POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA Opiekun ćwiczenia: Jerzy Żak Miejsce ćwiczenia: Sala 89/90, Zakład Chemii Fizycznej WSTĘP TEORETYCZNY LABORATORIUM Z CHEMII FIZYCZNEJ SEMESTR III

2 2 I. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi parametrami i pomiarami radiochemicznymi oraz metodami obliczeń dotyczących rozpadu promieniotwórczego. II. WPROWADZENIE, PODSTAWY TEORETYCZNE POMIARY RADIOCHEMICZNE Trwałość jądra atomowego uwarunkowana jest odpowiednim stosunkiem liczby neutronów do liczby protonów. Niektóre jądra są na tyle nietrwałe, że ulegają samorzutnemu rozpadowi. Zjawisko to nazywane jest promieniotwórczością lub radioaktywnością. Istnieje kilka rodzajów przemian jądrowych, w czasie których następuje emisja cząstek oraz promieniowania γ. Każdy z nuklidów promieniotwórczych wykazuje inną szybkość rozpadu. Wielkością charakteryzującą tę szybkość jest okres półtrwania (okres połowicznego zaniku), czyli czas, po którym połowa jąder pierwiastka ulega rozpadowi. W czasie rozpadu β - promieniotwórczego, energia tego rozpadu rozdziela się w dowolny sposób pomiędzy elektron (lub pozyton) i neutrino. Dlatego też, biorąc pod uwagę duży zbiór rozpadających się atomów, energia cząstki może się wahać od zera do pewnej wartości maksymalnej E max. Tak wiec widmo energetyczne elektronów jest widmem ciągłym w zakresie do energii maksymalnej. Tę maksymalną energię, charakterystyczną dla danego izotopu, podaje się w tablicach (schematach rozpadu). Pomiar doświadczalny takiej energii jest oparty na określeniu strat energii podczas przechodzenia cząstek przez ośrodek materialny. Straty te są proporcjonalne do gęstości ośrodka materialnego, przez który przechodzi cząstka β. Wynika stąd, że przy odpowiedniej ilości materii przejdą przez nią tylko cząstki o dostatecznie dużej energii, inne zostaną zatrzymane, a ich energia kinetyczna zamieni się na cieplną. Pomiary radiochemiczne polegają na określeniu natężenia promieniowania, czyli ilości emitowanych cząstek w jednostce czasu. Detekcja cząstek następuje w oparciu o dwie cechy promieniowania jądrowego: zdolność do jonizacji materii oraz zdolność wzbudzania atomów. Pierwsze z tych zjawisk wykorzystywane jest w liczniku Geigera-Műllera, drugie natomiast w sondzie scyntylacyjnej. W niniejszych ćwiczeniach stosowany jest zestaw pomiarowy składający się z sondy scyntylacyjnej, zasilacza wysokiego napięcia, dyskryminatora i przelicznika. Sondę scyntylacyjną stanowi kryształ ZnS oraz fotopowielacz. Promieniowanie, w tym przypadku β,

3 3 które dociera do scyntylatora, powoduje jego wzbudzenie, a następnie emisję błysków świetlnych, które z fotokatody powielacza emitują elektrony powielana następnie w systemie jego dynod. Wzmocniony fotoprąd wytwarza w obwodzie zewnętrznym fotopowielacza impulsy napięciowe. Po odpowiedniej filtracji za pomocą dyskryminatora, impulsy te są zliczane przez przelicznik. Zarówno sonda pomiarowa jak i badana próbka umieszczone są w komorze wykonanej z cylindrycznych bloków ołowianych izolujących układ od otoczenia. Odległość próbki od powierzchni scyntylatora określona jest numerem progu, na którym umieszczona jest próbka. Po włączeniu i ustabilizowaniu układu pomiarowego należy zmierzyć, w ciągu założonego czasu, ilość impulsów dla tła, czyli bez próbki w komorze pomiarowej. Słabe promieniowanie rejestrowane w tych warunkach jest promieniowaniem kosmicznym. Może także pochodzić z zanieczyszczeń sondy substancjami promieniotwórczymi. Średnią wielkość tła wyznaczoną w osobnych pomiarach odejmuje się następnie od ilości impulsów zmierzonych dla próbki. Ponieważ rozpad promieniotwórczy ma charakter chaotyczny, do obliczania błędów pomiaru należy zastosować prawa statystyki. Minimalna ilość impulsów n d która powinna być zliczana aby uzyskać dokładność pomiaru nie gorszą niż x % wyznacza się ze wzoru: n d = 67,45 x 2 Aby uzyskać dokładność lepszą niż 1% należy zliczyć około impulsów. Wskazane jest, aby zliczyć je w kilku pomiarach o krótszym czasie trwania, np. 100 sekund. W przypadku wyznaczania tła wystarczy wykonać kilka pomiarów po 100 sekund. Możliwym źródłem błędów w pomiarach radiochemicznych jest zbyt mała zdolność rozdzielcza sondy. Ogranicza ona szybkość zliczania impulsów. W przypadku zestawu używanego w ćwiczeniu aktywność próbek jest tak dobrana, aby szybkość zliczenia nie była zbyt duża. III. WYKONANIE ĆWICZENIA 1. OZNACZANIE AKTYWNOŚCI BEZWZGLĘDNEJ SUBSTANCJI β-promieniotwórczej

4 4 Aktywność A jest to liczba rozpadów promieniotwórczych w ciągu sekundy. Jednostką jest rozpad / s. Detektor zlicza tylko część rozpadów zachodzących w próbce. Dzieje się tak dlatego, że promieniowanie rozchodzi się we wszystkich kierunkach, a do sondy dociera tylko ta jego część, która biegnie w jej kierunku. Własności samej sondy i środowiska, przez które przechodzi promieniowanie, mają również wpływ na ilość zliczanych impulsów. Wszystkie te zjawiska należy uwzględnić przy obliczeniu aktywności stosując odpowiednie poprawki. Aktywność oblicza się ze wzoru: n n próbki tla A = (1) η geom ( ν ε )( K P q) Wartości n próbki i n tła należy wyrazić w impulsach/sekundę. Poprawki ν, ε, K, P, q, należy przyjąć takie, jakie podano w tabeli dołączonej do instrukcji obsługi przyrządu. Poprawka występująca we wzorze na aktywność η geom jest to stosunek kąta bryłowego pod jakim widać okienko sondy z powierzchni próbki do pełnego kąta bryłowego, czyli 4 π. W przypadku, gdy próbka jest umieszczona dostatecznie daleko od licznika, możemy ją uważać za punktową i stosować dla sondy wzór uproszczony na obliczanie η geom. d η = 0,5 [ 1- ] (2) geom 2 2 d + R gdzie: d - odległość próbki od sondy [mm] R - promień sondy [mm] ν, ε - poprawki związane z właściwościami sondy ν - jest to wydajność sondy na dany rodzaj promieniowania ε - jest poprawką na zdolność rozdzielczą sondy K, P i q - stanowią grupę poprawek związaną z rozpraszaniem promieniowania przez materię K - poprawka na pochłanianie w powietrzu P - poprawka na pochłanianie w próbce q - poprawka na rozpraszanie zwrotne (wskutek odbicia od podkładki)

5 5 Zazwyczaj poprawki wyznaczane są doświadczalnie; w niniejszym ćwiczeniu do dalszych obliczeń należy użyć wartości, które są podane w tabeli załączonej do instrukcji obsługi przyrządu. Wykonanie pomiarów 1. Przygotować zestaw aparatury do pomiarów zgodnie z instrukcją znajdującą się na stanowisku pomiarowym. 2. Zmierzyć ilość impulsów próbki oraz tła. Pomiary przeprowadza się kilkakrotnie i wyznacza się z nich wartości średnie. OZNACZANIE OKRESU PÓŁTRWANIA PIERWIASTKÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH Rozpad pierwiastków promieniotwórczych może następować ze znaczną lub niewielką szybkością. W tym drugim przypadku ilość atomów N, która nie uległa jeszcze rozpadowi jest praktycznie stała w ciągu stosunkowo długiego czasu rzędu dziesiątek lat. Można więc przyjąć, że jest ona stała w ciągu czasu trwania pomiaru szybkości rozpadu, co pozwala na zastosowanie znanego wzoru kinetycznego: dn = k N (3) dt Mierząc ilość impulsów wysyłanych przez próbkę w kierunku licznika w ciągu jednostki czasu możemy obliczyć aktywność A = (-dn/dt). Z równania (3) po jego scałkowaniu można obliczyć stałą szybkości rozpadu k lub okres półtrwania. 0,693 0,693 N τ = = 1 / 2 (4) k A Ilość atomów substancji promieniotwórczej N w próbce oblicza się z równania: N = N 0 y (5) gdzie: N 0 - liczba Avogadro, y - ilość moli substancji promieniotwórczej w próbce (podana w temacie).

6 6 Wykonanie pomiarów 1. Przygotować do pomiarów zestaw aparatury zgodnie z instrukcją znajdującą się na stanowisku pomiarowym. 2. Zmierzyć ilość impulsów próbki oraz tła. Pomiary przeprowadza się kilkakrotnie i wyznacza się z nich wartości średnie. Aktywność oblicza się ze wzoru (1) uwzględniając poprawki, a następnie oblicza się okres półtrwania. ze wzoru (4). C. OZNACZANIE MAKSYMALNEJ ENERGII PROSTEGO PROMIENIOWANIA ΒETA Zasada pomiaru i sposób obliczania i E max. Pomiędzy próbką promieniotwórczą a licznikiem umieszcza się przesłony o stopniowo zwiększającej się grubości. Oznacza się i1ość impulsów n po każdej włożonej przesłonie. Otrzymuje się w ten sposób zależność od szybkości liczenia impulsów n = f(sumaryczna grubość przesłon) przedstawioną na rys. 1. Zasięg maksymalny cząstek β odpowiada punktowi przecięcia prostoliniowej części krzywej z linią odpowiadającą szybkości zliczeń tła (rys.2).

7 7 Z odpowiednich wzorów empirycznych, podanych poniżej, oblicza się E max [J]: (1) dla S m [mg/cm 2 ] < 30: E max = 3.16 x (S m ) 3 [J] (2) dla 30 < S m [mg/cm 2 ] < 300: E max = 1.08 x S m [J] (3) dla S m [mg/cm 2 ] > 300: E max = 2.96 x S m x [J] Wykonanie pomiarów 1. W celu wyznaczenia wielkości tła zmierzyć (co najmniej 5-krotnie) liczbę impulsów detektora w pustej, zamkniętej ołowianej komorze próbek. 2. Otrzymany preparat promieniotwórczy umieścić w ołowianej komorze próbek w taki sposób, aby szybkość zliczania wynosiła ok. 10 tys. imp/min. (oczywiście, jeżeli da się to osiągnąć). 3. Pomiędzy okienko sondy i preparat włożyć taką, ilość przesłon, aby otrzymać wartość tła lub bliską. Jeśli to się nie udaje, obniżyć położenie próbki i zwiększyć ilość przesłon. 4. Wyjąć wszystkie przesłony (nie mieszać z pozostałymi). 5. Zmierzyć i1ość impulsów bez przesłon i kolejno wkładać po jednej przesłonie. Płytki należy dokładać (układając je jedna na drugiej lub nad drugą) zaczynając od najcieńszej (ale trzy najcieńsze zostawić), a kończąc na najgrubszych. Po każdej

8 8 włożonej przesłonie, zapisać sumaryczną grubość S m (w mg/cm 2 ) i zliczoną i1ość impulsów n. Pod koniec wkładać coraz cieńsze przesłony (wcześniej pozostawione), aż osiągnie się wartość tła. Po zakończeniu pomiarów przesłony schować do pojemnika, a preparat promieniotwórczy do ołowianej komory próbek. Opracowanie wyników pomiarów. 1. Wyznaczyć średnią szybkość zliczeń n t dla tła oraz błąd standardowy. 2. Sporządzić wykres zależności n w funkcji całkowitej gęstości absorbenta S, gdzie: n - szybkość zliczeń dla całkowitej gęstości absorbenta S. 3. Sporządzić wykres zależności log n w funkcji całkowitej gęstości absorbenta S. Zaznaczyć na wykresie linią poziomą wartość log n t ; 4. Metodą regresji liniowej dopasować linię prostą w początkowej części krzywej. Wyznaczyć zasięg maksymalny β-promieniowania S m tak jak pokazano na rys Z odpowiedniego wzoru obliczyć wartość E max (wartość E max podać zachowując nie więcej niż 2-3 cyfry znaczące) IV. PYTANIA KONTROLNE 1. Wymienić rodzaje i podać charakterystykę promieniowania jądrowego. 2. Co to są izotopy promieniotwórcze. 3. Co to jest okres połowicznego rozpadu. 4. Omówić kinetykę rozpadu promieniotwórczego. 5. Jak wykrywa się promieniowanie jądrowe. 6. Wymienić i omówić kilka zastosowań pomiarów radiochemicznych. V. LITERATURA 1. Praca zbiorowa, Chemia fizyczna, PWN Warszawa R. Brdicka, Podstawy chemii fizycznej, str Z. Dziewięcki, Ćwiczenia z promieniotwórczości, skrypt Pol. Śl. nr 222. Wersja z dnia

Pomiar górnej granicy widma energetycznego promieniowania β metodą absorpcji

Pomiar górnej granicy widma energetycznego promieniowania β metodą absorpcji Pomiar górnej granicy widma energetycznego promieniowania β metodą absorpcji. Zagadnienia 1. Teoria rozpadu β. 2. Oddziaływanie promieniowania β z materią. 3. Metody detekcji promieniowania β. 4. Sposób

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie promieniowania radonu

Wyznaczanie promieniowania radonu Wyznaczanie promieniowania radonu Urszula Kaźmierczak 1. Cele ćwiczenia Zapoznanie się z prawem rozpadu promieniotwórczego, Pomiar aktywności radonu i produktów jego rozpadu w powietrzu.. Źródła promieniowania

Bardziej szczegółowo

Szkoła z przyszłością. Detektor Geigera-Müllera narzędzie do pomiaru podstawowych cech promieniowania jonizującego

Szkoła z przyszłością. Detektor Geigera-Müllera narzędzie do pomiaru podstawowych cech promieniowania jonizującego Szkoła z przyszłością szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Narodowe Centrum Badań Jądrowych, ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-00 Otwock-Świerk ĆWICZENIE

Bardziej szczegółowo

CZAS ŻYCIA MIONÓW. I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów

CZAS ŻYCIA MIONÓW. I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów K1 CZAS ŻYCIA MIONÓW I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów Celem ćwiczenia jest wyznaczenie czasu życia mionów. Rozpad mionu, tak, jak innych cząstek nietrwałych, jest procesem przypadkowym. W mechanice kwantowej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego.

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Prof. Henryk Szydłowski BADANIE ROZPADU PROMIENIOTWÓRCZEGO Cel doświadczenia: Wyznaczenie promieniotwórczości tła. Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Przyrządy: Zestaw komputerowy z interfejsem,

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Krystalografii specjalizacja: Fizykochemia związków nieorganicznych

Laboratorium z Krystalografii specjalizacja: Fizykochemia związków nieorganicznych Uniwersytet Śląski - Instytut Chemii Zakład Krystalografii ul. Bankowa 14, pok. 133, 40-006 Katowice tel. 0323591197, e-mail: izajen@wp.pl opracowanie: dr Izabela Jendrzejewska Laboratorium z Krystalografii

Bardziej szczegółowo

UWAGA! spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia*

UWAGA! spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* spełnia/nie spełnia* Załącznik nr 4 do SIWZ UWAGA! Jeżeli Wykonawca składa ofertę co do części zamówienia, powinien wypełnić i załączyć do oferty tylko tabele dotyczące urządzeń, na które składa ofertę. Wyposażenie/warunki

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Badanie licznika Geigera- Mullera

Badanie licznika Geigera- Mullera Badanie licznika Geigera- Mullera Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie charakterystyki napięciowej licznika Geigera-Müllera oraz wyznaczenie szczególnych napięć detektora Wstęp Licznik G-M jest

Bardziej szczegółowo

Pomiar właściwości detektora Geigera-Müllera

Pomiar właściwości detektora Geigera-Müllera arodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZEIE 3 L A B O R A T O R I U M F I Z Y K I A T O M O W E J I J Ą D R O W E J Pomiar właściwości

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM.

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 1 ATOM Budowa atomu - jądro, zawierające

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II Zadanie 8. Kołowrót Numer dania Narysowanie sił działających na układ. czynność danie N N Q 8. Zapisanie równania ruchu obrotowego kołowrotu.

Bardziej szczegółowo

Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe

Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe Spotkanie 3 Porównanie modeli rozpraszania do pomiarów na Wielkim Zderzaczu Hadronów LHC i przyszłość fizyki cząstek Rafał Staszewski Maciej Trzebiński

Bardziej szczegółowo

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Wybuch bomby Ivy Mike (fot. National Nuclear Security Administration/Nevada Site Office, domena publiczna) Przemiany jądrowe 1. Spontaniczne (niewymuszone) związane

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO Ć w i c z e n i e POMIAY W OBWODACH PĄDU STAŁEGO. Wiadomości ogólne.. Obwód elektryczny Obwód elektryczny jest to układ odpowiednio połączonych elementów przewodzących prąd i źródeł energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości Marek Pfützner Instytut Fizyki Doświadczalnej Uniwersytet Warszawski Tydzień Kultury w VIII LO im. Władysława IV, 13 XII 2005 Instytut Radowy w Paryżu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

Pomiar współczynnika pochłaniania światła

Pomiar współczynnika pochłaniania światła Politechnika Łódzka FTIMS Kierunek: Informatyka rok akademicki: 2008/2009 sem. 2. grupa II Termin: 12 V 2009 Nr. ćwiczenia: 431 Temat ćwiczenia: Pomiar współczynnika pochłaniania światła Nr. studenta:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 159. Liczba warstw substancji pochłaniającej 0 1 2 3 4 5. Liczba warstw substancji pochłaniającej 0 1 2 3 4 5. Współczynnik pochłaniania

Ćwiczenie 159. Liczba warstw substancji pochłaniającej 0 1 2 3 4 5. Liczba warstw substancji pochłaniającej 0 1 2 3 4 5. Współczynnik pochłaniania Katedra Fizyki SGGW Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Ćwiczenie 159 Badanie pochłaniania promieniowania jądrowego Godzina... Pomiar tła radiacyjnego średnia liczba zliczeń

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO

Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO Politechnika Warszawska Wydział Fizyki Laboratorium Fizyki II p. Piotr Kurek Do użytku wewnętrznego Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO I. Podstawy

Bardziej szczegółowo

POMIARY SKAśEŃ PROMIENIOTWÓRCZYCH

POMIARY SKAśEŃ PROMIENIOTWÓRCZYCH Politechnika Warszawska Wydział Fizyki Laboratorium Fizyki POMIARY SKAśEŃ PROMIENIOTWÓRCZYCH opracował: dr inŝ. Piotr Tulik Warszawa 2010 r. 1. Cel zajęć laboratoryjnych Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE CZASU POŁOWICZNEGO ROZPADU DLA NATURALNEGO NUKLIDU 40 K

OZNACZANIE CZASU POŁOWICZNEGO ROZPADU DLA NATURALNEGO NUKLIDU 40 K OZNACZANIE CZASU POŁOWICZNEGO ROZPADU DLA NATURALNEGO NUKLIDU 40 K Instrukcję przygotował: dr, inż. Zbigniew Górski Poznań, grudzień, 2004. s.1/6 WSTĘP Naturalny potas stanowi mieszaninę trzech nuklidów:

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem

Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem Ćwiczenie E7 Badanie rozkładu pola magnetycznego przewodników z prądem E7.1. Cel ćwiczenia Prąd elektryczny płynący przez przewodnik wytwarza wokół niego pole magnetyczne. Ćwiczenie polega na pomiarze

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY. Katedra Technologii Chemicznej

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY. Katedra Technologii Chemicznej POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY Katedra Technologii Chemicznej INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Chemia Węglowodorów BADANIA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO ODPADÓW Z HAŁDY FOSFOGIPSÓW ORAZ SZLAMÓW

Bardziej szczegółowo

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Wydział Fizyki PW - Laboratorium Fizyki i Techniki Jądrowej Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Kalina Mamont-Cieśla 1, Magdalena Piekarz 1, Jan Pluta 2 -----------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr : Soczewki Cel ćwiczenia: Wyznaczenie ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiającej i rozpraszającej) oraz ogniskowej soczewki rozpraszającej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE 1 W S E i Z W WARSZAWIE WYDZIAŁ LABORATORIUM FIZYCZNE Ćwiczenie Nr 3 Temat: WYZNACZNIE WSPÓŁCZYNNIKA LEPKOŚCI METODĄ STOKESA Warszawa 2009 2 1. Podstawy fizyczne Zarówno przy przepływach płynów (ciecze

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładów kątowych kwantów anihilacyjnych γ z anihilacji pozyton i elektron w 22 Na

Badanie rozkładów kątowych kwantów anihilacyjnych γ z anihilacji pozyton i elektron w 22 Na Badanie rozkładów kątowych kwantów anihilacyjnych γ z anihilacji pozyton i elektron w 22 Na Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest: poznanie metody pomiarów w koincydencji, możliwości i zastosowania; poznanie

Bardziej szczegółowo

Piotr Targowski i Bernard Ziętek WYZNACZANIE MACIERZY [ABCD] UKŁADU OPTYCZNEGO

Piotr Targowski i Bernard Ziętek WYZNACZANIE MACIERZY [ABCD] UKŁADU OPTYCZNEGO Instytut Fizyki Uniwersytet Mikołaja Kopernika Piotr Targowski i Bernard Ziętek Pracownia Optoelektroniki Specjalność: Fizyka Medyczna WYZNAZANIE MAIERZY [ABD] UKŁADU OPTYZNEGO Zadanie II Zakład Optoelektroniki

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ KOD ZDAJĄCEGO WPISUJE PISZĄCY PO OTRZYMANIU PRACY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ ARKUSZ II STYCZEŃ ROK 2002 Czas pracy 120 minut Informacje 1. Proszę sprawdzić, czy arkusz egzaminacyjny zawiera

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 77 POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów Ława optyczna z podziałką, oświetlacz z zasilaczem i płytka z wyciętym wzorkiem, ekran Komplet soczewek z oprawkami

Bardziej szczegółowo

Badanie czasu życia mionów

Badanie czasu życia mionów Badanie czasu życia mionów Autor: Marcin Pomorski 1. Abstract The goal of this article is to present experiment in which I mesured avarage life-time of mions. The experiment was perfprmed during clases

Bardziej szczegółowo

Pomiar ogniskowych soczewek metodą Bessela

Pomiar ogniskowych soczewek metodą Bessela Ćwiczenie O4 Pomiar ogniskowych soczewek metodą Bessela O4.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie ogniskowych soczewek skupiających oraz rozpraszających z zastosowaniem o metody Bessela. O4.2.

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA

WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA ROZPUSZCZANIA WYBRANYCH SOLI Opiekun: Miejsce ćwiczenia: Katarzyna Piwowar Katedra

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.02. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma 1. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma Ćwiczenie to ma na celu poznanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne.

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne. Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ Wprowadzenie teoretyczne. Soczewka jest obiektem izycznym wykonanym z materiału przezroczystego o zadanym kształcie i symetrii obrotowej. Interesować

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła

Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła Michał Łasica klasa IIId nr 13 22 grudnia 2006 1 1 Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki 1.1

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych.

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych. msg O 7 - - Temat: Badanie soczewek, wyznaczanie odległości ogniskowej. Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie Nr 455. Temat: Efekt Faradaya. I. Literatura. Problemy teoretyczne

Ćwiczenie Nr 455. Temat: Efekt Faradaya. I. Literatura. Problemy teoretyczne Ćwiczenie Nr 455 Temat: Efekt Faradaya I. Literatura. Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki Część II Irena Kruk, Janusz Typek, Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, Szczecin. Ćwiczenia laboratoryjne

Bardziej szczegółowo

6. BADANIE TRWAŁOŚCI NARZĘDZI SKRAWAJĄCYCH. 6.1 Cel ćwiczenia. 6.2 Wprowadzenie

6. BADANIE TRWAŁOŚCI NARZĘDZI SKRAWAJĄCYCH. 6.1 Cel ćwiczenia. 6.2 Wprowadzenie 6. BADANIE TRWAŁOŚCI NARZĘDZI SKRAWAJĄCYCH 6.1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest praktyczne zapoznanie się studentów z metodami badań trwałości narzędzi skrawających. Uwaga: W opracowaniu sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 Rozwiązania zadań nie były w żaden sposób konsultowane z żadnym wiarygodnym źródłem informacji!!!

Bardziej szczegółowo

Jak działają detektory. Julia Hoffman

Jak działają detektory. Julia Hoffman Jak działają detektory Julia Hoffman wielki Hadronowy zderzacz Wiązka to pociąg ok. 2800 wagonów - paczek protonowych Każdy wagon wiezie ok.100 mln protonów Energia chemiczna: 80 kg TNT lub 16 kg czekolady

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych P o l i t e c h n i k a P o z n ańska ul. Jana Pawła II 4 60-96 POZNAŃ (budynek Centrum Mechatroniki, Biomechaniki i Nanoinżynierii) www.zmisp.mt.put.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) sprężyny

Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) sprężyny Doświadczalne wyznaczanie współczynnika sztywności (sprężystości) Wprowadzenie Wartość współczynnika sztywności użytej można wyznaczyć z dużą dokładnością metodą statyczną. W tym celu należy zawiesić pionowo

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Katowice 2011 Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2011

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział IEiT. Ćwiczenie laboratoryjne Badanie modułu fotowoltaicznego

Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział IEiT. Ćwiczenie laboratoryjne Badanie modułu fotowoltaicznego Akademia Górniczo Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział IEiT Katedra Elektroniki Alternatywne Źródła Energii Ćwiczenie laboratoryjne Badanie modułu fotowoltaicznego Opracowanie instrukcji:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY ZE ŹRÓDŁAMI PROMIENIOWANIA ORAZ REGULAMIN LABORATORIUM FIZYKI JĄDROWEJ

REGULAMIN PRACY ZE ŹRÓDŁAMI PROMIENIOWANIA ORAZ REGULAMIN LABORATORIUM FIZYKI JĄDROWEJ INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PROCESOWEJ, MATERIAŁOWEJ I FIZYKI STOSOWANEJ POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA DETEKCJI PROMIENIOWANIA JĄDROWEGO REGULAMIN PRACOWNI REGULAMIN PRACY ZE ŹRÓDŁAMI PROMIENIOWANIA

Bardziej szczegółowo

Podstawy metody radiowęglowej. Kalibracja radiowęglowej skali czasu.

Podstawy metody radiowęglowej. Kalibracja radiowęglowej skali czasu. Podstawy metody radiowęglowej. Kalibracja radiowęglowej skali czasu. Wprowadzenie Chronometria radiowęglowa zajmuje szczególne miejsce wśród licznych odkryć dokonanych w dziedzinie badań jądrowych stosowanych.

Bardziej szczegółowo

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz.

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz. Laboratorium Metrologii I Politechnika zeszowska akład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I Mostki niezrównoważone prądu stałego I Grupa Nr ćwicz. 12 1... kierownik 2... 3... 4...

Bardziej szczegółowo

JAK PROSTO I SKUTECZNIE WYKORZYSTAĆ ARKUSZ KALKULACYJNY DO OBLICZENIA PARAMETRÓW PROSTEJ METODĄ NAJMNIEJSZYCH KWADRATÓW

JAK PROSTO I SKUTECZNIE WYKORZYSTAĆ ARKUSZ KALKULACYJNY DO OBLICZENIA PARAMETRÓW PROSTEJ METODĄ NAJMNIEJSZYCH KWADRATÓW JAK PROSTO I SKUTECZNIE WYKORZYSTAĆ ARKUSZ KALKULACYJNY DO OBLICZENIA PARAMETRÓW PROSTEJ METODĄ NAJMNIEJSZYCH KWADRATÓW Z tego dokumentu dowiesz się jak wykorzystać wbudowane funkcje arkusza kalkulacyjnego

Bardziej szczegółowo

Temat 1: Bluetooth. stoper lub 3 telefon z możliwością zliczania czasu z dokładnością do 0.1 sek

Temat 1: Bluetooth. stoper lub 3 telefon z możliwością zliczania czasu z dokładnością do 0.1 sek Temat 1: Bluetooth Potrzebne: dwa telefony z funkcją bluetooth stoper lub 3 telefon z możliwością zliczania czasu z dokładnością do 0.1 sek Przebieg ćwiczenia: Ćwiczenie polega na pomiarze czasu przesyłania

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne BUDOWA ATOMU Pierwiastki chemiczne p.n.e. Sb Sn n Pb Hg S Ag C Au Fe Cu ()* do XVII w. As (5 r.) P (669 r.) () XVIII w. N Cl Cr Co Y Mn Mo () Ni Pt Te O U H W XIX w. (m.in.) Na Ca Al Si F Cs Ba B Bi I

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną

Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną Wiesław Tłaczała Wprowadzenie Celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii promieniowania gamma oraz pokazanie zjawisk, towarzyszących promieniowaniu

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

Doświadczalne wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu

Doświadczalne wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Doświadczalne wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Autorzy: Kamil Ćwintal, Adam Tużnik, Klaudia Bernat, Paweł Safiański uczniowie klasy I LO w Zespole Szkół Ogólnokształcących im. Edwarda Szylki w

Bardziej szczegółowo

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI Wilhelm Roentgen 1896 Stan wiedzy na rok 1911 1. Elektron masa i ładunek znikomy ułamek masy atomu 2. Niektóre atomy samorzutnie emitują

Bardziej szczegółowo

Sprzęt stosowany w pozytonowej tomografii emisyjnej

Sprzęt stosowany w pozytonowej tomografii emisyjnej Sprzęt stosowany w pozytonowej tomografii emisyjnej Skaner PET-CT stanowi połączony w jedno urządzenie zespół dwóch tomografów, tomografu rentgenowskiego oraz tomografu PET. W artykule przedstawiono opis

Bardziej szczegółowo

APARATURA DO BADAŃ ZNACZNIKOWYCH

APARATURA DO BADAŃ ZNACZNIKOWYCH APARATURA DO BADAŃ ZNACZNIKOWYCH Leszek Furman Wydział Fizyki i Techniki Jądrowej, Akademia Górniczo-Hutnicza, 30-059 Kraków, AL Mickiewicza 30 1-WSTĘP PLÓ100795 Szeroko obecnie stosowane, przemysłowe

Bardziej szczegółowo

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym 1. Badania nieniszczące wprowadzenie Badania nieniszczące polegają na wykorzystaniu nieinwazyjnych metod badań (bez zniszczenia

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 13 Temat: Biostymulacja laserowa Istotą biostymulacji laserowej jest napromieniowanie punktów akupunkturowych ciągłym, monochromatycznym

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

TEMAT: CZUŁOŚĆ CZUJNIKA INDUKCYJNEGO DLA RÓŻNYCH MATERIAŁÓW

TEMAT: CZUŁOŚĆ CZUJNIKA INDUKCYJNEGO DLA RÓŻNYCH MATERIAŁÓW ĆWICZENIE NR TEMAT: CZUŁOŚĆ CZUJNIKA INDUKCYJNEGO DLA RÓŻNYCH MATERIAŁÓW. Pojęcia: a. Czujnik indukcyjny b. czułość czujnika. Cel ćwiczenia: a. Celem ćwiczenia jest wyznaczenie charakterystyk przełączania

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW Jak badamy cząstki elementarne? 2010/11(z) Ewolucja Wszech'swiata czas,energia,temperatura Detekcja cząstek

Bardziej szczegółowo

CEL 4. Natalia Golnik

CEL 4. Natalia Golnik Etap 15 Etap 16 Etap 17 Etap 18 CEL 4 OPRACOWANIE NOWYCH LUB UDOSKONALENIE PRZYRZĄDÓW DO POMIARÓW RADIOMETRYCZNYCH Natalia Golnik Narodowe Centrum Badań Jądrowych UWARUNKOWANIA WYBORU Rynek przyrządów

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie w środowisku człowieka

Promieniowanie w środowisku człowieka Promieniowanie w środowisku człowieka Jeżeli przyjrzymy się szczegółom mapy nuklidów zauważymy istniejące w przyrodzie w stosunkowo dużych ilościach nuklidy nietrwałe. Ich czasy zaniku są duże, większe

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej

Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja światła na szczelinie pojedynczej i podwójnej Wydział Imię i nazwisko 1. 2. Rok Grupa Zespół PRACOWNIA Temat: Nr ćwiczenia FIZYCZNA WFiIS AGH Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 71: Dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Poznanie podstawowej metody określania biochemicznych parametrów płynów ustrojowych oraz wymagań technicznych stawianych urządzeniu pomiarowemu.

Bardziej szczegółowo

Temat: SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH

Temat: SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH Temat: SZCOWNIE NIEPEWNOŚCI POMIROWYCH - Jak oszacować niepewność pomiarów bezpośrednich? - Jak oszacować niepewność pomiarów pośrednich? - Jak oszacować niepewność przeciętną i standardową? - Jak zapisywać

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I ASTRONOMIA. Matura z Kwazarem. Życzymy powodzenia!

FIZYKA I ASTRONOMIA. Matura z Kwazarem. Życzymy powodzenia! FIZYKA I ASTRONOMIA Matura z Kwazarem ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY Instrukcje dla zdającego: 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 12 stron (zadania 1 6). Ewentualny

Bardziej szczegółowo

Detekcja promieniowania jonizującego. Waldemar Kot Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie

Detekcja promieniowania jonizującego. Waldemar Kot Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie Detekcja promieniowania jonizującego Waldemar Kot Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie Przyrządy dozymetryczne - są to podstawowe narzędzia do bezpośredniego określania stopnia zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii P O L I T E C H N I K A G D A Ń S K A Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii Temat: Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych modułu ogniw fotowoltaicznych i sprawności konwersji

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R M-2

Ć W I C Z E N I E N R M-2 INSYU FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I ECHNOLOGII MAERIAŁÓW POLIECHNIKA CZĘSOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI Ć W I C Z E N I E N R M- ZALEŻNOŚĆ OKRESU DRGAŃ WAHADŁA OD AMPLIUDY Ćwiczenie M-: Zależność

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK Matematyczno-Przyrodniczy Fizyka techniczna SPECJALNOŚĆ RODZAJ STUDIÓW stacjonarne, studia pierwszego stopnia KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU NAZWA PRZEDMIOTU WG PLANU

Bardziej szczegółowo

Ćw. nr 41. Wyznaczanie ogniskowych soczewek za pomocą wzoru soczewkowego

Ćw. nr 41. Wyznaczanie ogniskowych soczewek za pomocą wzoru soczewkowego 1 z 7 JM-test-MathJax Ćw. nr 41. Wyznaczanie ogniskowych soczewek za pomocą wzoru soczewkowego Korekta 24.03.2014 w Błąd maksymalny (poprawione formuły na niepewności maksymalne dla wzorów 41.1 i 41.11)

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Radiochemia. Radiochemistry. Kod Punktacja ECTS* 1

KARTA KURSU. Radiochemia. Radiochemistry. Kod Punktacja ECTS* 1 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Radiochemia Radiochemistry Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator dr hab. inż. Artur Błachowski Zespół dydaktyczny dr hab. inż. Artur Błachowski Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE KĄTA BREWSTERA 72

WYZNACZANIE KĄTA BREWSTERA 72 WYZNACZANIE KĄTA BREWSTERA 72 I. ZAGADNIENIA TEORETYCZNE Polaryzacja światła. Zjawisko polaryzacji światła przy odbiciu od powierzchni dielektrycznej kąt Brewstera. Prawa odbicia i załamania światła na

Bardziej szczegółowo