Autorzy: Janusz Zaleski*/**, Agnieszka Wojtasiak-Terech***, Paweł Tomaszewski*, Marek Zembaty*, przy udziale Johna Bradley'a****

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Autorzy: Janusz Zaleski*/**, Agnieszka Wojtasiak-Terech***, Paweł Tomaszewski*, Marek Zembaty*, przy udziale Johna Bradley'a****"

Transkrypt

1 Wpływ realizacji inwestycji finansowanych z funduszy unijnych na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych Narodowego Planu Rozwoju i Narodowej Strategii Spójności oraz innych wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym za pomocą modelu krajowego i modeli regionalnych HERMIN Autorzy: Janusz Zaleski*/**, Agnieszka Wojtasiak-Terech***, Paweł Tomaszewski*, Marek Zembaty*, przy udziale Johna Bradley'a**** Współpraca redakcyjna: Matylda Witek*, Tomasz Korf* *Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego (WARR) **Politechnika Wroclawska *** Akademia Ekonomiczna im. O.Langego we Wrocławiu **** Economic Modeling and Development Strategies (EMDS), Dublin, Irlandia Wrocław, 5 maja 2008r. Kontakt: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Kochanowskiego 17, Wrocław, tel.: (48-71) , fax: (48-71) ;

2 Badanie wykonane zgodnie z umową DKS/DEF-IV/POPT/104/08, z dnia z dnia r. 2

3 Spis treści Wstęp...4 [1]. Syntetyczny opis metodologii i zastosowanego modelu HERMIN oraz innych wykorzystanych metod prognostycznych Założenia i budowa modelu HERMIN Metodologia opracowania prognoz dla wybranych wskaźników z uwzględnieniem PPS Metodologia rozszacowania liczby pracujących z podziałem na kobiety i mężczyzn na lata [2]. Przedmiot i zakres analiz...13 [3] Prezentacja wyników wpływu NPR/NSS na wskaźniki...15 A. Poziom krajowy...17 A.1.Transfery finansowe na poziomie krajowym w ramach NPR i NSRO...17 A.2. Przedstawienie podstawowych założeń scenariusza bazowego...20 A.3. Wpływ NPR/NSS (NSRO) na wskaźniki dla kraju...24 B. Poziom regionalny...52 B.1. Transfery finansowe na poziomie regionalnym w ramach NPR i NSRO...52 B.2. Przedstawienie podstawowych założeń scenariuszy bazowych...58 B.3. Wpływ NPR/NSS na wskaźniki 16 gospodarek regionalnych...59 Podsumowanie

4 Wstęp Celem niniejszego raportu jest przedstawienie wyników badania wpływu realizacji inwestycji finansowanych z funduszy unijnych na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych: Narodowego Planu Rozwoju na lata i Narodowej Strategii Spójności (Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia) na lata oraz innych wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym. Badanie zostało wykonane na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego zgodnie z umową nr DKS/DEF-IV/POPT/104/08 z dnia 13 marca 2008r. Wraz z wejściem do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r., Polska stała się odbiorcą pomocy oferowanej w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Fundusze strukturalne są instrumentami realizacji polityki regionalnej Unii Europejskiej, określanej równieŝ polityką strukturalną. Ich rolą jest zwiększanie spójności społecznej i gospodarczej państw członkowskich Unii poprzez wspieranie regionów słabiej rozwiniętych, które bez pomocy finansowej nie byłyby w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE. Fundusz Spójności jest instrumentem wsparcia finansowego, nienaleŝącym do funduszy strukturalnych i wdraŝanym na poziomie wybranych państw, a nie regionów. W latach istniały cztery fundusze strukturalne, realizujące cele polityki spójności UE: Europejski Fundusz Społeczny, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa. Kompleksowym dokumentem określającym kierunki i wielkość planowanego zaangaŝowania środków funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i środków krajowych oraz przedstawiającym sposób koordynacji i wdraŝania pomocy strukturalnej w Polsce w latach był Narodowy Plan Rozwoju (NPR) 1. W oparciu o przekazany NPR przygotowano Podstawy Wsparcia Wspólnoty dla Polski na lata W dokumencie tym zawarto kierunki i wysokości wsparcia ze strony funduszy strukturalnych na realizację zamierzeń rozwojowych w pierwszych latach członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Środki w ramach funduszy strukturalnych były wdraŝane poprzez realizację pięciu sektorowych programów operacyjnych (SPO) oraz Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR). Równolegle z realizacją sektorowych programów operacyjnych i programu regionalnego, realizowane były duŝe projekty współfinansowane z Funduszu Spójności. Środki pochodzące z tego funduszu nie były przekazane na działania wykonywane w ramach programów operacyjnych, ale były z nimi powiązane. W ramach Funduszu Spójności wsparcie uzyskały dwa sektory: środowisko i transport 2. W latach , w wyniku reformy polityki spójności, liczba funduszy strukturalnych została ograniczona do dwóch: Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Do głównego nurtu programowania został włączony równieŝ Fundusz Spójności, który w latach będzie podlegał podobnym zasadom, jak fundusze strukturalne. Z kolei fundusze wspierające inwestycje w zakresie rolnictwa i rybołówstwa zostały włączone odpowiednio do Wspólnej Polityki Rolnej oraz Wspólnej Polityki Rybackiej. 3 Dokumentem określającym kierunki i wysokość wsparcia finansowego ze strony funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w Polsce na realizację zamierzeń rozwojowych w latach jest Narodowa Strategia Spójności (NSS) - Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia (NSRO). Narodowa Strategia Spójności jest realizowana za pomocą sześciu programów operacyjnych (PO), ponadto dla kaŝdego polskiego województwa został opracowany własny regionalny program operacyjny (RPO), w ramach którego o finansowanie mogą się ubiegać podmioty z danego województwa. 1 Narodowy Plan Rozwoju , Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 14 stycznia 2003, str. 4 2 TamŜe, str Serwis informacyjny Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, 4

5 W wyniku absorpcji funduszy unijnych na skutek realizacji NPR i NSS zachodzą zmiany w sferze gospodarczej oraz społecznej w kraju oraz w poszczególnych regionach. Ocenie tych zmian słuŝy system wskaźników odzwierciedlających cele NPR/NSS. Szacunki przedstawione w niniejszym raporcie zostały przeprowadzone przez zespół Wrocławskiej Agencji Rozwoju Regionalnego (WARR) pod kierownictwem prof. Janusza Zaleskiego, we współpracy z dr Johnem Bradley em autorem bazowego modelu HERMIN. Model ten pierwotnie został skonstruowany do modelowania gospodarki irlandzkiej. Następnie, na gruncie europejskim, był wykorzystany do modelowania wpływu funduszy unijnych na procesy gospodarcze m.in. w Irlandii, Grecji, Portugalii, Hiszpanii, Słowenii, Czechach, Rumunii, na Łotwie i w Estonii. Kolejnym obszarem wykorzystania modelu była jego regionalizacja i w rezultacie został zaadoptowany w Północnej Irlandii, Mezzogiorno (południowe rejony Włoch) i w Nowych Landach (Wschodnie Niemcy). Prace nad oceną wpływu funduszy Unii Europejskiej na sytuację makroekonomiczną w Polsce rozpoczęły się w 2002 roku, w ramach przeprowadzonej oceny ex-ante NPR na lata W tym celu dokonano adaptacji pierwotnego modelu HERMIN do potrzeb modelowania polskiej gospodarki. Wyniki prac, przeprowadzonych na zlecenie Ministerstwa Gospodarki przez zespół WARR, zostały włączone do przyjętego przez Radę Ministrów dokumentu NPR na lata Wyniki tych badań zostały zamieszczone takŝe w Podstawach Wsparcia Wspólnoty dla Polski. Inne projekty, w ramach których wykorzystano model HERMIN, dotyczą m.in. przeprowadzenia w roku 2005 wstępnych symulacji wpływu na gospodarkę Polski realizacji NSS na lata , a w pierwszej połowie 2006 roku wykonania analiz łącznego efektu NPR i NSS W roku 2006 przy uŝyciu modelu opracowano takŝe ocenę kolejnego strategicznego dokumentu programowego - Wstępnego Projektu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (Narodowej Strategii Spójności) na lata oraz kompleksowej oceny wpływy NSRO i wybranych programów operacyjnych na Polską gospodarkę. Integralnym opracowaniem dotyczącym oceny ex ante wpływu NSRO jest analiza oddziaływania funduszy unijnych dokonana w roku W ramach opracowań odnoszących się do moŝliwego wpływu funduszy unijnych na gospodarki poszczególnych regionów, naleŝy wymienić raporty dotyczące oceny oddziaływania NSRO i wybranych PO na lata na gospodarki polskich województw przy pomocy modeli regionalnych HERMIN oraz raport przedstawiający wpływ realizacji RPO na lata na wartości wybranych wskaźników makroekonomicznych w układzie regionalnym. NaleŜy podkreślić, Ŝe stosowane wersje modelu HERMIN, zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym są na bieŝąco aktualizowane i modyfikowane, tym samym podlegają dostosowywaniu do zmieniających się warunków gospodarczych. Niniejszy raport składa się z następujących części. W części pierwszej przedstawiono syntetyczny opis metodologii i zastosowanego modelu HERMIN oraz innych wykorzystanych metod prognozowania. Baza podstawowych danych historycznych dla modelu krajowego HERMIN obejmuje lata Natomiast bazy podstawowych danych historycznych dla modeli regionalnych HERMIN obejmują lata NaleŜy jednakŝe pamiętać, Ŝe scenariusz bazowy został utworzony na podstawie najbardziej aktualnych danych, w wielu przypadkach do roku 2007 włącznie. Kolejny element w strukturze Raportu (część 2) stanowi zdefiniowanie przedmiotu i zakresu dokonanej w raporcie analizy. Trzecia część opracowania to prezentacja wyników wpływu NPR/NSS na wybrane wskaźniki. Wskaźniki zostały przedstawione z podziałem na: odnoszące się do poziomu krajowego i odnoszące się do poziomu regionalnego. Istotnym elementem tej części jest zbiorcza analiza otrzymanych wyników. Wypływające z badań wnioski z kolei zaprezentowano w Podsumowaniu. Raport zamyka Bibliografia. 4 Patrz Zaleski, Tomaszewski (2005). 5

6 [1]. Syntetyczny opis metodologii i zastosowanego modelu HERMIN oraz innych wykorzystanych metod prognostycznych 1.1. ZałoŜenia i budowa modelu HERMIN ZałoŜenia modelu HERMIN koncentrują się na kluczowych aspektach gospodarek będących na drodze do osiągnięcia spójności uwzględniając: a) stopień otwarcia gospodarki w relacji do handlu światowego, łącznie z reagowaniem na wewnętrzne i zewnętrzne warianty szokowe; b) relacje i charakter zmian między częścią gospodarki podlegającej i niepodlegającej wolnemu handlowi, łącznie ze zmianami strukturalnymi; c) mechanizmy wyznaczające płace i ceny; d) mechanizmy funkcjonowania rynku pracy i jego elastyczność wraz, w miarę moŝliwości, z uwzględnieniem roli migracji pracowników między państwami oraz regionami; e) rolę sektora publicznego i długu publicznego oraz interakcji między sektorem publicznym i niepublicznym. W odniesieniu do w/w wymagań model HERMIN dla polskiej gospodarki opiera się na załoŝeniu, iŝ Polska posiada gospodarkę stosunkowo otwartą, z produkcją podzieloną na cztery sektory: sektor przemysłowy 5 (główny sektor podlegający obrotowi handlowemu na rynku międzynarodowym); usługi rynkowe (główny sektor niepodlegający obrotowi handlowemu na rynku międzynarodowym); rolnictwo; usługi publiczne (nierynkowe). W budowie modelu HERMIN wzięto pod uwagę: - koncepcje neokeynesowskie, - teorie neoklasyczne. Jako punkt wyjścia w modelu HERMIN przyjęto koncepcje Keynesa. Komponenty określające podział wydatków i dochodów generują standardowe mechanizmy mnoŝnikowe dotyczące dochodów-wydatków. Do cech neoklasycznych w modelu naleŝy przyjęcie załoŝenia, Ŝe wielkość produkcji w przemyśle przetwórczym nie jest kształtowana tylko przez popyt. Potencjalnie ma na nią takŝe wpływ konkurencyjność cen i kosztów, w przypadku kiedy przedsiębiorstwa poszukują miejsc produkcji zapewniających minimalne koszty Ponadto popyt na czynniki produkcji w przemyśle przetwórczym i usługach rynkowych uzyskuje się, stosując ograniczenie funkcji produkcji CES (constant elasticity of substitution - stała elastyczność substytucji), w przypadku kiedy współczynnik kapitał/praca jest wraŝliwy na względne ceny czynników produkcji. Wprowadzenie strukturalnego mechanizmu krzywej Philipsa do mechanizmu negocjacji płacowych powoduje dalsze oddziaływanie względnych cen. 5 W modelu HERMIN pojęcie sektor przemysłowy uŝywa się zamiennie z pojęciem przemysł przetwórczy, poniewaŝ dotyczy to rodzaju działalności w ramach jednej sekcji PKD - przetwórstwo przemysłowe. 6

7 W strukturze modelu moŝna wyodrębni trzy główne bloki: - blok podaŝowy, - blok absorpcji, - blok dystrybucji przychodów. Pomimo wyodrębnienia powyŝszych bloków, model jest zintegrowanym układem równań z dodatkowymi zaleŝnościami opisującymi relacje pomiędzy poszczególnymi składowymi. Polski model HERMIN składa się z około 20 równań behawioralnych i duŝo większej liczby równań toŝsamościowych. Opis modelu HRRMIN w układzie wspomnianych trzech składowych przedstawiają schematy 1.1. i

8 Schemat 1.1. Schemat modelu HERMIN Aspekty podaŝowe Sektor przemysłowy (głównie dobra podlegające obrotowi na rynku międzynarodowym) Produkcja = f 1 (Popyt światowy, Popyt krajowy, Konkurencyjność, t) Zatrudnienie = f 2 (Produkcja, Współczynnik względnej ceny czynnika produkcji, t) Inwestycje = f 3 (Produkcja, Współczynnik względnej ceny czynnika produkcji, t) Zasoby kapitału trwałego = Inwestycje + (1-δ) Zasoby kapitału trwałego t-1 Cena produkcji = f 4 (Cena światowa * Kurs wymiany, Jednostkowe koszty pracy) Stawka płac = f 5 (Cena produkcji, Klin podatkowy, Bezrobocie, Wydajność) Konkurencyjność = Krajowe/Światowe ceny produkcji Sektor usług rynkowych (głównie dobra niepodlegające obrotowi na rynku międzynarodowym) Produkcja = f 6 (Popyt krajowy, Popyt światowy) Zatrudnienie = f 7 (Produkcja, Współczynnik względnej ceny czynnika produkcji, t) Inwestycje = f 8 (Produkcja, Współczynnik względnej ceny czynnika produkcji, t) Zasoby kapitału trwałego = Inwestycje+ (1-δ) Zasoby kapitału trwałego t-1 Cena produkcji= Narzut na Jednostkowe Koszty Pracy Inflacja płacowa = Inflacja płacowa w sektorze przemysłowym Rolnictwo i usługi nierynkowe:głównie egzogenicznie i/lub instrumentalnie Demografia i siła robocza w aspekcie podaŝowym Wzrost liczby ludności = f 9 (Przyrost naturalny, Migracje) Siła robocza = f 10 (Ludność,Stopa udziału siły roboczej) Bezrobocie = Siła robocza Zatrudnienie ogółem Migracje = f 11 (Względne oczekiwane płace) Aspekty popytowe (absorpcja) SpoŜycie = f 12 (Dochody osobiste do dyspozycji) Popyt krajowy = SpoŜycie prywatne i publiczne + Inwestycje + Zmiany w zasobach kapitału trwałego Bilans handlowy = Produkcja ogółem Popyt krajowy Aspekty dystrybucji przychodów Ceny wydatków = f 13 (Ceny produkcji,ceny importu, Stawki podatków pośrednich) Przychody = Produkcja ogółem Dochody osobiste do dyspozycji = Przychody + Transfery - Podatki bezpośrednie Rachunek obrotów bieŝących = Bilans handlowy netto+ Dochody z zagranicy netto PoŜyczki sektora publicznego = Wydatki publiczne - Stawki podatkowe *Baza podatkowa Dług sektora publicznego = (1 + Stopa procentowa) Dług t-1 + PoŜyczki sektora publicznego Kluczowe zmienne egzogeniczne Zewnętrzne: Produkcja światowa; kursy wymiany; stopy procentowe; Krajowe: Wydatki publiczne, stawki podatkowe. 8

9 Schemat 1.2. Model HERMIN - schemat modelowania 9

10 Na schemacie 1.2. widzimy, Ŝe model zajmuje się wykorzystaniem trzech komplementarnych sposobów mierzenia PKB przez rachunki narodowe: produkcja, wydatki i dochody. Po stronie produkcji, w modelu dokonuje się dezagregacji na cztery wcześniej juŝ wymienione sektory: przemysłowy, usługi rynkowe, rolnictwo oraz usługi nierynkowe. Po stronie wydatków ma miejsce dezagregacja na pięć konwencjonalnych elementów składowych: spoŝycie prywatne, spoŝycie publiczne, inwestycje, przyrost rzeczowych środków obrotowych (zmiany w zasobach kapitału) oraz bilans handlowy netto. Dochód narodowy określa się po stronie produkcji i dokonuje jego dezagregacji na elementy sektora prywatnego i publicznego Metodologia opracowania prognoz dla wybranych wskaźników z uwzględnieniem PPS Model HERMIN realizuje symulacje i prognozy dla Produktu Krajowego Brutto w oparciu o ceny bieŝące i stałe. W związku z tym, iŝ jednym ze wskaźników na poziomie krajowym, będących w zakresie niniejszego opracowania jest "Poziom PKB (w PPS 6 ) na mieszkańca w odniesieniu do UE-25 i UE-27" podjęto prace ukierunkowane na uzyskanie moŝliwej do zastosowania relacji rozszacowującej uzyskane z modelu wyniki dot. PKB w taki sposób, aby moŝliwie było uzyskanie wyników w PPS. Na potrzeby wyliczeń tych wskaźników dokonano następujących załoŝeń, co do tempa wzrostu w UE-27 i UE-25, których dokładne wartości znajdują się w tabeli poniŝej. Tabela 1. Tempo wzrostu PKB w cenach stałych w UE-27 i UE-25. Rok UE UE Dane dla lat są zgodne z wynikami i prognozami Eurostatu Metodologia rozszacowania liczby pracujących z podziałem na kobiety i męŝczyzn na lata Zastosowany do oszacowania wpływu NPR & NSRO na większość wskaźników będących przedmiotem niniejszego raportu model HERMIN realizuje symulacje i prognozy dla zmiennych charakteryzujących rynek pracy i demografię bez podziału na kobiety i męŝczyzn. W związku z tym, podjęto prace ukierunkowane na uzyskanie moŝliwej do zastosowania relacji rozszacowującej odpowiednio udziały poprzez analizę trendów oraz zbudowanie submodelu matematycznego. PoniŜej została przedstawiona metoda rozszacowania udziałów kobiet i męŝczyzn w szczególności dla obliczenia wskaźnika liczby nowoutworzonych miejsc pracy netto w podziale na kobiety i męŝczyzn, jak równieŝ wskaźnika zatrudnienia ludności w wieku i w podziale na kobiety i męŝczyzn oraz stopy bezrobocia ludności w wieku w podziale na kobiety i męŝczyzn. W celu uzyskania najlepszej metody oszacowania, w pierwszej kolejności podjęto analizy udziału liczby kobiet i męŝczyzn w ogólnej liczbie pracujących w okresie, dla którego dostępne były jednorodne dane. W 6 PPS jednostka siły nabywczej (ang.: Purchasing Power Standard) jest to sztuczna waluta, która odzwierciedla róŝnice w krajowych poziomach cen, które nie są uwzględnione przez kursy wymiany walut. Jednostka ta pozwala na znaczące wielkościowe porównania wskaźników ekonomicznych pomiędzy róŝnymi krajami. Dane dotyczące PPS są obliczane i publikowane przez Eurostat. 10

11 pierwszym etapie, na podstawie danych z lat przeanalizowano relacje pomiędzy tymi wielkościami. Analizowane dane dotyczyły pracujących w wieku produkcyjnym w przedziale wiekowym lat (kobiety) oraz (męŝczyźni), czyli w takich przedziałach, jakie są wykorzystywane w modelu HERMIN. Tabela poniŝej przedstawia liczbę męŝczyzn i kobiet pracujących w wieku produkcyjnym oraz obliczony ich procentowy udział w ogólnej liczbie ludności pracującej w wieku produkcyjnym. Tabela 2. Liczba męŝczyzn i kobiet pracujących w wieku produkcyjnym (lata ) oraz obliczony ich procentowy udział w ogólnej liczbie ludności pracującej wieku produkcyjnego Pracujący Współczynnik Rok MęŜczyźni Kobiety Udział M Udział K ogółem LKp/LPo* , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , * LKp- liczba kobiet pracujących LPo - liczba pracujących ogółem Źródło: Główny Urząd Statystyczny (kolumna 2,3,4, dane za lata ). Wykres 1 Wykres procentowego udziału pracujących męŝczyzn i kobiet w ogólnej liczbie ludności pracującej w wieku produkcyjnym (okres ) Udział M Udział K Źródło: Opracowanie własne. 11

12 Analiza wyników przedstawionych na wykresie nr 1 wskazuje, Ŝe zmienność obu parametrów jest znikoma i nie wykazuje zauwaŝalnego trendu. Na tej podstawie przyjęto wstępne załoŝenie stałości współczynnika udziału kobiet w ogólnej liczbie osób pracujących na poziomie 44,51% (udział męŝczyzn 55,49%). Hipotezę o stałym udziale kobiet w ogólnej liczbie pracujących równym µ 0 = 44,51% zweryfikowano przy pomocy testu istotności (test t - Studenta). W teście zweryfikowano hipotezę o wartości przeciętnej H: µ = µ 0, tzn. hipotezę, Ŝe wartość przeciętna badanej cechy populacji jest równa danej liczbie µ 0 = 44,51%, wykorzystując statystykę X, czyli średnią arytmetyczną próby. Badana cecha ma rozkład N(µ, σ) przy nieznanej wartości µ oraz σ. Zweryfikowano hipotezę H: µ = µ 0, przeciwko hipotezie alternatywnej K: µ = µ 1 µ 0 przy załoŝeniu poziomu istotności α (0 < α < 1), α = 0,05. Do weryfikacji tej hipotezy wykorzystano statystykę testową t określoną wzorem: X µ 0 t = n 1, S która przy załoŝeniu prawdziwości hipotezy H: µ = µ 0 ma rozkład t Studenta o n-1 stopniach swobody. Hipotezę testową odrzuca się, gdy obliczona z próby wartość statystyki testowej t obl naleŝy do zbioru krytycznego. W przeciwnym wypadku nie ma podstaw do odrzucenia hipotezy. Wartość statystyki testowej dla badanego przypadku obliczamy według danych: n 1 X = 44, średnia arytmetyczna próby ( X = X i ) n 1 µ 0 = 44,51 testowana wartość oczekiwana, S = 0, odchylenie standardowe ( 1 n 2 S = ( X i X ) ) n 1 α = 0,05 poziom istotności testu, n = 13 liczba obserwacji. 2 t = 44, ,51 0, = 0, Zbiór krytyczny testu ma postać: W = (, 1,770933] [1,770933, + ) PoniewaŜ wartość statystyki testowej t = 0, W, na poziomie istotności α = 0,05 nie ma podstaw do odrzucenia hipotezy, Ŝe wartość przeciętna udziału kobiet w ogólnej liczbie osób pracujących będzie równa 44,51% w okresie dla którego badany był trend. PoniewaŜ badania udziału kobiet pracujących w ogólnej liczbie ludności pracującej w wieku produkcyjnym nie wykazały występowania zauwaŝalnych trendów o zmienności istotnej dla symulacji wskaźników, z tego powodu przyjęto, Ŝe w okresie będzie zachodziła podobna relacja jak historycznie. 12

13 [2]. Przedmiot i zakres analiz 2.1. Przedmiot analizy Przedmiotem analizy jest przedstawienie wpływu realizacji inwestycji finansowanych z funduszy unijnych na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych Narodowego Planu Rozwoju i Narodowej Strategii Spójności oraz innych wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym za pomocą modelu krajowego i modeli regionalnych HERMIN Zakres analizy a) Zakres czasowy Analiza zostanie przeprowadzona dla poszczególnych lat w horyzoncie czasowym b) Zakres terytorialny Badaniu podlegać będzie łączny wpływ NPR i NSS na gospodarkę krajową i gospodarki regionalne na poziomie NUTS 2. c) Zakres przedmiotowy - lista wskaźników Za pomocą modelu HERMIN zostanie określony wpływ funduszy unijnych (w ramach łącznie NPR i NSS) na kształtowanie się niŝej wymienionych wskaźników makroekonomicznych: - na poziomie krajowym: Tempo zmian PKB, w cenach stałych (rok poprzedni=100), PKB (wartość w PLN, w cenach bieŝących), PKB (w PPS) na mieszkańca w odniesieniu do UE-25 i UE-27, Wskaźnik zatrudnienia ludności w wieku i ogółem - w podziale na kobiety/męŝczyźni Pracujący w wieku (przeciętne w roku), Stopa bezrobocia ludności w wieku ogółem - w podziale na kobiety/męŝczyźni Bezrobotni (przeciętne w roku), w wieku Liczba nowoutworzonych miejsc pracy netto, - ogółem - w podziale na kobiety/męŝczyźni Struktura pracujących w wieku wg głównych sektorów gospodarki - sektor I (sekcje A-B) - sektor II (sekcja D) - sektor III (sekcje C, E-K,O-P) - sektor IV (sekcje L-N) Wydajność pracy (UE 25=100, UE 27=100), Tempo wzrostu nakładów brutto na środki trwałe (rok poprzedni=100), 13

14 Stopa inwestycji (%), Udział usług rynkowych w wartości dodanej brutto Wynik i dług sektora finansów publicznych w relacji do PKB Bilans handlowy (w EUR i ew. w PLN, tempo zmian) - na poziomie regionalnym: PKB na mieszkańca w odniesieniu do średniej krajowej, UE-25 i UE-27, Tempo zmian PKB na mieszkańca, Wskaźnik zatrudnienia ludności w wieku 15-64, - ogółem - w podziale na kobiety/męŝczyźni Stopa bezrobocia ludności w wieku ogółem - w podziale na kobiety/męŝczyźni Liczba nowoutworzonych miejsc pracy (netto i ew. brutto): - ogółem - w podziale na kobiety/męŝczyźni Struktura pracujących w wieku wg głównych sektorów gospodarki - sektor I (sekcje A-B) - sektor II (sekcja D) - sektor III (sekcje C, E-K,O-P) - sektor IV (sekcje L-N) Wydajność pracy w odniesieniu do średniej krajowej, UE-25 i UE-27 14

15 [3] Prezentacja wyników wpływu NPR/NSS na wskaźniki Wprowadzenie Wszystkie płatności wykorzystane do przeprowadzenia analizy wpływu NPR/NSS (NSRO) i zamieszczone w niniejszej części zostały przekazane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 7 w postaci tabel zawierających dane dotyczące transferów w ramach NPR i NSRO zagregowane na poziomie kraju oraz zdezagregowane na poszczególne regiony. Tabele zawierają informacje na temat zrealizowanych i prognozowanych płatności na rzecz beneficjentów ze środków unijnych oraz odpowiadającego im współfinansowania krajowego w latach , w podziale na województwa oraz wyszczególnione kategorie ekonomiczne: - IP infrastruktura techniczna podstawowa; - RZL rozwój zasobów ludzkich; - BSP bezpośrednie wsparcie sektora produkcyjnego. Dane prezentowane w tabelach wyraŝone są w mln euro, do przeliczeń wartości wyraŝonych w złotych na euro zastosowano kurs 1 euro = 3,6015zł. Dane zbiorcze dla łącznego finansowania NPR i NSRO, obejmując lata , składają się z następujących danych cząstkowych: 1. Rzeczywiste płatności zrealizowane w latach na rzecz beneficjentów ze środków unijnych oraz odpowiadającego im współfinansowania krajowego w programach i projektach zrealizowanych z udziałem środków funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w ramach NPR Dane dotyczące wydatków z Funduszu Spójności obejmują równieŝ projekty zatwierdzone przez 2004 r. jako projekty ISPA, których realizacja po 1 maja 2004 r. kontynuowana jest w ramach Funduszu Spójności. Dane zostały przekazane przez instytucje zarządzające poszczególnymi programami operacyjnymi. Kategoria inne, obejmująca m.in. pomoc techniczną ZPORR i SPO T, IW EQUAL, RZL (za wyjątkiem działań 1.2 i 1.3), projekty Funduszu Spójności, których przypisanie do obszaru pojedynczego województwa nie było moŝliwe z uwagi na fakt, Ŝe są realizowane na terenie całego kraju lub kilku województw, lub są to projekty o charakterze pomocy horyzontalnej), została rozszacowana na poszczególne województwa proporcjonalnie do ich udziału w ogólnej sumie płatności. 2. Prognozy płatności na rzecz beneficjentów ze środków unijnych oraz odpowiadającego im współfinansowania krajowego w programach i projektach zrealizowanych z udziałem środków funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w ramach NPR na lata Dane, w układzie opisanym powyŝej zostały przekazane przez instytucje zarządzające poszczególnymi programami operacyjnymi. 3. Prognozy płatności na rzecz beneficjentów ze środków unijnych oraz odpowiadającego im współfinansowania krajowego na lata w ramach NSRO. Szacunki opracowano w oparciu o prognozy zastosowane przy ocenie NSRO przeprowadzonej w grudniu 2006 r. Dokładny ich opis znajduje się w raporcie WARR Ocena wpływu NSRO i PO na lata na gospodarki polskich województw przy pomocy modeli regionalnych HERMIN, Wrocław, grudzień 2006 r., z następującymi zmianami: - w 2007 r. płatności wynosiły 0 eur; 7 Drogą elektroniczną ( z dnia r.) 15

16 - w 2008 r. prognozowana wartość płatności została oszacowana na podstawie danych przekazanych przez instytucje zarządzające poszczególnymi programami operacyjnymi (tabela 6 sprawozdań za II półrocze 2007 r.). W przypadku instytucji zarządzających RPO dla województw, które nie dostarczyły danych (mazowieckie, warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie) oraz PO EWT wykorzystano dane nt. wydatków beneficjentów uznanych za kwalifikowane do końca 2008 r.; - róŝnica płatności z lat w stosunku do prognozy z grudnia 2006 r. została odjęta w latach 2009 i 2010 (po połowie); - prognozy płatności w latach pozostały bez zmian. Dane zawarte w tabeli zbiorczej, obejmującej lata otrzymano po zsumowaniu danych uzyskanych w ramach powyŝszych trzech etapów. 16

17 A. Poziom krajowy A.1.Transfery finansowe na poziomie krajowym w ramach NPR i NSRO PoniŜszy wykres przedstawia zmiany wartości transferów na poziomie krajowym (łącznie z UE oraz krajowych środków publicznych) w ramach trzech kategorii ekonomicznych: IP- infrastruktura podstawowa, RZL rozwój zasobów ludzkich, BSP bezpośrednie wsparcie sektora produkcyjnego w latach Wykres 1. Wartości transferów z podziałem na kategorie ekonomiczne (mln EUR) Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Jak wynika z wykresu w pierwszych latach absorpcji do roku 2008 wzrasta poziom transferów na wszystkie kategorie ekonomiczne, najwyŝszą wartością płatności charakteryzuje się infrastruktura podstawowa (w roku 2008 wartość transferów równa 5236,3 mln EUR), następnie bezpośrednia pomoc sektorowi produkcyjnemu (w roku 2008 wartość transferów równa 1993 mln EUR), najniŝsza wartość w tym okresie przypada na rozwój zasobów ludzkich (w roku 2008 wartość transferów równa mln EUR). Od roku 2009 płatności na analizowane kategorie są niŝsze niŝ w roku poprzednim, ponadto ich wzajemne proporcje ulegają niewielkiej zmianie. Nadal najwyŝszą wartością płatności charakteryzuje się kategoria IP, natomiast transfery na rzecz sektora produkcyjnego ustępują transferom na rzecz rozwoju zasobów ludzkich. NajwyŜsza wartość płatności dla wszystkich kategorii przypada na rok 2013 i wynosi odpowiednio dla bezpośredniego wsparcia sektora produkcji 2912,6 mln EUR, dla rozwoju zasobów ludzkich 4236,5 mln EUR, dla infrastruktury podstawowej mln EUR. Łączna wartość płatności w całym okresie na wszystkie kategorie ekonomiczne w kraju wyniesie 99006,8 mln EUR. Wartości finansowania ogółem w latach dla poszczególnych kategorii ekonomicznych są przedstawione w Tabeli 3. Tabela 3 przedstawia procentowe płatności ze środków publicznych w poszczególnych latach na wyróŝnione kategorie. 17

18 Tabela 3. Procentowe płatności w transferów w ramach NPR i NSRO z podziałem na kategorie ekonomiczne w poszczególnych latach Rok BSP RZL IP ,16% 0,00% 99,84% ,53% 9,53% 51,94% ,95% 18,63% 56,42% ,21% 17,64% 59,14% ,10% 19,83% 58,07% ,40% 19,89% 66,71% ,73% 19,96% 66,31% ,50% 24,00% 59,50% ,50% 24,00% 59,50% ,50% 24,00% 59,50% ,50% 24,00% 59,50% ,50% 24,00% 59,50% Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. W całym okresie na infrastrukturę podstawową alokowane jest ponad 50% środków. Od roku 2005 do 2009 procentowa wielkość płatności wykazuje tendencję wzrostową, następnie nieznacznie spada, a od roku 2011, zgodnie z prognozami, ustabilizuje się na poziomie ok. 60%. W tym samym okresie nakłady w ujęciu procentowym na sektor produkcyjny wykazują tendencję spadkową z 38,53% w 2005 do 13,73% w 2010, a od roku 2011 przewiduje się płatności zbliŝone do 16,5%. Na rozwój zasobów ludzkich przypadnie w kolejnych latach coraz większy udział alokowanych funduszy, będzie on wzrastał z 9,53% w roku 2005 do 24% od roku W poniŝszej tabeli przedstawiono dane finansowe prezentujące łączne płatności rzeczywiste i prognozowane w ramach NPR i NSRO w latach Dodatkowo w tabeli ujęto udział płatności na poszczególne kategorie ekonomiczne. Tabela 4. Łączna suma środków finansowych ramach NPR i NSRO na poszczególne kategorie ekonomiczne Kategoria ekonomiczna Źródło Wartość finansowania w latach (mln EUR) Udział finansowania z poszczególnych źródeł UE ,1 14,16% BSP PL 3 230,5 3,26% UE ,9 18,46% RZL PL 3 572,7 3,61% UE ,0 49,47% IP PL ,7 11,04% UE ,0 82,09% Razem PL ,8 17,91% Suma UE+PL ,8 100,00% Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Łączne finansowanie w ramach NPR i NSRO w latach wyniesie 99006,8 mln EUR. Udział krajowych środków publicznych w finansowaniu to ok. 18%. Jak wynika z tabeli najwyŝsza wartość środków przypada na infrastrukturę podstawową (59903,7 mln EUR). Stanowią one 60,5% wszystkich alokowanych funduszy, z czego 49,47% pochodzi ze środków UE. Transfery przeznaczone na rozwój zasobów ludzkich w 18

19 kwocie 21851,5 mln EUR to 22,07% (18,46% z UE i 3,61% z krajowych środków publicznych), natomiast na bezpośrednie wsparcie sektora produkcyjnego będzie alokowane 17,42% środków (14,16% z UE i 3,26% z krajowych środków publicznych) w kwocie 17251,6 mln EUR. NajwyŜsza wartość środków będzie wykorzystana w roku W ramach środków UE absorbowane będzie wtedy 15004,3 mln EUR, natomiast z funduszy krajowych 2647,8 mln EUR. PoniŜszy wykres przestawia płatności w ramach NPR i NSRO. Jak widać w pierwszych latach realizacji NSRO duŝo większą wartość mają transfery w ramach NPR. Sytuacja ta zmienia się od roku Wykres 2. Transfery w ramach NPR i NSRO porównanie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wykres 3 przedstawia porównanie płatności w podziale na poszczególne kategorie ekonomiczne dla NPR realizowanego w latach , z którego transfery będą alokowane do roku 2010 oraz NSRO aktywnego w latach , z którego transfery będą alokowane do roku

20 Wykres 3. Płatności w podziale na poszczególne kategorie ekonomiczne w ramach NPR i NSRO- porównanie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Jak wynika z powyŝszego wykresu zarówno w ramach NPR, jak i NSRO główny kierunek finansowania stanowi infrastruktura podstawowa. Jako kolejny priorytet NPR traktuje bezpośrednie wsparcie sektora produkcyjnego, natomiast NSRO rozwój zasobów ludzkich. A.2. Przedstawienie podstawowych załoŝeń scenariusza bazowego W latach polska gospodarka rozwijała się bardzo dynamicznie. Za wyjątkiem roku 2005, w którym to stopa wzrostu PKB wynosiła 3.6 procent, w pozostałych latach tego okresu tempo wzrostu PKB było powyŝej 5 procent a w latach nawet powyŝej 6 procent. Tak wysoka stopa wzrostu PKB umoŝliwiła zmniejszenie deficytu sektora publicznego wyraŝonego jako procent PKB z 6.4 procenta w roku 2004 do 2 procent w roku Sytuacja na rynku pracy w okresie znacznie się polepszyła. O ile w roku 2004 pracowało (według metodologii BAEL dla ludności w wieku produkcyjnym) 13,336 mln osób to w roku 2007 prawie 15 mln. Tak duŝy wzrost zatrudnienia nie pozostaje bez wpływu na znaczny spadek stopy bezrobocia (liczonej według metodologii BAEL dla ludności w wieku produkcyjnym), która w roku 2004 wynosiła aŝ 19.4 procent a w roku 2007 juŝ tylko 9.8. Bardzo istotny wpływ na tak gwałtowny spadek stopy bezrobocia miała równieŝ emigracja zarobkowa będąca efektem otwarcia się szeregu rynków pracy (m.in. Wlk.Brytanii, Irlandii, Hiszpanii) po akcesji Polski do UE w maju 2004r. Niestety brak jest wystarczająco wiarygodnych i szczegółowych informacji o skali tego typu emigracji. 20

21 Spadek poziomu bezrobocia spowodował presję na wzrost płac. O ile w latach stopa wzrostu płac nie przekraczała generalnie 4 procent, to w roku 2007 nastąpił dynamiczny 8-procentowy wzrost wynagrodzeń a prognozy na rok 2008 wskazują, Ŝe moŝe to być nawet 11%. Od roku 2005 moŝna zaobserwować zjawisko, które w dłuŝszym okresie moŝe być niepokojące i polegające na tym, Ŝe wzrost wynagrodzeń jest wyŝszy od wzrostu produktywności, która w latach wynosiła odpowiednio 2.8, 3.6, 4.9 procent. Wzrost spoŝycia indywidualnego był wyŝszy niŝ wzrost płac tylko w roku Podobnie jak stopa wzrostu PKB, wzrost nakładów brutto na środki trwałe był wysoki w ostatnich latach. W roku 2004 i 2005 wynosił on około 6.5 procenta. Natomiast w latach 2006 i 2007 odpowiednio 15.6 i Przez scenariusz bazowy w niniejszej analizie rozumie się scenariusz rozwoju gospodarczego Polski, w którym uwzględnia się wpływ NPR i NSRO NaleŜy zwrócić uwagę, Ŝe w raportach WARR powstałych w latach i zawierających analizy i prognozy uzyskane ex ante, scenariusz bazowy był scenariuszem bez wpływu funduszy europejskich. W przypadku ewaluacji programów współfinansowanych z funduszy UE w trakcie ich realizacji (tzw. ewaluacja on-going) są jednak juŝ wykorzystywane dane statystyczne prezentujące sytuację gospodarczą po absorpcji transferów, w których w oczywisty sposób zawarty jest juŝ wpływ NPR i NSRO. W przyjętym scenariuszu bazowym rok 2007 będzie ostatnim, w którym stopa wzrostu Produktu Krajowego Brutto wyniosła powyŝej 6 procent. Przyczyni się do tego w głównej mierze spowolnienie gospodarki europejskiej. NaleŜy mieć świadomość, Ŝe scenariusz bazowy jest efektem zastosowania modelu HERMIN do prognozowania trendów polskiej gospodarki w okresie objętym symulacjami. W tym scenariuszu, równieŝ w efekcie napływu funduszy UE, juŝ teraz występuje wyŝsza inflacja, która powoduje wzrost stóp procentowych. Utrzymująca się od dłuŝszego czasu aprecjacja złotego spowoduje po pewnym czasie spowolnienie dynamiki eksportu. W scenariuszu bazowym zakłada się, Ŝe spoŝycie prywatne nieznacznie wzrośnie i tak teŝ będzie wpływało na stopę wzrostu PKB. Wzrost spoŝycia prywatnego będzie moŝliwy przede wszystkim w wyniku znaczącego wzrostu wynagrodzeń w latach , który moŝe być kontynuowany. W scenariuszu bazowym przyjęto, Ŝe w najbliŝszych latach nie będzie juŝ jednak tak dynamicznego wzrostu płac. Zakłada się, Ŝe obecna stopa wzrostu produktywności (niŝsza od stopy wzrostu wynagrodzeń) w perspektywie kilku lat powróci do wielkości, które będą wyŝsze od stopy wzrostu wynagrodzeń. Podstawowym czynnikiem dalszego wzrostu PKB będzie więc, podobnie jak kilka lat temu, wzrost produktywności. Deficyt sektora finansów publicznych w relacji do PKB będzie się stopniowo zmniejszał, ze względu na zakładane dostosowywanie się do wypełnienia kryteriów umoŝliwiających wejście Polski do strefy euro. Sprzyjać temu będzie równieŝ relatywnie wysoka stopa wzrostu PKB. Jednocześnie zakłada się, Ŝe inflacja w okresie będzie średnio na poziomie 3 procent. Przy prognozach dotyczących sytuacji na rynku pracy przyjęto z kolei, Ŝe od roku 2009 saldo migracji będzie bliskie zeru. Ten fakt, oraz uwarunkowany demograficznie stopniowy spadek ludności w wieku produkcyjnym, wraz z przejściem pewnej grupy ludności z kategorii biernych zawodowo do aktywnych zawodowo, spowoduje, Ŝe liczba ludności aktywnej zawodowo będzie w przybliŝeniu utrzymywała się na stałym poziomie z roku W konsekwencji w scenariuszu bazowym odnotuje się niezbyt duŝy wzrost współczynnika aktywności zawodowej a takŝe stopniowy wzrost współczynnika zatrudnienia. Przyczyni się do tego, poza spadkiem ludności w wieku produkcyjnym, wzrost liczby osób pracujących. Przyjęto duŝe 21

22 zróŝnicowanie, jeŝeli chodzi o przyrost liczby osób pracujących w poszczególnych sektorach. Największy wzrost nowych miejsc pracy będzie w usługach rynkowych, równieŝ waŝnym obszarem wzrostu zatrudnienia, chociaŝ o wyraźnie mniejszej dynamice, będzie sektor przetwórstwa przemysłowego. W przypadku rolnictwa w scenariuszu bazowym zakłada się utrzymanie dotychczasowego trendu spadku zatrudnienia występującego w ostatnich latach. Przyjęto takŝe, Ŝe liczba osób pracujących w usługach nierynkowych, a więc głównie w sektorze publicznym, utrzyma się na poziomie z roku 2006, poniewaŝ nie ma przesłanek (np. zapowiedzi istotnych reform sektora publicznego) wskazujących na plany ograniczenia zatrudnienia w tym sektorze. Stopa bezrobocia według metodologii BAEL dla ludności w wieku produkcyjnym będzie jeszcze przez kilka lat dynamicznie spadać do poziomu około 7.5 procent. Od roku 2010 wskaźnik ten będzie oscylował w przedziale procent, a następnie, po roku 2015 stopa bezrobocia ponownie zacznie się stopniowo obniŝać. Istotne znaczenie dla rozwoju procesów zachodzących w polskiej gospodarce w okresie objętym scenariuszem bazowym będą miały równieŝ czynniki pochodzące z zewnętrznego otoczenia gospodarczego, w tym koniunktura i popyt na polskie towary i usługi u głównych partnerów gospodarczych Polski. Dlatego w scenariuszu bazowym wybrano, na podstawie udziałów w ostatnich latach w polskim eksporcie grupę 18 krajów (Niemcy, Francja, Włochy, Wlk.Brytania, Holandia, Czechy, Belgia, Rosja, Ukraina, Szwecja, Dania, Stany Zjednoczone, Węgry, Austria, Hiszpania, Norwegia, Finlandia, Portugalia, Chiny), dla których przyjęto w latach wzrost produkcji przemysłowej średnio na poziomie 5 procent rocznie, poza Niemcami głównym miejscem przeznaczenia polskiego eksportu, dla których przyjęto średnio wzrost 3.5 procent. W tabeli na następnej stronie przedstawiono wartości przyjęte w scenariuszu bazowym dla następujących podstawowych parametrów ekonomicznych: stopa wzrostu PKB 8, stopa bezrobocia, liczba osób pracujących, spoŝycie prywatne oraz saldo: wzrost produktywności minus wzrost wynagrodzeń. 8 Stopa wzrostu PKB liczona na podstawie cen stałych roku

23 Tabela 5. Wartości wybranych zmiennych w scenariuszu bazowym (uwzględniającym wpływ NPR i NSRO ). Rok Stopa wzrostu PKB Stopa bezrobocia Procentowa zmiana liczby osób pracujących Stopa wzrostu spoŝycia prywatnego Saldo: Stopa wzrostu produktywności minus stopa wzrostu wynagrodzeń % 19.4% 1.4% 4.4% 4.9% % 18.1% 2.5% 2.0% -1.2% % 14.1% 3.8% 4.9% -0.5% % 9.6% 4.6% 5.2% -3.7% % 8.9% 0.98% 6.65% -0.48% % 8.4% 0.55% 4.68% 0.88% % 8.0% 0.41% 4.60% 1.78% % 7.8% 0.27% 4.19% 2.02% % 7.6% 0.17% 4.06% 2.23% % 7.5% 0.12% 4.43% 2.76% % 7.5% -0.02% 4.06% 2.78% % 7.3% 0.19% 4.16% 2.71% % 7.3% 0.06% 4.05% 2.62% % 7.3% -0.06% 3.94% 2.68% % 7.2% 0.19% 4.31% 2.80% % 7.1% 0.05% 4.18% 2.72% % 7.0% 0.12% 4.31% 2.80% 23

24 A.3. Wpływ NPR/NSS (NSRO) na wskaźniki dla kraju Tabela 7. Szczegółowe wyniki wpływu NPR&NSRO na wskaźniki na poziomie krajowym w latach Wskaźnik/Rok Tempo zmian PKB, w cenach stałych pkt. proc Poziom PKB (bieŝące) poziomy w mln zł Poziom PKB (w PPS) - UE 27 - pkt proc. Poziom PKB (w PPS) - UE 25 - pkt proc. Wskaźnik zatrudnienia ludności ogółem - pkt. proc Wskaźnik zatrudnienia ludności kobiety - pkt. proc Wskaźnik zatrudnienia ludności męŝczyźni - pkt. proc Pracujący ogółem w tys Pracujący kobiety w tys Pracujący męŝczyźni w tys Stopa bezrobocia ogółem - pkt. proc Stopa bezrobocia kobiety - pkt. proc Stopa bezrobocia męŝczyźni - pkt. proc Bezrobotni ogółem w tys Nowoutworzone miejsca pracy ogółem w tys. Nowoutworzone miejsca pracy - kobiety w tys Nowoutworzone miejsca pracy - męŝczyźni w tys

25 Tabela 7 (c.d.). Szczegółowe wyniki wpływu NPR&NSRO na wskaźniki na poziomie krajowym w latach Wskaźnik/Rok Wydajność pracy - UE-27 - pkt. proc Wydajność pracy - UE-25 - pkt. proc Udział WDB w usługach rynkowych w WDB ogółem (ceny bieŝące) - pkt. proc. Tempo wzrostu nakładów brutto na środki trwałe - pkt. proc. (rok poprzedni=100, w cenach stałych) Stopa inwestycji (ceny bieŝące) - pkt. proc. Struktura pracujących: rolnictwo - pkt. proc. Struktura pracujących: usługi nierynkowe - pkt. proc. Struktura pracujących: usługi rynkowe - pkt. proc. Struktura pracujących: przetwórstwo przemysłowe - pkt. proc. Deficyt sektora publicznego w relacji do PKB - pkt. proc. Bilans handlowy w mln euro w cenach bieŝących Bilans handlowy w mln zł w cenach bieŝących

26 PowyŜej w formie tabelarycznej został przedstawiony wpływ wdraŝania NPR na lata i NSRO na lata na wybrane wskaźniki dla kraju. Wykresy wraz z opisami wyników znajdują się poniŝej. NaleŜy zauwaŝyć, iŝ wpływ transferów w pierwszych latach płatności jest niewielki, poniewaŝ jedynie mała część NPR będzie implementowana na początku okresu programowania. Na wszystkich wykresach znajdujących się w częściach A.3.1-A.3.13 (poza A.3.2) zostały zaprezentowane róŝnice w wartościach poszczególnych zmiennych pomiędzy scenariuszami z funduszami UE i bez funduszy UE i danych z poszczególnych lat nie naleŝy sumować A.3.1. Wpływ NPR/NSRO na tempo zmian PKB (w cenach stałych) wyraŝony w punktach procentowych Realizacja NPR/NSRO spowoduje wzrost stopy PKB w roku 2004 o 0,22 pkt. proc. a w roku 2008 o 1,99 pkt. proc. w porównaniu do wartości tego wskaźnika w scenariuszu nie uwzględniającym płatności w ramach NPR/NSRO. W roku 2009 następuje spadek tempa wzrostu PKB o 1,29 pkt. proc. w stosunku do scenariusza bez UE. Wartość ta wynika z faktu, Ŝe polska gospodarka moŝe rozwijać się w tak szybkim tempie, jakie było w latach w dłuŝszym horyzoncie czasowym tylko wtedy, gdy dynamika wsparcia strukturalnego z UE byłaby nadal utrzymywana na wysokim stałym poziomie. Związane jest to zakończeniem transferów z funduszy strukturalnych w ramach NPR wraz z końcem 2008 roku. Płatności z kolejnego programu wsparcia (NSRO) są z kolei w początkowym okresie ( ) implementacji równieŝ stosunkowe niewielkie. W roku 2009 płatności w ramach NPR/NSRO będą niŝsze niŝ w roku 2008 o około 30%. Porównując poziomy PKB w obydwu scenariuszach tj. z UE i bez UE naleŝy zauwaŝyć, Ŝe pomimo spowolnienia gospodarki w roku 2009, poziom PKB będzie wyŝszy w przypadku realizacji NPR/NSRO. Od roku 2010 do 2013 implementacja programów wpłynie pozytywnie na tempo zmian wskaźnika. Dodatnia róŝnica między tempem wzrostu PKB w scenariuszu z NPR/NSRO, a scenariuszem niezakładającym finansowania jest najwyŝsza w roku 2010 oraz 2013 i wynosi odpowiednio 2,98 pkt. proc. i 2,19 pkt. proc. 26

27 A.3.2. Poziom PKB według PPS w odniesieniu do średniej UE-27 i UE-25 W niniejszej części zostały zamieszczone prognozy dla głównego wskaźnika słuŝącego do oceny stopnia konwergencji tj. dla poziomu PKB według PPS w odniesieniu do średniej UE-27 i UE-25. Wykres a). Poziom PKB według PPS w odniesieniu do średniej UE-27. Wykres b). Poziomu PKB według PPS w odniesieniu do średniej UE-25 27

28 W roku 2003 poziom PKB według PPS, zarówno w odniesieniu do średniej UE-25, jak i UE-27 wynosił poniŝej 50%. W kolejnych latach wskaźnik ten stopniowo zwiększał się. W roku 2007 wyniósł on, zgodnie z obliczeniami dokonanymi przez Eurostat, odpowiednio 52.6% w stosunku do średniej UE-25 i 54.6% w porównaniu do przeciętnego poziomu krajów UE-27. Wzrost tego parametru w głównej mierze był spowodowany szybszym tempem rozwoju gospodarczego Polski niŝ pozostałych krajów unijnych. W związku z tym, Ŝe w dalszym ciągu moŝna oczekiwać szybszego tempa wzrostu poziomu PKB w kraju niŝ w pozostałych państwach unijnych, wskaźnik ten będzie przyjmował w latach coraz większe wartości. Na podstawie tego parametru Komisja Europejska dokonuje wyboru regionów, którym przysługuje pomoc finansowa w ramach unijnych programów wsparcia. W przypadku, gdy na danym obszarze poziom PKB według PPS wynosi poniŝej 75% średniej UE-27 dany region jest kwalifikowany do grupy beneficjentów unijnej pomocy strukturalnej. Wskaźnik ten dla Polski osiągnie wartość 75% w roku Na podstawie powyŝszych prognoz wynika, Ŝe po zakończeniu implementacji NSS, tj. po roku 2015, Polska będzie w dalszym ciągu otrzymywać pomoc unijną. Wielkość wpływu płatności w ramach NPR i NSS na poziom PKB według PPS w odniesieniu do UE-27 i UE-25 znajduje się na wykresach zawartych w części A.3.2 b) i A.3.2.c). A.3.3. Wpływ NPR/NSRO na poziom PKB (w cenach bieŝących) (w mld PLN) a) Wpływ NPR/NSRO na poziom PKB (w cenach bieŝących) (w mld PLN) W latach obserwowany jest wzrost poziomu PKB na skutek finansowania NPR/NSRO w stosunku do scenariusza bazowego. Największa róŝnica pojawia się w roku 2013 i wynosi mld zł. RóŜnica w poziomie PKB między scenariuszem zakładającym finansowanie, a opcją bez implementacji programów wykazuje dynamiczny trend wzrostowy w latach , w kolejnych latach do roku 2016 róŝnice te są coraz mniejsze. Od roku 2017 do końca analizowanego okresu, realizacja NPR/NSRO ponownie powoduje wzrost poziomu PKB, jednak tempo tych zmian jest stabilne i duŝo mniejsze niŝ w latach W roku 2020, czyli 5 lat po ustaniu napływu transferów, wcześniejsza absorpcja środków spowoduje wzrost PKB o mld zł. 28

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celów RPO WP w roku 2008 za pomocą modelu HERMIN

Ocena realizacji celów RPO WP w roku 2008 za pomocą modelu HERMIN Ocena realizacji celów RPO WP w roku 2008 za pomocą modelu HERMIN dr Instytut Wiedzy i Innowacji 2 września 2009 r. Projekt finansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Prognozy wpływu polityki spójności UE na gospodarki regionalne województw lubelskiego i podkarpackiego do roku 2015

Prognozy wpływu polityki spójności UE na gospodarki regionalne województw lubelskiego i podkarpackiego do roku 2015 Barometr Regionalny Nr 3(13) 2008 Prognozy wpływu polityki spójności UE na gospodarki regionalne województw lubelskiego i podkarpackiego do roku 2015 Janusz Zaleski, Paweł Tomaszewski, Marek Zembaty Wrocławska

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja PKB lipiec % 9 8 9% % % proj.centralna 9 8 7 7-8q 9q q q

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa, 9.1.1 r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny 1 PAŹDZIERNIKOWA NA TLE PROJEKCJI CZERWCOWEJ Rozliczenie Zmiana

Bardziej szczegółowo

(opis dotyczy części A, B, C)

(opis dotyczy części A, B, C) BDG-V-281-87-MWr/14 Załącznik nr 1 do SIWZ (po zawarciu umowy załącznik nr 3 do umowy) Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na przeprowadzenie badania ewaluacyjnego dotyczącego oceny wpływu realizacji

Bardziej szczegółowo

Raport Zbiorczy. John Bradley* Janusz Zaleski**/*** Pawel Tomaszewski** Marek Zembaty**

Raport Zbiorczy. John Bradley* Janusz Zaleski**/*** Pawel Tomaszewski** Marek Zembaty** Ocena wpływu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia i Programów Operacyjnych na lata 2007-2013 na polską gospodarkę przy pomocy modelu makroekonomicznego HERMIN Raport Zbiorczy Zgodnie z umową nr DKS/DEF-IV/POPT/400/06

Bardziej szczegółowo

Raport Zbiorczy. John Bradley* Janusz Zaleski**/*** Pawel Tomaszewski** Marek Zembaty**

Raport Zbiorczy. John Bradley* Janusz Zaleski**/*** Pawel Tomaszewski** Marek Zembaty** Ocena wpływu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia i Programów Operacyjnych na lata 2007-2013 na polską gospodarkę przy pomocy modelu makroekonomicznego HERMIN Raport Zbiorczy Zgodnie z umową nr DKS/DEF-IV/POPT/400/06

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku

Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku INSTYTUT BADAŃ NAD GOSPODARKĄ RYNKOWĄ Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku Opracowanie przygotowane na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Warszawa

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r.

Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r. Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r. W roku 2006 ogólne obroty handlu zagranicznego wzrosły w porównaniu do roku 2005. Eksport ( w cenach bieŝących) liczony w złotych był wyŝszy

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Raport nr 3. Zgodnie z umową nr 59/06/DW-I-1 z dnia 23 czerwca 2006r. i Aneksem do umowy nr 59/06/DW-I-1

Raport nr 3. Zgodnie z umową nr 59/06/DW-I-1 z dnia 23 czerwca 2006r. i Aneksem do umowy nr 59/06/DW-I-1 Ocena przy pomocy modelu HERMIN efektu makroekonomicznego wpływu środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, wraz ze środkami współfinansowania, na gospodarkę Wielkopolski, w ramach Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce Departament Polityki Makroekonomicznej Sytuacja makroekonomiczna w Polsce 27 lutego 215 ul. Świętokrzyska 12-916 Warszawa tel.: +48 22 694 52 32 fax :+48 22 694 36 3 Prawa autorskie Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE Wpływ funduszy unijnych na tworzenie nowych miejsc pracy dr Jerzy Kwieciński Podsekretarz Stanu Warszawa, 17 maja 2007 r. 1 Odnowiona Strategia Lizbońska

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20 Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku 2015-02-11 20:11:20 2 Dzięki konsekwentnie wprowadzanym reformom grecka gospodarka wychodzi z 6 letniej recesji i przechodzi obecnie przez fazę stabilizacji. Prognozy

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

2. Ustala się przedsięwzięcia wieloletnie, zgodnie z załącznikiem Nr 2 do niniejszej uchwały.

2. Ustala się przedsięwzięcia wieloletnie, zgodnie z załącznikiem Nr 2 do niniejszej uchwały. U C H W A Ł A NR XXVII/179/2013 Rady Miejskiej w Koźminie Wielkopolskim z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie: Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Koźmin Wielkopolski na lata 2013 2031 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Fundusze unijne a zróżnicowanie regionalne kraju Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Proces konwergencji w wybranych krajach UE (zmiany w stosunku do średniego PKB

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Wpływ Funduszy Europejskich na rozwój społeczno-gospodarczy Polski w latach Informacja prasowa, 24 stycznia 2012 r.

Wpływ Funduszy Europejskich na rozwój społeczno-gospodarczy Polski w latach Informacja prasowa, 24 stycznia 2012 r. Wpływ Funduszy Europejskich na rozwój społeczno-gospodarczy Polski w latach 2004- Informacja prasowa, 24 stycznia 202 r. W latach 200- wpływ polityki spójności na rozwój Polski był jednoznacznie pozytywny.

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Barbara Wieliczko IERiGŻ-PIB, 8 listopada 2013 r. Plan prezentacji 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku WWW.OBSERWATORIUM.MALOPOLSKA.PL Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku Opracowanie: Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie regionalne PKB na 1 mieszkańca według PPP na poziomie NTS 3

Zróżnicowanie regionalne PKB na 1 mieszkańca według PPP na poziomie NTS 3 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy unijnych na gospodarkę Polski w latach 2004-2020. Maciej Bukowski, Dorota Pelle, Władysław Marek Saj

Wpływ funduszy unijnych na gospodarkę Polski w latach 2004-2020. Maciej Bukowski, Dorota Pelle, Władysław Marek Saj Wpływ funduszy unijnych na gospodarkę Polski w latach 24-22 Maciej Bukowski, Dorota Pelle, Władysław Marek Saj Warszawa, maj 28 Raport powstał w ramach projektu: Badanie wpływu realizacji inwestycji finansowanych

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/ W III kwartale roku Produkt Krajowy Brutto zwiększył się realnie

Bardziej szczegółowo

NadwyŜka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach

NadwyŜka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach NadwyŜka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach 2008-2010 Warszawa, sierpień 2011 Spis treści Wprowadzenie... 2 Część I Wykonanie budŝetów jednostek samorządu terytorialnego... 5 1.

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania makroekonomicznego realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa wielkopolskiego na lata

Prognoza oddziaływania makroekonomicznego realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa wielkopolskiego na lata Prognoza oddziaływania makroekonomicznego realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa wielkopolskiego na lata 2007-2013 Tomasz Kaczor, Radosław Socha Projekt zlecony przez Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia. I Forum Funduszy Europejskich-osiągnięcia i wyzwania Informacja prasowa. Warszawa, 7 maja 2008 r.

Osiągnięcia. I Forum Funduszy Europejskich-osiągnięcia i wyzwania Informacja prasowa. Warszawa, 7 maja 2008 r. Warszawa, 7 maja 2008 r. I Forum Funduszy Europejskich-osiągnięcia i wyzwania Informacja prasowa W tym roku kończy się wydatkowanie funduszy europejskich dostępnych w ramach perspektywy finansowej 2004-2006.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

PODAś NA RYNKU PRACY ORAZ POZIOM BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM

PODAś NA RYNKU PRACY ORAZ POZIOM BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM PODAś NA RYNKU PRACY ORAZ POZIOM BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM I. Osoby pracujące Prognoza rozwoju rynku pracy powiatu chrzanowskiego od strony podaŝowej musi uwzględniać generalne tendencje, dotyczące

Bardziej szczegółowo

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/urzedy/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA MIESIĘCZNA Z REALIZACJI Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

INFORMACJA MIESIĘCZNA Z REALIZACJI Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki INFORMACJA MIESIĘCZNA Z REALIZACJI Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 (wg stanu na dzień 30 marca 2009 r.) I. Postęp realizacji programu do dnia 30 marca 2009 r. 1.1 ZłoŜone wnioski o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r.

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa JST. październik 2011

Sytuacja finansowa JST. październik 2011 Sytuacja finansowa JST październik 2011 1 SYTUACJA MAKROEKONOMICZNA POLSKI W 2012 R. Wybrane wskaźniki i wartości (wg projektu budŝetu państwa na 2012 rok) PKB w ujęciu realnym: wzrost o 4% średnioroczny

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Bezrobotni według rodzaju działalności ostatniego miejsca pracy w województwie zachodniopomorskim w 2015 r.

Bezrobotni według rodzaju działalności ostatniego miejsca pracy w województwie zachodniopomorskim w 2015 r. Bezrobotni według rodzaju działalności ostatniego miejsca pracy w województwie zachodniopomorskim w r. OPRACOWANIE: WYDZIAŁ BADAŃ I ANALIZ Szczecin 16 Wprowadzenie... 3 1. Rejestracja bezrobotnych według

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku Plan prezentacji 2 1. Sytuacja demograficzna w woj. podlaskim na tle trendów światowych.

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r.

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Stanowisko Instytucji Zarządzającej RPO WSL na lata 2007-2013 w zakresie korekt w okresie trwałości projektów

Bardziej szczegółowo

Wpływ polityki spójności na rozwój społeczno-gospodarczy Polski i regionów w latach

Wpływ polityki spójności na rozwój społeczno-gospodarczy Polski i regionów w latach Ministerstwo Rozwoju Warszawa, lipiec 2016 r. Departament Strategii Rozwoju Wpływ polityki spójności na rozwój społeczno-gospodarczy Polski i regionów w latach 2004-2015 Wstęp Ministerstwo Rozwoju (wcześniej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku POZIOM BEZROBOCIA I STOPA BEZROBOCIA Tendencja spadkowa w kształtowaniu się poziomu bezrobocia w powiecie chrzanowskim jest zauwaŝalna

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2017 2018

Bardziej szczegółowo

Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 Zagadnienia finansowe

Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 Zagadnienia finansowe owanie perspektywy finansowej 2014-2020 Zagadnienia finansowe Szacunki alokacji dla Polski Zgodnie z postanowieniami szczytu Rady UE z 7-8 lutego 2013 r. całkowita alokacja dla Polski wyniesie ok. 72,9

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości.

Objaśnienia przyjętych wartości. Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr III/13/2010 Rady Gminy Sieroszewice z dnia 29 grudnia 2010 Objaśnienia przyjętych wartości. Do opracowania WPF wykorzystano historyczne materiały źródłowe dotyczące wykonania

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2012 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2012 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2012 r. - Lublin, sierpień 2012 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Wnioski z badania IBnGR Perspektywa finansowa 2007-2013 przyniosła nowe instrumenty finansowania.

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. - Lublin, wrzesień 2013 r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo