Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej w wybranych bankach w Polsce Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej w wybranych bankach w Polsce Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej..."

Transkrypt

1 Agnieszka K. Nowak * Agnieszka K. Nowak Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej w wybranych bankach w Polsce Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej... Wstêp Do tej pory ryzyko stopy procentowej stanowi³o przyczynê k³opotów finansowych kas oszczêdnoœciowo-po yczkowych w Stanach Zjednoczonych w latach 80. XX w. Jednak w przypadku wysokiego niedopasowania w ksiêdze bankowej terminów przeszacowania produktów odsetkowych strony aktywnej i pasywnej mo e okazaæ siê ryzykiem zapomnianym, jak to mia³o miejsce w przypadku ryzyka p³ynnoœci przed globalnym kryzysem finansowym. Celem artyku³u jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy banki maj¹ œwiadomoœæ zagro enia ryzykiem stopy procentowej w ksiêdze bankowej, dokonanego poprzez porównanie zasad zarz¹dzania tym ryzykiem w bankach komercyjnych dzia³aj¹cych w Polsce. Analizê przeprowadzono na podstawie danych z piêciu banków, wybranych metod¹ eksperck¹. ród³a danych stanowi³y roczne jednostkowe sprawozdania finansowe. W niniejszym opracowaniu wykorzystano autorskie fragmenty z rozdzia³u 6.2. Ryzyko stopy procentowej w ksiêdze bankowej [Iwanicz-Drozdowska, 2012, s ]. 1. Ryzyko stopy procentowej w ksiêdze bankowej Analizuj¹c dotychczasowe doœwiadczenia banków mo na stwierdziæ, e ryzyko stopy procentowej stanowi³o przyczynê k³opotów finansowych w przypadku, gdy banki udziela³y d³ugoterminowych kredytów o sta³ym oprocentowaniu, finansuj¹c siê œrodkami krótkoterminowymi. Je eli rynkowe stopy procentowe wzrasta³y, wtedy mar a odsetkowa banku zmniejsza³a siê, powoduj¹c obni enie wyniku finansowego, a nawet powstanie straty. Jako przyk³ad mo e pos³u yæ kryzys kas oszczêdnoœciowo- -po yczkowych (S&L, savings and loans associations) w Stanach Zjednoczonych w latach 80. XX w., które finansowa³y zakup nieruchomoœci, wykorzystuj¹c w tym celu krótkoterminowe depozyty pozyskane od klientów. Jednak w przypadkach niedopasowania w ksiêdze bankowej struktury terminów przeszacowania produktów odsetkowych strony aktywnej * Dr, Instytut Finansów, Kolegium Zarz¹dzania i Finansów, Szko³a G³ówna Handlowa, al. Niepodleg³oœci 162, Warszawa

2 Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej i pasywnej, ryzyko to mo e okazaæ siê ryzykiem zapomnianym 1, jak to mia³o miejsce w przypadku ryzyka p³ynnoœci przed globalnym kryzysem finansowym. Mo e to mieæ miejsce w przypadku istotnego finansowania siê banku za pomoc¹ emisji obligacji w³asnych o sta³ym oprocentowaniu, z których œrodki s¹ wykorzystywane do udzielania klientom kredytów o zmiennym oprocentowaniu i odwrotnie, w przypadku zbudowania portfela kredytów o sta³ym oprocentowaniu, który jest finansowy baz¹ depozytow¹ o zmiennym oprocentowaniu. Sposobem ograniczenia tego niedopasowania w ksiêdze bankowej mog¹ byæ przyk³adowo transakcje IRS (interest rate swap) zabezpieczaj¹ce, ale do ich przeprowadzenia konieczne jest posiadanie przez pracowników odpowiednich kwalifikacji oraz wdro enie rachunkowoœci zabezpieczeñ. Analizê mitygacji przeprowadzono w piêciu bankach komercyjnych, dzia³aj¹cych w Polsce: BRE Banku S.A., Banku Ochrony Œrodowiska S.A., ING Banku Œl¹skim S.A., Banku BPH S.A. oraz Banku Millennium S.A., wybranych metod¹ eksperck¹. Przy wyborze banków kierowano siê jak najwiêkszym ich zró nicowaniem, zarówno pod wzglêdem obs³ugiwanych klientów (np. BRE Bank S.A. jest postrzegany jako bank klientów korporacyjnych, ING Bank Œl¹ski S.A. detalicznych), jak i struktury w³asnoœci (kapita³ zagraniczny z wy³¹czeniem BOŒ S.A., gdzie do czerwca 2012 r. 100% kapita³u nale a³o do polskich inwestorów) oraz dostêpnoœci¹ i przejrzystoœci¹ przedstawianych informacji w przedmiotowym zakresie. Banki te s¹ notowane na Gie³dzie Papierów Wartoœciowych (GPW). Opisy dotycz¹ce poszczególnych banków, mimo wysi³ków autorki, nie s¹ jednolite. Wynika to z faktu, e informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych, przy pewnej standaryzacji, istotnie ró ni¹ siê zakresem, szczegó³woœci¹ i jakoœci¹. Bazylejski Komitet ds. Nadzoru Finansowego (BCBS, Basel Committee on Banking Supervision) okreœla ryzyko stopy procentowej jako niebezpieczeñstwo negatywnego wp³ywu zmian rynkowych stóp procentowych na sytuacjê finansow¹ banku [Jaworski, 2000, s. 323]. Nadzór finansowy w Polsce rozszerzy³ definicjê tego ryzyka o niebezpieczeñstwo negatywnego wp³ywu zmian rynkowych stóp procentowych na sytuacjê finansow¹ banku, aktualny i przysz³y wynik odsetkowy (WO) oraz jego kapita³ (tzn. wartoœæ ekonomiczn¹ kapita³u w³asnego WEK) [Rekomen- 1 Liquidity is a foregotten risk okreœlenie u yte przez A. Clarke a, doradcê prezesa Banku Anglii na seminarium Financial Stability: Specialist Topics, 30 marca 2007 r. [Ha³aj, 2008, s. 15].

3 420 Agnieszka K. Nowak dacja G, 2002, s. 4]. Pod pojêciem wartoœci ekonomicznej kapita³u (economic value of equity) rozumie siê ró nicê miêdzy wartoœci¹ bie ¹c¹ przep³ywów pieniê nych z aktywów a wartoœci¹ zobowi¹zañ odsetkowych, skorygowanych o pozycje pozabilansowe [Basel Committee, 2013]. Zarówno pozycje o sta³ym, jak i zmiennym oprocentowaniu, generuj¹ ryzyko stopy procentowej. W przypadku pozycji o sta³ym oprocentowaniu, ryzyko stopy procentowej wynika z niedopasowania terminów zapadalnoœci aktywów i wymagalnoœci pasywów, spowodowanej dokonywan¹ przez bank transformacj¹ terminów. Ró ny termin zmiany oprocentowania aktywów i pasywów mo e prowadziæ do zmiany poziomu mar y odsetkowej i wyniku odsetkowego (w procesie monitorowania tego ryzyka istot¹ jest ograniczenie negatywnych jego skutków, czyli spadku mar y odsetkowej i wyniku odsetkowego). Przyk³adowo, dzieje siê tak, je eli roœnie oprocentowanie pasywów, a nie ma mo liwoœci podniesienia oprocentowania aktywów. Natomiast ryzyko stopy procentowej pozycji o zmiennym oprocentowaniu wi¹ e siê z ró n¹ wra liwoœci¹ (elastycznoœci¹) dopasowywania siê ich oprocentowania do zmian rynkowych stóp procentowych, co mo e równie mieæ wp³yw na mar ê odsetkow¹ (wynik odsetkowy). Zgodnie z wy ej zaprezentowan¹ definicj¹ nadzorcz¹, metody pomiaru ryzyka stopy procentowej ksiêgi bankowej mo na wiêc podzieliæ na szacuj¹ce wp³yw zmiany stóp na: WO i WEK 2. Nale y mieæ jednak œwiadomoœæ, e w procesie zarz¹dzania tym ryzykiem nie ma mo liwoœci jednoczesnego ograniczenia ryzyka zmiany WO i WEK [Jackowicz, 1999, s. 15]. Celem polityki zarz¹dzania winno byæ wiêc utrzymanie zmiennoœci WO oraz WEK w granicach niezagra aj¹cych bezpieczeñstwu banku oraz zgodnych z przyjêtym apetytem na ryzyko. Odrêbnym aspektem monitorowania tego ryzyka jest ograniczenie wp³ywu poszczególnych jego komponentów zdefiniowanych przez nadzór finansowy, tzn. ryzyka niedopasowania terminów przeszacowania, bazowego, krzywej dochodowoœci oraz ryzyka opcji klienta 3. 2 W literaturze przedmiotu do podstawowych metod pomiaru ryzyka stopy procentowej w ksiêdze bankowej zalicza siê: w przypadku szacowania zmian WO lukê stopy procentowej (gap), w przypadku wp³ywu na WEK BPV (basis point value). O tym m.in. [Gostomski, 2009, s. 150]. 3 Opis poszczególnych komponentów m.in. w Za³¹czniku nr 2 [Rekomendacja G, 2002, s ].

4 Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej Uzupe³niaj¹cym elementem badania ryzyka stopy procentowej w ksiêdze bankowej s¹ testy warunków skrajnych (stress tests). Standardowy minimalny zakres tych testów, wymaganych przez nadzór bankowy, to badanie, jaki bêdzie mia³a wp³yw równoleg³a zmiana krzywej dochodowoœci o 200 p.b. na wynik odsetkowy banku oraz wartoœæ ekonomiczn¹ kapita³u w³asnego 4. W³aœciwe zarz¹dzanie ryzykiem stopy procentowej jest o tyle istotne, e nadzór oczekuje, e banki bêd¹ prowadzi³y œwiadom¹ politykê jego kontrolowania i ograniczania, polegaj¹c¹ na monitorowaniu, a w przypadku jego wzrostu powy ej akceptowanego apetytu uruchomi¹ mechanizmy jego zabezpieczania (np. za pomoc¹ instrumentów pochodnych) i/lub jego transferu do ksiêgi handlowej (za pomoc¹ transakcji wewnêtrznych) 5. W celu zabezpieczenia interesów przede wszystkim deponentów w banku, organ nadzoru stoi na stanowisku, e ekspozycja banku na ryzyko stopy procentowej w ksiêdze bankowej winna wynikaæ tylko z niedopasowania stosowanych przez bank zabezpieczeñ w ksiêdze bankowej oraz œwiadomie niezabezpieczonych pozycji otwartych, zgodnie z przyjêtym apetytem na to ryzyko. 2. Monitorowanie ryzyka stopy procentowej w ksiêdze bankowej w analizowanych bankach 2.1. BRE Bank S.A. BRE Bank S.A. ryzyko stopy procentowej w ksiêdze bankowej klasyfikuje do ryzyka rynkowego, co ma wp³yw na sposób jego postrzegania (definicja poni ej). Stosuje zasadê oddzielenia funkcji monitorowania ryzyka od funkcji decyzyjnej, okreœlaj¹cej apetyt na ryzyko. Ryzyko rynkowe, w tym ryzyko stopy procentowej ksiêgi bankowej, jest definiowane jako ryzyko niekorzystnej zmiany bie ¹cej wyceny pozycji odsetkowych w ksiêdze bankowej w wyniku zmian czynników rynkowych. Bank kalkuluje wp³yw zmian stóp na poziom tego ryzyka, niezale nie od zasad kalkulacji wyniku odsetkowego stosowanych w ra- 4 Zasady tworzenia standardowych testów warunków skrajnych, w podziale na pozycje wyra one w walutach z krajów G-10 oraz spoza krajów G-10, zosta³y okreœlone w [Rekomendacja G, 2002, s ]. 5 Transfer ryzyka stopy procentowej z ksiêgi bankowej do ksiêgi handlowej jest przeprowadzany w bankach najczêœciej za pomoc¹ metody odsetek rynkowych lub metody wewnêtrznych stóp transferowych (FTP, Funds Transfer Pricing) lub jej pochodnych. O tym m.in. [Iwanicz-Drozdowska, 2010, s ].

5 422 Agnieszka K. Nowak chunkowoœci bankowej. Pozycje odsetkowe ksiêgi bankowej s¹ szacowane za pomoc¹ wartoœci bie ¹cej netto (NPV, net present value). Miar¹ szacowania tego ryzyka jest wartoœæ zagro ona dochodu odsetkowego (EaR, earning at risk) 6. Bank identyfikuje i monitoruje tak e poszczególne komponenty tego ryzyka. Natomiast brak jest informacji na temat monitorowania WEK. W celu kontroli i ograniczenia tego ryzyka w BRE Bank S.A. zosta³y przyjête limity niedopasowania terminów przeszacowania pozycji odsetkowych dla poszczególnych walut. Ich kontrola odbywa siê w trybie dziennym Bank BPH S.A. W porównaniu z BRE Bankiem S.A. Bank BPH S.A. szerzej bada ryzyko stopy procentowej ksiêgi bankowej, poniewa ocenia wp³yw zmian stóp procentowych na WO i WEK (zgodnie z przyjêt¹ definicj¹ tego ryzyka). Jego kontrola jest przeprowadzana ³¹cznie dla portfeli bankowego i handlowego. Celami zarz¹dzania s¹: optymalizacja wyniku finansowego oraz zapewnienie p³ynnoœci. S¹ one realizowane poprzez identyfikacjê obszarów nara onych na ryzyko oraz kszta³towanie struktury bilansu i zobowi¹zañ pozabilansowych tak, aby poziom ekspozycji (apetyt) by³ akceptowalny przez Radê Nadzorcz¹ i Zarz¹d Banku. Oprócz podzia³u ryzyka stopy procentowej na komponenty dzieli siê je na ryzyko: w ci¹gu dnia operacyjnego (o charakterze spekulacyjnym) oraz na koniec dnia operacyjnego (o charterze strukturalnym, wynikaj¹ce z potrzeby zarz¹dzania ryzykiem p³ynnoœci b¹dÿ z otwierania pozycji z tytu³u oferowania klientom instrumentów finansowych). Ze wzglêdu na po³¹czenie monitorowania ryzyka stopy procentowej ksiêgi bankowej i ksiêgi handlowej do jego pomiaru wykorzystuje trzy metody: wartoœci zagro onej (VaR, value at risk), wartoœci punktu bazowego (BPV, basis point value) oraz zmiennoœci WO. Badanie tego ryzyka ma charakter statyczny i dynamiczny, poniewa stosuje siê metody replikacji i reinwestycji 7. 6 Wartoœæ EaR pozwala na pomiar zmian (spadku, wariant niekorzystny) wyniku odsetkowego, które wyst¹pi³oby pod wp³ywem zmian stóp rynkowych o 100 p.b. w okresie 12 miesiêcy, przy za³o eniu braku zmian w portfelu ksiêgi bankowej. 7 To znaczy wyznacza siê profil przeszacowania dla produktów bez okreœlonej daty przeszacowania oraz poziom przedp³at/opóÿnieñ dla kredytów z harmonogramem sp³at za pomoc¹ metod, które bazuj¹ na danych z przesz³oœci i obejmuj¹ analizy historycznego kszta³towania siê wolumenu, oprocentowania czy sp³at.

6 Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej Kontrola tego ryzyka jest zapewniona poprzez system limitów i wartoœci progowych okreœlonych dla BPV (w poszczególnych przedzia³ach czasowych oraz dla równoleg³ego przesuniêcia krzywych dochodowoœci). Pozwalaj¹ one na kontrolê wra liwoœci w ró nych p³aszczyznach, tzn.: dla ³¹cznej ekspozycji, dla ekspozycji w g³ównych walutach i w grupach walut oraz dla portfela bankowego i portfela handlowego. Istotnym uzupe³nieniem procesu monitorowania jest systematycznie przeprowadzana analiza scenariuszy warunków kryzysowych (zak³adaj¹cych: równoleg³e przesuniêcie krzywych dochodowoœci o 200 p.b. oraz scenariusze definiowane na podstawie historycznie zaobserwowanych zmian stóp procentowych) Bank Millennium S.A. W Banku Millennium S.A. (tak jak w BRE Banku S.A.) ryzyko stopy procentowej jest postrzegane jako element ryzyka rynkowego, przy czym ekspozycja na nie, w porównaniu z pozosta³ymi rodzajami ryzyka rynkowego, jest najwiêksza. Przez ryzyko rynkowe rozumie siê obecne i przysz³e oddzia³ywania na zyski lub kapita³ ze strony zmiany wartoœci posiadanego przez bank portfela w wyniku niekorzystnych zmian czynników rynkowych. Takie podejœcie ma wp³yw na stosowane narzêdzia jego pomiaru. Przy czym pomiar ka dego z ryzyk odbywa siê indywidualnie, a wyniki s¹ integrowane, bez uwzglêdnienia efektu dywersyfikacji (najgorszy scenariusz). Zarz¹dzanie ryzkiem rynkowym ma charakter scentralizowany. Podstawow¹ miar¹ ryzyka rynkowego jest VaR. Zmiennoœæ zwi¹zan¹ z pojedynczym czynnikiem ryzyka rynkowego oraz ³¹czn¹ (przy uwzglêdnieniu korelacji) estymuje siê za pomoc¹ metody EWMA (exponentally weighted moving average), wykorzystuj¹c dane historyczne z ostatniego roku oraz tzw. parametr starzenia siê informacji (na poziomie 0,94) 8. Proces testowania wstecznego (back-testing) jest dokonywany w trybie dziennym. Elementem wspomagaj¹cym jest system stóp transferowych (FTP). W celu ³agodzenia skutków ryzyka, wynikaj¹cego z posiadania portfeli kredytów o sta³ym oprocentowaniu (w tym: kredytów konsumpcyjnych i portfela leasingowego), wykorzystuje siê strategie zabezpieczaj¹ce. 8 Metoda ta przypisuje wiêksz¹ wagê zmianom warunków rynkowych, obserwowanych w ostatnim okresie, zapewniaj¹c wiêkszy wp³yw na oszacowan¹ VaR bie ¹cych warunków rynkowych.

7 424 Agnieszka K. Nowak Polegaj¹ one na przeprowadzeniu transakcji IRS, w³¹czonych do rachunkowoœci zabezpieczeñ oraz zbudowaniu portfela rachunków bie ¹cych oraz depozytów o sta³ym oprocentowaniu. Przeprowadzane s¹ tak e testy warunków skrajnych, obejmuj¹ce ró ne rodzaje scenariuszy 9. Ich wyniki prezentowane s¹ w wymiarze maksymalnego negatywnego wp³ywu. Pomiar i kontrola ryzyka jest przeprowadzana za pomoc¹ limitów dla VaR. Zgodnie z przyjêtymi zasadami, indykatywne limity dla wyników testów warunków skrajnych s¹ ustanowione na poziomie dwa razy wy szym od poziomu limitów dla normalnych warunków rynkowych. Limity, zgodnie z zaleceniami nadzoru finansowego, s¹ okresowo weryfikowane. Przekroczenia limitów s¹ udokumentowane, ³¹cznie z wyjaœnieniem przyczyn ich powstania oraz zaliczeniem do jednej z klas przekroczeñ (adekwatnoœæ modelu, niewystarczaj¹ca dok³adnoœæ modelu lub nieprzewidziane ruchy rynkowe), nastêpnie ratyfikowane na odpowiednim poziomie zarz¹dczym. Raportowanie odbywa siê w trybie dziennym i jest kierowane do wszystkich obszarów odpowiedzialnych za nadzorowanie tego ryzyka Bank Ochrony Œrodowiska S.A. W BOŒ S.A. wystêpuje oddzielenie procesu monitorowania ryzyka stopy procentowej w ksiêdze bankowej i w ksiêdze handlowej. Bank tak e wyodrêbnia poszczególne komponenty tego ryzyka. Ryzyko to jest rozumiane jako potencjalny negatywny wp³yw zmian stóp procentowych na prognozowany wynik finansowy, WEK oraz wartoœæ bie ¹c¹ d³u nych papierów wartoœciowych. Celem zarz¹dzania tym ryzykiem jest d¹ enie do stabilizacji i optymalizacji WO oraz mar y odsetkowej, przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnego wp³ywu zmian stop procentowych na WEK. Bank stosuje dwa narzêdzia: posiadany portfel inwestycyjny oraz transakcje pochodne przeprowadzane w ramach rachunkowoœci zabezpieczeñ. Celem budowanego w ksiêdze bankowej portfela inwestycyjnego jest zabezpieczenie WO, wypracowanego na kapita³ach w³asnych banku oraz stabilnej czêœci 9 Bank stosuje szeœæ scenariuszy: (1) równoleg³e przesuniêcia krzywych dochodowoœci, (2) bardziej stromy lub sp³aszczony przebieg krzywych dochodowoœci, (3) wahania zmiennoœci stóp procentowych, (4) wahania kursów wymiany, (5) wahania mar na swapach walutowych oraz walutowo-procentowych, (6) niekorzystne scenariusze historyczne. 10 Portfel inwestycyjny stanowi tak e zapas aktywów istotny w procesie zarz¹dzania p³ynnoœci¹ BOŒ S.A.

8 Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej niewra liwych na zmianê stopy procentowej osadów na rachunkach bie- ¹cych 10. Elementem wspieraj¹cym proces zarz¹dzania przedmiotowym ryzykiem jest system cen transferowych. Do pomiaru ryzyka BOŒ S.A. stosuje: (1) lukê stopy procentowej, (2) miarê BPV, (3) szacowanie istotnoœci oraz wyliczenie potencjalnego wp³ywu ryzyka opcji klienta na wynik finansowy, (4) oszacowanie potencjalnego wp³ywu zmiany stawek bazowych, wykorzystywanych przy konstrukcji oprocentowania produktów odsetkowych na wynik finansowy (ryzyko bazowe), (5) oszacowanie wp³ywu nierównoleg³ego przesuniêcia krzywej dochodowoœci na WEK (ryzyko krzywej dochodowoœci), (6) test warunków skrajnych (ocena wp³ywu skrajnego równoleg³ego przesuniêcia krzywej dochodowoœci o 500 p.b.). Kontrola polega na oszacowaniu stopnia wykorzystania limitów i wartoœci ostrzegawczych: wra liwoœci WO na zmianê stóp o 100 p.b oraz wra liwoœæ WEK na zmianê stóp o 200 p.b. i raportowaniu w trybie miesiêcznym. Tak jak Bank Millennium S.A. BOŒ S.A. stosuje strategie zabezpieczaj¹ce, wynikaj¹ce z emisji euroobligacji o sta³ym oprocentowaniu. Celem transakcji IRS jest zabezpieczenie zmiennoœci przep³ywów pieniê - nych dla portfela kredytów hipotecznych denominowanych w euro o zmiennym oprocentowaniu. Ryzyko stopy procentowej w ksiêdze bankowej jest uwzglêdniane w procesie szacowania kapita³u wewnêtrznego banku (o ile, wed³ug przyjêtych zasad, jest ono istotne) ING Bank Œl¹ski S.A. W ING Banku Œl¹skim S.A., tak jak w wiêkszoœci analizowanych tu banków, proces zarz¹dzania ryzykiem stopy procentowej ksiêgi bankowej jest wpisany w ryzyko rynkowe ³¹cznie ksiêgi bankowej i handlowej. Ryzyko rynkowe jest definiowane jako potencjalna strata, któr¹ bank mo e ponieœæ w zwi¹zku z niekorzystnymi zmianami cen i parametrów rynkowych oraz zachowañ klientów (np. wczeœniejsze sp³aty kredytów). Pomimo w³¹czenia ryzyka stopy ksiêgi bankowej do ryzyka rynkowego, w samej ju definicji wystêpuj¹ elementy oceny wp³ywu jego komponentów (ryzyko opcji klienta). Celem zarz¹dzania jest zapewnienie, e istnieje œwiadomoœæ ekspozycji banku na przedmiotowe ryzyko oraz e jest ono odpowiednio zarz¹dzane i mieœci siê w granicach limitów. Proces zarz¹dzania obejmuje:

9 426 Agnieszka K. Nowak identyfikacjê, pomiar, monitorowanie i raportowanie. Pracownicy mierz¹cy i kontroluj¹cy ryzyko posiadaj¹ w³aœciw¹ wiedzê i doœwiadczenie. Zapewniona jest niezale noœæ ich oceny poprzez wykluczenie ich zale noœci od departamentów generuj¹cych ryzyko. W procesie zarz¹dzania podkreœla siê rolê wiêkszoœciowego akcjonariusza banku ING Bank NV jako konsultanta. Zarz¹dzanie obejmuje tak e kontrolê poprawnoœci wyceny produktów i badanie, czy na skutek stosowanych zasad ksiêgowych, efekt zmian cen rynkowych na raportowany wynik finansowy jest inny ni w przypadku jego oddzia³ywania na wynik ekonomiczny. Stosowany system FTP pozwala na transfer ryzyka, dziêki czemu w ksiêgach bankowych nie pozostaje istotne ekonomiczne ryzyko rynkowe. Miarami stosowanym do monitorowania ryzyka rynkowego jest VaR, natomiast w ksiêgach bankowych EaR (wyliczana w horyzoncie 12 miesiêcy i stosowana do pozycji wycenianych z wykorzystaniem metody zamortyzowanego kosztu). Bank mierzy ryzyko opcji klienta (potencjalne straty, wynikaj¹ce z wczeœniejszego wycofywania depozytów i/lub wczeœniejszej sp³aty kredytów) oraz ryzyko bazowe (potencjalna strata, wynikaj¹ca ze stosowania niestandardowych mechanizmów cenowych), przy czym uznaje je za nieistotne. Otwarte pozycje ksiêgi bankowej s¹ ograniczane przez limity VaR. Zakoñczenie Analizowane tu banki, w swoich systemach zarz¹dzania, wyodrêbniaj¹, definiuj¹ i mityguj¹ ryzyko stopy procentowej w ksiêdze bankowej. Przy czym w ka dym z tych banków identyfikacja, cel zarz¹dzania oraz stosowane miary i narzêdzia s¹ odmienne. Wiêkszoœæ banków postrzega ryzyko stopy procentowej ksiêgi bankowej jako czêœæ ryzyka rynkowego (BRE Bank S.A., Milenium Bank S.A. oraz ING S.A.) Analizuj¹ je wiêc z punktu widzenia czynników je wywo- ³uj¹cych, niejako marginalizuj¹c: miejsce jego powstawania, d³u szy ni w ksiêdze handlowej okres jego oddzia³ywania oraz skutki. Dwa banki: Bank BPH S.A. oraz BOŒ S.A. wydzielaj¹ ryzyko stopy procentowej w ksiêdze bankowej. W definicjach uwzglêdniaj¹ niekorzystny wp³yw zmian stóp procentowych na WO oraz WEK. Cztery spoœród piêciu banków badaj¹ istotnoœæ komponentów tego ryzyka. Sposób definiowania

10 Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej i klasyfikacji ma wp³yw na stosowane narzêdzia jego pomiaru oraz czêstotliwoœæ monitorowania (o czym bêdzie mowa poni ej). Najwiêksz¹ ró norodnoœæ widaæ przy okreœlaniu celu zarz¹dzania. W BRE Banku S.A., zgodnie z regulacjami Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), uwypukla siê fakt rozdzia³u funkcji monitorowania od funkcji kontroli tego ryzyka. ING S.A. podkreœla, e celem jest uœwiadomienie faktu istnienia i wp³ywu tego ryzyka. Bank BPH S.A. oraz BOŒ S.A. k³ad¹ nacisk na optymalizacjê wyniku odsetkowego oraz utrzymanie jego poziomu w granicach przyjêtego apetytu na ryzyko. Stosowane narzêdzia s¹ skorelowane ze sposobem postrzegania ryzyka. Banki, które w³¹czaj¹ je w proces monitorowania ryzyka rynkowego, stosuj¹ narzêdzia do kontroli ryzyka rynkowego (Bank Millennium S.A. czy ING S.A. VaR). W pozosta³ych bankach s¹ stosowane: luka stopy procentowej, BPV czy EaR. Bank BPH S.A. w³¹cza dynamiczne elementy oceny (replikacje i reinwestycje), ING S.A. ocenia ró nice w wartoœci ksiêgowej i ekonomicznej oraz kontroluje wycenê produktów wra liwych na zmiany stóp. Zgodnie z rekomendacjami nadzoru finansowego, banki przeprowadzaj¹ równie stress testy. Jeden bank (BOŒ S.A.) informuje, e bada istotnoœæ tego ryzyka i tworzy kapita³ wewnêtrzny na pokrycie strat z jego tytu³u. Bank ING S.A. deklaruje posiadanie wykwalifikowanej kadry pracowniczej, posiadaj¹cej doœwiadczenie w badaniu tego ryzyka oraz wsparcie know how ze strony wiêkszoœciowego akcjonariusza. Oszacowana ekspozycja na ryzyko jest porównywana z akceptowanym przez radê nadzorcz¹ i zarz¹d banku apetytem na ryzyko za pomoc¹ limitów (dla BPV, zmiennoœci wyniku odsetkowego czy niedopasowania terminu przeszacowania walut). Informacje o ich poziomie, wraz z odpowiednimi komentarzami, s¹ raportowane do odpowiednich szczebli zarz¹dczych. Banki nie tylko kontroluj¹, ale tak e ograniczaj¹ poziom tego ryzyka, stosuj¹c strategie zabezpieczaj¹ce (Millennium Bank S.A. oraz BOŒ S.A.), polegaj¹ce na wprowadzeniu rachunkowoœci zabezpieczeñ i przeprowadzaniu transakcji IRS. Przeprowadzona analiza udowodni³a, e banki dzia³aj¹ce w Polsce maj¹ œwiadomoœæ zagro enia ryzykiem stopy procentowej w ksiêdze bankowej, choæ sposoby jego definiowania i monitorowania s¹ odmienne. W prezentowanych przez banki informacjach brak jest uniwersalnych na-

11 428 Agnieszka K. Nowak rzêdzi oceny poziomu tego ryzyka. Zdaniem autorki, finansowe miary nadzoru stosowane w ramach metodyki BION 12 mog³yby stanowiæ taki element porównawczy. Literatura 1. Basel Committee on Banking Supervision, The Prudential Supervision of Netting, Market Risk and Interest Rate Risk (1993), (consultative Proposal by the Basel Committee on Banking Supervision), Basel. 2. BRE Bank S.A. Sprawozdanie finansowe wed³ug MSSF za 2011 rok dostêp dnia Capiga M. (2010), Zarz¹dzanie bankiem, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 4. Gostomski E. (red.) (2009), Jestem nowy. Vademecum wiedzy o bankowoœci, Bankowy Oœrodek Doradztwa i Edukacji, Poznañ. 5. Ha³aj G. (2008), Przegl¹d metod badania p³ynnoœci banków, Bank i Kredyt, nr Iwanicz-Drozdowska M. (2010), Zarz¹dzanie finansowe bankiem, PWE, Warszawa. 7. Iwanicz-Drozdowska M. (red.) (2012), Zarz¹dzanie ryzykiem bankowym, Poltext, Warszawa. 8. Jackowicz K. (1999), Zarz¹dzanie ryzykiem stopy procentowej metoda duracji, PWN, Warszawa. 9. Jajuga K. (red.) (2009), Zarz¹dzanie ryzykiem, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 10. Jaworski W.L. (red.) (2000) Wspó³czesny bank, wyd. 2, Poltext, Warszawa. 11. Niedzió³ka P. (2002), Zarz¹dzanie ryzykiem stopy procentowej w banku, Difin, Warszawa. 12. Rekomendacja G dotycz¹c¹ zarz¹dzania rykiem stopy procentowej bankach. Tekst zaktualizowany (2002), NBP, KNB, GINB, Warszawa. 13. Roczne Jednostkowe Sprawozdanie Finansowe Banku BPH S.A. za 2011 rok, dostêp dnia BION (badanie i ocena nadzorcza) rozbudowany model punktowej oceny instytucji finansowych, stosowany przez nadzór finansowy. Por. [Uchwa³a..., 2012].

12 Analiza porównawcza mitygacji ryzyka stopy procentowej Roczne sprawozdanie finansowe Banku Millennium S.A. za okres 12 miesiêcy zakoñczony 31 grudnia 2011 roku, dostêp dnia Roczne sprawozdanie finansowe BOŒ S.A. za okres dwunastu miesiêcy zakoñczony dnia 31 grudnia 2011 roku wraz z raportem bieg³ego rewidenta, dostêp dnia Sprawozdanie z dzia³alnoœci ING Banku Œl¹skiego S.A. w 2011 roku, dostêp dnia Streszczenie Celem artyku³u jest próba odpowiedzi na pytanie, czy banki maj¹ œwiadomoœæ zagro enia ryzykiem stopy procentowej w ksiêdze bankowej poprzez porównanie zasad zarz¹dzania tym ryzykiem w bankach komercyjnych dzia- ³aj¹cych w Polsce. Analizê przeprowadzono w piêciu bankach, wybranych metod¹ eksperck¹. Do tej pory ryzyko stopy procentowej ksiêgi bankowej stanowi³o przyczynê k³opotów finansowych kas oszczêdnoœciowo-po yczkowych w Stanach Zjednoczonych w latach 80. XX w. Jednak przy istotnym niedopasowaniu terminów przeszacowania produktów odsetkowych mo e okazaæ siê ryzykiem zapomnianym, jak to mia³o miejsce w przypadku ryzyka p³ynnoœci przed globalnym kryzysem finansowym. Przeprowadzona analiza udowodni³a, e banki w Polsce maj¹ œwiadomoœæ zagro enia tym ryzykiem, choæ sposób jego definiowania i monitorowania jest odmienny oraz brak jest uniwersalnych narzêdzi oceny jego poziomu. S³owa kluczowe ryzyko stopy procentowej ksiêgi bankowej, wynik odsetkowy, wartoœæ ekonomiczna kapita³u w³asnego Comparative analysis of interest rate risk mitigation in selected banks in Poland (Summary) The aim of this survey is to examine whether the banks are aware of the interest rate risk of the banking book by comparing the principles of risk management in the banks operating in Poland. The analysis was carried out in 5 banks, selected by an expert. So far, the interest rate risk was the cause of the financial difficulties of S&L s in the U.S. in the 80s twentieth century, however, the major product-pricing mismatch of interest, may be forgotten risk, as it was in case of liquidity risk before the global financial crisis. The analysis has shown that banks

13 430 Agnieszka K. Nowak in Poland are aware of this risk, but the way of defining and monitoring it is different and there are no universal tools. Keywords the interest rate risk of the banking book, net interest income, the sensitivity of the economic value of equity

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty OGŁOSZENIE z dnia 13 listopada 2015 roku o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Allianz Polska S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TORUNIU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TORUNIU W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TORUNIU obowiązuje od 12 października 2015 roku ROZDZIAŁ I OPROCENTOWANIE PRODUKTÓW KREDYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH KREDYTY NA CELE MIESZKANIOWE ORAZ CELE ZWIĄZANE Z BUDOWNICTWEM

Bardziej szczegółowo

Część I. ORGANIZACJA I STRATEGIE DZIAŁALNOŚCI BANKÓW KOMERCYJNYCH

Część I. ORGANIZACJA I STRATEGIE DZIAŁALNOŚCI BANKÓW KOMERCYJNYCH Spis treści Część I. ORGANIZACJA I STRATEGIE DZIAŁALNOŚCI BANKÓW KOMERCYJNYCH Rozdział 1. Współczesna bankowość komercyjna 1.1. Pojęcie i cechy 1.2. Determinanty rozwoju współczesnych banków 1.3. Model

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/IV/14 z dnia 20 lutego 2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 9/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

5.4. Wycena instrumentów finansowych na dzieñ bilansowy

5.4. Wycena instrumentów finansowych na dzieñ bilansowy 5.4. Wycena instrumentów finansowych na dzieñ bilansowy Aktywa finansowe, w tym zaliczone do aktywów instrumenty pochodne, wycenia się nie później niż na koniec okresu sprawozdawczego, w wiarygodnie ustalonej

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ 1 DEFINICJA RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ Ryzyko stopy procentowej to niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku

Bardziej szczegółowo

Współczesna bankowość detaliczna

Współczesna bankowość detaliczna Tytuł: Współczesna bankowość detaliczna Autorzy: Anna Szelągowska (red.) Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2010 Opis: "Współczesna bankowość detaliczna" to jedno z najbardziej aktualnych na rynku opracowań

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ W INVISTA DOM MAKLERSKI S.A. STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2013 R.

INFORMACJA O ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ W INVISTA DOM MAKLERSKI S.A. STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2013 R. INFORMACJA O ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ W INVISTA DOM MAKLERSKI S.A. STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2013 R. Celem Sprawozdania Zarządu Invista Dom Maklerski S.A. (zw. dalej Spółką lub Invista DM SA) dotyczących

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIE I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJAŚNIENIE I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Numer sprawy DAT-2151-1/08 Jelenia Góra dnia 21.02.2008 r. wg rozdzielnika WYJAŚNIENIE I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Kolegium Karkonoskie w Jeleniej Górze przy ul. Lwóweckiej

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Oprocentowanie konta 0,10%

Oprocentowanie konta 0,10% KONTA Konto osobiste konta 0,10% Brak kwoty minimalnej. zmienne obowiązuje od 18.05.2015 r. Miesięczna kapitalizacja odsetek. Odsetki za niedozwolone saldo debetowe - 4-krotność stopy kredytu lombardowego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE INFORMACJI O WARUNKACH SPŁATY KREDYTÓW HIPOTECZNYCH WYRAŻONYCH W CHF (02.11.2015-06.11.2015)

ZESTAWIENIE INFORMACJI O WARUNKACH SPŁATY KREDYTÓW HIPOTECZNYCH WYRAŻONYCH W CHF (02.11.2015-06.11.2015) ZESTAWIE INFORMACJI O WARUNKACH SPŁATY KREDYTÓW HIPOTECZNYCH WYRAŻONYCH W CHF (02.11.2015-06.11.2015) Informacje prezentowane w zestawieniu dotyczą wyłącznie okresu 02.11.2015-06.11.2015. Nie obejmują

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r.

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. HLB M2 Audyt Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 41/27, 02-521 Warszawa, www.hlbm2.pl Kapitał zakładowy: 75 000 PLN, Sąd

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej.

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej. INDATA SOFTWARE S.A. Spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu, adres: ul. Strzegomska 138, 54-429 Wrocław, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000360487

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R.

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. Spis Treści I. List Prezesa Zarządu GO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna II.

Bardziej szczegółowo

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie.

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie. Warszawa, dnia 16 maja 2016 r. ANEKS NR 2 Z DNIA 9 MAJA 2016 ROKU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007 ORAZ 008 FUNDUSZU MEDYCZNY PUBLICZNY FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r.

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r. Załącznik nr 17/XXXVIII/11 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 22.12.2011r. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2012 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Tytuł testowy. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej. Getin Holding H1 2012. Warszawa, 30 sierpnia 2012 r.

Tytuł testowy. Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej. Getin Holding H1 2012. Warszawa, 30 sierpnia 2012 r. Tytuł testowy Wyniki finansowe Grupy Kapitałowej Getin Holding H1 2012 Warszawa, 30 sierpnia 2012 r. Grupa Getin Holding Podsumowanie najważniejszych wydarzeń Q2 2012 0,5 mld PLN zysku netto i finalizacja

Bardziej szczegółowo

IV Krakowska Konferencja Matematyki Finansowej

IV Krakowska Konferencja Matematyki Finansowej IV Krakowska Konferencja Matematyki Finansowej dr inż. Bartosz Krysta Członek Zarządu ds. Zarządzania Portfelem Enea Trading Sp. z o.o. Kraków, 18.04.2015 r. Agenda Wycena ryzyka - istota Zniżkowy trend

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

1. Przychody ze sprzedaży (przychody operacyjne) 23.235,00. 2. Zmienne koszty operacyjne 18.752,50. 3. Marża operacyjna 4.482,50

1. Przychody ze sprzedaży (przychody operacyjne) 23.235,00. 2. Zmienne koszty operacyjne 18.752,50. 3. Marża operacyjna 4.482,50 FIRMA A Rachunek zysków i strat w tys. zł za rok obrachunkowy kończący się 31.12.2000 r. (wersja uproszczona) Wyszczególnienie 1. Przychody ze sprzedaży (przychody operacyjne) 23.235,00 2. Zmienne koszty

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Nr 9/XL/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 23.12.2014r Uchwała Nr 13/IX/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 30.12.2014r Polityka zmiennych składników

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE

REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE 1 REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE 1. PRZEPISY OGÓLNE 1. Bank Zachodni WBK SA, zwany dalej Bankiem, udziela kredyty MŚP-online, tj. z wykorzystaniem strony internetowej,

Bardziej szczegółowo

Lokum Deweloper S.A. Warszawa, 16 marca 2016 r.

Lokum Deweloper S.A. Warszawa, 16 marca 2016 r. Lokum Deweloper S.A. Warszawa, 16 marca 2016 r. 1 Model biznesowy dobór projektów pod kątem ich rentowności i możliwości wzmacniania marki w segmencie mieszkań o podwyższonym standardzie pozyskiwanie terenów

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 )

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 ) Załącznik do uchwały zarządu nr 204 /2015 z dnia 30.12.2015 r. wchodzi w życie z dniem 01.01.2016. r. Tabela kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010.

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. 1. Informacja dotycząca kadencji Rady Nadzorczej w roku 2010, skład osobowy Rady, pełnione funkcje w Radzie,

Bardziej szczegółowo

Modernizacja siedziby Stowarzyszenia 43 232,05 Rezerwy 16 738,66 II

Modernizacja siedziby Stowarzyszenia 43 232,05 Rezerwy 16 738,66 II DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA 1) szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierający stan tych aktywów

Bardziej szczegółowo

NADZÓR I REGULACJE BANKOWE. Finanse 110630-1165

NADZÓR I REGULACJE BANKOWE. Finanse 110630-1165 NADZÓR I REGULACJE BANKOWE Plan wykładu Obszary regulacji bankowych Komitet Bazylejski Regulacje UE Regulacje bankowości amerykańskiej Wyzwania dla regulacji bankowych Obszary regulacji bankowych Regulacja

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Sebastian Buczek, Prezes Zarządu Quercus TFI S.A. Warszawa, 26 lutego 2015 r. 2 Historia 21 VIII 2007 założenie Quercus

Bardziej szczegółowo

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia:

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia: Załącznik nr Raportu bieżącego nr 78/2014 z 10.10.2014 r. UCHWAŁA NR /X/2014 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia WIKANA Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej: Spółka ) z dnia 31 października 2014

Bardziej szczegółowo

Wspó³zale noœci wystêpuj¹ce w zarz¹dzaniu ryzykiem finansowym w przedsiêbiorstwie Wspó³zale noœci wystêpuj¹ce w zarz¹dzaniu ryzykiem finansowym...

Wspó³zale noœci wystêpuj¹ce w zarz¹dzaniu ryzykiem finansowym w przedsiêbiorstwie Wspó³zale noœci wystêpuj¹ce w zarz¹dzaniu ryzykiem finansowym... Andrzej Szopa * Andrzej Szopa Wspó³zale noœci wystêpuj¹ce w zarz¹dzaniu ryzykiem finansowym w przedsiêbiorstwie Wspó³zale noœci wystêpuj¹ce w zarz¹dzaniu ryzykiem finansowym... Wstêp Ryzyko finansowe jest

Bardziej szczegółowo

Plan kont wykaz kont oraz zasady ewidencji

Plan kont wykaz kont oraz zasady ewidencji ZA CZNK NR 2 Plan wykaz oraz zasady ewidencji Ewa Waliñska, Agnieszka Czajor SPS TREŒC 1. Przyk³adowy plan wykaz syntetycznych i analitycznych... 2301 A. Konta zespo³u 0 Aktywa trwa³e... 2302 a. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych

Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych (obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.) 1/6 Rozdział I. Oprocentowanie Rachunku Oszczędnościowo-Rozliczeniowego RACHUNEK OSZCZĘDNOŚCIOWO- ROZLICZENIOWY

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 05/06 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji.

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Na rynku odmienia się słowo kryzys przez wszystkie przypadki. Zapewne z tego względu banki, przynajmniej

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA według krajowych i międzynarodowych standardów.

SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA według krajowych i międzynarodowych standardów. SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA według krajowych i międzynarodowych standardów. Autorzy: Irena Olchowicz, Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Bardziej szczegółowo

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji AGENDA 1. Uwarunkowania formalno-prawne 2. Czynności kontrolne w spółdzielczych

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK Akcje Akcje są papierem wartościowym reprezentującym odpowiedni

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T.

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. 1 1 Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. Skrzypek MODEL NAJLEPSZYCH PRAKTYK SYMULACJE KOMPUTEROWE Kraków 2011 Zaproszenie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii

Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii Ewa Dziawgo * Ewa Dziawgo Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii Wstêp Rosn¹ca zmiennoœæ warunków

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I

20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I 20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I 2 w Prospekcie 1. w Prospekcie ze strony Emitenta Pierwszy Polsko-Amerykaƒski Bank S.A. ul. Kordylewskiego 11 31-547 Kraków telefon: (0-12) 618-33-33 telefax:

Bardziej szczegółowo

Wysłać bez pisma przewodniego. Stan na PASYWA. roku

Wysłać bez pisma przewodniego. Stan na PASYWA. roku Wzór nr 1. Bilans z wykonania budŝetu jednostki samorządu terytorialnego Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej.. Numer identyfikacyjny REGON BILANS z wykonania budŝetu jednostki samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy Spis treści Przedmowa O Autorach Wstęp Część I. Finanse i system finansowy Rozdział 1. Co to są finanse? 1.1. Definicja pojęcia finanse 1.2. Dlaczego należy studiować finanse? 1.3. Decyzje finansowe gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Niezależnego Domu Maklerskiego S.A. w zakresie upowszechniania informacji związanych z adekwatnością kapitałową

Polityka informacyjna Niezależnego Domu Maklerskiego S.A. w zakresie upowszechniania informacji związanych z adekwatnością kapitałową Polityka informacyjna Niezależnego Domu Maklerskiego S.A. w zakresie upowszechniania informacji związanych z adekwatnością kapitałową Warszawa, 10 czerwca 2016 r. Niniejsza Polityka określa zasady i zakres

Bardziej szczegółowo

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego Polecenie 1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest podmiotem w pełni bezosobowym. Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność Polecenie 3.W WZA osobą najważniejszą

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 1 do Prospektu emisyjnego EFH Żurawie Wieżowe S.A.

Aneks nr 1 do Prospektu emisyjnego EFH Żurawie Wieżowe S.A. ANEKS NR 1 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO EFH ŻURAWIE WIEŻOWE SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE sporządzonego w związku z ofertą publiczną nie więcej niż 2.407.500 Akcji zwykłych na okaziciela Serii E oraz

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Ryzyko bankowe Ryzyko płynności Rola bilansu i cash flow; Metoda luki: Aktywa określonego rodzaju (AOR), Pasywa określonego

Bardziej szczegółowo

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości?

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Obowiązki sprawozdawcze według ustawy o rachunkowości i MSR 41 Przepisy ustawy o rachunkowości w zakresie

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

Bank Zachodni WBK S.A. SAB-RS 2004 w tys. zł

Bank Zachodni WBK S.A. SAB-RS 2004 w tys. zł Bank Zachodni WBK S.A. SAB-RS 2004 w tys. zł Działalność operacyjną Grupy BZ WBK S.A. podzielono na cztery segmenty branżowe:,, oraz Leasingowych. obejmuje transakcje walutowe, międzybankowe, instrumentami

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW WEWNÊTRZNYCH Wprowadzenie (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê

Bardziej szczegółowo

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu Opis szkolenia Dane o szkoleniu Kod szkolenia: 512214 Temat: Rachunkowość od podstaw do samodzielnego księgowego - kurs weekendowy 25 Kwiecień - 4 Lipiec Wrocław, BDO Wrocław, Kod szkolenia: 512214 Koszt

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

CZENIA SPÓŁEK NARODOWY FUNDUSZ INWESTYCYJNY PROGRESS SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIB

CZENIA SPÓŁEK NARODOWY FUNDUSZ INWESTYCYJNY PROGRESS SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIB PLAN POŁĄCZENIA SPÓŁEK NARODOWY FUNDUSZ INWESTYCYJNY PROGRESS SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE ( SPÓŁKA PRZEJMUJĄCA ) - KRS NR 0000019468 ORAZ EQUITY SERVICE POLAND SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 44/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Radomiu z dnia 27.04.2015 r. Aneks nr 1 Uchwała Nr 71/2015 z dn. 29.05.2015 r. Aneks nr 2 Uchwała Nr 115/2015 z dn. 308.2015

Bardziej szczegółowo

Spis treœci CZÊŒÆ PIERWSZA. PRAWNE I EKONOMICZNE OTOCZENIE FIRMY. Księgarnia PWN: Teresa Cebrowska - Rachunkowość finansowa i podatkowa

Spis treœci CZÊŒÆ PIERWSZA. PRAWNE I EKONOMICZNE OTOCZENIE FIRMY. Księgarnia PWN: Teresa Cebrowska - Rachunkowość finansowa i podatkowa Księgarnia PWN: Teresa Cebrowska - Rachunkowość finansowa i podatkowa Spis treœci Wstêp do wydania II zmienionego i rozszerzonego............... 13 Wykaz aktów prawnych i zastosowanych skrótów................

Bardziej szczegółowo

43. Programy motywacyjne oparte na akcjach

43. Programy motywacyjne oparte na akcjach 43. Programy motywacyjne oparte na akcjach Program motywacyjny dla Członków Zarządu Banku z 2008 roku W dniu 14 marca 2008 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie BRE Banku, podejmując stosowną uchwałę, wyraziło

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo