Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji gospodarek państwowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji gospodarek państwowych"

Transkrypt

1 Benedykt Puczkowski Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji gospodarek państwowych Wstęp Unia Europejska wykształciła specyficzny system rządzenia polegający na wykształceniu odrębnej od władz państwowych administracji wykonawczej na czele z Komisją Europejską. Funkcje prawodawcze skupia Rada Unii Europejskiej, czyli ministrowie poszczególnych sektorów. Ten szczebel ma zapewnić ochronę narodowych interesów państw członkowskich. Artykuł koncentruje się na zagadnieniu interwencjonizmu UE ukierunkowanym na realizację głównych celów Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim na problem spójności społecznoekonomicznej. Państwa członkowskie takie, jak: Grecja, Portugalia i Hiszpania otrzymywały do 2000 r. największe wsparcie z UE, a obecnie są w poważnym kryzysie gospodarczo-finansowym. Rodzi to pytania: Czy interwencjonizm UE w takim kształcie był i jest efektywny? oraz Czy obecny interwencjonizm UE wspierający nowe państwa będzie rodził podobne problemy, jakie obserwujemy w podanych wcześniej przykładach? Pojawiające się pierwsze symptomy dywergencji wewnątrz UE 2 powinny być źródłem poważnych rozważań nad sposobem gospodarowania budżetem unijnym, a przede wszystkim nad efektywnością jego wydatkowania w państwach będących beneficjentami. Celem artykułu 3 jest analiza i ocena skuteczności interwencjonizmu UE w gospodarki państw członkowskich w realizacji głównych zadań wynikających z TUE. Wymienione w Traktacie z Maastricht kryteria zbieżności są listą wymagań ekonomicznych i finansowych dla państw członkowskich UE, które mają doprowadzić do konwergencji w UE. Od 2008 r. w większości państw UE notowany jest niski wzrost gospodarczy Dr, adiunkt, Katedra Ekonomii i Administrowania Instytucjami Publicznymi, WPiA UWM w Olsztynie, ul. Warszawska 98, Olsztyn 2 Problem dywergencji na świecie nasila się. Świadczą o tym wnioski zawarte w artykułach B. Puczkowskiego [2012] Process of global de-convergence of countries (The proposed model for entering the convergence path), Ekonomista PTE, Warszawa oraz J. Cunado, F. P erez de Gracia [2006] Real convergence in Africa in the second-half of the 20th century, Journal of Economics and Business, 58, p Sfinansowano z tematu badawczego MNiSW Nr 2871/35/E-383/S/

2 208 Benedykt Puczkowski a UE zagraża coraz poważniejsza recesja [Przygoda 2011, s. 23]. Wydarzenia w Grecji, Portugalii, Hiszpanii, a ostatnio także na Cyprze, wymagają coraz większego interwencjonizmu UE. To stało się główną przesłanką do postawienia hipotezy, że przyjęte główne formy interwencjonizmu nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a w UE pojawiły się oznaki procesu dywergencji. Do badań wybrano państwa o długim stażu unijnym i stosunkowo najbogatsze (Niemcy, Francję, Hiszpanię i Grecję) oraz Polskę, Czechy i Słowację kraje, które wstąpiły do UE w 2004 r. i są zaliczane do biedniejszych (przyjmując za kryterium oceny PKB p.c.). W analizie wykorzystano rozmiary pomocy publicznej przekazywanej państwom członkowskim w latach z budżetu UE oraz efekty gospodarcze uzyskane przez wybrane kraje. Uwzględniono trendy wzrostów PKB i PKB p.c., eksportu netto p.c. oraz długu publiczny p.c. Na podstawie uzyskanych danych dokonano analiz i oceny efektywności wsparcia wybranych państw i wysunięto wnioski. 1. Główne cele Unii Europejskiej Unia Europejska (UE) została utworzona 1 listopada 1993 r. na podstawie traktatu z Maastricht po wieloletnim procesie integracji politycznej, społecznej i gospodarczej. Jako organizacja prawnomiędzynarodowa funkcjonuje od początku grudnia 2009 r. (Traktat Lizboński). Podstawę prawną funkcjonowania stanowią Traktat o Unii Europejskiej (TUE) i Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W artykule 2 TUE wśród celów UE wymienione są m.in.: 1. Zwiększanie społeczno-ekonomicznego rozwoju przez zacieśnianie współpracy gospodarczej i likwidowanie barier w obrocie handlowym. 2. Możliwie wspólna polityka zagraniczna. 3. Stworzenie obywatelstwa europejskiego i poczucia przynależności do jednej wspólnoty przez zapewnienie jednakowych norm prawnych i pełnej swobody przepływu ludzi w obrębie Unii. 4. Rozwijanie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwego traktowania przez wprowadzanie wspólnych norm prawnych, socjalnych i stałą poprawę poziomu życia państw uboższych. 5. Ujednolicenie struktury gospodarczej krajów członkowskich i wyrównanie rozwoju gospodarczego regionów (proces konwergencji). 6. Polepszenie standardów życia.

3 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 209 Powyższe cele wyznaczają obszary interwencjonizmu UE realizowane za pomocą głównego narzędzia realizacji, czyli budżetu UE. Rozmiary budżetu zależą głównie od wysokości składki wpłacanej przez państwa członkowskie. Wysokość składek zależy od wielkości gospodarek poszczególnych krajów im większa gospodarka, tym wyższa składka. Powstaje w związku z tym pytanie: Czy rozdysponowanie budżetu UE jest ekonomicznie efektywne? Można też postawić inne pytanie: Czy tak pojęty i realizowany interwencjonizm UE w świetle kryzysów w państwach o długim członkostwie w UE (Grecja, Portugalia, Hiszpania) jest słuszny i powinien być kontynuowany? 2. Narzędzia realizacji celów UE Głównym narzędziem realizacji celów UE jest budżet Unii Europejskiej, sporządzany na czas jednego roku, obejmujący dochody i wydatki związane z prowadzeniem i koordynacją polityk wspólnotowych. Podstawę traktatową budżetu stanowią artykuły Traktatu o funkcjonowaniu UE [Prawo Unii Europejskiej, Warszawa 2010]. Wstępny projekt budżetu sporządzany jest przez Komisję Europejską na podstawie preliminarzy wydatków przygotowanych do końca czerwca przez instytucje wspólnotowe. Po zakończeniu roku budżetowego sprawozdanie roczne opracowuje Trybunał Obrachunkowy i przedstawia do Parlamentowi i Radzie przez Komisję Europejską. Wydatki budżetowe Unii Europejskiej klasyfikuje się według następujących działów: 1. Rolnictwo. 2. Działania strukturalne. 3. Polityki wewnętrzne. 4. Działania zewnętrzne. 5. Administracja. 6. Rezerwy. 7. Pomoc przedakcesyjna. 8. Rekompensaty. Na realizację celów UE w latach przeznaczyła 314, mld euro, z czego Polska otrzymała 12,8 mld euro. Stanowiło to 53% środków przeznaczonych dla 10 nowo przyjętych państw (rys. 1). Kolejnymi beneficjentami pomocy były Węgry (13%) i Czechy (10%).

4 210 Benedykt Puczkowski Rysunek 1. Udział państw w alokacji funduszy strukturalnych w latach (w %) Udział w % Łotwa Cypr Czechy Litwa Słowacja Polska Malta Węgry Estonia Słowenia Państwo Źródło: Opracowanie własne na podstawie [Wykorzystanie środków z funduszy strukturalnych w Polsce i w nowych państwach członkowskich UE, MRR 2009]. Z rys. 2 wynika, że w latach największymi beneficjentami pomocy unijnej były Irlandia (do roku 2006 ponad 600 euro p.c.) i Grecja (do 2006 r. ok. 500 euro p.c.). Po roku 2006 sytuacja się zmieniła i Grecja otrzymywała ponad 750 euro na mieszkańca, a Irlandia niecałe 500 euro. W tym czasie obywatel niemiecki otrzymywał ok. 120 euro a Polak znacznie mniej do 2006 r. Dopiero w 2008 r. wsparcie unijne per capita w Polsce było na poziomie przeciętnej unijnej wartości (ok. 230 euro).

5 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 211 Rysunek 2. Pomoc publiczna UE dla wybranych państw UE w przeliczeniu na mieszkańca w latach (Pp p.c. w euro) UE Irlandia Grecja Polska Niemcy Źródło: Opracowano na podstawie [EU budget Financial Report Detailed data , European Commission 2009, Eurostat 2010]. Perspektywa finansowa uchwalona przez Parlament Europejski na lata wynosi 864,3 mld euro. Środki podzielone zostały w następujący sposób [Cybulski 2006, s. 516]: konkurencyjność na rzecz wzrostu i zatrudnienia - 74,1 mld, spójność na rzecz wzrostu i zatrudnienia mld, ochrona i zarządzanie zasobami naturalnymi - 371,3 mld, obywatelstwo, sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo - 10,8 mld, UE jako partner globalny - 49,5 mld, administracja - 50,6 mld. Analiza wsparcia unijnego w przeliczeniu na mieszkańca wykazała, że w latach najwięcej otrzyma Bułgaria (ponad 4300 euro), następnie Estonia (3150 euro) i Węgry oraz Czechy (po ok euro) - rys. 3. Polska i Grecja otrzymają wsparcie p.c. na zbliżonym poziomie po ok euro. Hiszpanie uzyskają niecałe 1000 euro na mieszkańca a Niemcy najmniej (niecałe 500 euro p.c.).

6 212 Benedykt Puczkowski Rysunek 3. Pomoc publiczna UE na mieszkańca (Pp p.c.) w wybranych krajach UE w latach (w euro) Źródło: Opracowano na podstawie [www.eurostat.ec.fund, 2012, dostęp z dnia ]. 3. Przyczyny interwencjonizmu UE (konwergencja czy dywergencja państw członkowskich) Unia Europejska jest mocno zróżnicowana pod względem rozmiarów gospodarek mierzonych PKB (w PSN). Z rys. 4 wynika, że największą gospodarkę mają Niemcy, następnie Francuzi i Hiszpanie. Istotniejsze są jednak linie trendu odzwierciedlające trendy wzrostu gospodarczego oraz równania regresji. W latach najsilniej rozwijała się gospodarka niemiecka (według y = 49,9x 98071). Nieco niższe trendy wzrostu zanotowano we Francji i Hiszpanii (odpowiednio y = 40,7x i y = 40,8x ). Polska gospodarka rozwijała się szybciej niż pozostałe kraje (y = 23,2x 46102), np. Grecja (y = 4,7x ,1), Słowacja (y = 8,7x 17329) i Czechy (y = 7,5x 14933). Na podstawie uzyskanych wyników można wnioskować, że gospodarki wybranych krajów rozwijają się niezgodnie z teorią konwergencji. Kraje bogatsze rozwijały się w ostatnim dziesięcioleciu szybciej niż kraje biedniejsze pojawiła się dywergencja w UE.

7 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 213 Rysunek 4. PKB (w PSN) i linie trendów w wybranych krajach UE w latach Źródło: Opracowano na podstawie [www.eurostat.ec.fund, 2012, dostęp z dnia ]. O sile gospodarki decyduje m.in. nadwyżka eksportu nad importem. Ma to wpływ na zadłużenie zagraniczne, bilans budżetu państwa i w konsekwencji na dług publiczny. Ujemny bilans handlu zagranicznego wpływa negatywnie na wzrost gospodarczy i pogarsza perspektywy poprawy sytuacji ekonomicznej. Rysunek 5 ukazuje wyniki eksportu netto przypadajacy na mieszkańca wybranych państw UE. Z analiz wynika, że zdecydowanie najkorzystniejsza pod tym względem jest pozycja Niemiec (w ostatnich latach na mieszkańca przypada ok euro nadwyżki eksportu nad importem). Dobry rezultat wykazuje także Słowacja (w 2010 r. ok euro eksportu netto p.c.). Pozostałe kraje (Polska, Hiszpania, Portugalia i Grecja wykazują nadwyżkę importu nad eksportem (Polska w latach wykazuje nadwyżkę eksportu nad importem w wysokości od 4,4 do 6,6 euro p.c.). Ujemne linie trendu eksportu netto p.c. zauważone w Hiszpanii, Portugali i Grecji korelują z narastającymi trudnościami gospodarczymi tych krajów. Najtrudniejsza jest sytuacja bilansu obrotu z zagranicą jest w Grecji i to ten kraj odczuwa największe problemy ekonomicznospołeczne.

8 214 Benedykt Puczkowski Rysunek 5. Eksport netto p.c. w wybranych krajach UE i linie trendów w latach (w euro) Źródło: Opracowano na podstawie ww.epp.eurostat.ec.europa.eu, dostęp z dnia Konsekwencją niskiego wzrostu gospodarczego i niewłaściwej relacji eksportu do importu powinny być coraz większe problemy z realizacją budżetu państw i powiększającym się długiem publicznym. Jak wynika z rys. 6 nie jest to reguła. Co prawda potwierdza się taka sytuacja w przypadku Grecji (poziom długu publicznego p.c. i linia trendu wzrostu zadłużenia p.c. są najmniej korzystne spośród badanych krajów rys. 6). Zaskakuje jednak sytuacja Niemiec, gdzie dług publiczny p.c. i linia trendu wzrostu zadłużenia są nieco korzystniejsze niż w Grecji, ale wyraźnie gorsze niż pozostałych państw. Jeszcze inaczej przedstawia się sytuacja Portugalii i Grecji, gdzie rozmiary długu publicznego p.c. i tendencje wzrostu są znacznie korzystniejsze niż silnej gospodarki niemieckiej. Spośród analizowanych państw najkorzystniej w tym względzie przedstawia się Polska i Słowacja.

9 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 215 Rysunek 6. Dług publiczny p.c. i linie trendów w wybranych krajach UE w latach (w euro) Źródło: Opracowano na podstawie ww.epp.eurostat.ec.europa.eu, dostęp z dnia Zakończenie Celem artykułu jest analiza i ocena skuteczności interwencjonizmu UE w gospodarki państw członkowskich w realizacji zadań wynikających z TUE. Postawiona hipoteza, że przyjęte główne formy interwencjonizmu UE nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a wewnątrz UE pojawiły się oznaki procesu dywergencji znalazła swoje potwierdzenie. Budżet UE na lata wynosi 864,3 mld euro. Ponad 44% przeznaczono na wzrost konkurencyjności i spójności krajów UE, około 43% na ochronę i zarządzanie zasobami naturalnymi, prawie 6% na administrację UE i na sprawiedliwość, bezpieczeństwo i UE jako partner globalny pozostałe 7%. Podział budżetu UE i jego efektywność w osiąganiu głównych celów UE w świetle dokonanych analiz wydaje się być kontrowersyjny. W ostatnim okresie zwiększa się liczba państw oczekujących pomocy unijnej, a także powiększają się rozmiary tej pomocy. Nasilający się trend oczekiwań pomocy ze strony UE przez państwa członkowskie pozwala na wnioskowanie, że dotychczasowa forma interwencjonizmu jest w znacznym stopniu mało efektywna. Zagrożona jest nie tylko realizacja głównych celów UE, ale co istotniejsze, nasila się zjawisko kryzysu w całej unii i pojawia się proces dywergencji gospodarek krajów członkowskich. Na podstawie tych faktów należy stwierdzić, że dotychczasowe formy interwencjonizmu powinny zostać przemodelowane. Nowy mo-

10 216 Benedykt Puczkowski del powinien uwzględniać przede wszystkim efektywność realokacji kapitałów w taki sposób, by wszystkie państwa członkowskie mogły zwiększyć efektywność gospodarowania zasobami do poziomu ponad przeciętnego. W modelu można przyjąć także założenie ekonomicznej efektywności związanej z prawem Kaldora-Hicksa [Stelamch i inni, 2007 s ] pod warunkiem, że potraktuje się Unię Europejską jako jeden makroorganizm (jeden kraj, a państwa członkowskie są traktowane jako regiony przyp. autora). Można wtedy założyć, że ekonomicznie efektywnymi rozwiązaniami prawnymi są takie, które powodują, że korzyści jakie odnoszą pewne regiony w wyniku wprowadzenia tego rozwiązania są wyższe niż straty regionów poszkodowanych tą zmianą. Oznacza to, że regiony zyskujące na wprowadzeniu pewnego rozwiązania byłyby zmuszone do zrekompensowania strat regionom poszkodowanym, ale i tak wszyscy (UE) znaleźliby się w położeniu korzystniejszym niż przed wprowadzeniem tego rozwiązania. Przywołany model znacznie ogranicza suwerenność gospodarczą i tego typu interwencjonizm autor pozostawia do dalszych rozważań. Literatura 1. Assignments and Activities of Topical Editors Traditional Journals, Copernicus Publications, ments_and_activies_of_topical_editors_traditional_journals.pdf, dostęp z dnia Cunado J., P erez de Gracia F. Real convergence in Africa in the secondhalf of the 20th century, Journal of Economics and Business, 58, 2011, p Cybulski L. Budżet wspólnotowy Unii Europejskiej. W: Bolesław Winiarski: Polityka gospodarcza. Wyd. 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s ISBN Prawo Unii Europejskiej z wprowadzeniem. 14 wydanie, C. H. Beck, Warszawa Przygoda M. (2011), Funkcjonowanie strefy euro, w: Makroekonomiczne aspekty zarządzania w warunkach kryzysu, Prace i Materiały Wydziału Zarządzania UG, Sopot. 6. Puczkowski B. Process of global de-convergence of countries (The proposed model for entering the convergence path), Ekonomista PTE, Warszawa 2012.

11 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2005 (2005), GUS, Warszawa. 8. Stelmach J., Brożek B., Załuski W. (2007), Dziesięć wykładów o ekonomii prawa, Wolters Kluwer Business, Warszawa. Streszczenie Artykuł zawiera ocenę dotychczasowych form interwencjonizmu w kontekście realizacji głównych celów Unii Europejskiej. W pierwszej części dokonano analizy najważniejszych celów UE i narzędzi ich realizacji. Następnie przeprowadzono analizę efektywności tych działań w wybranych krajach przyjmując za kryteria trendy wzrostu PKB i PKB p.c., rozwój eksportu oraz wpływu tych czynników na wzrost długu publicznego p.c. W końcowej części dokonano krytycznej oceny dotychczasowych form interwencjonizmu w UE, konkludując, że należy zmienić model interwencjonizmu. We wnioskach zaproponowano dwa główne założenia do nowych modeli alokacji zasobów w Unii Europejskiej dające większe szanse na odwrócenie procesu dywergencji wewnątrz UE. Słowa kluczowe interwencjonizm UE, dywergencja gospodarek State intervention in the European Union and the problem of divergence of national economies (Summary) The article contains an assessment of existing forms of intervention in the context of the main objectives of the European Union. The first section analyzes the most important EU objectives and tools for their implementation. Next, an analysis of the effectiveness of these activities in selected countries adopting the criteria of trends in GDP growth and GDP p.c., export development and the impact of these factors on the growth of public debt p.c. In the final part was a critical evaluation of existing forms of intervention in the EU, concluding that the intervention model must change. The conclusions of the-proposed two main assumptions for the new models of resource allocation in the European Union gives a greater chance of reversing the process of divergence within the EU. Keywords EU intervention, divergence of economies

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

1. Proces integracji europejskiej

1. Proces integracji europejskiej Ekonomia polityczna Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska Konspekt wykładu 9 Ekonomia polityczna integracji europejskiej EP integracji europejskiej wpływ czynników ekonomicznych i politycznych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

TAK/NIE + uzasadnienie

TAK/NIE + uzasadnienie TAK/NIE + uzasadnienie 0. Podstawowym problemem Zagłębia Ruhry po II wojnie światowej był brak infrastruktury transportowej. 1. Podstawowym problemem Mezzogiorno był brak kapitału społecznego. 2. Globalizacja

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt?

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? dr Anna Gardocka-Jałowiec Uniwersytet w Białymstoku 7 marzec 2013 r. Dobrobyt, w potocznym rozumieniu, utożsamiać można

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE Parlament Europejski Rola i funkcje w UE Instytucje UE Parlament Europejski Rada Europejska Rada Komisja Europejska Trybunał Sprawiedliwości UE Europejski Bank Centralny Trybunał Obrachunkowy Ogólny zakres

Bardziej szczegółowo

Szara strefa w Polsce

Szara strefa w Polsce Szara strefa w Polsce dr hab. prof. nadzw. Konrad Raczkowski Podsekretarz Stanu Ministerstwo Finansów www.mf.gov.pl Rodzaje nierejestrowanej gospodarki Szara strefa obejmuje działania produkcyjne w sensie

Bardziej szczegółowo

BRE Business Meetings. brebank.pl

BRE Business Meetings. brebank.pl BRE Business Meetings Witamy w świecie ekspertów Innowacje a wzrost gospodarczy Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku SA Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego 05.08.2010 r. brebank.pl

Bardziej szczegółowo

Jak działa Unia Europejska?

Jak działa Unia Europejska? Jak działa Unia Europejska? Z Europą do szkół: Europamobil http://www.europamobil-online.eu/index.php?bereich=home_fr 20 studentów // 11 szkół // ponad 3000 uczniów // 1 autobus Europamobil to projekt

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Warunki poprawy pozycji innowacyjnej kraju Globalizacja działalności badawczej i rozwojowej: próba oceny miejsca Polski

Warunki poprawy pozycji innowacyjnej kraju Globalizacja działalności badawczej i rozwojowej: próba oceny miejsca Polski Warunki poprawy pozycji innowacyjnej kraju Globalizacja działalności badawczej i rozwojowej: próba oceny miejsca Polski Wojciech Burzyński Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur Warszawa, 8 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ dr Anna Stępniak-Kucharska Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. 2. 3. 4. Cel referatu Dane źródłowe Pojęcie wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie do Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy

Przystąpienie do Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy Przystąpienie do Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy Leszek Balcerowicz Wspólnie do Wspólnej Europy Warszawa, 13 września 2002 Plan wystąpienia: I. Zmniejszanie dystansu do krajów najbogatszych -doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Warunki życia ludności Polski po akcesji do Unii Europejskiej

Warunki życia ludności Polski po akcesji do Unii Europejskiej Warunki życia ludności Polski po akcesji do Unii Europejskiej dr Marta Pachocka Katedra Administracji Publicznej Kolegium Ekonomiczno-Społeczne Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (KES SGH) Polskie Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 1.11.2013 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 KOMISJA EUROPEJSKA, DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 31 października 2013 r. dotycząca dostosowania rocznych limitów emisji państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ A SZYBKOŚĆ ICH KONWERGENCJI DOCHODOWEJ

KLASYFIKACJA KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ A SZYBKOŚĆ ICH KONWERGENCJI DOCHODOWEJ Barbara Batóg, Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński KLASYFIKACJA KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ A SZYBKOŚĆ ICH KONWERGENCJI DOCHODOWEJ Wstęp Zjawisko wyrównywania się poziomów dochodów w poszczególnych krajach

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

EKSPORT WYROBÓW WYSOKIEJ TECHNIKI W UNII EUROPEJSKIEJ EXPORT OF HIGH TECH IN THE EUROPEAN UNION

EKSPORT WYROBÓW WYSOKIEJ TECHNIKI W UNII EUROPEJSKIEJ EXPORT OF HIGH TECH IN THE EUROPEAN UNION PRACE NAUKOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU RESEARCH PAPERS OF WROCŁAW UNIVERSITY OF ECONOMICS nr 416 2016 Współczesne problemy ekonomiczne. ISSN 1899-3192 Rozwój zrównoważony w wymiarze globalnym

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2011/2012

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2011/2012 SYLLABUS na rok akademicki 011/01 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III ROK, SEMESTR LETNI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Statystyka wniosków TOI 2011

Statystyka wniosków TOI 2011 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Statystyka wniosków TOI 2011 Konkurs 2011 Wnioski TOI w PL lata 2007-2011 KONKURS Dostępny budżet TOI w PL (euro)

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Maciej Żukowski Konferencja O ubezpieczeniu w polityce społecznej z okazji Jubileuszu Profesora Tadeusza Szumlicza SGH, Warszawa, 22.01.2015 r. Plan Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska

INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska KONSPEKT WYKŁADU 13 Struktury instytucjonalne integracji europejskiej INTEGRACJA EUROPEJSKA JAKO PROBLEM INSTYTUCJONALNY 1.

Bardziej szczegółowo

Obniżenie wieku emerytalnego: Straty dla przyszłych emerytów, pracujących i gospodarki

Obniżenie wieku emerytalnego: Straty dla przyszłych emerytów, pracujących i gospodarki Rząd przyjął najgorszy z rozważanych wariantów decydując się na bezwarunkowe obniżenie wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Na tej decyzji stracą wszyscy przyszli emeryci, pracujący

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Analiza możliwości zaspokojenia rosnących potrzeb zdrowotnych. Prognozy rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce

Analiza możliwości zaspokojenia rosnących potrzeb zdrowotnych. Prognozy rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Analiza możliwości zaspokojenia rosnących potrzeb zdrowotnych. Prognozy rozwoju rynku dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce Marek Rozkrut Główny Ekonomista Ernst & Young w Polsce Warszawa, 17 maja

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Oszczędności długoterminowe z perspektywy rynku kapitałowego a wzrost gospodarczy kraju Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Forum Funduszy Inwestycyjnych, Warszawa, 16.06.2016 Model wzrostu Polski oparty

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 639 final ANNEXES 3 to 4 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK III: Ogólna ocena zasady dodatkowości (art. 95 RWP) ZAŁĄCZNIK IV: Terminy przedkładania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa polskiej gospodarki

Transformacja systemowa polskiej gospodarki Transformacja systemowa polskiej gospodarki Wykład 12 WNE UW Jerzy Wilkin Główne cele transformacji Przejście od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej Przejście od autorytarnego socjalizmu

Bardziej szczegółowo

Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013

Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013 Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013 2013 Magdalena Berlińska CIE UKIE Budżet ogólny UE a wieloletnie ramy finansowe Budżet ogólny UE jest na okres 1 roku kalendarzowego. Procedura budżetowa:art.268 etowa:art.268-280

Bardziej szczegółowo

Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich

Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich Renata Grochowska Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich Propozycje rozwiązań WPR 2013+ a konkurencyjnośćgospodarki żywnościowej

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH)

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Prof. dr hab. ElŜbieta Kawecka-Wyrzykowska, SGH, Katedra Integracji Europejskiej im. J. Monneta Wyzwania Polityczne

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego?

Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego? Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego? Andrzej Rzońca Jeremi Mordasewicz Warszawa, 13 listopada 2007 r. 1. Komu służy wzrost gospodarczy? W dłuższym okresie dochody osób najbiedniejszych podążają za

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE)

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 11.5.2016 L 121/11 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2016/699 z dnia 10 maja 2016 r. ustalające na rok 2016 pułapy budżetowe mające zastosowanie do niektórych systemów wsparcia bezpośredniego określonych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie WPR w latach Konsekwencje dla Polski. Barbara Wieliczko 7 grudnia 2011 r.

Finansowanie WPR w latach Konsekwencje dla Polski. Barbara Wieliczko 7 grudnia 2011 r. Finansowanie WPR w latach 2014-2020. 2020. Konsekwencje dla Polski. Barbara Wieliczko Pułtusk, 5-75 7 grudnia 2011 r. Plan wystąpienia 1. Budżet całej UE. 2. Finansowanie WPR. 3. Konsekwencje dla Polski.

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART

ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART PANELIŚCI Przedstawiciel MIiR: Agnieszka Dawydzik, Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012 BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU Gala Stolarki Budowlanej 2012 Warszawa, 26.09.2012 SYTUACJA GOSPODARCZA ORAZ NASTROJE SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ SYTUACJA GOSPODARCZA W UE

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 1 EIE - WSTĘP I UNIA CELNA

WYKŁAD 1 EIE - WSTĘP I UNIA CELNA WYKŁAD 1 EIE - WSTĘP I UNIA CELNA Integracja regionalna a globalizacja Liberalizacja wielostronna i regionalna Integracja handlowa, gospodarcza i polityczna Czym jest Unia Europejska? http://europa.eu

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne D Huto UTtt rozsieneoia o Somne Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I Zarys teoretycznych podstaw unii monetarnej 15 1. Główne koncepcje i poglądy teoretyczne 15 1.1. Unia monetarna

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Rozważając zasady opodatkowania drogowych przewozów kabotażowych w poszczególnych krajach członkowskich za podstawę należy przyjąć następujące przepisy prawne:

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, zna podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Warunki mieszkaniowe ludności w poszczególnych krajach Unii Europejskiej

Warunki mieszkaniowe ludności w poszczególnych krajach Unii Europejskiej Nieprzeciekający dach, brak wilgoci w mieszkaniu, prysznic, wanna to podstawowe wymagania, które zgodnie z opinią większości bezsprzecznie powinna spełniać nieruchomość mieszkaniowa, bez względu na standard.

Bardziej szczegółowo

studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2

studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2 studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2 DOI: 10.18276/sip.2015.40/2-01 Jan Borowiec* Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Determinanty spójności społecznej w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 4.3.2015 L 60/55 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2015/348 z dnia 2 marca 2015 r. dotycząca zgodności niektórych celów zawartych w planach krajowych lub planach dotyczących funkcjonalnych bloków przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Dr GraŜyna Gęsicka. Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania. Przemyśl 6 października 2008 r.

Dr GraŜyna Gęsicka. Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania. Przemyśl 6 października 2008 r. Dr GraŜyna Gęsicka Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania Przemyśl 6 października 2008 r. 1 Dlaczego powstała Unia Europejska? (1) 1. EWWiS (1951) utrzymanie trwałego pokoju między krajami

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Od transformacji przez inflację do integracji Wiesława Przybylska-Kapuścińska Oficyna a Wolters Kluwer business monografie Wstęp 9 CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński Ś W I A E U R O P A P O L S K A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH Eugeniusz M. Pluciński BYDGOSZCZ - KRAKÓW 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚCI WPROWADZENIE DO EKONOMII GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej VI Spotkanie Branży Paliwowej Wrocław, 6 października 2016

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku Szczecin 2016 Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia 1 dla Polski

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE Wpływ funduszy unijnych na tworzenie nowych miejsc pracy dr Jerzy Kwieciński Podsekretarz Stanu Warszawa, 17 maja 2007 r. 1 Odnowiona Strategia Lizbońska

Bardziej szczegółowo

Polityka regionalna co to? Polityka regionalna - definicje. Polityka regionalna - modele. Polityka inter- i intraregionalna

Polityka regionalna co to? Polityka regionalna - definicje. Polityka regionalna - modele. Polityka inter- i intraregionalna Polityka regionalna UE Dorota Murzyn mdorota@up.krakow.pl Polityka regionalna co to? Polityka regionalna - definicje Polityka regionalna - modele całokształt czynności państwa w zakresie oddziaływania

Bardziej szczegółowo

państw w Unii Europejskiej Członków Parlamentu Europejskiego wybory europejskie 13 czerwca

państw w Unii Europejskiej Członków Parlamentu Europejskiego  wybory europejskie 13 czerwca 25 państw w Unii Europejskiej 732 Członków Parlamentu Europejskiego Parlament Europejski, 2003. Generalną Dyrekcję ds. Informacji i Stosunków Publicznych. www.europarl.eu.int VO Communication - QA-55-03-536-PL-C

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo