Rozdział 2. Przenikanie intuicji do modeli myślowych decydentów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział 2. Przenikanie intuicji do modeli myślowych decydentów"

Transkrypt

1 Artykuł pochodzi z publikacji: Procesy decyzyjne w warunkach niepewności, (Red.) A. Grzegorczyk, Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2012 Rozdział 2. Przenikanie intuicji do modeli myślowych decydentów Mirosław Laszczak Intuicja nie jest pojęciem magicznym. Nie wiąże się ani z nadzwyczajnymi predyspozycjami, ani nie wynika z nadprzyrodzonych cech, jest natomiast trwałym składnikiem myślenia decydentów, którzy po intuicję najpełniej sięgają wówczas, gdy problemy decyzyjne przebiegają w warunkach niepewności. Narosłe wokół intuicji parapsychologiczne skojarzenia sprawiły, że choć menedżerowie niechętnie o niej mówią, to równocześnie zdają sobie sprawę, że bez intuicji wielu ważnych decyzji nigdy by nie podjęli, a intuicja jest częścią ich myślenia o świecie Modele myślowe Mimo że wydaje się czasem, iż myślenie przyjmuje formę bezładnego, chaotycznego nawet splątania różnych informacji, w rzeczywistości podlega dość ścisłym prawidłowościom pozwalającym na prowadzenie analizy sposobu myślenia i na identyfikowaniu pewnych algorytmów, którymi ludzki umysł się posługuje. Taki wyodrębniony sposób myślenia nazywany bywa modelem myślowym (mental model). Do jego kreacji dochodzi w efekcie manipulowania wieloma subiektywnymi reprezentacjami świata rzeczywi- 21

2 stego 1 i manipuluje się nimi tak długo, aż pojawią się logiczne układy sytuacji problemowej, z dającymi się pojąć parametrami decyzyjnymi i z kompatybilnymi ewentualnymi rozwiązaniami. Decydenci usuwają z problemu wszystko to, co wydaje się im zbędne, drugorzędne, przeszkadzające, nadmiernie skomplikowane i niezrozumiałe. Bo człowiek jak stwierdził A. Einstein poszukuje uproszczonego i klarownego obrazu świata. Zarządzający tworzą zatem modele myślowe tego wszystkiego, co wymaga analizy zachowań konkurentów i klientów, przemian zachodzących w otoczeniu, wyglądu przyszłości; w odpowiedzi na wprowadzane w branży innowacje myślowo testują różne formy zarządzania, w umyśle żonglują zasobami i manipulują kulturą organizacyjną. Jednak bodaj największą rolę odgrywają modele myślowe, gdy przychodzi menedżerom konstruować prognozy: im mniej bowiem pewników, tym większa rola wyobraźni zagospodarowującej nie dość spenetrowane obszary problemów decyzyjnych. Wyobraźnia i intuicja kształtowane są zgodnie z posiadanym przez decydenta doświadczeniem, pełniącym rolę kontrolną i odrzucającym jedne modele myślowe bo są nierealistyczne; nie zgadzającym się na inne modele bo są już przestarzałe; sięgając po te wyobrażenia rzeczywistości, które wydają się współgrać z wiedzą, doświadczeniem i intuicją. Myślowe wykreowanie topografii rynku jest nie tylko intelektualną zabawą decydentów, jest czymś znacznie ważniejszym, gdyż pozwala zakotwiczyć myśl w przybliżonym (skrojonym na miarę posiadanej przez zarządzającego wiedzy) modelu otoczenia. Z czasem do modelu wprowadza się większą liczbę punktów orientacyjnych, dlatego oprócz oczekiwanych prawidłowości, na przykład co do zmiany sprzedaży w czasie, model wzbogaca się o dodatkowe zmienne, ot choćby odnośnie oddziaływań pochodzących od konkurentów i nabywców. Z chwilą, kiedy zarządzający zaczynają myśleć o rynku i warunkach konkurowania, mimowolnie uruchamiają proces kreacji modelu myślowego, następnie kompletują jego składniki i doskonalą go. Cechą modelu jest kompresja dostępnej wiedzy, tak by nie zwracając uwagi na szczegóły mieć bazę odniesienia dla własnych poglądów i móc zacze- 1 Jeśli zarządzający wyobrażają sobie modele w małej skali dotyczące rzeczywistości zewnętrznej i możliwych skutków powziętych decyzji, to są w stanie wypróbowywać różne alternatywy, ostatecznie wybierając spośród nich tę najlepszą, reagują na przyszłe sytuacje, zanim nadejdą, wykorzystują wiedzę o przeszłych zdarzeniach radząc sobie z teraźniejszością i przyszłością i pod każdym względem mogą reagować w pełniejszy, bezpieczniejszy i bardziej kompetentny sposób na zdarzenia, które mogą się pojawić. 22

3 pić swoje decyzje w miarę trwałych przekonaniach. Modele myślowe wprowadzają ład w wyobrażenia o świecie, tak ważny, gdy przychodzi podejmować długofalowe decyzje. Mimo, że modeli tych nie artykułuje się, pozostają ukryte w warstwie niezwerbalizowanej i stosowane wyłącznie na użytek samych decydentów, zarządzający nie mogliby się bez nich obejść. Ważne jest już samo ich posiadanie, choćby model był nieprecyzyjny a nawet choćby podpowiadał błędne rozwiązania byle tylko decydent miał świadomość słabości posiadanego modelu i był zdolny dokonywać w nim korekt. Dzięki modelom myślowym jednostki wychwytują szczegóły, łączą je z sobą w związki i mogą mieć własne opinie, tak ważne już nie tylko dla samopoczucia ale i dla zajmowania określonego stanowiska w przedsiębiorstwie. Przekonanie o ciągłości bądź nieciągłości przemian pojawia się przede wszystkim na poziomie mentalnym i stamtąd oddziałuje na dalsze postępowanie decydenta. W większości i to poczytuje się za wadę modeli zakładają one ciągłość i ewolucyjność przemian, jest to efekt doświadczeń nabywanych w drodze kumulowania się obserwowanych zjawisk. Modele myślowe mogą być tak liczne, jak kreatywne jest podejście zarządzających do analizowanych problemów oraz jak duża jest ich zdolność do myślenia abstrakcyjnego. Niektóre modele są realistyczne, zdarzają się też modele symboliczne zapisywane w postaci znaków lub symboli. Ze względu na fantazję twórców i intelektualny rozmach modele myślowe są albo realistyczne, albo całkowicie wizjonerskie. Wszystkie one są jednak zaledwie przybliżeniem rzeczywistości 2. W konfrontacji z napływającymi informacjami zmianie ulegają elementy modelu myślowego, zakłócona zostaje percepcja informacji i dzieje się to tak długo (w toku ciągłych interakcji i konfrontacji pomiędzy dochodzącymi informacjami i dotychczasową wiedzą), aż wykrystalizuje się nowa struktura myślowa, nowy model myślowy. Musi być na tyle prosta, żeby dała się ogarnąć przez twórcę modelu, a jednocześnie na tyle dokładna, żeby pozwalała na wyjaśnienia faktów, które uważa za ważne dla zrozumienia otaczającego świata. Modele myślowe, przez to że wyjaśniają na użytek zarządzającego mechanizm funkcjonowania biznesu, biorą górę nad wszystkimi pozo- 2 W latach trzydziestych dwudziestego wieku Kurt Goedel udowodnił, że żaden system nie może być jednocześnie kompletny i spójny oraz że nie da się uniknąć błędów, bo są one nieodłącznie związane z modelami myślowymi. 23

4 stałymi modelami i w ostateczności to one właśnie stają się kanwą dla podejmowanych decyzji w przedsiębiorstwie 3. Mówi się nawet, że to one właśnie stanowią jądro większości procesów wnioskowania w zarządzaniu, zaś naturalną prawidłowością okazuje się to, że strategie biznesowe zostają opracowane na bazie modeli myślowych będących mentalną kreacją ról odgrywanych przez organizację pośród rynkowych sił i rzeczywistych lub jedynie przeczuwanych zależności 4. Skomplikowany świat ekonomicznych oddziaływań sprowadzony jest do tego, co zarządzający postrzegają jako istotne, wykorzystują przy tym podstawową regułę dotyczącą sprzężenia zwrotnego, mówiącą, że im częściej dana zależność przyczynowo-skutkowa się pojawia (im częściej aktywizowany jest wyodrębniony układ rynkowych zależności) tym większą ma wagę 5. W ten sposób do modelu myślowego przenika inny ważny element, jakim jest doświadczenie, które w procesach decyzyjnych cały czas interferuje z intuicją, tak że w ostateczności trudno już dociec, czy ostateczna konkluzja i decyzja to efekt doświadczenia, czy czegoś więcej. Rysunek 1. Czy doświadczenie pomaga, czy przeszkadza w posługiwaniu się intuicją Źródło: M. Laszczak, Intuicja w podejmowaniu decyzji strategicznych, Wydawnictwo ATH, Bielsko- Biała 2010, s Foster R., Kaplan S., Twórcza destrukcja, Galaktyka, Łódź 2003, s Ibidem, s. 76, Mechanizm ten zauważono stosunkowo wcześnie i sugestie na jego temat pochodzą już z pracy Donalda Hebba Organization of Behavior z roku

5 Jedna rzecz zdaje się jednak ważna decydenci ufają przede wszystkim sobie, własne myśli, nawet wtedy, gdy przybierają formę fantasmagorycznych rojeń, cenią sobie wyżej od analitycznych podpowiedzi komputera. (rysunek 2). Rysunek 2. Komu przede wszystkim ufają decydenci? Źródło: M. Laszczak, Intuicja w podejmowaniu decyzji strategicznych. Wydawnictwo ATH, Bielsko- Biała 2010, s Zamieszczone na rysunku 2 odpowiedzi uzyskują dodatkowe potwierdzenie w badaniach przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych, tam również ujawniła się ufność pokładana w wewnętrznym głosie 6, z tym tylko, że o ile amerykańskie obserwacje odnosiły się przede wszystkim do zachowań lekarzy (którzy ze szkodą dla pacjentów także wyżej cenią swoją intuicję, niż wskazania urządzeń medycznych), to wyniki przedstawione na rysunku 2 pozwalają prawidłowość tę rozszerzyć na pracę menedżerów. Kwestią otwartą pozostaje to, na ile metody diagnostyki rynku mają dokładność zbliżoną do diagnostyki medycznej wydaje się, że ta ostatnia jest dużo bardziej rozwinięta i obejmuje zagadnienia nie podlegającym tak radykalnym zmianom w czasie, a to by znaczyło, że uciekanie się do intuicji wśród lekarzy 6 Myers D. G., Intuicja. Jej siła i słabość, Biblioteka moderatora, Wrocław 2004, s

6 wynika z ich nadmiernej dezynwoltury i szukania drogi na skróty. Zachowanie menedżerów podpierających się intuicją jest bardziej uzasadnione, bierze się bowiem z: (-) większego zakresu niepewności i wciąż stosunkowo mało dokładnych narzędzi analitycznych (w tym prognostycznych), (-) chęci zaakcentowania swojej nietuzinkowej osobowości i zaprezentowania oryginalności myślenia, (-) potrzeby zgodności pomiędzy modelem myślowym i powziętymi decyzjami (jest to ważny warunek sprawności zarządzania). Intuicja jej charakter i oddziaływanie Intuicja ma wielorakie konotacje i w różny sposób bywa definiowana. Również manifestuje się w różnoraki sposób. Jest to jedna z przyczyn powodujących, że sami decydenci nie bardzo wiedzą jak nazwać to coś, co trudno nazwać, a jednak pojawia się wraz z każdą sytuacją problemową. Rysunek 3. Jak decydenci rozumieją pojęcie intuicji Źródło: M. Laszczak, Intuicja w podejmowaniu decyzji strategicznych, Wydawnictwo ATH, Bielsko- Biała 2010, s

7 Niektórzy autorzy 7 zauważają, że myślenie intuicyjne pojawia się gdzieś na styku świadomości i nieświadomości i dopiero pod wpływem atakujących umysł zadań, w starciu z realnymi problemami zaczynają krystalizować się gotowe odpowiedzi; o tyle wcześniej słabo percypowane, że obróbka części informacji dokonała się poza świadomością. Całe myślenie jest sztuką kojarzenia. Bo to, co masz przed sobą, wydobywa z twojej pamięci coś, o czym prawie nie wiedziałeś, że wiesz 8. Podobnie postrzega wpływ intuicji J. Parikh, dla którego intuicja jest formą inteligencji a wyróżniającą ją cechą jest to, że bierze ona swe źródło ze skumulowanego doświadczenia, które ukryte w podświadomości, tam też jest obrabiane i przyjmuje ostatecznie formę gotowych rozwiązań i ekspertyz 9. Zbierane latami informacje układane są i dopasowywane, po czym w jednej chwili krystalizują się dając gotową podpowiedź 10. W ten sposób intuicja oddziaływa na formę modelu myślowego i odciska kształt na jego strukturę. Nie jest to jednak wpływ zupełnie oczywisty, ponieważ: (1) dość trudno wyabstrahować intuicję od doświadczenia, (2) zmienność sytuacji decyzyjnych oraz warunki, w jakich decyzje zapadają, w sposób dla siebie specyficzny formułują wpływ intuicji 11. Dlatego przez pojęcie intuicji rozumiemy wiedzę potoczną, powstałą na podstawie obserwacji potocznej, przepuszczonej przez intelektualny filtr zdobytej wiedzy i wysublimowanej przy współudziale zdolności analitycznych. W ten sposób model mentalny ma dostęp do zsyntetyzowanych informacji przyjmujących postać wiedzy intuicyjnej, której cechami są: (1) natychmiastowość, czyli zdolność podejmowania natychmiastowego działania bez oglądania się na czasochłonne analizy, (2) emocjonalność czyli działanie zgodne z tym, co uważa się za dobre, (3) oczywistość bowiem zdobywana jest na bazie wcześniejszych doświadczeń, które w umyśle decydenta sprowadzają się do uogólnionych i oczywistych stwierdzeń, (4) stereotypizacja gdyż sprzyja stereotypom. 7 W. H. Agor, The logic of intuition. How top executives make important decision. [W:] W. H. Agor (red.), Intuition in organizations, Sage Publications, Newbury Park, California 1990, s E. Aronson, T. D. Wilson, R. M. Akert, Psychologia społeczna, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań 1997, s J. Perikh, Intuition: the new frontier of management, Blackwell Business, Oxford UK 1994, s D. Isenberg, How senior managers think? [W:] Harvard Business Review, grudzień-styczeń 1984, s Zob.: M. Laszczak, Intuicja w podejmowaniu decyzji strategicznych. Wydawnictwo ATH, Bielsko-Biała

8 Takie podejście widoczne jest u wielu autorów i badaczy. Herman Kahn uważał mianowicie, że badania są kombinacją intuicji i osądu, gdyż umysł łączy w sobie tylko wiadomy sposób rzeczy z sobą 12. Intuicja jest zatem wpleciona w myślenie człowieka o świecie i zaczyna kształtować jego model myślowy. Intuicja wprowadza pewien porządek w nie do końca rozpoznanej strukturze rzeczywistości, uzupełniając te obszary, co do których brak jest pewnej wiedzy. Im bardziej złożony i niejednoznaczny jest analizowany problem i im większa wchodzi doń liczba zagadnień, tym silniejsze okazuje się pragnienie skorzystania z intuicji, bo to dzięki niej można wypracować w miarę stabilny obraz analizowanego zagadnienia. Jeśli nie będzie on prawdziwy, to przynajmniej spełniający minimum warunków prawdziwości, najczęściej wystarcza, że będzie on zgodny z wyobrażeniami samego decydenta. W takim przypadku decydent często powraca do analizowanego zagadnienia, z intencją dokonywania poprawek i nanoszenia zmian podyktowanych napływem nowych informacji. Tego typu zachowanie ma zawsze miejsce, choć nie zawsze decydent zdaje sobie sprawę z dokonującej się w jego umyśle modernizacji modelu rzeczywistości Oddziaływanie intuicji na model myślowy Procesy myślowe w znacznej części przebiegają automatycznie. Przetwarzający ogromne ilości informacji umysł robi to poza świadomością i poza językiem, wnioski wynikające z przetworzenia tych informacji zapadają w tzw. pamięci utajonej. Ten proces nieświadomego przetwarzania informacji nazwano myśleniem oszczędnościowym (pochłania ono czwartą część wysiłku wkładanego w normalne myślenie) 13. Równocześnie, obok tworzącej się wiedzy jawnej, która wie, że, współistnieje wiedza milcząca, która wie, jak 14. Budowane na tej wiedzy przeświadczenia biorą udział w procesie podejmowania decyzji. Względna prostota, a także fakt, że przetwarzanie informacji choć rozbudowane przebiega szybko i poza świadomością, daje szczególne preferencje myśleniu intuicyjnemu, sprawiając, że jest ono powszechne i stanowi immanentną część myślenia człowieka o świecie. 12 W. H. Agor (red.), Intuicja w, jw., s D. G. Myers: Intuicja. Jej siła i słabość, jw., s Ibidem, s

9 Rysunek 4. Intuicja uzupełnia model myślowy Źródło: opracowanie własne. Pojawia się tu jednak frapujące pytanie o sytuacje, w których decydenci szczególnie łatwo uciekają się do myślenia intuicyjnego. Przeprowadzone badania zdają się sugerować, że jest tak przede wszystkim wówczas, gdy brak jest możliwości dokonania pełnej analizy przy użyciu posiadanych przez decydenta informacji. Rysunek 4. Intuicja zatem: (1) uzupełnia braki wiedzy, (2) daje poczucie znajomości rzeczywistości, przez co umożliwia podjęcie decyzji, (3) upraszcza procedury decyzyjne, (4) pozwala wykorzystać trudną do zwerbalizowania, lecz istniejącą przecież wiedzę wynikającą z doświadczenia i subtelnych sygnałów wysyłanych przez otoczenie. Chociaż intuicyjne podejmowanie decyzji kojarzy się bardziej z kobietami niż mężczyznami, to w rzeczywistości zróżnicowanie (o ile w ogóle występuje) jest niewielkie i kształtuje się następująco: 56 proc. kobiet przyznaje, że decyduje głównie intuicyjnie, odpowiedni wskaźnik dla mężczyzn wynosi 46 proc 15. Ważniejszym od płci kryterium podziału jest charakter rozwiązywanych problemów i miejsce zajmowane w strukturze przedsiębiorstwa. Wszędzie tam, gdzie trzeba zdobyć się na oryginalność myślenia a wtłoczeni w utarte schematy menedżerowie nie potrafią wskazać dobrego rozwiązania, intuicja przychodzi z pomocą. I doceniają to menedżerowie, zdając sobie sprawę z jej zalet. Pokazują to również przeprowadzone badania. Rysunek 5. Wynika z nich, że menedżerów trzeba traktować jako osoby postępujące rozważnie i logicznie, zdające sobie sprawę, że intuicja jest niewery- 15 O podejmowaniu decyzji, [W:] Zarządzanie na Świecie, nr 6, 2006, s

10 fikowalna, nie poddaje się analizie, w pewnym sensie jest tajemnicza, trudno więc jedynie w oparciu o nią podejmować decyzje. Intuicję przywołuje się, gdy brakuje menedżerowi potrzebnych informacji; w rzeczywistości brak ten jest chroniczny, co uprzywilejowuje intuicję, która w takich sytuacjach mimowolnie oferuje swoje usługi decydentom. Rysunek 5. W jakich sytuacjach sięga się po intuicję? Źródło: M. Laszczak, Intuicja w podejmowaniu decyzji strategicznych, Wydawnictwo ATH, Bielsko-Biała 2010, s Przedstawiony na rysunku 5. histogram wskazuje, że 56 proc. ankietowanych uważa, iż nie powinno się usuwać intuicji z procesu podejmowania decyzji. Zarządzający sądzą nawet, że jej obecność poprawia jakość decyzji. Nie powinno zatem dziwić, że większość ankietowanych traktuje intuicję jako coś normalnego i pożytecznego. Jedynie 16 proc. ankietowanych dostrzega w intuicji zagrożenie, menedżerowie ci przyznają, że intuicja z natury swej jest bałamutna, wykrzywia rzeczywistość i zbytnio przykrawa ją do subiektywnego modelu. Z kolei 28 proc. ankietowanych nie ma zdania co może oznaczać, że jednocześnie dostrzegają zarówno pozytywne, jak i szkodliwe skutki jej oddziaływania. Zastanawiać oczywiście może, skąd zdecydowana większość ankietowanych menedżerów darzy intuicję tak dużym zaufaniem i 30

11 dlaczego stawiają na pierwszym miejscu jej pozytywny efekt. Pewnym wytłumaczeniem może być wysoka samoocena dotychczasowych decyzji podejmowanych przy braku wystarczających informacji. Pojawia się także zrozumiała w przypadku menedżerów chęć zaakcentowania swych wyjątkowych walorów umysłu. Ale warto rozważyć także inną przyczynę, tę mianowicie, że menedżerowie są w stanie rozwiązywać skomplikowane problemy zgodnie z algorytmem, którego sami sobie nie uświadamiają, a który jest wystarczająco efektywny i skuteczny 16. Rysunek 6. Czy lepiej eliminować wpływ intuicji przy podejmowaniu ważnych decyzji, czy należy ją dopuszczać, gdyż podnosi jakość decyzji? Źródło: M. Laszczak, Intuicja w podejmowaniu decyzji strategicznych, Wydawnictwo ATH, Bielsko- Biała 2010, s Zakończenie Decydenci rozpoznają cechy problemu decyzyjnego oraz identyfikują interakcje pomiędzy zmiennymi, w sposób wymykający się nie 16 Na taką możliwość wskazują badania zamieszczone w artykule: P. Lewicki, T. Hill, M. Czyzewska, Nonconscious Acquisition of Information. [W:] AP, nr 47,

12 tylko opisowi ale nawet jakiemukolwiek logicznemu wyjaśnieniu. Być może nie uświadamiają sobie nawet wszystkich elementów i zależności, z których utkany jest ich model myślowy. Jednak intuicja przenika do modelów myślowych i zmienia je, oczywiście nie zawsze na lepsze, jednak wszędzie tam, gdzie decydenci stają przed nową sytuacją problemową i zaczynają manipulować swoim modelem myślowym, pojawia się sytuacja uprzywilejowująca wnikanie intuicji do sposobu myślenia decydenta. Abstrakt Procesy podejmowania decyzji wykorzystują intuicję z co najmniej dwóch powodów: (1) nie da się wciąż powielać tych samych wzorców i algorytmów, (2) nie zawsze algorytmy i wzorce istnieją. Jednak zanim dojdzie do wykorzystania intuicji jest ona wbudowana do modelu myślowego uzupełniając jego braki i objaśniając część nieoczywistych zjawisk. Dzieje się tak mimo, że decydenci nie zawsze uświadamiają sobie jej wpływ. Podejmujący decyzję wiedzą jednak, kiedy korzystać z intuicji oraz są przekonani, że bez niej części decyzji nie dałoby się w ogóle podjąć. Słowa kluczowe: modele myślowe, decyzja, intuicja Abstract Almost there are two main reasons causing that intuition is engage in the decision making process. Firstly there is impossible to perpetual use the same patterns and old algorithms. Secondly managers can use effective enough algorithms and well tested solutions only exceptionally. But before it comes to the use the intuition, the one is embedded into the mental model to supplement its deficiencies and explaining some not obvious phenomena. Policy makers are not always aware of the way how intuition affect some decisions, nevertheless decision-making know when to use intuition and they are convinced that without intuition it is incapable to take some important decisions. Key words: mental models, decision, intuition 32

13 Bibliografia 1. Agor W. H., The logic of intuition. How top executives make important decision, [W:] W. Agor W. H. (red.): Intuition in organizations, Sage Publications, Newbury Park, California Aronson E., Wilson T. D., Akert R. M., Psychologia społeczna, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań Foster R., Kaplan S., Twórcza destrukcja, Galaktyka, Łódź Isenberg D., How senior managers think? [W:] Harvard Business Review, grudzień-styczeń Laszczak M., Intuicja w podejmowaniu decyzji strategicznych, Wydawnictwo ATH, Bielsko-Biała Lewicki P., Hill T., Czyzewska M., Nonconscious Acquisition of Information, [W:] AP, nr 47, Myers D. G., Intuicja. Jej siła i słabość, Biblioteka moderatora, Wrocław Ο podejmowaniu decyzji. [W:] Zarządzanie na Świecie, nr 6, Perikh J., Intuition: the new frontier of management, Blackwell Business, Oxford UK

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań Systemy przekonań Dlaczego mądrzy ludzie podejmują głupie decyzje? Odpowiedzialne są nasze przekonania. Przekonania, które składają się

Bardziej szczegółowo

Wiedza indywidualna i wiedza w organizacji

Wiedza indywidualna i wiedza w organizacji Wiedza indywidualna i wiedza w organizacji Zarządzanie wiedzą i style uczenia się Tomasz Poskrobko Wiedza Wiedza personalna WIEDZA Wiedza organizacyjna Wiedza Wiedza personalna WIEDZA Wiedza organizacyjna

Bardziej szczegółowo

Systemy Wspomagania Decyzji

Systemy Wspomagania Decyzji Teoria decyzji Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Informatyki i Łączności February 5, 2016 1 Definicje 2 Normatywna teoria decyzji 3 Opisowa teoria decyzji 4 Naturalistyczny model podejmowania decyzji

Bardziej szczegółowo

2. Metody podejmowania decyzji w warunkach pewności... 37

2. Metody podejmowania decyzji w warunkach pewności... 37 Spis treści Wstęp... 7 1. Problemy i procesy decyzyjne w organizacji... 11 1.1. Istota decyzji menedżerskich w organizacji... 11 1.2. Sytuacje decyzyjne, problemy decyzyjne i decyzje w organizacji.. 15

Bardziej szczegółowo

KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA

KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA Dlaczego KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA Czym jest konkurencja, dlaczego się jej boimy, dlaczego z niej korzystamy i dlaczego w ogóle konkurujemy? Konkurencja to nic innego, jak brak wiary w siebie,

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI BARBARA KUBICKA - KLUCZNY Cross-coaching nowoczesne narzędzie rozwoju w organizacji Zarówno o coachingu indywidualnym jak i zespołowym powiedziano

Bardziej szczegółowo

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania.

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania. Alina Kalinowska Jak to powiedzieć? Każdy z nas doświadczał z pewnością sytuacji, w której wiedział, ale nie wiedział, jak to powiedzieć. Uczniowie na lekcjach matematyki często w ten sposób przekonują

Bardziej szczegółowo

Ile Informacji zapamiętujemy. Ile informacji wchłaniamy za pośrednictwem poszczególnych zmysłów. Ile pamiętamy po określonym czasie

Ile Informacji zapamiętujemy. Ile informacji wchłaniamy za pośrednictwem poszczególnych zmysłów. Ile pamiętamy po określonym czasie 9.2 Myślenie myślenie twórcze Zasadniczą rolę w rozwiązywaniu problemów i w projektowaniu odgrywają trzy problemy; informacyjny, innowacyjny i decyzyjny [Patzak82]. 1. Problem informacji - co ja muszę

Bardziej szczegółowo

W tym, który o czymś nie wie, tkwią jednak prawdziwe sądy o tym, czego on nie wie. Chociaż nikt go nie uczył,

W tym, który o czymś nie wie, tkwią jednak prawdziwe sądy o tym, czego on nie wie. Chociaż nikt go nie uczył, W tym, który o czymś nie wie, tkwią jednak prawdziwe sądy o tym, czego on nie wie. Chociaż nikt go nie uczył, tylko mu pytania zadawał, on zacznie wiedzieć; sam wiedzę z własnej głębi pojmując. Sokr ates

Bardziej szczegółowo

Wzorzec stałości i zmienności w stylu zarządzania menedżerów kierujących bibliotekami

Wzorzec stałości i zmienności w stylu zarządzania menedżerów kierujących bibliotekami Wzorzec stałości i zmienności w stylu zarządzania menedżerów kierujących bibliotekami dr Bogusława Lewandowska DSWE TWP 28-29.04.2005, Wrocław Zagadnienie ogólne; cel Tematyka prezentacji: Zagadnienie:

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Dysleksja i plastelina

Dysleksja i plastelina Dysleksja i plastelina W ciągu ostatnich lat ukazały się w Polsce dwie bestsellerowe pozycje dotyczące dysleksji: Dar dysleksji oraz Dar uczenia się Ronalda D. Davisa. Odpowiadają one na wiele pytań dotyczących

Bardziej szczegółowo

Opracowanie profilu zawodowego, przygotowanie i przystosowanie

Opracowanie profilu zawodowego, przygotowanie i przystosowanie Strona 1 z 7 Opracowanie profilu zawodowego, przygotowanie i przystosowanie A. Opracowanie profilu zawodowego Wstęp Aby zapewnić osobom niepełnosprawnym lub pochodzącym z grup w niekorzystnej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Raport z badania sierpień 2013 r. O badaniu Media społecznościowe powoli zmieniają organizacje. Nie dzieje się to tak szybko, jak się spodziewano kilka lat

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 W listopadzie 2013 roku odbyła się konferencja poświęcona tematyce coachingu w edukacji, popularnego zwłaszcza w Anglii, a cieszącego się rosnącym

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie profil firmy www.stratex.pl Nasza tożsamość Misja Zmieniamy pomysł w praktyczne działanie Założyliśmy StratEX Strategy Execution w 2008 roku jako konsultanci

Bardziej szczegółowo

Wydział: Psychologia. Psychologia

Wydział: Psychologia. Psychologia Wydział: Psychologia Nazwa kierunku kształcenia: Psychologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. nadzw. dr hab. Witold Dobrołowicz Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb

Bardziej szczegółowo

ARE YOU UP- TO- DATE?

ARE YOU UP- TO- DATE? >> ARE YOU UP- TO- DATE? >>>W większym stopniu, niż sądziliśmy dziesięć lat temu, myślenie rozgrywa się nie na scenie, lecz właśnie za kulisami, w ukryciu.

Bardziej szczegółowo

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny GlaxoSmithKline Pharmaceuticals 2009-2010 Jerzy Toczyski Prezes Zarządu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA Od odpowiedzialności do

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klasy III d 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające poza

Bardziej szczegółowo

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Rabin dran ath Tagore KLASA SZKOLNA KRÓTKA POWTÓKA Z HISTORII EDUKACJI - Kiedy powstała szkoła podstawowa?

Bardziej szczegółowo

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Autor: Beata Mazurek-Kucharska Wydawca: Colorful Media Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Okładka: Colorful Media Skład i łamanie: Colorful Media Colorful

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

DR URSZULA GEMBARA TWÓRCZOŚĆ A ROZWÓJ OSOBOWOŚCI W KONTEKŚCIE PRACY NAUCZYCIELA

DR URSZULA GEMBARA TWÓRCZOŚĆ A ROZWÓJ OSOBOWOŚCI W KONTEKŚCIE PRACY NAUCZYCIELA DR URSZULA GEMBARA TWÓRCZOŚĆ A ROZWÓJ OSOBOWOŚCI W KONTEKŚCIE PRACY NAUCZYCIELA Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plan prezentacji: 1. Rozumienie

Bardziej szczegółowo

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości 2010 Beata Glinka, Wydział Zarządzania UW Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości Warszawa, 02.12.2010 Badania przedsiębiorczości - perspektywy Perspektywa ekonomiczna vs perspektywa kulturowa Od badań

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: BADANIA MARKETINGOWE 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

MARKETINGOWY SYSTEM INFORMACJI

MARKETINGOWY SYSTEM INFORMACJI MARKETINGOWY SYSTEM INFORMACJI INFORMACJA MARKETINGOWA...... (jako specyficzny rodzaj informacji zarządczej) to wszelka informacja wykorzystywana w procesie marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem,

Bardziej szczegółowo

Poznawcze i innowacyjne aspekty zarządzania wiedzą w organizacji. Halina Tomalska

Poznawcze i innowacyjne aspekty zarządzania wiedzą w organizacji. Halina Tomalska VI konferencja Innowacja i kooperacja symbioza nauki i biznesu WSB NLU, Nowy Sącz, 20.01.2012 r. Poznawcze i innowacyjne aspekty zarządzania wiedzą w organizacji Halina Tomalska I. Co myśleć o procesach

Bardziej szczegółowo

Program koła matematycznego,, Zabawy z matematyką. Realizowanego w Przedszkolu Miejskim z Oddziałem Żłobkowym w Wolinie.

Program koła matematycznego,, Zabawy z matematyką. Realizowanego w Przedszkolu Miejskim z Oddziałem Żłobkowym w Wolinie. Program koła matematycznego,, Zabawy z matematyką Realizowanego w Przedszkolu Miejskim z Oddziałem Żłobkowym w Wolinie. Wstęp : Matematyka w przedszkolu jest nieodzownym elementem życia codziennego każdego

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce).

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Od kilkunastu lat, kiedy Polska znalazła się w warunkach wolnorynkowych, liczba

Bardziej szczegółowo

Idealna strona internetowa dla Twojej firmy

Idealna strona internetowa dla Twojej firmy Katowice, 25.11.2010 r. Idealna strona internetowa dla Twojej firmy Warsztaty prowadzenie Zofia Oslislo 1 Czy potrzebuję (nowej) strony internetowej? mogę zwiększyć sprzedaż, gdy pozwolę klientom kupować

Bardziej szczegółowo

Nadajemy pracy sens. Badanie rentowności. jako droga do efektywnej organizacji samozarządzającej się.

Nadajemy pracy sens. Badanie rentowności. jako droga do efektywnej organizacji samozarządzającej się. Badanie rentowności jako droga do efektywnej organizacji samozarządzającej się. Kraków 2016 ValueView to metoda analizy struktury organizacyjnej. ValueView to innowacyjna metoda mierzenia oraz zwiększania

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

Praca wakacyjna wyobrażenie a rzeczywistość dla polskiego studenta

Praca wakacyjna wyobrażenie a rzeczywistość dla polskiego studenta Praca wakacyjna wyobrażenie a rzeczywistość dla polskiego studenta Mając na uwadze sytuację studenta na polskim rynku pracy, międzynarodowa organizacja AIESEC wraz ze Stowarzyszeniem Agencji Zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO

CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 dla LO Termin egzaminu maturalnego z biologii 7 maja 2015 (czwartek) godz. 14:00 Zakres wiadomości i umiejętności sprawdzanych na egzaminie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Idealny lider grupy to ja Dr Marcin Stencel Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 20 maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek Kontroler powinien być profesjonalistą, w urzędach oczekuje się, że będzie to ekspert w każdej dziedzinie działania administracji, umiejący odpowiedzieć na najtrudniejsze pytania. W dzisiejszej rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Raport z badania o chirurgach

Raport z badania o chirurgach Raportzbadaniao chirurgach PRÓBA REALIZACJATERENOWA Wykonawca: ANALIZA Warszawa,14kwietnia2009r. WIEDZA 2. Metodologia Czasrealizacjibadania:24.03 25.03.2009r. MiejsceBadania:ogólnopolskie Próba:Losowa,liczebniereprezentatywnadlaogółumieszkańcówPolskiz

Bardziej szczegółowo

Myślenie strategiczne

Myślenie strategiczne Myślenie strategiczne dr Tomasz Ludwicki Kiedy już udało się wyeliminować to co niemożliwe, wszystko co pozostanie, jakkolwiek byłoby nieprawdopodobne, musi być prawdą. Sherlock Holmes - Arthur Conan Doyle,

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym)

Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym) Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym) Program przeznaczony do realizacji w roku szkolnym 2003/04

Bardziej szczegółowo

POSTAWY RODZICIELSKIE

POSTAWY RODZICIELSKIE POSTAWY RODZICIELSKIE Wychowanie bez błędów jest mitem. Nic takiego nie istnieje. I nie tylko nie istnieje, ale wręcz nie powinno istnieć. Rodzice są ludźmi. Popełniają więc błędy i nie wiedzą wszystkiego.

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Przygotowanie do konkursów przedmiotowych i tematycznych Oprac. Anna Szczepkowska-Kirszner Szkoła Podstawowa nr 3 we Włodawie Rok szkolny 2011/2012 tytuł laureata

Bardziej szczegółowo

Analiza danych. http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU

Analiza danych. http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU Analiza danych Wstęp Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU Różne aspekty analizy danych Reprezentacja graficzna danych Metody statystyczne: estymacja parametrów

Bardziej szczegółowo

POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM

POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku w Lublinie

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I OCENIANIE DLA KLASY I. Poziom opanowania umiejętności. Kryteria: Uczeń: Poziom wykraczający. Poziom rozszerzający

WYMAGANIA EDUKACYJNE I OCENIANIE DLA KLASY I. Poziom opanowania umiejętności. Kryteria: Uczeń: Poziom wykraczający. Poziom rozszerzający WYMAGANIA EDUKACYJNE I OCENIANIE DLA KLASY I Dziedzina edukacji Zakres umiejętności (sprawności językowe) opanowania umiejętności Kryteria: JĘZYK ANGIELSKI witanie i przedstawianie się, żegnanie się, rozpoznawanie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA MUZYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ W BUKOWIE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA MUZYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ W BUKOWIE 1 PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA MUZYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ W BUKOWIE Opracowała mgr Renata Krawczyoska 2 I. PZO ZGODNE Z PROGRAMEM NAUCZANIA MUZYKI NA DRUGIM ETAPIE EDUKACJI II. PZO ZGODNE Z PODRĘCZNIKIEM

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne 2.2.2. Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne Niezwykle trudno mówić jest o wpływie dyrektora szkoły na funkcjonowanie i rozwój placówki bez zwrócenia uwagi na czynniki zewnętrzne. Uzależnienie od szefa

Bardziej szczegółowo

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Decyzje inwestycyjne na Giełdzie Akademia Młodego Ekonomisty program edukacji ekonomicznej gimnazjalistów 17 lutego 2009 r. Żeby zarobić? Żeby nie stracić? Po

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu.

KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu. KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu. Nauczanie matematyki w szkole podstawowej w klasach IV VI odbywa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie z fizyki dla klasy I:

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie z fizyki dla klasy I: Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie z fizyki dla klasy I: I. Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: posiada wiedzę i umiejętności znacznie wykraczającą poza zakres materiału programowego, która

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. Wprowadzenie do intensywnego wspomagania rozwoju umysłowego oraz edukacji matematycznej dzieci

Część pierwsza. Wprowadzenie do intensywnego wspomagania rozwoju umysłowego oraz edukacji matematycznej dzieci Spis treści WSTĘP Przyczyny, dla których należało napisać tę książkę. Jak wpisuje się ona w nową rzeczywistość edukacyjną w wychowaniu przedszkolnym i w nauczaniu początkowym dzieci. Dlaczego książka ta

Bardziej szczegółowo

OD MARZEŃ DO REALIZACJI - DZIAŁAJ, ROZWIJAJ, ZDOBYWAJ! Consulting Coaching Business STAWIAMY NA ROZWÓJ BIZNESU

OD MARZEŃ DO REALIZACJI - DZIAŁAJ, ROZWIJAJ, ZDOBYWAJ! Consulting Coaching Business  STAWIAMY NA ROZWÓJ BIZNESU Consulting Coaching Business www.ccb.com.pl ccb@ccb.com.pl ZAPLANUJ SUKCES WŁASNEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ OD POMYSŁU DO WŁASNEGO BIZNESU Aktywność człowieka jako warunek jego przetrwania Skąd wziąć

Bardziej szczegółowo

Jak nauczyć dzieci myślenia? Zasady kluczowe

Jak nauczyć dzieci myślenia? Zasady kluczowe Jak nauczyć dzieci myślenia? Zasady kluczowe Trzy typy myślenia: Analityczny Twórczy praktyczny Metoda kapeluszy charakterystyka OBIEKTYWIZM KAPELUSZ BIAŁY to informacje neutralne: fakty, liczby, dane

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI DOŚWIADCZALNEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI DOŚWIADCZALNEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI DOŚWIADCZALNEJ realizowany w III Liceum Ogólnokształcącym im. św. Jana Kantego w Poznaniu w roku szkolnym 2016/17 Przedmiotowy system oceniania stosowany na zajęciach

Bardziej szczegółowo

Zachowania organizacyjne - opis przedmiotu

Zachowania organizacyjne - opis przedmiotu Zachowania organizacyjne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Zachowania organizacyjne Kod przedmiotu 14.4-WP-PSChP-ZO Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Psychologia

Bardziej szczegółowo

O tym nigdy nie zapominaj!

O tym nigdy nie zapominaj! O tym nigdy nie zapominaj! 1. Każde dziecko rozwija się indywidualnie, zgodnie ze swoimi możliwościami i warunkami w jakich przebywa. 2. Na naukę nigdy nie jest za wcześnie. 3. Podtrzymuj zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

16. CO TU PASUJE CZYLI O DOSTRZEGANIU ZWIĄZKÓW, PODOBIEŃSTW I RÓŻNIC, CZ. II

16. CO TU PASUJE CZYLI O DOSTRZEGANIU ZWIĄZKÓW, PODOBIEŃSTW I RÓŻNIC, CZ. II 80 Mirosław Dąbrowski 16. CO TU PASUJE CZYLI O DOSTRZEGANIU ZWIĄZKÓW, PODOBIEŃSTW I RÓŻNIC, CZ. II Cele ogólne w szkole podstawowej: zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystywania posiadanych wiadomości

Bardziej szczegółowo

DOPEŁNIENIA SENSU W PROCESIE KOMUNIKACJI

DOPEŁNIENIA SENSU W PROCESIE KOMUNIKACJI Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki DOPEŁNIENIA U W PROCESIE KOMUNIKACJI Opublikowano w: Świadomość językowa w komunikowaniu, red. Magdalena Steciąg i Marian Bugajski, Zielona Góra 2012, s. 49-58 Dopełnianie

Bardziej szczegółowo

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji Witamina czy lekarstwo? Warszawa 16 listopada 2011 Maciej Strzębicki Czym jest marketing innowacji? Cykl życia

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom RAPORT Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Zespół mailpro.pl MailPro Sp. z o.o. S t r o n a 1 Wstęp Od początku 2011

Bardziej szczegółowo

Autorytet i wywieranie wpływu

Autorytet i wywieranie wpływu Autorytet i wywieranie wpływu Terminy szkolenia 6-7 październik 2016r., Poznań - Hotel Platinum Palace Residence**** 8-9 grudzień 2016r., Zakopane - Wydarzenie specjalne Cele szkolenia Celem jest nauczenie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

MindSonar. Zostań certyfikowanym konsultantem VII edycja polskiej certyfikacji Luty, 2017

MindSonar. Zostań certyfikowanym konsultantem VII edycja polskiej certyfikacji Luty, 2017 MindSonar Zostań certyfikowanym konsultantem VII edycja polskiej certyfikacji Luty, 2017 Zrozumienie i wiedza Wyobraź sobie, że w pracy z twoim klientem, pracownikiem lub współpracownikiem dokładnie rozumiesz

Bardziej szczegółowo

TWÓRCZE MYŚLENIE NA LEKCJACH MATEMATYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ.

TWÓRCZE MYŚLENIE NA LEKCJACH MATEMATYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ. Opracowała Teresa Grzeszczyk TWÓRCZE MYŚLENIE NA LEKCJACH MATEMATYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ. Myślenie twórcze obejmuje: wymyślanie (nowych rozwiązań, idei, piosenek); odkrywanie (nowych sposobów działania,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/173/2012 WIZERUNEK NAUCZYCIELI

Warszawa, grudzień 2012 BS/173/2012 WIZERUNEK NAUCZYCIELI Warszawa, grudzień 20 BS/17/20 WIZERUNEK NAUCZYCIELI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 20 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia 4a,

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Narzędzia coachingowe w edukacji dzieci Dr Małgorzata Kołodziejczak Wydział Zarządzania Uniwersytet Łódzki 17 maja 2015 r. Plan na dzisiejsze spotkanie Co to jest coaching?

Bardziej szczegółowo

DOKUMENT INFORMACYJNY COMARCH BUSINESS INTELLIGENCE:

DOKUMENT INFORMACYJNY COMARCH BUSINESS INTELLIGENCE: DOKUMENT INFORMACYJNY COMARCH BUSINESS INTELLIGENCE: JAKIE PROBLEMY ROZWIĄZUJE BI 1 S t r o n a WSTĘP Niniejszy dokument to zbiór podstawowych problemów, z jakimi musi zmagać się przedsiębiorca, analityk,

Bardziej szczegółowo

MARKETING. AIESEC in Poland

MARKETING. AIESEC in Poland MARKETING AIESEC in Poland WSPÓŁPRACA Z AIESEC POLSKA Rozumiemy, że czas jest niezwykle istotny dla firm i dla ludzi podejmujących w nich strategiczne decyzje. Przygotowaliśmy więc dokument, w którym znajdziecie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Efekty kształcenia dla kierunku MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE - studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Forma Studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Gospodarki Międzynarodowej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

mgr Małgorzata Pawlik

mgr Małgorzata Pawlik mgr Małgorzata Pawlik to projekt systemowych rozwiązań w środowisku szkolnym, uzupełniających wychowanie i ukierunkowanych na: wspomaganie ucznia w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 1/2014/2015 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w Czernikowie z dnia 15.09.2014 r.

Załącznik do Uchwały Nr 1/2014/2015 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w Czernikowie z dnia 15.09.2014 r. Celem doskonalenia sprawności rachunkowej należy: stosować różnorodne ćwiczenia doskonalące sprawność rachunkową, dostosowane do indywidualnych możliwości uczniów; wykorzystywać codzienne okazje do utrwalania

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik technologii ceramicznej 311[30]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik technologii ceramicznej 311[30] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik technologii ceramicznej 311[30] 1 2 3 4 5 W etapie praktycznym zadanie egzaminacyjne sprawdzało umiejętności praktyczne z zakresu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA przedmiot: Podstawy Przedsiębiorczości

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA przedmiot: Podstawy Przedsiębiorczości PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA przedmiot: Podstawy Przedsiębiorczości Przedmiotem oceny jest: postęp w zakresie kształtowania postawy przedsiębiorczości, stopień opanowania wiedzy i umiejętności z zakresu

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY VI Ocena celująca KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY VI Poziom kompetencji językowej ucznia wykracza poza wiadomości i umiejętności przewidziane dla klasy szóstej. - uczeń potrafi przyjąć

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Oznaczenia: KW kierunkowe efekty kształcenia dla Wzornictwa studia I stopnia W kategoria wiedzy w efektach kształcenia U kategoria umiejętności

Bardziej szczegółowo

Jak patrzymy na testy czyli Jak punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. Click Piotr Kałuski to edit Master subtitle style

Jak patrzymy na testy czyli Jak punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. Click Piotr Kałuski to edit Master subtitle style Jak patrzymy na testy czyli Jak punkt widzenia zależy od punktu siedzenia Click Piotr Kałuski to edit Master subtitle style Punkty widzenia Zespół Testów Manager Projektu Użytkownik końcowy Zespół Testów

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA

WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA Psychologia poznawcza dr Mateusz Hohol METODA NAUKOWA (1) problem badawczy (2) hipoteza (4) analiza danych (3) eksperyment (5) wniosek: potwierzenie

Bardziej szczegółowo

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych.

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych. Informatyka Coraz częściej informatykę utoŝsamia się z pojęciem technologii informacyjnych. Za naukową podstawę informatyki uwaŝa się teorię informacji i jej związki z naukami technicznymi, np. elektroniką,

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo