Motywy pozytywne i negatywne w procesie tworzenia mikroprzedsiębiorstw w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Motywy pozytywne i negatywne w procesie tworzenia mikroprzedsiębiorstw w Polsce"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe nr 774 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2008 Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Agnieszka Wałęga Katedra Statystyki Motywy pozytywne i negatywne w procesie tworzenia mikroprzedsiębiorstw w Polsce 1. Uwagi wstępne Decyzja o założeniu własnej firmy jest złożonym procesem. Wpływają na nią zarówno czynniki endogeniczne, a więc związane osobą przyszłego przedsiębiorcy, jak również czynniki egzogeniczne. Wśród nich wymienić można aktualną sytuację makroekonomiczną kraju oraz sytuację w branży, w której będzie prowadzona działalność gospodarcza. Ciekawe wydaje się zatem analizowanie motywów tworzenia przedsiębiorstw. Zagadnienie to jest relatywnie nowe w przypadku Polski, jeżeli weźmie się pod uwagę okres transformacji gospodarki w kierunku modelu rynkowego 1. Celem opracowania jest próba wskazania czynników decydujących o wyborze deklarowanych motywów rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej za pomocą modeli regresyjnych na przykładzie Polski. 1 Por. T. Domański, Uwarunkowania tworzenia małych przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1992.

2 104 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga 2. Podstawy teoretyczno-metodologiczne analizy motywów rozpoczęcia działalności gospodarczej Nie sposób sklasyfikować większości różnorodnych powodów rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej 2 lub, inaczej ujmując, prowadzenia swojego przedsiębiorstwa 3. Zgodnie z poglądami D. Deakinsa i G. Whittama, bodźce motywujące nowych przedsiębiorców wiążą się z pozytywnymi lub negatywnymi czynnikami 4. Jednym z takich pozytywnych czynników są aspiracje przedsiębiorcze związane z założeniem własnej firmy, takie jak na przykład: chęć bycia niezależnym, zostania swoim szefem oraz osiągania sukcesów w biznesie. Negatywne motywacje mogą być kojarzone z dyskomfortem lub dyskryminacją w poprzedniej pracy. W tym przypadku, nie jest to niezależny wybór, lecz raczej konieczność z powodu braku alternatywnego zatrudnienia lub niewystarczające dochody płynące z innej formy zarobkowania. Zgodnie z celem oraz założeniami niniejszego opracowania, została przyjęta określona klasyfikacja czynników determinujących rozpoczęcie działalności gospodarczej na własny rachunek. Klasyfikacja ta powstała w wyniku krytycznej analizy literatury przedmiotu 5 oraz badań praktycznych prowadzonych w różnych ośrodkach naukowych 6. Po przeprowadzonej analizie dokonano podziału motywacji na dwie grupy, tj. na motywy pozytywne oraz negatywne (tabela 1). 2 Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, Dz.U. 2004, nr 173, poz. 1807, art Teoria przedsiębiorstwa. Wybrane zagadnienia, red. S. Kasiewicz i H. Możaryn, SGH, Warszawa D. Deakins, G. Whittam, Business Start-up: Theory, Practice and Policy [w:] Enterprise and Small Business. Principles, Practice and Policy, eds. S. Carter, D. Jones-Evans, Finanicial Times, Harlow D.J. Storey, Understanding the Small Business Sector, International Thomson Business Press, London, UK, 1994; P. Burns, J. Dewhurst, Small Business and Entrepreneurship, MacMillan Press, Basingstoke, UK, 1996; Przetrwanie i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, red. F. Bławat, VM Group, Gdańsk N.M. Carter, W.B. Gartner, K.G. Shaver, E.J. Gatewood, The Career Reasons of Nascent Entrepreneurs, Journal of Business Venturing 2003, vol. 18 (1), s ; K.D. Hughes, Pushed or Pulled? Women s Entry into Self-Employment and Small Business Ownership, Gender Work and Organization 2003, vol. 10 (4), s

3 Motywy pozytywne i negatywne 105 Tabela 1. Typologia badanych motywów według sposobu stymulowania Motywy pozytywne Potrzeba niezależności Potrzeba rozwoju osobistego Kontynuacja tradycji rodzinnej Chęć wykorzystania szansy rynkowej Łączenie pracy z życiem osobistym Zamiana hobby w interes Chęć zarobienia większych pieniędzy Źródło: opracowanie własne. Motywy negatywne Bezrobocie lub obawa przed utratą pracy Niezadowolenie z poprzedniej pracy Alternatywa zmiany miejsca zamieszkania Według N.M. Carter, niezależność oraz rozwój osobisty są kluczowymi czynnikami motywującymi do założenia własnej firmy 7. Niezależność może być opisana jako chęć wolności, kontroli oraz elastyczności w stosunku do posiadanego czasu wolnego, natomiast rozwój osobisty jako motyw związany z dążeniem do nakreślonych celów prywatnych 8. Na kolejnym miejscu wymienia się kontynuację tradycji rodzinnych czynnik, często postrzegany jako znaczący bodziec, aby zostać przedsiębiorcą i zgodnie z tradycją kontynuować prowadzenie firmy rodzinnej 9. Bezcenne doświadczenie zdobyte od starszych członków rodziny sprawia, że jest to jedna z łatwiejszych dróg zostania przedsiębiorcą 10. Odrębnym motywem jest chęć wykorzystania szansy rynkowej klasyczny motyw, często określany jako dążenie osób do wypełnienia luki rynkowej, oferując pożądany przez konsumentów produkt 11. R.A. Baron stwierdził, że identyfikacja ewentualnej szansy ekonomicznej może być pierwszym krokiem rozwoju przedsiębiorczości 12. Autor tłumaczy przyczynę założenia nowej firmy tym, że osoba jest przekonana, że odkryła dotychczas niewykorzystaną szansę i jako pierwsza po wejściu na rynek czerpać może korzyści z zagospodarowanej niszy. Możliwość łączenia pracy z życiem osobistym jest istotnym zachęcającym czynnikiem do założenia własnego przedsiębiorstwa. Studenci lub rodziny z małymi dziećmi chętnie prowadzą interesy poza uczelnią lub domem. Jest to 7 N.M. Carter i in., op. cit. 8 Ibidem. 9 Ł. Sułkowski, Organizacja a rodzina. Więzi gospodarcze w życiu gospodarczym, TNOiK, Toruń J. Jeżak, W. Popczyk, A. Winnicka-Popczyk, Przedsiębiorstwo rodzinne. Funkcjonowanie i rozwój, Difin, Warszawa J.A. Schumpeter, Capitalism, Socialism and Democracy, Routledge, London, UK, R.A. Baron, The Cognitive Perspective: A Valuable Tool for Answering Entrepreneurship s Basic Why Questions, Journal of Business Venturing 2004, vol. 19 (2), s

4 106 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga szczególnie ważny motyw w przypadku przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety 13. Zamiana hobby w interes opisywana jest jako chęć spędzania większej ilości czasu na zajmowaniu się ulubionym zajęciem. Ludzie często zaczynają pracować w dziedzinie związanej z własnym hobby, postrzeganej jako najlepsza do rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej. Pracując w tym obszarze, są oni zazwyczaj dobrze zorientowani w tym, co lubią i chcą osiągnąć, i dlatego robią to z wielkim zapałem i energią. M.C. Pullen i L. Walters dzielą się własnym doświadczeniem i podają, w jaki sposób transponować można hobby w interes 14. Pamiętać jednak należy o wielu negatywnych skutkach wiążących się z prowadzeniem tego rodzaju firmy, a także często występującym u hobbystów-przedsiębiorców wypaleniem. Ostatnim pozytywnym czynnikiem w przyjętej klasyfikacji jest chęć zarabiania więcej pieniędzy (motywy finansowe) ilustrujące korzyści płynące z działalności gospodarczej. E.J. Douglas i D.A. Shepherd twierdzą, że są to najmniej istotne motywy rozpoczynania własnej działalności gospodarczej, z czym trudno się zgodzić 15. Podsumowując, motywami pozytywnymi nazywamy takie, które wywołują przedsiębiorczą motywację. Siła wpływu pozytywnych motywacji zależy od wielu różnych czynników otoczenia zewnętrznego, m.in. gospodarczych, politycznych, prawnych itd., a także od osobistych cech przedsiębiorcy, takich jak: płeć, wiek, poziom wykształcenia, przynależność etniczna lub pochodzenie społeczne. Druga grupa motywacji przedsiębiorczych zawiera motywy negatywne. Rozpatrując motywy negatywne, M.J. Dollinger stwierdza, że ludzie znajdujący się w niekorzystnych warunkach wybierają samozatrudnienie 16. Jako niekorzystne warunki autor wymienia zwolnienie z pracy, znudzenie lub irytacja, średni wiek, rozwód lub posiadanie statusu uchodźcy. Bezrobocie, jako pierwszy czynnik negatywny, jest znaczącą siłą, prowadzącą do zatrudnienia na własny rachunek. Osoba bezrobotna lub mająca niewystarczające dochody uzależnia się od alternatywnych źródeł dochodów, np. od systemu opieki 13 E. Sundin, C. Holmqvist, Kvinnor som företagare. Osynlighet, mångfald och anpassning, Liber Malmö 1989; G. Lönnbring, Självständighetens former. Kvinnoföretagande på värmländsk landsbygd, Ph.D. Dissertation, Karlstad University M.C. Pullen, L. Walters, You Can Make Money from Your Hobby: Building a Business Doing What You Love, Broadman and Holman Publ., Nashville, TN, E.J. Douglas, D.A. Shepherd, Self-Employment as a Career Choice: Attitudes. Entrepreneurial Intentions, and Utility Maximization, Entrepreneurship: Theory and Practice 2002, vol. 26 (3), s M.J. Dollinger, Entrepreneurship: Strategies and Resources, Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ, 1999.

5 Motywy pozytywne i negatywne 107 społecznej. Alternatywą bezrobocia oraz pobierania zapomogi socjalnej może być rozpoczęcie pracy na własny rachunek, szczególnie wśród imigrantów 17. Zwolnienie z pracy wydaje się ważnym czynnikiem motywującym do rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej, szczególnie gdy inne możliwości znalezienia pracy są ograniczone. W obecnym czasach prawdopodobieństwo utraty pracy jest wyższe niż wcześniej dzięki rozwojowi nowoczesnych technologii, które usprawniając produkcję oraz proces świadczenia usług, równocześnie zmniejszają zapotrzebowanie na pracowników. W kształtowaniu zachowania pracownika ważną rolę odgrywają emocje. Kolejny czynnik negatywny konflikty z poprzednim pracodawcą, wymieniany przez D.R. Stokesa, może być rozpatrywany jako przyczyna niezadowalających stosunków w pracy 18. Założenie własnej firmy postrzegane jest przez pracownika jako alternatywa powstałej negatywnej sytuacji. Ostatnim czynnikiem negatywnym w przedstawionej powyżej klasyfikacji jest niezadowolenie z poprzedniej pracy. Czynnik ten wywołuje frustrację i zdenerwowanie w stosunku do kierowników podejmujących decyzje mające ujemne skutki dla zatrudnionych w przedsiębiorstwie. Wyniki badań J. Bailey a potwierdzają, że część niezadowolonych pracowników po rezygnacji z dotychczasowej pracy w organizacji zostaje prosperującymi przedsiębiorcami 19. Przedstawiona powyżej analiza pozwala na stwierdzenie, że podział na osoby zmuszone i zachęcone do rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej nosi dwoisty charakter, ponieważ motywacje mogą wzajemnie się uzupełniać. Przykładem tego mogą być osoby zmuszone przez bezrobocie, które często kierują się pozytywnym bodźcem zarabiania pieniędzy. Podobnie większość osób, rozważających szanse lub pragnących niezależności, wciąż potrzebuje pewnej presji żeby podjąć właściwą decyzję 20. Zaprezentowana powyżej szczegółowa analiza pozytywnych i negatywnych motywacji przedsiębiorców jest podstawą do określenia metody badania tych problemów. Wybrane motywy 21 odzwierciedlają najczęściej spotykane w literaturze krajowej i zagranicznej motywacje przedsiębiorcze. Ponadto dodany został, niespotykany wcześniej w literaturze przedmiotu, motyw negatywny, jakim jest alter- 17 M. Hammarstedt, Immigrant Self-employment in Sweden Its Variation and some Possible Determinants, Entrepreneurship and Regional Development 2001, vol. 13, (2), s D.R. Stokes, Small Business Management, Continuum, London, UK, J. Bailey, Anger Can Power the Creation of New Companies, Wall Street Journal Eastern Edition 2002, vol. 239 (108), B5. 20 D.R. Stokes, op. cit. 21 Na podstawie studiów literatury oraz badań pilotażowych wśród mikroprzedsiębiorców w Szwecji uznano, że dziesięć motywów to liczba optymalna w tego rodzaju badaniach.

6 108 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga natywa zmiany miejsca zamieszkania, szczególnie istotny obecnie, gdy coraz więcej osób porzuciło lub zastanawia się nad opuszczeniem dotychczasowego miejsca zamieszkania w celu poszukiwania pracy (np. migracja ludności z mniejszych miejscowości do dużych miast, wyjazdy zarobkowe za granicę). Podjęcie własnej działalności gospodarczej traktowane jest jako alternatywa opuszczenia swego rodzimego miasta, regionu lub kraju. Każde badanie określić można jako proces, składający się z kilku faz lub etapów, które układają się sekwencyjnie w pewien cykl zamknięty 22. Metodyka badawcza ma charakter procesowy i instrumentalny. Szerszego wyjaśnienia wymaga jednak pojęcie samej metody, określanej przez T. Kotarbińskiego jako sposobu systematycznie stosowanego, przy czym sposób oznacza umyślny tok jakiegoś działania, a więc skład i układ jego stadiów 23. W ujęciu francuskich teoretyków, takich jak: E. Grandjean, R. Caude i H. Rose, metoda to także sposób systematycznie stosowany, lecz posiadający pewne ograniczenia 24. J. Zieleniewski wyjaśnia istotę zróżnicowania systematycznych sposobów postępowania na metody i techniki, określając mianem metod sposoby zastosowane w szerszych fragmentach i rezerwując nazwę technika do bardziej szczegółowo opisanych sposobów 25. Opierając się na założeniach teoretyczno-metodologicznych stosowanych w tego rodzaju badaniach, proces badawczy można podzielić na następujące etapy badawcze 26 : 1) ustalenie obiektu badań, 2) ustalenie metody zbierania i analizowania informacji, 3) zbieranie informacji, 4) analiza uzyskanych informacji, 5) interpretacja uzyskanych wyników. Pierwsza faza przyjętej tu koncepcji metodycznej polega na ustaleniu obiektu badań. Precyzyjne zdefiniowanie obiektu badań pozwala na ustalenie właściwego zakresu badań i wyłączenie z niego cech lub elementów nieistotnych. W przypadku tego opracowania przedmiotem badań są motywy tworzenia mikroprzedsiębiorstw. Aby w sposób dokładny określić co rozumie się pod pojęciem motywów, zastosowane zostały takie techniki pomocnicze, jak metoda definicji oraz studiowanie literatury przedmiotu S. Kaczmarczyk, Badania marketingowe. Metody i techniki, PWE, Warszawa T. Kotarbiński, Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Warszawa Wrocław 1973, s E. Grandjean, La methodologie du futur dans l entreprise, Bulletin CNOF 1967, nr 10; H. Rose, Methodologie et strategie de l organisation du travail, Paris 1964, s. 114 za: Z. Martyniak, Organizatoryka, PWE, Warszawa 1987, s J. Zieleniewski, Organizacja i zarządzanie, PWN, Warszawa 1969, s E. Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2005, s Z. Martyniak, Organizatoryka, PWE, Warszawa 1987, s. 82.

7 Motywy pozytywne i negatywne 109 Druga faza sprowadza się do przyjęcia metody zbierania i analizowania informacji. Wybór narzędzia badawczego uzasadniony jest przez cel oraz wybrane ramy teoretyczne. W tego rodzaju badaniach najczęściej stosowane narzędzia to wywiad kwestionariuszowy bezpośredni lub telefoniczny oraz ankieta pocztowa. Ankieta do zbierania informacji utworzona została na podstawie poprzednich badań dotyczących wybranego zagadnienia i została przetestowana w badaniach pilotażowych w Szwecji 28. Kolejnym etapem jest analiza uzyskanych informacji. Realizacji danego etapu służy wykorzystanie specjalnych narzędzi programowych do analizy informacji liczbowych. Po wprowadzeniu danych do bazy, zebrane informacje poddane zostały analizie polegającej na zastosowaniu różnorodnych metod statystycznych. Proces badawczy kończą czynności polegające na zinterpretowaniu uzyskanych wyników. Krok ten jest bardzo istotny, gdyż pozwala na podstawie przeanalizowanej literatury przedmiotu oraz uzyskanych wyników badania wskazać na występowanie (lub brak) pewnych zależności pomiędzy analizowanymi obiektami Charakterystyka badanych mikroprzedsiębiorstw Informacje liczbowe stanowiące źródło danych do niniejszego opracowania pochodzą z badań ankietowych mikroprzedsiębiorców rozproszonych na terenie Polski. Ankieta zawierała najczęściej występujące w literaturze przedmiotu pytania dotyczące negatywnych oraz pozytywnych czynników wpływających na decyzje zostania przedsiębiorcą, które skierowano do właścicieli-menedżerów. Badania przeprowadzone zostały z użyciem losowo dobranej reprezentatywnej próby. Uzyskano 1066 efektywnych wywiadów od osób określanych mianem mikroprzedsiębiorców 30. W doborze badanej próby przyjęto pewne ograniczenia. W badaniach uwzględniono osoby pracujące na własny rachunek oraz mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 10 osób. Wszyscy właściciele spełniają następujące kryteria: posiadają prawo do stałego pobytu oraz prowadzą działalność gospodarczą na terenie Polski. Próba nie uwzględnia osób wynajmujących lokale mieszkalne oraz osób pracujących na podstawie umowy-zlecenia. Badania zawierają podstawowe charakterystyki przedsiębiorców, takie jak: płeć, wiek, wykształcenie, posiadanie wspólnika w prowadzonej 28 Pracownicy naukowi z Working Scienice i Service Research Center, Karlstad University, Szwecja. 29 Z. Mikołajczyk, Techniki organizatorskie w rozwiązywaniu problemów zarządzania, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Badania stanowią szerszy projekt badawczy i zostały przeprowadzone wspólnie z zespołem naukowców szwedzkich z Karlstad University wśród 1040 mikroprzedsiębiorców szwedzkich oraz 1066 mikroprzedsiębiorców polskich. Zob. M. Saruckij, B. Ericsson, P. Larsson, A Comparative Analysis of the Start-up Motives Among Micro Entrepreneurs in Poland and Sweden, paper presented at RENT XX, Brussels, November 2006.

8 110 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga firmie, zatrudnienie pracowników najemnych, staż prowadzenia działalności gospodarczej, kraj urodzenia mikroprzedsiębiorcy oraz branżę działania firmy (tabela 2). Przeprowadzone badania pozwalają na określenie struktury mikroprzedsiębiorców. Większość respondentów stanowili mężczyźni, aż 67% badanej próby, natomiast kobiety jedną trzecią respondentów (33%). W prezentowanych wynikach znalazły się osoby z wykształceniem wyższym (37%), średnim (48%), zawodowym (14%) oraz podstawowym (1%). Większość badanych właścicieli mikroprzedsiębiorstw nie posiadało wspólnika (71%) i tylko 29% miało wspólnika. Wielu przedsiębiorców znajdowało się w przedziale wiekowym lat (54%), osoby w wieku do 39 lat stanowiły 25%, natomiast osoby powyżej 54 lat stanowiły 21%. Tabela 2. Struktura badanych mikroprzedsiębiorców według wybranych cech Dane podstawowe Wyszczególnienie Udział % Płeć Mężczyzna Kobieta Wiek 39 lat i mniej lat 55 lat i więcej Wykształcenie Podstawowe Zawodowe Średnie Wyższe Posiadanie wspólnika Tak Nie Zatrudnianie pracowników Tak Nie Staż prowadzenia firmy 10 lat lub mniej lat 21 lat lub więcej Forma prawna Przedsiębiorstwo osoby fizycznej Spółka cywilna Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka akcyjna Spółka jawna Branża Rolnictwo Przetwórstwo przemysłowe i górnictwo Budownictwo Handel i komunikacja Hotele i restauracje Pośrednictwo finansowe, obsługa nieruchomości i firm Edukacja, badania i rozwój Ochrona zdrowia i opieka socjalna Źródło: opracowanie własne na podstawie badania CEM Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej zrealizowanego na zlecenie Uniwersytetu w Karlstad

9 Motywy pozytywne i negatywne 111 Ponad połowa, gdyż aż 65% przedsiębiorców, zatrudniała pracowników w swojej firmie, 35% pracowało samodzielnie, nie zatrudniając nikogo. Dominowali przedsiębiorcy prowadzący swoją działalność gospodarczą od 11 do 20 lat (42%), następnie mniej niż 10 lat (36%). Najmniejszy odsetek stanowili respondenci prowadzący firmę ponad 21 lat (12%). Według formy prawnej, zdecydowaną większość stanowiły osoby fizyczne (81%), a następnie spółki cywilne (14%). Znikomy procent stanowiły spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (2%) oraz spółki jawne (3%). W rozkładzie branżowym dominowały mikroprzedsiębiorstwa należące do kategorii handlu i komunikacji (41%) oraz firmy zajmujące się pośrednictwem finansowym (20%). Firmy z branży przetwórstwa przemysłowego i górnictwa zajmowały trzecie miejsce w tej klasyfikacji (13%), reszta przedsiębiorstw należała do pozostałych sektorów gospodarki (tabela 2). Należność Bezrobocie Chęć zarabiania większych pieniędzy Kontynuacja tradycji rodzinnych Zamiana hobby w interes Rozwój osobisty Chęć wykorzystania szansy rynkowej Niezadowolenie poprzednią pracą Alternatywa zmiany miejsca zamieszkania Łączenie pracy z życiem osobistym 1,4 0,6 8,5 7,7 7,6 7,5 12,4 17,2 16,8 20, Uwaga: zacieniowane słupki wskazują motywy negatywne tworzenia mikroprzedsiębiorstw Rys. 1. Deklarowane motywy tworzenia mikroprzedsiębiorstw (%) Źródło: obliczenia własne na podstawie badania CEM Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej zrealizowanego na zlecenie Uniwersytetu w Karlstad. Badana próba charakteryzowała się większym procentowym udziałem odpowiedzi dotyczących motywów pozytywnych niż negatywnych. Na pozytywne motywy założenia własnego przedsiębiorstwa wskazało 756 badanych, co stanowi 73,9% ogółu przedsiębiorców. Podjęcie działalności gospodarczej pod wpływem negatywnych bodźców deklarowało 267 osób (26,1%). Szczegółową strukturę pozytywnych i negatywnych motywów rozpoczynania działalności prezentuje rys. 1.

10 112 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga 4. Model regresyjny w analizie motywów tworzenia mikroprzedsiębiorstw Często w badaniach ekonomicznych mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi, które przyjmują określone stany jakościowe, zwane kategoriami, i których wartości nie mogą być przedstawione za pomocą zbioru liczb rzeczywistych. Takimi zmiennymi jakościowymi jest na przykład płeć, poziom wykształcenia, stan cywilny, region zamieszkania. Taką zmienną jakościową jest też rozpatrywane w przypadku motywów tworzenia mikroprzedsiębiorstw zadowolenie z bycia przedsiębiorcą czy chęć rozpoczęcia działalności gospodarczej z obecnym doświadczeniem itp. Wpływ jakościowych zmiennych objaśniających można w równaniu regresji przedstawić za pomocą zmiennych zero-jedynkowych. W badaniach ekonometrycznych spotykamy również sytuacje, gdy nie tylko zmienne objaśniające mają charakter jakościowy, często również zmienna objaśniana jest zmienną typu jakościowego i zdarza się, że przyjmuje ona tylko dwie wartości. Zmienna endogeniczna Y może być więc zmienną zero-jedynkową, opisującą występowanie zdarzenia lub na przykład wybór pomiędzy dwiema opcjami 31. Metodami estymacji tego rodzaju modeli są dwie równoważne metody: metoda logitowa i metoda probitowa. W tej części opracowania zostaną zaprezentowane wyniki estymacji parametrów modelu logitowego dla binarnej zmiennej odzwierciedlającej wybór pozytywnych bądź negatywnych motywów tworzenia przedsiębiorstw. Model logitowy jest jednym z szerokiej klasy modeli nieliniowych opisujących prawdopodobieństwo zaistnienia określonych zdarzeń za pomocą zespołu zmiennych objaśniających. W ten sposób uzyskujemy narzędzie pozwalające na analizę wpływu określonych czynników na zaistnienie tych zdarzeń. W zależności od ich liczby mogą być one kodowane niekoniecznie jako zmienne binarne. Dwa najbardziej popularne modele to model probitowy i model logitowy. Pierwszy z nich zakłada, że wspomniane prawdopodobieństwo jest określone za pomocą dystrybuanty standaryzowanego rozkładu normalnego, w drugim przypadku za pomocą funkcji logistycznej, co gwarantuje, że zbiór wartości uzyskiwanych na podstawie tych modeli jest z przedziału [0, 1]. Estymacji tego typu modeli nieliniowych dokonuje się najczęściej za pomocą metody największej wiarygodności. Modelowaniu poddano wybór motywów pozytywnych bądź negatywnych tworzenia mikroprzedsiębiorstw w Polsce. Wykorzystano w tym celu model logitowy, który można zapisać następująco 32 : 31 Wspomaganie procesów decyzyjnych, t. II: Ekonometria, red. M. Lipiec-Zajchowska, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, s Szerzej zob.: W.H. Greene, Econometric Analysis, Prentice-Hall International, Inc., 1993, s ; Wspomaganie procesów, s. 127.

11 Motywy pozytywne i negatywne 113 gdzie: 1 P( Y = 1) = + zi 1 e, zt e P( Y = 0) = + zi 1 e, Z i = α 0 + α 1 x α ik x ik W tej sytuacji zmienna objaśniana jest zmienną binarną, przyjmującą wartość 1, gdy respondent wybiera motyw pozytywny oraz 0, gdy wybiera motyw negatywny. Część zmiennych objaśniających zaproponowanych do modelu wyboru pozytywnych bądź negatywnych motywów wyrażono w postaci zmiennych zero- -jedynkowych. Jako zmienne niezależne przyjęto: poziom wykształcenia (cztery poziomy: od wykształcenia podstawowego do wyższego), ocenę możliwości znalezienia innej pracy (bardzo dobre 1; 2 raczej dobre; 3 raczej złe; 4 bardzo złe), płeć respondentów (0 kobieta, 1 mężczyzna), wiek respondentów (1 poniżej 40 lat; lat; 3 55 lat i więcej), staż prowadzenia firmy (1 do 3 lat; lat; lat; lat; 5 powyżej 20 lat), liczbę zatrudnionych pracowników (0 brak zatrudnionych; zatrudnionych; zatrudnionych), stan cywilny (0 stan wolny; 1 zamężna/żonaty), posiadanie wspólnika (0 nie; 1 tak), zaciągnięcie pożyczki w związku z założeniem własnej firmy (0 nie; 1 tak), zadowolenie z bycia przedsiębiorcą (1 zadowolony; 2 chcę mieć inną pracę), rozpoczęcie działalności gospodarczej zgodnie z posiadanym doświadczeniem (0 nie; 1 tak), chęć bycia zatrudnionym (1 chcę prowadzić działalność gospodarczą; 2 chcę być zatrudniony), prowadzenie działalności za 5 lat (0 nie; 1 tak), pracę przed założeniem firmy (0 nie; 1 tak). Przyjęcie powyższych zmiennych niezależnych umożliwiło sporządzenie odpowiedniego modelu regresyjnego. Wyniki analizy deklarowanych motywów tworzenia mikroprzedsiębiorstw zostały przedstawione w następnej części opracowania.

12 114 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga 5. Wyniki analizy motywów tworzenia mikroprzedsiębiorstw Rezultaty oszacowania parametrów modelu logitowego wyboru pozytywnych bądź negatywnych motywów tworzenia mikroprzedsiębiorstw w Polsce przedstawia tabela 3. Wartości prawdopodobieństwa testowego większe od 0,05 (standardowy poziom istotności) wskazują na te parametry, których wartości nieistotnie różnią się od zera. Sytuację taką obserwujemy w przypadku większości zaprezentowanych zmiennych. Tabela 3. Oceny parametrów modelu logitowego dla wyboru motywów pozytywnych i negatywnych tworzenia mikroprzedsiębiorstw w Polsce (wariant 1) Wyszczególnienie Ocena parametru Błąd standardowy Poziom p a Wyraz wolny 0, , ,50582 Wykształcenie 0, , ,14346 Zadowolenie z pracy 0, , ,85205 Chęć prowadzenia działalności 0, , ,42694 Możliwość znalezienia pracy 0, , ,36751 Staż prowadzenia firmy 0, , ,00011 Wiek 0, , ,84562 Płeć 0, , ,58563 Stan cywilny 0, , ,67712 Liczba pracowników 0, , ,92602 Pożyczka 0, , ,05489 Działalność z obecnym doświadczeniem 0, , ,62749 Działalność za 5 lat 0, , ,48597 Doświadczenie 1, , ,00041 Wspólnik 0, , ,00270 a Poziom p krytyczny poziom istotności Źródło: obliczenia własne na podstawie badania CEM Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej zrealizowanego na zlecenie Uniwersytetu w Karlstad. Oznacza to, że zmienne te nie determinują wyboru motywu pozytywnego bądź negatywnego tworzenia mikroprzedsiębiorstw. Parametry stojące przy zmiennych: staż prowadzenia firmy, doświadczenie i wspólnik okazały się statystycznie istotnie różne od zera, co oznacza, że zmienne mają wpływ na wybór motywu pozytywnego (negatywnego) tworzenia mikroprzedsiębiorstw. Wartość tych parametrów oraz ich znak (plus lub minus) 33 informują, w jaki sposób zmienne te 33 Znaki przy parametrach wskazują kierunek zmian prawdopodobieństwa związany ze zmianą zmiennej objaśniającej.

13 Motywy pozytywne i negatywne 115 wpływają na wybór określonych motywów. Wzrost stażu prowadzenia firmy oraz posiadanie wspólnika zwiększa prawdopodobieństwo wyboru motywu pozytywnego tworzenia mikroprzedsiębiorstw, natomiast posiadanie doświadczenia zmniejsza to prawdopodobieństwo. W tabeli 4 zaprezentowano wyniki estymacji drugiego modelu, w przypadku którego zmienną staż prowadzenia firmy (staż do 3 lat jest stażem odniesienia) oraz poziom wykształcenia (wykształcenie podstawowe jest poziomem odniesienia) przedstawiono w postaci zmiennych zero-jedynkowych. Podejście to umożliwia dokładniejsze zbadanie wpływu kolejnych faz stażu prowadzenia firmy na wybór motywu pozytywnego bądź negatywnego tworzenia mikroprzedsiębiorstw. Tabela 4. Oceny parametrów modelu logitowego dla wyboru motywów pozytywnych negatywnych tworzenia mikroprzedsiębiorstw w Polsce (wariant 2) Wyszczególnienie Ocena parametru Błąd standardowy Poziom p Wyraz wolny 0, , ,60546 Zadowolenie z pracy 0, , ,84298 Chęć prowadzenia działalności 0, , ,38013 Możliwość znalezienia pracy 0, , ,38463 Wykształcenie zawodowe 0, , ,78161 Wykształcenie średnie 0, , ,45949 Wykształcenie wyższe 0, , ,30983 Płeć 0, , ,42631 Stan cywilny 0, , , lat 0, , , lat i więcej 0, , ,86795 Staż prowadzenia firmy: 3 5 lat 0, , ,01339 Staż prowadzenia firmy: 5 10 lat 1, , ,00144 Staż prowadzenia firmy: lat 1, , ,00006 Staż prowadzenia firmy: powyżej 20 lat 1, , ,00013 Liczba pracowników 0, , ,96942 Pożyczka 0, , ,05799 Działalność z obecnym doświadczeniem 0, , ,72957 Działalność za 5 lat 0, , ,45068 Doświadczenie 1, , ,00050 Wspólnik 0, , ,00366 Źródło: obliczenia własne na podstawie badania CEM Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej zrealizowanego na zlecenie Uniwersytetu w Karlstad.

14 116 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga Ponadto w miejsce zmiennej wiek zdecydowano się wprowadzić zmienną zero-jedynkową identyfikującą kolejne klasy wieku respondenta (wiek do 40 lat jest wiekiem odniesienia). Można zauważyć, że parametry przy kolejnych zmiennych związanych ze stażem prowadzenia firmy wskazują na coraz większą szansę wyboru motywu pozytywnego tworzenia mikroprzedsiębiorstwa. Im dłuższy staż prowadzenia firmy tym większe prawdopodobieństwo wyboru motywu pozytywnego tworzenia mikroprzedsiębiorstw. Na podstawie powyższych modeli można zauważyć, że wybór motywu pozytywnego bądź negatywnego przy tworzeniu mikroprzedsiębiorstw w przypadku badań przeprowadzonych w Polsce w znaczący sposób zależy jedynie od kilku czynników: stażu prowadzenia firmy, doświadczenia oraz posiadania wspólnika. 6. Uwagi końcowe Przeprowadzone analizy wskazują, że niemożliwe jest sformułowanie uniwersalnego zestawu motywów, którymi kierowaliby się wszyscy przedsiębiorcy. Każdy z nich jest inny, a zatem w przypadku rozpoczynania działalności gospodarczej brane są pod uwagę różne czynniki. Niemniej jednak przeprowadzone badania pozwoliły sformułować pewien obraz motywów zmuszających lub zachęcających do prowadzenia swojej firmy. Ponadto stosując modele regresyjne, podjęto próbę ustalenia wpływu poszczególnych zmiennych objaśniających na deklarowanie pozytywnych i negatywnych motywów tworzenia mikroprzedsiębiorstw. Istotny wpływ na wybór motywów pozytywnych lub negatywnych stwierdzono w przypadku następujących zmiennych objaśniających: staż prowadzenia firmy, doświadczenie zawodowe przed założeniem własnej firmy oraz posiadanie wspólnika w firmie. Wraz ze wzrostem stażu prowadzenia firmy zwiększa się prawdopodobieństwo wyboru motywów pozytywnych przez przedsiębiorcę. Kultura przedsiębiorczości w Polsce jest zjawiskiem relatywnie nowym, gdyż poprzedni ustrój społeczno-gospodarczy nie zachęcał do pracy na własny rachunek. W związku z tym przedsiębiorstwa zakładane były głównie przez osoby, które miały idealne warunki do stworzenia firmy i kierowały się takimi motywami, jak: chęć bycia niezależnym, wykorzystanie okazji rynkowej lub perspektywa zarobienia większych pieniędzy. Założyciele tych firm posiadali zazwyczaj odpowiednie zaplecze finansowe, dostęp do rynków zbytu oraz dobre kontakty biznesowo-towarzyskie. Jednakże radykalna zmiana systemu gospodarczego po 1989 r. wywołała zmianę nastawienia osób do prowadzenia własnej działalności gospodarczej. W warunkach wysokiego bezrobocia decyzje o rozpoczęciu działalności gospodarczej na własny rachunek podejmowane były coraz częściej na podstawie czynników zmuszających do podjęcia tej formy zatrudnienia.

15 Motywy pozytywne i negatywne 117 Drugą zmienną, która w przedstawionym modelu wskazuje istotny wpływ na wybór motywów pozytywnych lub negatywnych jest posiadanie wspólnika w firmie. Prawdopodobieństwo wyboru motywu pozytywnego zwiększa się w przypadku posiadania wspólnika. Zależność tę można wyjaśnić przeszkodami w zgromadzeniu kapitału finansowego niezbędnego do rozpoczęcia działalności gospodarczej. Trudności lub wysokie koszty uzyskania kredytu lub pożyczki na uruchomienie własnej firmy zmuszają do poszukiwania alternatywnych rozwiązań. Jedną z nich jest znalezienie wspólnika, który może wesprzeć nowo powstającą firmę. Wspólne działanie pozwala realizować przyjęte cele i zachęca do pracy na własny rachunek, zwłaszcza w przypadku rozpoczynania tej działalności. W przeciwieństwie do poprzednich dwóch zmiennych, posiadanie doświadczenia zawodowego zmniejsza szansę wyboru motywów pozytywnych. Osoby te są pod większym wpływem czynników zmuszających do podjęcia działalności gospodarczej. Posiadanie doświadczenia zawodowego wiąże się ze starszym wiekiem. Podjęcie decyzji o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej w tej sytuacji może być podyktowane utratą pracy i problemami z jej znalezieniem w starszym wieku. Utrata pracy zmusza do poszukiwania innych źródeł dochodu. Ponadto rozpoczęcie działalności może być wynikiem niezadowolenia z dotychczas zajmowanego stanowiska lub otrzymywanego wynagrodzenia. Zgodnie z przeprowadzonymi analizami i zbudowanym modelem, wybór motywów tworzenia mikroprzedsiębiorstw jest determinowany przez pewne cechy przedsiębiorców. Zwrócić należy uwagę na wieloaspektowość rozpatrywanej tematyki duże zróżnicowanie badanej próby utrudnia wyciągnięcie jednoznacznych wniosków. W tym względzie zasadne wydaje się porównanie uzyskanych wyników z analogicznymi w innych krajach. Literatura Bailey J., Anger Can Power the Creation of New Companies, Wall Street Journal Eastern Edition 2002, vol. 239 (108), B5. Baron R.A., The Cognitive Perspective: A Valuable Tool for Answering Entrepreneurship s Basic Why Questions, Journal of Business Venturing 2004, vol. 19(2). Burns P., Dewhurst J., Small Business and Entrepreneurship, MacMillan Press, Basingstoke, UK Carter N.M., Gartner W.B., Shaver K.G., Gatewood E.J., The Career Reasons of Nascent Entrepreneurs, Journal of Business Venturing 2003, vol. 18(1). Deakins D., Whittam G., Business Start-up: Theory, Practice and Policy [w:] Enterprise and Small Business. Principles, Practice and Policy, eds. S. Carter, D. Jones-Evans, Finanicial Times, Harlow Dollinger M.J., Entrepreneurship: Strategies and Resources, Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ, 1999.

16 118 Marek Szarucki, Agnieszka Wałęga Domański T., Uwarunkowania tworzenia małych przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź Douglas E.J., Shepherd D.A., Self-Employment as a Career Choice: Attitudes. Entrepreneurial Intentions, and Utility Maximization, Entrepreneurship: Theory and Practice 2002, vol. 26(3). Grandjean E., La methodologie du futur dans l entreprise, Bulletin CNOF 1967, nr 10. Greene W.H., Econometric Analysis, Prentice-Hall International, Inc., Hammarstedt M., Immigrant Self-employment in Sweden Its Variation and some Possible Determinants, Entrepreneurship and Regional Development 2001, vol. 13(2). Hughes K.D., Pushed or Pulled? Women s Entry into Self-Employment and Small Business Ownership, Gender Work and Organization 2003, vol. 10(4). Jeżak J., Popczyk W., Winnicka-Popczyk A., Przedsiębiorstwo rodzinne. Funkcjonowanie i rozwój, Difin, Warszawa Kaczmarczyk S., Badania marketingowe. Metody i techniki, PWE, Warszawa Kotarbiński T., Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Warszawa Wrocław Lönnbring G., Självständighetens former. Kvinnoföretagande på värmländsk landsbygd, Ph.D. dissertation, Karlstad University Martyniak Z., Organizatoryka, PWE, Warszawa Mikołajczyk Z., Techniki organizatorskie w rozwiązywaniu problemów zarządzania, PWN, Warszawa Mikroprzedsiębiorstwa: sytuacja ekonomiczna, finansowanie, właściciele, red. E. Balcerowicz, CASE, Warszawa Przetrwanie i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, red. F. Bławat, Scientific Publishing Group, Gdańsk Pullen M.C., Walters L., You Can Make Money from Your Hobby: Building a Business Doing What You Love, Broadman and Holman Publishers, Nashville, TN, Rose H., Methodologie et strategie de l organisation du travail, Paris Saruckij M., Ericsson B., Larsson P., A Comparative Analysis of the Start-up Motives Among Micro Entrepreneurs in Poland and Sweden, paper presented at RENT XX, Brussels, November Schumpeter J.A., Capitalism, Socialism and Democracy, Routledge, London, UK, Stokes D.R., Small Business Management, Continuum, London, UK, Storey D.J., Understanding the Small Business Sector, International Thomson Business Press, London, UK, Sułkowski Ł., Organizacja a rodzina. Więzi gospodarcze w życiu gospodarczym, TNOiK, Toruń Sundin E., Holmqvist C., Kvinnor som företagare. Osynlighet, mångfald och anpassning, Liber, Malmö Teoria przedsiębiorstwa. Wybrane zagadnienia, red. S. Kasiewicz, H. Możaryn, SGH, Warszawa Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, Dz.U. 2004, nr 173, poz Wspomaganie procesów decyzyjnych, t. II: Ekonometria, red. M. Lipiec-Zajchowska, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003.

17 Motywy pozytywne i negatywne 119 Positive and Negative Motives in the Start up Process of Micro Enterprises in Poland The aim of the paper is to show factors influencing individuals motives to become self-employed. It uses regression models to examine the situation in Poland. The decision to start up one s own enterprise is a complicated process as both endogenous (individual) and exogenous (external) factors play a role in the decision. This research issue is relatively new in Poland, a country in transition from a planned economy to a market one. The data was collected during phone interviews among micro-enterprises throughout the country. The questionnaire consisted of questions that frequently come up regarding the negative and positive factors influencing the decision to become an entrepreneur. Telephone interviews with randomly selected micro-entrepreneurs were conducted, yielding a total of The analysis and model used revealed that the choice of start-up motives was to some extent determined by the individual characteristics of the entrepreneurs.

Motywy podejmowania działalności gospodarczej w Polsce na tle innych krajów

Motywy podejmowania działalności gospodarczej w Polsce na tle innych krajów 2010 Dr Marek Szarucki Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Motywy podejmowania działalności gospodarczej w Polsce na tle innych krajów Warszawa, 2 grudnia 2010 r. Plan prezentacji 1. Podstawy teoretyczno-metodologiczne

Bardziej szczegółowo

Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych. Analiza ekonometryczna

Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych. Analiza ekonometryczna Czynniki wpływające na aktywność zawodową osób starszych Analiza ekonometryczna Problemy Polska należy do krajów o najmłodszym wieku wycofania się z rynku pracy Aktywność zawodowa osób starszych w Polsce

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Metodologia badania 1. Przedmiot i cel badania: Celem głównym niemniejszego badania była ocena efektywności i skuteczności

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

POWODY PROWADZENIA WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ MAŁYCH FIRM

POWODY PROWADZENIA WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ MAŁYCH FIRM dr inż. Anna Lemańska-Majdzik Politechnika Częstochowska Wydział Zarządzania Zakład Ekonomii, Inwestycji i Nieruchomości POWODY PROWADZENIA WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ MAŁYCH FIRM Streszczenie: Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 4 Plan wykładu Pojęcie działalności gospodarczej i przedsiębiorcy Formy prawne przedsiębiorstw 2014-11-05 2 Działalność gospodarcza Zarobkowa działalność

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa, 27.01.2016 r. Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia Informacja została opracowana na podstawie wyników badania modułowego Nietypowe formy

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

Młode kobiety i matki na rynku pracy

Młode kobiety i matki na rynku pracy OTTO POLSKA Młode kobiety i matki na rynku pracy Raport z badania OTTO Polska 2013-03-01 OTTO Polska przy wsparciu merytorycznym stowarzyszenia Aktywność Kobiet na Dolnym Śląsku przeprowadziła badanie

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLIENTÓW SATYSFAKCJI JAK KLIENCI OCENIAJĄ LIVESPACE CRM? Raport LiveSpace

BADANIE KLIENTÓW SATYSFAKCJI JAK KLIENCI OCENIAJĄ LIVESPACE CRM? Raport LiveSpace BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTÓW JAK KLIENCI OCENIAJĄ LIVESPACE CRM? Raport LiveSpace LiveSpace CRM, styczeń 2015 Badanie satysfakcji klientów Badanie satysfakcji klientów zostało przeprowadzone w styczniu

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Atmosfera w pracy jako istotny element marketingu wewnętrznego firm ubezpieczeniowych

Atmosfera w pracy jako istotny element marketingu wewnętrznego firm ubezpieczeniowych Wiadomości Ubezpieczeniowe 3/2009 BEATA NOWOTARSKA-ROMANIAK Atmosfera w pracy jako istotny element marketingu wewnętrznego firm ubezpieczeniowych W działalności firm usługowych w tym i firm ubezpieczeniowych

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo

Joanna Muszyńska, Ewa Zdunek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ekonometryczna analiza upadłości przedsiębiorstw w Polsce w latach 1990-2005

Joanna Muszyńska, Ewa Zdunek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ekonometryczna analiza upadłości przedsiębiorstw w Polsce w latach 1990-2005 DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 2007 w Toruniu Katedra Ekonometrii i Statystyki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. 1 SPIS TREŚCI RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 9 BARIERY EMIGRACJI 10 METODOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Mikroprzedsiębiorczość w Polsce

Mikroprzedsiębiorczość w Polsce Mikroprzedsiębiorczość w Polsce Analizabarier rozwoju i dostępu do finansowania* Bd Badanie Fundacji jikronenberga przy Citi Handlowy we współpracy merytorycznej Microfinance Centre *cytowanie bez ograniczeń

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki:

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki: Rozdział pochodzi z książki: Zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi. Tytuł rozdziału 6: Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście adaptacyjne

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. Katarzyna Białek Wydział Nauk Ekonomicznych Instytut Studiów Społecznych Uniwersytet Warszawski

1. Wstęp. Katarzyna Białek Wydział Nauk Ekonomicznych Instytut Studiów Społecznych Uniwersytet Warszawski Katarzyna Białek Wydział Nauk Ekonomicznych Instytut Studiów Społecznych Uniwersytet Warszawski Autoreferat pracy doktorskiej pod tytułem Przedsiębiorczość kobiet i mężczyzn w Polsce przygotowanej pod

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ Andrzej MICHALSKI, Tomasz BLAR Jarosław STANILEWICZ. AKADEMICKIE BIURO KARIER

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA KIERUNEK ADMINISTRACJA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ AKADEMICKIE BIURO KARIER KOSZALIN 2013 Skład Zespołu Badawczego

Bardziej szczegółowo

Prywatne nakłady na kształcenie na poziomie wyższym: wysokość, zróżnicowanie, konsekwencje dla spójności społecznej

Prywatne nakłady na kształcenie na poziomie wyższym: wysokość, zróżnicowanie, konsekwencje dla spójności społecznej Prywatne nakłady na kształcenie na poziomie wyższym: wysokość, zróżnicowanie, konsekwencje dla spójności społecznej dr Leszek Wincenciak dr hab. Leszek Morawski Warszawa, 19 października 2015 r. Struktura

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 148/2015 ISSN 2353-5822 Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp.

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp. Sprawdzian 2. Zadanie 1. Za pomocą KMNK oszacowano następującą funkcję produkcji: Gdzie: P wartość produkcji, w tys. jp (jednostek pieniężnych) K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys.

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Ankieta przedszkoleniowa

Ankieta przedszkoleniowa Ankieta przedszkoleniowa Szanowni Państwo, Pragnąc najlepiej odpowiedzieć na Państwa potrzeby związane z planowanym projektem doradczoszkoleniowym pt.: Zarządzanie płynnością finansową. Efektywne decyzje

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE MODELU LOGITOWEGO DO ANALIZY BEZROBOCIA WŚRÓD OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE W 2010 ROKU

WYKORZYSTANIE MODELU LOGITOWEGO DO ANALIZY BEZROBOCIA WŚRÓD OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE W 2010 ROKU STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 31 Beata Bieszk-Stolorz Uniwersytet Szczeciński WYKORZYSTANIE MODELU LOGITOWEGO DO ANALIZY BEZROBOCIA WŚRÓD OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE W

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacje i predyspozycje do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w opinii przedsiębiorców z regionu łódzkiego

Kwalifikacje i predyspozycje do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w opinii przedsiębiorców z regionu łódzkiego Marek Matejun Waldemar Staroń Kwalifikacje i predyspozycje do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w opinii przedsiębiorców z regionu łódzkiego Wstęp Dynamiczne przeobrażenia dokonujące

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw. Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego

Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw. Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego Warszawa, 19 czerwca 2012 Cele badania Celem badania

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

ODRZUCANIE WYNIKÓW POJEDYNCZYCH POMIARÓW

ODRZUCANIE WYNIKÓW POJEDYNCZYCH POMIARÓW ODRZUCANIE WYNIKÓW OJEDYNCZYCH OMIARÓW W praktyce pomiarowej zdarzają się sytuacje gdy jeden z pomiarów odstaje od pozostałych. Jeżeli wykorzystamy fakt, że wyniki pomiarów są zmienną losową opisywaną

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Czy, jak i właściwie dlaczego można badać opinię publiczną?

Czy, jak i właściwie dlaczego można badać opinię publiczną? Czy, jak i właściwie dlaczego można badać opinię publiczną? Instytut Socjologii UO// Kształtowanie i badanie opinii publicznej // lato 2013/14 dr Magdalena Piejko Jak badać opinię publiczną? Co to jest

Bardziej szczegółowo

Prowadząca: Dr Ewa Lisowska, SGH

Prowadząca: Dr Ewa Lisowska, SGH Nazwa przedmiotu: Prowadząca: Opis: Rynek i płeć Dr Ewa Lisowska, SGH Zapoznanie z aktualną sytuacją kobiet i mężczyzn na rynku, jej uwarunkowaniami i sposobami przeciwdziałania nierównemu traktowaniu

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość małych firm

Rachunkowość małych firm Uniwersytet Szczeciński Katedra Rachunkowości Zakład Teorii Rachunkowości mgr Stanisław Hońko Rachunkowość małych firm Zakładanie działalności gospodarczej Szczecin 05.10.2005 Podstawowe akty prawne 1.

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Zarządzanie małą firmą

Przedmiot: Zarządzanie małą firmą Prof. dr hab. Andrzej Piotr Wiatrak Zakład Jakości Zarządzania Pokój 322B, dyżur w piątki godz. 14-16. 16. Przedmiot: Zarządzanie małą firmą Literatura: 1. Borowiecki Ryszard, Siuta-Tokarska Barbara: Problemy

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Rabczyńska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie

Aleksandra Rabczyńska. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie Aleksandra Rabczyńska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży wydobywczej Working paper JEL Classification: A10 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

BADANIE ŚWIADOMOŚCI KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE ZMIANY SPRZEDAWCY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ORAZ PRAKTYK RYNKOWYCH SPRZEDAWCÓW

BADANIE ŚWIADOMOŚCI KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE ZMIANY SPRZEDAWCY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ORAZ PRAKTYK RYNKOWYCH SPRZEDAWCÓW BADANIE ŚWIADOMOŚCI KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE ZMIANY SPRZEDAWCY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ORAZ PRAKTYK RYNKOWYCH SPRZEDAWCÓW Prezentacja wyników z badania zrealizowanego na zlecenie: Towarzystwa Obrotu

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

Popularność pracy zdalnej wśród polskich przedsiębiorców

Popularność pracy zdalnej wśród polskich przedsiębiorców Popularność pracy zdalnej wśród polskich przedsiębiorców O badaniu Raport przedstawia stosunek polskich przedsiębiorców do pracy zdalnej. Można się z niego dowiedzieć m.in: ile firm na rynku polskim zatrudnia

Bardziej szczegółowo

Oczekiwania rynku pracy wobec absolwentki szkoły wyższej technicznej. Joanna Żyra Politechnika Krakowska

Oczekiwania rynku pracy wobec absolwentki szkoły wyższej technicznej. Joanna Żyra Politechnika Krakowska Oczekiwania rynku pracy wobec absolwentki szkoły wyższej technicznej Joanna Żyra Politechnika Krakowska Trendy obserwowane w gospodarce: Społeczeństwo wiedzy: rosnące znaczenie kapitału ludzkiego Zmienny

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach.

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Ryki, styczeń 2013r. 1 Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Rykach w okresie od

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper Sebastian Lewera Wroclaw University of Economics Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie

Bardziej szczegółowo

PRACA NA WŁASNY RACHUNEK DETERMINANTY I IMPLIKACJE

PRACA NA WŁASNY RACHUNEK DETERMINANTY I IMPLIKACJE PRACA NA WŁASNY RACHUNEK DETERMINANTY I IMPLIKACJE ELŻBIETA redakcja naukowa KRYŃSKA Warszawa 2007 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE 13 Tomasz Duraj Rozdział I PRAWNA PERSPEKTYWA PRACY NA WŁASNY RACHUNEK 19 1.

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

OCENY TRWAŁOŚCI UDZIELONEGO WSPARCIA W POSTACI JEDNORAZOWYCH ŚRODKÓW NA PODJĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

OCENY TRWAŁOŚCI UDZIELONEGO WSPARCIA W POSTACI JEDNORAZOWYCH ŚRODKÓW NA PODJĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ RAPORT Z BADANIA DOTYCZĄCEGO OCENY TRWAŁOŚCI UDZIELONEGO WSPARCIA W POSTACI JEDNORAZOWYCH ŚRODKÓW NA PODJĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ORAZ JEGO WPŁYWU NA OBECNĄ SYTUACJĘ DOTACJOBIORCY NA RYNKU

Bardziej szczegółowo

Określanie statusu przedsiębiorstwa Część II Szacowanie danych do określenia statusu przedsiębiorstwa

Określanie statusu przedsiębiorstwa Część II Szacowanie danych do określenia statusu przedsiębiorstwa Określanie statusu przedsiębiorstwa Część II Szacowanie danych do określenia statusu przedsiębiorstwa Grupa robocza ds. pomocy publicznej Warszawa, 8 czerwca 2010 r. 1 Artykuł 2 rozporządzenia nr 800/2008

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej. Working paper

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej. Working paper Ł. Kandzior, Wroclaw University of Economics Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej Working paper JEL Classification: A 10 Słowa

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość jutra, PARP, Warszawa, 9.12.2014. dr hab. Przemysław Zbierowski przemyslaw.zbierowski@ue.katowice.pl

Przedsiębiorczość jutra, PARP, Warszawa, 9.12.2014. dr hab. Przemysław Zbierowski przemyslaw.zbierowski@ue.katowice.pl Rozwój przedsiębiorstwa przez internacjonalizację szansa czy konieczność: wyniki badań własnych Uwarunkowania internacjonalizacji początkujących przedsiębiorców dr hab. Przemysław Zbierowski przemyslaw.zbierowski@ue.katowice.pl

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Firmy rodzinne w Polsce '2014

Firmy rodzinne w Polsce '2014 2015 Projekt badawczy PARP Panel Polskich Przedsiębiorstw Koniunktura i otoczenie biznesu'2014 Firmy rodzinne w Polsce '2014 Warszawa 2015 Informacje o badaniu Badanie zrealizowała Polska Agencja Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Biuro Karier. Formularz

Biuro Karier. Formularz Biuro Karier ul. G. Narutowicza 35 96-300 Żyrardów, tel. 730 111 040 fax. (46) 855 46 64 e-mail: badania.bk@cm.edu.pl Szanowni Państwo, Biuro Karier realizuje projekt badawczy Losy zawodowe absolwentów

Bardziej szczegółowo

Losy zawodowe absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego studia magisterskie rocznik 2011/2012. Agnieszka Feliks Długosz Mariola Ostrowska - Zakrzewska

Losy zawodowe absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego studia magisterskie rocznik 2011/2012. Agnieszka Feliks Długosz Mariola Ostrowska - Zakrzewska Losy zawodowe absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego studia magisterskie rocznik 2011/2012 Agnieszka Feliks Długosz Mariola Ostrowska - Zakrzewska Metodologia (1) Ilościowe badanie sondażowe przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r.

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Projekt Tendencje rozwojowe przedsiębiorstw i popyt na pracę w województwie lubelskim w kontekście organizacji przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011 KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Spis treści 1. Najważniejsze wnioski 2. Metodyka badania 3. Kiedy rozliczamy się z Urzędem Skarbowym? 4. Czy rozliczenie

Bardziej szczegółowo

ROLA OSOBY PRZEDSIĘBIORCY W ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INDYWIDUALNEJ

ROLA OSOBY PRZEDSIĘBIORCY W ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INDYWIDUALNEJ Anna Lemańska-Majdzik Katedra Makroekonomii i Polityki Ekonomicznej Politechnika Częstochowska ROLA OSOBY PRZEDSIĘBIORCY W ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INDYWIDUALNEJ Wprowadzenie Opracowanie prezentuje wyniki

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie Wyniki badań zrealizowanych na zlecenie PARP to kopalnia wiedzy o tym, co trzeba zrobić, aby tę działalność usprawnić. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W styczniu br. odbyło się inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy a imigracja. Analiza ekonomiczna

Polski rynek pracy a imigracja. Analiza ekonomiczna Polski rynek pracy a imigracja. Analiza ekonomiczna Krzysztof Beck - Uczelnia Łazarskiego, ISEE Bogna Gawrońska- Nowak - Uczelnia Łazarskiego, ISEE, Tomasz Schabek Uniwersytet Łódzki, ISEE Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

PROCESY ROZWOJOWE PRZEDSIĘBIORSTW MIGRANTÓW WIETNAMSKICH W POLSCE

PROCESY ROZWOJOWE PRZEDSIĘBIORSTW MIGRANTÓW WIETNAMSKICH W POLSCE INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH W WARSZAWIE PROCESY ROZWOJOWE PRZEDSIĘBIORSTW MIGRANTÓW WIETNAMSKICH W POLSCE La Duc Trung Synteza pracy badawczej opracowana pod kierunkiem prof. zw. dr. hab. Zdzisław

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne KARTA PRZEDMIOTU. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Badania marketingowe Historia pieczonego schabu czyli skąd wiemy, czego pragną klienci Marek Kruk Uniwersytet w Białymstoku 14 maja 2015 r. Głodni? Sposoby rozpoznawania potrzeb,

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach RAPORT Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach PRZYGOTOWANY PRZEZ: Spis treści PORZĄDEK I... 6 Zakupy it: SME i CMA ZAKUPY IT: SME I CMA... 7 Charakterystyka firm i budżetowania

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

REGRESJA (postać liniowa funkcji) - ROZWIĄZANIA Komentarze kursywą, rozwiązania oraz treści zadań pismem prostym.

REGRESJA (postać liniowa funkcji) - ROZWIĄZANIA Komentarze kursywą, rozwiązania oraz treści zadań pismem prostym. REGRESJA (postać liniowa funkcji) - ROZWIĄZANIA Komentarze kursywą, rozwiązania oraz treści zadań pismem prostym. Zadanie 1 W celu ustalenia zależności między liczbą braków a wielkością produkcji części

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy. dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE

Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy. dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE Plan prezentacji 1. Wyzwania dla polityki rozwoju umiejętności w Polsce 2. Absolwenci i ich sytuacja

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

Rozwiń skrzydła przy wsparciu Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości

Rozwiń skrzydła przy wsparciu Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości Rozwiń skrzydła przy wsparciu Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości 1 Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości (API) są odpowiedzią na potrzeby rynku dotyczące prowadzenia własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury gospodarczej a sytuacja ekonomiczna wybranych przedsiębiorstw z branży budowlanej w Polsce

Zmiany koniunktury gospodarczej a sytuacja ekonomiczna wybranych przedsiębiorstw z branży budowlanej w Polsce Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Ekonomiczny Mgr Dorota Teresa Słowik Zmiany koniunktury gospodarczej a sytuacja ekonomiczna wybranych przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Biuro Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Przedsiębiorczość studentów UŚ

Biuro Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Przedsiębiorczość studentów UŚ Niniejszy raport w całości poświęcony jest zagadnieniom związanym z prowadzeniem i zakładaniem działalności gospodarczej przez studentów UŚ. Został on sporządzony w oparciu o wyniki badania sondażowego,

Bardziej szczegółowo

Bilans Kapitału Ludzkiego Oczekiwania, aspiracje i wybory edukacyjne młodych a realia zachodniopomorskiego rynku pracy

Bilans Kapitału Ludzkiego Oczekiwania, aspiracje i wybory edukacyjne młodych a realia zachodniopomorskiego rynku pracy 2014 Bilans Kapitału Ludzkiego Oczekiwania, aspiracje i wybory edukacyjne młodych a realia zachodniopomorskiego rynku pracy Patrycja Antosz Szczecin 10 czerwca 2014r. PRELEGENCI Prelegent: Patrycja Antosz

Bardziej szczegółowo

Czynniki wpływające na wybór studiów technicznych przez kobiety

Czynniki wpływające na wybór studiów technicznych przez kobiety Ireneusz ZAWŁOCKI, Krzysztof NIEWIADOMSKI, Ewa NIEROBA Politechnika Częstochowska, Polska Czynniki wpływające na wybór studiów technicznych przez kobiety Wprowadzenie W roku 2006, jak podaje Bank Danych

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY w PRZEMYŚLU ul. Katedralna 5 37-700 Przemyśl Centrum Aktywizacji Zawodowej Dział Poradnictwa i Rozwoju Zawodowego

POWIATOWY URZĄD PRACY w PRZEMYŚLU ul. Katedralna 5 37-700 Przemyśl Centrum Aktywizacji Zawodowej Dział Poradnictwa i Rozwoju Zawodowego POWIATOWY URZĄD PRACY w PRZEMYŚLU ul. Katedralna 5 37-700 Przemyśl Centrum Aktywizacji Zawodowej Dział Poradnictwa i Rozwoju Zawodowego Analiza skuteczności i efektywności szkoleń organizowanych w 2013

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr ZSK/PZS1/PG/2014 klasy 2ZSK l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr TŻ/PZS1/PG/2012 klasy 2TŻ1, 2TŻ2. l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Studia III stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Studia III stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Studia III stopnia Przedmiot: Ekonomia Rok: II Semestr: III Rodzaj zajęć Wykład 30 Ćwiczenia - Laboratorium - Projekt - punktów ECTS: 3 Cel przedmiotu C1 Zaznajomienie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 Zakład Organizacji Pracy Pielęgniarskiej Wydziału Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY

PROGNOZOWANIE PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY Joanna Chrabołowska Joanicjusz Nazarko PROGNOZOWANIE PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTWA HANDLOWEGO TYPU CASH & CARRY Wprowadzenie Wśród wielu prognoz szczególną rolę w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo