Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji gospodarek państwowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji gospodarek państwowych"

Transkrypt

1 Benedykt Puczkowski Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji gospodarek państwowych Wstęp Unia Europejska wykształciła specyficzny system rządzenia polegający na wykształceniu odrębnej od władz państwowych administracji wykonawczej na czele z Komisją Europejską. Funkcje prawodawcze skupia Rada Unii Europejskiej, czyli ministrowie poszczególnych sektorów. Ten szczebel ma zapewnić ochronę narodowych interesów państw członkowskich. Artykuł koncentruje się na zagadnieniu interwencjonizmu UE ukierunkowanym na realizację głównych celów Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim na problem spójności społecznoekonomicznej. Państwa członkowskie takie, jak: Grecja, Portugalia i Hiszpania otrzymywały do 2000 r. największe wsparcie z UE, a obecnie są w poważnym kryzysie gospodarczo-finansowym. Rodzi to pytania: Czy interwencjonizm UE w takim kształcie był i jest efektywny? oraz Czy obecny interwencjonizm UE wspierający nowe państwa będzie rodził podobne problemy, jakie obserwujemy w podanych wcześniej przykładach? Pojawiające się pierwsze symptomy dywergencji wewnątrz UE 2 powinny być źródłem poważnych rozważań nad sposobem gospodarowania budżetem unijnym, a przede wszystkim nad efektywnością jego wydatkowania w państwach będących beneficjentami. Celem artykułu 3 jest analiza i ocena skuteczności interwencjonizmu UE w gospodarki państw członkowskich w realizacji głównych zadań wynikających z TUE. Wymienione w Traktacie z Maastricht kryteria zbieżności są listą wymagań ekonomicznych i finansowych dla państw członkowskich UE, które mają doprowadzić do konwergencji w UE. Od 2008 r. w większości państw UE notowany jest niski wzrost gospodarczy Dr, adiunkt, Katedra Ekonomii i Administrowania Instytucjami Publicznymi, WPiA UWM w Olsztynie, ul. Warszawska 98, Olsztyn 2 Problem dywergencji na świecie nasila się. Świadczą o tym wnioski zawarte w artykułach B. Puczkowskiego [2012] Process of global de-convergence of countries (The proposed model for entering the convergence path), Ekonomista PTE, Warszawa oraz J. Cunado, F. P erez de Gracia [2006] Real convergence in Africa in the second-half of the 20th century, Journal of Economics and Business, 58, p Sfinansowano z tematu badawczego MNiSW Nr 2871/35/E-383/S/

2 208 Benedykt Puczkowski a UE zagraża coraz poważniejsza recesja [Przygoda 2011, s. 23]. Wydarzenia w Grecji, Portugalii, Hiszpanii, a ostatnio także na Cyprze, wymagają coraz większego interwencjonizmu UE. To stało się główną przesłanką do postawienia hipotezy, że przyjęte główne formy interwencjonizmu nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a w UE pojawiły się oznaki procesu dywergencji. Do badań wybrano państwa o długim stażu unijnym i stosunkowo najbogatsze (Niemcy, Francję, Hiszpanię i Grecję) oraz Polskę, Czechy i Słowację kraje, które wstąpiły do UE w 2004 r. i są zaliczane do biedniejszych (przyjmując za kryterium oceny PKB p.c.). W analizie wykorzystano rozmiary pomocy publicznej przekazywanej państwom członkowskim w latach z budżetu UE oraz efekty gospodarcze uzyskane przez wybrane kraje. Uwzględniono trendy wzrostów PKB i PKB p.c., eksportu netto p.c. oraz długu publiczny p.c. Na podstawie uzyskanych danych dokonano analiz i oceny efektywności wsparcia wybranych państw i wysunięto wnioski. 1. Główne cele Unii Europejskiej Unia Europejska (UE) została utworzona 1 listopada 1993 r. na podstawie traktatu z Maastricht po wieloletnim procesie integracji politycznej, społecznej i gospodarczej. Jako organizacja prawnomiędzynarodowa funkcjonuje od początku grudnia 2009 r. (Traktat Lizboński). Podstawę prawną funkcjonowania stanowią Traktat o Unii Europejskiej (TUE) i Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W artykule 2 TUE wśród celów UE wymienione są m.in.: 1. Zwiększanie społeczno-ekonomicznego rozwoju przez zacieśnianie współpracy gospodarczej i likwidowanie barier w obrocie handlowym. 2. Możliwie wspólna polityka zagraniczna. 3. Stworzenie obywatelstwa europejskiego i poczucia przynależności do jednej wspólnoty przez zapewnienie jednakowych norm prawnych i pełnej swobody przepływu ludzi w obrębie Unii. 4. Rozwijanie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwego traktowania przez wprowadzanie wspólnych norm prawnych, socjalnych i stałą poprawę poziomu życia państw uboższych. 5. Ujednolicenie struktury gospodarczej krajów członkowskich i wyrównanie rozwoju gospodarczego regionów (proces konwergencji). 6. Polepszenie standardów życia.

3 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 209 Powyższe cele wyznaczają obszary interwencjonizmu UE realizowane za pomocą głównego narzędzia realizacji, czyli budżetu UE. Rozmiary budżetu zależą głównie od wysokości składki wpłacanej przez państwa członkowskie. Wysokość składek zależy od wielkości gospodarek poszczególnych krajów im większa gospodarka, tym wyższa składka. Powstaje w związku z tym pytanie: Czy rozdysponowanie budżetu UE jest ekonomicznie efektywne? Można też postawić inne pytanie: Czy tak pojęty i realizowany interwencjonizm UE w świetle kryzysów w państwach o długim członkostwie w UE (Grecja, Portugalia, Hiszpania) jest słuszny i powinien być kontynuowany? 2. Narzędzia realizacji celów UE Głównym narzędziem realizacji celów UE jest budżet Unii Europejskiej, sporządzany na czas jednego roku, obejmujący dochody i wydatki związane z prowadzeniem i koordynacją polityk wspólnotowych. Podstawę traktatową budżetu stanowią artykuły Traktatu o funkcjonowaniu UE [Prawo Unii Europejskiej, Warszawa 2010]. Wstępny projekt budżetu sporządzany jest przez Komisję Europejską na podstawie preliminarzy wydatków przygotowanych do końca czerwca przez instytucje wspólnotowe. Po zakończeniu roku budżetowego sprawozdanie roczne opracowuje Trybunał Obrachunkowy i przedstawia do Parlamentowi i Radzie przez Komisję Europejską. Wydatki budżetowe Unii Europejskiej klasyfikuje się według następujących działów: 1. Rolnictwo. 2. Działania strukturalne. 3. Polityki wewnętrzne. 4. Działania zewnętrzne. 5. Administracja. 6. Rezerwy. 7. Pomoc przedakcesyjna. 8. Rekompensaty. Na realizację celów UE w latach przeznaczyła 314, mld euro, z czego Polska otrzymała 12,8 mld euro. Stanowiło to 53% środków przeznaczonych dla 10 nowo przyjętych państw (rys. 1). Kolejnymi beneficjentami pomocy były Węgry (13%) i Czechy (10%).

4 210 Benedykt Puczkowski Rysunek 1. Udział państw w alokacji funduszy strukturalnych w latach (w %) Udział w % Łotwa Cypr Czechy Litwa Słowacja Polska Malta Węgry Estonia Słowenia Państwo Źródło: Opracowanie własne na podstawie [Wykorzystanie środków z funduszy strukturalnych w Polsce i w nowych państwach członkowskich UE, MRR 2009]. Z rys. 2 wynika, że w latach największymi beneficjentami pomocy unijnej były Irlandia (do roku 2006 ponad 600 euro p.c.) i Grecja (do 2006 r. ok. 500 euro p.c.). Po roku 2006 sytuacja się zmieniła i Grecja otrzymywała ponad 750 euro na mieszkańca, a Irlandia niecałe 500 euro. W tym czasie obywatel niemiecki otrzymywał ok. 120 euro a Polak znacznie mniej do 2006 r. Dopiero w 2008 r. wsparcie unijne per capita w Polsce było na poziomie przeciętnej unijnej wartości (ok. 230 euro).

5 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 211 Rysunek 2. Pomoc publiczna UE dla wybranych państw UE w przeliczeniu na mieszkańca w latach (Pp p.c. w euro) UE Irlandia Grecja Polska Niemcy Źródło: Opracowano na podstawie [EU budget Financial Report Detailed data , European Commission 2009, Eurostat 2010]. Perspektywa finansowa uchwalona przez Parlament Europejski na lata wynosi 864,3 mld euro. Środki podzielone zostały w następujący sposób [Cybulski 2006, s. 516]: konkurencyjność na rzecz wzrostu i zatrudnienia - 74,1 mld, spójność na rzecz wzrostu i zatrudnienia mld, ochrona i zarządzanie zasobami naturalnymi - 371,3 mld, obywatelstwo, sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo - 10,8 mld, UE jako partner globalny - 49,5 mld, administracja - 50,6 mld. Analiza wsparcia unijnego w przeliczeniu na mieszkańca wykazała, że w latach najwięcej otrzyma Bułgaria (ponad 4300 euro), następnie Estonia (3150 euro) i Węgry oraz Czechy (po ok euro) - rys. 3. Polska i Grecja otrzymają wsparcie p.c. na zbliżonym poziomie po ok euro. Hiszpanie uzyskają niecałe 1000 euro na mieszkańca a Niemcy najmniej (niecałe 500 euro p.c.).

6 212 Benedykt Puczkowski Rysunek 3. Pomoc publiczna UE na mieszkańca (Pp p.c.) w wybranych krajach UE w latach (w euro) Źródło: Opracowano na podstawie [www.eurostat.ec.fund, 2012, dostęp z dnia ]. 3. Przyczyny interwencjonizmu UE (konwergencja czy dywergencja państw członkowskich) Unia Europejska jest mocno zróżnicowana pod względem rozmiarów gospodarek mierzonych PKB (w PSN). Z rys. 4 wynika, że największą gospodarkę mają Niemcy, następnie Francuzi i Hiszpanie. Istotniejsze są jednak linie trendu odzwierciedlające trendy wzrostu gospodarczego oraz równania regresji. W latach najsilniej rozwijała się gospodarka niemiecka (według y = 49,9x 98071). Nieco niższe trendy wzrostu zanotowano we Francji i Hiszpanii (odpowiednio y = 40,7x i y = 40,8x ). Polska gospodarka rozwijała się szybciej niż pozostałe kraje (y = 23,2x 46102), np. Grecja (y = 4,7x ,1), Słowacja (y = 8,7x 17329) i Czechy (y = 7,5x 14933). Na podstawie uzyskanych wyników można wnioskować, że gospodarki wybranych krajów rozwijają się niezgodnie z teorią konwergencji. Kraje bogatsze rozwijały się w ostatnim dziesięcioleciu szybciej niż kraje biedniejsze pojawiła się dywergencja w UE.

7 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 213 Rysunek 4. PKB (w PSN) i linie trendów w wybranych krajach UE w latach Źródło: Opracowano na podstawie [www.eurostat.ec.fund, 2012, dostęp z dnia ]. O sile gospodarki decyduje m.in. nadwyżka eksportu nad importem. Ma to wpływ na zadłużenie zagraniczne, bilans budżetu państwa i w konsekwencji na dług publiczny. Ujemny bilans handlu zagranicznego wpływa negatywnie na wzrost gospodarczy i pogarsza perspektywy poprawy sytuacji ekonomicznej. Rysunek 5 ukazuje wyniki eksportu netto przypadajacy na mieszkańca wybranych państw UE. Z analiz wynika, że zdecydowanie najkorzystniejsza pod tym względem jest pozycja Niemiec (w ostatnich latach na mieszkańca przypada ok euro nadwyżki eksportu nad importem). Dobry rezultat wykazuje także Słowacja (w 2010 r. ok euro eksportu netto p.c.). Pozostałe kraje (Polska, Hiszpania, Portugalia i Grecja wykazują nadwyżkę importu nad eksportem (Polska w latach wykazuje nadwyżkę eksportu nad importem w wysokości od 4,4 do 6,6 euro p.c.). Ujemne linie trendu eksportu netto p.c. zauważone w Hiszpanii, Portugali i Grecji korelują z narastającymi trudnościami gospodarczymi tych krajów. Najtrudniejsza jest sytuacja bilansu obrotu z zagranicą jest w Grecji i to ten kraj odczuwa największe problemy ekonomicznospołeczne.

8 214 Benedykt Puczkowski Rysunek 5. Eksport netto p.c. w wybranych krajach UE i linie trendów w latach (w euro) Źródło: Opracowano na podstawie ww.epp.eurostat.ec.europa.eu, dostęp z dnia Konsekwencją niskiego wzrostu gospodarczego i niewłaściwej relacji eksportu do importu powinny być coraz większe problemy z realizacją budżetu państw i powiększającym się długiem publicznym. Jak wynika z rys. 6 nie jest to reguła. Co prawda potwierdza się taka sytuacja w przypadku Grecji (poziom długu publicznego p.c. i linia trendu wzrostu zadłużenia p.c. są najmniej korzystne spośród badanych krajów rys. 6). Zaskakuje jednak sytuacja Niemiec, gdzie dług publiczny p.c. i linia trendu wzrostu zadłużenia są nieco korzystniejsze niż w Grecji, ale wyraźnie gorsze niż pozostałych państw. Jeszcze inaczej przedstawia się sytuacja Portugalii i Grecji, gdzie rozmiary długu publicznego p.c. i tendencje wzrostu są znacznie korzystniejsze niż silnej gospodarki niemieckiej. Spośród analizowanych państw najkorzystniej w tym względzie przedstawia się Polska i Słowacja.

9 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji 215 Rysunek 6. Dług publiczny p.c. i linie trendów w wybranych krajach UE w latach (w euro) Źródło: Opracowano na podstawie ww.epp.eurostat.ec.europa.eu, dostęp z dnia Zakończenie Celem artykułu jest analiza i ocena skuteczności interwencjonizmu UE w gospodarki państw członkowskich w realizacji zadań wynikających z TUE. Postawiona hipoteza, że przyjęte główne formy interwencjonizmu UE nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a wewnątrz UE pojawiły się oznaki procesu dywergencji znalazła swoje potwierdzenie. Budżet UE na lata wynosi 864,3 mld euro. Ponad 44% przeznaczono na wzrost konkurencyjności i spójności krajów UE, około 43% na ochronę i zarządzanie zasobami naturalnymi, prawie 6% na administrację UE i na sprawiedliwość, bezpieczeństwo i UE jako partner globalny pozostałe 7%. Podział budżetu UE i jego efektywność w osiąganiu głównych celów UE w świetle dokonanych analiz wydaje się być kontrowersyjny. W ostatnim okresie zwiększa się liczba państw oczekujących pomocy unijnej, a także powiększają się rozmiary tej pomocy. Nasilający się trend oczekiwań pomocy ze strony UE przez państwa członkowskie pozwala na wnioskowanie, że dotychczasowa forma interwencjonizmu jest w znacznym stopniu mało efektywna. Zagrożona jest nie tylko realizacja głównych celów UE, ale co istotniejsze, nasila się zjawisko kryzysu w całej unii i pojawia się proces dywergencji gospodarek krajów członkowskich. Na podstawie tych faktów należy stwierdzić, że dotychczasowe formy interwencjonizmu powinny zostać przemodelowane. Nowy mo-

10 216 Benedykt Puczkowski del powinien uwzględniać przede wszystkim efektywność realokacji kapitałów w taki sposób, by wszystkie państwa członkowskie mogły zwiększyć efektywność gospodarowania zasobami do poziomu ponad przeciętnego. W modelu można przyjąć także założenie ekonomicznej efektywności związanej z prawem Kaldora-Hicksa [Stelamch i inni, 2007 s ] pod warunkiem, że potraktuje się Unię Europejską jako jeden makroorganizm (jeden kraj, a państwa członkowskie są traktowane jako regiony przyp. autora). Można wtedy założyć, że ekonomicznie efektywnymi rozwiązaniami prawnymi są takie, które powodują, że korzyści jakie odnoszą pewne regiony w wyniku wprowadzenia tego rozwiązania są wyższe niż straty regionów poszkodowanych tą zmianą. Oznacza to, że regiony zyskujące na wprowadzeniu pewnego rozwiązania byłyby zmuszone do zrekompensowania strat regionom poszkodowanym, ale i tak wszyscy (UE) znaleźliby się w położeniu korzystniejszym niż przed wprowadzeniem tego rozwiązania. Przywołany model znacznie ogranicza suwerenność gospodarczą i tego typu interwencjonizm autor pozostawia do dalszych rozważań. Literatura 1. Assignments and Activities of Topical Editors Traditional Journals, Copernicus Publications, ments_and_activies_of_topical_editors_traditional_journals.pdf, dostęp z dnia Cunado J., P erez de Gracia F. Real convergence in Africa in the secondhalf of the 20th century, Journal of Economics and Business, 58, 2011, p Cybulski L. Budżet wspólnotowy Unii Europejskiej. W: Bolesław Winiarski: Polityka gospodarcza. Wyd. 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s ISBN Prawo Unii Europejskiej z wprowadzeniem. 14 wydanie, C. H. Beck, Warszawa Przygoda M. (2011), Funkcjonowanie strefy euro, w: Makroekonomiczne aspekty zarządzania w warunkach kryzysu, Prace i Materiały Wydziału Zarządzania UG, Sopot. 6. Puczkowski B. Process of global de-convergence of countries (The proposed model for entering the convergence path), Ekonomista PTE, Warszawa 2012.

11 Interwencjonizm Unii Europejskiej a problem dywergencji Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2005 (2005), GUS, Warszawa. 8. Stelmach J., Brożek B., Załuski W. (2007), Dziesięć wykładów o ekonomii prawa, Wolters Kluwer Business, Warszawa. Streszczenie Artykuł zawiera ocenę dotychczasowych form interwencjonizmu w kontekście realizacji głównych celów Unii Europejskiej. W pierwszej części dokonano analizy najważniejszych celów UE i narzędzi ich realizacji. Następnie przeprowadzono analizę efektywności tych działań w wybranych krajach przyjmując za kryteria trendy wzrostu PKB i PKB p.c., rozwój eksportu oraz wpływu tych czynników na wzrost długu publicznego p.c. W końcowej części dokonano krytycznej oceny dotychczasowych form interwencjonizmu w UE, konkludując, że należy zmienić model interwencjonizmu. We wnioskach zaproponowano dwa główne założenia do nowych modeli alokacji zasobów w Unii Europejskiej dające większe szanse na odwrócenie procesu dywergencji wewnątrz UE. Słowa kluczowe interwencjonizm UE, dywergencja gospodarek State intervention in the European Union and the problem of divergence of national economies (Summary) The article contains an assessment of existing forms of intervention in the context of the main objectives of the European Union. The first section analyzes the most important EU objectives and tools for their implementation. Next, an analysis of the effectiveness of these activities in selected countries adopting the criteria of trends in GDP growth and GDP p.c., export development and the impact of these factors on the growth of public debt p.c. In the final part was a critical evaluation of existing forms of intervention in the EU, concluding that the intervention model must change. The conclusions of the-proposed two main assumptions for the new models of resource allocation in the European Union gives a greater chance of reversing the process of divergence within the EU. Keywords EU intervention, divergence of economies

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE Parlament Europejski Rola i funkcje w UE Instytucje UE Parlament Europejski Rada Europejska Rada Komisja Europejska Trybunał Sprawiedliwości UE Europejski Bank Centralny Trybunał Obrachunkowy Ogólny zakres

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Statystyka wniosków TOI 2011

Statystyka wniosków TOI 2011 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Statystyka wniosków TOI 2011 Konkurs 2011 Wnioski TOI w PL lata 2007-2011 KONKURS Dostępny budżet TOI w PL (euro)

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie do Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy

Przystąpienie do Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy Przystąpienie do Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy Leszek Balcerowicz Wspólnie do Wspólnej Europy Warszawa, 13 września 2002 Plan wystąpienia: I. Zmniejszanie dystansu do krajów najbogatszych -doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH)

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Prof. dr hab. ElŜbieta Kawecka-Wyrzykowska, SGH, Katedra Integracji Europejskiej im. J. Monneta Wyzwania Polityczne

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013

Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013 Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013 2013 Magdalena Berlińska CIE UKIE Budżet ogólny UE a wieloletnie ramy finansowe Budżet ogólny UE jest na okres 1 roku kalendarzowego. Procedura budżetowa:art.268 etowa:art.268-280

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 1 EIE - WSTĘP I UNIA CELNA

WYKŁAD 1 EIE - WSTĘP I UNIA CELNA WYKŁAD 1 EIE - WSTĘP I UNIA CELNA Integracja regionalna a globalizacja Liberalizacja wielostronna i regionalna Integracja handlowa, gospodarcza i polityczna Czym jest Unia Europejska? http://europa.eu

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 639 final ANNEXES 3 to 4 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK III: Ogólna ocena zasady dodatkowości (art. 95 RWP) ZAŁĄCZNIK IV: Terminy przedkładania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012 BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU Gala Stolarki Budowlanej 2012 Warszawa, 26.09.2012 SYTUACJA GOSPODARCZA ORAZ NASTROJE SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ SYTUACJA GOSPODARCZA W UE

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, zna podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Rozważając zasady opodatkowania drogowych przewozów kabotażowych w poszczególnych krajach członkowskich za podstawę należy przyjąć następujące przepisy prawne:

Bardziej szczegółowo

studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2

studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2 studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2 DOI: 10.18276/sip.2015.40/2-01 Jan Borowiec* Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Determinanty spójności społecznej w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 4.3.2015 L 60/55 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2015/348 z dnia 2 marca 2015 r. dotycząca zgodności niektórych celów zawartych w planach krajowych lub planach dotyczących funkcjonalnych bloków przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 P R Z E D S T A W I : B Ł A Ż E J A N T O N I A K

Prezentacja Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 P R Z E D S T A W I : B Ł A Ż E J A N T O N I A K Prezentacja Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 P R Z E D S T A W I : B Ł A Ż E J A N T O N I A K D Y R E K T O R Z A R Z Ą D Z A J Ą C Y S O L I D C O N S U L T I N G Norweski Mechanizm Finansowy

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę

Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jesienna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego Rozwoju Warszawa, 28 listopada

Bardziej szczegółowo

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja danych wykorzystywanych do obliczania kar ryczałtowych oraz kar pieniężnych wskazywanych Trybunałowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego Przemysław Pluskota Uniwersytet Szczeciński 05 listopada 2015r. Mierniki dobrobytu gospodarczego MIERZENIE ROZMIARÓW AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ PKB PKB per capita PNB W gospodarce

Bardziej szczegółowo

dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny

dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny Wyniki Narodowego Spisu Ludności i Mieszkań 2002, 2011. Wskaźnik NEET w Polsce na tle innych krajów Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Edukacja a rynek pracy dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rynek pracy co to? Zatrudnianie nie jest koniecznością Rynek pracy jako całość to byt

Bardziej szczegółowo

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ Gospodarki i przedsiębiorstwa w procesie integracji redakcja naukowa Józef Olszyński SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWA 201 0 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 27 marca 2014 r. w odniesieniu do wkładu finansowego Unii na rzecz skoordynowanego planu kontroli w celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki UE Wykład 3 Od Traktatu Rzymskiego do Jednolitego Rynku Europejskiego

Wspólne Polityki UE Wykład 3 Od Traktatu Rzymskiego do Jednolitego Rynku Europejskiego Wspólne Polityki UE Wykład 3 Od Traktatu Rzymskiego do Jednolitego Rynku Europejskiego Dr Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Unia celna w ramach EWG

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

16 lat rynku wewnętrznego w Polsce produkcja usług czy zdrowia?

16 lat rynku wewnętrznego w Polsce produkcja usług czy zdrowia? 16 lat rynku wewnętrznego w Polsce produkcja usług czy zdrowia? Marek Balicki Inauguracyjne posiedzenie Narodowej Rady Rozwoju Bezpieczeństwo zdrowotne Polaków diagnoza sytuacji Warszawa, 16 października

Bardziej szczegółowo

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA "Implementation of EU regional policy in Central and Eastern Europe weight of history and economic challenges Jean Monnet project, 212-215 POLITYKA SPÓJNOŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UE W KRAJACH EUROPY

Bardziej szczegółowo

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ pod redakcją Heleny Tendery-Właszczuk Kraków 2009 4 Autorzy Wojciech Bąba rozdz. 4 Czesław Kłak rozdz. 1 Helena Tendera-Właszczuk rozdz.

Bardziej szczegółowo

MISJA HASCO-LEK. " Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów "

MISJA HASCO-LEK.  Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów MISJA HASCO-LEK " Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów " Rynek farmaceutyczny - dzień dzisiejszy i obserwowane kierunki zmian Michał Byliniak PPF

Bardziej szczegółowo

Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych

Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych Rozwój innowacyjny firm w Polsce. Szanse i bariery. Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych Andrzej Sugajski dyrektor generalny Związek Polskiego Leasingu Bariery ekonomiczne w działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności 2007-2013

Polityka spójności 2007-2013 Regionalne Programy Operacyjne jako źródło finansowania centrów nauki i wystaw interaktywnych Agnieszka Dawydzik Departament Koordynacji Programów Regionalnych Konferencja INTERAKCJA-INTEGRACJA INTEGRACJA

Bardziej szczegółowo

ISTOTA I PRZYCZYNY ZMIAN STAWEK PODATKU VAT W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W KONTEKŚCIE KRYZYSU FINANSÓW PUBLICZNYCH

ISTOTA I PRZYCZYNY ZMIAN STAWEK PODATKU VAT W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W KONTEKŚCIE KRYZYSU FINANSÓW PUBLICZNYCH ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH Rafał ROSIŃSKI * ISTOTA I PRZYCZYNY ZMIAN STAWEK PODATKU VAT W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W KONTEKŚCIE KRYZYSU FINANSÓW PUBLICZNYCH Zarys treści: W obliczu kryzysu

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR IP/10/284 Bruksela, dnia 16 marca 2010 r. Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR W wyniku decyzji dotyczącej procedury rozliczenia zgodności rachunków przyjętej przez

Bardziej szczegółowo

Na straży finansów UE

Na straży finansów UE PL Na straży finansów UE EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY Kontrola środków UE na całym świecie Europejski Trybunał Obrachunkowy jest instytucją Unii Europejskiej powołaną w 1977 r. z siedzibą w Luksemburgu.

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne 8 grudnia 2010 roku, Hotel SOFITEL Victoria, Warszawa 1 Rynek gazu w Europie Środkowej. Polska na przecięciu tras przesyłu gazu Północ-Południe i

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny Polski w warunkach kryzysu w strefie euro

Handel zagraniczny Polski w warunkach kryzysu w strefie euro Małgorzata Fronczek Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach Handel zagraniczny Polski w warunkach kryzysu w strefie euro Wstęp Celem artykułu jest zaprezentowanie sytuacji w handlu zagranicznym Polski w pierwszym

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo