J/kgK, znajdujące się w zakładce General. W zakładce znajduje się najważniejszy parametr dla obliczeń w stanie ustalonym - Heat conductivity (przewodność cieplna), którą również należy zdefiniować. Należy zaznaczyć do którego ciała program ma przypisać dane wartości i potwierdzić ustawienia OK. Wybierając lewym klawiszem myszy określone ciało można sprawdzić podane wielkości. 4. Proszę zdefiniować warunki brzegowe (Boundary conditions) Model Boundary condition. W oknie wybieramy ciało, a z listy jego warunków brzegowych konkretną linię. Klikając dwukrotnie lewym klawiszem na danym warunku, powinniśmy spowodować jego podświetlenie w oknie prezentacji modelu. Można zdefiniować typowe rodzaje warunku brzegowego: 1. Dirichleta zdefiniować temperaturę w pewnym punkcie w Kelvinach, 2. Neumanna zdefiniować pochodną temperatury w pewnym punkcie (czyli gęstość strumienia cieplnego Heat Flux w W/m 2 3. Warunek brzegowy 3 rodzaju: definicja temperatury zewnętrznej External Temperature w Kelvinach oraz współczynnika przejmowania ciepła Heat 14

15 Transfer Coeff. W/m 2 K 5. Warunki brzegowe należy przyjąć w następujący sposób: wszystkie warunki brzegowe muszą mieć zdefiniowaną wielkość External Temperature np. 300 K. 6. Po zdefiniowaniu problemu, źródeł ciepła (Body Force) oraz warunków brzegowych, należy wygenerować plik typu *.sif. Sif Generate. 7. Oraz dokonać jego zapisu File Save project. To polecenie dokonuje zapisu całego problemu łącznie ze wszystkimi opcjami programu ElmerGUI. Drugie polecenie File Save dokonuje jedynie zapisu pliku sif, co jest szybszą czynnością, w przypadku dokonania niewielkiej zmiany w parametrach modelu. 8. Po zapisaniu pliku modelu proszę wczytać do Notepada++ plik <nazwa probelmu>.sif. To właśnie ten plik używany jest przez program ElmerSolver. 9. Proszę uruchomić obliczenia (menu Run Start Solver). Można również to uczynić z poziomu konsoli systemu. Wymaga to jej uruchomienia w katalogu z modelem (w którym znajduje się plik ELMERSOLVER_STARTINFO). Najwygodniej przeprowadzić tę operację z poziomu programu TotalCommander, gdzie w menu Commands (Polecenia) znajduje się Run Dos (Uruchom Tryb Ms Dos). Zaletą tego jest uruchamianie konsoli z już wybranym katalogiem problemu. 10. Wystarczy wpisać ElmerSolver, w celu uzyskania rozwiązania problemu. Jeżeli program nie wyrzucił żadnych błędów, oznacza to poprawnie zakończenie pracy programu, co oczywiście nie musi oznaczać poprawności uzyskanych wyników. 11. Aby obejrzeć wyniki można uruchomić program ElmerPost w menu Run Start Postprocessor. Opis pracy z programem zawiera instrukcja post.pdf. Innym sposobem jest program uruchamiany w menu Run Postprocessor (VTK). 12. Wybieramy opcję View Surfaces. W oknie które się pojawi wybieramy Surface i Temperature. 13. Proszę wybrać wyświetlanie na ekranie kolorów temperatur, w celu pozyskania informacji o tym jaki kolor odpowiada jakiej wartości temperatur (Colorbar) 15

16 14. Należy wykonać obliczenia problemu dla różnych warunków brzegowych, materiałów, z wyłączoną i włączoną radiacją. Sprawdzić powstałe różnice w tworzonych polach temperatury. Zanotować w protokole wartości parametrów materiałowych. Najwygodniej jest nie zmieniać parametrów materiałowych w ElmerGUI, ale bezpośrednio w pliku case.sif, tworzonym w programie ElmerGUI Obliczenia w stanie nieustalonym 1. Proszę spróbować dokonać obliczeń w stanie nieustalonym 2. Model Setup w otwartym oknie ustawień odszukujemy pole opatrzone nazwą Simulation type. Proszę zmieniać rodzaj obliczeń na Transient obliczenia dla stanu nieustalonego. Te obliczenia wymagają definicji kroku czasowego oraz ich ilości. Opcja Timestep intervals to wartość ilości kroków czasowych, a Timestep sizes wielkości kroku czasowego. Mnożąc jedną wartość przez drugą uzyskujemy całkowity czas symulacji. Proszę podać przykładowe wartości Timestep intervals 300, Timestep sizes 10. Czas trwania symulowanego zjawiska 3000 s. 3. Powinno się jeszcze zdefiniować tzw. warunek początkowy stan cieplny początkowy dla modelu. Jeżeli nic nie zostanie tu zdefiniowane, program uznaje, że w całej objętości obiektu panuje temperatura 0 K. 4. Po zdefiniowaniu problemu, źródeł ciepła oraz warunków brzegowych, należy wygenerować plik typu *.sif. Sif Generate. 5. Oraz dokonać jego zapisu File Save project. To polecenie dokonuje zapisu całego problemu łącznie ze wszystkimi opcjami programu ElmerGUI. Drugie polecenie File Save dokonuje jedynie zapisu pliku sif, co jest szybszą czynnością, w przypadku dokonania niewielkiej zmiany w parametrach modelu. 6. Proszę uruchomić obliczenia (menu Run Start Solver). Obliczenia będą trwały znacznie dłużej, gdyż program musi dokonać obliczeń dla 300 kroków czasowych rozwiązać więc problem dla stanu stacjonarnego trzysta razy. 7. Proszę uruchomić program Run Postprocessor (VTK). Proszę przejść do menu 16

17 File Open i sprawdzić czy wszystkie kroki czasowe zostały odczytane (Timestep Start oraz End). Jeżeli odczytany został jedynie pierwszy krok czasowy należy wybrać przycisk All. 8. Aby obejrzeć nagrzewania elementu, proszę włączyć obraz pola temperatury oraz przejść do menu Edit Time step control. W oknie wybrać ilość powtórzeń odtwarzania (Increment) oraz wcisnąć przycisk Loop. Kolejne obrazy pola temperatury powinny być widoczne na ekranie. 9. Ciekawym sposobem analizy pola temperatury jest wyłączenie obrazu typu Surface (kliknąć na opcję Surfaces) włączenie obrazu izoterm (Isocontours). Widać wtedy kolejne położenia wnikającej fali temperatury. 10. Proszę dokonać ponownych obliczeń dla przypadku innych parametrów materiałowych. Proszę zwłaszcza porównać zjawiska cieplne zachodzące dla materiałów bezwładnych (znaczna wartość ciepła właściwego i masa właściwa) z materiałami szybko reagującymi na zmianę temperatury. Sprawdzić czasy nagrzewania dla różnych materiałów o znacznych wartościach gęstości i ciepła właściwego i mniejszych. Kiedy materiał nagrzewa się dłużej, a kiedy krócej. Bibliografia forum programu Elmer 2. strona programu Elmer 17

Analiza obciążeń baneru reklamowego za pomocą oprogramowania ADINA-AUI 8.9 (900 węzłów)

Analiza obciążeń baneru reklamowego za pomocą oprogramowania ADINA-AUI 8.9 (900 węzłów) Politechnika Łódzka Wydział Technologii Materiałowych i Wzornictwa Tekstyliów Katedra Materiałoznawstwa Towaroznawstwa i Metrologii Włókienniczej Analiza obciążeń baneru reklamowego za pomocą oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym Rozdział II Praca z systemem operacyjnym 55 Rozdział III - System operacyjny i jego hierarchia 2.2. System operacyjny i jego życie Jak już wiesz, wyróżniamy wiele odmian systemów operacyjnych, które różnią

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem.

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM NetBeans Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. VI 1. Uruchamiamy program NetBeans (tu wersja 6.8 ) 2. Tworzymy

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę Auto CAD 14 1-1 1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14 Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę AutoCAD-a 14 można uruchomić również z menu Start Start Programy Autodesk Mechanical 3 AutoCAD R14

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z edytora zasad grupy do zarządzania zasadami komputera lokalnego w systemie Windows XP

Korzystanie z edytora zasad grupy do zarządzania zasadami komputera lokalnego w systemie Windows XP Korzystanie z edytora zasad grupy do zarządzania zasadami komputera lokalnego w systemie Windows XP W tym opracowaniu opisano, jak korzystać z edytora zasad grupy do zmiany ustawień zasad lokalnych dla

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Dotyczy programów opartych na bazie BDE: Menedżer Pojazdów PL+ Ewidencja Wyposażenia PL+ Spis treści: 1. Wstęp...

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Instrukcja numer D1/04_01/Z Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Opiekun pracowni internetowej cz. 1 (D1) Tworzenie kopii zapasowej ustawień systemowych serwera - Zadania do wykonania

Bardziej szczegółowo

Stawiamy pierwsze kroki

Stawiamy pierwsze kroki Stawiamy pierwsze kroki 3.1. Stawiamy pierwsze kroki Edytory tekstu to najbardziej popularna odmiana programów służących do wprowadzania i zmieniania (czyli edytowania) tekstów. Zalicza się je do programów

Bardziej szczegółowo

Akceleracja symulacji HES-AHDL. 1. Rozpoczęcie pracy aplikacja VNC viewer

Akceleracja symulacji HES-AHDL. 1. Rozpoczęcie pracy aplikacja VNC viewer Akceleracja symulacji HES-AHDL 1. Rozpoczęcie pracy aplikacja VNC viewer Rys. 1 Ultra VNCViewer Karta HES jest umieszczona w komputerze PC w pokoju 502 C-3 na serwerze VNC o adresie IP 149.156.121.112.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział 3. Podstawowe operacje na plikach...49 System plików... 49 Konsola... 49 Zapisanie rezultatu do pliku... 50

Spis treści. Rozdział 3. Podstawowe operacje na plikach...49 System plików... 49 Konsola... 49 Zapisanie rezultatu do pliku... 50 Spis treści Rozdział 1. Instalacja systemu Aurox...5 Wymagania sprzętowe... 5 Rozpoczynamy instalację... 6 Wykrywanie i instalacja urządzeń... 7 Zarządzanie partycjami... 10 Konfiguracja sieci i boot loadera...

Bardziej szczegółowo

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Laboratorium nr 8 PODSTAWY OBSŁUGI PROGRAMU WONDERWARE INTOUCH 10.1 Opracował: mgr inż. Marcel Luzar Cel: Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Podczas tej lekcji przyjrzymy się, jak wykonać poniższy rysunek przy pomocy programu BobCAD-CAM

Podczas tej lekcji przyjrzymy się, jak wykonać poniższy rysunek przy pomocy programu BobCAD-CAM Rysowanie Części 2D Lekcja Pierwsza Podczas tej lekcji przyjrzymy się, jak wykonać poniższy rysunek przy pomocy programu BobCAD-CAM Na wstępie należy zmienić ustawienia domyślne programu jednostek miary

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

Poradnik użytkownika pomoc techniczna

Poradnik użytkownika pomoc techniczna Poradnik użytkownika pomoc techniczna Poradnik dotyczy komputerów z zainstalowanym systemem Windows 1 Spis treści I. POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU PROBLEMÓW Z URUCHOMIENIEM APLIKACJI SUPERMAKLER... 3 1. JAVA

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Dotyczy programów opartych na bazie Firebird: System Obsługi Zleceń PL+ Grafik Urlopowy PL+ Zarządzanie Szkoleniami

Bardziej szczegółowo

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku.

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku. ĆWICZENIE 1 - Podstawy modelowania 3D Rozdział zawiera podstawowe informacje i przykłady dotyczące tworzenia trójwymiarowych modeli w programie SolidWorks. Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale są podstawą

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki z programem AutoCAD 2010 1 Przeznaczone dla: nowych użytkowników programu AutoCAD Wymagania wstępne: brak Czas wymagany do wykonania: 15 minut W tym ćwiczeniu Lekcje zawarte

Bardziej szczegółowo

Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie

Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie Umiejętność gromadzenia, a potem przetwarzania, wykorzystania i zastosowania informacji w celu rozwiązania jakiegoś problemu, jest uważana za jedną z kluczowych,

Bardziej szczegółowo

UNIFON podręcznik użytkownika

UNIFON podręcznik użytkownika UNIFON podręcznik użytkownika Spis treści: Instrukcja obsługi programu Unifon...2 Instalacja aplikacji Unifon...3 Korzystanie z aplikacji Unifon...6 Test zakończony sukcesem...9 Test zakończony niepowodzeniem...14

Bardziej szczegółowo

Operacje na gotowych projektach.

Operacje na gotowych projektach. 1 Operacje na gotowych projektach. I. Informacje wstępne. -Wiele firm udostępnia swoje produkty w postaci katalogów wykonanych w środowisku projektowania AutoCad. Podstawowym rozszerzeniem projektów stworzonych

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta - 1 - Platforma szkoleniowa krok po kroku Poradnik Kursanta PORA - 2 - Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: - 3 - SPRZĘT Procesor

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie Z ACHODNIOPOM UNIWERSY T E T T E CH OR NO SKI LOGICZNY KATEDRA MECHANIKI I PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z metody

Bardziej szczegółowo

KRAWĘDŹ G wartość temperatury w węzłach T=100 C; KRAWĘDŹ C wartość strumienia cieplnego q=15,5 W/m^2;

KRAWĘDŹ G wartość temperatury w węzłach T=100 C; KRAWĘDŹ C wartość strumienia cieplnego q=15,5 W/m^2; PODZIAŁ MODELU NA GRUPY MATERIAŁOWE ORAZ OZNACZENIE KRAWĘDZI MODELU ZALEŻNOŚĆ PRZEWODNOŚCI CIEPLNEJ MIEDZI OD TEMPERATURY Wartość temperatury Wartość przewodności cieplnej miedzi deg W/m*deg 0 386 100

Bardziej szczegółowo

Laboratorium A: Korzystanie z raportów zasad grupy/klucz do odpowiedzi

Laboratorium A: Korzystanie z raportów zasad grupy/klucz do odpowiedzi Laboratorium A: Korzystanie z raportów zasad grupy/klucz do odpowiedzi Ćwiczenie 1 Tworzenie obiektu GPO dla standardowych komputerów osobistych W tym ćwiczeniu utworzysz obiekt GPO.! Utworzenie obiektu

Bardziej szczegółowo

SAS Institute Technical Support

SAS Institute Technical Support SAS Institute Technical Support Optymalizacja kostek krok po kroku Pracując z kostkami OLAP często nie zdajemy sobie sprawy, że można przygotować je w taki sposób, aby praca z nimi była efektywniejsza

Bardziej szczegółowo

Dodatki. Dodatek A Octave. Język maszyn

Dodatki. Dodatek A Octave. Język maszyn Dodatki Dodatek A Octave Przykłady programów zostały opracowane w środowisku programistycznym Octave 3.6.2 z interfejsem graficznym GNU Octave 1.5.4. Octave jest darmowym środowiskiem programistycznym

Bardziej szczegółowo

Dodanie nowej formy do projektu polega na:

Dodanie nowej formy do projektu polega na: 7 Tworzenie formy Forma jest podstawowym elementem dla tworzenia interfejsu użytkownika aplikacji systemu Windows. Umożliwia uruchomienie aplikacji, oraz komunikację z użytkownikiem aplikacji. W trakcie

Bardziej szczegółowo

Instalacja Webroot SecureAnywhere przy użyciu GPO w Active Directory

Instalacja Webroot SecureAnywhere przy użyciu GPO w Active Directory Instalacja Webroot SecureAnywhere przy użyciu GPO w Active Directory Poniższa instrukcja opisuje sposób zdalnej instalacji oprogramowania Webroot SecureAnywhere w środowiskach wykorzystujących usługę Active

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA NR ART/SBS/07/01 Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA Artykuły - serwery SBS i ich wykorzystanie Instalacja i Konfiguracja oprogramowania MOL Optiva na szkolnym serwerze (SBS2000) Artykuł opisuje

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

9.1.2. Ustawienia personalne

9.1.2. Ustawienia personalne 9.1.2. Ustawienia personalne 9.1. Konfigurowanie systemu Windows Systemy z rodziny Windows umożliwiają tzw. personalizację ustawień interfejsu graficznego poprzez dostosowanie wyglądu pulpitu, menu Start

Bardziej szczegółowo

Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia

Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia nowego projektu (poniżej są utworzone projekty) Po kliknięciu

Bardziej szczegółowo

Dla kas Nano E w wersjach od 3.02 oraz Sento Lan E we wszystkich wersjach.

Dla kas Nano E w wersjach od 3.02 oraz Sento Lan E we wszystkich wersjach. INSTRUKCJA KONFIGURACJI USŁUGI BUSOWEJ PRZY UŻYCIU PROGRAMU NSERWIS. Dla kas Nano E w wersjach od 3.02 oraz Sento Lan E we wszystkich wersjach. Usługa busowa w kasach fiskalnych Nano E oraz Sento Lan E

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i konfiguracji Karty EDGE/GPRS SonyEricsson GC85

Instrukcja instalacji i konfiguracji Karty EDGE/GPRS SonyEricsson GC85 Instrukcja instalacji i konfiguracji Karty EDGE/GPRS SonyEricsson GC85 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI...2 WSTĘP...2 INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI...3 SCHEMAT INSTALACJI KARTY SIM W SE GC85...3 INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

ROZWIAZANIE PROBLEMU USTALONEGO PRZEPLYWU CIEPLA W SYSTEMIE ADINA 900 Nodes Version 8.2

ROZWIAZANIE PROBLEMU USTALONEGO PRZEPLYWU CIEPLA W SYSTEMIE ADINA 900 Nodes Version 8.2 1 Wstęp ROZWIAZANIE PROBLEMU USTALONEGO PRZEPLYWU CIEPLA W SYSTEMIE ADINA 900 Nodes Version 8.2 Struktura systemu ADINA (Automatic Dynamic Incremental Nonlinear Analysis) jest to system programów opartych

Bardziej szczegółowo

darmowe zdjęcia - allegro.pl

darmowe zdjęcia - allegro.pl darmowe zdjęcia - allegro.pl 1 Darmowe zdjęcia w Twoich aukcjach allegro? Tak to możliwe. Wielu sprzedających robi to od dawna i wbrew pozorom jest to bardzo proste. Serwis allegro oczywiście umożliwia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu PowRek

Instrukcja obsługi programu PowRek Instrukcja obsługi programu PowRek środa, 21 grudnia 2011 Spis treści Przeznaczenie programu... 4 Prezentacja programu... 5 Okno główne programu... 5 Opis poszczególnych elementów ekranu... 5 Nowy projekt...

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA PROGRAMU MEB EDYTOR 1. Dane podstawowe Program MEB edytor oblicza zadania potencjalne Metodą Elementów Brzegowych oraz umożliwia ich pre- i post-processing. Rozwiązywane zadanie

Bardziej szczegółowo

Pierwsze kroki z programem FlexPDE. Numeryczne Metody Obliczeniowe

Pierwsze kroki z programem FlexPDE. Numeryczne Metody Obliczeniowe Pierwsze kroki z programem FlexPDE Numeryczne Metody Obliczeniowe Wprowadzenie FlexPDE, jak sam producent (PDE Solutions Inc.) głosi, jest to elastyczny program obliczeniowy do rozwiązywania równań pochodnych

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 4. Animacje, przejścia, pokaz slajdów Dzięki animacjom nasza prezentacja może stać się bardziej dynamiczna, a informacje, które chcemy przekazać,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Należy przy tym pamiętać, że zmiana stawek VAT obejmie dwie czynności:

Szanowni Państwo. Należy przy tym pamiętać, że zmiana stawek VAT obejmie dwie czynności: Szanowni Państwo Zapowiedź podniesienia stawek VAT stała się faktem. Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług z dniem 1 stycznia 2011 roku zostaną wprowadzone nowe stawki VAT. Obowiązujące aktualnie

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Obsługa grawerki Laser 500 i programu LaserCut 5.3 Dominik Rzepka, dominik.rzepka@agh.edu.pl Celem projektu jest wykonanie grawerunku na pleksi oraz

Bardziej szczegółowo

Jak zmienić ustawienia cookies?

Jak zmienić ustawienia cookies? Jak zmienić ustawienia cookies? Pamiętaj, że zablokowanie ciasteczek używanych przez nas może negatywnie wpłynąć na wygodę korzystania z naszych stron, na przykład możesz nie być w stanie odwiedzić pewnych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG dla Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy 1. Uruchomienie aplikacji. a. Wprowadź nazwę użytkownika w miejsce Nazwa użytkownika b. Wprowadź hasło

Bardziej szczegółowo

Konta uŝytkowników. Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane

Konta uŝytkowników. Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane Konta uŝytkowników Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane Lokalne konto uŝytkownika jest najczęściej wykorzystywane podczas

Bardziej szczegółowo

Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE

Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE Metody tworzenia systemów informatycznych w tym, także rozbudowanych baz danych są komputerowo wspomagane przez narzędzia CASE (ang. Computer Aided Software

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie urządzenia:

Przygotowanie urządzenia: Przygotowanie urządzenia: Krok 1 Włączyć i zresetować wzmacniacz sygnału TL-WA730RE do ustawień fabrycznych naciskając i przytrzymując przycisk RESET, który znajduje się z tyłu tego urządzenia przez około

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Instrukcja numer D1/05_03/Z Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Opiekun pracowni internetowej cz. 1 Ręczne zakładanie kont użytkowników (D1) Jak ręcznie założyć konto w systemie

Bardziej szczegółowo

SpinWorks. Manual dla studentów III roku Chemii, licencjat - Spektrochemia

SpinWorks. Manual dla studentów III roku Chemii, licencjat - Spektrochemia SpinWorks Program SpinWorks służy do procesowania widm NMR jedno- i dwuwymiarowych. Umożliwia również symulację widm NMR. SpinWorks jest programem darmowym. Można go pobrać ze strony: www.columbia.edu/cu/chemistry/groups/nmr/spinworks.html.

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1)

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1) ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL 1. Problem Rozważmy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi (x 1, x 2 ): 1 x1 sin x2 x2 cos x1 (1) Nie jest

Bardziej szczegółowo

Metoda Elementów Skończonych. Projekt: COMSOL Multiphysics 3.4.

Metoda Elementów Skończonych. Projekt: COMSOL Multiphysics 3.4. Politechnika Poznańska Metoda Elementów Skończonych Projekt: COMSOL Multiphysics 3.4. Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk Wykonali: Widerowski Karol Wysocki Jacek Wydział: Budowa Maszyn i Zarządzania Kierunek:

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

Komunikacja Master-Slave w protokole PROFIBUS DP pomiędzy S7-300/S7-400

Komunikacja Master-Slave w protokole PROFIBUS DP pomiędzy S7-300/S7-400 PoniŜszy dokument zawiera opis konfiguracji programu STEP7 dla sterowników S7 300/S7 400, w celu stworzenia komunikacji Master Slave z wykorzystaniem sieci PROFIBUS DP pomiędzy sterownikami S7 300 i S7

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 6

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 6 PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 6 Notowania BRE Statica 3 instalacja programu, funkcje dedykowane. Notowania BRE Statica 3 to wszechstronna, łatwa w obsłudze aplikacja, przeznaczona dla osób

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH.

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. W programie COMSOL multiphisics 3.4 Wykonali: Łatas Szymon Łakomy Piotr Wydzał, Kierunek, Specjalizacja, Semestr, Rok BMiZ, MiBM, TPM, VII, 2011 / 2012 Prowadzący: Dr hab.inż.

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wgrywania aktualizacji oprogramowania dla routera Edimax LT-6408n

Instrukcja wgrywania aktualizacji oprogramowania dla routera Edimax LT-6408n Instrukcja wgrywania aktualizacji oprogramowania dla routera Edimax LT-6408n Uwaga! Nowa wersja oprogramowania oznaczona numerem 1.03v jest przeznaczona tylko dla routerów mających współpracować z modemem

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Szybkiego paragonu w programie LiderSim [ProLider].

Instrukcja obsługi Szybkiego paragonu w programie LiderSim [ProLider]. Instrukcja obsługi Szybkiego paragonu w programie LiderSim [ProLider]. W wersji 6.31.0 programu LiderSim [ProLider] została wprowadzona funkcjonalność o nazwie Szybki paragon umożliwiająca łatwe wystawianie

Bardziej szczegółowo

Rysunek 8. Rysunek 9.

Rysunek 8. Rysunek 9. Ad 2. Dodatek Excel Add-Ins for Operations Management/Industral Engineering został opracowany przez Paul A. Jensen na uniwersytecie w Teksasie. Dodatek można pobrać ze strony http://www.ormm.net. Po rozpakowaniu

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer;

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer; 14.3. Podstawy obsługi X Window 14.3. Podstawy obsługi X Window W przeciwieństwie do systemów Windows system Linux nie jest systemem graficznym. W systemach Windows z rodziny NT powłokę systemową stanowi

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

NetDrive czyli jak w prosty sposób zarządzać zawartością FTP

NetDrive czyli jak w prosty sposób zarządzać zawartością FTP NetDrive czyli jak w prosty sposób zarządzać zawartością FTP W razie jakichkolwiek wątpliwości, pytań lub uwag odnośnie niniejszego dokumentu proszę o kontakt pod adresem info@lukaszpiec.pl. Można także

Bardziej szczegółowo

Laboratorium A: Zarządzanie ustawieniami zabezpieczeń/klucz do odpowiedzi

Laboratorium A: Zarządzanie ustawieniami zabezpieczeń/klucz do odpowiedzi Laboratorium A: Zarządzanie ustawieniami zabezpieczeń/klucz do odpowiedzi Ćwiczenie 1 Tworzenie szablonu niestandardowego Zadanie 1 W tym ćwiczeniu utworzysz niestandardowy szablon zabezpieczeń.! Utworzenie

Bardziej szczegółowo

FAQ: 00000013/PL Data: 16/11/2007 Programowanie przez Internet: Konfiguracja modułów SCALANCE S 612 V2 do komunikacji z komputerem przez VPN

FAQ: 00000013/PL Data: 16/11/2007 Programowanie przez Internet: Konfiguracja modułów SCALANCE S 612 V2 do komunikacji z komputerem przez VPN Za pomocą dwóch modułów SCALANCE S 612 V2* (numer katalogowy: 6GK5612-0BA00-2AA3) chcemy umoŝliwić dostęp do sterownika podłączonego do zabezpieczonej sieci wewnętrznej. Komputer, z którego chcemy mieć

Bardziej szczegółowo

Jeszcze raz więc powtarzam - wymieramy NIE i przechodzimy do kolejnego obrazka.

Jeszcze raz więc powtarzam - wymieramy NIE i przechodzimy do kolejnego obrazka. Podział filmu na 2CD Minęło 7 miesięcy od ostatniego artykułu o podziale filmu na 2CD. Postanowiliśmy więc nieco odkurzyć ten artykuł bo zaczynało powoli zajeżdzać starym mięchem :-) Czy wiele się zmieniło?

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE PROJEKTU W RIDE

TWORZENIE PROJEKTU W RIDE TWORZENIE PROJEKTU W RIDE Zintegrowane środowisko programistyczne RIDE7 firmy Raisonance umożliwia tworzenie, kompilację i debuggowanie kodu źródłowego na wiele różnych platform sprzętowych. Pakiet oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 2. Wstawianie obiektów do slajdu Do slajdów w naszej prezentacji możemy wstawić różne obiekty (obraz, dźwięk, multimedia, elementy ozdobne),

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku

Platforma szkoleniowa krok po kroku Platforma szkoleniowa krok po kroku Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: Minimalne wymagania sprzętowe SPRZĘT Procesor min. 233

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji certyfikatu kwalifikowanego w programie Płatnik wersja 9.01.001b

Instrukcja instalacji certyfikatu kwalifikowanego w programie Płatnik wersja 9.01.001b Instrukcja instalacji certyfikatu kwalifikowanego w programie Płatnik wersja 9.01.001b wersja 1.7 Spis treści 1. WSTĘP... 3 2. INSTALACJA CERTYFIKATU W MAGAZYNIE SYSTEMOWYM... 3 2.1. WCZYTANIE DANYCH Z

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji urządzenia TL-WA830RE v.1

Instrukcja konfiguracji urządzenia TL-WA830RE v.1 Instrukcja konfiguracji urządzenia TL-WA830RE v.1 Przygotowanie urządzenia: Krok 1 Włączyć i zresetować wzmacniacz sygnału TL-WA830RE do ustawień fabrycznych naciskając i przytrzymując przycisk RESET,

Bardziej szczegółowo

S P I S T R E Ś C I. Instrukcja obsługi

S P I S T R E Ś C I. Instrukcja obsługi S P I S T R E Ś C I Instrukcja obsługi 1. Podstawowe informacje o programie.................................................................................... 2 2. Instalacja programu.....................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Aby edytować atrybuty dostępu do plikow/ katalogow w systemie plików NTFS wpierw sprawdź czy jest Wyłączone proste udostępnianie czyli przejdź

Bardziej szczegółowo

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Laboratorium nr 14 PODSTAWY OBSŁUGI PROGRAMU WONDERWARE INTOUCH 10.1 Opracował: mgr inż. Marcel Luzar Cel: Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po Notowaniach Statica mdm 4

Przewodnik po Notowaniach Statica mdm 4 Przewodnik po Notowaniach Statica mdm 4 Notowania Statica mdm 4 to nowa wszechstronna, łatwa w obsłudze aplikacja, przeznaczona dla osób inwestujących na rynkach finansowych. Jej główną funkcją jest wyświetlanie

Bardziej szczegółowo

11. Rozwiązywanie problemów

11. Rozwiązywanie problemów 11. Rozwiązywanie problemów Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pokaŝą, jak rozwiązywać niektóre z problemów, jakie mogą pojawić się podczas pracy z komputerem. Windows XP został wyposaŝony w kilka mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji programu serwisowego NTSN krok po kroku

Instrukcja instalacji programu serwisowego NTSN krok po kroku Instrukcja instalacji programu serwisowego NTSN krok po kroku 1. Pobieramy program serwisowy ze strony http://serwis.monument9.pl/program_serwisowy/ - bezpośredni link znajduje się w polu POBIERZ PROGRAM.

Bardziej szczegółowo

ACCESS ćwiczenia (zestaw 1)

ACCESS ćwiczenia (zestaw 1) ACCESS ćwiczenia (zestaw 1) KWERENDY Ćw. 1. Na podstawie tabeli PRACOWNICY przygotować kwerendę, która wybiera z obiektu źródłowego pola Nazwisko, Imię, KODdziału i Stawka. (- w oknie bazy danych wybrać

Bardziej szczegółowo

SIP Studia Podyplomowe Ćwiczenie laboratoryjne Instrukcja

SIP Studia Podyplomowe Ćwiczenie laboratoryjne Instrukcja SIP Studia Podyplomowe Ćwiczenie laboratoryjne Instrukcja Instytut Telekomunikacji Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechnika Warszawska, marzec 2015 Wprowadzenie Ćwiczenie jest wykonywane

Bardziej szczegółowo

Zgrywus dla Windows v 1.12

Zgrywus dla Windows v 1.12 Zgrywus dla Windows v 1.12 Spis treści. 1. Instalacja programu. 2 2. Pierwsze uruchomienie programu.. 3 2.1. Opcje programu 5 2.2. Historia zdarzeń 7 2.3. Opisy nadajników. 8 2.4. Ustawienia zaawansowane...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi notowań koszykowych w M@klerPlus

Instrukcja obsługi notowań koszykowych w M@klerPlus Instrukcja obsługi notowań koszykowych w M@klerPlus 1 Spis treści: 1. Wymagania systemowe.. 3 2. Tworzenie koszyka notowań.. 10 3. Modyfikowanie koszyka notowań. 11 4. Uruchamianie tabeli notowań.. 12

Bardziej szczegółowo

Aby uruchomić Multibooka, należy podłączyć nośnik USB do gniazda USB w komputerze, na którym program ma być używany.

Aby uruchomić Multibooka, należy podłączyć nośnik USB do gniazda USB w komputerze, na którym program ma być używany. Uruchamianie Multibooka. Aby uruchomić Multibooka, należy podłączyć nośnik USB do gniazda USB w komputerze, na którym program ma być używany. 1. Uruchomienie Multibooka Po podłączeniu nośnika i wykryciu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowania

Instrukcja użytkowania Instrukcja użytkowania Aby skutecznie pracować z programem Agrinavia Map należy zrozumieć zasadę interfejsu aplikacji. Poniżej można odszukać zasady działania Agrinavia Map. Szczegółowe informacje na temat

Bardziej szczegółowo

Przykład 1 wałek MegaCAD 2005 2D przykład 1 Jest to prosty rysunek wałka z wymiarowaniem. Założenia: 1) Rysunek z branży mechanicznej; 2) Opracowanie w odpowiednim systemie warstw i grup; Wykonanie 1)

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Skąd pobrać program do obsługi FTP? Logowanie

Wstęp. Skąd pobrać program do obsługi FTP? Logowanie Wstęp FTP - (ang. File Transfer Protocol - protokół transmisji danych) jest to protokół typu klient-serwer, który umożliwia przesyłanie plików na serwer, oraz z serwera poprzez program klienta FTP. Dzięki

Bardziej szczegółowo

Tworzenie nowego projektu w asemblerze dla mikroprocesora z rodziny 8051

Tworzenie nowego projektu w asemblerze dla mikroprocesora z rodziny 8051 Tworzenie nowego projektu w asemblerze dla mikroprocesora z rodziny 8051 Katedra Automatyki, Wydział EAIiE Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Marcin Piątek Kraków 2008 1. Ważne uwagi i definicje Poniższy

Bardziej szczegółowo

Instalacja protokołu PPPoE

Instalacja protokołu PPPoE Instalacja protokołu PPPoE Uruchomienie PPPoE w systemie Windows XP za pomocą wbudowanego kreatora Uruchomienie PPPoE w systemach z rodziny Windows 98 Instrukcja oparta na powszechnie dostępnych w Internecie

Bardziej szczegółowo

Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP

Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP Niniejszy tutorial jest wyłączną własnością Doroty Ciesielskiej Zapraszam na moją stronę http://www.direktorek03.wm studio.pl oraz

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej. W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2012. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska A.: Obsługa programu AutoCAD 14 i 2000.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie)

Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie) Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie) UWAGA Podstawowym wymaganiem dla uruchomienia modemu ED77 jest komputer klasy PC z portem USB 1.1 Instalacja

Bardziej szczegółowo

BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja

BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja Wykład: BIOS, POST, bootstrap loader, logowanie, uwierzytelnianie, autoryzacja, domena, tryb awaryjny, stan uśpienia, hibernacja, wylogowanie, przełączanie użytkownika,

Bardziej szczegółowo

Nagrywamy podcasty program Audacity

Nagrywamy podcasty program Audacity Pobieranie i instalacja Program Audacity jest darmowym zaawansowanym i wielościeżkowym edytorem plików dźwiękowych rozpowszechnianym na licencji GNU GPL. Jest w wersjach dla systemów typu Unix/Linux, Microsoft

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja oprogramowania routera (firmware upgrade)

Aktualizacja oprogramowania routera (firmware upgrade) Aktualizacja oprogramowania routera (firmware upgrade) 1. Sprawdzanie, którą wersję oprogramowania posiada nasz router Dlaczego aktualizacja oprogramowania jest bardzo istotna? Dlatego, że wraz z każdą

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Modułu Payu dla Moodle 2.x

Instrukcja obsługi Modułu Payu dla Moodle 2.x Instrukcja obsługi Modułu Payu dla Moodle 2.x Wersja z 10 lutego 2015r. Spis treści 1. Wymagania............................................ 1 2. Instalacja.............................................

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

Polityka bezpieczeństwa.

Polityka bezpieczeństwa. Polityka bezpieczeństwa. Cookies Polityka dotycząca Ciasteczek Niniejsza Polityka dotycząca Ciasteczek odnosi się do wszystkich stron internetowych oraz aplikacji na urządzenia mobilne, odwiedzających

Bardziej szczegółowo

Praca w programie Power Draft

Praca w programie Power Draft Praca w programie Power Draft Tworzenie mapy cyfrowej w oparciu o wyznaczone w terenie współrzędne I. Przygotowanie foldera roboczego 1. Na ostatnim (alfabetycznie np. D) dysku komputera: - sprawdzić czy

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania. Ćwiczenie. Pojęcia bazowe. Języki programowania. Środowisko programowania Visual Studio

Podstawy programowania. Ćwiczenie. Pojęcia bazowe. Języki programowania. Środowisko programowania Visual Studio Podstawy programowania Ćwiczenie Pojęcia bazowe. Języki programowania. Środowisko programowania Visual Studio Tematy ćwiczenia algorytm, opis języka programowania praca ze środowiskiem, formularz, obiekty

Bardziej szczegółowo