PODRĘCZNIK UCZESTNIKA SZKOLENIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PODRĘCZNIK UCZESTNIKA SZKOLENIA"

Transkrypt

1 PODRĘCZNIK UCZESTNIKA SZKOLENIA Z ZAKRESU MOTYWACJI DO PRACY Z GRUPĄ ODBIORCÓW MOBILNEGO CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ ZAŁĄCZNIK opracowany w ramach projektu Model Mobilnego Centrum Aktywizacji Zawodowej Stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego Partner w Bydgoszczy, Powiatowy Urząd Pracy w Inowrocławiu 1

2 TRENING UMIEJĘTNOŚCI INTERPERSONALNYCH Razem możemy więcej Gdybyśmy próbowali osiągać sukces samemu byłoby to o wiele trudniejsza, a czasami nawet i mniej skuteczne, niż gdy to samo zadanie moglibyśmy z sukcesem wykonać w doborowym towarzystwie. Współpraca grupowa wymaga ćwiczenia, trenowania innych umiejętności, niż samodzielne realizowanie zaplanowanych zamierzeń. W przypadku realizacji tak ważnego zadania, jakim jest zintegrowanie środowiska osób bezrobotnych z terenów wiejskich i zmotywowanie ich do jeszcze większej i bardziej skutecznej aktywizacji zawodowej, zbudowanie więzi i współpracy z różnymi osobami, które mogą, w ramach posiadanych uprawnień i kompetencji, wspomagać ten aktywizacyjny proces, jest znaczącym i kluczowym celem realizowanego projektu. Aby zespół działał efektywnie, każdy członek grupy musi pełnić inną, ale odpowiednio dobraną rolę. Ludzie są różnorodni. Ważne, by w naszym zespole, który ma odnieść znaczący sukces znalazły się osoby, których mocną stroną jest twórczość, inicjowanie zmian, podejmowanie wyzwań, przedsiębiorczość, ale na równi z nimi potrzebni są również uczestnicy, u których wśród dominujących umiejętności znaleźć można analityczne myślenie, skrupulatność, umiejętność dostrzegania minusów czy zagrożeń. Warto więc przyjrzeć się, która z ról zespołowych nam najlepiej odpowiada, aby nasze działanie odniosło zamierzony sukces. Czasami jesteśmy grupowymi pomysłodawcami, którzy mają inspirację do wysuwania nowych, z pozoru wręcz zupełnie nierealnych pomysłów, wykorzystujemy swoją bujną wyobraźnię i nietypowe sposoby dochodzenia do rozwiązania istniejącego problemu. Nie zawsze jednak wszystko realizujemy do końca, nie przepadamy za pracą w dużych zespołach i denerwują nas tradycyjne poglądy co bardziej praktycznych członków zespołu. W naszym działaniu, aby osiągnąć sukces, pomagają nam osoby, które są zespołowymi analitykami lub specjalistami od spraw trudnych i beznadziejnych. Do nich należą zadania nastawione na projektowanie,usprawiedliwianie i poszukiwanie nowych sposobów do zrealizowania wyznaczonego celu. Aby jednak nie poniosła nas za bardzo wyobraźnia lub abyśmy nie zaplątali się w gąszczu projektów i analiz, potrzebny jest też członek zespołu, który nad wszystkim będzie sprawował kontrolę. I chociaż taki kontrolujący adwokat diabła nie zawsze się wszystkim w grupie podoba, to swoimi krytycznymi uwagami i wynajdowaniem problemów, pomaga grupie wdrażać nowe pomysły bez zbędnych niedociągnięć. W grupie, oprócz twórców pomysłów, znajdują się też praktyczne mrówki - działacze, którzy świetnie realizują trudne zadania - bez narzekania i zbędnych dygresji są wspaniałymi wykonawcami cudzych idei. O najdrobniejszy szczegół w realizacji naszego przedsięwzięcia zadbają perfekcjoniści. Nasz zespół, dzięki osobom, które realizują właściwe role, pracuje jak dobrze skonstruowana i naoliwiona maszyna. Ale, żeby nasza grupa miała bardziej ludzkie przymioty, musi mieć swoją dobrą duszę. 2

3 Zespołowy błazen dba o to, aby w grupie było wesoło, aby jej członkowie mieli też czas na zabawę, odpoczynek, rozrywkę, spotkania po pracy. Jednak nawet dusza towarzystwa nie pomoże jeśli członkowie naszej grupy stracą motywację do pracy. Wówczas pojawi się marazm, pesymizm, niska ocena własnych kompetencji i wartości, a konsekwencji wypalenie emocjonalne i rezygnacja z dalszych działań. Czy Twój motywacyjny płaszcz pasuje na Ciebie? Nieraz zastanawiamy się dlaczego jednym ludziom wszystko się udaje, a innym wszystko idzie pod górkę. Czasami stosujemy pewne narzędzia motywacyjne, ale nie wiem jednak, dlaczego na niektórych ludzi one działają, na innych zaś nie. Na przykład mamy czasami nieodparte wrażenie, że jeden człowiek, mając ambitne, nowe zadanie, daje z siebie maksimum i świetnie sobie z nim radzi, w drugiej osobie wywołuje ono tylko uczucie lęku i niechęć do działania. Spowodowanie, by ludzie byli zaangażowani w to, czym się zajmują, jest prawdziwą sztuką. Czasem nie jest kłopotem znalezienie w swoim zespole osób z odpowiednim predyspozycjami i umiejętnościami, trudniej natomiast o człowieka naprawdę zaangażowanego w wykonywane przez niego zadania, w realizowanie celów nastawionych na sukces. Nie wystarczy znać narzędzia motywacyjne, trzeba jednak jeszcze umieć te narzędzia stosować. Ludzie nie osiągają sukcesów w wyniku działania jakiegoś przypadku. Muszą posiadać odpowiednią energię nastawioną na osiągnięcie sukcesu. Motywacja zwykle rozumiana jest jako proces wewnętrzny, który uruchamia i organizuje ludzkie zachowania oraz wyznacza kierunek działania nastawiony na osiągniecie celu. Na motywacyjne działania nastawione na sukces składają się dążenia, potrzeby i nagrody. Mówiąc o dążeniach, mam na myśli wewnętrzne siły mobilizujące do działania. W tym aspekcie ludzie dzielą się na tych, którzy cenią sobie przynależność do grupy i związki z innymi, oraz tych, którzy przywiązują wagę do wydajności, a więc skupiają się na osiągnięciu celu i rezultacie. Potrzeby to podstawowe wymagania, jakie muszą zostać spełnione, by dana osoba mogła się realizować. Dla części z nas jest nią stabilizacja, życie według ustalonego porządku. Innych cechuje zmienność, żądza przygód i pragnienie nowych przeżyć. Trzecim elementem jest sposób, w jaki pragniemy być wynagradzani za osiągnięcia. Osoby z wewnętrznym systemem nagród czują się docenione, jeśli okazuje się im szczerą wdzięczność. Z kolei do ludzi o zewnętrznym systemie nagród najlepiej przemawia uzyskanie wymiernych korzyści. Możemy wyróżnić różne rodzaje motywacji. Kiedy motywacja ma swoje źródła w wewnętrznych właściwościach człowieka, np. cechach osobowości, szczególnych zainteresowaniach i pragnieniach mówimy wówczas o motywacji wewnętrznej. Kiedy podejmujemy się wykonania zadania w celu osiągnięcia nagrody lub uniknięcia kary, czyli dla zewnętrznych korzyści, np. w postaci pieniędzy, pochwał, awansu w pracy, lepszych ocen w szkole wówczas mamy do czynienia z motywacją zewnętrzną. Człowiek nie zawsze sobie zdaje sprawę z powodów swojego działania, stąd motywacja może mieć bardziej lub mniej świadomy charakter. 3

4 Każdy z nas, przez całe życie szuka różnych pomysłów, aby znaleźć swój indywidualny sposób, który napędzałby nas do działania, umożliwiał osiąganie sukcesów i pomagałby nam pokonywać wewnętrzne bariery oporu i lenistwa. Co można zrobić, by wykrzesać z siebie odrobinę entuzjazmu i chęci do działania? Nie ma na to cudownej metody - klucza. Motywacja uruchamiana jest bądź też blokowana w związku z rodzajem pracy, którą mamy wykonywać. Niektórzy z nas w jednych zadaniach będą czuli się jak ryba w wodzie, w innych zaś będą nieefektywni. Najlepiej, jeśli każdy wykonuje to, w czym jest najlepszy, co jest spójne z jego mocnymi stronami. Ich rozpoznanie i skonstruowanie pod ich kątem odpowiedniego dla siebie systemu motywacyjnego oraz organizacja pracy zbieżnej z naszymi oczekiwaniami zapewniają największą skuteczność w osiąganiu sukcesu. Dobrze jest też uświadomić sobie fakt, że jeden pomysł na automotywację zadziałał wczoraj i szybko można było poradzić sobie z kłopotliwym problemem wcale nie oznacza, że jutro ta sama metoda okaże się równie skuteczna. Pomysłów na sposoby motywujące jest kilka można zmienić sposób myślenia czy warunki, w jakich wykonuje się pracę, można zmienić sposób podejścia do zadania, można zmienić perspektywę patrzenia na obowiązki, można dokonać zmian w samym sobie, zmienić nagrodę albo karę w przypadku zaniechania wykonania zadania. Sposobów jest bardzo dużo, trzeba odnaleźć jedynie te, które są skuteczne dla nas samych. Najlepiej zadbać o to, aby nic nam nie utrudniało działania. Lepiej uporządkować swoje sprawy i zadania, stworzyć hierarchię priorytetów, starać się koncentrować na jednej pracy. Cieszyć się z każdej chwili i doceniać małe sukcesy, dbać o chwilę wypoczynku i wytchnienia oraz ciągle wzmacniać swój entuzjazm. Wierzyć, że na początku wszystko wydaje się o wiele trudniejsze, niż jest w rzeczywistości. Warto w chwilach zwątpienia zwracać się do swojego przewodnika, mistrza, mentora, przywódcy czy dobrego doradcy, który będzie chętnie dzielił się swoim doświadczeniem w danej dziedzinie. Nie warto tłumić w sobie stresu, złych emocji, bo budzą napięcie i utrudniają wykonanie jakiegokolwiek zadania. Warto się uczyć, doskonalić, rozwijać. Najważniejsze to nie przestawać marzyć i mieć aspiracje. Czy warto mieć o sobie dobre zdanie? Kolejnym etapem trenowania umiejętności interpersonalnych potrzebnych do efektywnej realizacji zadań zespołowych jest wypracowanie adekwatnego sposobu myślenia o sobie oraz właściwego systemu wartości i norm postępowania. Dopiero wówczas możemy myśleć o odnoszeniu sukcesu w realizacji zaplanowanych działań. Myśląc o samoocenie zwykle umieszczamy ją na dwóch przeciwnych biegunach - niska i wysoka. I chociaż społecznie utarło się twierdzenie, że zawsze opłaca się mieć wysoką samoocenę, wyniki badań psychologicznych nie są aż tak jednostronne. Wypadałoby więc zapytać, jaki poziom samooceny jest adekwatny i najzdrowszy? Samoocena jest obrazem własnego Ja. Na ten obraz składa się wiedza o sobie, która kształtuje się na przestrzeni naszego życia. Najważniejszym jednak elementem przy budowaniu poczucia własnej wartości i pozytywnej 4

5 samooceny jest akceptacja, jaką mogą otaczać dziecko rodzice. To poczucie jest modyfikowane przez społeczne lustro, w którym się przeglądamy, poszukując aprobaty ze strony innych ludzi, porównując się do osób dla nas znaczących czy podobnych do nas. Dzieje się tak, ponieważ potrzeba przynależności, dążenie człowieka do utrzymywania i nawiązywania kontaktów, pozostawania w grupie, jest jedną z podstawowych motywacji społecznych. Zdrowa samoocena polega na samowiedzy i umiejętności odpowiedniej modyfikacji z gruntu podwyższonego lub zaniżonego poczucia własnej wartości. Pozytywne myślenie o sobie wiąże się z odczuwaniem dobrego samopoczucia, bez nadmiernych lęków o siebie i swoje otoczenie, z otwartą postawą życiowego optymisty, który posiada zaufanie do siebie i dumne poczucie wpływu na siebie i własne życie. Optymistę cechuje pewność siebie, sprawczość, niezależność, ciekawość i przedsiębiorczość. Ważnym składnikiem wysokiej samooceny jest umiejętność uświadamiania sobie własnych słabości, pogodzenia się z własnymi brakami. Ludzie, którzy godzą się z tym, że są niedoskonali, lepiej sobie radzą z przeciwnościami losu i porażkami. Natomiast pesymiści mają zwykle niską samoocenę. Często odnosi się to do odczuwania przez nich wstydu, głównie z powodu posiadania przekonania o braku ważnych zdolności i umiejętności. Niska samoocena oprócz wstydu - wiąże się z też z innymi negatywnymi stanami emocjonalnymi: z poczuciem winy, bezcelowości, braku kontroli nad własnym życiem. Osoby z niską samooceną, gdy ponoszą porażkę w jakiejś dziedzinie mają tendencję do rozpamiętywania swoich niepowodzeń, zaczynają generalizować je na inne aspekty swojego życia, powątpiewając w swoje zdolności, inteligencję, poczucie skuteczności, atrakcyjność. Warunkiem podniesienia samooceny jest lepsze poznanie siebie, a szczególnie - poznanie mocnych stron swojej osobowości. W budowaniu pozytywnej samooceny konieczne jest wykształcenie w sobie orientacji na ciągłe doskonalenie się. Zdobyte kompetencje wzmacniają pozytywny obraz siebie poczucie własnej wartości i skuteczności. Ktoś, kto uważa, że ma umiejętności i zdolności umożliwiające zaspokojenie swoich pragnień, zwiększa swoje szanse wykształcenia wysokiej samooceny i osiągnięcia życiowego sukcesu. Jakie wartości mogą prowadzić mnie do sukcesu? Wartości w życiu społecznym to zbiór norm i zasad postępowania, które uznane są powszechnie przez społeczeństwo jako pożądane i cenne. Priorytetowo i hierarchicznie uporządkowany układ tych wartości tworzy system uniwersalnych wartości społecznych, który wyznacza standardy indywidualnej drogi życia w ramach społeczeństwa. Jednocześnie ta sieć wartości różnicuje dążenia ludzi, a także jest wyznacznikiem postępowania w grupie. W warunkach szybkich przemian społecznych, politycznych i ekonomicznych zmieniają się i rozwijają nowe wartości. Do podstawowych wartości uniwersalnych zalicza się prawo do życia, pokój, tolerancję, wolność, prawdę, sprawiedliwość, miłość. Brak odpowiedniego systemu wartości uniemożliwia życie zgodne ze swoimi aspiracjami i możliwościami. Wiedza na temat swoich najwyższych wartości pozwala robić w życiu to, co sprawia nam prawdziwą radość i satysfakcję. Każdą życiową decyzję jest zdecydowanie łatwiej podjąć, gdy można 5

6 odnieść się do systemu ważnej dla siebie hierarchii wartości. Kierowanie się swoimi priorytetowymi zasadami przy podejmowaniu ważnych i trudnych życiowych decyzji daje nam pewność własnej skuteczności. 6

7 JAK OSIĄGNĄĆ SUKCES W PRACY Z KLIENTEM? Czy asertywna komunikacja to przywilej egoistów i życiowych cyników? Wiele problemów i konfliktów w życiu zawodowym, a także osobistym, ma swoje źródła w niewłaściwej komunikacji interpersonalnej. Często jesteśmy rozumiani niewłaściwie, przypisuje się nam złe intencje, nasze dobre chęci są interpretowane zupełnie przeciwnie niż tego oczekujemy. Komunikacja interpersonalna jest procesem, który umożliwia człowiekowi w ramach bezpośredniego kontaktu wymianę informacji z drugą osobą. Proces komunikacji interpersonalnej charakteryzuje się określoną dynamiką. Każdy bodziec nadany przez nadawcę komunikatu w postaci słowa, gestu czy mimiki powoduje u odbiorcy komunikatu pojawienie się określonych myśli i pewnych intencji, stanów uczuciowo emocjonalnych. Umiejętność asertywnej komunikacji umożliwia wyrażanie pozytywnych i negatywnych informacji, uczuć w otwarty, uczciwy i bezpośredni sposób. Chociaż komunikacja asertywna nie gwarantuje osiągania pełnego sukcesu w relacjach z innymi osobami, to jednak pozwala na bardziej skuteczny sposób porozumiewania się z nimi. Jest najlepszą alternatywą w stosunku do komunikacji agresywnej czy biernej. W komunikacji asertywnej znaczenia nabiera: demonstrowanie swojego szacunku i zainteresowania poprzez utrzymywanie z rozmówcą stałego, lecz nie agresywnego kontaktu wzrokowego, odpowiednia postawa ciała podkreślająca bliską relację i znaczenie przekazywanych informacji, odpowiednie gesty, akceptujący, spokojny ton głosu, oraz spójna wypowiedź i odpowiednio, z wyczuciem czasu, przekazany komentarz. Asertywna komunikacja polega też na umiejętności odpowiedniego wyrażania własnych potrzeb i uczuć, przy użyciu komunikatu Ja. Aby zaś komunikacja była skuteczna i efektywna trzeba umieć nie tylko mówić, ale też umieć słuchać i czuć. Jednym z najbardziej skutecznych narzędzi podczas trudnych sytuacji jest dobre słuchanie. Aktywne słuchanie umożliwia właściwe porozumiewanie się z drugą osobą, zniwelowanie napięcia w trudnych sytuacjach oraz zachęcenie rozmówcy do ewentualnego współdziałania i współpracy. Czasami mamy do czynienia z taką komunikacją, która od jednej z osób wymaga odpowiedzi odmownej. Nie jest to łatwe, gdyż ludzie bardzo często mają problemy z jasnym formułowaniem odmowy. Asertywne nie oparte jest na trzech elementach: słowo nie, konkretne przedstawienie sytuacji lub czynności, której nie chcemy się podjąć, prawdziwe uzasadnienie odpowiedzi odmownej. Wcale nie oznacza bycia egoistą, cynikiem czy zadufanym w sobie narcyzem. Pomaga utrzymać właściwe relacje z innymi ludźmi dając sobie i innym takie samo prawo do bycia OK.. 7

8 Porozmawiajmy o uczuciach Do najtrudniejszych elementów komunikacji należy odpowiednie rozpoznawanie i określanie uczuć i emocji. Rozmowa o uczuciach nie jest łatwa. Kiedy człowiek spotyka się z pytaniem co czujesz?, często nie jest w stanie wyrazić własnych przeżywanych uczuć, a jedynie określone na ten temat opinie i poglądy. W kontakcie z sobą i drugą osobą odczuwamy również różne emocje. Emocje ściśle wiążą się z motywacją, potrzebami, uwagą, spostrzeganiem, przetwarzaniem informacji czy komunikowaniem się, a także wyrastają z naszego doświadczenia. Wiadomo także, że emocje, których doznajemy reagując na siebie i na otoczenie mogą cechować się określonym nasileniem i znakiem. Znak emocji pozwala utożsamiać je np. z odczuciami nieprzyjemnymi, negatywnymi takimi jak: cierpienie, przykrość, niezadowolenie, złość, rozpacz, rozczarowanie. Pozytywny znak emocji klasyfikuje je do odczuwania pozytywnych wrażeń takich jak: przyjemność, zadowolenie, radość czy rozkosz. Emocje są nieodłącznym składnikiem naszej codzienności, dodają kolorytu naszemu życiu. Emocje sygnalizują o zdarzeniach istotnych dla interesów człowieka i motywują go do wysiłków ukierunkowanych na poradzenie sobie z tymi wydarzeniami. Pełnią one też rolę swoistego regulatora i systemu alarmowego. Emocje mogą mieć charakter podstawowy, wrodzony - do których zaliczyć można wstręt, smutek, gniew i strach. Mogą one też mieć charakter bardziej złożony, związany z wpływem wartości kulturowych i sądów moralnych - są to np. odczucia winy czy wstydu. Duma, gniew, lęk, miłość, nadzieja, poczucie winy, smutek, strach, szczęście, ulga, współczucie, wstręt, wstyd, zawiść, zazdrość wywołują lub modyfikują nasze działania. Wzmagają naszą motywację lub też przyczyniają się do wygaszania naszej aktywności. Aby osiągnąć sukces w relacji z klientem, szczególnie tym trudnym, duże znaczenie ma umiejętność empatycznego wczuwania się w stany psychiczne innych osób, a więc także w emocje odczuwane przez innych. Bez umiejętności empatycznego współodczuwania, trudno by nam było nawiązać z innymi ludźmi bliskie stosunki, zaspokajać wzajemnie potrzebę miłości, bezpieczeństwa czy akceptacji. Dzięki odczuwanej empatii możemy stać się też bardziej tolerancyjni, cierpliwi i wyrozumiali. Dobrze rozwinięta empatia pozwala przezwyciężyć własny egocentryzm i budować harmonię i ciepło w stosunkach międzyludzkich. Podstawowym składnikiem empatii jest wrażliwość. Odczuwanie zmartwienia innej osoby może wywołać reakcję współczucia. Dojrzała empatia polega na tym, że potrafimy nie tylko wczuć się w sytuację drugiego człowieka, ale jesteśmy w stanie, dzięki rozumieniu tego co przeżywa druga osoba, ofiarować jej swoją konkretną pomoc i właściwe wsparcie. Co robić kiedy inni nas onieśmielają? Czasami w relacjach z innymi ludźmi możemy odczuwać nieprzyjemne, dezorganizujące napięcie, potocznie nazywane tremą. Wypowiadanie swoich opinii na forum grupy, przekazywanie informacji w ramach publicznego występu zawsze wiąże się z mniej lub 8

9 bardziej odczuwanym lękiem. Artysta, który chwali się, że nigdy nie odczuwa tremy, nie jest artystą - jest kłamcą albo durniem - powiedział kiedyś słynny śpiewak operowy Caruso. Trema dotyka więc wszystkich, którzy publicznie coś prezentują, wszyscy czują napięcie przed wystąpieniem przed jakąś grupą słuchaczy. Ważne jest, aby umieć ją właściwie rozpoznawać i nauczyć radzić sobie z doświadczanym napięciem. Umiarkowana trema pomaga nam się odpowiednio zmotywować i w sposób właściwy podejść do realizacji zadania. Największy problem pojawia się wówczas, gdy nie mamy odwagi przyznać przed samymi sobą lub przed innymi, że jesteśmy zdenerwowani. Nic nie są warte również mantry w stylu nie denerwuj się!. Zamiast obniżyć napięcie zwykle wywołują odwrotny skutek. Spróbujmy więc lepiej przygotować się do swojego wystąpienia zbierając jak najwięcej potrzebnych informacji. Ewentualne zdenerwowanie wówczas na pewno nie będzie spowodowane brakiem przygotowania. Jeśli przygotujemy się rzetelnie i przeprowadzimy swoje zadanie tak dobrze, jak tylko potrafimy, na pewno nam się uda. Lepiej jest uwierzyć w swój własny sukces. Dobrze też mieć świadomość, że tak naprawdę tremę prezentera zauważa zwykle niewiele osób. Trening czyni mistrza - im więcej człowiek ćwiczy, tym lepiej potrafi prezentować swoje wypowiedzi. Najlepiej zaplanować sobie przed każdym ważnym wystąpieniem próbę generalną - przeprowadzić prezentację od początku do końca, tak jakby rzeczywiście stało się przed całą grupą. Można również wizualizować całe to wydarzenie. Przywoływać pozytywne myśli, tworzyć w wyobraźni wyraźny obraz takiej osoby, jaką chciałoby się stać i celów, które chciałoby się osiągnąć. Dobrze jest też stworzyć w myślach obrazy i zobaczyć siebie jako dobrego i pewnego siebie mówcę. Warto też ujrzeć przed sobą całą grupę i popatrzeć, jak z zainteresowaniem reaguje na to, co się do niej mówi. W czasie realizacji właściwego zadania nasza podświadomość uaktywnia się pod wpływem takich obrazów i powtarzanych przez siebie na głos poleceń. Pamiętajmy też, że w każdej grupie znajdą się malkontenci, którzy mogą mieć negatywne nastawienie do tego co mówimy. Przecież jeszcze się taki nie narodził, co by wszystkim dogodził! Nawet jeśli bardzo kusi nas nawracanie tych, co wciąż kręcą głową i emanują niechęcią, nigdy się temu nie poddawajmy. Włączmy raczej tryb oszczędny - łatwiej jest sprawić, by pozytywnie nastawieni byli jeszcze bardziej entuzjastyczni, niż zmniejszyć poziom negatywizmu malkontentów. Nie przekonanych się nie przekonuje, bo zawsze na tym tracą ci, którzy chcieliby coś dobrego i pożytecznego od nas usłyszeć. Jeśli już musimy wdać się z nimi w jakąś polemikę, zróbmy to poza grupą, po swoim wystąpieniu. Nie zawsze wszystko musi się udać w stu procentach. Nie wyolbrzymiajmy i nie rozpamiętujmy swoich błędów. Raczej potraktujmy je jako pozytywną, uczącą informację. Dobrze jest do wszystkiego nabrać odpowiedniego dystansu i kierować się starym chińskim powiedzeniem życie jest jak pudełko zapałek: zlekceważyć je byłoby niebezpiecznie, potraktować zbyt poważnie - byłoby głupotą. 9

10 Jak konstruktywnie poradzić sobie w sytuacji konfliktowej? Przyczyną sytuacji konfliktowych jest najczęściej nasza niechęć do prawdziwego wsłuchiwania się w racje innych ludzi i brak chęci do zauważania oraz właściwej interpretacji ich stanów uczuciowo - emocjonalnych. Konflikt może dotyczyć też sprzecznych dążeń, niezgodności interesów i poglądów. Według popularnych negocjatorów Rogera Fishera, Williama Ury i Bruce a Pattona konflikt to zderzenie, sytuacja sprzeczności, w której uczestnicy próbują narzucić sobie nawzajem swoją wolę. Nie ulega wątpliwości, że w skomplikowanych i problemowych sytuacjach powinno się wprost wyrażać własne emocje i uczucia, gdyż daje to szansę na właściwe skupienie się na rzeczywistym problemie. Oczyszcza też atmosferę i minimalizuje negatywne skutki konfliktu, które mogą doprowadzić do znacznego zmniejszenia efektywności, rotacji, a w końcu i do zaprzestania działań grupy w realizacji zamierzonych zadań. Konflikt sam w sobie nie jest niczym złym. Jest pozytywnym sygnałem do dokonania korzystnej zmiany. Wynika też z faktu, że każdy z nas jest inny i inaczej odbiera, a także reaguje na różne sytuacje. W samej sytuacji konfliktowej możemy skorzystać z pięciu strategii postępowania. Możemy rywalizować (walczyć), gdy uznamy, że nasz konkurent jest dla nas wrogiem. Innym sposobem na radzenie sobie w sytuacji konfliktu może być próba unikania, niedostrzegania problemu. Jeśli natomiast bardzo mocno zależy nam na relacjach z drugą osobą, często mamy skłonność do stosowania strategii ulegania w sytuacji konfliktowej. Wydaje się, że potocznie najlepszym sposobem rozwiązania konfliktu jest kompromis. W każdej z tych sytuacji albo ja albo ktoś inny coś traci i nie zawsze takie rozwiązanie konfliktu nas satysfakcjonuje. Jedną z najbardziej skutecznych, ale też najbardziej wymagających jest strategia radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych nastawiona na współpracę. Taką strategię stosuje się wtedy, gdy w relacjach interpersonalnych panuje zaufanie, zaangażowanie i gdy mamy sporo czasu, żeby znaleźć rozwiązanie satysfakcjonujące wszystkie strony konfliktu. W sytuacjach konfliktowych warto pamiętać o pewnych zasadach, takich jak np. zachowanie spokoju, stosowanie logicznych, racjonalnych argumentów i akceptowaniu prawa wszystkich do wypowiadania różnych opinii, które przecież mogą być źródłem interesujących, kreatywnych rozwiązań. Należy natomiast zdecydowanie unikać nic nie wnoszących, konfrontujących, krytykanckich dyskusji, głosowania, targowania się czy podejmowania przypadkowych decyzji. Zawsze dobrze skorzystać jest z postawy wygrany - wygrany, strategii asertywnej komunikacji, sensownego zadawania pytań otwartych i dobrego słuchania. Dzięki temu o wiele łatwiej uzyskać powszechną akceptację do zastosowania określonego działania w sytuacji problemowej. Konflikty są nieodłącznym elementem życia społecznego, zapewne zaprowadziłyby w końcu do całkowitej destrukcji ludzkich społeczności, gdyby nie wypracowane procedury ich rozwiązania. Jedną z nich jest konstruktywna krytyka, która nie ma na celu w sposób złośliwy i obraźliwy przedstawiać zarzutów wobec krytykowanej przez nas osoby, lecz ma wyeliminować powstały problem i wspólnie doprowadzić nas z sukcesem do osiągnięcia celu. Krytykując trzymajmy się faktów, a nie plotek, stereotypów, generalizacji i emocjonalnych uniesień. Kiedy pokusimy się o krytykę, to atakujmy problemy - nie ludzi. 10

11 Róbmy to personalnie w cztery oczy, a jeśli już musimy robić to w obecności innych - nigdy nie formułujmy zarzutów imiennie. Gdy już przedstawimy nasze zarzuty, powinniśmy zadbać o to, aby mieć czas zapytać drugą stronę, jak się do krytycznych faktów ustosunkowuje, czy się z nimi zgadza, czy też nie. Dobrze jest się zapytać, czy ma jakieś rozwiązanie, by podobne sytuacje się nie powtarzały. Damy tym samym do zrozumienia, że szanujemy naszego partnera i zależy nam na dialogu oraz na wybraniu rozwiązania, które pozwoli na uniknięcie tych samych lub podobnych błędów w przyszłości. Generalnie natomiast warto przestrzegać zasady, że skuteczniejsza w osiąganiu celu jest pochwała niż nagana. I wówczas należy robić to najczęściej jak się tylko da, imiennie, publicznie i najlepiej we własnym imieniu. 11

12 STRES I TECHNIKI RADZENIA SOBIE ZE STRESEM Czy możemy żyć bez stresu? Codzienne życie pełne jest sytuacji trudnych i stresowych. Gdy nie potrafimy efektywnie sobie z nimi radzić mogą stawać się groźne dla naszego zdrowia i jakości życia. Dla tego tak ważna jest wiedza na temat tego, czym jest stres, kiedy jest dla nas szkodliwy i jak sobie radzić z nim w codziennym życiu. Pojęcie stresu do nauki o zdrowiu wprowadził Hans Selye określając nim niespecyficzną reakcje organizmu na wszelkie stawiane mu żądania. Bodziec, który wywołuje reakcję stresową nazywany jest stresorem i może nim być zarówno trudne zdarzenie, jakim jest utrata pracy, konflikt w pracy, jak i przebywanie w pomieszczeniu, w którym panuje ciągły hałas. Często mówiąc o stresie mamy na myśli sytuacje powstające pod wpływem gwałtownych wydarzeń o dużym znaczeniu dla nas jak utrata bliskiej osoby czy udział w katastrofie lotniczej. Jednakże stres powstaje też pod wpływem codziennych wydarzeń, może wiązać się z określonym stylem życia, pośpiechem, dezorganizacją. W sytuacji takiej wymagamy od naszego organizmu wysiłku, który jest ponad jego możliwości. Przeciążamy go różnymi dystresami. Nie każdy stres jest zły - mobilizując nas, bowiem do działania ułatwia radzenie sobie w trudnych sytuacjach. Dzięki pozytywnemu eustresowi możemy przeżywać chwile radości i uniesienia. Reakcja naszego organizmu na sytuację stresową zależy od tego jakie posiadamy indywidualne zasoby osobowościowe, czy nasz organizm w chwili zadziałania czynnika stresowego był w dobrej formie psychicznej i fizycznej, oraz od tego jak zinterpretujemy wystąpienie sytuacji trudnej - zagrażającej czy będącej dla nas wyzwaniem do działania. Ze stresem łatwiej jest sobie radzić, gdy ma się właściwą samoocenę, pomoc i wsparcie ze strony innych ludzi i wiarę w odniesienie sukcesu. Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia. Bez niego nie ma życia. To on, będąc na odpowiednim poziomie mobilizuje nas codziennie do snucia marzeń i realizowania codziennych ważnych dla nas zadań Jak sobie radzić z błędnym kołem stresowego życia? Współczesny świat pędzi, a my razem z nim. Żyjąc tak w ciągłym biegu i napięciu mamy poczucie, że nic nie da się zmienić. Stawiamy sobie coraz większe poprzeczki, w realizacji zadań, którym jednak nie jesteśmy w stanie sprostać. Chroniczne napięcie obniża nasze zdolności adaptacyjne i efektywność naszych działań. Trenujemy swoje umiejętności w zakresie pogłębiania wiedzy zawodowej czy uczymy się nowych języków. Szkoda nam czasu na zajęcie się sobą, na higienę psychiczną, odpoczynek. Kiedy robimy obowiązkowy 12

13 przegląd techniczny swojego samochodu, nawet przez myśl nam nie przejdzie, że ten samo obowiązek dotyczy zarówno naszego ciała jak i psyche. Boimy się korzystać z rad lekarzy, psychologów czy doradców osobistych, bo podskórnie czujemy, że sami generujemy sobie swój własny chroniczny stres. Dlatego warto może skorzystać z kilku dobrych sugestii: 1. Po całym dniu napięcia i stresu należy pomyśleć o relaksie, czasie wolnym od trudnych zajęć, gdy nie trzeba się spieszyć, walczyć, rywalizować. 2. Dobrze jest też zorganizować sobie codzienny aktywny odpoczynek - mały spacer lub wizytę w klubie sportowym. 3. Znajdź sposób, który najlepiej Cię odprężą - dla jednego będzie to rozmowa z kimś bliskim, dla innego przeczytanie książki, dla innego upieczenie ciasta, zabawa z dziećmi/wnukami lub ciepła kąpiel. 4. Zadbaj o zdrowy sen i codziennie 15 minut ćwiczeń relaksacyjnych. 5. Zacznij lepiej planować swój czas, umieszczając w nim chwile na ważne obowiązki i równie istotny regenerujący odpoczynek. Podziel zadania na te pilne i ważne oraz ważne, ale mniej pilne, których realizacje możesz odłożyć na inny czas. Nie planuj zbyt wielu zadań na dany dzień, gdyż niemożliwość ich realizacji będzie wywoływać dodatkowy stres. 6. Myśl pozytywnie i uśmiechaj się do ludzi wokół siebie. Nie przejmuj się drobnymi uciążliwościami losu. Ciesz się każdą chwilą swojego życia, bo drugiej takiej mieć nie będziesz. 13

14 RADZENIE SOBIE ZE ZMIANĄ W ŻYCIU Czy zmiany w moim życiu są szansą na lepszą czy gorszą rzeczywistość? Zmiana jest faktem, który wprowadza w naszym wydawałoby się stabilnym, poukładanym życiu zamęt. Nie lubimy zwykle sytuacji, że ktoś lub coś staje się inne niż dotychczas. Najczęściej powodem naszych obaw przed różnymi zmianami są fakty, że rzadko mamy na ich zaistnienie w pełni kontrolowany przez nas wpływ. Często ich doświadczamy i ustosunkowujemy się do nich w nadziei, że przyniosą nam one coś pożytecznego i nie będę na dłuższą metę nam nieprzyjemnie komplikować spokojnego życia. Jednak zmiany niosą za sobą też pozytywne aspekty. Każdy z nas doświadcza w życiu pewnego trudnego do zniesienia etapu stagnacji, marazmu, poczucia, że nic nie idzie we właściwym kierunku. To wiatr zmian wyrywa nas z tego odrętwienia i pozwala realizować ważne życiowe zamiary, kreować nowe pomysły i pozwala wykraczać nam poza rutynową codzienność. Kiedy nam coś doskwiera chętnie ten nieprzyjemny stan zamienilibyśmy na inny. Każda zmiana zaczyna się więc od motywacji do zmiany. Wiele razy mówiąc o zmianach myślimy w charakterze postawy życzeniowej chciałbym. Zwykle wówczas mamy oczekiwanie rozwiązania naszego problemu, ale niekoniecznie wiąże się to z naszym konkretnym działaniem. Raczej chciałbym/ chciałabym aby los się zmienił, ktoś coś zrobił, aby mi było lepiej. Taka postawa nie przyniesie sukcesu - prawdopodobnie pojawi się złość lub bezsilność. Pozytywną i rzeczywistą zmianę przynosi postawa chcę, bo wiąże się ona z prawdziwą motywacją, jasnym widzeniem swojego celu, wytrwałą i ciężką pracą oraz konsekwentnym działaniem na rzecz jego realizacji, czasami nawet kosztem wielu wyrzeczeń. W pozytywnym dążeniu do zmiany wzmacnia nas strategia osiągania małych sukcesów, przypominanie sobie przyjemnych doświadczeń, pozytywna samoocena, umiejętność formułowania własnych wyborów, zdolność do widzenia spraw z różnych perspektyw i punktów widzenia, umiejętność poszukiwania oraz akceptowania awaryjnego wyjścia, poczucie własnego sprawstwa, energia a także siła do działania. Naszą motywację do zmiany obniża postawa roszczeniowa, życzeniowa, blokujące schematy myślenia związane z niską samooceną, nadmierne wymagania wobec siebie i otoczenia, skłonność do wyszukiwania negatywów zamiast pozytywów, kierowanie się opinią innych, poczucie niepewności, bezradności i postawa powinności. Aby móc uzyskać prawdziwe rezultaty zmiana musi być utrzymana przez dłuższy czas i musi wejść w nawyk. Z pewnością ważna zmiana nie jest to zmiana na kilka tygodni, po których wraca się do dotychczasowych gorszych przyzwyczajeń. A nasze przyzwyczajenia i złe nawyki czasami biorą się z nie całkiem uświadamianych sobie naszych uprzedzeń, stereotypowych myśli i działań, z przekazywanych z pokolenia na pokolenie zbędnych i nieprzystosowawczych rytuałów. 14

15 Twoja jakość życia zależy od Twojego optymizmu CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA Bycie optymistą nie jest niczym wyjątkowym, szczególnym czy nadzwyczajnym. Optymizmu można się nauczyć. Każdy może być optymistą, czyli tak naprawdę mieć racjonalne podejście do życia. Optymiści, tak samo jak każda inna osoba, doświadczają w życiu zmian, sukcesów i porażek. Tak samo jak inni cieszą się z narodzin dzieci, kupna nowego samochodu, wygranej w Lotto. Tak samo jak pesymiści tracą pracę, chorują na poważne choroby, tracą bliskich czy cały swój majątek. Z tymi wszystkim sprawami dobrze sobie radzą, łatwiej pokonują kryzysy i szybciej z nich wychodzą dzięki swojej pozytywnej postawie. Optymiści mają pozytywny stosunek do świata, pogodnie patrzą na swoją przyszłość oraz mają pozytywne nastawienie do ludzi, które sprzyja utrzymywaniu starych znajomości i nawiązywaniu nowych relacji. Optymiści nie zamykają się na problemy innych ludzi, chociaż wiedzą, że zdrowy egocentryzm też jest w życiu wskazany. Uważają, że koncentrowanie się na złych wiadomościach obniża nastrój, sprawia, że świat wydaje nam się pełen zagrożeń, niebezpieczeństw, a przez samo zamartwianie się i przeżywanie traum nikt jeszcze nikomu skutecznie nie pomógł. Rozsądne i optymistyczne działanie, pogodne spoglądanie w przyszłość ma bardziej uspokajającą, dającą energię i siłę oraz porządkującą moc niż ciągłe użalanie się nad swoim losem. Jeśli więc wyznaczymy sobie cel do zmiany i zastanowimy się jak małymi kroczkami osiągnąć sukces to nasza motywacja i wiara w lepsze jutro pchnie nas do energicznego i konsekwentnego działania. Warto inwestować w siebie i rozwijać swoje atuty oraz umiejętności. Żyjemy po to, aby poznawać siebie, odkrywać potencjał własnych możliwości, cieszyć się życiem, realizować swoje marzenia, poszukiwać coraz to nowych dróg własnej satysfakcji i spełnienia. Optymistyczna zmiana wymaga od nas postawy twórczej kreacji własnej rzeczywistości. Jesteś gotów? Powodzenia! i.. do dzieła! 15

16 WARTO POCZYTAĆ: Alberti,R., Emmons, M., (2010). Asertywność. GWP, Gdańsk; Albisetti, V., (2005). Trening autogeniczny, Wydawnictwo Jedność, Kielce Aronson, E.(2009). Człowiek istota społeczna. PWN, Warszawa; Belbin, M., (2003). Twoja rola w zespole, GWP, Gdańsk ; Davis, M.H.(2007). Empatia o umiejętności współodczuwania. GWP, Gdańsk; Everly, Jr G.S.; Rosenfeld, R., (1992). Stres. Przyczyny, terapia i autoterapia, PWN, Warszawa; Fengler, J., (2000). Pomaganie męczy: wypalenie w pracy zawodowej, GWP, Gdańsk; Fisher, R., Ury, W., Patton, B. (2009). Dochodząc do TAK. Negocjowanie bez poddawania się. PWE, Warszawa; Goleman D. (1997). Inteligencja emocjonalna. Media Rodzina, Poznań; Gutmann J.,( 2001). Jak sobie radzić ze stresem?, Wydawnictwo Jedność, Kielce; Haeske,U.( 2005). Konflikt w życiu zawodowym. Jedność, Kielce; Ingham, C.,(1999). Automotywacja na 101 sposób, IFC Press, Kraków ; Johnson, S., (2011). Kto zabrał mój ser, Studio Emka,Warszawa; Lowe,T., (2010). Zmotywuj się! Pokonaj wszystkie przeszkody, zrealizuj każdy cel i osiągaj sukcesy dzięki motywacyjnemu DNA, Poznań ; Macrae,N., Hewstone, M.,(1999). Stereotypy i uprzedzenia, GWP, Gdańsk; Nęcki,Z.,1992). Komunikowanie interpersonalne, Ossolineum, Wrocław; Paszkowska-Rogacz, A., Tarkowska, M.,(2004). Metody pracy z grupą w poradnictwie zawodowym, Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej, Warszawa; Seligman, M.E.P., (1993). Optymizmu można się nauczyć. Jak zmienić swoje myślenie i swoje życie, Media Rodzina, Poznań; Skała, M. Mleczko, A., (2007). Psychologia zmiany. Rzecz dla wściekniętych, One Press, Wydawnictwo Helion; Vopel, W. K., (2004). Gry i zabawy interakcyjne, Jedność, Katowice; Watzlawick, P.,( 1993). Jak być nieszczęśliwym, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa; 16

17 WYBRANE MIEJSCA, GDZIE MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W RÓŻNYCH SPRAWACH: POWIAT INOWROCŁAW Urzędy: 1. Urząd Gminy Inowrocław ul. Królowej Jadwigi Inowrocław tel , fax Urząd Miejski w Janikowie ul. Przemysłowa Janikowo tel , Fax Urząd Gminy Dąbrowa Biskupia ul. Topolowa Dąbrowa Biskupia tel./fax Urząd Miejski w Gniewkowie ul. 17 Stycznia Gniewkowo tel. 052/ , fax 052/

18 5. Urząd Miejski w Kruszwicy ul. Nadgoplańska Kruszwica tel , Fax Urząd Miejski w Pakości ul. Rynek Pakość tel , Fax Urząd Gminy Rojewo Rojewo Rojewo tel , fax Urząd Gminy Złotniki Kujawskie ul. Powstańców Wielkopolskich Złotniki Kujawskie tel , fax wew Urząd Miasta Inowrocławia ul. Prezydenta Franklina Delano Roosevelta Inowrocław tel , fax

19 Uzależnienia: 1. BORPA Oddział Leczenia Uzależnień ul. Przodowników Pracy Bydgoszcz tel Wielospecjalistyczny Szpital Miejski Oddział Krótkoterminowej Terapii Odwykowej i Detoksykacji dla Kobiet ul. Szpitalna Bydgoszcz tel WOTUW Oddział Odwykowy Całodobowy z Oddziałem Detoksykacji ul. Włocławska 233, Toruń, tel WOTUW Wojewódzka Poradnia Terapii Uzależnień i Współuzależnienia ul. Szosa Bydgoska 1, Toruń, tel De Etoh NZOZ Przychodnia Terapii Uzależnienia od Alkoholi i Współuzależnienia ul. Okrężna 79, Inowrocław, kujawsko-pomorskie tel.: Ośrodek Profilaktyki, Wczesnej Terapii Uzależnień i Opieki nad Nietrzeźwymi ul. Toruńska 26, Inowrocław, tel

20 7. SP ZOZ Przychodnia Rejonowa Nr 1 Poradnia Leczenia Uzależnień ul. Kościuszki 10, Mogilno, tel Przemoc: 1. Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia. Jednym z zadań Pogotowia jest prowadzenie ogólnopolskiego telefonu interwencyjno-informacyjnego dla osób krzywdzonych przez najbliższych ( ), który czynny jest w dni powszednie i soboty w godz , a w niedziele i święta w godz Osoby telefonujące do "Niebieskiej Linii" mogą uzyskać pomoc psychologiczną, wsparcie, oraz informacje o placówkach, które udzielają pomocy w pobliżu miejsca zamieszkania klienta. W środy w godzinach można uzyskać pomoc prawną. Ponadto z prawnikiem można skontaktować w poniedziałki i wtorki w godzinach pod numerem 022/ W sprawach związanych z przemocą w rodzinie można także pisać na adres mailowy 2. Ośrodek Interwencji Kryzysowej przy PCPR w Inowrocławiu ul. Mątewska Inowrocław tel: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie ul. Mątewska Inowrocław fax 52/

21 Pomoc Społeczna: 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej Inowrocław, ul. Królowej Jadwigi 43 woj. Kujawsko-pomorskie, pow. Inowrocławski, gm. Inowrocław tel: , 2. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Inowrocław, ul. św. Ducha 90a woj. Kujawsko-pomorskie, pow. Inowrocławski, gm. Inowrocław tel: , Pomoc dla bezrobotnych: 1. Powiatowy Urząd Pracy w Inowrocławiu ul. Mątewska Inowrocław tel fax: BEZPŁATNA INFOLINIA Fundacja Ekspert-Kujawy Inowrocław; ul. Dworcowa 65 woj. kujawsko pomorskie tel/fax: / www:fundacja.ekspert-kujawy.pl Organizacje: 1. Ośrodek Wspierania Przedsiębiorczości w Inowrocławiu Inowrocław ul. Poznańska 185 tel./fax

22 2. Stowarzyszenie LGD Czarnoziem na soli Biuro Stowarzyszenia mieści się w budynku Starostwa Powiatowego w Inowrocławiu, ul. Poznańska 345A. (wjazd od ul. Mątewskiej 17) tel Pomoc psychologiczna: 1. Poradnia Zdrowia Psychicznego Szpital Powiatowy Publiczny Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Inowrocławiu ul. Poznańska 97, Inowrocław Centrala: tel. (52) , fax (52) Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna ul. Mątewska Inowrocław tel

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Lp Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Liczba godzin lekcyjnych szkolenia Liczna dni szkoleniowych Proponowany termin szkolenia 1. Nowoczesne standardy obsługi klienta 1. Profesjonalne

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok I. DLA RODZICÓW ZASTĘPCZYCH 1. Być świadomym rodzicem zastępczym Cykl warsztatów wzmacniających kompetencje

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Kursów i Szkoleń

Ośrodek Kursów i Szkoleń Ośrodek Kursów i Szkoleń przy Europejskim Centrum Edukacji i Turystyki 78-500 Drawsko Pomorskiego ul. Obrońców Westerplatte 13 tel./fax (0-94) 36 347 06 MODUŁ I Umiejętności psychologiczne wspierające

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Efektem umiejętności zdobytych w trakcie warsztatów będzie:

Efektem umiejętności zdobytych w trakcie warsztatów będzie: W pracy z Pacjentami bardzo istotna jest komunikacja interpersonalna z elementami asertywności. Wzrost skuteczności obsługi Pacjenta jest ściśle związany z budowaniem dobrych relacji i efektywną komunikacją,

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun.

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun. Załącznik nr 1 do Specyfikacji Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zorganizowanie i przeprowadzenie konsultacji, warsztatów, treningów oraz szkoleń w zakresie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku

Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku Szkolenia profilaktyczne w okresie ferii zimowych w 2014 roku Szanowni Państwo Uczniowie, nauczyciele i rodzice Miejskie Centrum Profilaktyki Uzależnień w Krakowie wychodząc naprzeciw potrzebom edukacyjnym

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA USŁUGA SZKOLENIOWA I.A. Założenia szkoleniowe: Szkolenia będą prowadzone dla 5 grup szkoleniowych 1. GRUPA I Szkolenie z obsługi pacjenta: Komunikacja Pacjent Personel Medyczny

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015.

Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015. Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015. Program jest integralną częścią programu wychowawczego szkoły.

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Opracowanie Jolanta Malanowska Powiatowy Ośrodek Edukacji w Środzie Śląskiej BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA JAKOŚĆ I EFEKTYWNOŚĆ NAUCZANIA Sposób i rodzaj podejmowanych w szkole działań wychowawczych. Klimat

Bardziej szczegółowo

Psychologiczne aspekty mediacji

Psychologiczne aspekty mediacji Psychologiczne aspekty mediacji dr Magdalena Błażek Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno-Konsultacyjny przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku Uniwersytet Gdański GDAŃSK, 10 grudnia 2015 R Mediacja rówieśnicza* Cztery

Bardziej szczegółowo

Najwspanialsza mądrość to poznanie samego siebie

Najwspanialsza mądrość to poznanie samego siebie Podsumowanie panelu zajęć w ramach Projektu w zakresie uzyskanych rezultatów jakościowych Badaniu wstępnemu poddano 143 osoby, zaś badaniu końcowemu 96 osób. Cel badania Ocena wpływu procesu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE MIĘKKICH KOMPETENCJI DZIECKA. Warszawa, 28 października 2008

WSPIERANIE MIĘKKICH KOMPETENCJI DZIECKA. Warszawa, 28 października 2008 Dr Beata Mazurek-Kucharska Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa WSPIERANIE MIĘKKICH KOMPETENCJI DZIECKA Warszawa, 28 października 2008 Czym są kompetencje? Kompetencje traktowane jako

Bardziej szczegółowo

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI Paweł Podgórski Trener EDUKATOR ZZPN E-mail: kontakt@sport-edukacja.pl CEL GŁÓWNY w pracy z najmłodszymi CEL SZKOLENIOWY

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Cel szkolenia: Komunikacja społeczna jest podstawą dla wielu innych umiejętności: zarządzania, przewodzenia, efektywnej pracy w zespole, a można jej się nauczyć jedynie w praktyce

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów

MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów trener: Alicja Buczak - Zapart 1 KONFLIKT Konflikt jest powszechnym zjawiskiem społecznym. Tworzą go ludzie. Jego pojawienie się lub nie zależy bezpośrednio

Bardziej szczegółowo

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną?

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? MEDIACJE Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? Konflikt to rozbieżność interesów lub przekonań stron. Ich dążenia nie mogą być zrealizowane równocześnie. Konflikt pojawia

Bardziej szczegółowo

Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie

Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie LondonSAM Polska, Kraków 2014 Opis szkolenia Umiejętność skutecznego komunikowania się jest we współczesnym biznesie sprawą kluczową, a jednym

Bardziej szczegółowo

Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu

Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu 1 Warunkiem skutecznego uczenia się jest dobrowolność i świadomość celów podejmowanych działań, dlatego bardzo istotną kwestią, na którą kursanci

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR 19 W JASTRZĘBIU ZDROJU

KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR 19 W JASTRZĘBIU ZDROJU KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR 19 W JASTRZĘBIU ZDROJU Wizja naszej placówki Szlachetne zdrowie nikt się nie dowie Jako smakujesz aż się zepsujesz /Jan Kochanowski/ Pragniemy zatroszczyć się

Bardziej szczegółowo

Zachowania organizacyjne

Zachowania organizacyjne Zachowania organizacyjne Sprawy organizacyjne Mail: weronika.wegielnik@wsl.com.pl Literatura: S. P. Robbins Zasady zachowania w organizacjach S. P. Robbins Zachowania w organizacji B. Kożusznik Zachowania

Bardziej szczegółowo

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska ATMOSFERA: - klimat społeczny, psychospołeczny - dotyczy tego, jak członkowie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców ZAJĘCIA I: Zbójecki chłopiec CELE: Nawiązanie kontaktu,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 1 CALINECZKA w Policach

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 1 CALINECZKA w Policach PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 1 CALINECZKA w Policach Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U> nr 256, poz. 2572 z późn. zm) 2. Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH Bieg wydarzeń jest tak szybki, że jeśli nie znajdziemy sposobu na to, aby widzieć dzień jutrzejszy, trudno się spodziewać, abyśmy rozumieli dzień dzisiejszy. Dean Rusk PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH GIMNAZJUM

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Katarzyna Lipska Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach 26

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowna Pani, Szanowny Panie Zwracamy się do Pana/Pani w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej, realizowanych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia PROJEKT SOCJALNY SĄDECKA POMOCNA DŁOŃ PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU PROJEKTODAWCA

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 Nie zadawajcie dzieciom gwałtu nauczania, tylko niech się bawią. Dziecko

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ludzkimi szkolenie otwarte dla kierowników ośrodków pomocy społecznej oraz powiatowych centrów pomocy rodzinie

Zarządzanie zasobami ludzkimi szkolenie otwarte dla kierowników ośrodków pomocy społecznej oraz powiatowych centrów pomocy rodzinie Zarządzanie zasobami ludzkimi szkolenie otwarte dla kierowników ośrodków pomocy społecznej oraz powiatowych centrów pomocy rodzinie Centrum Konferencyjne Krzyżowa, dn. 28-30.09.2009 r. Projekt systemowy

Bardziej szczegółowo

Stres jego przyczyny i wpływ na funkcjonowanie całego organizmu, przeciwdziałanie.

Stres jego przyczyny i wpływ na funkcjonowanie całego organizmu, przeciwdziałanie. Stres jego przyczyny i wpływ na funkcjonowanie całego organizmu, przeciwdziałanie. Martyna Gąsiorowska II GB CO TO JEST STRES?... 3 JAK SIĘ OBJAWIA STRES?... 3 CZY STRES JEST POTRZEBNY?... 3 JAK WALCZYĆ

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI Prowadzący - dr Sylwia Szymańska - trener FPL Każda sytuacja wywołuje emocje

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH NA LATA: 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 1. WSTĘP Szkolny Program Profilaktyki powstał w oparciu

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA: SZTUKA PREZENTACJI Działaj, jakby każda osoba, którą spotykasz miała na szyi napis 'Spraw, bym poczuł się ważny'. Nie tylko odniesiesz sukces w sprzedaży, ale także w życiu. Mary Kay Ash GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN Szkolenie prowadzone w dniach 28-29 września i 23-24 listopada 2012 roku w wymiarze 30 godzin. Uczestnicy mieszkańcy DPS, uzależnieni od alkoholu. Przebieg szkolenia: Trudnością

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Jarosław Kordziński

Opracowanie: Jarosław Kordziński Materiał pokonferencyjny ze spotkania pt. SORE uczy się. Rola wspomagania na etapie wdrażania i realizacji RPW zorganizowane w ramach projektu System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym

Bardziej szczegółowo

OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD. MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą

OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD. MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą OFERTA FILMÓW SZKOLENIOWYCH NA PŁYTACH DVD NOWOŚĆ MYŚL POZYTYWNIE czyli jak zostać optymistą Tematyka filmu: Pesymista i optymista... Obydwu w życiu spotyka tyle samo porażek i niepowodzeń, ale optymista

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM Warsztaty dla Rodziców, którzy chcą się nauczyć, jak skutecznie rozmawiać ze swoim dzieckiem, lepiej je rozumieć i unikać konfliktów, jakie niesie nieprawidłowa komunikacja.

Bardziej szczegółowo

COACHING OFERTA CENTRUM SZKOLENIOWEGO. SASMA EUROPE Warsaw, Poland www.sas-ma.org sasma@sas-ma.org. SASMA Make your world a safer place

COACHING OFERTA CENTRUM SZKOLENIOWEGO. SASMA EUROPE Warsaw, Poland www.sas-ma.org sasma@sas-ma.org. SASMA Make your world a safer place COACHING OFERTA CENTRUM SZKOLENIOWEGO SASMA EUROPE Warsaw, Poland www.sas-ma.org sasma@sas-ma.org SASMA Make your world a safer place SASMA Make your world a safer place COACHING - CO TO WŁAŚCIWIE OZNACZA?

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU:

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Akademia Menedżera Dobre zarządzanie to nie to, co dzieje się w firmie, gdy jesteś obecny, ale to, co się w niej dzieje, gdy cię nie ma. Ken Blanchard GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Główne cele projektu to zdobycie

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Kariery 2014 Biura Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Akademia Rozwoju Kariery 2014 Biura Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Akademia Rozwoju Kariery 2014 Biura Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 02.07.2014, godz. 10.00-15.00 s. 415, AIP ul. Bankowa 14, Lipiec 2014 r. Zasady pracy zespołowej Capgemini, p. Anna Pałka

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczno Wychowawczy o Charakterze Biblioterapeutycznym. dla I Etapu Edukacyjnego i Zespołów Edukacyjno Terapeutycznych

Program Profilaktyczno Wychowawczy o Charakterze Biblioterapeutycznym. dla I Etapu Edukacyjnego i Zespołów Edukacyjno Terapeutycznych Program Profilaktyczno Wychowawczy o Charakterze Biblioterapeutycznym dla I Etapu Edukacyjnego i Zespołów Edukacyjno Terapeutycznych /CZARODZIEJSKIE BAJKI/ na rok 2006 2009. Opracował zespół w składzie:

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie

Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie Co tydzień w naszej Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży Pani Małgorzata Jarocka prowadzi zajęcia

Bardziej szczegółowo

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym i w pracy www.dorotasoida.pl 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym

Bardziej szczegółowo

AWANS.NET Publikacje nauczycieli. Marzenna Turczyk. Gimnazjum nr 3 w Żarach. Człowiek ma brzmieć dumnie. Program wychowawczy dla gimnazjum

AWANS.NET Publikacje nauczycieli. Marzenna Turczyk. Gimnazjum nr 3 w Żarach. Człowiek ma brzmieć dumnie. Program wychowawczy dla gimnazjum AWANS.NET Publikacje nauczycieli Marzenna Turczyk Gimnazjum nr 3 w Żarach Człowiek ma brzmieć dumnie Program wychowawczy dla gimnazjum Praca opublikowana w nternetowym Serwisie Oświatowym Awans.net Nazwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zespołem projektowym IT

Zarządzanie zespołem projektowym IT Zarządzanie Zarządzanie zespołem projektowym IT zespołem projektowym IT OKREŚLANIE CELU Straciwszy ostatecznie cel z oczu, podwoiliśmy wysiłki Mark Twain Ludzie, którzy efektywnie wykorzystują swój czas,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność 1. ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA SIĘ 2. PROCES KOMUNIKOWANIA SIĘ 3. STYLE KOMUNIKOWANIA SIĘ 4. PRZESZKODY W KOMUNIKOWANIU SIĘ 1.ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA

Bardziej szczegółowo

Współpraca w zespole i z klientem w sytuacjach stanowiących wyzwanie

Współpraca w zespole i z klientem w sytuacjach stanowiących wyzwanie Strona 1 Dwudniowy program szkoleniowy dla kadry zarządzającej Współpraca w zespole i z klientem w sytuacjach stanowiących wyzwanie inspirowany Porozumieniem Bez Przemocy wg Marshalla Rosenberga Co wpływa

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach Plan wychowawczy Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Skorzeszycach Cele: Plan wychowawczy punktu przedszkolnego zakłada: Pracę nastawioną na poznanie samego siebie Pracę

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA DZIECI ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU Główne cele Programu Profilaktyki Szkoły Podstawowej nr 4 - kształtowanie postaw promujących zdrowy tryb życia - wdrażanie do dbałości o własne prawa

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Szklarach Górnych TUTORING

Szkoła Podstawowa w Szklarach Górnych TUTORING Szkoła Podstawowa w Szklarach Górnych TUTORING Wstęp Program jest adresowany do uczniów z klas IV VI ze Szkoły Podstawowej w Szklarach Górnych, uczęszczających ze wsi Szklary Górne, Obora, Szklary Dolne

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

Program Szkoły Trenerów Komunikacji opartej na Empatii

Program Szkoły Trenerów Komunikacji opartej na Empatii Program Szkoły Trenerów Komunikacji opartej na Empatii Etap I - Integralne Studium Rozwoju Osobistego (160 godzin) 1. Trening interpersonalny (40 godzin) 2. Podstawy Komunikacji opartej na Empatii (24

Bardziej szczegółowo

Dyżur psychologa w postaci udzielania porad psychologicznych:

Dyżur psychologa w postaci udzielania porad psychologicznych: W ramach niniejszego projektu oferujemy: poradnictwo psychologiczne poradnictwo prawne telefon zaufania - 32 426 00 33 wew. 11 program psychoedukacyjny dla rodziców i opiekunów prawnych,,szkoła dla rodziców

Bardziej szczegółowo

Wykaz zajęć aktywizacyjnych planowanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Pajęcznie na II półrocze 2011r.

Wykaz zajęć aktywizacyjnych planowanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Pajęcznie na II półrocze 2011r. CAZ-540-2/JR/11 Pajęczno, dn. 31.05.2011r. Wykaz zajęć aktywizacyjnych planowanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Pajęcznie na II półrocze 2011r. Termin zajęć Temat zajęć Godzina rozpoczęcia zajęć 13.07.2011r.

Bardziej szczegółowo

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012 Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami Radom 2012 Katarzyna Ziomek doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli katarzyna.ziomek@rodon.radom.pl Są doskonałym źródłem informacji

Bardziej szczegółowo

Co to są prawa dziecka?

Co to są prawa dziecka? Prawa Dziecka Co to są prawa dziecka? Każdy człowiek jest osobą, ale żaden człowiek nie rodzi się w pełni ukształtowany. Pełnię swojej osobowości musi rozwinąć. Każdy człowiek musi odpowiednio ukształtować

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji ze swoim otoczeniem i poczucia spełnienia się w życiu.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DORADCZO - COACHINGOWY

PROGRAM DORADCZO - COACHINGOWY PROGRAM DORADCZO - COACHINGOWY PI Model wielostronnej diagnozy kompetencji ON szansą na ich skuteczną aktywizacją zawodową w Wielkopolsce I. Testowanie ścieżki diagnostycznej Zalecenia: Podział grupy osób

Bardziej szczegółowo

RAPORT ASSESSMENT CENTRE MENEDŻER ZESPOŁU XXX. Uczestnik: MARIUSZ GŁOWACKI

RAPORT ASSESSMENT CENTRE MENEDŻER ZESPOŁU XXX. Uczestnik: MARIUSZ GŁOWACKI RAPORT ASSESSMENT CENTRE MENEDŻER ZESPOŁU XXX Uczestnik: MARIUSZ GŁOWACKI LUTY 2012 OCENIANE KOMPETENCJE KOMPETENCJA OPIS WYMAGANEGO POZIOMU Poziom oczekiwany ANALIZA/ SYNTEZA Rozpatruje sytuacje problemowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku 1 Już przed narodzeniem dziecka rodzina zmienia się i przygotowuje

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS I. Założenia podstawowego modułu szkoleniowego dla AON 2 II. Warsztat

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY. Bezpieczna szkoła

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY. Bezpieczna szkoła SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY na rok szkolny 2013/2014 oraz 2014/2015 Bezpieczna szkoła Szkoła Podstawowa nr 7 im. A. Mickiewicza w Świeciu Świecie, wrzesień 2013r 1 CELE PROGRAMU:

Bardziej szczegółowo