WYCIECZKI TURYSTYCZNE PO MAZOWSZU CHOPINA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYCIECZKI TURYSTYCZNE PO MAZOWSZU CHOPINA"

Transkrypt

1 Spis treści Wstęp Biografia Fryderyka Chopina Narodowy Instytut Fryderyka Chopina Warszawa Żelazowa Wola MAZOWSZE CHOPINA Miasto Sochaczew Szkoła Muzyczna im. Fryderyka Chopina Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą Muzeum Kolei Wąskotorowej Nasz Zamek Gmina Sochaczew Gmina Brochów Gmina Sanniki Gmina Iłów Gmina Kampinos WYCIECZKI TURYSTYCZNE PO MAZOWSZU CHOPINA Spacer Aleją Lipową - Żelazowa Wola Sochaczew Szlakiem chrztu Fryderyka Chopina - Żelazowa Wola Brochów Gmina Iłów zaprasza - Żelazowa Wola Iłów Przygoda Sannik z Chopinem - Żelazowa Wola Sanniki Witamy w Kampinosie - Żelazowa Wola Kampinos Szlaki motorowodne i kajakowe Trasy i szlaki turystyczne po Mazowszu Chopina Mapa Tras Rurystycznych WARTO ODWIEDZIĆ Hotel Chopin Gospodarstwo Agroturystyczne Wolkas Moto-Przystań Chopinowski Off-Road Roman Kusz Carriage driving team Restauracja Bon Voyage Restauracja Złoty Ul Karczma u Bolka Sklep z pamiątkami w Żelazowej Woli Apartamenty Hit Mała Gastronomia w Żelazowej Woli e-sochaczew.pl Miejski Ośrodek Kultury Mazowiecki Festiwal Chopinowski Informacje turystyczne Ważne Adresy Grupa Partnerska Chopin 2007 Podziękowania Publikacja powstała dzięki dofinansowaniu udzielonego w ramach projektu Turystyka - wspólna sprawa, realizowanego na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Projekt realizuje konsorcjum firm: Doradztwo Gospodarcze DGA S.A., F5 Konsulting Sp. z o.o.

2 Wstęp Oddajemy Państwu do rąk przewodnik po Mazowszu - krainie pełnej nastrojowych pejzaży i malowniczych wierzb, nasyconej wielobarwną gamą muzyki Fryderyka Chopina. Żelazowa Wola, Brochów, Sanniki, Sochaczew i Warszawa - w miejscowościach tych można wciąż znaleźć pamiątki dotyczące życia i twórczości wielkiego kompozytora. Wiecznie żywa muzyka Fryderyka Chopina, nazywana przez wielu najcudowniejszym zjawiskiem w dziejach świata, zachwyca w każdym zakątku ziemi. Jej urokowi, mimo odmiennych kultur, tradycji i języka, poddają się wybitni kompozytorzy i rzesze melomanów, dla których pozostaje ona najdoskonalszym, bo uniwersalnym i ponadczasowym przesłaniem. Wspaniałym dorobkiem kompozytora chcemy podzielić się z Państwem. W naszej bogatej ofercie znajdą coś dla siebie zarówno miłośnicy muzyki klasycznej, jak i turyści ceniący aktywny wypoczynek, bowiem pod marką Fryderyk Chopin kryje się wiele atrakcji nie tylko dla melomanów. Zwiedzanie miejsc związanych z życiem i twórczością wielkiego kompozytora oraz inne formy wypoczynku, na przykład udział w spływach kajakowych lub rajdach, przejażdżki bryczką czy też spacery po ścieżkach przyrodniczych w Puszczy Kampinoskiej, to tylko część naszych propozycji spędzenia wolnego czasu. A wszystko po to, by zapewnić Państwu niezapomniane przeżycia i wrażenia. Zapraszamy na Mazowsze Chopina! Portret Fryderyka Chopina. Ary Scheffer, litografia [1849 lub później]. Depozyt TiFC w Muzeum Fryderyka Chopina w NIFC.

3 Fryderyk Chopin Portret F. Chopina pędzla E. Delacroix, kopia L. Wawrynkiewicza, [fot.: A. Ring i B. Tropiło] Depozyt TiFC w Muzeum Fryderyka Chopina w NIFC Opowieść o Fryderyku Chopinie należałoby rozpocząć od Żelazowej Woli, gdzie ojciec kompozytora, Mikołaj, z pochodzenia Francuz, pracował jako guwerner w dworze hrabiny Ludwiki Skarbkowej. Jej domem i gospodarstwem zarządzała wówczas krewna hrabiostwa - Justyna z Krzyżanowskich, którą Mikołaj Chopin poślubił w 1806 roku. Chopinowie zamieszkali w lewej oficynie dworu hrabiny, gdzie 1 marca 1810 roku urodził się Fryderyk. Miał trzy siostry: starszą Ludwikę i dwie młodsze - Izabelę i Emilię. Jesienią 1810 roku rodzina Chopinów przeniosła się do Warszawy, gdzie Mikołaj Chopin objął posadę wykładowcy języka i literatury francuskiej w Liceum Warszawskim. Fryderyk od najmłodszych swoich lat obcował z muzyką, której nie brakowało w domu Chopinów matka grała na fortepianie i śpiewała, natomiast ojciec towarzyszył jej grą na flecie lub skrzypcach. Niezwykły talent muzyczny małego Frycka ujawnił się bardzo wcześnie. W wieku 6 lat Chopin rozpoczął naukę gry na fortepianie pod kierunkiem pianisty Wojciecha Żywnego, który szybko zauważył nadzwyczajne zdolności muzyczne chłopca. Rok później mały Chopin podjął pierwsze próby kompozytorskie. Jako cudowne dziecko występował także w salonach warszawskiej arystokracji oraz na koncertach dobroczynnych. W 1822 roku Fryderyk zakończył naukę u Wojciecha Żywnego, ponieważ nauczyciel nie był już w stanie nic więcej przekazać bieglejszemu od siebie uczniowi. Od tej pory Fryderyk pobierał prywatne lekcje kompozycji u prof. Józefa Elsnera. Jesienią 1826 roku Chopin został studentem warszawskiej Szkoły Głównej Muzyki i ukończył ją w lipcu roku 1829, po czym udał się w towarzystwie znajomych na wycieczkę do Wiednia, gdzie dał kilka udanych występów. Powodzenie pierwszego wyjazdu do Wiednia zachęciło kompozytora i jego najbliższych do zorganizowania tournée artystycznego na większą skalę. W ostatnich miesiącach, przed wyjazdem z Polski, Chopin wielokrotnie koncertował, głównie w Teatrze Narodowym w Warszawie. Kompozytor opuścił stolicę 2 listopada 1830 roku, nie wiedząc, że nigdy już nie powróci do ojczyzny. Kilka dni po przybyciu do Wiednia, Fryderyk otrzymał wiadomość o wybuchu powstania listopadowego. Mimo chęci powrotu, Chopin, ze względu na nienajlepszy już wówczas stan 3

4 zdrowia, pozostał w Wiedniu. Jesienią 1831 roku wyjechał do Paryża, gdzie spotkał wielu swoich rodaków. Związał się ze środowiskiem polskiej Wielkiej Emigracji - brał udział w zebraniach, grał na imprezach dobroczynnych dla ubogich emigrantów. Jako wybitny pianista zdobył uznanie paryskiego środowiska muzycznego. Stał się też cenionym nauczycielem fortepianu wśród polskiej i francuskiej arystokracji. Bisson Louis-Auguste: Chopin siedzący, przedstawiony do kolan. [fot.: A. Ring i B. Tropiło] Depozyt TiFC w Muzeum Fryderyka Chopina w NIFC Podczas pobytu w Paryżu kompozytor coraz częściej myślał o założeniu rodziny i stworzeniu na obczyźnie własnego domu. Niestety, jego małżeństwo z Marią Wodzińską nie doszło do skutku, gdyż rodzice Marii, zaniepokojeni złym stanem zdrowia Fryderyka, uznali go za nieodpowiedniego kandydata dla córki. W 1836 roku poznał sławną pisarkę francuską Aurorę Dudevant (o pseudonimie literackim George Sand), starszą od niego o 6 lat, autorkę powieści obyczajowych, rozwódkę z dwojgiem dzieci. Zimę 1838/39 Fryderyk spędził wraz z ukochaną na hiszpańskiej wyspie Majorce, w górach, mieszkając w dawnym klasztorze wvaldemosie. Tam, z powodu złej pogody, u Chopina nasiliły się objawy gruźlicy. Mimo choroby pracował intensywnie. W tym okresie stworzył wiele wybitnych kompozycji - cykl 24 Preludiów op. 28, Balladę F-dur, Scherzo cis moll. Po powrocie z Majorki kochankowie udali się do Marsylii, gdzie Chopin otrzymał dobrą opiekę lekarską. Następnie odwiedzili Genuę i ostatecznie zamieszkali w posiadłości należącej do George Sand, w Nohant w środkowej Francji. Tutaj, aż do roku 1846 Chopin spędzał każde wakacje intensywnie komponując. Na zimę wracał do Paryża, gdzie nadal cieszył się niesłabnącym powodzeniem udzielał lekcji fortepianu, uczestniczył w życiu artystycznym miasta, prowadził interesy wydawnicze. Był to najszczęśliwszy okres w jego życiu od czasu opuszczenia domu rodzinnego, a w twórczości najbardziej owocny. Chopin i George Sand przez wiele lat żywili do siebie silne uczucie, jednak w lipcu 1847 roku rozstali się. Rozstanie oraz ciężkie przeżycia osobiste związane ze śmiercią ojca i najbliższego przyjaciela Jana Matuszyńskiego, mocno odbiły się na zdrowiu psychicznym i fizycznym artysty. Prawie przestał komponować. Do końca życia napisał jedynie kilka miniatur. W kwietniu 1848 roku Fryderyk odbył podróż po Anglii i Szkocji. Intensywny tryb życia, ustawiczne wędrówki, liczne koncerty oraz niekorzystny dla płuc klimat pogorszyły stan jego zdrowia. 16 listopada 1848, pomimo słabości i gorączki, zagrał ostatni w swym życiu koncert na rzecz polskich emigrantów w sali Guildhall w Londynie. Kilka dni później powrócił do Paryża. 17 października 1949 roku, po długiej chorobie, kompozytor zmarł w swym paryskim mieszkaniu przy placu Vendôme. Został pochowany na cmentarzu Pére-Lachaise w Paryżu, a jego serce zgodnie z ostatnią wolą artysty, wróciło do Polski. Przywiezione do 4

5 Warszawy przez siostrę Ludwikę, zostało złożone w urnie i potajemnie (ze względów politycznych) wmurowane w filar kościoła św. Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu. Umieszczono tam tablicę pamiątkową ze słowami Ewangelii Gdzie Skarb Twój, tam serce Twoje. Dopiero po odzyskaniu niepodległości Warszawiacy umieścili tu drugą tablicę z napisem Tutaj spoczywa serce Fryderyka Chopina. Pomnik F.Chopina w Żelazowej Woli - fot. J. Wasilewski Dzisiaj Fryderyk Chopin uważany jest za największego polskiego kompozytora, a jego muzyka wciąż żyje i zaskakuje słuchaczy swoim wyjątkowym brzmieniem. Jego dzieła nawiązują do polskiej tradycji muzycznej i przepełnione są wartościami patriotycznymi. Muzyka wybitnego kompozytora jest znana na całym świecie. Fryderyk Chopin uznany został zagranicą za jednego z najwybitniejszych mistrzów improwizacji. Kompozycje jego bowiem takie jak nokturny, mazurki czy preludia, przesycone cechami indywidualnymi i polskim folklorem, zachwycają odbiorcę swoją barwą i nowatorską harmonią. Tajemniczość i uczuciowość muzyki wielkiego mistrza inspiruje, porywa ekspresją dynamiki pianistów i melomanów całego świata od niemal dwustu lat. Dzieła Fryderyka Chopina przemawiają uniwersalnym językiem integrującym narody wielu kultur Opracowano na podstawie tekstu źródłowego Natalii Sukiennik Sonata h-moll op. 58, autograf edycyjny, zbiory Biblioteki Narodowej 5

6 Narodowy Instytut Fryderyka Chopina Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, powołany do życia w 2001 roku decyzją Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zajmuje się m.in. badaniami naukowymi oraz popularyzowaniem wiedzy o Fryderyku Chopinie i jego muzyce, działalnością wydawniczą, organizowaniem koncertów i festiwali, konferencji muzykologicznych, a także gromadzeniem archiwaliów i spuścizny po wielkim kompozytorze; prowadzi także internetowe Centrum Informacji Chopinowskiej. Instytut sprawuje również opiekę nad Muzeum Fryderyka Chopina, którego siedzibą jest Zamek Ostrogskich w Warszawie. Jego oddziały stanowią warszawski Salonik Chopinów oraz Dom Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli. Zbiory muzealne, obejmujące rękopisy, druki pamiątkowe oraz różnorodne obiekty z zakresu ikonografii, stanowią najbogatszą kolekcję chopinianów na świecie. W roku 2010 Narodowy Widok Centrum Chopinowskiego przy ul. Tamka 43 od strony płn-wsch z odbiciem Zamku Ostrogskich (autor projektu: Stelmach i Partnerzy Sp. z o.o.) Instytut Fryderyka Chopina będzie organizatorem obchodów 200. rocznicy urodzin Fryderyka Chopina, w tym XVI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. Już teraz Instytut przystąpił do realizacji projektów inwestycyjnych, które w roku jubileuszowym powinny zaowocować powstaniem Chopinowskiego szlaku turystycznego. W Warszawie powstanie m.in. Centrum Chopinowskie, które będzie się mieścić w nowym gmachu przy ul. Tamka 43, naprzeciwko Zamku Ostrogskich, obok Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina. Zakończą się również prace nad kompleksowym unowocześnieniem Muzeum Fryderyka Chopina. Ponadto przeprowadzona zostanie renowacja parku w Żelazowej Woli tak, aby dostosować ośrodek odwiedzany przez ponad 100 tysięcy turystów rocznie do wymagań XXI wieku. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina Pl. Piłsudskiego Warszawa

7 Warszawa Muzeum Fryderyka Chopina Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie nieodłącznie kojarzy się miłośnikom sztuki wielkiego kompozytora z Zamkiem Ostrogskich. Decyzja o odbudowie Pałacu (którego historia sięga XVI w.) po zniszczeniach II wojny światowej, zapadła w 1949 roku, w stulecie śmierci Fryderyka Chopina. Na podstawie oryginalnych planów Tylmana z Gameren, a także prac rysunkowych Zygmunta Vogla i sztychów Canaletta, odtworzono zasadniczy trzon przedwojennego kompleksu pałacowego prawdziwą perłę architektury barokowo-klasycystycznej. W 1953 roku odnowiony obiekt otworzył swoje podwoje pod szyldem Towarzystwa im. Fryderyka Chopina organizacji kontynuującej przedwojenną tradycję chopinowską. Muzeum to gromadzi ponad 5 tysięcy jednostek inwentarzowych zbiorów i jest to największa z istniejących kolekcji chopinianów na świecie. Autografy Fryderyka Chopina ze zbiorów Muzeum (łącznie z kolekcją z Biblioteki Narodowej) zostały w 1999 roku wpisane na światową listę dziedzictwa kulturowego UNESCO. Od 2005 roku Muzeum wraz ze swoimi oddziałami Salonikiem Chopinów oraz Domem Urodzenia kompozytora w Żelazowej Woli jest prowadzone przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Salonik Chopinów Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie (fot. archiwum NIFC) Salonik Chopinów urządzony został w miejscu dawnego mieszkania Chopinów w lewym skrzydle Pałacu Czapskich-Krasińskich. Chopinowie przeprowadzili się tu z mieszkania, zajmowanego w lewej oficynie Pałacu Kazimierzowskiego w 1827 roku, po śmierci najmłodszej z sióstr, Emilii. W mieszkaniu przy Krakowskim Przedmieściu 5 zamieszkiwał Fryderyk przez ostatnie trzy lata okresu warszawskiego. Tu właśnie - w tzw. pokoju na górze, dyskretnie odizolowanym od otoczenia, znajdował 7

8 niezbędny spokój, by oddawać się studiom muzycznym. i komponowaniu. Tu wreszcie, po zakończeniu nauki pod kierunkiem Józefa Elsnera w Szkole Głównej Muzyki, odbywały się koncerty i pierwsze publiczne prezentacje jego wczesnych dzieł. Wnętrze to zrekonstruowano na podstawie szkicu z epoki, przedstawiającego salon w ich mieszkaniu. Autorem szkicu był Antoni Kolberg, kolega szkolny i przyjaciel Fryderyka Chopina. Po wyjeździe Chopina z kraju Kolberg wykonał szkic, a następnie przesłał swą pracę kompozytorowi do Paryża, jako pamiątkę z rodzinnego domu. W Saloniku eksponowane są ówczesne meble, instrumenty z I połowy XIX wieku, a także portrety rodziny i nauczycieli Chopina oraz widoki dziewiętnastowiecznej Warszawy. Pomnik Fryderyka Chopina w Łazienkach Królewskich Pomnik F. Chopina w Łazienkach Królewskich w Warszawie, dłuta W. Szymanowskiego - fot. L. Karpiłowski Lewe skrzydło pałacu Czapskich/Krasińskich przy Krakowskim Przedmieściu 5 - Siedziba Saloniku Chopinów, oddz. Muzeum F. Chopina (gmach ASP, II p.) - fot. L. Karpiłowski Odsłonięty w 1926r. pomnik dłuta Wacława Szymanowskiego należy do najpiękniejszych i najbardziej znanych wizerunków Wielkiego Kompozytora. Po zniszczeniu podczas II wojny, w roku 1958 pomnik został wiernie zrekonstruowany i ponownie usytuowany nad sadzawką, w pobliżu głównej bramy Parku Łazienkowskiego, przy Alejach Ujazdowskich. Od roku 1959, z początkiem maja do ostatnich dni września, odbywają się przy pomniku niedzielne koncerty chopinowskie. Kościół św. Krzyża W Kościele św. Krzyża znajduje się urna z sercem Fryderyka Chopina, które zgodnie z życzeniem kompozytora zostało przywiezione do Polski z Francji. Po 96 latach, przeszedłszy różne koleje losu, urna z sercem Chopina na stałe została umieszczona w 8

9 Krakowskie Przedmieście, Kościół św. Krzyża - fot. L. Karpiłowski Kościele św. Krzyża. Mówi o tym tablica umiejscowiona po lewej stronie nawy głównej. Powyżej tablicy z napisem 17.X.1945 serce F. Chopina powróciło do Warszawy, umieszczono niewielkie popiersie kompozytora autorstwa Leonarda Marconiego. Kościół Wizytek Do Kościoła Wizytek Chopin uczęszczał w latach licealnych na niedzielne nabożeństwa dla uczniów i studentów. Jako student Szkoły Głównej Muzyki często improwizował tam na organach i także uczestniczył w licznych występach orkiestry, chóru i solistów Konserwatorium. W kościele tym znajduje się tablica umiejscowiona nad drzwiami świątyni, nieopodal wejścia na chór, na której widnieje napis: Ku czci Fryderyka Chopina, który w tym kościele jako Kościół Wizytek - fot. L. Karpiłowski uczeń liceum warszawskiego grał na organach w latach Owe zabytkowe organy zachowały się w kościele do dzisiaj. 9

10 Żelazowa Wola Centralny punkt na mapie miejsc związanych z Fryderykiem Chopinem, czyli miejsce gdzie urodził się kompozytor. Leży tuż obok Sochaczewa i 54 km na zachód od Warszawy. Dom Urodzenia F. Chopina w Żelazowej Woli - fot. J. Wasilewski Nieruchomość w Żelazowej Woli należąca niegdyś do hrabiostwa Skarbków w swojej kilkusetnej historii często zmieniała właściciela, wiele razy była też poddawana przebudowom i renowacji. Aby upamiętnić obecność kompozytora w Żelazowej Woli, w 1894 r. na terenie parku otaczającego dworek, ustawiono obelisk z medalionem Fryderyka Chopina. I wojna światowa i władza okupanta, skutecznie wstrzymały jednak dalsze działania mające na celu nadanie miejscu narodzin kompozytora, odpowiedniej rangi. Dopiero w latach dwudziestych XX w., obiekt w Żelazowej Woli zyskał status zabytku o wyjątkowym znaczeniu dla polskiej kultury. Wkrótce, dzięki działaniom warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Domu Chopina oraz sochaczewskiego Komitetu Chopinowskiego, udało się odkupić dworek od ówczesnego właściciela. W 1930 r. Pomnik F.Chopina - fot. J. Wasilewski rozpoczęła się renowacja 10

11 i przebudowa obiektu. Wieloletni wysiłek włożony w urządzenie dworku, zniszczyła II wojna światowa. Cenna kolekcja znajdujących się w nim zabytkowych przedmiotów, które ofiarowało lokalne społeczeństwo, została doszczętnie skradziona. Ostatecznie, po II wojnie światowej, budynek udało się zrekonstruować i wyposażyć w stylu tradycyjnego, polskiego dworku. Do oficjalnego otwarcia dworku doszło w 1949 r., w setną rocznicę śmierci kompozytora. Od 2005 r. opiekunem majątku jest Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Pomnik F.Chopina - fot. J. Wasilewski Fryderyk przyszedł na świat w Żelazowej Woli 1 marca 1810 r., ale rodzina nie mieszkała tu długo, gdyż wkrótce przeniosła się na stałe do Warszawy. Pomimo przeprowadzki, majątek w Żelazowej Woli był częstym miejscem wypoczynku rodziny Chopinów i małego Frycka. Liczne pamiątki zgromadzone obecnie w dworku, jak dziewiętnastowieczne meble, dekoracyjne tkaniny, sztychy oraz instrumenty muzyczne, choć nie należące do rodziny kompozytora, oddają klimat tamtajszej epoki. Na terenie parku otaczającego dworek znajdują się cztery pomniki kompozytora, w tym najbardziej znany - postać Chopina z brązu, autorstwa Józefa Gosławskiego. Wyjątkowy klimat dworku i jego otoczenia dopełnia unikatowy park krajobrazowy zaprojektowany i stworzony przez prof. Franciszka Krzywdę -Polkowskiego. Urzeka on bogactwem ponad 3 tys. unikatowych gatunków i odmian roślin. Od 1954 roku, z inicjatywy wybitnego polskiego pianisty i pedagoga prof. Zbigniewa Drzewieckiego, regularnie odbywają się w Żelazowej Woli koncerty chopinowskie. Sezon letnich występów otwiera co roku pierwsza niedziela maja, a kończy ostatnia niedziela września. Ponad 50-letnia już tradycja tych występów, z udziałem polskich i zagranicznych artystów oraz laureatów międzynarodowych konkursów pianistycznych, ściąga do Żelazowej Woli publiczność z całego świata. Szczególny nastrój koncertów oraz dźwięki muzyki płynącej z dworku, w połączeniu z urokliwym i tajemniczym parkiem, sprawiają, że ci, którzy goszczą w Żelazowej Woli, z przyjemnością wracają tu po raz kolejny. Dom Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli Żelazowa Wola Sochaczew Tel.: Fax:

12 Mazowsze Chopina

13 Miasto Sochaczew Sochaczew leży w bezpośrednim sąsiedztwie Żelazowej Woli, ok. 60 km od Warszawy. To właśnie tu, w 1830 roku, w obozie wojskowym gen. Piotra Szembeka, Fryderyk Chopin zagrał jeden ze swoich ostatnich koncertów przed wyjazdem z ojczyzny. Kośció p.w. M. B. Różańcowej i Muzeum Ziemi Socghaczewskiej - fot. A. Wierzbicki Najsłynniejszym zabytkiem miasta są, leżące nad malowniczą rzeką Bzurą, pozostałości zamku Książąt Mazowieckich. Tu podejmował ważne decyzje państwowe król Kazimierz Jagiellończyk, tu też przebywali polscy królowie - Jan Olbracht i Stefan Batory. Zamek był wielokrotnie niszczony podczas licznych działań wojennych, m.in. w okresie potopu szwedzkiego (XVII w.) i Powstania Kościuszkowskiego (koniec XVIII w.). Ważnym zabytkiem Sochaczewa jest też usytuowany w północnej części Placu Kościuszki, klasycystyczny ratusz z I poł. XIX w. - obecnie siedziba Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, z bogatą kolekcją militariów. Do zabytków architektonicznych miasta, położonych w jego centrum, należą także XIX-wieczne hale targowe - kramnice z charakterystycznymi, arkadowymi podcieniami. Ślady dawnej historii odnajdujemy też na lokalnych cmentarzach. Na terenie nekropolii parafii św. Wawrzyńca w Sochaczewie zachowały się dwie kaplice grobowe: w stylu neogotyckim (z przełomu XIX i XX w.) i prawosławna w stylu Ruiny Zamku Książąt Mazowieckich - fot. Archiwum UM 13

14 bizantyjskim (sprzed 1914 r.). Nieopodal znajduje się cmentarz żydowski - miejsce poświęcone pamięci sochaczewskich Żydów (tu został pochowany sławny cadyk sochaczewski - Abraham Bornstein). Natomiast cmentarz wojskowy w Trojanowie upamiętnia bohaterstwo ok żołnierzy Armii Poznań i Pomorze, poległych w Bitwie nad Bzurą we wrześniu 1939 r. W Sochaczewie zachowały się także obiekty architektury dworskiej, tj. dwór rodziny Garbolewskich z I poł. XIX w. otoczony parkiem - obecnie siedziba Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. F. Chopina. Długą historię ma również wybudowany w stylu eklektycznym pod koniec XIX w. dwór w Gawłowie (obecnie Dom Pomocy Społecznej). Wiele atrakcji dostarcza turystom Muzeum Kolei Wąskotorowej, posiadające największy zbiór pojazdów szynowych w Polsce i Europie. Największą atrakcją Muzeum są cieszące się olbrzymią popularnością pociągi kursujące w sezonie letnim na trasie Sochaczew - Puszcza Kampinoska. Urząd Miejski w Sochaczewie ul. 1 Maja 16, Sochaczew; tel , fax Plac Kościuszki - fot. A. Orczyk Pomnik F. Chopina w parku przy ul.traugutta - fot. T. Wątor 14

15 Szkoła Muzyczna im. F. Chopina Ważne miejsce na kulturalnej mapie Sochaczewa zajmuje od 30 lat Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. F. Chopina. Szkoła mieści się w zabytkowym XVIII w. dworku. Edukację muzyczną pobiera tu 320 uczniów, pod kierunkiem 50 nauczycieli. Szkoła współpracuje także z profesorami z Akademii Muzycznych z Polski i z zagranicy. Bogata działalność szkoły, to liczne koncerty solistów i orkiestr: smyczkowej kameralnej, dętej i big-bandu, a także chórów. Liczne występy uczniów stanowią oprawę muzyczną uroczystości miejskich i powiatowych. Państwowa Szkoła Muzyczna - fot. T. Wątor Szkoła jest organizatorem konkursów takich jak: Międzynarodowy Festiwal Chopinowski na Mazowszu, Ogólnopolski Konkurs Skrzypcowy Janko Muzykant, Sochaczewskie Spotkania Kameralne, Ogólnopolski Wiosenny Festiwal Fletowy i Sochaczewskie Spotkania Młodego Wiolonczelisty. Uczniowie szkoły uczestniczą w wielu konkursach organizowanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, festiwalach regionalnych, ogólnopolskich i międzynarodowych w kategoriach instrumentalnych i teoretycznych. Od kilku lat, Szkoła współpracuje ze szkołami muzycznymi w Niemczech, Belgii i Szwecji. Piękne położenie szkoły, w otoczeniu urokliwego parku, zrodziło pomysł plenerowych koncertów cieszących się dużym zainteresowaniem melomanów. Od maja, na letniej scenie, w niedzielne popołudnia, występują uczniowie szkoły i zaproszeni goście. Szkoła kultywuje muzyczne tradycje swojego patrona - F. Chopina. Recitale młodych pianistów w Żelazowej Woli podczas Dni Sochaczewa, w czerwcu, na stałe wrosły w kalendarz imprez kulturalnych miasta. Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. F. Chopina ul. Głowackiego 2, Sochaczew tel. /fax

16 Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy Nad Bzurą Muzeum Pomnik, gromadzi głównie zbiory pochodzące z okresu II wojny światowej, które prezentowane są na stałej wystawie Pole bitwy Gdy bój nad Bzurą wrzał. Najważniejsza część wys- Dawny Ratusz, Muzeum Ziemi Sochaczewskiej - fot. Archiwum UM tawy to broń strzelecka, sprzęt, oporządzenie, umundurowanie, dokumenty żołnierzy Wojska Polskiego walczących w bitwie nad Bzurą i obronie Sochaczewa, we wrześniu 1939 r. Obok pamiątek z września 1939 r., wystawa zawiera broń, umundurowanie, dokumenty, fotografie ukazujące Sochaczew i jego okolice w okresie okupacji hitlerowskiej, pamiątki po skoczkach spadochronowych Cichociemnych i mieszkańcach ziemi sochaczewskiej walczących na frontach II wojny światowej. Posiada dokumentację poległych żołnierzy w bitwie nad Bzurą. Na dziedzińcu Muzeum znajduje się stała ekspozycja plenerowa sprzętu bojowego Wojska Polskiego m. in: lufa armaty polowej kal. 75 mm wz i ponton mostowy, pochodzące z walk nad Bzurą. Wystawy czasowe przedstawiają m. in. polską sztukę współczesną, etnografię Polski i świata, archeologię i zabytki ziemi sochaczewskiej. Wspólnie z Komendą Hufca ZHP w Sochaczewie, Muzeum jest organizatorem corocznego wrześniowego Mazowieckiego Rajdu Szlakami Walk nad Bzurą, a także - z Fundacją Polonia Militaris, widowiska plenerowego - Rekonstrukcji Bitwy nad Ekspozycja stała w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej - fot. Archiwum MZS Bzurą z września 1939 roku w Brochowie. Muzeum prowadzi badania nad pradziejami, historią Sochaczewa i ziemi sochaczewskiej oraz wydaje własne publikacje. Tekst: Maciej Wojewoda Muzeum czynne: we wtorki, czwartki, soboty i niedziele w godz , w środy i piątki w godz Ceny biletów: normalny 4.00 zł, ulgowy 6.00 zł. Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy Nad Bzurą Pl. Kościuszki 2, Sochaczew tel./fax

17 Muzeum Kolei Wąskotorowej Kolej zawsze budziła emocje, roztaczała urok. Współczesna kolej jest kolorowa, szybka i cicha, ale urok prawdziwej kolei, to gorąca, buchająca parą i dymem lokomotywa, to wagony z drewnianymi ławkami, to koła stukające na złączach szyn. Czy jest jeszcze taka kolej? Gdzie jej szukać? Jest! Właśnie tu, w Sochaczewie. Nieopodal dworca PKP znajduje się Muzeum Kolei Wąskotorowej, w którym zgromadzono najliczniejszy w Europie zbiór taboru kolei Muzeum Kolei Wąskotorowej - Dworzec - fot. J. Orczyk - Miziołek wąskotorowej. Z ponad 230 oryginalnych pojazdów 130 wystawiono w części ekspozycyjnej. Zobaczyć tu można takie zabytki techniki jak: skład pociągu retro, ze stuletnimi wagonami i parowozem firmy Krauss z 1882 roku (!), pługi odśnieżne, parowóz bezogniowy, samochody przystosowane do jazdy po torach czy wagon kolei konnej. Są też eksponaty związane z historią naszego kraju: drezyna, którą Marszałek Piłsudski odbywał przejażdżki po torach biegnących na terenie rozległej Puszczy Białowieskiej i salonka Generała Jaruzelskiego. W salach muzeum eksponowane są liczne pamiątki związane z koleją sochaczewską i kolejami wąskotorowymi już nieistniejącymi. To właśnie stąd, z Sochaczewa do Wilcz Tułowskich, kursuje zabytkowy pociąg muzealny prowadzony przez stary parowóz z 1930 roku. W sezonie letnim od maja do października w określone dni tygodnia warunkowo jest uruchomiony pociąg Puszcza-bis, a w okresie od czerwca do września rozkładowy pociąg Puszcza kursuje w każdą sobotę bez względu na frekwencję i pogodę. Pociąg ten wiezie pasażerów na skraj Puszczy Kampinoskiej, skąd przewodnicy prowadzą turystów na spacer leśnymi ścieżkami. Po spacerze, odpoczynek w Osadzie Puszczańskiej, przy ognisku nad rzeczką Łasicą. Warto przeżyć taką podróż przy rytmicznym wtórze kół zabytkowego pociągu, bez pośpiechu, z prędkością 15 km/godz., pokonującego przestrzenie mazowieckich pól. Wzdłuż 18 km, zachowanej w oryginale trasy, można podziwiać piękne krajobrazy, malowniczą rzekę Bzurę, a także poczuć zapach dymu i pary z lokomotywy, by na końcu drogi odpocząć na łonie puszczańskiej natury. Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie ul. Towarowa 7, Sochaczew tel. (046) tel./fax (046) Lokomotywa z ekspozycji muzeum - fot. C.Kopczyński 17

18 Nasz Zamek Ruiny Zamku Książąt Mazowieckich - fot. Ł. Wojtczak Stowarzyszenie na Rzecz Historycznej Odbudowy Zamku w Sochaczewie Nasz Zamek jest organizacją reprezentującą i zrzeszającą społeczność lokalną w celu odrestaurowania, w oparciu o wyniki wszelkich badań naukowych, miejscowej warowni. Organizacja zajmuje się zarówno promowaniem idei historycznej odbudowy zamku jak i zbieraniem i organizowaniem pieniędzy na ten cel. Cel ten realizuje m.in. poprzez budowę środowiska miłośników historii zamku i miasta, współpracę z miejscowym samorządem i Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą jak i organizowanie bądź wspieranie imprez o charakterze rekonstrukcji historycznych, promujących bogatą historię regionu. Stowarzyszenie Nasz Zamek mimo relatywnie niedługiego okresu swego istnienia pochwalić się może już kilkoma sukcesami wśród których między innymi wyróżnić można: - zainspirowanie władz miejskich do sfinansowania dwukrotnych wykopalisk archeologicznych na zamku, - gromadzenie zabytkowej cegły, dzięki czemu przeprowadzono pierwsze poważne prace konserwatorsko-budowlane na zamku, - organizowanie podczas corocznych Dni Sochaczewa wraz z Księstwem Draconii imprezy promującej historię, w czasie której obejrzeć można wioskę rycerską oraz pokazy walk, jak i prezentację wizji odbudowy zamku w Sochaczewie. Stowarzyszenie Nasz Zamek współpracuje z organizacjami o charakterze grup rekonstrukcyjnych: Grupa rekonstrukcji historycznej II batalionu 18 pułku piechoty - jest sochaczewską grupą rekonstrukcyjną, zajmującą się odtwarzaniem rzeczywistości drugowojennej ze szczególnym naciskiem na kampanię wrześniową i bitwę nad Bzurą. Księstwo Draconii - to grupa rekonstrukcyjna zajmująca się odtwarzaniem rzeczywistości wczesnośredniowiecznej związanej z różnymi aspektami życia Rusinów w X wieku, jak i drużyny książęcej i dam dworu na książęcym Mazowszu w XIII wieku. Stowarzyszenie Nasz Zamek ul Żeromskiego 41/ Sochaczew; tel: ; Walki rycerskie - fot. C. Kopczyński 18

19 Gmina Sochaczew Gmina Sochaczew położona jest w zachodniej części województwa mazowieckiego, w odległości 55 km od Warszawy i 90 km od Łodzi. Główną atrakcją turystyczną gminy, tłumnie odwiedzaną przez turystów z Polski i całego świata, jest dworek w Żelazowej Woli, gdzie 1 marca 1810 r. urodził się największy polski kompozytor. Dom Urodzenia Fryderyka Chopina posiada formę tradycyjnego dworku polskiego. W skład jego wyposażenia wchodzą meble, tkaniny dekoracyjne, sztychy, instrumenty muzyczne z epoki, w której żył i tworzył kompozytor. Rozciągający się wokół dworku park krajobrazowy, założony przez prof. Franciszka Krzywdę- Polkowskiego w latach , urzeka bogactwem ponad 3 tys. unikatowych gatunków i odmian roślin. Zastosowana różnorodności form i kompozycji plastycznych miała według założeń twórcy dorównywać wyrafinowanym formom muzyki Chopina. Zaciszne i malownicze wnętrza parku oraz dźwięki chopinowskiej muzyki rozlegające się z dworku sprawiają, że panuje tu wyjątkowy nastrój i klimat. Na terenie parku znajdują się cztery pomniki kompozytora. Od 1954 roku z inicjatywy prof. Zbigniewa Drzewieckiego, wybitnego polskiego pianisty i pedagoga, odbywają się w Żelazowej Woli koncerty chopinowskie. Sezon letnich Rzeka Bzura - fot. T. Fijołek Gmach Urzędu Gminy Sochaczew - fot. J. Wasilewski 19

20 występów z udziałem polskich i zagranicznych artystów, laureatów międzynarodowych konkursów pianistycznych, otwiera co roku pierwsza niedziela maja, a kończy ostatnia niedziela września. Dom Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej jest oddziałem warszawskiego Muzeum Fryde- Koncert w Żelazowej Woli - fot. Archiwum UM ryka Chopina, który prowadzi Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Z Żelazowej Woli do Sochaczewa prowadzi zabytkowa aleja drzew, jest ona jednym z wielu zabytków przyrody na terenie gminy. Oprócz wymienionej alei wyróżnić można jeszcze 7 parków dworskich których większość powstała na przełomie XIX i XX wieku. Gmina nawiązała współpracę partnerską z prowincją Treviso oraz gminą Riese Piox we Włoszech. Celem tej współpracy jest wymiana kulturalna oraz promowanie Żelazowej Woli. Gmina stanowi także dogodną bazę wypadową do sąsiednich, atrakcyjnie położonych terenów, takich jak: Arkadia i Nieborów, Niepokalanów, Brochów czy też Kampinoski Park Narodowy, do którego można dojechać z Sochaczewa zabytkową kolejką wąskotorową. Urząd Gminy w Sochaczewie ul. Warszawska 115, Sochaczew tel. (0 46) , fax (0 46) Park w Żelazowej Woli - fot. K. Lewandowski 20

21 Gmina Brochów Gmina Brochów (50km od Warszawy) leży w otulinie Kampinoskiego Parku Narodowego. Puszcza Kampinoska była świadkiem wielu wydarzeń historycznych, dlatego na jej terenie znajdują się liczne Miejsca Pamięci Narodowej i Groby Nieznanego Żołnierza, Kościół w Brochowie - fot. E. Kraszewska a także rezerwaty przyrody oraz szlaki piesze i rowerowe. Najcenniejszym zabytkiem gminy jest Kościół Parafialny pod wezw. św. Rocha i Jana Chrzciciela w Brochowie - unikatowa budowla w stylu gotycko-renesansowym, łącząca w sobie charakter sakralny i obronny. Bazylika często gości zagranicznych turystów, głównie z powodu jej związku z Fryderykiem Chopinem, bowiem tu miały miejsce ślub jego rodziców i chrzest kompozytora. W sezonie letnim odbywają się w kościele koncerty muzyki chopinowskiej w wykonaniu wybitnych, sławnych pianistów. Z Żelazowej Woli do Brochowa prowadzą dwie drogi: przez Sochaczew (ok. 10 km) lub przez miejscowość Mokas (ok. 8 km). Do atrakcji gminy należy też kolej wąskotorowa. Odbywające się od wielu lat wycieczki zabytkowym pociągiem na trasie Sochaczew - Brochów - Wilcze Tułowskie, aż na skraj Puszczy Kampinoskiej, cieszą się nieustannym zainteresowaniem turystów. Na terenie gminy Brochów odnaleźć można również zabytki architektury dworskiej okresu klasycyzmu, jak Dwór w Tułowicach (własność prywatna), zbudowany ok r. dla Franciszki Lasockiej, odznaczony medalem Europa Nostra w 1998 r. Atrakcją turystyczną gminy jest także leżące we wsi Górki, małe muzeum etnograficzne, opowiadające o wsi mazowieckiej i jej tradycjach, zwane potocznie Chałupą Goszcza - od nazwiska jego twórcy i właściciela - Henryka Goszcza. W Śladowie, Famułkach Łazowskich, Władysławowie, Karolinowie, Miszorach, Kromnowie i Piaskach Królewskich znajdują się natomiast unikatowe cmentarze po zamieszkujących tu przez wiele wieków Olendrach - ludności holenderskiej wyznania ewangelickiego. Od 2002 roku do Brochowa w połowie września przyjeżdżają turyści z całej Polski i Europy na odbywające się tu największe militarne wydarzenie plenerowe - Rekonstrukcję Historycznej Bitwy nad Bzurą z 1939 r. Urząd Gminy Brochów Brochów 125, Brochów Tel/fax , Dwór w Tułowicach - fot. Archiwum Gminy Brochów 21

22 Gmina Sanniki Gmina Sanniki - położona w odległości 84 km od Warszawy, 90 km od Łodzi i 30 km na północny zachód od Sochaczewa - jest prężnie działającym ośrodkiem chopinowskim i centrum miejscowego folkloru. Największą atrakcją turystyczną na terenie gminy Sanniki jest Zespół Pałacowo-Parkowy im. Fryderyka Chopina. Obecny neoklasycystyczny wygląd i kształt pałac zawdzięcza architektowi Władysławowi Marconiemu. Przygoda Sannik z Chopinem rozpoczęła się latem 1828 r. Tutaj, młody Fryderyk Chopin spędzał wakacje, u swojego szkolnego kolegi Konstantego Pruszaka. Nie ulega wątpliwości, że bogaty w ludowe tradycje region sannicki, inspirował i fascynował młodego muzyka melodyką rodzimych pieśni i kolorystyką obrzędów. Na frontowej ścianie pałacu widnieje tablica upamiętniająca ten pobyt. Od 1981 r. w Pałacu organizowane są koncerty chopinowskie w każdą pierwszą niedzielę miesiąca, od lutego do października. Koncerty te, połączone z poezją, wypełniają sale pałacu niesamowitą i unikalną atmosferą romantyzmu i nostalgii. We wnętrzu Pałacu znajduje się sala koncertowa oraz niewielkie muzeum pamięci po wielkim kompozytorze. Zainteresowanych tematyką chopinowską na pewno zaciekawi Biblioteka Muzyczna im. Mateusza Glińskiego, znanego chopinologa. Magnesem przyciągającym do Sannik miłośników folkloru i sztuki ludowej zachodniego Mazowsza jest coroczna, organizowana w pierwszą niedzielę czerwca Niedziela Sannicka. Głównym punktem święta są występy Zespołu Pieśni i Tańca Sanniki, prezentującego regionalne, unikatowe stroje oraz repertuar oparty na dawnych pieśniach i tańcach ludowych regionu sannickiego. Pomnik F. Chopina w przypałacowym parku w Sannikach - fot. Archiwum Pałacu w Sannikach Pałac w Sannikach - fot. Archiwum UG w Sannikach 22

23 Kościół Parafialny w Osmolinie - fot. Archiwum Pałacu w Sannikach W Sannikach warto zobaczyć również dziewiętnastowieczny neoklasycystyczny Kościół św. Trójcy. Jedną z najstarszych miejscowości gminy, wzmiankowaną już w roku 1341 jest Osmolin, który posiadał prawa miejskie w latach W miejscowości tej zachował się piętnastowieczny Kościół Parafialny pod wezwaniem św. Marcina Biskupa. Ślady historii widać także we wsi Lwówek, zasiedlonej na przełomie XVIII i XIX w. przez kolonistów niemieckich i holenderskich. Można tu obejrzeć dawny dom modlitw zbudowany przez ewangelicką wspólnotę Braci Morawskich (obecnie kościół katolicki) oraz typowe dla budownictwa holenderskiego okazałe domy kryte strzechą. Pamiątką po dawnych osadnikach jest także leżący na niewielkim wzniesieniu cmentarz pełen charakterystycznych, wzbogaconych specjalnymi sentencjami, nagrobków. Zespół Pieśni i Tańca Sanniki - fot. Archiwum UG w Sannikach Urząd Gminy w Sannikach ul. Warszawska 169, Sanniki, tel , fax Pałac w Sannikach ul. Warszawska 142, Sanniki, tel , fax

24 Gmina Iłów Gmina Iłów położona jest w odległości 40 km od Płocka, ok. 80 km od Warszawy i Łodzi. Północna część gminy przylegająca do Wisły wraz z Kępami: Karolińską, Antonińską i Rakowiecką oraz Wyspami Zakrzewskimi stanowi obszar chronionego krajobrazu i jest otuliną Gostynińsko- Włocławskiego Parku Krajobrazowego, z drugiej zaś strony, jest przedpolem Puszczy Kampinoskiej. Spotkać można tu ginące gatunki roślin i zwierząt tj. bielika, kormorana czarnego, sieweczkę obrożną czy sokoła wędrownego. Natomiast najpiękniejszym pomnikiem przyrody gminy, jest dąb szypułkowy znajdujący się w miejscowości Pieczyska Iłowskie. Warto też wspomnieć o rezerwacie w Uroczysku Rzepki, gdzie występuje m.in. Kościół Parafialny w Iłowie - fot. Archiwum UG w Iłowie siedlisko bociana czarnego oraz o uroczyskach Gilówka i Załusków, gdzie można obejrzeć najstarsze drzewostany. Teren położony w międzywalu rzeki Wisły jest objęty szczególną ochroną przyrody i został zaliczony do programu NATURA W Gminie Iłów podobnie jak w innych zakątkach Mazowsza napotykamy ślady historii II wojny światowej. Pamiątkami po toczących się w tych okolicach walkach są mogiły, znajdujące się na cmentarzach w Iłowie, Brzozowie i Giżycach. Wartym zobaczenia zabytkiem jest również gotycki Kościół Parafialny z 1439 roku p.w. Świętych Piotra i Pawła w Giżycach. Wnętrze kościoła utrzymane jest w stylu neobarokowym, a w złoconym ołtarzu znajduje się - sprowadzony przez zakon jezuitów w XVI w. obraz - Matki Bożej z Dzieciątkiem, zwany Matką Boską Giżycką. Atrakcją turystyczną Giżyc jest także pałac murowany z XVII w., gruntownie przebudowany w 1875 r. W 1945 r. w pałacu mieścił się Uniwersytet Ludowy, a obecnie znajduje się w nim Państwowy Dom Dziecka. Pałac otoczony jest dużym parkiem o założeniu z XVIII w., przekomponowanym w XIX w. W Brzozowie natomiast znajduje się Zespół Kościoła Parafialnego p.w. Świętego Andrzeja, wzniesiony w latach Obiekt murowany o wyraźnych cechach neoromańskich i neogotyckich. Należy też wspomnieć o zespole kościoła parafialnego w Iłowie p.w. Podwyższenia Krzyża św., wybudowanym w 1781 r. Kościół ten, w roku 1915 spłonął podczas działań wojennych. Odbudowany został w latach dwudziestych, ponownie spłonął w 1969 roku. Konsekracja odbudowanej ponownie świątyni odbyła się 1976 roku. Urząd Gminy Iłów ul. Płocka 2, Iłów tel ; fax Okolice Iłowa, nad Wisłą - fot. Archiwum UG w Iłowie 24

25 Gmina Kampinos Gmina Kampinos leży w otulinie Kampinoskiego Parku Narodowego. Utworzony w 1959 roku Kampinoski Park Narodowy jest jedynym w Europie, na taką skalę, rezerwatem graniczącym z dużą aglomeracją miejską (Warszawą). W 2000 roku został uznany przez UNESCO za Światowy Rezerwat Muzeum w Granicy - fot. Archiwum UG Kampinos Biosfery i europejską ostoję ptaków. Na terenie gminy i Parku istnieje wiele szlaków turystycznych, a ich oznakowanie ułatwia zwiedzanie najładniejszych zakątków Puszczy Kampinoskiej. Wieś Granica - malownicza miejscowość puszczańska, położona w odległości ok. 3 km na północ od wsi Kampinos, to znakomity punkt wyjściowy wycieczek pieszych i rowerowych. Tu znajduje się także Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny KPN im. prof. Jadwigi i Romana Kobendzów ze stałą ekspozycją przyrodniczą, którą można zwiedzać z przewodnikiem oraz skansen, w którym zgromadzono przykłady dawnego budownictwa puszczańskiego. Nieopodal usytuowany jest cmentarz wojenny z grobami m.in. żołnierzy 7 Pułku Strzelców Konnych Wielkopolskich i 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich, poległych we wrześniu 1939 roku. Odwiedzając Kampinos, warto wstąpić do Kościoła Parafialnego p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wzniesionego w latach według projektu Lobe - architekta z Warszawy. Świątynia zbudowana jest z drewna sosnowego pochodzącego z Puszczy Kampinoskiej, w stylu polskiego baroku, na planie prostokąta. Na szczególną uwagę zasługuje wystrój jej wnętrza: odrestaurowane w 2002 roku ołtarze główne i pochodzący z początku XVII w., otaczany wielkim kultem obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem - Pani Kampinosu. Naprzeciwko kościoła rosną dwa okazałe dęby - pomniki przyrody, o imionach dwóch wielkich Polaków - kard. Stefana Wyszyńskiego i Fryderyka Chopina. Ciekawym zabytkiem architektonicznym w Kampinosie, jest również klasycystyczny dwór z drugiej poł. XIX wieku, znajdujący się obecnie w rękach prywatnych. Gmina Kampinos jest bardzo atrakcyjną miejscowością turystyczną i bazą wypadową. Stąd niedaleko jest do Niepokalanowa - miejsca działalności Maksymiliana Kolbe, do Żelazowej Woli oraz innych miejscowości związanych z Fryderykiem Chopinem. Urząd Gminy Kampinos ul. Niepokalanowska 3, Kampinos tel. (022) ; fax. (022) Kampinos - Kościół N. M. Panny - fot. N. Piwowarczyk 25

26 Wycieczki turystyczne po Mazowszu Chopina

27 Spacer Aleją Lipową Żelazowa Wola Sochaczew Trasa dojazdu Z Żelazowej Woli do Sochaczewa należy udać się drogą 580, która prowadzi zabytkową Aleją Lipową prosto do centrum miasta. Pamiątka Odrodzenia Narodu Polskiego - fot. A.Orczyk Zabytki 9.Plac Kościuszki 10.Plac św. Dominika 11.Najstarsza ulica Sochaczewa ul. Farna 12.Kościół Parafialny w dzielnicy Trojanów 13.Dwór w Gawłowie Miejsca Pamięci Narodowej 1.Ruiny Zamku Książąt Mazowieckich z XIV w. 2.Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą 3.Kramnice z I poł. XIX w. 4.Cmentarz żydowski 5.Muzeum Kolei Wąskotorowej 6.Młyn Rodziny Repszów nad Utratą 7.Dwór i Park rodziny Garbolewskich (obecnie Państwowa Szkoła Muzyczna im. F. Chopina) 8.Pomnik Bolesława Krzywoustego upamiętniający śmierć księcia w 1138 r. w Sochaczewie 1. Cmentarz żołnierzy poległych w Bitwie nad Bzurą 1939 r. przy Al. 600-lecia 2. Cmentarz Parafii św. Wawrzyńca - ul. Traugutta, z kwaterami żołnierzy poległych w 1939 r. 3. Pomnik - (figura Chrystusa) upamiętnia odzyskanie niepodległości w 1919 r. - przy kościele Parafii św. Wawrzyńca Przyroda Sochaczew rozpościera się wzdłuż naturalnych brzegów malowniczej rzeki Bzury. W pobliżu miasta znajdują się rozległe i czyste lasy, należące do kompleksu Narodowego Parku Kampinoskiego. Specjalnie dla turystów Panorama rzeki Bzury - fot. J. Orczyk Miziolek W drodze do Sochaczewa Udając się drogą prowadzącą z Żelazowej Woli do Sochaczewa 27

28 możemy odwiedzić w dzielnicy Chodaków zagrodę młyńską rodziny Repszów, nad Utratą, która zlokalizowana jest tutaj od XVI w. W czasie II wojny świtowej miejsce to stanowiło m.in. centrum dowodzenia strukturami AK. W drodze do centrum miasta, wartym zobaczenia zabytkiem jest kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w dzielnicy Trojanów - jednonawowa barokowa budowla wzniesiona w 1783 r. Nieopodal znajduje się cmentarz żołnierzy poległych w Bitwie nad Bzurą w 1939 r. Spoczywa tu 3693 żołnierzy armii Pomorze i Poznań. Zabytki w centrum miasta Najstarszą ulicą miasta - ulicą Farną - można przejść do głównego rynku - Placu Kościuszki. W północno-zachodniej pierzei Placu znajduje się Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, które ma swoją Park w Sochaczewie - fot. T. Wątor siedzibę dawnym Ratuszu z I poł. XIX w. Znajdują się tu m.in. ciekawe zbiory militariów pochodzące z II wojny światowej. Pomnik Bolesława Krzywoustego - fot. Ł. Majewski Od Ruin Zamku Książąt Mazowieckich do Kramnic Z Placu Kościuszki możemy skierować się w kierunku południowym i przejść na teren Podzamcza. Na wyniesionym wzgórzu nad Bzurą widnieją pozostałości Zamku Książąt Mazowieckich z XIV w. Jest to najstarszy zabytek architektoniczny miasta, świadczący o wielowiekowej historii tego grodu. Nieopodal nad brzegiem Bzury znajduje się przystań z wypożyczalnią kajaków. Stąd można popłynąć w dół rzeki do Plecewic, Witkowic i dalej aż do Wisły. U podnóża Wzgórza Zamkowego znajduje się Muszla Koncertowa z amfiteatrem. To tu, każdego roku w drugi weekend czerwcu odbywa się największe święto miasta - Dni Sochaczewa, podczas których można obejrzeć koncerty najznakomitszych piosenkarzy polskich i zagranicznych. Amfiteatr i muszlę koncertową okala Park Miejski z pomnikiem Fryderyka Chopina. Nieopodal Parku znajduje się Plac św. Dominika, gdzie dawniej stał Klasztor Sióstr Dominikanek, w którym stacjonował garnizon wojsk pod dowództwem generała Piotra Szembeka. To z jego inicjatywy w 1830 r. odbył się w Sochaczewie jeden z ostatnich koncertów Fryderyka Chopina przed jego 28

29 wyjazdem za granicę. W centrum miasta przy ul.warszawskiej, zobaczymy również zabytkowe Kramnice zbudowane latach Utrzymane w stylu klasycystycznym, przyciągają wzrok charakterystycznymi arkadowymi podcieniami. Dwór i Park im. I. Garbolewskich Kościół w Trojanowie - fot. Archiwum UM Wartym zobaczenia jest również zabytkowy dwór i park im. I. Garbolewskiego. Dwór ten o typowej klasycystycznej architekturze dworu polskiego powstał około 1800 r. Obecnie ma tu swoją siedzibę Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Fryderyka Chopina, która swoją trzydziestoletnią tradycją wpisała się w historię tego miejsca. W maju i czerwcu odbywają się plenerowe koncerty cieszące się dużym powodzeniem melomanów. Zabytkowy Pociąg - fot. L. Karpiłowski Muzeum Kolei Wąskotorowej Zwiedzanie Sochaczewa kończymy na Muzeum Kolei Wąskotorowej, Które znajduje się nieopodal dworca kolejowego. Muzeum to gromadzi największy w Polsce i Europie zbiór wąskotorowych pojazdów szynowych. W sezonie letnim największą turystyczną atrakcją Muzeum są wycieczki zabytkowym pociągiem do Puszczy Kampinoskiej. Imprezy kulturalne Zachęcamy Państwa również do odwiedzenia Sochaczewa podczas trwania wielu ciekawych imprez odbywających się w naszym mieście, takich jak: Dni Sochaczewa, Laur Sochaczewski - wystawa malarstwa, Sochaczewskie Warsztaty Muzyczne, Mistrzostwa Mazowsza w Mikrolotach czy Zawody Motocrossowe. Plac Kościuszki - fot. T. Wątor 29

30 Szlakiem chrztu Fryderyka Chopina Żelazowa Wola Brochów Trasa dojazdu Wariant pierwszy 8 km Z Żelazowej Woli, zaraz za parkingiem, skręcić w drogę w kierunku Mokasu, minąć wieś i dojechać do skrzyżowania z drogą Brochów - Strojec, na którym trzeba skręcić w lewo. Nie zbaczając z tej trasy i kierując się znakami, należy dojechać do skrzyżowania z drogą wojewódzką nr 750. Na skrzyżowaniu pojechać prosto - już z daleka widać wieże brochowskiej bazyliki. Wariant drugi ok. 10 km Z Żelazowej Woli skierować się drogą wojewódzką nr 580 w kierunku Sochaczewa. Jadąc ulicą Chopina, na terenie miasta, na rondzie obok Zespołu Szkół im. Fryderyka Chopina należy skręcić w prawo w drogę wojewódzką nr 705, która prowadzi do Śladowa. Dobrze oznakowana droga wojewódzka 705 doprowadzi turystę do położonej w granicach gminy Brochów miejscowości Plecewice, a stamtąd blisko już do samego Brochowa. Zabytki 1. Kościół Parafialny p.w. św. Rocha i św. Jana Chrzciciela w Brochowie - miejsce chrztu Fryderyka Chopina. 2. Dwór w Tułowicach zbudowany około 1800 r. dla Franciszki Lasockiej - przykład architektury dworskiej klasycyzmu. 3. Chałupa z XIX w. w Górkach, własność Henryka Goszcza - obraz dawnej wsi mazowieckiej. Miejsca pamięci narodowej Chałupa Henryka Goszcza - fot. Archiwum UM w Sochaczewie 1. Pomnik w Śladowie na wiślanym wale upamiętniający zbrodnię niemiecką dokonaną r. na ludności cywilnej, mieszkańcach kilku miejscowości gminy oraz żołnierzach Wojska Polskiego. 2. Kamień i tablica upamiętniające śmierć w Bitwie nad Bzurą pod Tułowicami generała brygady kawalerii Stanisława Grzmota -Skotnickiego ( r.). 3. Pomnik-kopiec w Janowie ku czci żołnierzy poległych we wrześniu 1939 r. w Bitwie nad Bzurą w okolicach Brochowa. Rzeka Bzura - fot. E. Domańska 30

31 Przyroda Gmina Brochów w całości położona w otulinie Kampinoskiego Parku Narodowego oferuje wiele możliwości wypoczynku na łonie przyrody. Szlaki rowerowe i piesze, oznakowane i przygotowane do użytkowania zarówno latem, jak i zimą, prowadzą z terenu gminy w głąb puszczy. Specjalnie dla turystów 1. Kolejka wąskotorowa z Sochaczewa do Tułowic Bardzo atrakcyjnym sposobem odwiedzenia Gminy Brochów jest wycieczka muzealną kolejką wąskotorową. Kolej wąskotorowa na teren gminy dojeżdżała już w 1922 roku. W 1923 roku docierała w głąb Puszczy, aż do Piasków Królewskich, a w 1924 r. do Wyszogrodu. Kolejka przewoziła towary oraz osoby. Regularne kursy zakończyła 30 listopada 1984 roku. Jednak w wyniku starań miłośników kolei powstało Muzeum Kolei Wąskotorowej. W ramach działalności tej placówki odbywają się przejażdżki turystyczne na skraj Puszczy. 2. Olenderski Szlak Olenderski Szlak, czyli cmentarze ewangelickie pozostałe po osadnikach holenderskich wyznania ewangelickiego, to propozycja aktywnego wypoczynku. Na terenie gminy znajduje się siedem cmentarzy ewangelickich: dwa, najlepiej zachowane, znajdują się w Śladowie i w Famułkach Olenderski cmentarz w Śladowie - fot. M. Jakubowski Łazowskich, kolejne we Władysławowie, Karolinowie oraz Miszorach, Kromnowie i Piaskach Królewskich. W 2007 roku obiekty zostały oczyszczone z zarośli, ocalałe groby odsłonięte, teren cmentarzy oznaczony, ustawione zostały tablice informacyjne i kierunkowe, wskazujące turystom ich położenie i dojazd z głównych dróg. 3. Rekonstrukcja Historycznej Bitwy nad Bzurą Corocznie w I połowie września Gmina Brochów jest gospodarzem i jednym z głównych organizatorów Rekonstrukcji Historycznej Bitwy nad Bzurą. Rekonstrukcja Bitwy nad Bzurą odgrywa epizody kampanii wrześniowej toczącej się nad brzegami rzeki Bzury w okolicach Brochowa we wrześniu 1939 r. Impreza ta wywołuje dużo emocji wśród uczestników i widzów: już kilka dni wcześniej w Brochowie swoje obozy rozbijają grupy rekonstrukcyjne, trwają przygotowania pola bitwy. W niedzielne popołudnie odbywa się główna część rekonstrukcji z efektami pirotechnicznymi, angażująca kilkuset żołnierzy, wiele pojazdów oraz kawalerię. Rekonstrukcja Bitwy nad Bzurą - fot. Archiwum UG w Brochowie 31

Rok 2010 rokiem chopinowskim

Rok 2010 rokiem chopinowskim Fryderyk Chopin Rok 2010 rokiem chopinowskim Rozpoczęły się oficjalne obchody dwusetnej rocznicy narodzin największego polskiego kompozytora Fryderyka Franciszka Chopina. Jego wkład w rozwój światowej

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego.

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego. Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. 1. Ważniejsze bitwy wojny obronnej 1939 roku. 2. Wymień formy ochrony przyrody w Polsce. 3. Literaci związani z Mazowszem.

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki Kopernik. Jazda na rowerze praca mięśni i szkieletu

Centrum Nauki Kopernik. Jazda na rowerze praca mięśni i szkieletu 21 X 2011 21 października uczniowie klasy drugiej i szóstej byli na wycieczce w Warszawie. Dzień zaczęli od wizyty w Centrum Nauki Kopernik. Ponad 450 eksponatów w sześciu tematycznych galeriach oraz Teatr

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy w Kazimierzu Dolnym malowniczo położony na skarpie wiślanej, jest jednym z najpiękniejszych miejsc na trasie Kazimierz Męćmierz. W otoczeniu lasu, ciszy i spokoju każdy

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Imprez Kulturalnych Powiatu Mławskiego w ramach projektu. Powiat Mławski Stolicą Kultury Mazowsza 2013

Kalendarz Imprez Kulturalnych Powiatu Mławskiego w ramach projektu. Powiat Mławski Stolicą Kultury Mazowsza 2013 Kalendarz Imprez Kulturalnych Powiatu Mławskiego w ramach projektu Powiat Mławski Stolicą Kultury Mazowsza 2013 Lp. Nazwa przedsięwzięcia Termin i miejsce Organizator Partnerzy 1. 2. 3. 4. 5. 6. Inauguracja

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl NASZA OFERTA 40 miejsc noclegowych w pokojach 3, 4, 5 osobowych z łazienkami

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to duże miasto w województwie podlaskim nad rzeką Narwią. Historia

Bardziej szczegółowo

KONKURS. śycie i twórczość Fryderyka Franciszka Chopina Imię, nazwisko i klasa

KONKURS. śycie i twórczość Fryderyka Franciszka Chopina Imię, nazwisko i klasa KONKURS śycie i twórczość Fryderyka Franciszka Chopina Imię, nazwisko i klasa Przed Tobą znajduje się test, który składa się z 40 pytań. Pytania 1-30 to pytania testowe, jednokrotnego wyboru, natomiast

Bardziej szczegółowo

Autor: Konrad Czarny. Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale

Autor: Konrad Czarny. Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale Autor: Konrad Czarny Nazwa szkoły: Zespół Szkól nr. 3 w Kwaczale Małopolskie Muzeum Pożarnictwa Położenie Opis Historia powstania muzeum Krótka biografia założyciela Zbiory muzealne Promocja muzeum Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Grupa docelowa: rodzina

Grupa docelowa: rodzina Grupa docelowa: rodzina Źródło zdjęć: http://dziecko-i-prawo.wieszjak.pl/rodzina-zastepcza/271333,galeria,podzial-kompetencji-miedzy-rodzina-zastepcza-a-rodzicami.html Pakiet turystyczny Nazwa pakietu:

Bardziej szczegółowo

Studia Dydaktyczne 26/2014 ISSN 1230-1760

Studia Dydaktyczne 26/2014 ISSN 1230-1760 Studia Dydaktyczne 26/2014 ISSN 1230-1760 Henryk Depta, Anna Frąckowiak, Monika Gromadzka, Maria, Józef i Marek Półturzyccy, Muzea biograficzne w procesie edukacji kulturalnej. Ekspozycje Fryderyka Chopina,

Bardziej szczegółowo

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km Trasa pałacowa Oleśnica Spalice Boguszyce Rzędów Miodary Brzezinka Małe Brzezie Sokołowice Cieśle Wyszogród Nowoszyce Świerzna Oleśnica. Długość trasy - 39,1 km. *Trasa wskazana dla rowerów trekingowych

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 W drugim tygodniu października 2013 roku razem z klasą IV TE wziąłem udział w wycieczce klasowej do Wrocławia - Stolicy Kultury 2016 roku. Pierwszego dnia naszego

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r.

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Dział 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego Rozdz. 92105 - Pozostałe zadania w zakresie

Bardziej szczegółowo

MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE- GMACH GŁÓWNY. Fot: http://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-narodowe-w-krakowie

MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE- GMACH GŁÓWNY. Fot: http://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-narodowe-w-krakowie MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE- GMACH GŁÓWNY Fot: http://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-narodowe-w-krakowie Kilka słów na temat Muzeum Narodowego w Krakowie Muzeum jest największą instytucją muzealną w Polsce

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Imprez Kulturalnych Powiatu Mławskiego w ramach projektu Powiat Mławski Stolicą Kultury Mazowsza 2013. Starostwo. Starostwo.

Kalendarz Imprez Kulturalnych Powiatu Mławskiego w ramach projektu Powiat Mławski Stolicą Kultury Mazowsza 2013. Starostwo. Starostwo. Kalendarz Imprez Kulturalnych Powiatu Mławskiego w ramach projektu Powiat Mławski Stolicą Kultury Mazowsza 2013 Lp. Nazwa przedsięwzięcia Termin i miejsce Organizator Partnerzy Szacunkowy koszt Finansowanie

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OBCHODÓW 100. ROCZNICY BITWY POD GORLICAMI. 22 kwietnia 2015 roku (środa)

PROGRAM OBCHODÓW 100. ROCZNICY BITWY POD GORLICAMI. 22 kwietnia 2015 roku (środa) PROGRAM OBCHODÓW 100. ROCZNICY BITWY POD GORLICAMI 22 kwietnia 2015 roku (środa) Samobójstwo Europy? W 100-lecie Wielkiej Wojny i Bitwy pod Gorlicami - wykład prof. Andrzeja Chwalby (Uniwersytet Jagielloński)

Bardziej szczegółowo

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH www.zamek.leczyca.pl MUZEUM W ŁĘCZYCY Zamek - siedziba łęczyckiego muzeum - został zbudowany przez króla Polski Kazimierza Wielkiego najprawdopodobniej

Bardziej szczegółowo

GINĄCY GŁOS LUDU CZYLI O POTRZEBIE OCHRONY DZIEDZICTWA KULTUROWEGO WSI

GINĄCY GŁOS LUDU CZYLI O POTRZEBIE OCHRONY DZIEDZICTWA KULTUROWEGO WSI GINĄCY GŁOS LUDU CZYLI O POTRZEBIE OCHRONY DZIEDZICTWA KULTUROWEGO WSI Zadaniem każdego pokolenia jest zabezpieczenie i najpełniejsze poznanie dziedzictwa kulturowego swego narodu oraz wiarygodne udostępnienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OBCHODÓW 100. ROCZNICY BITWY POD GORLICAMI

PROGRAM OBCHODÓW 100. ROCZNICY BITWY POD GORLICAMI PROGRAM OBCHODÓW 100. ROCZNICY BITWY POD GORLICAMI 22 kwietnia 2015 roku (środa) Samobójstwo Europy? W 100-lecie Wielkiej Wojny i Bitwy pod Gorlicami - wykład prof. Andrzeja Chwalby (Uniwersytet Jagielloński)

Bardziej szczegółowo

Instrukcja przygotowania puzzli

Instrukcja przygotowania puzzli Instrukcja przygotowania puzzli 2 1 1. Wytnij puzzle. 2. Z wyciętych elementów ułóż mapę Polski zgodnie z zamieszczonym wzorem. Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Archiwum Wydawnictwa (s. 1, 2) oraz agencji fotograficznych:

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

I rok turystyki wiejskiej w Warszawie

I rok turystyki wiejskiej w Warszawie I rok turystyki wiejskiej w Warszawie Listopad, niedziela, piękna słoneczna pogoda. Punktualnie o godzinie 9:00, 23 listopada, słuchacze pierwszego roku z kierunku technik turystyki wiejskiej Publicznej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM JUBILEUSZU 650-LECIA LOKACJI MIASTA KOŁA

PROGRAM JUBILEUSZU 650-LECIA LOKACJI MIASTA KOŁA PROGRAM JUBILEUSZU 650-LECIA LOKACJI MIASTA KOŁA Lp Przedsięwzięcie Opis Planowany termin realizacji Miejsce Jednostka koordynująca 1 Zawody Mistrzostwa Wielkopolski Oyama Karate w Kata 17.03. r. MOSiR

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Powiat Świdnicki. Powiat Świdnicki leży w południowej części Dolnego Śląska na Przedgórzu Sudeckim, między świętą górą pogan Ślężą, a pasmami Sudetów.

Powiat Świdnicki. Powiat Świdnicki leży w południowej części Dolnego Śląska na Przedgórzu Sudeckim, między świętą górą pogan Ślężą, a pasmami Sudetów. Powiat Świdnicki Powiat Świdnicki leży w południowej części Dolnego Śląska na Przedgórzu Sudeckim, między świętą górą pogan Ślężą, a pasmami Sudetów. Na terenie 743 km 2 mieszka prawie 160 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r.

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. Krasnystaw, dnia 05.10.2012 r. Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. W okresie 27-30.09.2012 r. w ramach realizacji projektu systemowego Aktywność

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

o łącznej wartości 53 mln zł

o łącznej wartości 53 mln zł INWESTUJEMY W OPOLE W Opolu zrealizowaliśmy dwa projekty współfinansowane z XI Priorytetu Kultura i Dziedzictwo Kulturowe POIiŚ o łącznej wartości 53 mln zł Rozbudowa Filharmonii Opolskiej Remont Amfiteatru

Bardziej szczegółowo

A to sztuka polska właśnie

A to sztuka polska właśnie Włodzimierz Nikonowicz nauczyciel w ZSnr 3 w Jastrzębiu Zdroju A to sztuka polska właśnie Program autorski A to sztuka polska właśnie oparty jest na podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkół

Bardziej szczegółowo

w którym pierwsze ślady osadnictwa pojawiły się już na początku drugiego tysiąclecia. Pułtusk położony jest w północnej części Mazowsza, w Dolinie

w którym pierwsze ślady osadnictwa pojawiły się już na początku drugiego tysiąclecia. Pułtusk położony jest w północnej części Mazowsza, w Dolinie PUŁTUSK Pięknekrajobrazy krajobrazy, czyste środowiskonaturalne naturalne, zabytki oraz ciekawa historia tym zachwyca i przyciąga do siebie Pułtusk, małe miasteczko na północnymmazowszu, w którym pierwsze

Bardziej szczegółowo

Kalendarz imprez kulturalnych i turystycznych JÓZEFÓW 2012

Kalendarz imprez kulturalnych i turystycznych JÓZEFÓW 2012 Kalendarz imprez kulturalnych i turystycznych JÓZEFÓW 2012 Imprezy kulturalne i festiwale 21-22.07.2012 r. Dni Józefowa Miejsce: boisko przy Szkole Podstawowej w Józefowie, Ogranizatorzy: Miejski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Twój pomysł, europejskie pieniądze. RPO dla Kultury

Twój pomysł, europejskie pieniądze. RPO dla Kultury Twój pomysł, europejskie pieniądze RPO dla Kultury 02» rpo dla kultury rpo dla kultury» 03 Lubelskie to jeden z ciekawszych przyrodniczo i kulturowo regionów Polski. Tereny Lubelszczyzny od wieków były

Bardziej szczegółowo

Chopinowskie inspiracje w muzyce, plastyce i teatrze

Chopinowskie inspiracje w muzyce, plastyce i teatrze Wojewódzki Dom Kultury im. J. Piłsudskiego w Kielcach Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Chopinowskie inspiracje w muzyce, plastyce i teatrze Wojewódzki Dom Kultury im.

Bardziej szczegółowo

1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie

1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie 1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie 2. Maria Skłodowska-Curie jej ślady w Warszawie. 3. Tylman z Gameren mistrz baroku. 4. Miejsca związane ze Stanisławem Augustem Poniatowskim

Bardziej szczegółowo

Dzieje sochaczewskiej kolei wąskotorowej 1922 1984

Dzieje sochaczewskiej kolei wąskotorowej 1922 1984 Dzieje sochaczewskiej kolei wąskotorowej 1922 1984 MUZEUM KOLEI WĄSKOTOROWEJ W SOCHACZEWIE ul. Towarowa 7, 96-500 Sochaczew tel. (46) 862 59 75, e-mail: rezerwacja@muzkol.pl Muzeum jest instytucją finansowaną

Bardziej szczegółowo

Odkłamywacz PO - Kultura się liczy

Odkłamywacz PO - Kultura się liczy Odkłamywacz PO - Kultura się liczy PAKT DLA KULTURY Co najmniej 1% wszystkich wydatków budżetowych Uczestnictwo w kulturze i twórcza aktywność obywateli jako priorytety polityki rządu i samorządów Nowoczesne

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Fundusze Europejskie dla rozwoju regionu łódzkiego Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Trakt Wielu Kultur - rozwój j potencjału u turystycznego Miasta poprzez rewitalizację

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl).

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Nasz hotel to idealne miejsce na organizację m.in.: spotkań biznesowych, konferencji, szkoleń oraz imprez

Bardziej szczegółowo

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ mała wystawa o wielkiej rzeczy Od 26 listopada 2012 roku w sali wystaw Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu, prezentowana jest wystawa pt. Pałac Dzieduszyckich

Bardziej szczegółowo

Gmina Bodzanów to obszar o wyjątkowo atrakcyjny turystycznie. Występują tu liczne pomniki przyrody, miejsca pamięci narodowej, różnorodny

Gmina Bodzanów to obszar o wyjątkowo atrakcyjny turystycznie. Występują tu liczne pomniki przyrody, miejsca pamięci narodowej, różnorodny Gmina Bodzanów Gmina Bodzanów to obszar o wyjątkowo atrakcyjny turystycznie. Występują tu liczne pomniki przyrody, miejsca pamięci narodowej, różnorodny drzewostany, grodziska średniowieczne, obiekty zabytkowe.

Bardziej szczegółowo

Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski.

Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski. 2.1.4. Miasto i Gmina Sompolno Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski. Rysunek 5. Mapa turystyczna miasta i gminy Sompolno z przebiegiem dróg rowerowych.

Bardziej szczegółowo

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Książ - Krzeszów - Wambierzyce Kłodzko - Bardo Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie Krzeszów to unikatowy

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-12/16:51:26. Zabytki

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-12/16:51:26. Zabytki Zabytki Grodzisko w Starym Bielsku -pochodzące z XII wieku, pozostałość obronnej osady rolniczo-produkcyjnej. Wielka platforma - łąka (ok.3,2 ha) o kształcie zbliżonym do koła, otoczona podwójnym wałem

Bardziej szczegółowo

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2013r.

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2013r. Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2013r. Dział 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego Rozdz. 92105 - Pozostałe zadania w zakresie

Bardziej szczegółowo

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych Pracownicy Biura LCOI Region Lubelski: Marcin Orzeł Inspektor LCOI Region Michał Nizioł Specjalista ds. Marketingu i Rozwoju LCOI - Region Kategoria:

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ. IV Otwarty Bożonarodzeniowy Festiwal Tradycji LUTY

STYCZEŃ. IV Otwarty Bożonarodzeniowy Festiwal Tradycji LUTY PROPOZYCJE CYKLICZNYCH IMPREZ na rok 2012 DATA NAZWA ORGANIZATOR MIEJSCE IMPREZY ZASIĘG 15.01.2012 (niedziela) STYCZEŃ IV Otwarty Bożonarodzeniowy Festiwal Tradycji Koncerty kolęd i pastorałek w różnych

Bardziej szczegółowo

2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU

2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU 2015 CENNIK USŁUG I BILETÓW WSTĘPU CENNIK USŁUG PRZEWODNICKICH W JĘZYKU POLSKIM: - dzienny ryczałt za zwiedzanie trwające do 4 godzin - 2200 CZK - każda kolejna godzina powyżej 4 godzin - 5 CZK - dzienny

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie od 1971 roku mieści się w zabytkowym

Bardziej szczegółowo

KWIECIEŃ Nazwa wydarzenia: Spotkanie autorskie z Dominiką Czarny Charakter wydarzenia, Otwarcie i omówienie wystawy prac malarskich.

KWIECIEŃ Nazwa wydarzenia: Spotkanie autorskie z Dominiką Czarny Charakter wydarzenia, Otwarcie i omówienie wystawy prac malarskich. Wydarzenia w Białowieży w 2013 roku ---------------------------------------------- UWAGA! KALENDARZ JEST W CIĄGŁEJ AKTUALIZACJI, MOGĄ POJAWIĆ SIĘ NOWE IMPREZY MIEJSCA, TERMINY ORAZ GODZINY MOGĄ ULEC ZMIANIE

Bardziej szczegółowo

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina Zestawienie ofert w Konkursie z dziedziny kultury AD 2010 wraz z przyznanymi dotacjami Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Bardziej szczegółowo

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE Zestaw pytań nr 1 ZAŁOGA Nr MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE 1. Jaki napis znajduje się na rzeźbie przy wejściu do Muzeum? (10 pkt)...... 2. W zbiorach Muzeum mamy wiele cennych pamiątek, w tym

Bardziej szczegółowo

KACPER MIKLASZEWSKI, JOANNA JUNG-MIKLASZEWSKA

KACPER MIKLASZEWSKI, JOANNA JUNG-MIKLASZEWSKA Fryderyk Chopin (1810-1849) najpopularniejszy bodaj i najbardziej tajemniczy kompozytor doby romantycznej, którego sposobu wyrażania uczuć muzyką nikt nie zdołał naśladować. KACPER MIKLASZEWSKI, JOANNA

Bardziej szczegółowo

Biuro turystyczne Travel proponuje niezapomnianą wycieczkę.

Biuro turystyczne Travel proponuje niezapomnianą wycieczkę. Biuro turystyczne Travel proponuje niezapomnianą wycieczkę. Gmina Kolbudy Zapraszamy Państwa na krótką podróż po Gminie Kolbudy podczas której zaprezentujemy jej walory turystyczne, przyrodnicze, kulturalne

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 w terenie

Natura 2000 w terenie Antoni Marczewski Natura 2000 w terenie Fot. W. Stepaniuk Doświadczenia Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków OTOP Założone w 1991 Prawie 1000 ha rezerwatów, w których prowadzona jest czynna ochrona

Bardziej szczegółowo

Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE

Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE Historyczny obiekt Dwór został zbudowany w pierwszej połowie XVIII wieku w klasycznym stylu szlacheckich dworków polskich przez rodzinę Jaworskich, pieczętującą

Bardziej szczegółowo

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA - projekt zajęć muzealnych dla dzieci w wieku przedszkolnym zgodny z założeniami Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach

Bardziej szczegółowo

Finansowanie kultury w Opolu

Finansowanie kultury w Opolu Finansowanie kultury w Opolu W Opolu zrealizowaliśmy dwa projekty współfinansowane z XI Priorytetu Kultura i Dziedzictwo Kulturowe POIiŚ, o łącznej wartości 53 mln zł: Remont Amfiteatru Tysiąclecia i utworzenie

Bardziej szczegółowo

Kresowa Osada w Baszni Dolnej

Kresowa Osada w Baszni Dolnej PIRWSZA WIOSKA TMATYZNA NA PODKARPAIU Kresowa Osada w Baszni Dolnej Na smakoszy galicyjskich tradycji gastronomicznych czeka z kolei dawna karczma wiejska, w której posmakować można Kresowego Jadła. W

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły?

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Projekt edukacyjny realizowany w Publicznym Gimnazjum im. Biskupa Piotra Gołębiowskiego w Jedlińsku w roku szkolnym

Bardziej szczegółowo

" Chór to nie tylko szkoła śpiewu, to sposób na życie wesołe i radosne..."

 Chór to nie tylko szkoła śpiewu, to sposób na życie wesołe i radosne... " Chór to nie tylko szkoła śpiewu, to sposób na życie wesołe i radosne..." Chór szkolny skupia uczniów lubiących łączyć swoje pasje, talent z artystycznym sposobem wyrażania siebie. To bardzo wymierny

Bardziej szczegółowo

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE.

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. W dniach od 23.08.2014 roku do 28.09.2014 roku, w Bazylice Mniejszej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu trwać będzie wystawa, pt. Spotkania,

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Region opolski - miejsce atrakcyjne dla aktywnych rodzin.

Przewodnik. Region opolski - miejsce atrakcyjne dla aktywnych rodzin. Przewodnik Region opolski - miejsce atrakcyjne dla aktywnych rodzin. Pakiet turystyczny Nazwa pakietu: Region: Liczba dni: Region opolski - miejsce atrakcyjne dla aktywnych rodzin. Aglomeracja Opolska

Bardziej szczegółowo

Julia Mnich 37-560 Pruchnik, Kramarzówka 311 a tel. (016) 622 64 06, (016) 621 17 61

Julia Mnich 37-560 Pruchnik, Kramarzówka 311 a tel. (016) 622 64 06, (016) 621 17 61 Julia Mnich 37-560 Pruchnik, Kramarzówka 311 a tel. (016) 622 64 06, (016) 621 17 61 Posesja usytuowana w malowniczej okolicy. Do dyspozycji gości 5 pokoi z łazienkami. W pobliżu tarasy rowerowe. Gospodyni

Bardziej szczegółowo

OPERACJE ZREALIZOWANE NA OBSZARZE WDRAŻANIA GMINA ANDRESPOL GMINA ROKICINY GMINA NOWOSOLNA GMINA BRÓJCE W RAMACH PROW 2007-2013

OPERACJE ZREALIZOWANE NA OBSZARZE WDRAŻANIA GMINA ANDRESPOL GMINA ROKICINY GMINA NOWOSOLNA GMINA BRÓJCE W RAMACH PROW 2007-2013 GMINA ROKICINY GMINA ANDRESPOL LGD GMINA NOWOSOLNA OPERACJE ZREALIZOWANE NA OBSZARZE WDRAŻANIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STER W RAMACH PROW 2007-2013 GMINA BRÓJCE

Bardziej szczegółowo

! Organizatorzy nie zapewniają transferów uczestnikom konferencji. INFORMACJE PRAKTYCZNE > MAPA OBIEKTÓW <

! Organizatorzy nie zapewniają transferów uczestnikom konferencji. INFORMACJE PRAKTYCZNE > MAPA OBIEKTÓW < INFORMACJE PRAKTYCZNE Q 1 > MAPA OBIEKTÓW < J Miejsce ZAKWATEROWANIA BEST WESTERN Hotel Felix ul. Omulewska 24 04-128 Warszawa www.bwfelix.pl PRZYJAZD DO WARSZAWY POCIĄG " Należy wysiąść na stacji Dworzec

Bardziej szczegółowo

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2 Sianki Parafia greckokatolicka w miejscu, dekanat Wysoczański 1. Najstarsza wzmianka dotyczy cerkwi wykonanej w typie bojkowskim, zbudowanej w 1645 r. (ryc. 1). Cerkiew tą sprzedano w 1703 r. do wsi Kostrino

Bardziej szczegółowo

Kalendarz imprez kulturalnych Gminny Ośrodek Kultury w Gorzycach 2009 rok. STYCZEŃ. Środowiskowy Dom Kultury w Gorzycach

Kalendarz imprez kulturalnych Gminny Ośrodek Kultury w Gorzycach 2009 rok. STYCZEŃ. Środowiskowy Dom Kultury w Gorzycach Kalendarz imprez kulturalnych Gminny Ośrodek Kultury w Gorzycach 2009 rok. STYCZEŃ 18 styczeń - Nad Betlejem Koncert kolęd i pastorałek w wykonaniu Orkiestry Dętej Gminnego Ośrodka Kultury w Gorzycach

Bardziej szczegółowo

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE OPIEKUNOWIE OTRZYMAJĄ ZAKWATEROWANIE W APARTAMENTACH DE

Bardziej szczegółowo

RZEKI I LUDZIE. 6-7 czerwca 2015 r. Podgrodzie. sobota, 6 czerwca 2015 roku

RZEKI I LUDZIE. 6-7 czerwca 2015 r. Podgrodzie. sobota, 6 czerwca 2015 roku RZEKI I LUDZIE XI Ogólnopolski Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie 6-7 czerwca 2015 r. Podgrodzie sobota, 6 czerwca 2015 roku 9.30 Rozpoczęcie Festiwalu 9.30-19.00 Życie na podgrodziu

Bardziej szczegółowo

kliniska Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy Nadleśnictwie Kliniska

kliniska Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy Nadleśnictwie Kliniska Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy Nadleśnictwie Kliniska kliniska 20 21 O ośrodku Oferta edukacyjna Nadleśnictwo Kliniska położone jest w zachodniej części województwa zachodniopomorskiego, w południowej

Bardziej szczegółowo

Wawel narodowi przywrócony. Wystawa Roku Jubileuszowgo 2005. Prezentowana od 11 III do 5 VI 2005 r.

Wawel narodowi przywrócony. Wystawa Roku Jubileuszowgo 2005. Prezentowana od 11 III do 5 VI 2005 r. Wawel narodowi przywrócony. Wystawa Roku Jubileuszowgo 2005. Prezentowana od 11 III do 5 VI 2005 r. W r. 2005 mija 100 lat od podjęcia trudnego i prestiżowego zadania odnowy zamku wawelskiego. Zorganizowana

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 34/13 ZARZĄDU POWIATU W STASZOWIE. z dnia 12 kwietnia 2013 r.

UCHWAŁA NR 34/13 ZARZĄDU POWIATU W STASZOWIE. z dnia 12 kwietnia 2013 r. UCHWAŁA NR 34/13 ZARZĄDU POWIATU W STASZOWIE z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie wyników otwartego konkursu ofert na realizację zadań publicznych o charakterze pożytku publicznego w 2013 roku Na podstawie

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU

REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU 1 Zgodnie ze wskazaniami Światowej Organizacji Turystyki hasło przewodnie imprezy brzmieć będzie: Turystyka i woda, ochrona naszej wspólnej przyszłości.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego.

Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. W ramach realizacji projektu Dolnośląska szkoła liderem projakościowych zmian w polskim systemie edukacji, do którego przystąpiła nasza szkoła,

Bardziej szczegółowo

LEŚNY OŚRODEK SZKOLENIOWY

LEŚNY OŚRODEK SZKOLENIOWY LEŚNY OŚRODEK SZKOLENIOWY Jeden z najlepiej przygotowanych obiektów w okolicach Poznania do przyjmowania dużych grup gości. Idealnie nadaje się do planowania różnego rodzaju szkoleń, spotkań, zjazdów,

Bardziej szczegółowo

Muzeum w Łęczycy. www.zamek.leczyca.pl

Muzeum w Łęczycy. www.zamek.leczyca.pl Muzeum w Łęczycy www.zamek.leczyca.pl Zamek w Łęczycy jest największą budowlą średniowieczną w centralnej Polsce. Jest symbolem polskiej historii i polskich legend (legendy o Diable Borucie). Przebywali

Bardziej szczegółowo

Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego

Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego Tu powstała Polska upowszechnianie wiedzy i poprawa świadomości Polaków na temat rodowodu historycznego państwa polskiego Kandydat do nagrody i tytułu Strażnik Dziedzictwa Rzeczypospolitej Custos Monumentorum

Bardziej szczegółowo

Kalendarz imprez, wydarzeń kulturalnych i promocyjnych organizowanych przez instytucje kultury Powiatu Łowickiego w 2015 roku

Kalendarz imprez, wydarzeń kulturalnych i promocyjnych organizowanych przez instytucje kultury Powiatu Łowickiego w 2015 roku Kalendarz imprez, wydarzeń kulturalnych i promocyjnych organizowanych przez instytucje kultury Powiatu Łowickiego w 2015 roku Organizator Nazwa imprezy Miejsce Urząd Miejski Koło Przewodników PTTK im.

Bardziej szczegółowo

Kalendarium wydarzeo turystycznych i rekreacyjnych gminy Kórnik na rok 2012. 14.01.2012 Zamek Urząd Miejski w Kórniku, KOK

Kalendarium wydarzeo turystycznych i rekreacyjnych gminy Kórnik na rok 2012. 14.01.2012 Zamek Urząd Miejski w Kórniku, KOK Kalendarium wydarzeo turystycznych i rekreacyjnych gminy Kórnik na rok 2012 Lp. Nazwa wydarzenia Termin Charakter imprezy* Miejsce wydarzenia Organizator XX Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy

Bardziej szczegółowo

Varsavianistyczna szkoła sprawozdanie. Przedszkole nr 181 Wesołe Nutki ul. Pruszyńskiego 5, 01-870 Warszawa

Varsavianistyczna szkoła sprawozdanie. Przedszkole nr 181 Wesołe Nutki ul. Pruszyńskiego 5, 01-870 Warszawa Dzieci w przedszkolu bardzo chętnie chłoną nową wiedzę, szczególnie jeśli jest dostarczana w różnorodny sposób, trzeba pamiętać jednak o tym, iż wiedzę dzieciom należy przykazywać zaczynając od tego co

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. do przeprowadzenia. KONKURSU Chopin znany i mniej znany

REGULAMIN. do przeprowadzenia. KONKURSU Chopin znany i mniej znany Komitet organizacyjny Do użytku wewnętrznego Konkursu Chopin znany i mniej znany Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Instytut Edukacji Muzycznej REGULAMIN do przeprowadzenia KONKURSU Chopin znany

Bardziej szczegółowo

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu POI 1 Liceum Ogólnokształcące im. S. Banacha 51 36'44.88"N 15 18'41.35"E Miejskie Gimnazjum i Liceum w Żaganiu powstało 10 września 1945 roku. Do dziś nad jednym z wejść widnieje płaskorzeźba byłego patrona

Bardziej szczegółowo

Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem

Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem Dzień czwarty - 2 lipca 2015r. - Historia Portugalii - dynastie portugalskie, kontakty z Europą i światem Kolejnego dnia powitało nas gorące, portugalskie słońce. W tym dniu poznać mamy związki z Europą

Bardziej szczegółowo

2. Niedziela 26.06. grupy 13.00 14.00 - omówienie rankingu i zadań 14.00 - obiad 15.00 17.00 - zajęcia sportowe (basen, piłka, ping-pong, siłownia)

2. Niedziela 26.06. grupy 13.00 14.00 - omówienie rankingu i zadań 14.00 - obiad 15.00 17.00 - zajęcia sportowe (basen, piłka, ping-pong, siłownia) Program obozu organizowanego przez XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie. Informatyczne Warsztaty międzyszkolne Letniej Szkoły Informatyki Płock 24.06 4.07. 2011r 1. Piątek 24.06 Spotkanie na dworcu

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej STUDIUM STUDIUM WYKONALNOŚCI Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 Załącznik 9: Atrakcje turystyczne województwa świętokrzyskiego w bezpośrednim otoczeniu rowerowej Rowerowe w Polsce Wschodniej

Bardziej szczegółowo

Muzeum Regionalne w Kutnie

Muzeum Regionalne w Kutnie Muzeum Regionalne w Kutnie Plac Marsz. J. Piłsudskiego 20 99-300 Kutno Telefon: +48 24 254 79 64 Tel. kom.: +48 505 01 98 90 Email: ratusz@muzeumkutno.com MUZEUM CZYNNE Poniedziałek-piątek: 10:00-16:00

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IK-finał ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Piękno ulicy skończyło się wraz z końcem II wojny światowej. Jaka była to wspaniała ulica, pokazują stare fotografie oraz nieliczne odbudowane kamienice.

Bardziej szczegółowo