Stowarzyszenie Centrum Rozwoju Ekonomicznego Pasłęka Pasłęk ul. Sprzymierzonych 14 RAPORT Z BADAŃ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stowarzyszenie Centrum Rozwoju Ekonomicznego Pasłęka 14-400 Pasłęk ul. Sprzymierzonych 14 RAPORT Z BADAŃ"

Transkrypt

1 Stowarzyszenie Centrum Rozwoju Ekonomicznego Pasłęka Pasłęk ul. Sprzymierzonych 14 tel.: ,92,93 fax: RAPORT Z BADAŃ Projektu Venture Capital jako nowe i skuteczne narzędzie wsparcia kapitałowego w aktywizacji zawodowej młodzieży powyżej 15 r. życia z terenu woj. warmińsko-mazurskiego współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VII Promocja integracji społecznej, Działanie 7.2 Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii społecznej, Poddziałanie Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem

2 Poniższy raport dotyczy badań przeprowadzonych na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, w ramach projektu Venture Capital jako nowe i skuteczne narzędzie. Badania zrealizowane zostały przez Centrum Badań i Analiz firmy Techpal sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie. 2

3 Raport z badań dotyczących atrakcyjności instrumentu kapitałowego dla podmiotów ekonomii społecznej. 3

4 Spis treści Wprowadzenie Finansowanie działalności gospodarczej zagadnienia wprowadzające Venture Capital jako alternatywna forma finansowania Social Venture Capital jako źródło finansowania podmiotów sektora ekonomii społecznej Wyniki badań Metodologia badań Charakterystyka badanych podmiotów ekonomii społecznej Ocena wykorzystania źródeł finansowania Różne modele wsparcia kapitałowego Wnioski: Literatura:

5 Wprowadzenie Niniejszy raport przedstawia wyniki badań przeprowadzonych w ramach projektu Venture Capital jako nowe i skuteczne narzędzie wsparcia kapitałowego w aktywizacji zawodowej młodzieży powyżej 15 r. życia z terenu woj. warmińskomazurskiego realizowanego w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, działanie 7.2 Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii społecznej, poddziałanie Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem. Badania realizowane były w okresie od 1 grudnia 2012 do końca stycznia 2013 roku na terenie województwa warmińsko-mazurskiego przez Centrum Badań i Analiz firmy Techpal sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie. W miesiącu styczniu 2013 roku sporządzony został niniejszy raport w oparciu o zgromadzone w toku wywiadów informacje. Dodatkowo w raporcie zamieszczone zostały treści związane z analizą danych zastanych oraz analiza literatury przedmiotu. W konsekwencji prowadzonych badań przeprowadzono 20 wywiadów pogłębionych z przedstawicielami przedsiębiorstw ekonomii społecznej. Celem badania było uzyskanie odpowiedzi od podmiotów ekonomii społecznej na następujące pytanie badawcze: Jakie cechy powinien posiadać instrument finansowy typu Venture Capital żeby był atrakcyjny i bezpieczny dla Podmiotów Ekonomii Społecznej? 5

6 1. Finansowanie działalności gospodarczej zagadnienia wprowadzające Dostęp do finansowania działalności gospodarczej jest jednym z podstawowych warunków funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa na rynku. Stopień dostępności środków finansowych i warunki na których przedsiębiorcy mogą z nich skorzystać jest czynnikiem stymulującym wprowadzanie nowych rozwiązań technologicznych, nowych produktów i usług. Problem finansowania towarzyszy przedsiębiorstwu już na etapie organizowania działalności gospodarczej. Pojawia się kwestia dostępności i wyboru źródeł finansowania. Dostępność kapitału dla danego przedsiębiorcy zależy bowiem od wielu czynników, wśród których jest oczywiście wielkość przedsiębiorstwa. Wykorzystanie zasobów kapitałowych wiąże się z powstaniem specyficznej struktury kapitałowej. Może to bowiem wpływać na bieżącą kondycję finansową przedsiębiorstwa oraz na jego wartość. Możliwości inwestycyjne przedsiębiorstwa zależą więc od wartości posiadanego kapitału oraz od kosztów tego kapitału. Dlatego też konieczne jest przede wszystkim określenie potencjalnych źródeł pozyskania kapitału inwestycyjnego. Podejmując decyzje o sposobie finansowania projektów inwestycyjnych, przedsiębiorstwo musi brać pod uwagę nie tylko potencjalne możliwości pozyskania kapitału, lecz również związane z nim koszty. Wpływają one bowiem znacznie na efektywność przewidywanego do realizacji programu rozwoju firmy. Innym ważnym czynnikiem analizy struktury kapitału jest ocena efektu dźwigni finansowej. Właściwe ustalenie wielkości składników majątku oraz prawidłowe określenie udziału kapitałów własnych i obcych w ich finansowaniu odgrywa szczególnie ważną rolę w racjonalnym wykorzystaniu zasobów kapitałowych przedsiębiorstwa. 1 Stopień tego wykorzystania można oceniać na podstawie wielu kryteriów sprowadzanych do określonych wskaźników struktury kapitałowo-majątkowej o zróżnicowanym stopniu szczegółowości. 2 Relacje pomiędzy strukturą majątku i strukturą kapitałów w przedsiębiorstwie stanowią (obok kosztu kapitału i mechanizmu 1 Gawrońska Z.: Wpływ struktury kapitału na wartość przedsiębiorstwa. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa Pluta W.: Finanse małych i średnich przedsiębiorstw. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa

7 dźwigni finansowej) bardzo istotne zagadnienie, gdyż są kryterium wyboru odpowiedniej struktury kapitałowej. Wzajemne relacje pomiędzy strukturą aktywów i źródeł finansowania wynikają głównie ze specyfiki działalności przedsiębiorstwa i charakteru branży, w której funkcjonuje. W zależności od wzajemnych relacji bilansowych wyróżnia się dwie grupy reguł: reguły poziomej struktury kapitałowo-majątkowej, reguły pionowej struktury kapitału. W ramach poziomej struktury kapitałowo-majątkowej można mówić o: złotej regule finansowania (bankowej albo klasycznej), według której kapitały obce przedsiębiorstwa powinny być w pełni pokryte kapitałami własnymi, złotej regule bilansowej, która wymaga dostosowania sposobu finansowania do czasu wykorzystania kapitału i rodzaju finansowanego majątku. W wąskim ujęciu złota reguła bilansowa wymaga, by majątek trwały, obciążony wysokim stopniem ryzyka, był w pełni sfinansowany kapitałami własnymi. Szersze ujęcie zakłada natomiast sfinansowanie aktywów trwałych i części aktywów obrotowych kapitałem stałym przedsiębiorstwa, tj. kapitałem własnym i zobowiązaniami długoterminowymi. 3 Pionowa struktura kapitału wyraża wyłącznie kształtowanie właściwych proporcji kapitałów własnych i obcych w pasywach przedsiębiorstwa. Reguły finansowania wyrażone są najczęściej w formie wskaźników bilansowych. W praktyce przestrzeganie złotych reguł finansowania zwiększa poczucie pewności finansowej a zachowanie prawidłowych relacji, gwarantuje utrzymanie równowagi finansowej przedsiębiorstwa. Wpływa to tym samym na wzrost wiarygodności finansowej przedsiębiorstwa oraz określenie optymalnej struktury kapitału. Zachowanie złotych reguł finansowania umożliwia również zarządzającym diagnozę sytuacji finansowej firmy. Korzystanie z kapitału obcego pozwala podnieść kapitał bez konieczności powiększania grona właścicieli i przyczynia się również do zwiększenia płynności finansowej przedsiębiorstwa. Kapitał obcy jest rodzajem kapitału uprzywilejowanego, który w chwili likwidacji bądź upadłości ma pierwszeństwo przed kapitałem własnym. Finansowanie się kapitałem obcym niesie potencjalne korzyści związane z osłoną podatkową i dźwignią finansową. Osłona podatkowa powoduje zmniejszenie podstawy do opodatkowania poprzez płatności 3 Gawrońska Z.: Wpływ struktury op.cit. 7

8 odsetek, które stanowią koszt uzyskania przychodu, a przez to zmniejszają obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego. Dźwignia finansowa powoduje zaś zwiększenie rentowności kapitału własnego poprzez wprowadzenie finansowania długiem o mniejszym oprocentowaniu niż rentowność kapitałów własnych. Wykorzystując finansowanie zewnętrzne należy pamiętać o tym, aby nie przekroczyć określonego poziomu udziału długu w stanie aktywów, gdyż może to grozić poważnymi konsekwencjami z upadkiem firmy włącznie. 4 Główne czynniki mające wpływ na koszt kapitału to: wysokość rynkowych stóp kapitałowych wyższe rynkowe stopy kapitału implikują wyższe wymagania inwestorów co do oczekiwanej stopy zwrotu (im niższa jest stopa procentowa, tym bardziej maleje żądana stopa zwrotu), ryzyko wzrost ryzyka charakterystycznego dla danego przedsiębiorstwa lub branży zwiększa wymagania oczekiwanej stopy zwrotu, sytuacja na rynku finansowym w zależności od tego, czy na rynku dominuje stagnacja lub wzrost, firmy decydują się na emisje akcji lub odkładają ją na okres późniejszy, dostawcy kapitału inwestorzy decydują, czy są skłonni dostarczyć kapitał na rynek, przez to oczekiwane stopy zwrotu są wysokie lub niskie. Optymalna struktura kapitału to taka, która doprowadza do osiągnięcia równowagi między ryzykiem a zyskiem, dzięki czemu wartość firmy jest maksymalizowana. Pierwotne czynniki wywierające wpływ na strukturę kapitału to: ryzyko działalności gospodarczej, zmienne w czasie. Mniej podatne na ryzyko są branże o niskim ryzyku gospodarczym, np. przetwórstwo żywności i spożywcze sklepy detaliczne, natomiast przemysł przetwórczy charakteryzujący się cyklicznością procesów technologicznych, np. przemysł stoczniowy związany jest z wyższym ryzykiem, obciążenie firmy podatkiem. Jeżeli firma płaci podatki wysokie i nie korzysta z innych osłon, np. przyspieszonej amortyzacji, to zarząd będzie skłonny do finansowania działalności w większym stopniu długiem, finansowa elastyczność. Przyjmując elastyczność jako zdolność do pozyskania środków za rozsądną cenę w warunkach nierównowagi na rynkach finansowych do firm niezadłużonych następuje napływ pieniędzy, 4 Pluta W.: Finanse małych op.cit. 8

9 menedżerska agresywność lub konserwatyzm. Poziom zadłużenia w firmie zależy od nastawienia menedżerów i ich cech charakteru. 5 Na strukturę kapitału mają wpływ także czynniki o charakterze gospodarczym. Do najważniejszych należą: zmienność popytu im bardziej stabilna sprzedaż, tym ryzyko prowadzenia działalności mniejsze, zmienność cen sprzedaży im większa zmienność cen na rynkach, tym firmy są bardziej narażone na ryzyko gospodarcze, zmienność cen nakładów im wyższa zmienność, tym większe wahania zysku netto, możliwość dostosowania cen do zmian cen produktów im większe możliwości dostosowywania cen wyrobów do zmian cen produktów, tym niższe ryzyko, zakres kosztów stałych, dźwignia operacyjna im niższy poziom kosztów stałych w kosztach całkowitych, tym mniejsze ryzyko. 6 Cele kształtowania struktury kapitału muszą być zgodne z celami zarządzania przedsiębiorstwem. Wynika z tego konieczność wybory takiej struktury, która: maksymalizuje wartość rynkową przedsiębiorstwa, maksymalizuje rentowność kapitału własnego zaangażowanego w przedsiębiorstwie, możliwie najskuteczniej zapewnia zachowanie zdolności płatniczej, minimalizuje koszty działalności, możliwie najskuteczniej ogranicza ryzyko finansowe i operacyjne. 7 Finansowanie poszczególnych składników majątku można sklasyfikować: (tab.1): a) ze względu na źródło pochodzenia kapitału: kapitał własny, kapitał obcy, b) ze względu na dostęp do kapitału: finansowanie zewnętrzne, 5 Janasz K. Determinanty struktury kapitału w przedsiębiorstwie. Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, nr 21. Uniwersytet Szczeciński. Szczecin Gawrońska Z.: Wpływ struktury op.cit. 7 Adamczyk A., Iwin-Garzyńska J.: Wybrane zagadnienia finansów przedsiębiorstw. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa

10 długoterminowe. 8 Tabela 1 finansowanie wewnętrzne, c) ze względu na okres wykorzystania kapitału: krótkoterminowe, Źródła finansowania działalności gospodarczej Kapitał własny Kapitał obcy Wewnętrzne Zewnętrzne Długoterminowe Krótkoterminowe Wkład właścicieli Pozyskanie nowego udziałowca Kredyty Kredyty handlowe (kredyt kupiecki) (inwestora) Zysk netto Dopłaty wspólników Leasing Faktoring pozostawiony w firmie Amortyzacja Emisja akcji Forfaiting Pożyczka z sektora Pożyczki od rodziny, znajomych Venture Capital Franchising Emisja obligacji Dotacje i subwencje Poręczenia kredytowe Źródło: Źródła finansowania działalności gospodarczej i montaż finansowy. Fundacja Edukacji Europejskiej. Wałbrzych pozabankowego Krótkoterminowe papiery dłużne Ze względu na źródło pochodzenia kapitału, kapitał dzieli się na własny i obcy. Podstawową różnicą jest to, że kapitał własny pochodzi od samego przedsiębiorstwa lub od jego akcjonariuszy bądź udziałowców, w przeciwieństwie do kapitału obcego pozyskiwanego z zewnątrz, z otoczenia w którym działa dane przedsiębiorstwo. Podstawową cechą kapitału obcego jest jego czasowy charakter, tzn. wierzyciele oddają do dyspozycji kapitał na z góry określony czas (tab.2). Ponadto uzgodnieniu podlega też cel na który kapitał ten zostanie przeznaczony, determinując tym samym poziom ryzyka jaki są w stanie podjąć wierzyciele. Dla możliwości oceny tego ryzyka, właściciele kapitału obcego chcą mieć wgląd we wszystkie dokumenty przedsiębiorstwa, gdzie są w stanie zaczerpnąć szczegółowych informacji. W związku z tym, spółki decydujące się na finansowanie długiem, muszą się liczyć z obowiązkiem cyklicznej wypłaty rat lub odsetek, a w przypadku obligacji także zapłaty nominalnej wartości obligacji w dniu ich zapadalności. Tabela 2 8 Skowronek-Mielczarek A.: Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania. C.H. Beck. Warszawa

11 Charakterystyka kapitału własnego i obcego Kryterium Kapitał własny Kapitał obcy Termin zwrotu Nieokreślony termin zwrotu Określony termin zwrotu Ryzyko dawców kapitału Wysokie Niższe niż przy kapitale własnym Kontrola działalności przez dawców kapitału Koszt kapitału a koszt uzyskania przychodu Znaczna Nie stanowią kosztów uzyskania przychodów Umiarkowana Zazwyczaj stanowią koszt uzyskania przychodów Cel użycia kapitału Dowolny cel użycia kapitału Nie może być wykorzystany w dowolnym celu przez podmiot Prawo do zarządzana firmą Prawo własności podmiotumożliwość wpływu na zarządzanie firmą Brak prawa podejmowania decyzji dotyczących prowadzenia firmy Źródło: Gos W.: Kapitał oraz finansowanie działalności gospodarczej. Difin. Warszawa Do źródeł obcego finansowania przedsiębiorstwo sięga wtedy, gdy źródła własne są wyczerpane bądź trudne do wykorzystania lub kiedy finansowanie obce jest w danej sytuacji korzystniejsze np. potrzebne jest ona na krótki okres, a kapitały własne maja z reguły charakter długoterminowy. 9 Zaciągnie zobowiązań jest traktowane często jako ostateczność. Jednak w wielu sytuacjach zalety takiego finansowania skłaniają do jego wyboru. Zaletą takiego finansowania jest to, że wysokość kapitału obcego można z większą swobodą dostosowywać do wahających się potrzeb, a dawca zewnętrzny kapitału nie ma wpływu na podejmowane decyzje w przedsiębiorstwie i nie uczestniczy w podziale jego efektów finansowych. Są jednak i ujemne strony takiego finansowania, jak np. wzrost kosztów z tytułu odsetek płaconych za pożyczony kapitał, konieczność udzielenia gwarancji i zabezpieczeń dla wierzycieli czy zmniejszenie komfortu przedsiębiorstwa z zakresie bezpieczeństwa finansowego. W odróżnieniu od kapitału własnego kapitał obcy pełni jedynie funkcje roboczą, a zbyt wysoki jego poziom może zniechęcić jego potencjalnych wierzycieli do zaangażowania swoich kapitałów w przedsiębiorstwie. Niewątpliwą przewagą 9 Duliniec A.: Finansowanie przedsiębiorstwa. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa

12 kapitału obcego nad własnym jest fakt, iż jest on traktowany w sposób preferencyjny przez przepisy podatkowe, które pozwalają zaliczyć odsetki w koszty uzyskania przychodów, a w konsekwencji zmniejszyć poziom obciążeń podatkiem dochodowym. Warto także podkreślić, że taki podział źródeł finansowania ze względu na swoją wielokryteryjność, nie jest podziałem całkowicie ostrym. Coraz częściej przedsiębiorstwa korzystają ze źródeł finansowania, będących rezultatem procesu tworzenia innowacji finansowych. Źródła te posiadają zarówno cechy kapitału własnego jak i obcego i dlatego są określane mianem kapitału hybrydowego. 10 W kapitale obcym jako źródle finansowania można wyróżnić źródła komercyjne (twarde) oraz źródła miękkie jako inicjatywy państwa. Do pierwszej grupy należeć będą kredyty bankowe, kredyty handlowe, kupieckie, rozliczenia za pomocą weksli i kompensaty zadłużenia, fundusze pożyczkowe, formy sprzedaży ratalnej, factoring, leasing, emisja dłużnych papierów wartościowych czy franczyzna. Do inicjatyw państwa natomiast należeć będą dotacje i subwencje, poręczenia kredytowe, środki z funduszy pomocowych czy dopłaty do kredytów. 11 Za wewnętrzne źródła finansowania firm, można uznać wszystkie sposoby, które nie będą angażować kapitału osób trzecich czyli poza właścicielami firmy. Gdy uwzględnimy firmy posiadające osobowość prawną, za wewnętrzne źródła uznać można środki wypracowane przez firmę w trakcie jej działalności. 12 Przedsiębiorstwa przy pokrywaniu własnych wydatków pieniężnych związanych z działalnością bieżącą i rozwojową, najczęściej używają własnych środków finansowych, których źródła znajdują się wewnątrz przedsiębiorstwa. Pokrywanie wydatków z funduszy własnych określa się terminem samofinansowania przedsiębiorstwa (jest ona możliwa tylko, wówczas gdy przedsiębiorstwo generuje wystarczający zysk). Jednak każda taka decyzja wiąże się z ryzykiem i możliwością zachwiana płynności i równowagi finansowej. Dlatego też przedsiębiorstwo przy wyborze określonego źródła wewnętrznego finansowania musi taką decyzję poprzedzić dokładnymi analizami ekonomiczno-finansowymi, aby uniknąć sytuacji, w której sytuacja finansowa przedsiębiorstwa może zostać zachwiana. Wybór wewnętrznych źródeł 10 Gos W.: Kapitał oraz finansowanie działalności gospodarczej. Difin. Warszawa Molo M., Biegówka M.: Przegląd dostępnych źródeł finansowania działalności gospodarczej oraz ocena ich atrakcyjności [w:] Finansowane małych i średnich przedsiębiorstw. Polska Fundacja Promocji i Rozwoju. Warszawa Ibidem 12

13 pozyskiwania kapitału, bardzo często zależy od przyjętego stanowiska danego przedsiębiorstwa wobec ryzyka rynkowego w aspekcie konkurencji jak i oceny własnej pozycji na rynku. Fundusze i kapitały stanowiące wewnętrzne źródło finansowania przedsiębiorstwa maja ograniczone rozmiary i zazwyczaj nie wystarczają do sfinansowania wszystkich potrzeb związanych z działalnością gospodarcza danego przedsiębiorstwa, dlatego też niezbędne jest szukanie innych źródeł finansowania na zewnątrz. 13 Źródła zewnętrzne jak sama nazwa wskazuje pochodzą z zewnątrz organizacji tj. od banków, inwestorów czy dostawców przedsiębiorstwa. Finansowanie zewnętrzne można określić jako finansowanie pożyczonym kapitałem nienależącym do przedsiębiorstwa. Kapitał jest dostarczany przez wierzycieli, którzy nie stają się tym samym właścicielami, a jedynie przez określony czas przedsiębiorstwo jest ich dłużnikiem. Prawidłowe zarządzanie wewnętrznymi i zewnętrznymi źródłami finansowania działalności przedsiębiorstwa przyczynia się do prawidłowego działania danego przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji, a jednocześnie stwarza możliwość rozwoju przedsiębiorstw. W przypadku finansowania wewnętrznego jedynym kosztem jaki ponoszą właściciele, jest tzn. koszt alternatywny czyli utraconych możliwości, wynikający z ewentualnej odmiennej alokacji zasobów. Z kolei przy finansowaniu zewnętrznym kosztem będzie stopa zwrotu, jakiej oczekuje podmiot udostępniający środki finansowe Skowronek-Mielczarek A.: Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania. C.H. Beck. Warszawa Gos W.: Kapitał oraz finansowanie działalności gospodarczej. Difin. Warszawa

14 ryzykiem i spodziewa się od nich osiągnięcia ponadprzeciętnego zysku. 15 Tabela 3 2. Venture Capital jako alternatywna forma finansowania Venture Capital (kapitał ryzyka) jest jednym ze specyficznych źródeł pozyskiwania średnioterminowego lub długoterminowego kapitału własnego firmy. Kapitał ryzyka ma charakter udziałowy, inwestowany w przedsiębiorstwa, których akcje nie są przedmiotem obrotu na giełdzie papierów wartościowych. Kapitał ten inwestowany jest w przedsięwzięcia innowacyjne, które związane są z dużym Cechy Venture Capital Jest alternatywą dla tradycyjnych form finansowania, np. kredytów bankowych, ale także giełdy VC to nie tylko kapitał w postaci środków finansowych, ale także kapitał intelektualny (doświadczeni mentorzy biznesowi, profesjonalna pomoc w zarządzaniu, know-how, kontakty biznesowe) Oczekiwaniom na duże, ponadprzeciętne zyski rzędu 30-50% w skali roku towarzyszy wysokie, ponadprzeciętne ryzyko związane z upadkiem innowacyjnego projektu VC to stabilne finansowanie w perspektywie średniookresowej (3-7 lat), które pozwala twórcom innowacyjnego pomysłu rozwijać go i doskonalić bez presji na osiągniecie natychmiastowego zysku VC nie wiąże się z obciążeniami typowymi dla kredytów bankowych (odsetki, marże, prowizje, ukryte opłaty) Wejście VC do młodej innowacyjnej firmy wzmacnia jej wiarygodność Źródło: Opracowanie własne na podstawie Głodek Z.: Ekonomia i zarządzanie. Zarządzanie finansami przedsiębiorstw. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa Venture capital odnosi się przede wszystkim do przedsiębiorstw nowych, mających szansę szybkiego rozwoju, dla których barierą jest brak posiadania kapitału. Pozyskanie funduszy dla tych przedsiębiorstw poprzez np. zaciągnięcie kredytu jest niemożliwe ze względu na wysokie oprocentowanie, brak odpowiedniej wysokości aktywów oraz nieposiadanie odpowiedniego wyniku finansowego, który mógłby stanowić zabezpieczenie długu. Przedsiębiorstwa te nie mają również szansy pozyskania kapitału na giełdzie poprzez emisję i sprzedaż akcji ze względu na skomplikowane procedury z tym związane oraz wysokie koszty. 16 Przedmiotem zainteresowania funduszy venture capital mogą też być firmy znajdujące się w 15 Głodek Z.: Ekonomia i zarządzanie. Zarządzanie finansami przedsiębiorstw. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa Ibidem 14

15 trudnej sytuacji finansowej, jeśli dysponują one realistycznym programem, który odnosi się do tego, iż po dofinansowaniu firmy te odzyskają wiarygodność płatniczą oraz szanse szybkiego wzrostu, która umożliwi znaczne zwiększenie wartości przedsiębiorstwa. 17 Kapitał ryzyka dostarczany jest przez różne podmioty (firmy doradcze, instytucje finansowe, jednostki gospodarcze, agendy rządowe itd.), najczęściej poprzez zakup akcji lub udziałów przedsiębiorstwa. Podmioty te powiększają w ten sposób kapitał własny przedsiębiorstwa oraz nabywają tym samym określone prawa majątkowe. Celem kapitałodawcy jest uzyskanie znacznego wzrostu wartości spółki w dłuższym okresie i osiągnięcie związanego z tym zysku. Inwestor oferując kapitał ryzyka zakłada, że wartość firmy będzie rosła do oczekiwanej przez niego wartości, a po osiągnięciu ustalonego progu wycofa on zainwestowany kapitał i zrealizuje swój zysk sprzedając posiadane akcje bądź udziały. W wyniku tego typu podejścia inwestor venture capital często akceptuje początkowe straty, wynikające z konieczności dokonania niezbędnych inwestycji rozwojowych. Istotny jest również fakt, iż podmioty dostarczające kapitał ryzyka współuczestniczą w zarządzaniu przedsiębiorstwem, które zasilane jest przez ich kapitał. Zarządzanie te może mieć rozmaite formy, począwszy od intensywnego strategicznego doradztwa, kończąc na pełnym przejęciu kierownictwa nad firmą (rys.1). 18 Inwestorzy funduszy venture capital, którzy liczą na wysoką stopę zwrotu, przed wybraniem firmy dokonują starannej selekcji różnych projektów, aby zminimalizować towarzyszące temu ryzyko. Koncentrują oni swoją uwagę przede wszystkim na spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz na spółkach akcyjnych, których akcje nie są przedmiotem publicznego obrotu. Często zdarza się tak, iż w końcowym etapie, który poprzedza wycofanie się funduszu z inwestycji, dochodzi do przekształcenia spółki w publiczną, a nawet wprowadzone zostają jej akcje na giełdę Bień W.: Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa. Difin. Warszawa Głodek Z.: Ekonomia i zarządzanie op.cit. 19 Pomykalski P:. Finansowanie Venture Capital. Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej nr 726. Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu. Wrocław

16 Fundusz Venture Capital cel: inwestowanie w ryzykowne projekty, dające szanse wysokiej stopy zwrotu Poszukiwanie Udziałowców funduszu Atrakcyjnych udziałowców Decyzja o wyborze projektu Wniesienie kapitału do spółki Udział we władzach spółki i pomoc w jej funkcjonowaniu Wyjście ze spółki: sprzedaż akcji (udziałów) innym inwestorom Wypłata zysku udziałowcom Rys. 1. Istota funduszy Venture Capital Źródło: Bień W.: Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa. Difin. Warszawa Nie zawsze lokaty funduszu venture capital przynoszą należyty zysk. Zdarza się tak, że niekiedy dochodzi nawet do całkowitej utraty środków zainwestowanych w ryzykowne przedsięwzięcie. Jednak w razie powodzenia osiągnięte zyski mogą z nadwyżka pokryć straty poniesione straty z tytułu inwestycji w innych spółkach). 20 Z punktu widzenia zakresu finansowania przedsięwzięcia przy pomocy venture capital można wyróżnić następujące jego rodzaje: kapitał inicjujący, który służy do sfinansowania przedsięwzięcia na etapie jego idei, kapitał na uruchomienie służący do rozpoczęcia określonej działalności, 20 Bień W.: Zarządzanie finansami op.cit. 16

17 kapitał na osiągnięcie pożądanego poziomu rentowności, kapitał na sfinansowanie fuzji przedsiębiorstw lub emisji akcji, kapitał na sfinansowanie ekspansji firmy, kapitał na sfinansowanie przejęcia firmy przez grupę menedżerów, kapitał na ratowanie firmy przed upadłością. Venture capital możemy również dzielić ze względu na finansowanie poszczególnych stadiów rozwoju przedsięwzięcia. Wyróżniamy tutaj kapitał ryzyka na sfinansowanie całego przedsiębiorstwa, aż do momentu osiągnięcia pożądanego zysku oraz venture capital na sfinansowanie poszczególnych etapów przedsięwzięcia. 21 Ze względu na strukturę środków dostarczanych przez firmę venture capital możemy mówić o portfelu środków, który obejmuje m.in.: kapitał akcyjny bądź udziałowy, zakup obligacji przedsiębiorstwa, pożyczkę pod zastaw aktywów rzeczowych, leasing maszyn i urządzeń. Środki finansowe w postaci venture capital mogą być gromadzone w dwojaki sposób: bezpośredni lub pośredni. Sposób bezpośredni polega na tym, iż udziały w przedsiębiorstwie kupowane są bezpośrednio przez samych kapitałodawców. Odnosi się on najczęściej do małych i średnich przedsiębiorstw oraz do wstępnych faz ich rozwoju. Jeśli występuje w kolejnych fazach rozwoju, to ma już dużo mniejsze znaczenie. Kapitał gromadzony przez pojedyncze osoby jest z reguły niewielki w relacji do potrzeb finansowych przedsiębiorstwa. Sposób pośredni polega natomiast na tym, ze inwestycje dokonywane są za pomocą specjalnie powołanych funduszy venture capital. Po stronie pasywów funduszu znajdują się środki wypłacane przez jego udziałowców, a po stronie aktywów udziały w przedsiębiorstwach kupione za te środki. Fundusze tego typu mogą odnosić się do konkretnego projektu 21 Michalak A.: Kapitał wysokiego ryzyka w finansowaniu w przedsiębiorstwie. Szkoła Główna Handlowa. Z: 109. Warszawa

18 inwestycyjnego lub przedsiębiorstwa, występuje wtedy mała liczba inwestorów. Współcześnie dominuje tworzenie funduszy venture capital nienastawionych na konkretne firmy, lecz finansujących rożne projekty, branże oraz fazy rozwoju przedsiębiorstw. 22 Fundusze venture capital można podzielić według różnych kryteriów. Jeśli chodzi o cel działania można wyróżnić fundusze nastawione na szybkie zyski i dochody z udziałów w przedsiębiorstwach oraz fundusze których dochód nie jest głównym celem. Z punktu widzenia przedmiotowego zakresu działania wyróżniamy fundusze uniwersalne (odnośnie branży, fazy rozwoju i rodzaju przedsiębiorstwa) i wyspecjalizowane tylko w wybranych typach przedsiębiorstw i branżach. Ze względu na zakres terytorialny wyróżniamy takie fundusze jak: regionalne, ponadregionalne, międzynarodowe. Natomiast ze względu na sposób w jaki gromadzone jest kapitał wyróżniamy fundusze otwarte i zamknięte. Fundusze otwarte to takie, które gromadzą kapitał poprzez sprzedaż jednostek uczestnictwa na rynku finansowym, a ich liczba jest niczym nielimitowana. Fundusze zamknięte polegają zaś na tym, że liczba jednostek jest stała i powoływane są one zazwyczaj na jakiś określony czas (POMYKALSKI 1996). Za pomocą kapitału ryzyka można finansować różne etapy realizacji przedsięwzięcia: I Etap (Seed).W pierwszej fazie wymagane środki finansowe są stosunkowo niewielkie i zazwyczaj mają pokryć jedynie podstawowe koszty związane z założeniem firmy, a także podstawowe badania rynkowe i analizy, tworzenie pierwszego biznes planu i modelu finansowego. Na tym etapie wymagane środki finansowe wyniosą nie mniej niż 2,5-3 tysiąca złotych, czyli tyle ile wynosi minimalny koszt założenia spółki z o.o. oraz opłat rejestracyjnych. Dodatkowe koszty są uzależnione od tego, co realizuje przedsiębiorca 22 Grzegorczyk W.: Finansowanie strategii marketingowych. Oficyna Wydawnicza Branta. Bydgoszcz- Łódź

19 samodzielnie, a co zostanie zlecone na zewnątrz. Niemożliwe jest uzyskanie przez przedsiębiorcę kredytu bankowego, bardzo trudne pozyskanie Funduszu Venture Capital, trudne - Anioła Biznesu. Dla przeciętnego inwestora Venture Capital inwestowanie w tej fazie rozwoju przedsiębiorstwa stanowi duże ryzyko, ale decydują przede wszystkim w tym przypadku wysokie koszty realizacji inwestycji. Finansowanie przedsięwzięcia w tej fazie jest zazwyczaj mieszanką bootstrappingu oraz 2F/3F. Bootstrapping to rozpoczynanie projektu biznesowego bez wydzielonego na ten cel kapitału w postaci finansowania zewnętrznego (inwestor lub kredyt bankowy). Przedsiębiorca pozyskuje kapitał ze swoich zasobów "wewnętrznych", np. prywatna linia kredytowa w banku, obciążenie karty kredytowej, zaciągnięcie pożyczki konsumpcyjnej, zaciągnięcie kredytu pod zastaw nieobciążonej lub częściowo obciążonej hipoteki. 2F to angielski skrót od dwóch słów: "Friends, Family", czyli "Przyjaciele, Rodzina". Źródłem finansowania są ludzie, którzy ufają przedsiębiorcy i zazwyczaj nie kierują się motywami ekonomicznymi. Często inwestorami są również ludzie, których znamy, ale, których przekonuje sam pomysł przedsiębiorcy. Od przedsiębiorcy nikt nie wymaga szczegółowego biznes planu czy modelu finansowego. Określa się ich jako "Fans", a czasem bardziej złośliwie jako "Fools", czyli Głupcy (wtedy mówi się o 3F, czyli "Friends, Family, Fools", czyli "Przyjaciele, Rodzina, Głupcy" lub też w formie łagodniejszej "Friends, Family, Fans". Najczęściej są to ludzie, których stać na niewielkie inwestycje. Tego typu inwestycje to inwestycje kapitałowe lub pożyczki. Najczęściej jednak, ze względu na dawcę, kapitał ma cechy udziałów uprzywilejowanych i przedsiębiorca musi się liczyć ze zwrotem takiego kapitału w razie porażki. Pożyczki natomiast mają charakter niskooprocentowanych lub nieoprocentowanych "obligacji zamiennych na udziały / akcje" w przypadku sukcesu. Tego typu inwestycje są zazwyczaj realizowane nieformalnie, a samo formalizowanie ma zazwyczaj miejsce w razie postępującego sukcesu przedsięwzięcia (np. pozyskanie inwestorów zewnętrznych). Warto jednak traktować ich jako inwestorów w przedsięwzięciu i informować o tym co się dzieje w projekcie. Pozyskanie finansowania w tej fazie tworzy bazę (przede wszystkim przedsiębiorca powinien mieć już biznes plan) do kolejnych działań (głównie chodzi tu o pozyskanie inwestorów zewnętrznych i budowę zespołu). 19

20 II Etap (Start Up). W tej fazie finansowanie jest udzielane przedsiębiorstwu, które ma już zakończone badania rynkowe, biznes plan, zespół, ale nie ma jeszcze produktu. Finansowanie ma więc na celu zakończenie procesu tworzenia produktu i pierwsze działania marketingowe. Przedsiębiorstwo może już osiągać nieznaczne przychody, ale nie zysk. Finansującym w tej fazie rozwoju przedsiębiorstwa może być ktoś z 3F, tj. zamożny członek rodziny lub przyjaciel, lecz jednak jest to zazwyczaj Anioł Biznesu (Business Angel lub Angel Investor), rzadko Fundusz Venture Capital. Anioł Biznesu będzie inwestował samodzielnie albo też z innymi Aniołami. Anioł Biznesu będzie oczekiwał dobrze przygotowanego biznes planu oraz modelu finansowego. Inwestycja będzie miała charakter albo inwestycji kapitałowej lub też pożyczki konwertowanej na kapitał. W Polsce będzie to inwestycja w kwocie od kilkuset tysięcy do jednego miliona złotych. III Etap (wczesny rozwój). W tej fazie rozwoju przedsiębiorstwo zazwyczaj ma już produkt, który jest gotowy do wejścia na rynek. Finansowanie ma zainicjować produkcję i sprzedaż produktu czy usługi na skalę masową. Przedsiębiorstwo w tej fazie najprawdopodobniej nie będzie wykazywać zysku. W tej fazie inwestorem będzie konsorcjum Aniołów Biznesu i / lub Fundusze Venture Capital. Inwestycja będzie miała charakter kapitałowy (udziały lub akcje), często o charakterze uprzywilejowanym. Inwestorzy będą oczekiwali bardzo szczegółowego biznes planu i zaawansowanego modelu finansowego, a bardzo często niezależnej wyceny i memorandum inwestycyjnego. Wielkość inwestycji w tej fazie wyniesie co najmniej jeden milion złotych, ale najczęściej będzie to kilka milionów złotych. Na tym etapie może nastąpić zmiana formy prowadzenia działalności ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę akcyjną. IV Etap (wzrost i ekspansja). W fazie ekspansji przedsiębiorstwo już sprzedaje swoje produkty i usługi. Konieczne staje się pozyskanie kapitału pracującego w celu np. finansowania zakupu zapasów, produktów, ich wytworzenia oraz finansowania sprzedaży. Przedsiębiorstwo będzie także rozbudowywać zespół zarządzający. Przedsiębiorstwo w tej fazie rozwoju może nadal nie wykazywać zysku, ale najczęściej tak nie jest. Typowym inwestorem w tej 20

21 fazie będzie fundusz Venture Capital. Wielkość inwestycji w tej fazie wyniesie co najmniej klika milionów złotych. 23 Fundusze typu venture capital znane są już od blisko 200 lat (za pierwszą instytucję zajmującą się alokacją kapitału w przedsiębiorstwach w celu ich rozwoju uznaje się spółkę utworzoną w 1822 r. w Belgii przez Societe Generale), ale dynamiczny rozwój tej formuły inwestowania nastąpił w Stanach Zjednoczonych, gdzie w połowie XIX wieku zaczęło powstawać wiele nowych i ryzykownych branż, które wymagały doinwestowania. Jednocześnie w okresie tym powstawały wielkie prywatne fortuny, których właściciele poszukiwali możliwości pomnażania kapitału. Zderzenie się tych tendencji stworzyło doskonałe warunki do rozwoju różnego rodzaju instrumentów finansowych. W Polsce fundusze inwestycji bezpośrednich w postaci kapitału ryzyka pojawiły się na początku lat dziewięćdziesiątych. Na ich kapitał składały się przede wszystkim środki pomocowe rządu USA. Funduszami tymi zarządzała spółka Enterprise Investors. Wkrótce swoje środki zaczęły powierzać jej także zagraniczne instytucje finansowe: banki, fundusze emerytalne, towarzystwa ubezpieczeniowe oraz osoby prywatne. Fundusz ten zainwestował do 2002 roku ok USD i stał się tym samym jednym z największych zagranicznych inwestorów i największą grupą funduszy typu venture capital w Polsce i całym regionie Europy Środkowo- Wschodniej. Z czasem powstały nowe firmy zarządzające, często będące przedstawicielstwami renomowanych banków inwestycyjnych. W 2002r. do największych grup funduszy venture capital na polskim rynku zaliczały się: Enterprise Investors, Innova Capital i Aig New Europe oraz Advent i DKB Social Venture Capital jako źródło finansowania podmiotów sektora ekonomii społecznej 23 Kornasiewicz A.: Venture Capital w krajach rozwiniętych i w Polsce. CeDeWu. Warszawa Witul A.: Pieniądze Wuja Sama. Business Week. Nr

22 Social Venture Capital (SVC) jest jedną z form Venture Capital, kierowaną doprzedsiębiorstw uznawanych za społecznie i ekologicznie odpowiedzialne. Inwestycje te z jednej strony mają na celu zapewnienie atrakcyjnych zysków dla inwestorów, zaś z drugiej strony mają na celu umożliwienie rozwoju na rynku przedsiębiorstwom zorientowanym na kwestie czysto społeczne i środowiskowe. Jest więc to kapitał, który jestwykorzystywany do finansowania rozruchu i finansowania działalności firm, które odznaczają się silnym oddziaływaniem prospołecznym. Firmy otrzymujące SVC stosują zazwyczaj procesy produkcyjne, które pozwalają na uniknięcietworzenia dużej ilości odpadów, często korzystają z materiałów istniejących do wytwarzania nowych produktów, by pozostawić możliwie jak najmniejszy ślad w środowisku naturalnym. 25 W gospodarce rynkowej na przeciwnych biegunach znajdują się przedsiębiorstwa szukające wyłącznie zysków finansowych (tradycyjny biznes) oraz przedsiębiorstwa charytatywne nastawione na czysty zysk społeczny (rys.2). Firmy finansowane z dotacji Non-Profit Firmy generujące dochód Non-Profit Przedsiębi orstwa społeczne Celowe przedsiębiorstwa społeczne (SPBs) Tradycyjny biznes Społeczny (sektor charytatywny) ZWROT Finansowy (sektor komercyjny) Rys. 2. Istota Social Venture Źródło: Golden K., Hewitt A.: Social Entrepreneurship. MaRS Discovery District Pomiędzy skrajnymi końcami znajduje się sektor gospodarki społecznej, który tworzy tzn. wartość mieszaną czyli valueblended. Są to przedsiębiorstwa powstałe z połączenia ducha przedsiębiorczości i tradycyjnych zasad biznesowych w celu osiągnięcia zwrotu o charakterze zarówno finansowym jak i społecznym oraz środowiskowym. W literaturze jest to często określane jako tzw. triplebottomline - ludzie, zysk, planeta (rys.3). 25 Golden K., Hewitt A.: Social Entrepreneurship. MaRS Discovery District

23 Rys. 3. The triple bottom line (TBL) - ludzie, zysk, planeta (SEE). Źródło: Pojęcie te zostało po raz pierwszy użyte w 1994 roku przez Johna Elkingtona. Wg niego firmy powinny przygotowywać trzy różne (i oddzielne) tzw. bottom lines, tj.: zysk (economic)- tradycyjna "bottomline"; ludzie(social) stopień odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstwa w całej swojej działalności; planeta(environment) - stopień odpowiedzialności środowiskowej. Oznacza to uwzględnienie w działalności firmy nie tylko zysku, ale również czynników środowiskowych i społecznych w takim samym stopniu jak wyników finansowych. Wg Elkingtonatylko firma, która bierze pod uwagę TBL uwzględnia pełny koszt prowadzenia działalności gospodarczej. 26 Socialventuresmogą występować w gospodarce w dwóch formach - jako Social Enterprise - przedsiębiorstwa społecznez sektora non-profit lub SocialPurpose Bussines czyli tzw.celowe przedsiębiorstwa społeczne z sektora for-profit. Przedsiębiorstwa społeczne (SE) określane są przede wszystkim jako firmy utworzone do celów społecznych, które wszystkie wyprodukowane nadwyżki inwestują głównie w ten sam początkowy cel, a nie są napędzane przez potrzebę maksymalizacji zysku dla akcjonariuszy i właścicieli. Różnica w stosunku do tradycyjnych przedsiębiorstw jest taka, że cele społeczne i środowiskowe są niezwykle istotne dla tych przedsiębiorstw, a osiągane zyski są reinwestowane w celu osiągnięcia tych celów.dobrze znanymi przykładami przedsiębiorstw społecznych jest Eden Project, Big Issue i The Phone Co-op.. Przedsiębiorstwa społeczne działają w niemal każdej branży, od opieki zdrowotnej i społecznej, energii

24 odnawialnej, handlu detalicznego do recyklingu, zatrudnienia, sportu czy edukacji. Cokolwiek robią, robią to inaczej niż typowe przedsiębiorstwa zajmujące się działalnością gospodarczą, ponieważ kierują się one misją społeczną i ochroną środowiska. Skoncentrowane są na społeczności, której służą 27. Przedsiębiorstwa społeczne (SE) to organizacje, która stosują strategię handlową w celu zmaksymalizowania poprawy poziomu życia ludności i dobrego stanu środowiska naturalnego, a nie zmaksymalizowania zysków dla zewnętrznych udziałowców.przedsiębiorstwa społeczne skonstruowane są jako non-profit, przybierając formę spółdzielni, organizacji wzajemnej, firmy społecznej lub organizacji charytatywnej. Mogą one mieć różną strukturę czy rozmiary, od małych przedsiębiorstw do dużych firm krajowych lub międzynarodowych. Jednak zawsze muszą spełniać kilka warunków: reinwestować swoje zyski, finansować swą działalność w głównej mierze z generowanych przez siebie zysków, a nie z darowizn czy dotacji, mieć wyraźną społeczną i środowiskową misję, określoną w dokumentach regulujących. Celowe przedsiębiorstwa społeczne (SPBs) są przedsiębiorstwami komercyjnymi for-profit, nastawionymi na realizację celów społecznych.firmy te działają w takich branżach jak np.:czyste technologie, zdrowie, edukacja, finanse i mikro-finanse. Kluczową różnicą między SPB i tradycyjnym biznesem jest ich społeczna misja, która jest podstawą ich działalności.przedsiębiorstwa SPBs mają na celu więc osiągnięcie zarówno celu finansowego (zysku) jak i społecznego równocześnie. 28 Przykładem tego typu przedsiębiorstwa jest np. firma Icestone, dla której wysoki zysk z prowadzonej działalności jest równie ważny jak ochrona środowiska naturalnego i tworzenie wysokiej jakości produktów bezpiecznych dla środowiska. Podstawową barierą rozwoju przedsiębiorstw o nastawieniu pro-społecznym jest najczęściej brak środków finansowych. W obecnych realiach rynkowych, gdzie idee CSR (CorporateSocialResponsibility - Społecznej Odpowiedzialności Biznesu) są coraz szerzej upowszechniane, działalność przedsiębiorstw pro-społecznych

25 coraz częściej zaczęła być wspomagana przez kapitał zewnętrzny - social venture capital. Social venture capital jest rozumiany jako forma filantropii społecznej i tzw. inwestowania impact. Pojęcie filantropii społecznej w tym przypadku oznacza gotowość do eksperymentowania i poszukiwania nowych rozwiązań, skoncentrowania się na wymiernych rezultatach, udzielania zarówno finansowego jak i intelektualnego wsparcia, finansowania na podstawie wielu lat (zwykle co najmniej 3 lat, średnio 5-7 lat), czy skoncentrowaniu się na budowaniu zdolności, a nie ogólnych programów 29. Inwestowanie impact lub inaczej wpływ inwestycyjny w odniesieniu do social venture capital jest inwestowaniem zaangażowanym społecznie lub po prostu inwestycją w społeczeństwo. Można powiedzieć, że jest to jedna ze strategii inwestycyjnych, polegająca na świadomym lokowaniu kapitału w projekty, które oprócz wyników finansowych, generują również zysk społeczny i środowiskowy. Inwestycje impact są inwestycjami w przedsiębiorstwa, organizację i fundusze, mające na celu wytworzenie mierzalnego wpływu społecznego i środowiskowego. Zobowiązanie do pomiaru pozytywnych społecznych efektów, na takich samych zasadach jak pomiar efektów finansowych jest niezbędnym elementem inwestowania Impact 30. Trzy główne obszary inwestycyjne funduszy socialventure capital to: 1. łagodzenie ludzkiego cierpienia finansowanie otrzymują organizacje działające na rzecz pomocy ludziom potrzebującym, np. walczące z ubóstwem, wspierające osoby chore, niepełnosprawne, sieroty, osoby społecznie wykluczone, organizacje działające na rzecz równego traktowania płci; 2. praca i edukacja - organizacje, których celem jest stymulowanie rozwoju i pomoc w ochronie egzystencji, np. innowacyjne koncepcje edukacyjne, alternatywne metody nauczania, kształcenie kadry pedagogicznej, usługi pośrednictwa pracy dla grup zmarginalizowanych oraz wspieranie regionów o słabym stopniu rozwoju; 3. tworzenie i gromadzenie środków trwałych niezbędnych do zachowania życia - organizacje, które kierują się ideą zrównoważonego rozwojudotyczy to np. wykorzystywania energii odnawialnej, źródeł energii o dużej efektywności,

26 zrównoważonego rolnictwa, ekologii, ochrony środowiska i ochrony gatunków 31. Społeczne fundusze podwyższonego ryzyka można podzielić na trzy kategorie (rodzaje). Pierwszą z nich jest fundusz regionalny (regional fund), skoncentrowany na zastosowaniu modelu społecznego kapitału do rozwoju regionalnego, który prowadzony jest najczęściej przez instytucje rządowe lub przez konkretnych ludzi zaangażowanych we wspieranie swojego regionu. Tego typu fundusz jest zazwyczaj częścią długoterminowej strategii kompleksowego wspierania przedsięwzięć w regionieo charakterze społecznym. Drugi rodzaj to tzw. fundusze sector-specific. Często są one wspierane przez programy zwolnień i ulg podatkowych. Mogą być one wspierane przez podatkowe strategie motywacyjne oraz wykorzystywane przez istniejące programy inwestycyjne. Fundusze te jak i inwestujący w nie, skupiają się na jednym lub kilku konkretnych sektorach zależnie od wielkości funduszu. Trzecim rodzajem są fundusze oportunistyczne (opportunistic fund). Fundusze te poszukują najlepszych przedsięwzięć z różnych sektorów gospodarki, będących na etapach rozwoju o udokumentowanym modelu biznesowym. W tym przypadku fundusze mają szeroką definicję przedsięwzięcia społecznego, w tym np. czystą technologię, czyfirmy któreprodukują, sprzedają lub rozpowszechniają produkcję ekologiczną.fundusze te mają obszerny zasięg geograficzny: krajowy kontynentalny globalny 32. Zdobywanie funduszy na rozwinięcie jakiejkolwiek działalności jest bardzo trudne, jeśli jednak przedsiębiorstwo potrzebuje funduszy na zaspokajanie potrzeb społecznych i ochrony środowiska, opcje finansowania są jeszcze mniejsze, ze względu na powszechne małe uznanie dla przedsiębiorców społecznych. Tradycyjni inwestorzy uważają takie przedsiębiorstwa za mało atrakcyjny wybór inwestycyjny. Według nich takie podmioty nie gwarantują dostatecznych perspektyw na zwrot przekazanych im pieniędzy. Takie podejście do firm jest znacznie częściej widoczne w krajach europejskich, w tym także w Polsce. Sytuacja w innych rejonach świata, z

27 którymi chcemy konkurować, pokazuje, że może być inaczej. W Europie tylko 2% zasobów finansowych, jakimi dysponują przedsiębiorstwa społeczne pochodzi z kapitałów wysokiego ryzyka. W Stanach Zjednoczonych stanowią one aż 14%. Także średnia wielkość europejskich funduszy wysokiego ryzyka jest znacznie poniżej optymalnej wartości. O ile fundusze tego typu w USA dysponują aktywami o średniej wysokości 130 mln euro, to w Europie wskaźnik ten wynosi jedynie 60 mln euro 33. W Polsce sektor ekonomii społecznej utożsamiany jest zazwyczaj z szeroko rozumianym sektorem pozarządowym. Za sens jego istnienia uważa się zaspokajanie i wypełnianie potrzeb, których nie mogą wypełnić inne sektory. Podmioty tego sektora mogą występować na rynku w różnych formach prawnych, takich jak: organizacja pozarządowa, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Zakład Aktywności Zawodowej (ZAZ), Centrum Integracji Społecznej (CIS), Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych (TUW), spółdzielnia pracy, spółdzielnia socjalna, spółdzielnia inwalidów. Organizacja pozarządowa nie jest jednostką sektora finansów publicznych (biorąc pod uwagę przepisy o finansach publicznych). Nie działa w celu osiągnięcia zysku. Jest to osoba prawna lub jednostka nieposiadająca osobowości prawnej, która została utworzona na podstawie ustaw (w tym fundacje i stowarzyszenia). Organizacje pozarządowe mogą prowadzić działalność ekonomiczną m.in. w formie działalności gospodarczej, w formie działalności odpłatnej pożytku publicznego, zakładając spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, spółdzielnię socjalną, prowadząc zakład aktywności zawodowej, centrum integracji społecznej. Fundacje i stowarzyszenia mogą prowadzić wyodrębnioną działalność gospodarczą. Może być to działalność handlowa, usługowa czy też produkcyjna. Prowadzenie działalności gospodarczej przez te podmioty powinno służyć przede wszystkim realizacji ich celów statutowych. Podobnie zysk z działalności gospodarczej powinien służyć

28 działalności statutowej i nie może być dzielony między pracowników, członków czy też fundatorów. Fundacje i stowarzyszenia mogą także prowadzić quasi działalność ekonomiczną w formie działalności odpłatnej pożytku publicznego. W tym przypadku organizacja pozarządowa pobiera za swoją działalność w sferze zadań publicznych wynagrodzenie, którego wysokość nie może przewyższać kosztów prowadzenia tej działalności, czyli nie może przynosić zysków. Działalnością odpłatną jest także sprzedaż towarów bądź usług wytwarzanych lub świadczonych przez osoby korzystające z działalności organizacji, w tym w zakresie rehabilitacji oraz przystosowania do pracy zawodowej osób niepełnosprawnych. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) jest spółką kapitałową. Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych można założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółkę akcyjną, nie tylko w celach zarobkowych, ale także w celach niezarobkowych. Spółki mogą być zakładane przez osoby fizyczne oraz osoby prawne, np. przez fundacje, stowarzyszenia. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, całość dochodu przeznaczają na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy, czy też pracowników, mogą prowadzić działalność pożytku publicznego oraz ubiegać się o przyznanie statusu organizacji pożytku publicznego. Zakład aktywności zawodowej to podmiot, w którym co najmniej 70% zatrudnionych to osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub wskazane grupy osób ze stopniem umiarkowanym. Zakład aktywności zapewnia zatrudnionym osobom niepełnosprawnym specjalistyczną opiekę medyczną oraz usługi rehabilitacyjne. Obok aktywizacji zawodowej jego celem jest przygotowanie do życia w otwartym środowisku. ZAZ-y mogą być tworzone przez organizacje pozarządowe, samorządy gminne i powiatowe, nie są samodzielnymi formami prawnymi, a jedynie organizacyjnie i finansowo wydzielonymi jednostkami, które uzyskują status zakładu aktywności zawodowej. Centrum integracji społecznej (CIS) jest instytucją realizującą integrację społeczną i zawodową osób wykluczonych społecznie, które znajdują się w sytuacji powodującej ubóstwo oraz uniemożliwiającej lub ograniczającej uczestniczenie w życiu społecznym, zawodowym i rodzinnym. Uczestnikami zajęć w CIS mogą być: osoby bezdomne, uzależnione od alkoholu lub narkotyków, osoby chore psychicznie, długotrwale bezrobotne, opuszczające zakłady karne, uchodźcy, osoby niepełnosprawne. CIS-y mogą być tworzone przez wójta, burmistrza, 28

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 8 listopada 2012 r. Plan wykładu ; ; ; IV.Studium. 2 przedsiębiorstwa Czym jest

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania)

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) Warunkiem realizacji kaŝdego projektu inwestycyjnego jest zgromadzenie odpowiedniego kapitału. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje.

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. Dostarczanie środków pieniężnych dla przedsiębiorstwa jest jednym z największych

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki płynności: pokazują

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w finansowaniu przedsięwzięć ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Główne źródła finansowania Subsydia: dotacje i pożyczki preferencyjne (koszt: od - 100% do 5,5%

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr hab. Waldemar Rogowski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. Finansowanie to proces pozyskiwania kapitału

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 1991 powstanie od 2002 Członek FEBEA (Europejskiej Federacji Banków

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI Formularz zamówienia prosimy odesłać faksem na nr 22 314 14 10 1. Część ogólna 1.1. Podstawowe dane firmy A. WYPEŁNIA PRZEDSIĘBIORCA PROSZĘ ZAŁĄCZYĆ KOPIĘ AKTUALNEGO

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku www.psab.pl Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku Kim jest Anioł Biznesu? to inwestor kapitałowy, który angażuje własne środki finansowe w rozwój

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Kredyty na preferencyjnych warunkach i dofinansowanie 2015-06-11 14:03:16

Kredyty na preferencyjnych warunkach i dofinansowanie 2015-06-11 14:03:16 Kredyty na preferencyjnych warunkach i dofinansowanie 2015-06-11 14:03:16 2 Rząd hiszpański poprzez Ministerstwo Przemysłu, Turystyki i Handlu oraz Główną Dyrekcję Polityki Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego Zakres treści z przedmiotu Finanse Klasa 3TE1, 3TE2 LP Temat Zakres treści Finanse przedsiębiorstw 1-2 Aktywa podmiotów gospodarczych Klasyfikacja aktywów trwałych Metody amortyzacji środków trwałych Ustalanie

Bardziej szczegółowo

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Źródła pozyskiwania kapitału preferencje i kryteria wyboru Bogusław Bartoń, Prezes Zarządu IPO SA Wrocław, 26 czerwca 2013 r. Jaki rodzaj

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY KWOTA I. Wydatki w ramach kredytu/pożyczki : z tego: II. Nakłady w ramach środków własnych: z tego: SUMA NAKŁADOW (I+II) ŹRÓDŁA FINANSOWANIA: 1. Środki własne 2.

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS)

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Luty 2015 Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Kluczowe informacje Dedykowany współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego Powołany na okres 25 lat Środki

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI grudzień 2012 r. MARR - oferta dla przedsiębiorczych Wspieranie starterów - projekty edukacyjne, szkolenia, punkty informacyjne, doradztwo, dotacje na start Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania podmiotów ekonomii społecznej

Źródła finansowania podmiotów ekonomii społecznej Źródła finansowania podmiotów ekonomii społecznej Praca powstałą w oparciu o informacje zaczerpnięte z internetu oraz z A. Królikowska, Finansowanie instytucji ekonomii społecznej., [w:]t. Kazimierczak,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie złotych reguł finansowania w kształtowaniu struktury kapitałowej przedsiębiorstwa

Znaczenie złotych reguł finansowania w kształtowaniu struktury kapitałowej przedsiębiorstwa Mgr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Znaczenie złotych reguł finansowania w kształtowaniu struktury kapitałowej przedsiębiorstwa Wprowadzenie We współcześnie działającej

Bardziej szczegółowo

Czym są Fundusze Pożyczkowe?

Czym są Fundusze Pożyczkowe? od 7,76% Czym są Fundusze Pożyczkowe? Fundusze pożyczkowe- to organizacje pozarządowe o charakterze non-profit, których podstawowym celem jest wspomaganie i rozwój przedsiębiorczości w danym regionie.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki rynkowe: Szybkie wskaźniki

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych OCENA EX-ANTE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH W ZAKRESIE WSPARCIA PODMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć:

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć: KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: zapoznanie z treściami planu finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planu finansowego, 2)

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY)

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) SPIS TREŚCI WSTĘP...11 CZĘŚĆ PIERWSZA. STRUKTURA ŹRÓDEŁ KAPITAŁU PRZEDSIĘBIORSTWA...13 Rozdział I. PRZEDSIĘBIORSTWO JAKO ORGANIZACJA

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI

ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI Karkonoska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. 58-500 Jelenia Góra ul. 1 Maja 27 ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI (PEŁNA KSIĘGOWOŚĆ) 1 Dokumenty wymagane przy składaniu wniosku o pożyczkę: Dokumenty

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Pożyczki dla przedsiębiorców

Pożyczki dla przedsiębiorców Pożyczki dla przedsiębiorców Tytuł prezentacji Województwa Dolnośląskiego BGK Miasto, Wrocław, data 09-2011 Polska Fundacja Przedsiębiorczości (PFP) z siedzibą w Szczecinie funkcjonuje od 1997 roku i jest

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Celem opracowania jest przedstawienie istoty i formy sprawozdań finansowych na tle standaryzacji i

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowa. Wykład 2

Analiza finansowa. Wykład 2 Analiza finansowa Wykład 2 ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ K. Mazur, prof. UZ 2 Analiza majątku (aktywów) Aktywa są to "kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Konin, 24 marca 2014 r. BGK jedyny Bank Państwowy w Polsce założony w 1924 r. www.jeremie.com.pl 2 Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r.,

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2010 rok

Informacja dodatkowa za 2010 rok Informacja dodatkowa za 2010 rok a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie rzeczowe składniki aktywów obrotowych Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości według cen

Bardziej szczegółowo

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska Jednym z programów, w którym uwzględniono potrzeby małych i średnich przedsiębiorców jest Program Ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013. Obok programów o zasięgu krajowym, do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Temat: System finansowy firmy

Temat: System finansowy firmy Temat: System finansowy firmy I. Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa Przedsiębiorstwo powinno dysponować kapitałem umożliwiającym prowadzenie działalności gospodarczej. W początkowej fazie działalności

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA CARITAS DIECEZJI TORUŃSKIEJ I Informacja dodatkowa za 2012 r. a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Jednostkowy rachunek zysków i strat

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Łódź, grudzień 2008 Niniejszy materiał jest materiałem informacyjnym jedynie dla

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA Środki trwałe, wartości niematerialne i prawne: Wycenia się wg cen nabycia pomniejszone o odpisy amortyzacyjne oraz odpisy z tyt. trwałej utraty wartości; Rzeczowe składniki aktywów

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Celem każdego przedsiębiorstwa działającego na rynku jest osiągniecie zysku. Konieczność wypracowania zysku zmusza przedsiębiorstwa do starań o wzrost efektywności

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Zobowiązania pozabilansowe, razem

Zobowiązania pozabilansowe, razem Talex SA skonsolidowany raport roczny SA-RS WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, 83 399 22 843 towarów i materiałów II. Zysk

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I Przyjęte zasady (politykę) rachunkowości stosuje się w sposób ciągły, dokonując w kolejnych latach obrotowych jednakowego grupowania operacji gospodarczych, jednakowej wyceny aktywów

Bardziej szczegółowo

Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF

Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF Skrócone Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe REDAN SA za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską GRUPA KAPITAŁOWA REDAN Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Skonsolidowany

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014 Rynek kapitałowy jak skutecznie pozyskać środki na rozwój Gdańsk Styczeń 2014 Plan spotkania Kapitał na rozwój firmy Możliwości pozyskania finansowania na rozwój Kapitał z Giełdy specjalna oferta dla małych

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Sieci Inwestorów Kapitałowych (Aniołów Biznesu) na świecie Roma Toft, MAEŚ Kraków, r. Agenda 1. Fazy rozwoju a finansowanie przedsięwzięcia - problemy

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Możliwości pozyskania środków pieniężnych Przedsiębiorstwo Finansowanie Aktywa Trwałe Aktywa Obrotowe Pasywa Kapitały Własne Kapitał Obcy Kapitał

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA 2013 ROK. adres OLSZTYN ul. Tracka 5 NIP 739-33-31-558 FUNDACJA "PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI"

SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA 2013 ROK. adres OLSZTYN ul. Tracka 5 NIP 739-33-31-558 FUNDACJA PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA 2013 ROK FUNDACJA "PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI" adres OLSZTYN ul. Tracka 5 NIP 739-33-31-558 Fundacja "PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI" wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2012rok 2 1.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 80 867 22 150 II. Zysk (strata) na działalności operacyjnej 3 021 829

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

POŻYCZKA WSPARCIE NA STARCIE

POŻYCZKA WSPARCIE NA STARCIE POŻYCZKA WSPARCIE NA STARCIE PODJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Pożyczki wsparcie na starcie - podjęcie działalności gospodarczej...

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku w sprawach: przystąpienia Gminy Kowalewo Pomorskie do Lokalnego Funduszu Pożyczkowego Samorządowa Polska Kowalewo

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2008 r.

Informacja dodatkowa za 2008 r. Fundacja ARTeria Informacja dodatkowa za 008 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości Środki trwałe oraz wartości niematerialne

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Inwestycje zalążkowe mechanizm finansowania wczesnych faz rozwojowych przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2016) Przedmiot wykładu Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami komunalnymi

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami komunalnymi Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami komunalnymi Dr inż. Marek Mielczarek Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu Wrocław, 19 marca 2012 r. Udzielanie dofinansowania ze środków WFOŚiGW we Wrocławiu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Bydgoszcz dnia 30 marca 2015 roku SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2014 do 31 grudnia 2014 Nazwa podmiotu: Fundacja Dorośli Dzieciom Siedziba: 27-200 Starachowice ul. Staszica 10 Spis treści

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA Edward Radosiński 1. SYSTEM WYTWARZANIA CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA 1.1. Produkcja: a) przedsiębiorstwo - zaliczane do branży przemysłu spożywczego - może jednocześnie wytwarzać trzy asortymenty

Bardziej szczegółowo

XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym. Etap szkolny. Rok szkolny 2013/2014

XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym. Etap szkolny. Rok szkolny 2013/2014 XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym Etap szkolny Rok szkolny 2013/2014 Część I: Test Poniższy test składa się z 20 pytań zamkniętych

Bardziej szczegółowo

Raport półroczny 1998

Raport półroczny 1998 Raport półroczny 1998 Zysk Zysk netto wypracowany w ciągu pierwszego półrocza 1998 roku wyniósł 8,6 mln PLN, a prognoza na koniec roku zakłada zysk netto na poziomie 18 mln PLN. Wyniki finansowe banku

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ Załącznik nr 1 do Szczegółowych wymogów w zakresie analizy finansowej i ekonomicznej projektów ubiegających się o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Czym są Fundusze Pożyczkowe?

Czym są Fundusze Pożyczkowe? od 7,76% Czym są Fundusze Pożyczkowe? Fundusze pożyczkowe- to organizacje pozarządowe o charakterze non-profit, których podstawowym celem jest wspomaganie i rozwój przedsiębiorczości w danym regionie.

Bardziej szczegółowo