UWOLNIJ KREATYWNE MYŚLENIE, CZTLI JAK WYKORZYSTAĆ POTENCJAŁ UMYSŁU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UWOLNIJ KREATYWNE MYŚLENIE, CZTLI JAK WYKORZYSTAĆ POTENCJAŁ UMYSŁU"

Transkrypt

1 Publikacja końcowa projektu UWOLNIJ KREATYWNE MYŚLENIE, CZTLI JAK WYKORZYSTAĆ POTENCJAŁ UMYSŁU Realizowanego przez Stowarzyszenie Edukacja Przyszłości dzięki środkom pozyskanym z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2 Redakcja: Beata Siudak Gabriela Siudak Stowarzyszenie Edukacja Przyszłości Ul. Wilcza Złotoryja telefon KRS: REGON: NIP: Złotoryja

3 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 5 METODY EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ Techniki szybkiego czytania Techniki szybkiego czytania ćwiczenia Metody rozwiązywania problemów Metoda algorytmiczna Metoda heurystyczna Metoda symulacji komputerowych Metoda konatywna Trening biofeedback połączony z technikami metakognitywnymi Technika trzech faktów Metoda czterech strategicznych kroków stosowana w czytaniu Techniki wizualne wspomagające pamięć i przypominanie Logiczna sekwencja kroków

4 - 4 -

5 SŁOWO WSTĘPNE Szkoły nie można zreformować z zewnątrz, bo najważniejsza część jej działalności rozgrywa się w sferze psychologicznej, jest dzianiem się pomiędzy uczniami i nauczycielami, którego za pomocą urzędniczych rozporządzeń zmienić niepodobna Andrzej Samson Projekt Uwolnij kreatywne myślenie, czyli jak wykorzystać potencjał umysłu współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego stanowił niejako eksperyment, mający pokazać, że tradycyjne metody stosowane najczęściej w szkole, szczególnie w stosunku do uczniów mających jakiekolwiek trudności, są mało skuteczne i nie przynoszą oczekiwanych efektów. Eksperymentowi poddano 27-osobowy zespół uczniów klasy trzeciej gimnazjum, którzy uzyskiwali niezadowalające wyniki w klasyfikacji śródrocznej i rocznej. Większość z nich była badana w poradni psychologiczno pedagogicznej. Według specjalistów najczęstszym źródłem ich trudności szkolnych są zaburzenia uwagi i koncentracji oraz nadpobudliwość psychoruchowa. Z obserwacji nauczycieli i rodziców z kolei wynika, że często jest to zwyczajny brak motywacji do nauki, a także brak znajomości metod skutecznego uczenia się. Bardzo duże znaczenie ma również wolne czytanie, zarówno na poziomie dosłownym, jak i przenośnym, a także słabe rozumienie czytanego tekstu

6 Specjaliści zalecali przede wszystkim pracę nad koncentracją uwagi, doskonalenie techniki czytania, kształcenie metod twórczego rozwiązywania problemów, a także indywidualizację pracy z uczniem. Jest to jednak bardzo trudne zadanie w klasach liczących średnio po 30 uczniów. Tak zrodził się pomysł na projekt, który miał pomóc tym uczniom w pokonaniu trudności i osiągnięciu lepszego wyniku na egzaminie gimnazjalnym oraz zwiększeniu umiejętności uczenia się, co będzie miało pozytywne skutki w dalszej ich edukacji. Rysunek 1 Grupa w trakcie realizacji projektu Działania projektowe odbywały się jednocześnie w 3 obszarach: - 6 -

7 1. Treningu metodą neurobiofeedbacku połączonego ze strategiami metakognitywnymi - podczas treningów uczestnicy opanowywali metodę samoregulowania czynności fal mózgowych tak, aby wprowadzić mózg w stan najoptymalniejszy do efektywnego uczenia się. Dzięki temu mieli szansę zwiększyć elastyczność własnego umysłu, popracować nad koncentracją oraz przetrenować techniki osiągania fizjologicznego stanu eustresu, w którym człowiek wykazuje maksymalną czujność przy jednoczesnym rozluźnieniu. 2. Treningu metodą twórczego rozwiązywania problemów, który polegał na: - doświadczeniach wykonywanych indywidualnie lub w parach - symulacjach multimedialnych procesów i zjawisk oraz ćwiczeniach interaktywnych zapewniających natychmiastową informację zwrotną. Uczestnicy uczyli się skutecznych strategii prowadzących do radzenia sobie z różnorodnymi problemami z przedmiotów ścisłych. Połączenie efektów zajęć, na których uczestnicy trenowali rozwiązywanie problemów z treningiem metodą neurobiofeedbacku, umożliwiło bardzo skuteczne opanowanie posługiwania się pojęciami opisującymi zjawiska przyrodnicze, radzenie sobie z barierami poznawczymi oraz stosowanie wypracowanych strategii metakognitywnych w codziennym uczeniu się. 3. Doskonaleniu technik szybkiego czytania, które polegało przede wszystkim na eliminowaniu podstawowych błędów czytelniczych, które hamują proces czytania i utrudniają rozumienie tekstu: wewnętrznej fonetyzacji (subwokalizacji), czyli powtarzaniu spostrzeganych słów oraz regresu, czyli tendencji do automatycznego - 7 -

8 powtórnego przeglądania wcześniej przeczytanych linijek lub słów. W trakcie treningów zastosowano metody, które pomogły uczestnikom zniwelować błędy i zwiększyć sprawność czytelniczą oraz rozumienie czytanego tekstu. Rysunek 2 Projekt przebiegał sprawnie i bez zakłóceń. Gimnazjaliści chętnie przychodzili na zajęcia i sumiennie wykonywali wszystkie zadania. Po półrocznych zmaganiach widać wyraźnie, że planowane efekty zostały osiągnięte. Potwierdzają to zarówno diagnozy, jak i wyniki testów oraz zachowanie uczniów. Wzrosła świadomość, że nauka jest wartością, która w przyszłości otwiera drzwi na świat i daje możliwość realizacji nawet najśmielszych planów, a także pozwala na spełnianie marzeń

9 Utrwaliło się przekonanie, że nawet największe trudności można pokonać, jeśli się chce i wie, jak to zrobić. Uwolnij kreatywne myślenie, czyli jak wykorzystać potencjał umysłu to kolejny projekt edukacyjny Stowarzyszenia Edukacja Przyszłości, w trakcie którego realizatorzy starali się udowodnić, że prawdziwe są słowa sławnego fizyka Alberta Einsteina, który mawiał Nauka w szkołach powinna być prowadzona w taki sposób, aby uczniowie uważali ją za cenny dar, a nie za ciężki obowiązek. Realizatorzy - 9 -

10 METODY EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ

11 Techniki szybkiego czytania Techniki szybkiego czytania są znane i stosowane od wieków. Wśród osób, którym udało się posiąść tę przydatną umiejętność, wymienić możemy Napoleona, Balzaca, Lenina czy John F. Kennedy ego. Korzyści z takiego treningu są nie do przeceniania, zwłaszcza w okresie nauki szkolnej, kiedy każdy z nas zmuszony jest do przyswajania ogromne ilości wiedzy z książek, publikacji i artykułów. Wykonując ćwiczenia opisane niżej możemy znacznie usprawnić swój proces przyswajania wiedzy, poszerzyć swoje umiejętności i zmodyfikować przekonania na temat czytania i efektywnego uczenia się. W trakcie treningu należy pamiętać o kilku zasadach, które pozwolą nam przeprowadzić ćwiczenia w sposób najbardziej efektywny: miejscem treningu powinno być ciche i dobrze oświetlone pomieszczenie biurko o wysokości cm i o 20 cm niższe krzesło idealna temperatura pomieszczenia to C trening powinien być przeprowadzany co 3 dni i trwać nie dłużej niż 90 minut Stosowanie się do powyższych reguł, koncentracja i systematyczność pozwolą nam na osiągnięcie zamierzonego celu. Do efektów treningu,

12 poza znaczącym (nawet 3-krotnym) zwiększeniem tempa czytania, zaliczyć możemy: - łatwiejszą koncentrację na czytanym tekście - lepsze rozumienie tekstu - zwiększenie zakresu i trwałości pamięci - skrócenie czasu nauki 1 Rysunek 3 Uczniowie podczas zajęć z szybkiego czytania. Co przeszkadza nam w szybkim czytaniu? Według badaczy, winne są temu przede wszystkim 3 kwestie, które zostaną omówione poniżej, wraz ze sposobami, jak z nimi walczyć. 1. Fonetyzacja inaczej subwolkalizacja lub artykulacja. Polega ona na głośnym wymawianiu lub powtarzaniu w myślach czytanych przez nas słów. 1 Unijna Szkoła Europejska przewodnik metodyczny

13 tak: Schemat przekazu informacji w przypadku fonetyzacji wygląda czytany materiał kanał wzrokowy kanał słuchowy mózg Celem treningu szybkiego czytania jest wyeliminowanie kanału słuchowego, aby nasz przekaz informacji wyglądał w sposób następujący: czytany materiał kanał wzrokowy mózg 2 Rysunek 4 Aby pozbyć się tego nawyku, możemy stosować różne metody:

14 a) wystukiwanie rytmu w trakcie czytania tekstu, np. 2 szybkie stuknięcia, 3 wolne. Na początku udaje się skupienie na tylko jednej z tych czynności albo czytaniu, albo wystukiwaniu rytmu. Z czasem uda się pogodzić te dwie czynności, a po systematycznym treningu także zupełnie zrozumieć i zapamiętać czytany tekst; wystukiwanie rytmu nie będzie już nas rozpraszać. b) liczenie dużych liczb w trakcie czytania, no 6123, 6124, c) głośne śpiewanie d) liczenie wspak Rysunek 5 Trening szybkiego czytania. 2. Regresja - automatyczne wracanie do przeczytanych wcześniej linijek lub słów. Wsteczne ruchy oczu mogą wynikać z różnych przyczyn, m.in. trudności ze zrozumieniem czytanego tekstu lub braku

15 znajomości znaczenia słów. Zjawisko to najczęściej występuje u osób wolno czytających. Wynika to z faktu, że regresja jest najczęściej skutkiem braku koncentracji i odbiegania myślami od czytanego tekstu, a tym samym jego nie rozumienia. Tymczasem osoby, które posiadły umiejętności szybkiego czytania są na tyle skoncentrowane, że ich uwaga jest skupiona jedynie na czytanym tekście. Sposobem na pozbycie się tego nawyku jest przede wszystkim praca nad koncentracją i skupieniem. Należy zrozumieć, że nawet, jeśli przeoczymy lub nie zrozumiemy danego wyrazu lub małego fragmentu tekstu, nie przeszkodzi nam to w rozumieniu całości, ponieważ najważniejszy jest kontekst i sens większych jednostek tekstu. Rysunek 6 Ćwiczenia w szybkim czytaniu. 3. Zawężone pole widzenia - zamiast widoku panoramicznego, nasze oko widzi jedynie pojedyncze słowa lub litery, co znacząco spowalnia proces czytania. Oczy poruszają się skokowo, a czytanie odbywa się tylko w czasie spoczynku oka. Podczas czytania jednego wiersza oko

16 zatrzymuje się średnio od 10 do 15 razy, natomiast u biegłego czytelnika tylko 2-3 razy. Aby osiągnąć taki poziom, należy pracować nad: - zmniejszeniem liczby zatrzymań oka w wierszu - skracaniem czasu zatrzymania ruchów gałek ocznych - zwiększeniem liczby spostrzeganych słów w czasie jednego zatrzymania się oka Jedną z technik, za pomocą których można rozszerzyć pole widzenia, jest technika grupowania. Polega ona na dzieleniu czytanego tekstu na pewne określone porcje informacji. Wyróżniamy 3 rodzaje grupowania: a) grupowanie odległościowe dzielimy wers na trzy, cztery lub pięć zatrzymań w zależności od pola naszego widzenia i staramy się zmniejszyć liczbę zatrzymań do dwóch b) grupowanie interpunkcyjne tekst dzielimy według znaków interpunkcyjnych. Jeżeli podzielony tekst jest większy niż pole widzenia to dzielimy go dodatkowo c) grupowanie akapitowe (wersowe) stosować można przy tekście wydrukowanym w wąskich kolumnach (np. gazet). Jedno zatrzymanie obejmuje kilka wierszy

17 Techniki szybkiego czytania ćwiczenia 1. Poruszaj wskaźnik na kształt litery S, obejmując po kilka linii na raz. Czytaj zarówno od prawej do lewej, jak i od lewej do prawej. Po wykonaniu ćwiczeń zauważysz, że jest to na prawdę łatwe i tak samo zrozumiałe jak czytanie od lewej do prawej. W ten sposób możesz zarówno czytać pojedyncze linie, jak i kilka na raz. 2. Technika szybkiego czytania, która wykorzystuje ruch do przodu z odwróconym, oraz widzenie peryferyjne. Ruch po skosie skraca długość przebiegu zwiększając szybkość czytania 3. Poniższe piramidki mogą albo zawierać wyrazy, litery, cyfry lub obrazki. Jeśli po środku przeciągnięta jest linia, należy przesuwać wzdłuż niej wzrok (najlepiej używaj tu wskaźnika). Jeśli między wyrazami jest kropka, przeskakuj od kropki do kropki obejmując

18 wzrokiem wyraz nad i pod kropką. Staraj się nie skakać oczami, lecz obejmować cały wyraz lub ciąg liter/zdań (w zależności od piramidki) polem peryferyjnym. Dobrze, jeśli przeczytasz na głos to co widzisz

19 4. Tablice Shultego. Patrz na środkową kropkę lub literę/cyfrę i polem peryferyjnym ułóż w kolejności wszystkie cyfry/litery w całej tablicy. Wszystkie ćwiczenia pochodzą ze strony

20 Metody rozwiązywania problemów Metody rozwiązywania problemów (z ang. Problem Based Learning) są uważane za jeden z najefektywniejszych sposobów nauczania. Na proces ten składają się następujące etapy: - rozpoznanie i sformułowanie problemu. - określenie przeszkód i ograniczeń - wymyślenie rozwiązań. - wybór i sprawdzenie rozwiązania Przy wyborze metody rozwiązania danego problemu powinniśmy kierować się przede wszystkim tym, aby osiągnąć pożądany efekt (czyli rozwiązać problem) w jak najkrótszym czasie i przy jak najmniejszym nakładzie środków. 2.1 Metoda algorytmiczna Już w starożytnym Egipcie i Grecji stworzono wiele metod, które pozwalały rozwiązywać pewne zadania w sposób algorytmiczny. Spośród nich najbardziej znaną jest metoda, opracowana przez matematyka greckiego Euklidesa. Polega ona na znajdowaniu największego wspólnego dzielnika dwóch liczb naturalnych. Nazywamy ją obecnie algorytmem Euklidesa. Intuicyjnie algorytm kojarzy się z metodą rozwiązywania zadania, z przepisem postępowania, czy ze schematem działania. Jednak nie każda metoda czy schemat jest algorytmem. Przyjmuje się, że algorytm powinien mieć wyraźnie określony początek tzn. wskazaną operację, od której

21 zaczyna się realizacja tego algorytmu, precyzyjnie określoną kolejność wykonywania poszczególnych operacji oraz wyróżniony koniec, czyli operację kończącą realizację tego algorytmu. Wymaga się też, aby algorytm składał się ze skończonej liczby operacji sformułowanych w sposób jednoznaczny i możliwy do wykonania w skończonym czasie. Metoda algorytmiczna gwarantuje otrzymanie prawidłowego rozwiązania pod warunkiem wybrania odpowiedniego algorytmu i ścisłego przestrzegania jego kroków. Na lekcjach matematyki uczniowie poznają pisemne algorytmy numeryczne. Jeżeli opanowali tabliczkę mnożenia i dodawania liczb naturalnych, to mnożenie liczb wielocyfrowych mogą już wykonywać bezbłędnie według odpowiedniego algorytmu. Opanowanie podstawowych algorytmów arytmetyki i algebry jest konieczne. Możliwość automatycznego wykonywania operacji rachunkowych jest warunkiem bardziej twórczej pracy w matematyce. Oto przykłady prostych algorytmów: 1. Aby obliczyć pole prostokąta, pomnóż jego długość przez szerokość. 2. Obliczając sumę sposobem pisemnym, dodawaj kolejno liczby, zaczynając od rzędu jedności. Jedną z metod często stosowaną do konstrukcji algorytmów jest metoda "dziel i zwyciężaj". Dzielimy, by zwyciężyć problem, a osiągamy to nie tylko przez podział, ale również przez staranne zaprojektowanie powiązań między wydzielonymi częściami. Od siły i częstości tych powiązań zależy efektywność rozwiązywania problemu

22 2.2 Metoda heurystyczna Termin heurystyka pochodzi od greckiego słowa heurisko - znajduję. Archimedes zawołał "heureka" (znalazłem), gdy zrozumiał, od czego zależy siła wyporu działająca na ciała zanurzone w cieczy. Heurystyka to reguły, zasady, wskazówki, taktyki, które regulują przebieg procesu poszukiwania rozwiązania, lecz nie gwarantują osiągnięcia pożądanego wyniku. Jest to tzw. poszukująca metoda nauczania, która polega na stwarzaniu przez nauczyciela sytuacji, które pozwalają uczniom na samodzielne rozwiązywanie zadań przy pomocy operacji myślowych lub odwoływanie się do doświadczenia. Metodą heurystyczną można nazwać każdy sposób myślenia, w którym odrzuca się gotowe schematy i wzorce (zwłaszcza te, które są nam arbitralnie narzucone) i Rysunek 7 torm.html dopuszcza możliwość, że można być w błędzie. Metoda heurystyczna nazywana jest często metodą twórczego myślenia. W ramach heurystki

23 rozróżnia się kilkanaście metod, z których te najpopularniejsze zostaną opisane poniżej Brainstorming Metoda ta została wymyślona przez A. F. Osborna, kierownika agencji reklamowej. Polega ona na zespołowym wytwarzaniu jak największej ilości nowatorskich pomysłów i sposobów rozwiązywania problemów. Proces brainstorming składa się z 3 etapów: Rysunek 8 Aby burza mózgów mogła przebiegać w sposób poprawny, niezbędne jest przestrzeganie kilku zasad: 1. Nie krytykować 2. Wytworzyć dużą liczbę 3. Zgłaszać wszystkie pomysły, które się 4 html

24 4. Łączyć i doskonalić zebrane pomysły 5. Prezentować pomysły jasno i zwięźle 6. Rezygnować z autorstwa pomysłów pomysły są własnością grupy Metoda Polya Zbiór wskazówek przydatny do rozwiązywania zadań z matematyki czy fizyki opracował amerykański matematyk George Polya. W rozwiązywaniu zadania wyróżnił cztery etapy: 1. Zrozumienie zadania co jest niewiadome? Co jest dane? Jaki jest warunek? 2. Układanie planu czy znasz jakieś pokrewne zadanie? Czy znasz jakieś twierdzenie, które mogłoby tu być użyte? Pomysł, wykorzystanie zadania analogicznego, niekiedy przeformułowanie zadania lub rozwiązanie zadania prostszego. Rysunek 9 Doświadczenia przeprowadzane w trakcie treningów

25 3. Wykonanie planu czy możesz sprawdzić wynik? Czy możesz sprawdzić uzasadnienie rozwiązania? Etap ten obejmuje wykonanie i sprawdzenie kolejnych kroków, zapis rozwiązania. 4. Rzut oka wstecz sprawdzenie i uzasadnienie rozwiązania, przeanalizowanie czy wynik można otrzymać w inny sposób, czy otrzymany rezultat lub metodę można wykorzystać do innego zadania. Rysunek 10 Uczniowie wykonujący doświadczenia. Utarło się przekonanie, że rozwiązanie dużej ilości zadań uczy rozwiązywać zadania. Nie zawsze to jest prawdą. Aby skutecznie rozwiązywać trudne zadania, powinno się je analizować nie tylko od strony np. poprawności wyniku, ale również całej drogi dochodzenia do tego wyniku

26 2.3 Metoda symulacji komputerowych Lata 80 wspominane będą jako dekada, w której komputery powszechnie wkroczyły do nauk fizycznych. W dawnych czasach fizyka była gałęzią filozofii. Za czasów Galileusza nastąpiła rewolucja i fizyka jest nauką doświadczalną. Teraz mamy do czynienia z kolejną rewolucją tj. symulowaniem świata przez komputery. Jest to fundamentalna zmiana sposobu myślenia o nauce. Praca nad automatami komórkowymi i fraktalami pokazała, jak proste fizyczne modele prowadzą do niezwykle złożonych zachowań. Symulacja jest metodą prowadzenia eksperymentu, w którym buduje się model i bada się jego zachowanie. Przykłady modeli symulacyjnych: modele w skali (samolot w tunelu aerodynamicznym) modele fizyczne w innym środowisku Rysunek 11 Doświadczenia. materialnym układ równań matematycznych

27 Metoda symulacji jest dobrze dostosowana do problemów, które są trudne lub wręcz niemożliwe do analitycznego rozwiązania. Symulacja nie wymaga skomplikowanego aparatu matematycznego. Jeżeli znasz strukturę modelu, możesz łatwo opisać go np. w arkuszu kalkulacyjnym. Model symulacyjny pokazuje najważniejsze relacje w rozważanym problemie, ilustruje i pozwala lepiej poznać rzeczywisty proces. 2.4 Metoda konatywna Jest powszechnie znana jako metoda prób i błędów. Zastosowania metody konatywnej obejmują ogromna różnorodność przypadków. Główna zasada opiera się jednak na kolejnym dokonywaniu różnych prób pewnego działania i podejmowaniu po kolejnej próbie nieudanej innej próby wykonać próbę udaną. W procesie konatywnego rozwiązywania zadań wyodrębnić można następujące fazy: 1. Obserwowania - rozwiązujący analizuje zadanie, wyróżnia jego składniki i stara się bez wyraźnego powodzenia z ta intencją, by wreszcie Rysunek 12 ainstorm.html

28 powiązać je z elementami wcześniej nagromadzonej wiedzy oraz ze znanymi działania. 2. Poszukiwania rozwiązania - rozwiązujący dokonuje kolejnych prób rozwiązania, analizuje wyniki prób i uzyskane fakty modyfikując na ich podstawie sposób postępowania. 3. Uznawania rozwiązania - rozwiązujący postanawia zaniechać dalszych prób i akceptuje uzyskany wynik działania. Rysunek 13 Praca w grupach

29 Trening biofeedback połączony z technikami metakognitywnymi Badania przeprowadzone w latach 60. XX wieku przez N. Millera udowodniły poza wszelką wątpliwość, że człowiek może nauczyć się wpływać na procesy zachodzące w jego mózgu pozornie poza kontrolą świadomości. Tak też narodziły się początki terapii biofeedback, czyli biologicznego sprzężenia zwrotnego. Późniejsze badania i eksperymenty pokazały między innymi jej skuteczność w terapii dzieci z ADHD, u osób po traumatycznych przeżyciach i z zaburzeniami lękowymi, a także u dzieci z trudnościami w uczeniu się (dysleksja, dysgrafia, dysortografia). Współcześnie ogromne zainteresowanie wzbudzały informacje, że to właśnie trening metodą EEG feedbacku jest jedną z przyczyn fenomenalnych wyników skoczka narciarskiego, Adama Małysza. Na czym właściwie polega ta metoda? Opiera się ona na kontroli i monitorowaniu czynności bioelektrycznej pracującego mózgu. Ludzie trenują ulepszanie swojego organizmu przez odbieranie sygnałów zwrotnych z własnego ciała. W terapii neurobiofeedback wykorzystuje się urządzenia pozwalające w szczególności zsynchronizować fale mózgowe na zasadzie sprzężenia zwrotnego, czyli uświadamiania sobie pewnych działań naszego organizmu, które zazwyczaj przebiegają automatycznie, bez udziału naszej świadomości, np. generowanie fal mózgowych. Jest to forma terapii, która wykorzystuje szczególną umiejętność naszego mózgu polegającą na jego wewnętrznej zdolności do uczenia się i przeprogramowania

30 swoich funkcji. Jest to technika uczenia się samoregulacji funkcji biologicznych, przebiegających zazwyczaj w sposób nieświadomy. Mowa tu o wpływaniu na zakres generowanych przez mózg fal. Określony zakres fal ma wpływ na produkcję przez organizm neuroprzekaźników, takich jak: adrenalina, serotonina i inne. Stymulacja zakresu fal mózgowych, poprzez produkcję neuroprzekaźników, wpływa na stan naszego organizmu i jakość naszego życia. 5 Rysunek

31 Neurobiofeedback to rodzaj terapii, dzięki której pacjent w sposób świadomy uczy się zmieniać wzorzec wytwarzanych fal w mózgu, tak aby mózg pracował wydajniej i szybciej. Sygnał z jednego punktu na głowie pacjenta jest przetwarzany na zrozumiałą dla pacjenta formę graficzną (wykresu, animacji bądź gry wideo). Dzięki temu sprzężeniu zwrotnemu pacjent wie, kiedy jest skoncentrowany, a kiedy przestaje się koncentrować. Pozwala to nauczyć się reakcji własnego mózgu i tak zmodyfikować jego pracę, aby funkcjonował efektywnie. Rysunek 15 Uczeń w trakcie biofeedbacku. Uważa się, że większość z nas wykorzystuje możliwości mózgu tylko w 5%. Trening EEG biofeedback zwiększa to wykorzystanie nawet do 25-30%. Trening odbywa się poprzez interaktywną współpracę z komputerem. Dzięki temu pacjent świadomie reaguje na zadania stawiane przez terapeutę. Terapia jest niezwykle efektywna, a przy tym przyjemna. Dzieci mogą wybierać formę prezentacji sygnału: może to być gra, animacja lub ulubiona bajka DVD. Dorośli korzystają natomiast z profesjonalnych wykresów, wizualizacji oraz filmów

32 relaksacyjnych. Czas trwania terapii ustala się stosownie do wieku pacjenta i istotności problemu. Treningi można podzielić na krótkoterminowe (ok spotkań), takie, które wymagają systematycznej pracy przez ok sesji (np. ADHD) i długoterminowe (np. epilepsja, afazja aż 80 sesji). Spotkania odbywają się co najmniej 1 raz w tygodniu, a najlepiej 2-3 razy w tygodniu. 6 Rysunek 16 Trening biofeedback. W przypadku dorosłych, ten rodzaj treningu poleca się zwłaszcza w przypadku: - problemów z pamięcią i koncentracją, - problemów z planowaniem i skupieniem, - małej odporności na stres, - padaczki,

33 - zaburzeń samooceny, depresji, zaburzeń lękowych, - terapii tików i zespołu Touretta, - zaburzeń przyjmowania pokarmów (bulimia, anoreksja), - terapii uzależnień (alkoholizm, narkomania, hazard), Treningi wskazane są również dla osób zdrowych, których praca wymaga skupienia, szybkich prawidłowych decyzji lub gdy powoduje długotrwały stres (biznesmeni, kontrolerzy, służby mundurowe, służba zdrowia, lotnictwo, nauczyciele, sportowcy). 7 Jeśli chodzi o dzieci, to biofeedback sprawdza się przede wszystkim, kiedy mamy do czynienia z: - zaburzeniami pamięci i koncentracji uwagi, - szybkością uczenia się, - nadpobudliwością psychoruchowa (ADHD), - problemami szkolnymi, - dysleksją, dysortografią, - tremą, reakcjami stresowymi, agresją, chęcią poprawy wyników w Rysunek 17 Biofeedback. dziedzinach wymagających koncentracji (sport, muzyka)

34 W treningu neurobiofeedback stosuje się jednocześnie nauczanie strategii metakognitywnych, czyli wiedzy stosowaną do planowania, śledzenia i oceny procesu uczenia się. W tym sensie strategie metakognitywne są to strategie dotyczące uczenia się, a nie strategie samego uczenia się. Uczenie tych strategii przy jednoczesnym monitorowaniu czynności fal mózgowych powoduje, że proces uczenia się następuje jedynie wtedy, kiedy osoba ucząca się jest skupiona i uważna. Poniżej omówionych zostań kilka strategii metakognitywnych, które mogą zostać wykorzystane w pracy z uczniami. 8 Rysunek 18 Zajęcia w ramach realizacji projektu. 3.1 Technika trzech faktów 8 Thompson M., Thompson L., Neurobiofeedback. Wprowadzenie do podstawowych koncepcji psychofizjologii stosowanej

35 Aby przypomnieć sobie wiadomości podczas testu lub egzaminu, informacje muszą zostać przetworzone w 4 rodzajach pamięci: natychmiastowej, krótkotrwałej, pośredniej i długotrwałej. Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak szybko zapominamy informacje, które niedawno wydawało nam się, że przyswoiliśmy. Można w tym celu przeprowadzić prosty test. Najpierw podajemy dziecku do zapamiętania numer telefonu i prosimy o powtórzenie. Najczęściej to zadanie zostaje wykonane z powodzeniem. Potem podajemy my kolejny numer telefonu, ale zanim odpowie, prosimy o spojrzenie na obraz na ścianie i wymienienie trzech znajdujących się na nim kolorów. Praktycznie nikt nie jest wtedy powtórzyć ani pierwszego, ani drugiego numeru telefonu. Tego typu test pozwala nam zauważyć następujące kwestie: - większość z nas ma dobrą pamięć natychmiastową - informacje zapamiętane przez pamięć natychmiastową znikną błyskawicznie, jeśli czegoś z nimi nie zrobimy - każde krótkotrwałe rozproszenie uwagi będzie przeszkadzać nam w zapamiętywaniu. Technika 3 kluczowych faktów zakłada, aby uczeń w czasie lekcji zapisywał 3 główne fakty. Uczniowie wykonują to pytanie tym chętniej, kiedy zrozumieją, że nauczyciele prawie zawsze zdradzają wszystkie pytania, które zamierzają zadać na najbliższym sprawdzianie. Dzieje się tak dlatego, że mamy naturalną skłonność do podkreślania rzeczy, które wydają nam się ważne i interesujące. Kiedy o nich mówimy, zmienia się także ton naszego głosu, rozszerzają się źrenice. Zadanie polega więc na tym, aby być skupionym i obserwować

36 nauczyciela sposób, w jaki mówi, jego mimikę twarzy, ton głosu i starać się wychwytywać kluczowe fakty. Na matematyce może to być wzór na powierzchnie kuli a na historii kilka dat. W trakcie wykonywania tego zadania należy pamiętać o jeszcze jednej zasadzie: po powrocie do domu, kluczowe fakty wypisane przez ucznia powinny zostać przepisane do specjalnie stworzonego na potrzeby treningu zeszytu. W ten sposób powtarzamy informacje i Rysunek 19 Eksperymenty w trakcie treningów

37 tworzymy sobie bazę odpowiedzi Metoda czterech strategicznych kroków stosowana w czytaniu Metoda ta zakłada, że osoba ją stosująca jest w czasie czytania ciągle aktywna i zaangażowana emocjonalnie. Czytanie ma zamienić się w aktywne poszukiwanie odpowiedzi. 1. Zanim otworzymy książkę CEL, SKOJARZENIA, ORGANIZOWANIE I SYNTEZA. W tej części powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytanie, czego chcemy się z tekstu dowiedzieć? Czytający powinien zacząć prowadzić ze sobą wewnętrzny dialog. Umysł powinien wygenerować pomysły, nagłówki i pytania, a uczeń zapisać je w formie tabelki na kartce. Tabela powinna mieć zorganizowaną strukturę, tak, aby pomóc czytelnie przedstawić i ułożyć informacje. Nagłówki powinny zawierać kluczowe hasła, a wiersze pytania: Dlaczego? Kto? Kiedy? Gdzie? Co? Jak? Z jakim skutkiem? 2. Zaraz po otwarciu książki SZUKANIE, PRZEGLĄDANIE, ORGANIZOWANIE I SYNTEZA. Nie rozpoczynamy od razu czytania. Najpierw przeglądamy nagłówki, spis treści książki lub podręcznika. Następnie otwieramy książkę na interesującym nas rozdziale i czytamy nagłówki, podtytuły, wstęp, zakończenie, 9 Thompson M., Thompson L., Neurobiofeedback. Wprowadzenie do podstawowych koncepcji psychofizjologii stosowanej., str

38 oglądamy ilustracje i czytamy podpisy. W tej części próbujemy zaobserwować, na które z zadanych przez nas pytań autor udzielił odpowiedzi. 3. Czytanie i zapamiętywanie NOTOWANIE, TRIKI PAMIĘCIOWE, ORGANIZOWANIE. Przechodzimy do właściwego czytania tekstu. Staramy się jednak czytać z użyciem technik zapamiętywania ważnych faktów: tworzenie mapy pamięci w trakcie czytania, kojarzenie nazw ze znanymi osobami, miejscami, rzeczami lub zabawnymi obrazami. 4. Po przeczytaniu rozdziału SŁOWA KLUCZOWE, REORGANIZACJA, REZULTAT. Szybki przegląd przeczytanego materiału z użyciem technik szybkiego czytania (porcjowanie, grupowanie ważnych słów i zwrotów). Rysunek 20 Neurobiofeedback

39 Obie zaprezentowane wyżej techniki w połączeniu z treningiem neurofeedbacku opierają się na kilu podstawowych zasadach, dzięki którym zyskują dużą skuteczność: 1. Generowanie czujności i motywacji. 2. Zadawanie pytań. 3. Tworzenie zorganizowanego sposobu myślenia (wykorzystanie tabeli). 3.3 Techniki wizualne wspomagające pamięć i przypominanie Technika pojedynczego obrazu inaczej technika mapowania, polega na umieszczeniu jak największej liczby istotnych faktów w jednym obrazie. W trakcie czytania tekstu próbujemy zilustrować go za pomocą skojarzeń. Technika rzymskiego pokoju polega na tym, żeby uczeń wyobraził sobie pomieszczenie z rozstawionymi w nim Rysunek 21 Trening z użyciem urządzenia David Pal

40 elementami zorganizowanymi w logiczny sposób. Możemy poćwiczyć to na przykładzie listy zakupów: pogrupować je na warzywa, owoce, mięso i wyobrazić je sobie rozstawione w odpowiednich miejscach znanego nam pomieszczenia. Technika komiksu - łączy dwie wymienione wyżej techniki i polega na stworzeniu sekwencji obrazów Logiczna sekwencja kroków Sprawdza się szczególnie w przypadku rozwiązywania zadań matematycznych, ale wymaga szczególnego skupienia i koncentracji. Rozwiązując zadanie, należy najpierw przeczytać uważnie treść, a następnie zastosować kolejne kroki, szczegółowo opisane na poniższym przykładzie, pochodzącym z książki pt. Neurobiofeedback. Wprowadzenie do podstawowych koncepcji psychofizjologii stosowanej. Krok 1. Fakty i pytanie. Podziel pytanie na odrębne części przy użyciu ukośników (/). Jakie są fakty? Wypisz je! Jakie jest pytanie? Zakreśl słowo kluczowe. Krok 2. Przedstaw fakty za pomocą rysunku i nanieś je na rysunek. Czy mogę przedstawić fakty za pomocą rysunku? Narysuj je! Nanieś fakty na rysunek (lub rysunki? Oznacz niewiadome literą np. x lub y 10 Thompson M., Thompson L., Neurobiofeedback. Wprowadzenie do podstawowych koncepcji psychofizjologii stosowanej., str

41 Krok 3. Jaka jest prawda? Rozwiąż zadanie. Zapisz fakty w formie twierdzenia, co w zadaniach matematyczny można często wyrazić za pomocą równania. Przełóż słowa na symbole matematyczne; np. jest na znak równości (=), dodać na znak (+) itd. Odpowiedz na pytania: Jakie prawdy mogę wywnioskować na podstawie faktów? Jakie prawdy wiążące ze sobą wszystkie fakty lub ich część dają mi treść pytania? Krok 4. Sprawdź swoją odpowiedź. Rysunek 22 Przykład nr 1 Krok 1. Fakty i pytanie

42 Podziel pytanie na odrębne części składowe za pomocą ukośnika (/). Kawałek sznurka przecięto / na dwa krótsze kawałki. / Długość drugiego kawałka jest o 5 cm większa niż dwukrotna długość pierwszego kawałka. / Jeśli na początku sznurek miał długość 245 cm,/ jaką długość ma dłuższy kawałek sznurka po przecięciu? Jakie są fakty? Wypisz je! Fakt nr 1: Kawałek sznurka przecięto / na dwa krótsze kawałki. Fakt nr 2: długość drugiego kawałka jest o 5 cm większa niż dwukrotna długość pierwszego kawałka. Fakt nr 3: Na początku sznurek miał 245 cm długości. Krok 2. Przedstaw fakty za pomocą rysunku i opisz go. Czy mogę przedstawić fakty za pomocą rysunku? Narysuj je! Nanieś fakty na rysunek. I cm I I x cm- II y = 2x + 5 cm I Jakie jest pytanie? Jaką długość ma dłuższy kawałek sznurka po przecięciu? Oznacz niewiadome literką, np. x lub y. Niech x oznacza długość pierwszego kawałka, zaś y drugiego. Zapisz fakty w postaci równań. Przełóż słowa na symbole

43 Jakie prawdy mogę wywnioskować na podstawie faktów y jest o 5 cm większe niż 2 razy x (większe oznacza, że trzeba dodać, czyli użyć znaku +) Zatem: y = x Krok 3. Równanie i rozwiązanie. Jakie prawdy wiążące ze sobą wszystkie fakty lub ich część daje mi treść pytania? x + y = cały sznurek = 245 cm. Zatem, jeśli podstawiamy wartość y za zmienną y, otrzymamy: x + (5 + 2 x) = 245 cm. Rozwiąż układ równań dla każdej zmiennej po kolei. (Rób to samo z obiema stronami równania jak w przypadku wagi do ważenia złota, jeśli dodamy coś lub odejmiemy z jednej strony, Musimy zrobić to samo z drugą stroną, by odzyskała równowagę). 3x (-5) = (-5) cm, a następnie podziel obie strony przez 3, co daje x = 80 cm. Zatem 2 x + 5 = 165 cm. Krok 4. Sprawdź swoją odpowiedź. Dodaj x + y, by sprawdzić czy 80 cm cm = 245 cm

44 MIEJSCE NA TWOJE NOTATKI

45 MIEJSCE NA TWOJE NOTATKI

46 MIEJSCE NA TWOJE NOTATKI

W jakim stopniu uczniowie opanowali umiejętność Wykorzystywania wiedzy w praktyce? Analiza zadań otwartych z arkusza Sprawdzian 2012

W jakim stopniu uczniowie opanowali umiejętność Wykorzystywania wiedzy w praktyce? Analiza zadań otwartych z arkusza Sprawdzian 2012 Jerzy Matwijko Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie W jakim stopniu uczniowie opanowali umiejętność Wykorzystywania wiedzy w praktyce? Analiza zadań otwartych z arkusza Sprawdzian 2012 W Pracowni

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 1/2014/2015 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w Czernikowie z dnia 15.09.2014 r.

Załącznik do Uchwały Nr 1/2014/2015 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w Czernikowie z dnia 15.09.2014 r. Celem doskonalenia sprawności rachunkowej należy: stosować różnorodne ćwiczenia doskonalące sprawność rachunkową, dostosowane do indywidualnych możliwości uczniów; wykorzystywać codzienne okazje do utrwalania

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM.

WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM. WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM. Rozwój techniki komputerowej oraz oprogramowania stwarza nowe możliwości dydaktyczne dla każdego przedmiotu nauczanego w szkole. Nowoczesne

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01.

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01. Mołodiatycze, 22.06.2012 PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości nr. POKL.09.01.02-06-090/11 Opracował: Zygmunt Krawiec 1 W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA

SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA W ZSZ NR 1 IM. WŁADYSŁAWA KORŻYKA W RYKACH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Wstęp Po dokonaniu analizy wyników egzaminu maturalnego z polskiego,matematyki,języka

Bardziej szczegółowo

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne W celu zbadania efektywności uczenia się, przygotowałam i przeprowadziłam wśród uczniów mojej klasy ankietę na temat Czy potrafisz się uczyć?. Test przeprowadziłam

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI Klasy IV VI szkoła podstawowa

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI Klasy IV VI szkoła podstawowa PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI Klasy IV VI szkoła podstawowa I. OBSZARY AKTYWNOŚCI UCZNIÓW - co oceniamy Ocenianiu podlegają następujące formy aktywności uczniów: sprawdziany obejmujące zakres

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ HOSPITACJI DIAGNOZUJĄCEJ

ARKUSZ HOSPITACJI DIAGNOZUJĄCEJ ARKUSZ HOSPITACJI DIAGNOZUJĄCEJ Nauczyciel: Małgorzata Drejka Gimnazjum nr 4 w Legionowie, klasa I F, zajęcia edukacyjne: matematyka Data: 12.06.2006. Cel główny: Obserwacja osiągniętego poziomu sprawności

Bardziej szczegółowo

DODAWANIE I ODEJMOWANIE SUM ALGEBRAICZNYCH

DODAWANIE I ODEJMOWANIE SUM ALGEBRAICZNYCH DODAWANIE I ODEJMOWANIE SUM ALGEBRAICZNYCH Cele operacyjne Uczeń umie: budować wyrażenia algebraiczne, opuszczać nawiasy, redukować wyrazy podobne, dodawać i odejmować sumy algebraiczne. Metody nauczania

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Rozdział V: Równania i nierówności I stopnia z jedną niewiadomą Temat: Ćwiczenia utrwalające przekształcanie

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla uczniów klasy I Zespołu Szkół w Rząsce Szkoła Podstawowa im. Wandy Rutkiewicz rok szkolny 2014/2015 nauczyciel mgr Romana Danak 1. Obowiązkowe

Bardziej szczegółowo

mgr Agnieszka Łukasiak Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Zespole Szkół nr 3 we Włocławku

mgr Agnieszka Łukasiak Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Zespole Szkół nr 3 we Włocławku Wybrane scenariusze lekcji matematyki aktywizujące uczniów. mgr Agnieszka Łukasiak Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Zespole Szkół nr 3 we Włocławku Scenariusz 1- wykorzystanie metody problemowej i czynnościowej.

Bardziej szczegółowo

Renata Krzemińska. nauczyciel matematyki i informatyki

Renata Krzemińska. nauczyciel matematyki i informatyki Program zajęć wyrównawczych w Gimnazjum Matematyka J1 w ramach projektu pn. Czym skorupka za młodu nasiąknie - rozwój kompetencji kluczowych uczniów Zespołu Szkół w Nowej Wsi Lęborskiej Renata Krzemińska

Bardziej szczegółowo

Monika Góral, Krzysztof Grynienko, Monika Jasińska, Piotr Kryszkiewicz

Monika Góral, Krzysztof Grynienko, Monika Jasińska, Piotr Kryszkiewicz Powtórzenie wiadomości o układach równań { { 2x + 3y = 5 6x + 9y = 15 x + 2y = 7 2x y = 1 { 4x + 2y = 8 5x + 3y = 9 { 4x + y = 2 5x 3y = 11 2x + 3y = 5 6x + 9y = 15 4x + 2y = 8 5x + 3y = 9 { MATEMATYKA

Bardziej szczegółowo

DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ I POMYSŁAMI SPOTKANIE ZESPOŁU SAMOKSZTAŁCENIOWEGO

DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ I POMYSŁAMI SPOTKANIE ZESPOŁU SAMOKSZTAŁCENIOWEGO DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ I POMYSŁAMI SPOTKANIE ZESPOŁU SAMOKSZTAŁCENIOWEGO Mariusz Pielucha nauczyciel nauczania początkowego Szkoła Podstawowa w Kaźmierzu. CEL: Wykorzystanie szablonów kratkowych do wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Jak trenować z dzieckiem koncentracje uwagi?

Jak trenować z dzieckiem koncentracje uwagi? Jak trenować z dzieckiem koncentracje uwagi? Umiejętność koncentracji można ćwiczyć, ale wymaga to wysiłku zarówno ze strony dziecka, jak i rodzica wspierającego i motywującego je do tej pracy. Obranie

Bardziej szczegółowo

Szkolniak7 Świąteczny czas

Szkolniak7 Świąteczny czas Szkolniak7 Świąteczny czas ORGANIZATOR PROJEKTU Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 11-go Listopada 16 97-500, Radomsko Numer 1 11/15 PARTNER Edukacja czytelnicza i promocja czytelnictwa to jeden z kierunków

Bardziej szczegółowo

Ogólne kryteria oceniania z biologii

Ogólne kryteria oceniania z biologii Ogólne kryteria oceniania z biologii Ocenę celującą otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie wykracza poza obowiązujący program nauczania, a ponadto spełnia jeden z warunków: opanował w pełni rozszerzone

Bardziej szczegółowo

W przyszłość bez barier

W przyszłość bez barier Program zajęć dla dzieci z trudnościami w zdobywaniu umiejętności matematycznych w klasach I III w Szkole Podstawowej w Łysowie realizowany w ramach projektu W przyszłość bez barier PO KL.09.01.02-14-071/13

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: I. Postanowienia ogólne PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA I KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS I III. obowiązujące od roku szkolnego 2015/2016

WYMAGANIA I KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS I III. obowiązujące od roku szkolnego 2015/2016 WYMAGANIA I KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS I III obowiązujące od roku szkolnego 2015/2016 Wymagania konieczne* : - zna i rozumie najbardziej podstawowe pojęcia, - reaguje na proste komunikaty

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z matematyki - rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Monika Ogar

Kryteria oceniania z matematyki - rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Monika Ogar Kryteria oceniania z matematyki - rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Monika Ogar Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: nie opanował wiadomości i umiejętności określonych programem, które są konieczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KÓŁKA ORTOGRAFICZNEGO Z ORTOGRAFIĄ ZA PAN BRAT DLA KLAS I-III

PROGRAM KÓŁKA ORTOGRAFICZNEGO Z ORTOGRAFIĄ ZA PAN BRAT DLA KLAS I-III PROGRAM KÓŁKA ORTOGRAFICZNEGO Z ORTOGRAFIĄ ZA PAN BRAT DLA KLAS I-III WSTĘP Program kółka ortograficznego Z ortografią za pan brat został napisany z myślą o uczniach edukacji wczesnoszkolnej. W programie

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego. Test język obcy nowożytny język angielski (poziom podstawowy) Test GA-P1-122

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego. Test język obcy nowożytny język angielski (poziom podstawowy) Test GA-P1-122 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego Test język obcy nowożytny język angielski (poziom podstawowy) Test GA-P1-122 Zestaw egzaminacyjny z zakresu języka angielskiego składał się z jedenastu zadań zamkniętych,

Bardziej szczegółowo

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 ZAJĘCIA INDYWIDUALNE Terapia indywidualna krótko i długoterminowa Dla kogo: Dla

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. Wprowadzenie do intensywnego wspomagania rozwoju umysłowego oraz edukacji matematycznej dzieci

Część pierwsza. Wprowadzenie do intensywnego wspomagania rozwoju umysłowego oraz edukacji matematycznej dzieci Spis treści WSTĘP Przyczyny, dla których należało napisać tę książkę. Jak wpisuje się ona w nową rzeczywistość edukacyjną w wychowaniu przedszkolnym i w nauczaniu początkowym dzieci. Dlaczego książka ta

Bardziej szczegółowo

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Czym jest PBL? mgr Alina Stryjak Nauczanie problemowe (Problem Based Learning, PBL) To nauczanie

Bardziej szczegółowo

GABINET TERAPII METODĄ EEG BIOFEEDBACK

GABINET TERAPII METODĄ EEG BIOFEEDBACK GABINET TERAPII METODĄ EEG BIOFEEDBACK Gabinet terapii metodą EEG Biofeeddback funkcjonuje w naszej szkole od 2006 r. dzięki sprzętowi ufundowanemu z Europejskiego Funduszu społecznego. Przez pięć lat

Bardziej szczegółowo

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH UWZGLĘDNIANIE OPINII PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH WSKAZÓWKI DLA NAUCZYCIELI Rozporządzenie MEN z dn. 30.04.2007 Nauczyciel jest obowiązany, na podstawie opinii poradni

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym Hanna Łukasiewicz HaniaLukasiewicz@interia.pl. Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym "Technologia informacyjna może wspomagać i wzbogacać wszechstronny rozwój uczniów,

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI ZAJĘCIA INDYWIDUALNE

Bardziej szczegółowo

KLASA O PROFILU MATEMATYCZNO-INFORMATYCZNYM

KLASA O PROFILU MATEMATYCZNO-INFORMATYCZNYM KLASA O PROFILU MATEMATYCZNO-INFORMATYCZNYM COS SIN I. Część matematyczna Uczniowie, którzy będą uczyć się w tej klasie będą mieli możliwość rozwijać swoje talenty matematyczne, a pozyskaną wiedzę weryfikować

Bardziej szczegółowo

Łomżyńskie Centrum Rozwoju Edukacji w Łomży

Łomżyńskie Centrum Rozwoju Edukacji w Łomży pieczęć szkoły.. (data) Łomżyńskie Centrum Rozwoju Edukacji w Łomży P o r a d n i a P s y c h o l o g i c z n o - P e d a g o g i c z n a n r 2 18-400 Łomża, ul. Polna 16 tel./faks 86-215-03-18 www.lcre-lomza-webd.pl

Bardziej szczegółowo

I etap edukacyjny, uczeń kończący klasę III, edukacja matematyczna

I etap edukacyjny, uczeń kończący klasę III, edukacja matematyczna Scenariusz zajęć I etap edukacyjny, uczeń kończący klasę III, edukacja matematyczna Temat: Telefony Treści kształcenia: 8) uczeń wykonuje łatwe obliczenia pieniężne (cena, ilość, wartość) i radzi sobie

Bardziej szczegółowo

Algorytmika i programowanie usystematyzowanie wiadomości

Algorytmika i programowanie usystematyzowanie wiadomości Temat 1. Algorytmika i programowanie usystematyzowanie wiadomości Cele edukacyjne Usystematyzowanie podstawowych pojęć: algorytm, program, specyfikacja zadania, lista kroków, schemat blokowy, algorytm

Bardziej szczegółowo

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej:

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: 1 1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: POZIOM OSIĄGNIĘĆ Wspaniały Bardzo dobry Dobry Wystarczający OCENA WYMAGANIA EDUKACYJNE WSPANIALE oznaczane literą A Wymagania dotyczą

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z przyrody

Przedmiotowy system oceniania z przyrody Przedmiotowy system oceniania z przyrody Ocenianie wiadomości i umiejętności przyrodniczych uczniów jest zgodne z WSO. Jego podstawę stanowią ustalone wymagania programowe na poszczególne poziomy. Wymagania

Bardziej szczegółowo

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania.

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania. Alina Kalinowska Jak to powiedzieć? Każdy z nas doświadczał z pewnością sytuacji, w której wiedział, ale nie wiedział, jak to powiedzieć. Uczniowie na lekcjach matematyki często w ten sposób przekonują

Bardziej szczegółowo

Metryczka Justyna Płonka Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana III Sobieskiego w Kozach

Metryczka Justyna Płonka Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana III Sobieskiego w Kozach Metryczka Justyna Płonka Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana III Sobieskiego w Kozach Temat: Dzielenie z resztą Dział: Liczby i działania Klasa: IV szkoły podstawowej Czas realizacji:

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI Sulechów, 18.11.2013 r. NAZWA SZKOŁY DANE SZKOŁY ( adres, telefon, e-mail) IMIĘ I NAZWISKO AUTORA/AUTORÓW DOBREJ PRAKTYKI TYTUŁ PRZEDSIĘWZIĘCIA RODZAJ PRZEDSIĘWZIĘCIA ( np. innowacja,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Kowalach Oleckich opracował zespół w składzie: Jadwiga Lizanowicz Mirosław Mularczyk Teresa Truchan Urszula Kołodzińska Kluczem

Bardziej szczegółowo

Zasady ruchu drogowego dla rowerzysty - przypomnienie wiadomości. Wykorzystanie podstawowych funkcji przeglądarki do przeglądania stron WWW.

Zasady ruchu drogowego dla rowerzysty - przypomnienie wiadomości. Wykorzystanie podstawowych funkcji przeglądarki do przeglądania stron WWW. KONSPEKT ZAJĘĆ EDUKACYJNYCH I. Metryczka zajęć edukacyjnych 1. Imię i Nazwisko prowadzącego zajęcia : 2. Data: 22.05.2009 3. Placówka kształcenia : Publiczna szkoła podstawowa nr.opolu 4. Grupa dydaktyczna

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

Program zajęć wyrównawczych z zakresu edukacji polonistycznej i matematycznej w kształceniu zintegrowanym klasa III B

Program zajęć wyrównawczych z zakresu edukacji polonistycznej i matematycznej w kształceniu zintegrowanym klasa III B . Program zajęć wyrównawczych z zakresu edukacji polonistycznej i matematycznej w kształceniu zintegrowanym klasa III B Program powstał w celu wyrównania szans edukacyjnych dzieci z brakami w wiadomościach

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu.

KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu. KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu. Nauczanie matematyki w szkole podstawowej w klasach IV VI odbywa

Bardziej szczegółowo

POMYSŁ DOBREJ PRAKTYKI

POMYSŁ DOBREJ PRAKTYKI POMYSŁ DOBREJ PRAKTYKI autor/ szkoła / miejscowość Grzegorz Pyda Szkoła Podstawowa nr 28 im. Synów Pułku Ziemi Lubelskiej, Lublin tytuł dobrej praktyki Podsumowanie wiadomości przed sprawdzianem Droga,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji. z wykorzystaniem elementów metod poszukujących i metody pracy z książką

Scenariusz lekcji. z wykorzystaniem elementów metod poszukujących i metody pracy z książką Opracowała prowadząca zajęcia mgr Dorota Szydłowska Scenariusz lekcji z wykorzystaniem elementów metod poszukujących i metody pracy z książką Temat: Kąty w kole. Kąt środkowy i wpisany. Poziom nauczania:

Bardziej szczegółowo

Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów

Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów 1 Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów Dla uczniów zainteresowanych przygotowywane są ćwiczenia trudniejsze, aby mogli wykazać się swoimi umiejętnościami i wiedzą. Uczniom mającym trudności

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY V

MATEMATYKA WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY V MATEMATYKA WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY V Na ocenę wyższą uczeń powinien opanować wiedzę i umiejętności na ocenę (oceny) niższą. Dział programowy: LICZBY NATURALNE podać przykład liczby naturalnej czytać

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie myślenia matematycznego. Natalia Cieślar Uniwersytet Śląski

Rozwijanie myślenia matematycznego. Natalia Cieślar Uniwersytet Śląski Rozwijanie myślenia matematycznego Natalia Cieślar Uniwersytet Śląski Matematyczne myślenie jest czymś więcej niż wykonywaniem rachunków Matematyczne myślenie polega na wykorzystaniu procesów myślowych

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013 Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013 N auczyciel: m gr A nna Kądziołka PSO został stworzony

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach I-III Publicznego Gimnazjum w Wierzchowinach

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach I-III Publicznego Gimnazjum w Wierzchowinach Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach I-III Publicznego Gimnazjum w Wierzchowinach System oceniania został opracowany na podstawie: Rozporządzenia MEN z dnia 10 czerwca 2015 roku w sprawie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ MATEMATYCZNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ V KLASA SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PROGRAM ZAJĘĆ MATEMATYCZNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ V KLASA SZKOŁY PODSTAWOWEJ PROGRAM ZAJĘĆ MATEMATYCZNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ V KLASA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowała : Dorota Kochańska 1 WSTĘP Indywidualizacja procesu nauczania w pracy z uczniem o szczególnych potrzebach edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

pieczęć szkoły (data)

pieczęć szkoły (data) pieczęć szkoły.. (data) P o r a d n i a P s y c h o l o g i c z n o - P e d a g o g i c z n a n r 2 ŁCRE w Ł o m ż y ul. Polna 16, 18-400 Łomża Tel./faks 86-215-03-18 www.lcre-lomza.webd.pl e-mail: ppplomza@poczta.onet.pl

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z ZAKRESU UMIEJĘTNOŚCI MATEMATYCZNYCH. przeprowadzonego w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 10. im.

RAPORT Z ZAKRESU UMIEJĘTNOŚCI MATEMATYCZNYCH. przeprowadzonego w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 10. im. RAPORT Z WYNIKÓW Z WEWNĄTRZSZKOLNEGO TESTU KOMPETENCJI DRUGOKLASISTY Z ZAKRESU UMIEJĘTNOŚCI MATEMATYCZNYCH przeprowadzonego w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 10 im. Polonii w Słupsku

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z edukacji wczesnoszkolnej

Scenariusz zajęć z edukacji wczesnoszkolnej Scenariusz zajęć z edukacji wczesnoszkolnej 1. Informacje wstępne: Data 29 V 2013 Klasa II c 2. Realizowany program nauczania Gra w kolory program nauczania edukacji wczesnoszkolnej Autorka Ewa Stolarczyk

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z matematyki

Przedmiotowy system oceniania z matematyki Przedmiotowy system oceniania z matematyki 1. Ocenie podlegają wszystkie wymienione dalej formy aktywności ucznia: a) Prace klasowe: - obejmują zrealizowany dział matematyki - Sesje z plusem : pierwsza

Bardziej szczegółowo

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców.

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców. Wstęp RAPORT EWALUACYJNY Z ANKIET DOTYCZĄCY DŁUGOFALOWEGO WPŁYWU PROJEKTU Uczyć się, ale jak? współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Ankieta została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III. Język angielski

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III. Język angielski PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III Język angielski Nauczanie języka angielskiego w Szkole Podstawowej Nr 2 w Twardogórze odbywa się według,,program nauczania języka angielskiego do edukacji

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA M A T E M A T Y K A

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA M A T E M A T Y K A 1.Ocenianie ucznia obejmuje ocenę jego - wiadomości, PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA M A T E M A T Y K A - umiejętności ich wykorzystania do rozwiązywania problemów matematycznych i praktycznych, - stosowania

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III

Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III Przedmiotowy system oceniania język angielski klasy I III Szkoła Podstawowa nr 12 im. Mariana Batki w Łodzi 1. Kryteria oceniania z języka angielskiego zostały opracowane zgodnie ze Statutem Szkoły oraz

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin

Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin I. Ocenianie bieżące z zajęć edukacyjnych służy monitorowaniu pracy ucznia. Ocena ma za zadanie przekazywać uczniowi

Bardziej szczegółowo

Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów klas V-VI SP nr 1 i SP nr 2 w Mińsku Mazowieckim Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i

Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów klas V-VI SP nr 1 i SP nr 2 w Mińsku Mazowieckim Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów klas V-VI SP nr 1 i SP nr 2 w Mińsku Mazowieckim Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Pomocy Q Zmianom Urząd Miasta Mińsk Mazowiecki Projekt finansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI KLASY I VI I. Ocenianie osiągnięć uczniów w zakresie języka kaszubskiego ma na celu : - zmierzenie wyników pracy ucznia, - ujawnienie jego osiągnięć i braków,

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE CZYTANIA

DOSKONALENIE CZYTANIA DOSKONALENIE CZYTANIA RODZICU! Jeżeli Twoje dziecko ma trudności w nauce czytania, porozmawiaj z pedagogiem szkolnym lub ze specjalistą w poradni psychologiczno-pedagogicznej, którzy wyjaśnią przyczyny

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE Szkoła podstawowa I etap kształcenia: Klasy I-III Opracowanie: Justyna Tatar Zajęcia komputerowe w Szkole Podstawowej w Bukowie realizowane są wg programu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a

Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Temat bloku: Jesień da się lubić. Temat dnia: Sposoby na jesienną nudę. Termin zajęć: 19.11.2007r. Cele ogólne Scenariusz zajęć integralnych Dzień aktywności klasa III a Prowadząca zajęcia Elżbieta Pietrzak

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW PRZYRODNICZYCH W Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 19 im. B. Prusa

ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW PRZYRODNICZYCH W Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 19 im. B. Prusa ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW PRZYRODNICZYCH W Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 19 im. B. Prusa 1. Przedmiotowe zasady oceniania są zgodne z WZO 2. Ocenianiu podlegają następujące formy

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu Przedmiotowy System Oceniania jest zgodny z Rozporządzeniem MEN z dnia 10 czerwca

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji Ozobot w klasie: Tabliczka mnożenia

Scenariusz lekcji Ozobot w klasie: Tabliczka mnożenia Scenariusz lekcji Ozobot w klasie: Tabliczka mnożenia Opracowanie scenariusza: Richard Born Adaptacja scenariusza na język polski: mgr Piotr Szlagor Tematyka: Informatyka, matematyka, obliczenia, algorytm

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Tytuł. Autor. Dział. Innowacyjne cele edukacyjne. Czas. Przebieg. Etap 1 - wprowadzenie. Etap 2 - algorytm 3. Sztuka szybkiego liczenia Cz.

Tytuł. Autor. Dział. Innowacyjne cele edukacyjne. Czas. Przebieg. Etap 1 - wprowadzenie. Etap 2 - algorytm 3. Sztuka szybkiego liczenia Cz. Tytuł Sztuka szybkiego liczenia Cz. II Autor Dariusz Kulma Dział Liczby wymierne Innowacyjne cele edukacyjne Zapoznanie uczniów z technikami szybkiego liczenia w pamięci niestosowanymi na lekcjach matematyki:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI - GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI - GIMNAZJUM 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI - GIMNAZJUM I System oceniania w nauczaniu matematyki ma sprzyjać : dostarczaniu uczniowi bieżącej informacji o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i postępach

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z geografii w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Gostyniu

Przedmiotowy system oceniania z geografii w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Gostyniu Przedmiotowy system oceniania z geografii w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Gostyniu Klasa I, II, III; semestr I i II, rok szkolny: 2009/2010 Co uczniowie powinni przynosić na lekcje? Podręcznik, zeszyt

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Moduł VI. Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby

Scenariusz zajęć. Moduł VI. Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Scenariusz zajęć Moduł VI Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Moduł VI Projekt Gra logiczna zgadywanie liczby Cele ogólne: przypomnienie i utrwalenie poznanych wcześniej poleceń i konstrukcji języka

Bardziej szczegółowo

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy.

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. PROCES PLANOWANIA ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH MOŻE BYĆ ROZDZIELONY NA TRZY ETAPY:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z matematyki

Przedmiotowy system oceniania z matematyki Przedmiotowy system oceniania z matematyki 1 Uczeń ma prawo znać plan wynikowy z matematyki określający, co uczeń powinien wiedzieć, rozumieć i umieć po zakończeniu procesu nauczania (według poziomów nauczania)

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli

OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli POLSKIE TOWARZYSTWO DYSLEKSJI Oddział w Łodzi www.ptd-lodz.com, ptd.lodz@gmail.com OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli Tytuł szkolenia Adresaci Tematyka Autorstwo i prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Szkole Podstawowej nr 6. im. Henryka Sienkiewicza. w Pruszkowie

Szkole Podstawowej nr 6. im. Henryka Sienkiewicza. w Pruszkowie Raport z Ogólnopolskiego Sprawdzianu Kompetencji Trzecioklasisty Operon w roku szkolnym 2012/2013 w Szkole Podstawowej nr 6 im. Henryka Sienkiewicza w Pruszkowie Opracowanie: mgr Anna Frączek mgr Magdalena

Bardziej szczegółowo

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI BARBARA KUBICKA - KLUCZNY Cross-coaching nowoczesne narzędzie rozwoju w organizacji Zarówno o coachingu indywidualnym jak i zespołowym powiedziano

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO W Gimnazjum Nr 4 Sportowym w Zielonej Górze

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO W Gimnazjum Nr 4 Sportowym w Zielonej Górze PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO W Gimnazjum Nr 4 Sportowym w Zielonej Górze Ocenianie osiągnięć polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu oraz postępów w opanowaniu przez ucznia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji programu poprawy efektywności kształcenia i wychowania w klasach I-III

Sprawozdanie z realizacji programu poprawy efektywności kształcenia i wychowania w klasach I-III Sprawozdanie z realizacji programu poprawy efektywności kształcenia i wychowania w klasach I-III W roku szkolnym 2014/15 został wprowadzony do realizacji program poprawy efektywności kształcenia i wychowania.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE Opracowała: Anna Ropicka Danuta Walicht-Wiśniewska 20.09.2013r.

Bardziej szczegółowo

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców Przedszkolak u progu szkoły Informacja dla rodziców Dobry start w szkole jest niezwykle ważny dla rozwoju dziecka. Jeśli jest ono psychicznie i fizycznie gotowe do podjęcia nauki, bez trudu i z radością

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA-BIOLOGIA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA-BIOLOGIA PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA-BIOLOGIA 1.Ocenie na lekcjach biologii podlegają: 1.wiadomości (ich rozumienie i przyswojenie) prace pisemne: kartkówki, sprawdziany z działu odpowiedzi ustne aktywność w

Bardziej szczegółowo

XXI Krajowa Konferencja SNM

XXI Krajowa Konferencja SNM 1 XXI Krajowa Konferencja SNM AKTYWNOŚCI MATEMATYCZNE Ewa Szelecka (Częstochowa) ewaszel@poczta.onet.pl Małgorzata Pyziak (Rzeszów) mmpskarp@interia.pl Projekty, gry dydaktyczne i podręcznik interaktywny

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2013 ANALIZA I INTERPRETACJA WYNIKÓW EGZAMINU GIMNAZJALNEGO W KLASACH III KWIECIEŃ 2013 W RAMACH PROGRAMU PODNOSZĄCEGO EFEKTYWNOŚĆ KSZTAŁCENIA PPEK, REALIZOWANEGO

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na rozgrzewkę

Ćwiczenia na rozgrzewkę Ćwiczenia na rozgrzewkę DOKĄD ZMIERZA EDUKACJA XXI WIEKU? Co ma wspólnego uczenie się z wielbłądem doprowadzonym do wodopoju? Oroooo czyli o różnych aspektach tworzenia atmosfery sprzyjającej uczeniu

Bardziej szczegółowo

1. Przedmiotowe Zasady Oceniania z matematyki są zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół nr 119.

1. Przedmiotowe Zasady Oceniania z matematyki są zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół nr 119. PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI W GIMNAZJUM nr 71 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego oraz W XXXIX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM im. LOTNICTWA POLSKIEGO 1. Przedmiotowe Zasady Oceniania z matematyki

Bardziej szczegółowo

Program poprawy efektywności kształcenia. Gimnazjum nr 3 w Lubinie

Program poprawy efektywności kształcenia. Gimnazjum nr 3 w Lubinie Program poprawy efektywności kształcenia Gimnazjum nr 3 w Lubinie rok szkolny 2012/ Cel ogólny: Poprawa jakości kształcenia w szkole potwierdzona wyższymi wynikami egzaminu gimnazjalnego, wyższym wskaźnikiem

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z matematyki Budowa arkuszy maturalnych według nowej formuły

Egzamin maturalny z matematyki Budowa arkuszy maturalnych według nowej formuły Egzamin maturalny z matematyki Budowa arkuszy maturalnych według nowej formuły Śląski Salon Maturzystów 25, 26 września 2014 CELE I NOWE UWARUNKOWANIA 1. Istotne zwiększenie wymagań na poziomie rozszerzonym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel Danuta Paś Ocena uczniów z zaleceniami PPP nauczyciel obniża wymagania w zakresie wiedzy i umiejętności

Bardziej szczegółowo