Rynek surowców energetycznych w Rosji cz. II: ropa naftowa i gaz ziemny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek surowców energetycznych w Rosji cz. II: ropa naftowa i gaz ziemny"

Transkrypt

1 32 UKD: 620.9: ( ):339.13: : ( ): ( ) Rynek surowców energetycznych w Rosji cz. II: ropa naftowa i gaz ziemny Dr inż. Katarzyna Stala-Szlugaj* ) Dr inż. Urszula Lorenz* ) Treść: W artykule przedstawiono podstawowe informacje dotyczące górnictwa naftowego i gazowego w Rosji, podając wiele danych liczbowych o zasobach, produkcji i eksporcie ropy i gazu. Scharakteryzowano głównych producentów tych surowców. Omówiono uwarunkowania logistyczne, szczególnie skupiając się na systemach gazociągów i rurociągów. Przedstawiono również ceny rosyjskiej ropy i gazu na tle cen występujących na europejskim rynku tych surowców. Słowa kluczowe: ropa naftowa, gaz ziemny, produkcja, eksport, transport, ceny, Rosja 1. Wprowadzenie Rosja posiada obfite zasoby paliw kopalnych: pod względem zasobów gazu ziemnego zajmuje pierwsze miejsce w świecie, drugie pod względem zasobów węgla, zaś posiadane zasoby ropy naftowej plasują Rosję na siódmej pozycji [6]. Ropa i gaz dostarczają do budżetu Rosji około 60 % dochodów z eksportu, stąd paliwa te są traktowane jako strategiczne eksportowe surowce energetyczne. Światowy kryzys gospodarczy spowodował, że zmniejszeniu uległ eksport rosyjskiego gazu. Bilans wpływów z eksportu surowców energetycznych poprawił się dzięki intensyfikacji eksportu ropy oraz węgla. Zdaniem analityków IEA popyt na ropę naftową będzie rósł aż do 2020 roku, po którym może nastąpić załamanie i spadek zapotrzebowania [4]. Według szacunków spółki Rosneft do 2020 roku roczny przyrost zapotrzebowania na ropę naftową w świecie wyniesie nie mniej niż 1 mln baryłek na dobę, zaś ceny ropy naftowej będą kształtować się na poziomie rzędu dolarów za baryłkę. Dla Rosji gaz ziemny jest także podstawowym paliwem wykorzystywanym w energetyce cieplnej, która w prawie 2/3 *) Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi PAN, Kraków. Artykuł opiniował mgr inż. Jerzy Malara. oparta jest na tym paliwie (72 % udziału), w 25 % na węglu, zaś w 2 % na mazucie [12]. 2. Zasoby oraz wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego w Rosji W światowej strukturze udokumentowanych zasobów ropy naftowej [6], na koniec 2009 roku Rosja zajmowała siódme miejsce (z udziałem 5,6 %), posiadając 10,2 mld t tego surowca. Natomiast w przypadku gazu ziemnego, w Rosji znajduje się najwięcej, bo 23,7 % światowych zasobów tego paliwa, czyli 44,4 mld m 3. W 2009 roku Rosja wyprodukowała około 494 mld t ropy naftowej, zajmując tym samym drugie po Arabii Saudyjskiej miejsce w świecie (12,9 % światowej produkcji) [6]. Podobne wielkości podają statystyki rosyjskie [11]. Nieco większe rozbieżności występują w przypadku gazu ziemnego: BP szacuje wydobycie w 2009 r. na poziomie 527,5 mld m 3 (17,6 % światowej produkcji i drugie miejsce w świecie po Stanach Zjednoczonych). Jeszcze w 2008 roku Rosja była największym producentem gazu (601,7 mld m 3, z udziałem 19,6 % w produkcji światowej). Według danych rosyjskich natomiast produkcja gazu była o ponad 10 % wyższa: w 2008 roku wyniosła 664 mld m 3, a w mld m 3.

2 Nr 11 PRZEGLĄD GÓRNICZY 33 Na rysunku 1 zilustrowano wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego według oficjalnych statystyk rosyjskich [11]. Na wykresie widoczny jest wyraźny spadek wydobycia gazu, do którego przyczynił się światowy kryzys gospodarczy i zmniejszenie zapotrzebowania ze strony większości importerów tego surowca. W 2008 roku zmniejszyła się też po raz pierwszy od 10 lat produkcja ropy naftowej. Ten spadek był jednak niewielki i już w 2009 roku produkcja osiągnęła rekordowo wysoki poziom. W przypadku gazu ziemnego natomiast w ostatnim roku spadek produkcji był wyraźny (około 12%). Jedną z najważniejszych prowincji naftowych, w których występują olbrzymie zasoby złóż ropy naftowej jest obszar Zachodniej Syberii. Z Zachodniosyberyjskiego Zagłębia Naftowego pochodzi prawie 2/3 krajowego wydobycia. Jednym z przykładów złóż cechujących się obfitymi zasobami ropy i gazu może być złoże Liantarskoje, położone w Chanty- -Mansyjskim Okręgu Autonomicznym. Tamtejsze zasoby ropy naftowej szacowane są na 2 mld t, zaś gazu ziemnego na 250 mld m 3. Liantorskoje eksploatowane jest przez spółkę Surgutneftegaz [9, 22]. Kolejnym ważnym rejonem jest Wołżańsko-Uralskie Zagłębie Naftowe, zwane drugim Baku. Przykładem obfitych złóż ropy naftowej w tym zagłębiu może być odkryte w 1948 roku złoże Romaszkinskoje, którego udokumentowane zasoby [9] szacowane są na 2,3 2,7 mld t ropy, zaś koncesję na eksploatację posiada spółka Tatneft [18]. Ponadto pola naftowe znajdują się również w Timańsko- -Peczorskim Zagłębiu Naftowym (np. złoże Niżneczutinskoje o zasobach wydobywalnych ropy wynoszących 100 mln t w kat. C1+C2), na półwyspie Jamał (np. złoże ropy Ety- -Purowskoje eksploatowane przez Gazprom-Neft o zasobach ropy lekkiej wynoszących 20 mln t w kat. A,B,C1 oraz 20 mln t w kat. C2), w rejonie Morza Kaspijskiego (północna część) oraz na północnym Kaukazie [9]. Należy również wspomnieć o Sachalinie, gdzie na szelfie kontynentalnym Morza Ochockiego i Japońskiego oraz Cieśniny Tatarskiej odkryto 9 olbrzymich złóż ropy i gazu. Udokumentowane zasoby tych złóż szacowane są na 1,19 trylionów m 3 gazu, 394,4 mln t ropy i 88,5 mln t kondensatu gazowego [9]. Koncesję na eksploatację posiada spółka Sachalin-Szelf-Serwis [21]. Najważniejsze złoża gazu ziemnego położone są w Jamało-Nienieckim Okręgu Autonomicznym (np. odkryte w 1965 roku złoże Zapolarnoje o zasobach gazu wynoszących 3,3 tryliona m 3 [9]). Koncesja na jego eksploatację znajduje się w rękach Gazpromu [12]). Obfite złoża gazu występują również na Syberii (część północno-zachodnia, w której znajdują się największe złoża tego paliwa oraz część zachodnia w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym), a także na Uralu, północnym Kaukazie, rejonie Powołża oraz na Morzu Karskim (np. odkryte w 1992 roku złoże Leningradskoje o zasobach szacowanych na 3 tryliony m 3 gazu ziemnego) i Morzu Barentsa (złoże Sztokmanowskoje (Sztokman), które według danych dysponującego koncesją na eksploatację Gazpromu [12] posiada 3,8 trylionów m 3 zasobów gazu ziemnego (w kat.c1) oraz 53,3 mln ton kondensatu gazowego). 3. Główne spółki wydobywcze ropy naftowej i gazu ziemnego Rysunek 2 przedstawia strukturę wydobywczą koncernów eksploatujących ropę naftową w latach 2008 i Wykres sporządzono na podstawie oficjalnych danych spółek. W celu ujednolicenia informacji wszystkie dane podano w przeliczeniu na mln ton. Rys. 1. Wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego w Rosji, lata Źródło: opracowano na podst. danych Rosyjskiej Służby Statystycznej [11] Rys. 2. Wydobycie ropy naftowej w Rosji wg spółek w latach Źródło: opracowanie własne na podst. danych spółek: [12, 14, 15, 16, 19, 22] Z przedstawionego zestawienia wynika, że głównymi spółkami eksploatującymi ropę naftową w Rosji są: Rosneft (z 22 % udziałem), Łukoil (18 %) i TNK-BP (14 %) Rosneft Spółka Rosneft powstała w wyniku prywatyzacji wielkiego przemysłu naftowego po rozpadzie Związku Radzieckiego. Głównym udziałowcem spółki jest skarb państwa, posiadający 75 % udziałów, zaś pozostałe 15 % znajduje się w rękach akcjonariatu rozproszonego [17]. Ropa naftowa eksploatowana jest z pól naftowych znajdujących się w: Zachodniej Syberii (73 % udziału w wydobyciu), centralnej Rosji (12 %), Zagłębiu Timańsko-Peczorskim (5 %), Wschodniej Syberii (4 %) oraz Południowej Rosji

3 34 i Dalekim Wschodzie (po 3 %). Produkcja gazu pochodzi głównie z Zachodniej Syberii (56 %) i Południowej Rosji (30%) oraz w mniejszym stopniu z szybów położonych na Dalekim Wschodzie (7 %), a także w centralnej Rosji, Zagłębiu Timańsko-Peczorskim i Wschodniej Syberii (w sumie: 7 %) [17]. Rosneft uczestniczy w projektach poszukiwawczych na szelfie Sachalina oraz w Kazachstanie i Algierii [16]. Eksportuje swe surowce przez terminale w portach: Tuapse (M. Czarne), Archangielsk (M. Białe) oraz w portach dalekowschodnich (nad M. Japońskim): De-Kastri i Nachodka. Według statystyk za 2009 rok [17], Rosneft wydobył 106,1 mln t ropy i 12,7 mld m 3 gazu z 395 złóż. Średnia dzienna wydajność szybu naftowego wynosiła 114 bbl/d, zaś nowych szybów naftowych 652 baryłki. Długość wykonanych wierceń eksploatacyjnych wyniosła tys. m. Szacowana wystarczalność zasobów (zasoby/produkcja) wynosi 26 lat. Wyeksportowano 412 mln baryłek (53,3 mln t) ropy naftowej, z tego do odbiorców europejskich 304 mln bbl (4,2 mln t), krajów Azji-Pacyfiku 77 bbl (10,5 mln t), zaś krajów WNP 31 mln bbl (4,2 mln t). Na krajowy rynek sprzedano 0,68 mln ton ropy naftowej Łukoil Łukoil drugie pod względem wielkości przedsiębiorstwo naftowe w Rosji zajmuje się zarówno poszukiwaniami oraz wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego, jak i produkcją, przetwórstwem oraz sprzedażą tych surowców. Większa część pól naftowych położona jest w Rosji (głównie w Zachodniej Syberii), lecz spółka prowadzi także poszukiwania i eksploatuje złoża ropy i gazu w Kazachstanie, Egipcie, Azerbejdżanie, Uzbekistanie, Arabii Saudyjskiej, Kolumbii, Wenezueli, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Ghanie i Iraku [14]. W 2009 roku [14] spółka wydobyła 97,6 mln ton ropy naftowej i 14,9 mld m 3 gazu ziemnego (z tego: 10,7 mld m 3 w Rosji i 4,7 mld m 3 za granicą). Dzienne wydobycie ropy naftowej wynosiło prawie 2 mln baryłek. W sumie wyeksportowano 42 mln ton ropy naftowej (844 tys. baryłek na dzień). Główny eksport odbywał się przez terminal w porcie Varandej (M. Barentsa) TNK-BP Spółka TNK-BP powstała w 2003 roku w wyniku połączenia naftowych i gazowych aktywów spółki BP w Rosji oraz konsorcjum Alfa, Access/Renova (AAR). TNK-BP zajmuje się wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego, ich przeróbką oraz sprzedażą w Rosji i na Ukrainie. Główne centra wydobywcze znajdują się w Zachodniej Syberii (w Okręgach Autonomicznych: Chanty-Mansyjskim i Jamało-Nienieckim, Obwodzie Tiumeńskim), Wschodniej Syberii (Obwód Irkucki) oraz Wołżańsko-Uralskim Zagłębiu Naftowym [19]. Według danych spółki [19] w 2009 roku wydobyto 71,0 mln t ropy naftowej oraz 12,4 mld m 3 gazu ziemnego. Dzienne wydobycie ropy naftowej wynosiło 1,7 mln baryłek, zaś gazu około 34 tys. m 3 /d. W podobnym układzie, jak dla ropy naftowej, na rysunku 3 przedstawiono strukturę wydobycia gazu ziemnego przez najważniejsze spółki rosyjskie. Czołowym potentatem gazowym jest spółka Gazprom, której udziały w ogólnym wydobyciu gazu w Rosji w 2009 roku wyniosły 79 %. Na drugim miejscu plasuje się spółka Novatek (z 6 % udziałem) Gazprom Kontrolowana przez państwo spółka Gazprom zajmuje się poszukiwaniami, eksploatacją, transportem i przeróbką gazu ziemnego i ropy naftowej. Spółka ta jest głównym dostawcą gazu na rynek rosyjski. Na dzień 31 grudnia 2008 roku spółka posiadała następujące zasoby: 33,1 trylionów m 3 gazu (w kat. A+B+C1), 1,3 mld t kondensatu oraz 1,6 mld t ropy naftowej. Wydobyto 550 mld m 3 gazu oraz 32 mln t ropy [12]. Według statystyk za 2009 rok [13] eksploatacja była prowadzona w 121 złożach. Spółka wydobyła 549,7 mld m 3 gazu i 31,6 mln t ropy. W sumie spółka posiadała 7310 gazowych oraz 6158 naftowych szybów wydobywczych. Długość wykonanych wierceń poszukiwawczych wyniosła 163,7 tys. metrów. Głównymi odbiorcami wyprodukowanego gazu była energetyka (31 % produkcji) i gospodarstwa domowe (19 %), a także ciepłownie przemysłowe i komunalne (14 %), przemysł: agrochemiczny (7 %), metalurgiczny (7 %) i cementowy (2 %), inne (20 %). W sumie w roku 2008 Gazprom dostarczył na krajowy rynek 287 mld m 3 gazu. Gazprom jest również podstawowych dostawcą gazu na rynek europejski. Głównymi odbiorcami tego paliwa są [12]: Niemcy (21 %), Turcja (13 %), Włochy (12 %), Wlk. Brytania (11 %), a także m.in. Francja, Węgry, Czechy, Polska (4,3 %) i Holandia Novatek Powstała w 1994 roku spółka Novatek [15] zajmuje się poszukiwaniami oraz wydobyciem i przeróbką gazu ziemnego i ciekłych węglowodorów. Główne złoża gazu a) b) Rys. 3. Wydobycie gazu ziemnego w Rosji wg spółek a) w mld m 3, b) struktura, w % Źródło: opracowanie własne na podst. danych spółek [12, 14, 15, 16, 19, 22]

4 Nr 11 PRZEGLĄD GÓRNICZY 35 Jurcharowskoje, Wostoczno-Tarskosalinskoje i Chanczejskoje położone są w obrębie Jamało-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego, z których w 2009 roku pochodziło 99 % wydobycia spółki. Sumaryczne zasoby tych złóż stanowią 2/3 całkowitych zasobów spółki wykazywanych na koniec roku. Ponadto wspomniane złoża położone są w bliskim sąsiedztwie gazociągu, którego właścicielem oraz operatorem jest spółka Gazprom. Według danych spółki [15], na dzień zasoby gazu ziemnego określano na poziomie 443,6 mld m 3. W sumie w 2009 roku wydobyto 32,8 mld m 3 gazu ziemnego, zaś głównym odbiorcą gazu ziemnego była energetyka (31 %), a także przemysł (26 %) oraz regionalni dystrybutorzy (23 %) i tzw. traderzy (19 %). 4. Zużycie oraz eksport ropy naftowej i gazu ziemnego w Rosji Przytoczone wyżej dane potwierdzają czołowe miejsce Rosji wśród eksporterów zarówno ropy naftowej, jak i gazu ziemnego. Przez wiele lat w eksporcie ropy dominowała Arabia Saudyjska [8]. Tymczasem z nowszych danych IEA wynika, że w II kwartale 2009 roku Rosja wyprzedziła Arabię Saudyjską pod względem eksportu ropy na świecie i tym samym powróciła na miejsce lidera po raz pierwszy od upadku Związku Radzieckiego [26]. Najprawdopodobniej przyczyniły się do tego ograniczenia w wydobyciu ropy naftowej wprowadzone pod koniec 2008 roku przez kartel OPEC. Ograniczenia te miały w tamtym czasie powstrzymać spadek cen ropy na światowych rynkach. Ropa naftowa i gaz ziemny są dla Rosji ważnymi surowcami eksportowymi. Na eksport przeznaczona jest ponad połowa (średnio 53 %) produkcji rosyjskiej ropy oraz prawie 1/3 produkcji gazu ziemnego (31 %). Średni roczny eksport ropy naftowej w latach wynosił 251 mln t (rys. 4a), zaś gazu ziemnego 194 mld m 3 (rys. 4b). Ze statystyk rosyjskich służb celnych [10] wynika, że średnio rocznie ponad 30 % wpływów do budżetu państwa zasilane jest dochodami z eksportu ropy naftowej i prawie 13 % z eksportu gazu ziemnego (rys. 4). Na rys. 5 można zaobserwować, jak wyraźny wpływ na przychody z eksportu miały wysokie ceny surowców w 2008 roku. Na skutek światowego kryzysu gospodarczego ceny surowców spadły, a w konsekwencji wpływy do budżetu Rosji w 2009 roku zmniejszyły się do poziomu z 2006 roku. 5. Logistyka transportowa rurociągi, transport kolejowy Podstawowym środkiem transportu ropy naftowej i gazu ziemnego na świecie są rurociągi. Za ich pomocą przesyła się te surowce z regionów wydobycia do regionów użytkowania lub miejsc dalszych przeładunków (na statki, bądź cysterny). Podobnie jest i w Rosji, gdzie geograficzne usytuowanie złóż ropy i gazu, rozległość kraju oraz uwarunkowania klimatyczne a) b) Rys. 4. Eksport oraz sprzedaż na rynek wewnętrzny ropy naftowej (a) i gazu ziemnego (b) w Rosji, lata Źródło: opracowano na podst. danych Rosyjskiej Służby Statystycznej [11] a) b) Rys. 5. Przychody z eksportu surowców energetycznych z Rosji, lata a) mld USD, b) % Źródło: opracowano na podst. danych Rosyjskiej Służby Celnej [10]

5 36 powodują, że najbardziej optymalnymi środkami transportu tych surowców jest system rurociągów oraz transport kolejowy. Wśród głównych rosyjskich ropociągów należy wymienić m.in. [9, 3, 2, 12, 18]: Przyjaźń (Drużba), Baku- -Noworosyjsk, BTS (i BTS-2), WSTO, a wśród gazociągów: Jamał-Europa, Gołuboj Potok (Blue Stream), Sewernyj Potok (Nord Stream), Jużnyj Potok (South Stream), Grazowiec- -Wyborg, Prikaspijskij, Urengoj-Pomary-Użgorod, Sachalin- -Chabarowsk-Władywostok. W tablicy 1 zebrano informacje o wybranych systemach ropo- i gazociągów, wyszczególniając pochodzenie surowca pod względem basenów złożowych oraz kierunki odbioru, a także podstawowe dane techniczne (długość systemu przesyłowego, średnice i przepustowość rurociągów, rok budowy). Z punktu widzenia naszego kraju istotny jest zbudowany w latach 60. minionego wieku rurociąg Przyjaźń (Drużba). Miał on za zadanie dostarczać rosyjską ropę do demokratycznych państw z bloku wschodniego. Początek tego rurociągu znajduje się w miejscowości Almetiewska i następnie biegnie przez Samarę, Briansk do Mozyria, gdzie rozgałęzia się na dwie nitki: północną (przechodzącą przez terytorium Białorusi, Polski, Niemiec, Łotwy i Litwy) oraz południową (biegnącą przez Ukrainę, Słowację, Czechy i Węgry). W sumie długość tego rurociągu wynosi 8,9 tys. km (z czego w Rosji 3,9 tys. km), zaś rocznie eksportuje się około 67 mln t ropy naftowej. Eksploatowany jest przez kompanię Transnieft [1, 9, 20]. Przez wiele lat rurociąg Drużba odgrywał zasadniczą rolę w przesyle rosyjskiej ropy do odbiorców zagranicznych. W ostatnich latach jednak jego znaczenie zmniejszyło się: z około 40 % udziału w eksporcie w 2002 roku do 28% w 2007 roku [1]. Złożyło się na to kilka przyczyn, jak: rozbudowa systemów ropociągowych prowadzących do bałtyckiego portu w Primorsku oraz portów położonych nad Morzem Czarnym, a także ograniczenia transportu ropy przez niektóre odcinki i do niektórych odbiorców końcowych (np. do rafinerii w Możejkach i do terminali w portach Ventspils i Butynga (Kłajpeda)). Dostawy rosyjskiego gazu do Europy realizowane są za pomocą trzech podstawowych magistrali eksportowych. Największa część eksportu realizowana jest gazociągiem Sojuz biegnącym z Rosji przez Ukrainę i Słowację, gdzie rozgałęzia się na dwie nitki: do Węgier i Austrii oraz do Czech i Niemiec (z odgałęziającym się gazociągiem Blue Stream przez Morze Czarne do Turcji). Drugi szlak, to biegnący Tablica 1. Charakterystyka wybranych systemów ropociągów i gazociągów Wyszczególnienie Złoża Kierunek odbioru Długość sytemu Przyjaźń (Dużba) BTS (Bałtijskaja Truboprowodnaja Sistema) (w trakcie budowy) Baku-Noworosyjsk WSTO (Wostocznaja Sybir Tichij Okean) (w trakcie budowy) Jamał Ewropa Sojuz Gołuboj Potok (Blue Stream) (w trakcie budowy) Urengoj-Promary- Użgorod Sewernyj Potok (Nord Stream) (planowany) Jużnyj Potok (South Stream) (planowany) Ałtaj (planowany) Zagłębie Wołżańsko- Uralskie Zagłębia: Timańsko- Peczorskie, Zachodnio- Syberyjskie, Wołżańsko-Uralskie złoża kaspijskie (transport ropy z Azerbejdżanu) Zagłębie Zachodnioi Wschodnio- Syberyjskie Syberyjskie złoża Orenburskie (Ural) złoża kaspijskie; biegnie po dnie M. Czarnego Syberyjskie Syberyjskie, odgałęzienie gazociągu Jamał, biegnie po dnie M. Bałtyckiego Syberyjskie, odgałęzienie gazociągu Sojuz, biegnie po dnie M. Czarnego Syberyjskie oraz złoża zach. części Chin Źródło: opracowano na podst. danych: [9, 3, 2, 12, 18] Ropociągi kraje Europy Zach. port Primorsk (eksport tankowcami) port Noworosyjsk (M. Czarne, eksport do płd. Europy) porty Primorskiego Kraju (M. Japońskie, eksport do USA) Gazociągi kraje Europy Zach. 8,9 tys. km 8,9 tys. km 1,4 tys. km 4,2 tys. km 2,0 tys. km Rok budowy Roczna przepustowość Średnica mm mln ton docelowo 74 mln ton mln ton 530 od 2005 kraje Europy Zach. 4,6 tys. km Turcja oraz docelowo kraje Europy Pd. 1,2 tys. km docelowo 80 mln ton mld m mld m 3 docelowo 16 mld m Europa 4,5 tys. km mld m kraje Europy Zach. 1,1 tys. km kraje Europy Pd. 3,3 tys. km 2013 Chiny (Szanghaj) 6,7 tys. km 2011 docelowo 55 mld m 3 docelowo 63 mld m docelowo 80 mld m

6 Nr 11 PRZEGLĄD GÓRNICZY 37 do Niemiec przez Białoruś i Polskę gazociąg Jamał. Trzeci szlak poprzez Ukrainę prowadzi na Bałkany i do Turcji [2]. Schematyczny przebieg europejskiego systemu gazociągów ilustruje rysunek 6. Magistrale gazowe zasilające Europę na linii wschód zachód stanowią dla Rosji niemal jedyną drogę sprzedaży gazu w eksporcie, co powoduje, że polityka Rosji cechuje się dążeniem do monopolizacji dostaw gazu z kierunku wschodniego [2]. W związku z monopolistycznymi praktykami państwowego Gazpromu, Wspólnota Europejska poparła plany budowy gazociągu Nabucco, którym gaz ze złóż w basenie Morza Kaspijskiego i na Bliskim Wschodzie ma być dostarczany przez Turcję i Bałkany do centrum Europy. W odpowiedzi pojawiła się rosyjska koncepcja budowy gazociągu South Stream, mającego stanowić przedłużenie (odnogę) istniejącego rurociągu Blue Stream. Rysunek 7 przedstawia sporządzane roczne przepływy ropy naftowej i gazu ziemnego w systemie rosyjskich rurociągów w latach Szczególnie zauważalny jest wpływ światowego kryzysu na zmniejszenie transportu ropy naftowej systemem ropociągów. Dane pochodzą z oficjalnych statystyk rosyjskich [11]. Rosja, w myśl założeń swej polityki energetycznej do 2030 roku [9], dąży do zmniejszenia zależności od państw tranzytowych, przez które transportowany jest rosyjski surowiec. W tym celu koncentruje się na zwiększaniu sprzedaży poprzez własne porty. Główne rosyjskie porty naftowe to obecnie Primorsk i Noworosyjsk. W 2009 roku przeładunek ropy naftowej w porcie Noworosyjsk wyniósł 44,6 mln t (64 % udziału w przeładunkach) [24], zaś w porcie Primorsk 79,2 mln t ropy i diesla [25]. Należy w tym miejscu wspomnieć, że Rosja w eksporcie ropy korzysta również z terminalu w porcie Gdańsk, obsługiwanego przez spółkę Naftoport. Do Naftoportu ropa dostarczana jest północną odnogą rurociągu Przyjaźń. Według oficjalnych statystyk [23] w 2009 roku przeładowano tam 6,1 mln t rosyjskiego surowca. 6. Ceny ropy i gazu Ceny ropy naftowej oraz gazu ziemnego rejestrowane są na wielu światowych giełdach. Dla rynku europejskiego podstawowym (wskaźnikowym) gatunkiem ropy jest brytyjska ropa Brent z Morza Północnego. Dla rynku amerykańskiego wskaźnikową jest ropa WTI (West Texas Intermediate), a dla rynku azjatyckiego za gatunek wskaźnikowy uważa się ropę Dubai (z Zatoki Perskiej). Rys. 7. Transport rurociągowy ropy naftowej i gazu ziemnego w Rosji w latach Źródło: opracowano na podst. danych Rosyjskiej Służby Statystycznej [11] W latach ceny ropy na świecie w tym i w Rosji rosły w sposób wykładniczy, odzwierciedlając globalny wysoki wzrost gospodarczy. W tym okresie, według Banku Światowego [7] ceny średnioroczne wzrosły z poziomu 29 USD/bbl do 97 USD/bbl. Gwałtowny wzrost cen ropy (jak i innych surowców) zaczął się pod koniec lata 2007 roku, kiedy ciągle słabnący dolar wywołał na giełdach ucieczkę w surowce. Z pewnością wzrost cen ropy do lipca 2008 roku miał też podłoże psychologiczne (przesadna pewność siebie inwestorów, niedoszacowanie ryzyka itp.). Kiedy świat pogrążył się w recesji, ceny ropy gwałtownie spadły, a kryzys gospodarczy wpłynął na poziom popytu. Zapotrzebowanie na ropę drastycznie spadło, a indeksy cen tego surowca osiągnęły dawno nie notowane wartości dolarów za baryłkę, zamiast zapowiadanych wcześniej 200 czy nawet więcej dolarów. Nieco inaczej przedstawia się sytuacja na rynkach gazu. W skali światowej nie ma jednolitego rynku gazu ziemnego i w przeciwieństwie do ropy, nie istnieje światowa cena rynkowa tego surowca. Poziom cen paliwa gazowego na głównych rynkach lokalnych i w ramach różnych kontraktów jest zróżnicowany. Na cenę gazu ziemnego w poszczególnych państwach wpływa wielkość posiadanych zasobów i poziom jego wydobycia. Ponadto występuje zróżnicowanie cen gazu ziemnego w zależności od kierunku użytkowania przeważnie dla sektora elektroenergetycznego ceny gazu są najniższe, a dla odbiorców domowych najwyższe. Rys. 6. Schematyczny przebieg europejskiego systemu gazociągów Źródło: [2]

7 38 Rosyjski gaz dostarczany jest do odbiorców europejskich na podstawie kontraktów długoterminowych. Istotnym elementem każdej takiej umowy jest formuła, według której określa się cenę gazu w czasie trwania umowy. Formuła taka jest zawsze rezultatem szczegółowych negocjacji pomiędzy stronami kontraktu. Ceny gazu w Europie są w dużej części uzależnione od systemu ustalania cen w kontraktach z Gazpromem. Cena podstawowa, wchodząca w skład formuły, jest najczęściej indeksowana wartością koszyka podstawowych produktów ropopochodnych bierze się pod uwagę średnie ceny z ostatnich 6 9 miesięcy stąd też występuje przesunięcie czasowe pomiędzy zmianami cen ropy i gazu. Na rysunku 8 porównano ceny surowców rosyjskich ropy i gazu w eksporcie (według [11]) ze średnimi cenami tych surowców w imporcie na rynek zachodnioeuropejski (według [7]). Wspomniano już, że dla rynku europejskiego wskaźnikowym gatunkiem ropy jest brytyjska ropa Brent z Morza Północnego. W Rosji taką funkcję pełni mieszanka różnych gatunków ropy, znana pod nazwą Urals. Sporządzony wykres uwidocznia, że ceny ropy i gazu zmieniają się dokładnie według takich samych tendencji. W przypadku ropy ponadto ceny obu gatunków (Brent i Urals) od roku mają niemal identyczne wartości. wschodniego. Aby ograniczyć dominację Rosji na rynku gazu w Europie, Wspólnota Europejska poparła plany budowy gazociągu Nabucco, który ma połączyć Europę ze złożami w basenie Morza Kaspijskiego i na Bliskim Wschodzie. Reakcją na to jest rosyjska koncepcja budowy gazociągu South Stream. Literatura 1. Chalupec I., Filipowicz C.: Rosja Ropa Polityka. Wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa, ss.414, Leszczyński T.: Dywersyfikacja dostaw gazu ziemnego w Unii Europejskiej. Biuletyn Urzędu Regulacji Energetyki nr 4, Nagy S., Rychlicki S., Siemek J.: Stan obecny i ewolucja stosunków gazowych Rosji z Unią Europejską i Polską. Polityka Energetyczna t. 12 z. 2/2, 2009, Argus Neftepanorama nr Argus Eksport nefti nr BP Statistical Review of World Energy, June Bank Światowy: Global Commodity Markets (http://web.worldbank. org/). 8. IEA Key World Energy Statistics, Rys. 8. Porównanie cen rosyjskiej ropy naftowej i gazu ziemnego w eksporcie z cenami w imporcie na rynku europejskim, lata Źródło: opracowanie własne na podst. danych Rosyjskiej Służby Statystycznej [11] oraz Banku Światowego [7] 7. Podsumowanie Rosja jest ważnym światowym producentem oraz eksporterem gazu ziemnego i ropy naftowej. Paliwa te są dla Rosji strategicznymi surowcami eksportowymi, zaś dochody z ich eksportu wprowadzają do budżetu państwa odpowiednio: 30 % i 13 % ogółu rocznych wpływów. Założenia polityki energetycznej Rosji do 2030 roku wskazują na potrzebę zmniejszenia zależności od państw tranzytowych, przez które transportowane są rosyjskie surowce. W tym celu Rosja rozwija sieć dróg transportowych do własnych portów, na przykład Primorsk (ropociąg BTS), czy Noworosyjsk (ropociąg Baku-Noworosyjsk). Rosja jest także czołowym dostawcą gazu na rynek europejski. Ponieważ magistrale gazowe wschód zachód są niemal jedyną drogą transportu eksportowanego gazu, Rosja dąży poprzez praktyki stosowane przez państwową spółkę Gazprom do monopolizacji dostaw gazu z kierunku 9. Ministerstwo Energetyki Federacji Rosyjskiej (http://minenergo.gov.ru). 10. Rosyjska Służba Celna (www.customs.ru). 11. Rosyjska Służba Statystyczna (www.gks.ru). 12. Gazprom (www.gazprom.ru). 13. Gazprom Raport roczny za rok Łukoil (www.lukoil.ru). 15. Novatek (www.novatek.ru). 16. Rosneft (www.rosneft.ru). 17. Rosneft - raport roczny za rok Tatneft (www.tatneft.ru). 19. TNK-BP (www.tnk-bp.ru). Rurociąg Drużba (http://druzhbamn.ru). Sachalin-Szelf-Serwis (www.sssc.ru). Surgutneftegaz, Raport roczny za rok Naftoport (www.naftoport.pl). port Noworosyjsk (www.nmtp.info). port Primorsk (www.ptport.ru).

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

Relacje cen surowców energetycznych na rynkach światowych

Relacje cen surowców energetycznych na rynkach światowych Nr 11-12 PRZEGLĄD GÓRNICZY 9 UKD: 622.323: 553.98: 662.6/.7: 620.91-032.31: 338.5(100): 339.166(100): 338.1(100): Relacje cen surowców energetycznych na rynkach światowych Dr inż. Zbigniew Grudziński*

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Kraków, 11 czerwca 212 Debata: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Prof. dr hab. inż. Wiesław Blaschke dr inż. Zbigniew Grudziński

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 2 Najważniejszym partnerem eksportowym Litwy w 2014 r. była Rosja, ale najwięcej produktów pochodzenia litewskiego wyeksportowano do Niemiec. Według wstępnych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW CZY MOŻLIWA JEST DALSZA INTEGRACJA POLITYCZNA UE ORAZ WZROST KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARKI EUROPEJSKIEJ BEZ ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO? DEBATA PLENARNA JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY

Bardziej szczegółowo

Źródła energii (surowce energetyczne) dzielimy na dwie grupy: 1. Źródła nieodnawialne: Węgiel kamienny Węgiel brunatny Ropę naftową Gaz ziemny Piaski

Źródła energii (surowce energetyczne) dzielimy na dwie grupy: 1. Źródła nieodnawialne: Węgiel kamienny Węgiel brunatny Ropę naftową Gaz ziemny Piaski ENERGETYKA Źródła energii (surowce energetyczne) dzielimy na dwie grupy: 1. Źródła nieodnawialne: Węgiel kamienny Węgiel brunatny Ropę naftową Gaz ziemny Piaski i łupki bitumiczne Torf Pierwiastki promieniotwórcze,

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie Komentarz IK Marcin Tarnawski Rynek amerykaoski W 2010 r. na świecie wydobyto 3.193 mld m 3 gazu ziemnego z czego najwięcej w Stanach Zjednoczonych (611 mld m 3 ) oraz w Rosji (588 mld m 3 ). Gaz niekonwencjonalny

Bardziej szczegółowo

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke WYDOBYCIE GAZU ZIEMNEGO W USA Wydobycie gazu brutto w USA [1] wynosiło 666,4 mld m 3 w 2006 roku, 698,3 mld m 3 w 2007 roku, 725,9 mld

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Perspektywy transportu ropy na Bałtyku

Perspektywy transportu ropy na Bałtyku Perspektywy transportu ropy na Bałtyku W ciągu ostatniego dziesięciolecia wzrost gospodarczy Rosji spowodowany był głównie zwiększonym eksportem surowców energetycznych. Od czasu zakończenia kryzysu ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) zajmuje się eksploatacją złóż mineralnych, produkcją, transportem i sprzedażą ropy naftowej i gazu ziemnego.

Bardziej szczegółowo

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz.

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. -1MX WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. 78/10 Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. SIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPfc. 2010-03- 0 3 Pan Janusz Kochanowski

Bardziej szczegółowo

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Bezpieczeństwo energetyczne na wspólnym

Bardziej szczegółowo

Logistyka - nauka. Dywersyfikacja dostaw ropy naftowej do Polski transportem morskim i przesyłowym

Logistyka - nauka. Dywersyfikacja dostaw ropy naftowej do Polski transportem morskim i przesyłowym dr inż. Ludmiła Filina-Dawidowicz Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie mgr inż. Alina Kozłowska Dywersyfikacja dostaw ropy naftowej do Polski transportem morskim i przesyłowym Streszczenie

Bardziej szczegółowo

GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce

GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce Październik, 2013 r. Jak powstał GAZ-SYSTEM S.A.? Ważne fakty GAZ-SYSTEM S.A. Informacje podstawowe Spółka Skarbu Państwa o znaczeniu strategicznym dla polskiej

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Już w 2012 roku Rosja może zakręcić kurek

Już w 2012 roku Rosja może zakręcić kurek 204 6. Strategia bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej, dz. cyt., 13. 7. Zob.: Collective Security Treaty Organization, http://www.globalsecurity.org/military/world/ int/csto.htm [12 maja 2009

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 Spis treści 3 Informacje o Spółce 4 Działalność 5 2013 - rok rozwoju 6 Przychody 8 Wybrane dane finansowe 9 Struktura akcjonariatu 10 Cele strategiczne 11 Nasz potencjał 12 Udział

Bardziej szczegółowo

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 2 W 2015 roku Polska może wyeksportować żywność o wartości nawet 25 mld euro - mówił w maju 2015 minister rolnictwa Marek Sawicki. W 2014 r. eksport produktów

Bardziej szczegółowo

Bursztynowa komnata kopia; oryginał zaginął w czasie II wojny światowej. Rosja. Renata Gurba. z 9 slajdów

Bursztynowa komnata kopia; oryginał zaginął w czasie II wojny światowej. Rosja. Renata Gurba. z 9 slajdów Bursztynowa komnata kopia; oryginał zaginął w czasie II wojny światowej. Rosja Renata Gurba 1 1. Położenie a. Rosja zajmuje ponad 17 mln km 2 powierzchni i jest największym państwem na świata b. Terytorium

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie?

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Wstęp Najnowszy, jeden z największych na świecie, amerykański terminal LNG w Sabine Pass w pobliżu Western Cameron Parish w stanie Luizjana budowany

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Grupy PGNiG za 9 miesięcy 2015 r. 6 listopada 2015 r.

Wyniki finansowe Grupy PGNiG za 9 miesięcy 2015 r. 6 listopada 2015 r. Wyniki finansowe Grupy PGNiG za 9 miesięcy 2015 r. 6 listopada 2015 r. Czynniki wpływające na wynik finansowy Wzmocnienie USD i stabilnie EUR wobec PLN R/R W 3Q 2015 wskutek spadku cen ropy 9-miesięczna

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Gazociąg Północny. Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa

Gazociąg Północny. Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa Gazociąg Północny Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa Historia North Transgas Oy - projekt rozpoczął się w 1997 roku umową pomiędzy Gazpromem a fińską firmą Neste (późniejsze Fortum). Niemiecki partner

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu z działalności Stalprofil S.A. w roku 2010

Sprawozdanie Zarządu z działalności Stalprofil S.A. w roku 2010 Sprawozdanie Zarządu z działalności Stalprofil S.A. w roku 2010 26 maj 2011 26 maj 2011 1 Wzrost produkcji stali surowej w roku 2010. Dynamika produkcji stali surowej 2010/2009: Polska +12% UE 27 +25%

Bardziej szczegółowo

Transport Morski w gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05. dr Adam Salomon

Transport Morski w gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05. dr Adam Salomon gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05 dr Adam Salomon : TENDENCJE NA RYNKU ŁADUNKÓW MASOWYCH CIEKŁYCH dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki AM w Gdyni 2 Wolumen ładunków masowych

Bardziej szczegółowo

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r.

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. 1. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Wzrost PKB w 2011r. wyniósł 4,3%. Uwarunkowany

Bardziej szczegółowo

Rosja utrzymuje pozycję

Rosja utrzymuje pozycję Rosja utrzymuje pozycję Autor: Jan Wyganowski ( Energia Gigawat nr 1-2/2014) Wieści o mojej śmierci są nieco przesadzone - zwykł był mawiać słynny pisarz Mark Twain. To samo można powiedzieć o kondycji

Bardziej szczegółowo

Musimy budować wspólny rynek gazu w ramach Grupy Wyszehradzkiej

Musimy budować wspólny rynek gazu w ramach Grupy Wyszehradzkiej Musimy budować wspólny rynek gazu w ramach Grupy Wyszehradzkiej Zacieśnianie współpracy w ramach V4 nabiera coraz większego tempa. Najprężniej rozwijająca się współpraca energetyczna to szczególna okazja

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Warszawa, 22.03.2013 Konferencja Rzeczpospolitej Rynek gazu ziemnego w Polsce. Stan obecny i perspektywy PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Cele raportu Stan infrastruktury gazowej

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH

KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH Bogdanka, 8 maja 2014 roku KOMUNIKAT PRASOWY LW BOGDANKA S.A. PO I KWARTALE 2014 ROKU: WZROST WYDOBYCIA I SOLIDNE WYNIKI FINANSOWE POMIMO TRUDNYCH WARUNKÓW RYNKOWYCH Grupa Kapitałowa Lubelskiego Węgla

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Kalendarium wydarzeń 4. Polski rynek paliw 2006 9. Jakość paliw 11

Kalendarium wydarzeń 4. Polski rynek paliw 2006 9. Jakość paliw 11 Raport Polski Rynek Paliw Wstęp 3 Wydarzenia i aktualności w roku 4 Kalendarium wydarzeń 4 Rynek paliw 9 Polski rynek paliw 9 Rynek hurtowy 9 Rynek detaliczny 9 Jakość paliw 11 Ceny ropy i paliw 12 Średnie

Bardziej szczegółowo

Przemiany w przemyśle i usługach

Przemiany w przemyśle i usługach Przemiany w przemyśle i usługach Grupa A Ropa naftowa jest powszechnie wykorzystywanym surowcem mineralnym, szczególnie w energetyce i transporcie. Zapisz trzy inne przykłady zastosowania ropy naftowej.

Bardziej szczegółowo

Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ).

Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Czym zajmuje się firma? ebay - portal internetowy prowadzący największy serwis aukcji internetowych na świecie. ebay został założony

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519 Nazwa Rzeczypospolitej Polskiej Protokołem o wniesieniu zmian do Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu rosyjskiego

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce 5 Rynek energii Charakterystyka rynku gazu w Polsce Źródła gazu ziemnego w Polsce Dostawy gazu na rynek krajowy, 2010 r. 7% 30% 63% Import z Federacji Rosyjskiej Wydobycie krajowe Import z innych krajów

Bardziej szczegółowo

Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu

Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu Piotr Bujalski Zastępca Dyrektora Krajowej Dyspozycji Gazu GAZ-SYSTEM S.A. Warszawa, 7 marca 2013 GAZ-SYSTEM S.A.

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących).

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących). 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Celem niniejszej analizy jest prezentacja podstawowych tendencji społeczno-gospodarczych w 20 krajach o największym udziale w ogólnoświatowym produkcie

Bardziej szczegółowo

NAJLEPSZY SOJUSZNIK ROSJI KONDYCJA I PERSPEKTYWY ROSYJSKIEGO SEKTORA NAFTOWEGO

NAJLEPSZY SOJUSZNIK ROSJI KONDYCJA I PERSPEKTYWY ROSYJSKIEGO SEKTORA NAFTOWEGO 39 NAJLEPSZY SOJUSZNIK ROSJI KONDYCJA I PERSPEKTYWY ROSYJSKIEGO SEKTORA NAFTOWEGO Wojciech Konończuk NUMER 39 WARSZAWA KWIECIEŃ 2012 NAJLEPSZY SOJUSZNIK ROSJI KONDYCJA I PERSPEKTYWY ROSYJSKIEGO SEKTORA

Bardziej szczegółowo

Bartosz Musiałowicz. się, że Rosja nie będzie w stanie sprostać. Problemy z transportem

Bartosz Musiałowicz. się, że Rosja nie będzie w stanie sprostać. Problemy z transportem RAPORT Problemy Rosji z produkcją i eksportem ropy naftowej Bartosz Musiałowicz W ciągu ostatnich sześciu lat wzrost cen ropy naftowej przyczynił się do wzrostu PKB Rosji o 15 proc. Dzięki zwiększonym

Bardziej szczegółowo

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej:

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej: RAPORT ZIELONA KSIĘGA A EUROPEJSKA POLITYKA ENERGETYCZNA Anna Konarzewska Przedstawiona 8 marca 2006 roku przez Komisję Europejską Zielona Księga w sprawie europejskiej polityki energetycznej kładzie szczególny

Bardziej szczegółowo

WallStreet 18 Karpacz 2014

WallStreet 18 Karpacz 2014 WallStreet 18 Karpacz 2014 Agenda Kim jesteśmy Kluczowe fakty Charakterystyka rynku Gaz płynny Olej napędowy i biopaliwa Gaz ziemny Wyniki finansowe Prognozy finansowe Cele biznesowe Kim jesteśmy? UNIMOT

Bardziej szczegółowo

GÓRNICTWO WĘGLA KAMIENNEGO. W POLSCE wyniki za okres I-IX. 2015r. 03.11. 2015r

GÓRNICTWO WĘGLA KAMIENNEGO. W POLSCE wyniki za okres I-IX. 2015r. 03.11. 2015r GÓRNICTWO WĘGLA KAMIENNEGO W POLSCE wyniki za okres I-IX. 2015r. 03.11. 2015r Zasoby bilansowe w polach zagospodarowanych 20,3 mld ton Zasoby przemysłowe 6,02 mld ton Zasoby operatywne w złożach zakładów

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r.

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej GAZ-3 Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych Agencja Rynku Energii S.A. Portal

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA HANDLOWE Z ROSYJSKIM SEKTOREM PALIW PŁYNNYCH I GAZU ZIEMNEGO W ŚWIETLE BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO POLSKI

POWIĄZANIA HANDLOWE Z ROSYJSKIM SEKTOREM PALIW PŁYNNYCH I GAZU ZIEMNEGO W ŚWIETLE BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO POLSKI SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA STUDIUM MAGISTERSKIE STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE EKONOMICZNE ANNA PŁECHA NR ALBUMU 26134 POWIĄZANIA HANDLOWE Z ROSYJSKIM SEKTOREM PALIW PŁYNNYCH I GAZU ZIEMNEGO W ŚWIETLE BEZPIECZEŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego?

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Adam Szurlej Jacek Kamiński Tomasz

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce Dr Andrzej Cylwik Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce 1. Perspektywa do roku 2020 W chwili obecnej dysponujemy mała liczbą sprawdzonych informacji, które dotyczą ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2007 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2007 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego PROJEKT 25.07.2007 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2007 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel?

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? GŁÓWNA MYŚL Rosnące zapotrzebowanie na energię skłania Indie do szukania partnerów zagranicznych dla rodzimego przemysłu. To dobra okazja dla Polski do

Bardziej szczegółowo

Ropa naftowa kierunki dostaw i struktura zużycia w Polsce w latach 1999 2011

Ropa naftowa kierunki dostaw i struktura zużycia w Polsce w latach 1999 2011 NAFTA-GAZ styczeń 2013 ROK LXIX Piotr Janusz AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Ropa naftowa kierunki dostaw i struktura zużycia w Polsce w latach 1999 2011 Bilans paliwowo-energetyczny kraju Krajowy

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

ANALIZA. Kolejne sukcesy South Stream. Nabucco przechodzi do historii?

ANALIZA. Kolejne sukcesy South Stream. Nabucco przechodzi do historii? Kolejne sukcesy South Stream. Nabucco przechodzi do historii? Jesteśmy świadkami rosnącej rosyjskiej aktywności na rzecz uruchomienia Gazociągu Południowego. Dotyczy to zarówno aspektu zapewnienia źródeł

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

Rynek energii: Ukraina

Rynek energii: Ukraina Rynek energii: Ukraina Autor: Wojciech Kwinta ( Polska Energia nr 9/2010) Mimo znacznych nadwyżek mocy, elektroenergetyka ukraińska boryka się jednak z problemami, przede wszystkim wiekową infrastrukturą.

Bardziej szczegółowo

Polski Rynek Paliw Płynnych 2004

Polski Rynek Paliw Płynnych 2004 Polski Rynek Paliw Płynnych 2004 Międzynarodowy rynek ropy naftowej Polskie rafinerie zaopatrują się w ropę Ural z rurociągu biegnącego z Rosji. Cena, jaką rafinerie płacą za ropę nie jest ujawniana. Natomiast

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Warszawa, dnia 26 lutego roku Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Nowe możliwości dla polskiego biznesu 1 Białoruś. Fakty Stolica Mińsk Powierzchnia całkowita 207 600 km² Liczba ludności ()

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu Warszawa, 14 grudnia 2011 GAZ-SYSTEM S.A. GAZ-SYSTEM S.A.: Spółka Skarbu Państwa o znaczeniu strategicznym

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja na polskim rynku paliw i jej konsekwencje dla branŝy

Aktualna sytuacja na polskim rynku paliw i jej konsekwencje dla branŝy Aktualna sytuacja na polskim rynku paliw i jej konsekwencje dla branŝy Jacek Wroblewski Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego III Kongres What s going on in the automotive Industry?! Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu z działalności Stalprofil S.A. w roku 2011. 6 czerwiec 2012 1

Sprawozdanie Zarządu z działalności Stalprofil S.A. w roku 2011. 6 czerwiec 2012 1 Sprawozdanie Zarządu z działalności Stalprofil S.A. w roku 2011. 6 czerwiec 2012 1 W 2011 r. światowa produkcja stali osiągnęła wzrost (o 7%). W 2011 Polska wyprodukowała 8,8 mln ton stali, odnotowując

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Grupy PGNiG za I półrocze 2015. 14 sierpnia 2015r.

Wyniki finansowe Grupy PGNiG za I półrocze 2015. 14 sierpnia 2015r. Wyniki finansowe Grupy PGNiG za I półrocze 2015 14 sierpnia 2015r. W 1H mimo dużego spadku cen ropy wzrost wyniku EBITDA w Grupie PGNiG 24% 25% 15% 20% 23% 20 390 16 381 4,9 mld PLN - eliminacje pro forma

Bardziej szczegółowo

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Grudziński. Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA DLA POLSKI

Zbigniew Grudziński. Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA DLA POLSKI marzec kwiecień 4. Wyd. GIPH, Katowice, s. 6 7. Biuletyn Górniczy nr 3 4 (15 16) marzec kwiecień 4. Wyd. GIPH, Katowice, s. 6 7. Zbigniew Grudziński Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Projektu rozpoznania i eksploatacji zasobów soli kamiennej ze złoża Lubień. Lubień Kujawski, marzec 2015 roku

Prezentacja Projektu rozpoznania i eksploatacji zasobów soli kamiennej ze złoża Lubień. Lubień Kujawski, marzec 2015 roku Prezentacja Projektu rozpoznania i eksploatacji zasobów soli kamiennej ze złoża Lubień Lubień Kujawski, marzec 2015 roku 1 Inwestor Projektu - GK ORLEN posiada solidną, międzynarodową pozycję na rynku

Bardziej szczegółowo

Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r.

Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 5.08.2015 r. Opracowanie sygnalne Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r. Układ i długość śródlądowych dróg wodnych w Polsce od lat utrzymuje się na zbliżonym

Bardziej szczegółowo

Dylematy energetyczne Federacji Rosyjskiej

Dylematy energetyczne Federacji Rosyjskiej 78 PRZEGLĄD BEZPIECZEŃSTWA WEWNĘTRZNEGO 1/09 Anna Grabowska Dylematy energetyczne Federacji Rosyjskiej We współczesnym świecie energia warunkuje produkcję wszystkiego, od niej uzależniony jest rozwój gospodarczy,

Bardziej szczegółowo

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 2 Branża łodzi rekreacyjnych stanowi mocną stronę francuskiego handlu zagranicznego. Od roku 2011 sektor ten osiąga regularne nadwyżki, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Dywersyfikacja źródeł i dróg dostaw gazu ziemnego i ropy a bezpieczeństwo energetyczne państw członkowskich Unii Europejskiej

Dywersyfikacja źródeł i dróg dostaw gazu ziemnego i ropy a bezpieczeństwo energetyczne państw członkowskich Unii Europejskiej ZNUV 215;41(3);1322 13 Nebras Al Masny Ambasada Zjednoczonych Emiratów Arabskich w Warszawie Dywersyfikacja źródeł i dróg dostaw gazu ziemnego i ropy a bezpieczeństwo energetyczne państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 2006 r.

Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 2006 r. Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 26 r. Podstawowe wyniki finansowe Przychody ze sprzedaży Zysk brutto Zysk netto EBITDA (leasing) * 18 PLNm GK PGNiG S.A. w mln, MSSF Wyniki GK PGNiG S.A. 1437 1171

Bardziej szczegółowo

Gazowy konflikt Rosja-Ukraina Józef Dopke

Gazowy konflikt Rosja-Ukraina Józef Dopke Gazowy konflikt Rosja-Ukraina Józef Dopke Słowa kluczowe: gaz ziemny, tranzyt gazu, gazowy konflikt, cena gazu, miesięczna cena gazu, cena tranzytu gazu, gazociąg, rurociągi, ubytek techniczny, zużycie

Bardziej szczegółowo

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON RAF-2 Agencja Rynku Energii S.A. 00-950 Warszawa, skr. poczt.

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Rosji

Polityka energetyczna Rosji Agnieszka Czerwonka UMCS Lublin Polityka energetyczna Rosji Za rządów Władimira Putina Rosja podźwignęła się z kryzysu gospodarczego i politycznego wywołanego upadkiem ZSRR. Oligarchom o poglądach prozachodnich

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, marzec 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Od akcesji Polski do UE sukcesywnie rosły obroty towarami rolnospożywczymi oraz ich udział

Bardziej szczegółowo