Spis Treści. PTSD co to jest? Różnica między PTSD a zwykłą reakcją na traumę. Objawy PTSD

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Spis Treści. PTSD co to jest? Różnica między PTSD a zwykłą reakcją na traumę. Objawy PTSD"

Transkrypt

1

2 Spis Treści rys. Małgorzata Miłek PTSD co to jest? Różnica między PTSD a zwykłą reakcją na traumę. Objawy PTSD Co się dzieje z człowiekiem po wydarzeniu traumatycznym? (szok -> ASD -> PTSD) Zespół stresu pourazowego (PTSD) przyczyny i czynniki ryzyka Jak pomóc sobie samemu? Uzależnienie od alkoholu Uzależnienie od narkotyków Pomoc w leczeniu PTSD Leczenie PTSD Czemu powinienem szukać pomocy? Formy terapii Jak znaleźć dobrego terapeutę? PTSD i rodzina Jak pomóc bliskiej osobie z PTSD Mity o terapii PTSD Publikacja współfinansowana z funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla demokracji Autorzy: Katarzyna Gawlińska (red.) Dominika Miłek Bartosz Cichocki Opieka naukowa: Dr Elżbieta Zdankiewicz-Ścigała Koordynator projektu: Jacek Zawadzki Projekt graficzny i DTP: Maciej Mazurek, zuchowestudio.pl Copyright: Fundacja Szarik, 2015 Wydanie: 1 ISBN: Publikacja Zrozumieć PTSD jest częścią kampanii informacyjno-edukacynej Misja PTSD, realizowanej przez Fundację Szarik 3

3 PTSD - co to jest? Po przeżyciu traumatycznego wydarzenia, normalnym jest, że czujemy się przestraszeni, smutni i rozdrażnieni. Ale jeśli ten stan nie mija, a ty cierpisz i czujesz się tak, jakbyś wciąż był/a w niebezpieczeństwie, być może cierpisz z powodu Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD). Może ci się wydawać, że nigdy już nie będziesz się czuć, tak jak kiedyś. Jednak odpowiednia terapia, wsparcie i nabywanie nowych umiejętności radzenia sobie, pomoże Ci przezwyciężyć PTSD i przywrócić radość życia. PTSD może rozwinąć się na skutek traumatycznych wydarzeń, które naruszą twoje poczucie bezpieczeństwa i sprawią, że poczujesz się bezbronny/a i przerażony/a. Większość ludzi kojarzy PTSD z żołnierzami, biorącymi udział w wojnach. Stres bojowy, rzeczywiście, jest największą przyczyną jego rozwoju u mężczyzn, jednak każde przytłaczające, zagrażające życiu wydarzenie może wyzwolić PTSD, zwłaszcza jeśli jest ono nieprzewidywalne i poza kontrolą. Zespół Stresu Pourazowego może dotyczyć tych, którzy przeżyli katastrofę, którzy byli jej świadkiem i tych, którzy byli wsparciem dla uczestników katastrofy, tuż po niej ratowników medycznych, strażaków i innych służb ratunkowych. Może się także objawić u przyjaciół i członków rodziny, których bliscy przeżyli traumę. PTSD różnie rozwija się u różnych osób. TRAUMATYCZNE WYDARZENIA, KTÓRE MOGĄ PROWADZIĆ DO PTSD TO: WOJNY KATASTROFY NATURALNE GWAŁT PORWANIA Różnica między PTSD a zwykłą reakcją na traumę. Przeżycie traumatyczne związane jest ze skrajnie silnymi emocjami. Naturalną i normalną reakcją na traumę jest szok, dezorientacja, strach czy trudność z odnalezieniem się w rzeczywistości po zdarzeniu. Dopiero gdy objawy utrzymują się ponad miesiąc i mają wpływ na normalne funkcjonowanie jednostki w społeczeństwie mówimy o zaburzeniu PTSD (ang. post traumatic stress disorder). Trwałe doświadczanie złych emocji i niemożność uwolnienia się od obrazów związanych z tragicznym wydarzeniem wpływa na zachowania społeczne, funkcjonowanie procesów umysłowych, zmianę wartości życiowych i mechanizmów fizjologicznych. Natomiast zwykła reakcja na traumę Objawy PTSD pomimo, że cechuje się podobnymi symptomami utrzymuje się nie dłużej niż 4 tygodnie. Po traumatycznym wydarzeniu, umysł i ciało są w szoku. Ale o ile wiesz co się wydarzyło i rozumiesz swoje emocje wyjdziesz z tego. Jednak, kiedy cierpisz na PTSD, wciąż jesteś w szoku psychologicznym. Twoja pamięć o tym co się stało i emocje z tym związane, nie są jasne. Aby móc iść dalej naprzód, należy odświeżyć swoje wspomnienia z wydarzenia i ponownie poczuć towarzyszące mu emocje. Podstawowym objawem PTSD jest dystres - długotrwały stres prowadzący do wyczerpania organizmu i chorób psychosomatycznych np. migreny, choroby wrzodowej, nadciśnienia tętniczego. Do chorego uporczywie powracają traumatyczne wydarzenia podczas snów, bądź w wyniku skojarzenia innych sytuacji z wydarzeniem traumatycznym. Powszechne są reakcje fizjologiczne na bodźce, które przypominają tragedię (np. ucieczka podczas huku). Ponadto zaobserwować można unikanie sytuacji, bądź rzeczy, które mogą mieć jakikolwiek związek z traumą. Ofiara wycofuje się z rzeczywistości, pesymistycznie myśli o swojej przyszłości oraz ma bardzo ograniczoną zdolność do okazywania pozytywnych uczuć. Mimo zewnętrznej bierności ciągle funkcjonuje w stanie wysokiego pobudzenia - ma problemy z zasypaniem, trudności z koncentracją, wzmożoną czujność oraz cierpi na dysforię - gwałtowne wybuchy gniewu. Powyższe objawy muszą występować dłużej niż 4 tygodnie od zdarzenia. WYPADKI SAMOCHODOWE I LOTNICZE NAPADY INNE SYMPTOMY PTSD: ATAKI TERRORYSTYCZNE PRZEMOC FIZYCZNA, PSYCHICZNA, SEKSUALNA Złość i irytacja Depresja i poczucie bezradności NAGŁA ŚMIERĆ UKOCHANEJ OSOBY ZANIEDBANIA W DZIECIŃSTWIE lub jakiekolwiek inne wydarzenia, z powodu których czujesz się bezradny, bezbronny i przerażony. Poczucie winy, wstyd Uzależnienie od substancji psychoaktywnych Brak zaufania i poczucie zdrady Myśli samobójcze Poczucie odosobnienia i samotności Ból psychiczny 4 5

4 Co się dzieje z człowiekiem po wydarzeniu traumatycznym? W obliczu wydarzenia traumatycznego ujawniają się mniej lub bardziej trwałe zaburzenia psychiczne. Bezpośrednią reakcją na intensywne emocje jest wzmożony stan wzbudzenia. Najpierw występuje szok i dezorientacja psychiczna. Następnie po podjęciu automatycznego działania przychodzi poczucie rozczarowania i opuszczenia. Utraciwszy energię, ofiara zaczyna rozumieć sytuację i odczuwać skutki tragedii. Końcowym etapem jest proces dochodzenia do siebie. W tym etapie człowiek może doświadczać poczucia obcości własnej osoby oraz nierealności rzeczywistości, w której się znajduje. Powszechną reakcją jest chęć izolacji, poczucie oszołomienia, odrętwienia oraz nadwrażliwość emocjonalna (gniew, rozpacz, złość). Są to podstawowe objawy ostrego stresu pourazowego (ang. ASD - acute stress disorder). Jeśli objawy mijają w czasie 2 dni od zdarzenia, mówimy wtedy o szoku. Jeśli utrzymują się powyżej 2 dni, ale ustąpią przed 4 tygodniem od zdarzenia mówimy o ASD. Natomiast powyżej 4 tygodni można mówić o objawach PTSD (ang. post traumatic stress disorder) SZOK ASD PTSD 1 Jak pomóc sobie samemu? Jeśli jesteś weteranem i cierpisz z powodu Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD), stresu bojowego lub traumy, oto kilka kroków, które możesz wykonać, aby zacząć sobie radzić z objawami. Powrót do zdrowia jest stopniowym i długim procesem. Nie dzieje się to z dnia na dzień, a wspomnienia traumy nigdy nie znikną całkowicie. To może sprawiać, że życie wydaje się być trudne. Jest jednak wiele rzeczy, które możesz robić, aby poradzić sobie ze szczątkowymi objawami i zmniejszyć niepokój i strach. ZWRÓĆ SIĘ PO WSPARCIE DO INNYCH PTSD może sprawić, że będziesz się czuł/a wyobcowany/a. Możesz mieć pokusę aby zacząć się izolować od znajomych, a nawet od bliskich Ci osób. Bardzo ważne jest jednak, abyś starał/a się być z ludźmi, zwłaszcza tymi, którym na Tobie zależy. Wsparcie od innych osób jest istotne aby radzić sobie z objawami PTSD, poproś więc swoich bliskich o pomoc w tym trudnym dla Ciebie czasie. Zespół stresu pourazowego (PTSD) przyczyny i czynniki ryzyka 2 UNIKAJ ALKOHOLU I NARKOTYKÓW (O TYM W DALSZEJ CZĘŚCI PORADNIKA, A TAKŻE NA STRONIE Jeśli nie radzisz sobie z trudnymi emocjami i wspomnieniami z traumy, możesz ulec pokusie samoleczenia się alkoholem i narkotykami. Ale, o ile substancje te chwilowo pomogą Ci poczuć się lepiej, w dłuższej perspektywie jedynie zaostrzą objawy PTSD, takie jak emocjonalne odrętwienie, izolację społeczną, gniew, depresję. Alkohol i narkotyki mają także wpływ na leczenie i mogą powiększyć problemy w domu i w relacjach z bliskimi. INNE CZYNNIKI RYZYKA PTSD OBEJMUJĄ: wcześniejsze traumatyczne doświadczenia, zwłaszcza w dzieciństwie i wczesnej młodości, występowanie PTSD i depresji w rodzinie, występowanie fizycznej i seksualnej przemocy, Chociaż nie da się przewidzieć, u kogo - po zdarzeniu traumatycznym - rozwinie się PTSD, istnieją pewne czynniki rysyka, które zwiększają ryzyko wystąpienia. Wiele z nich obraca się wokół natury samego traumatycznego zajścia. Bardziej prawdopodobne jest, że PTSD wystąpi, kiedy traumatyczne wydarzenie, dotyczyć będzie poważnego zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa osobistego: im bardziej ekstremalne i długotrwałe zagrożenie, tym większe ryzyko wystąpienia PTSD. Zagrożenia powstałe z winy drugiego człowieka, takie jak napaść, gwałt, tortury również są bardziej traumatyczne niż wypadki i katastrofy. Również to, jak bardzo traumatyczne wydarzenie było nieoczekiwane, niekontrolowane i nieuniknione, odgrywa znaczącą rolę. nadużywanie substancji psychoaktywnych, wysoki poziom stresu w codziennym życiu, brak wsparcia po przeżyciu traumy, brak umiejętności radzenia sobie ze stresem. 3 4 ZMIERZ SIĘ Z POCZUCIEM BEZRADNOŚCI Pokonanie poczucia bezradności jest kluczem do przezwyciężenia Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD). Trauma pozostawia uczucie bezsilności i bezbronności. Ważnym jest aby przypomnieć sobie, że masz siłę i umiejętność radzenia sobie z problemami. Jednym z najlepszych sposobów, aby odzyskać poczucie własnej siły jest pomaganie innym: poświęć swój czas dla innych, oddaj krew, pomóż przyjacielowi w potrzebie albo wesprzyj Twoją ulubioną organizację. Biorąc udział w pozytywnych działaniach, likwidujesz poczucie bezradności, które jest częstym objawem PTSD. SPĘDZAJ CZAS NA ŁONIE NATURY Cierpiąc z powodu Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD) możesz czerpać korzyści oddając się relaksacji i poczuciu spokoju, który pochodzi z otaczającej nas przyrody. Skupienie się na wyczerpujących aktywnościach fizycznych zredukuje Twoje ciśnienie, stres, zwiększy energię i obniży symptomy depresji i lęku. 6 7

5 POZYTYWNE SPOSOBY RADZENIA SOBIE Z PTSD: ROZMAWIAJ SZCZERZE Z OSOBĄ, KTÓREJ UFASZ DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ NA TEMAT TRAUMY I PTSD SPĘDZAJ CZAS Z PRZYCHYLNYMI CI LUDŹMI POSZUKAJ DOBREGO TERAPEUTY UNIKAJ ALKOHOLU I NARKOTYKÓW NAUCZ SIĘ TECHNIK RELAKSACYJNYCH CIESZ SIĘ Z KONTAKTU Z PRZYRODĄ PODEJMUJ AKTYWNOŚCI NA ŚWIEŻYM POWIETRZU 8 9

6 Uzależnienie od alkoholu Nie zawsze łatwo jest dostrzec moment, w którym Twoje picie przestaje być towarzyskie, a staje się problemem. Ale jeśli pijesz, żeby poradzić sobie z trudnościami albo obniżyć stres lub poczucie winy, jest duże prawdopodobieństwo, że masz problem. Alkoholizm jest podstępną chorobą i ważne jest aby umieć rozpoznać sygnały prowadzące do uzależnienia. Rozumienie problemu jest pierwszym krokiem do jego przezwyciężenia. Zrozumieć uzależnienie Uzależnienie od alkoholu może mieć wiele przyczyn, w tym genetykę, to jak zostałeś/łaś wychowany/a, Twoje środowisko społeczne, a także zdrowie psychiczne. U osób, u których w rodzinie była choroba alkoholowa lub u tych, które są blisko związane z uzależnionymi od alkoholu, jest większe prawdopodobieństwo wystąpienia problemów z piciem. W końcu, ci którzy cierpią z powodu depresji, PTSD i innych problemów ze zdrowiem psychicznym, są zagrożeni ryzykiem uzależnienia, ponieważ często zagłuszają swoje problemy alkoholem. MOŻESZ MIEĆ PROBLEMY Z PICIEM ALKOHOLU, JEŚLI: Czujesz się winny z powodu picia; Okłamujesz innych lub ukrywasz, że pijesz; Twoja rodzina bądź znajomi martwią się, że za dużo pijesz; Odczuwasz przymus picia, kiedy potrzebujesz się zrelaksować Urywa Ci się film kiedy pijesz; Regularnie pijesz więcej, niż zamierzałeś. SYGNAŁY UZALEŻNIENIA OD ALKOHOLU: Często zaniedbujesz obowiązki w domu i w pracy z powodu picia. Pijesz alkohol w sytuacjach, które są potencjalnie niebezpieczne, na przykład podczas prowadzenia samochodu, czy obsługi maszyn lub mieszasz alkohol z lekami. Masz powtarzające się problemy z prawem przez nadużywanie alkoholu, na przykład aresztowania za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. Pijesz alkohol pomimo problemów w rodzinie, spowodowanych przez alkohol. Na przykład wszczynasz awantury w domu pod wpływem alkoholu. Pijesz, aby odstresować się. Wiele problemów z alkoholem zaczyna się właśnie wtedy, kiedy alkohol staje się jedynym środkiem na pozbycie się stresu. Upijanie się po każdym ciężkim dniu lub sięganie po butelkę po każdej sprzeczce z szefem, również jest sygnałem uzależnienia. Tracisz kontrolę nad piciem alkoholu. Częste picie więcej i dłużej niż zamierzałeś/łaś lub pomimo tego, że obiecałeś/łaś, że nie będziesz pić Chcesz przestać pić, ale nie potrafisz. Przestałeś uprawiać sport i zrezygnowałeś z innych aktywności z powodu alkoholu. Spędzasz mniej czasu robiąc rzeczy, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność, ponieważ silniejsza jest chęć napicia się. Alkohol ma duży wpływ na Twoją koncentrację i poziom energii. Spędzasz dużo czasu pijąc i myśląc o piciu lub lecząc się z efektów picia. Masz niewiele bądź nie masz wcale zainteresowań, które nie kręcą się wokół picia. Widzisz, że nadużywanie alkoholu powoduje w Twoim życiu problemy, na przykład niszczy Twoje małżeństwo, czy zdrowie, jednak mimo to nadal pijesz

7 Jeśli usprawiedliwiasz swoje picie, okłamujesz siebie i bliskich oraz zaprzeczasz temu, że masz problem, zastanów się przez chwilę czemu tak bardzo się tłumaczysz. Jeśli szczerze wierzysz w to, że problem nadużywania alkoholu nie dotyczy Cię, nie ma żadnego powodu abyś ukrywał fakt, że pijesz i szukał wyjaśnień dla swojego picia. Jeśli jednak jesteś gotowy, aby przyznać, że ten problem dotyczy Cię, powinieneś rozpocząć leczenie. Stawienie czoła problemowi uzależnienia wymaga odwagi i siły, dlatego sięgnięcie po pomoc nie jest łatwe. Wychodzenie z nałogu jest dużo łatwiejsze jeśli obok siebie masz ludzi, na których możesz polegać. Nauka zdrowego radzenia sobie ze stresem i z trudnymi sytuacjami w życiu jest częścią terapii uzależnień. Aby skutecznie wyjść z nałogu, ważne jest aby przede wszystkim stawić czoła problemom, które go spowodowały. Problemy te mogą stać się dużo poważniejsze, w momencie gdy nie będzie już alkoholu, dzięki któremu je zagłuszysz. Pamiętaj jednak, że będziesz w dużo lepszej kondycji psychicznej aby w końcu poradzić sobie z nimi i uzyskać pomoc, której potrzebujesz. Uzależnienie od narkotyków Gdy będziesz walczyć z narkomanią, trzeźwość może wyglądać jak niewykonalny cel. Ale powrót do zdrowia nigdy nie jest poza zasięgiem, jakkolwiek beznadziejna wydaje się Twoja sytuacja. Zmiana jest możliwa dzięki dobrej terapii i wsparciu oraz dzięki zajęciu się problemami, które spowodowały Twoje uzależnienie. Nie poddawaj się, nawet jeśli już próbowałeś wyjść za nałogu i nie udało Ci się to. Droga do powrotu do zdrowia często wiąże się z problemami i komplikacjami. Ale myśląc o zmianie, jesteś już na dobrej drodze. MYŚLĄC O ZMIANIE: Staraj się zapamiętać, bądź zapisuj to, jak zażywasz narkotyki (jak często i ile). To sprawi, że zobaczysz, jak duży wpływ mają one na Twoje życie. Zrób listę za i przeciw rzuceniu nałogu, jak również koszty i korzyści kontynuowania go. Zastanów się nad sprawami, które są dla Ciebie ważne, tak jak Twój partner/ka, Twoje dzieci, Twoja kariera, czy zdrowie. Jaki wpływ na to wszystko mają narkotyki? Porozmawiaj o tym z kimś, komu ufasz. Zapytaj jak się czuje, kiedy jesteś pod wpływem narkotyków. Zapytaj sam/a siebie, czy jest coś, co uniemożliwia Ci wyjście z nałogu. Czy są jakieś sprawy, które pomogą Ci stawić temu czoła KROKÓW NA DRODZE DO WYJŚCIA Z UZALEŻNIENIA Przypomnij sobie powody, dla których chcesz się zmienić; Pomyśl o Twoich poprzednich próbach rzucenia nałogu, jeśli takie były. Co pomagało? Co nie? Ustal sobie wyraźne cele, na przykład: data rozpoczęcia leczenia. Usuń z miejsc, w których przebywasz rzeczy, które przypominają Ci o uzależnieniu. Powiedz rodzinie i przyjaciołom, że chcesz rzucić nałóg i prosisz o ich wsparcie. Pomoc w leczeniu PTSD Jeśli wydaje Ci się, że Ty, bądź ktoś z Twoich bliskich cierpi na Zaburzenie Stresu Pourazowego (PTSD), ważnym jest, aby jak najszybciej poszukać pomocy. Jeśli nie jesteś przekonany/a do tego, aby zwrócić się po pomoc, pamiętaj, że PTSD nie jest oznaką słabości. Jedyną drogą aby je przezwyciężyć, jest konfrontacja z tym co Ci się przydarzyło i zaakceptowanie tego, jako części Twojej przeszłości. Przejście przez taki proces jest dużo łatwiejsze, kiedy masz wsparcie doświadczonego terapeuty lub lekarza. Leczenie PTSD łagodzi objawy, pomagając Ci poradzić sobie z traumą jako z doświadczeniem. Zamiast unikać myślenia i wspomnień z traumatycznego wydarzenia, terapeuta zachęci Cię do przypomnienia sobie i przetworzenia emocji i uczuć, które towarzyszyły Ci w trakcie traumy. Oprócz tego, że znajdziecie ujście dla emocji, które skrywałeś w sobie, terapia PTSD pomoże Ci także przywrócić poczucie kontroli i zredukować ogromny wpływ traumy na Twoje życie. Leczenie PTSD Naturalnym jest, że chcesz unikać bolesnych wspomnień. Ale jeśli będziesz próbował/ła się izolować, żyć w odrętwieniu i spychać swoje wspomnienia, PTSD będzie się jedynie nasilać. Nie możesz kompletnie uciec od swoich emocji - pojawią się one nieoczekiwanie, pod wpływem stresu, bądź gdy tylko przestaniesz być czujny - a takie postępowanie jest bardzo wyczerpujące. Nieustanne unikanie, w ostateczności, zaszkodzi Twoim relacjom z bliskimi, Twojemu funkcjonowaniu i jakości Twojego życia. W CZASIE TERAPII BĘDZIESZ: CZEMU POWINIENEM SZUKAĆ POMOCY? analizować swoje myśli i uczucia związane z traumą; pracować nad poczuciem winy, obwiniania się i braku zaufania; uczyć się, jak radzić sobie i jak kontrolować natarczywe wspomnienia; zajmować się problemami, na które PTSD wpłynęło już w Twoim życiu i relacjach. Wczesna terapia jest lepsza. Objawy PTSD mogą się nasilać. Poradzenie sobie z nimi wcześniej, może je zatrzymać, aby nie pogarszały się w przyszłości. Uzyskanie informacji jak działa terapia, gdzie szukać pomocy i jakie pytania zadawać, ułatwi Ci uzyskanie pomocy i doprowadzi do lepszych wyników. Objawy PTSD mogą zmienić rodzinne życie. Możesz zauważyć, że oddalasz się od bliskich, nie odnajdujesz przyjemności w przebywaniu z innymi lub chodzisz zły, a nawet dopuszczasz się przemocy. Uzyskanie pomocy w leczeniu PTSD pomoże Ci poprawić Twoje rodzinne życie. PTSD może być przyczyną innych zdrowotnych problemów. Objawy PTSD mogą sprawić, że Twoje fizyczne problemy zdrowotne pogorszą się. Badania pokazują związek pomiędzy PTSD a chorobami serca. Zwrócenie się o pomoc w leczeniu PTSD poprawi także Twoje zdrowie fizyczne

8 W obecnych czasach radzenie sobie z PTSD jest ułatwione dzięki różnym dostępnym metodom terapeutycznym. Kiedy cierpisz na syndrom stresu pourazowego, pogodzenie się z przeszłymi traumatycznymi wydarzeniami może być bardzo trudne. Zamiast dzielić się swoimi przeżyciami z innymi, często zachowujemy milczenie i tłumimy negatywne emocje głęboko w sobie. Formy terapii Pamiętaj jednak, że zawsze warto podjąć próbę skorzystania z pomocy tych, którzy dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu mogą Cię skutecznie przeprowadzić przez drogę ku odzyskaniu psychicznej równowagi. Aktualne zalecenia dotyczące leczenia PTSD obejmują stosowanie psychoterapii wspomaganej farmakoterapią. NIEKTÓRE METODY TERAPEUTYCZNE STOSOWANE W LECZENIU ZESPOŁU STRESU POURAZOWEGO OBEJMUJĄ: Terapię poznawczo behawioralną terapeuta pomaga zrozumieć i zmienić sposób myślenia o traumie oraz jej następstwach. Nauczysz się identyfikować myśli odpowiedzialne za odczuwany przez Ciebie strach i zdenerwowanie. Z pomocą swojego terapeuty, dowiesz się, w jaki sposób zastąpić te negatywne myśli, racjonalnym spojrzeniem na świat. Poznasz również sposoby radzenia sobie z uczuciami, takimi jak złość, poczucie winy i strach. EMDR (desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą wodzenia wzrokiem) podobnie jak inne rodzaje terapii, EMDR może pomóc zmienić sposób reagowania na wspomnienia związane z traumą. Myśląc czy mówiąc o swoich wspomnieniach, terapeuta pomoże Ci się skupić na innych bodźcach, takich jak ruchy gałek ocznych, poruszanie rękoma, czy dźwięki. Na przykład, terapeuta będzie poruszał swoją ręką, a Ty będziesz śledził ten ruch oczami. Terapia ekspozycyjna opowiadając wielokrotnie swemu terapeucie o swojej traumie dowiesz się, jak uzyskać kontrolę nad swoimi myślami i uczuciami związanymi z traumatycznym wydarzeniem. Z pomocą swojego terapeuty, możesz zmienić sposób reagowania na stresujące wspomnienia. Terapia z udziałem psa metoda z powodzeniem używana w różnych częściach świata, ale najlepiej rozwinięta i rozpowszechniona w Stanach Zjednoczonych. W Polsce od wielu lat kojarzona głównie z terapią wspomagającą rehabilitację dzieci i osób z niepełnosprawnością intelektualną. Jako metoda dopełniająca terapię służb mundurowych, wyłoniła się stosunkowo niedawno, ale już możemy zaobserwować pierwsze pozytywne rezultaty. Ta forma terapii wykorzystuje naturalną, leczniczą moc psów, ich zdolność do redukowania lęku, poprawiania samopoczucia. Psy są także swoistym smarem społecznym, powodującym, że szybciej i chętniej otwieramy się na komunikację z drugim człowiekiem, co w terapii stanowi niebagatelną wartość. Jak znaleźć dobrego terapeutę? Gdy szukasz terapeuty Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD), poszukuj profesjonalistów specjalizujących się w terapii traum i PTSD. Możesz zacząć od spytania swojego lekarza, o ile zna terapeutów mających doświadczenie w tym temacie. Możesz także zapytać innych, o których wiesz, że już podjęli leczenie lub zadzwonić do poradni zdrowia psychicznego w Twoim mieście bądź do szpitala psychiatrycznego. Doświadczanie syndromu stresu pourazowego jest udręką, która nie jest tylko udziałem osoby bezpośrednio uczestniczącej w traumatycznym wydarzeniu, ale zwykle staje się udziałem także osób bliskich. Na ogół możemy nie zdawać sobie sprawy, że trauma może być przekazana komuś, kto w rzeczywistości nie doświadczył traumatycznego zdarzenia. PTSD sprawia, że osoba nim dotknięta napotyka wiele ogromnych trudności w codziennym funkcjonowaniu, również w sferze osobistych relacji. Specyficzne objawy traumy, takie jak wycofanie, poczucie wyobcowania, odrętwienie psychiczne, ograniczony afekt, osłabiają zdolność do utrzymania intymnego charakteru życia rodzinnego. Ponadto podwyższone pobudzenie wpływa wprost na zwiększenie poczucia drażliwości i wrogości skierowanej na otoczenie, które utrudniają osobie cierpiącej na PTSD kontrolowanie swej agresji, wyładowywanej często na tych, których kochamy. Członkowie rodziny często wspominają o odczuwanym wyobcowaniu, zniechęceniu i zranieniu, ponieważ ukochana osoba nie jest w stanie przezwyciężyć skutków przebytej traumy. Często w pełni poświęcają się pomocy tej osobie, zaniedbując tym samym własne potrzeby. Wsparcie społeczne i instytucjonalne jest niezwykle ważne w zapobieganiu i przezwyciężaniu PTSD, ale również w utrzymywaniu dobrostanu członków rodziny osoby borykającej się z urazem psychicznym, ponieważ niejednokrotnie także i rodzina nosi na swych barkach brzemię PTSD. Jeśli Twój partner (partnerka) cierpi na Zespół Stresu Pourazowego (PTSD), bardzo ważne jest abyś umiał/a PTSD i rodzina Poza kwalifikacjami i doświadczeniem, ważne jest aby znaleźć terapeutę, który sprawi, że będziesz się czuć komfortowo i bezpiecznie, tak aby nie było dodatkowego niepokoju i lęku o samą terapię. Zaufaj swojemu przeczuciu, jeśli coś nie leży Ci w terapeucie, poszukaj kogoś innego. Aby terapia zadziałała musisz czuć się szanowany/a i zrozumiany/a. zadbać o siebie i uzyskał/a dodatkowe wsparcie. PTSD może wyrządzić w rodzinie ogromne straty, jeśli na to pozwolisz. Może być Ci trudno zrozumieć, dlaczego bliska Ci osoba, nie jest wobec Ciebie otwarta, dlaczego jest mniej czuła i zmienna. Objawy PTSD mogą także wpłynąć na utratę pracy, uzależnienie od psychoaktywnych substancji, a także na inne obszary życia. Jeśli pozwolisz na to, aby członek Twojej rodziny, cierpiący z powodu PTSD, zdominował Twoje życie i zaczniesz ignorować swoje potrzeby, bardzo szybo wypalisz się i nie będziesz w stanie mu pomóc. Aby móc prawidłowo zadbać o bliską Ci osobę, najpierw musisz zadbać o siebie. Ważne jest abyś jak najwięcej dowiedział/a się na temat PTSD, jego objawów i terapii. Im więcej wiesz na ten temat, tym lepiej będziesz mógł/ mogła pomóc, a także będziesz potrafił/a zdystansować się do tego

9 JAK POMÓC BLISKIEJ OSOBIE Z PTSD Mity o terapii PTSD Bądź cierpliwa/y i staraj się rozumieć. Powrót do zdrowia wymaga czasu, nawet jeśli osoba jest poddana terapii. Bądź sprzymierzeńcem i dobrym słuchaczem. Osoba z PTSD może potrzebować ciągle mówić o traumatycznym wydarzeniu. To także część zdrowienia, unikaj więc pokusy, aby powiedzieć bliskiej osobie, żeby przestała przeżywać, to co się stało i zaczęła żyć. Spróbuj przewidzieć i przygotować się na bodźce wyzwalające objawy PTSD. Te wyzwalacze to najczęściej rocznice traumatycznego wydarzenia, ludzie i miejsca związane z traumą, widoki, dźwięki i zapachy. Jeśli jesteś świadoma/-y tego, które bodźce wywołują reakcje niepokoju, będziesz w stanie lepiej zaopiekować się bliską Ci osobą, a także ją uspokoić. Terapeuta tylko przytakuje i słucha. Terapie takie, jak poznawczo-behawioralna, metoda przedłużonej ekspozycji, EMDR to terapie, podczas których pacjent i terapeuta pracują razem. Terapeuta jest bardzo zaangażowany. Sesje terapeutyczne są nastawione na osiąganie celów. Elementy terapii oparte są na umiejętnościach. Terapia trwa całymi latami. Nie odbieraj objawów PTSD osobiście. Objawy Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD) to emocjonalne odrętwienie, gniew i wycofanie. Jeśli bliska Ci osoba wydaje się być odległa, rozdrażniona lub zamknięta, pamiętaj, że to może zupełnie nie mieć związku z Tobą i Waszym związkiem. Terapie: poznawczo-behawioralna, metoda przedłużonej ekspozycji, EMDR są terapiami określonymi czasowo. Nie naciskaj swojego partnera/ki, żeby mówił/a. Osobom z PTSD często jest bardzo ciężko mówić o tym co przeżyli. Dla niektórych może to nawet pogorszyć sytuację. Nigdy nie próbuj, więc na siłę go/jej otwierać. Daj jej jednak jasno do zrozumienia, że gdyby zechciał/a mówić, Ty jesteś obok i chętnie go/jej wysłuchasz. Terapeuta zagląda do Twojej głowy, żeby zmienić to kim jesteś. Terapeuta pomaga Ci zrozumieć Twoje myśli i uczucia, abyś mógł mieć nad nimi kontrolę. Sam dam sobie lepiej radę. Jeśli cierpisz z powodu PTSD od roku lub dłużej, szansa na wyzdrowienie bez terapii jest niewielka

10 Jeśli mam mówić o tym co przeżyłem, przegram. Terapia odbywa się w bezpiecznych i kontrolowanych warunkach i pracujesz z terapeutą tylko do momentu, gdy czujesz się bezpiecznie. Uczysz się jak radzić sobie ze swoimi lękami. Tylko terapeuta, który przeżył to samo co ja, zrozumie mnie na tyle, żeby mi pomóc. Terapeuci i bez własnych przeżyć traumatycznych są w stanie efektywnie poprowadzić terapię PTSD. Ważne jest aby wybrany przez Ciebie terapeuta miał odpowiednie wykształcenie i doświadczenie, aby pomóc Ci rozwinąć umiejętności, dzięki którym będziesz sobie lepiej radzić. Wszystko czego potrzebuję to wsparcie ludzi, którzy przeszli przez to samo, co ja. Grupy wsparcia mogą pomóc Ci się odnaleźć, ale nie ma dowodów na to, aby pomogły poradzić sobie z objawami PTSD. Wydarzenie traumatyczne miało miejsce tak dawno temu, że żadna terapia mi już nie pomoże. Bez względu na to, jak dawno miało to miejsce, zawsze jest możliwość, aby lepiej sobie radzić. 18

11 Jeśli cokolwiek w tekście było nie jasne, zajrzyj na stronę: Tam znajdziesz więcej informacji o PTSD oraz m.in. słownik pojęć, kontakt ze specjalistą oraz społeczność osób zmagających się z podobnymi problemami.

Kierowcy- sprawcy i ofiary wypadków drogowych. Konsekwencje uczestnictwa w wypadku a bezpieczeństwo ruchu drogowego

Kierowcy- sprawcy i ofiary wypadków drogowych. Konsekwencje uczestnictwa w wypadku a bezpieczeństwo ruchu drogowego Kierowcy- sprawcy i ofiary wypadków drogowych. Konsekwencje uczestnictwa w wypadku a bezpieczeństwo ruchu drogowego Dorota Merecz Zakład Psychologii Pracy Psychologiczne konsekwencje uczestnictwa w wypadku

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych W tej jednostce dydaktycznej poznasz najbardziej powszechne problemy osób z nabytą niepełnosprawnością i ich rodzin. Nie znajdziesz tutaj rozwiązań,

Bardziej szczegółowo

STRES W ŻYCIU CODZIENNYM I SŁUŻBIE WOJSKOWEJ

STRES W ŻYCIU CODZIENNYM I SŁUŻBIE WOJSKOWEJ STRES W ŻYCIU CODZIENNYM I SŁUŻBIE WOJSKOWEJ Naród i wojsko to jedno i nie może być żadnych między nimi rozgraniczeń W prezentacji wykorzystano materiały profilaktyczno-edukacyjne Departamentu Wychowania

Bardziej szczegółowo

Uzależnienie behawioralne. Co to takiego?

Uzależnienie behawioralne. Co to takiego? Uzależnienie behawioralne. Co to takiego? Uzależnienie behawioralne? Nałogowe zachowanie? Czy to jest zaraźliwe?! Na pewno słyszałe(a)ś o uzależnieniu od alkoholu, papierosów i narkotyków. Mówią o tym

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc samemu sobie w walce z NZJ. Dorota Jakubczak

Jak pomóc samemu sobie w walce z NZJ. Dorota Jakubczak Jak pomóc samemu sobie w walce z NZJ Dorota Jakubczak Każdy człowiek doświadcza choroby nieco inaczej We współczesnym, holistycznym modelu opieki zwraca się uwagę na emocjonalne doznania pacjenta, jego

Bardziej szczegółowo

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki Wpływ stresorów w występuj pujących w środowisku pracy na orzekanie o długotrwałej niezdolności do pracy związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki 1 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Jak sobie radzić ze stresem

Jak sobie radzić ze stresem Jak sobie radzić ze stresem Nie wiesz jak poradzić sobie ze stresem? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Czym jest stres? Zjawisko stresu wynika z braku równowagi między oczekiwaniami kierowanymi pod adresem

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Zuzanna Krząkała- psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Uzależnienie od gier

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ŚMIERCI BLISKIEJ OSOBY NA DZIECKO, JEGO ZACHOWANIE I PSYCHIKĘ

WPŁYW ŚMIERCI BLISKIEJ OSOBY NA DZIECKO, JEGO ZACHOWANIE I PSYCHIKĘ WPŁYW ŚMIERCI BLISKIEJ OSOBY NA DZIECKO, JEGO ZACHOWANIE I PSYCHIKĘ Poważna choroba w rodzinie Diagnoza poważnej choroby to trzęsienie ziemi dla całej rodziny. Poważna choroba bliskiej osoby zmienia radykalnie

Bardziej szczegółowo

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Komputer sam w sobie nie jest zły. To ludzie czynią go niebezpiecznym! Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Nie wysyłaj swoich zdjęć

Bardziej szczegółowo

Uzależnienie od słodyczy

Uzależnienie od słodyczy Uzależnienie od słodyczy NA PRZYKŁADZIE WŁASNYM AUTORKI ARTYKUŁU Uzależnienia behawioralne - z czym to się je? Założę się, że każdy z nas zna ze swojego bliższego bądź dalszego otoczenia przykład osoby

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 Specjaliści terapii uzależnień i współuzależnienia zatrudnieni w Punkcie Pomocy

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC DROGI RODZICU! Buduj solidny fundament jakim jest dla dziecka Rodzina. Tylko bliski kontakt z dzieckiem może uchronić je od problemu uzależnienia.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Główne czynniki wpływające na Twoją zdolność prowadzenia pojazdu to: spowolnią Twoją umiejętność reagowania oraz unikania niebezpieczeństw,

Główne czynniki wpływające na Twoją zdolność prowadzenia pojazdu to: spowolnią Twoją umiejętność reagowania oraz unikania niebezpieczeństw, Część 13: Przeciwskazania Główne czynniki wpływające na Twoją zdolność prowadzenia pojazdu to: alkohol, leki (na receptę oraz wolnodostępne), zmęczenie, agresja drogowa oraz inne formy agresji. W pojedynkę

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska KRYZYS stan dezorganizacji, w którym ludzie doświadczają frustracji ważnych celów życiowych lub naruszenia cyklów życiowych, a także zawodności metod

Bardziej szczegółowo

WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T

WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T CO TO JEST MONAR? Stowarzyszenie MONAR działa na terenie całej Polski. W 2013 r. prowadziło 35 poradni profilaktyki i terapii uzależnień,

Bardziej szczegółowo

ETI-KJ. Esseński Kwestionariusz Traumy dla dzieci i młodzieży. Kod / Nazwisko: Wiek: Data przeprowadzenia wywiadu:

ETI-KJ. Esseński Kwestionariusz Traumy dla dzieci i młodzieży. Kod / Nazwisko: Wiek: Data przeprowadzenia wywiadu: Essener Trauma-Inventar für Kinder und Jugendliche (ETI-KJ) Esseński Kwestionariusz Traumy dla dzieci i młodzieży (EKT-DM) Morawa E., Masko A, Kolankowska I, Senf W, Tagay S. LVR-Klinikum Essen, Universität

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Psychoterapia poznawczobehawioralna pacjentów z chorobami somatycznymi Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Chory somatycznie i jego sytuacja Poczucie zagrożenia Utrata kontroli Wyłączenie z ról społecznych

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Dziecko i narkotyki. Narkotyki i prawo

Dziecko i narkotyki. Narkotyki i prawo Dziecko i narkotyki Rodzicu nie bój się wiedzy na temat narkotyków! Mając wiedzę łatwiej przekonasz swoje dziecko o ich szkodliwości rzeczowe argumenty bardziej przekonują. Szczegółowe informacje na temat

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 19 W ŚWIĘTOCHŁOWICACH

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 19 W ŚWIĘTOCHŁOWICACH SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 19 W ŚWIĘTOCHŁOWICACH Nie musimy dokonywać wielkich rzeczy, możemy poprzestać na małych uczynkach, ale spełnionych z wielką miłością. Matka Teresa z Kalkuty

Bardziej szczegółowo

Toksyczni ludzie. Jak z nimi współpracować.

Toksyczni ludzie. Jak z nimi współpracować. Toksyczni ludzie. Jak z nimi współpracować. Autor: Roy H. Lubit Jak radzić sobie z trudnymi przełożonymi? Skąd u szefów biorą się potrzeba kontroli i mania prześladowcza? Co robić, gdy szef nie rozumie

Bardziej szczegółowo

RODZIC LUB OPIEKUN. podaje sprzeczne lub (poparzenia, ugryzienia, nieprzekonujące wyjaśnienia siniaki, złamania kości),

RODZIC LUB OPIEKUN. podaje sprzeczne lub (poparzenia, ugryzienia, nieprzekonujące wyjaśnienia siniaki, złamania kości), Jak rozpoznać objawy przemocy fizycznej? Umiejętność rozpoznawania symptomów przemocy wobec dzieci jest konieczna, aby móc ochronić dzieci przed krzywdzeniem i zaniedbywaniem. Występowanie pojedynczego

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH

OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH Niepłodność jest chorobą. Jest bardzo stresogenną chorobą. Jest długotrwała, może prowadzić do depresji. Wprowadza w życie pary starającej się o dziecko chaos i lęk. Niepłodność

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Wpływ ciężkiego urazu oparzeniowego na zachowania emocjonalne dziecka

Wpływ ciężkiego urazu oparzeniowego na zachowania emocjonalne dziecka Stanisława Cieślak, Joanna Szałkowska Wpływ ciężkiego urazu oparzeniowego na zachowania emocjonalne dziecka Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy w Olsztynie Oddział Kliniczny Chirurgii i Urologii

Bardziej szczegółowo

Najczęstszą przyczyną sięgania przez. dziecko po papierosa, alkohol lub. narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia,

Najczęstszą przyczyną sięgania przez. dziecko po papierosa, alkohol lub. narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia, Najczęstszą przyczyną sięgania przez dziecko po papierosa, alkohol lub narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia, łatwość dostępu do uŝywek, trudności w nauce i niska samoocena, brak zadawalających

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Walki z Rakiem

Światowy Dzień Walki z Rakiem Z tej okazji zachęcamy wszystkich do refleksji. Każdy z nas może podjąć pewne działania i mieć wpływ na zdrowie swoje i swoich bliskich. Możesz podejmować zdrowe decyzje To, co robimy każdego dnia wpływa

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych

Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Smutni nastoletni Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Listopad 2013 Czas dorastania

Bardziej szczegółowo

Metody psychoregulacji

Metody psychoregulacji Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Psychologii Zdrowia Metody psychoregulacji Osoby prowadzące przedmiot: 1. Krokosz Daniel, magister, daniel.krokosz@awfis.gda.pl

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ PYTAŃ Z ZAKRESU ZDOLNOŚCI DO DZIAŁANIA W OPARCIU O ZDROWIE PSYCHICZNE

FORMULARZ PYTAŃ Z ZAKRESU ZDOLNOŚCI DO DZIAŁANIA W OPARCIU O ZDROWIE PSYCHICZNE Załącznik nr 3 BADANIE PSYCHOLOGICZNE FORMULARZ PYTAŃ Z ZAKRESU ZDOLNOŚCI DO DZIAŁANIA W OPARCIU O ZDROWIE PSYCHICZNE Poniższy formularz zbiera informacje z wielu dziedzin na temat Pana/Pani psychicznych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem.

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. 1. Rozpoznawanie i właściwe nazywanie emocji i sposobu, w jaki są powiązane z określonymi

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Analiza zjawiska i aspekt prawny.

Analiza zjawiska i aspekt prawny. Analiza zjawiska i aspekt prawny. Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe środki przemocy

Bardziej szczegółowo

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Karolina Budzik psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny ul. Oleandrów 6,

Bardziej szczegółowo

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność Mówiąc o zagrożeniu mamy na myśli każdy czynnik, który może spowodować wystąpienie szkody. Powszechnie przyjęto podział na zagrożenia:

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Psychiczne skutki aborcji. Diana Fydryk WUM, II rok, Zdrowie Publiczne SKN Sekcja Promocji Zdrowia

Psychiczne skutki aborcji. Diana Fydryk WUM, II rok, Zdrowie Publiczne SKN Sekcja Promocji Zdrowia Psychiczne skutki aborcji Diana Fydryk WUM, II rok, Zdrowie Publiczne SKN Sekcja Promocji Zdrowia Badania nad wpływem aborcji na psychikę kobiet, które poddały się zabiegowi przerwania ciąży prowadzone

Bardziej szczegółowo

Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 03-04.03.2013

Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 03-04.03.2013 Polskie Towarzystwo Interwencji Kryzysowej Oferta Edycje 1 1 Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 3-4.3.13 Wrocław Oferta Edycje 1 Informacja prasowa Polskie Towarzystwo Interwencji Kryzysowej we współpracy z Dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

W pierwszych czterech tygodniach rozpoznaje się ASD, natomiast w przypadku utrzymujących się i przewlekłych objawów diagnozuje się już PTSD.

W pierwszych czterech tygodniach rozpoznaje się ASD, natomiast w przypadku utrzymujących się i przewlekłych objawów diagnozuje się już PTSD. DOŚWIADCZENIE WYPADKU PTSD (ang. post traumatic stress disorder) tj. zespół stresu pourazowego i ASD (ang. acute stress disorder) tj. ostra reakcja na stres, to normalne reakcje na nienormalne, dramatyczne

Bardziej szczegółowo

Spis Treści 7. Leczenie uzależnień 8.Podsumowanie

Spis Treści 7. Leczenie uzależnień 8.Podsumowanie STOP UZALEŻNIENIOM Spis Treści 1. Uzależnienie 2.Alkoholizm 3. Nikotynizm 4.Uzależnienie od Komputera i Internetu 5.Narkomania 6.Uzależnienie od Dopalaczy 7.Leczenie uzależnień 8.Podsumowanie Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

MITY I PRAWDA NA TEMAT ALKOHOLU

MITY I PRAWDA NA TEMAT ALKOHOLU MITY I PRAWDA NA TEMAT ALKOHOLU Mit: Piwo co prawda zawiera alkohol, ale w tak małych ilościach, że nie ryzykje się pijąc je, bo jest mniej szkodliwe. Fakt: Szkody mogą pojawić się u osób, które piją tylko

Bardziej szczegółowo

Sposoby reagowania zamach samobójczy ucznia. mgr Krystyna Gieburowska

Sposoby reagowania zamach samobójczy ucznia. mgr Krystyna Gieburowska Sposoby reagowania zamach samobójczy ucznia mgr Krystyna Gieburowska Ogólny schemat zarządzania kryzysem w szkole: okres przed kryzysem działania uprzedzające okres kryzysu i bezpośrednio po kryzysie działania

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Wyłącz. za późno. zanim będzie. Uzależnienie. Petra Schuhler Monika Vogelgesang. od komputera i internetu. Wydawnictwo WAM

Wyłącz. za późno. zanim będzie. Uzależnienie. Petra Schuhler Monika Vogelgesang. od komputera i internetu. Wydawnictwo WAM Esc Petra Schuhler Monika Vogelgesang Wyłącz zanim będzie za późno Uzależnienie od komputera i internetu Przekład Paweł Kaźmierczak Elżbieta Sierosławska Izabela Walczak Wydawnictwo WAM 3 Wstęp Nawet najdłuższa

Bardziej szczegółowo

Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy.

Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy. Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy. Uzależnienie nałóg - to silne pragnienie zażywania konkretnych środków,

Bardziej szczegółowo

Warto rozróŝnić 3 pojęcia:

Warto rozróŝnić 3 pojęcia: Kampania 1997 1 Warto rozróŝnić 3 pojęcia: złość jest to uczucie nie mamy wpływu na emocje, one powstają jako reakcja na potrzeby agresja jest to zachowanie skierowane przeciwko sobie i innym związane

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK: 6 WYMIARÓW ŻYCIA. S2-Efektywne radzenie sobie ze stresem jako czynnik zwiększający kompetencje interpersonalne.

ZAŁĄCZNIK: 6 WYMIARÓW ŻYCIA. S2-Efektywne radzenie sobie ze stresem jako czynnik zwiększający kompetencje interpersonalne. Strona1 ZAŁĄCZNIK: 6 WYMIARÓW ŻYCIA S2-Efektywne radzenie sobie ze stresem jako czynnik zwiększający kompetencje interpersonalne. Praca zawodowa to ważny aspekt życia. Aby uniknąć stresu warto zaplanować,

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

BIULETYN dla RODZICA

BIULETYN dla RODZICA I NR 2/2014-2015 styczeń 2015 BIULETYN dla RODZICA Drogi Rodzicu! Odkrycie faktu, że Twoje dziecko jest ofiarą przemocy ze strony kolegów w szkole jest zawsze bolesnym doświadczeniem. Możesz czuć w takiej

Bardziej szczegółowo

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM ,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM UZALEŻNIENIE UZALEŻNIENIE TO NABYTA SILNA POTRZEBA WYKONYWANIA JAKIEJŚ CZYNNOŚCI LUB ZAŻYWANIA JAKIEJŚ SUBSTANCJI. WSPÓŁCZESNA PSYCHOLOGIA TRAKTUJE POJĘCIE UZALEŻNIENIA

Bardziej szczegółowo

Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych.

Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych. Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych. Dotyka ich poczucie, że nie pasują do świata. Zamartwiają się czymś,

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

1 Stres wróg czy przyjaciel? Zbigniew Karapuda

1 Stres wróg czy przyjaciel? Zbigniew Karapuda 1 2 Spis treści O Autorze...... 5 Wstęp: Nie strzelać do posłańca! Stres wróg czy przyjaciel?...... 7 Stres...... 9 Co to jest stres?...... 9 Kiedy występuje stres?...... 12 Co powoduje stres?...... 14

Bardziej szczegółowo

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Anna Skuzińska Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Elblągu Plan wystąpienia Charakterystyka psychologiczna sytuacji bez

Bardziej szczegółowo

Sprawcy i ofiary. Psychodynamika rozszczepienia sprawca-ofiara. Warszawa 13 lipca 2012. www.franz-ruppert.de

Sprawcy i ofiary. Psychodynamika rozszczepienia sprawca-ofiara. Warszawa 13 lipca 2012. www.franz-ruppert.de Sprawcy i ofiary Psychodynamika rozszczepienia sprawca-ofiara Warszawa 13 lipca 2012 Tłumaczenie z oryginału niemieckiego: Zenon Mazurczak www.franz-ruppert.de (c) Prof. Dr. Franz Ruppert 1 Sprawca i ofiara

Bardziej szczegółowo

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci.

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci. Program Przyjaciele Zippiego to międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w wieku 5-8 lat, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna?

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna? Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje pracy mózgu.

Bardziej szczegółowo

Raport indywidualny INFORMACJE POUFNE. Jan Kowalski. Test przeprowadzony za pośrednictwem http://pracabezstresu.pl 5 stycznia 2015

Raport indywidualny INFORMACJE POUFNE. Jan Kowalski. Test przeprowadzony za pośrednictwem http://pracabezstresu.pl 5 stycznia 2015 Jan Kowalski Test przeprowadzony za pośrednictwem http://pracabezstresu.pl 5 stycznia 2015 INFORMACJE POUFNE Wprowadzenie Celem serwisu jest umożliwienie osobom zainteresowanym lub martwiącym się oszacowania

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA Szkoła nasza włączyła się do ruchu szkół promujących zdrowie. Rozpoczynając tę pracę chcemy zapytać pracowników o sprawy dotyczące ich zdrowia, samopoczucia i stylu życia.

Bardziej szczegółowo

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz,

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz, Światowy Dzień AIDS obchodzony jest co roku 1 grudnia. Uroczyste obchody niosą przesłanie współczucia, nadziei, solidarności z ludźmi żyjącymi z HIV i AIDS, a także zrozumienia problemów związanych z HIV,

Bardziej szczegółowo

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny!

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny! I.Miło nam poinformować mieszkańców dzielnicy, że nasze Stowarzyszenie otrzymało dofinansowanie do realizacji dwóch projektów: 100 Lat Aktywności i Wrota Domu Sąsiedzkiego w Osowej. Obydwa projekty są

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Pomyśl o tym co ci dolega, na co, według ciebie, chorujesz. Nie chodzi o nazwę choroby a raczej o to, co ta choroba oznacza w twoim życiu. W czym cię ogranicza?

Bardziej szczegółowo

ŚMIERĆ BLISKIEJ OSOBY

ŚMIERĆ BLISKIEJ OSOBY ŚMIERĆ BLISKIEJ OSOBY SPIS TREŚCI: 1.1 1.2 1.3 1.4 Rozdział 1 RÓŻNE PRZYCZYNY ŚMIERCI Śmierć nagła, niespodziewana Śmierć samobójcza Śmierć w wyniku morderstwa, zabójstwa Śmierć w wyniku poważnej choroby

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn PSYCHOTERAPIA Wywodzi się z greckich określeń: psyche (dusza)

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Budowanie kompetencji uzdrawiających opiekunów dzieci dotkniętych traumą

Budowanie kompetencji uzdrawiających opiekunów dzieci dotkniętych traumą Budowanie kompetencji uzdrawiających opiekunów dzieci dotkniętych traumą Dzień drugi: Rozumienie i reagowanie na emocjonalne i behawioralne potrzeby dzieci dotkniętych traumą 1 Materiał nr 1 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Kształcenie w zakresie podstaw promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej Zdrowie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, zapobieganie chorobom. Historia promocji zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia).

Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia). Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia). Konsekwencje SOMATYCZNE Materiał dla uczniów nr 1.2. Konsekwencje psychiczne zażywania środków

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Wybierz zdrowie i wolność

Wybierz zdrowie i wolność O przedsięwzięciu Program profilaktyki uzależnień Wybierz zdrowie i wolność Niniejszy program stanowi wypadkową zdobytej na szkoleniach wiedzy i doświadczeń własnych autorki, które przyniosło kilkanaście

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku 1 Już przed narodzeniem dziecka rodzina zmienia się i przygotowuje

Bardziej szczegółowo

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT TEST AUDIT Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu. Test rekomendowany przez WHO 38. Przeczytaj dokładnie kolejne pytania. Zastanów

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

Zachowania dzieci z zaburzeniami życia uczuciowego. Irena Wojciechowska

Zachowania dzieci z zaburzeniami życia uczuciowego. Irena Wojciechowska Zachowania dzieci z zaburzeniami życia uczuciowego Irena Wojciechowska 1 dziecko krzywdzone W Polsce termin dziecko krzywdzone nie został do tej pory czytelnie, precyzyjnie i jednoznacznie zdefiniowany.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części.

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. ANKIETA Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. Bardzo proszę, abyś czytał/a uważne i udzielił/a odpowiedzi na wszystkie

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

Jeśli samookaleczenie przynosi ulgę, dlaczego przestawać?

Jeśli samookaleczenie przynosi ulgę, dlaczego przestawać? Samookaleczanie może być sposobem radzenia sobie z problemami i uczuciami, które trudno ująć w słowa. Może sprawiać, że chwilowo czujesz się lepiej, jednak później bolesne uczucia powracają i ponownie

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia odżywiania -

Zaburzenia odżywiania - Zaburzenia odżywiania - - rozpoznanie, objawy, leczenie Dorota Zatorska - Stempin 2012 1 Zaburzenia odżywiania - objawy, rozpoznanie, leczenie " Ciało ma znaczenie, ale kiedy dochodzimy do tego, co u

Bardziej szczegółowo

Wskazówki i techniki Nie traktujcie rozmowy na temat zasad zachowania bezpieczeństwa jako jednorazową sprawę. Znacznie lepiej jest mówić na ten temat

Wskazówki i techniki Nie traktujcie rozmowy na temat zasad zachowania bezpieczeństwa jako jednorazową sprawę. Znacznie lepiej jest mówić na ten temat Polish Polski Organizacja NSPCC pomaga rodzicom i opiekunom przeprowadzić z dziećmi rozmowę na temat zasad zachowania bezpieczeństwa. Stanowi to część podejmowanych przez nas działań mających na celu ochronę

Bardziej szczegółowo