Ryzyko banku w finansowaniu projektów mieszkaniowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ryzyko banku w finansowaniu projektów mieszkaniowych"

Transkrypt

1 67 Ryzyko banku w finansowaniu projektów mieszkaniowych Krzysztof Czerkas Wprowadzenie Mieszkanie w Polsce zawsze by o postrzegane przez spo eczeƒstwo i w adze jako dobro o szczególnym znaczeniu. W asne mieszkanie w czasach realnego socjalizmu by o traktowane jako luksus lub przywilej dost pny dla nielicznych. Problemy budownictwa mieszkaniowego by y problemami politycznymi wp ywajàcymi na nastroje spo eczeƒstwa. Rozwiàzywaniem tego problemu zajmowa y si najwy sze w adze partyjno- -paƒstwowe. Mimo zmiany ustroju Êlad tego podejêcia odnajdujemy w obowiàzujàcej obecnie Konstytucji. Art. 75 ust. 1 Konstytucji stanowi, e w adze publiczne prowadzà polityk sprzyjajàcà zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególnoêci przeciwdzia ajà bezdomnoêci, wspierajà rozwój budownictwa socjalnego oraz popierajà dzia ania obywateli zmierzajàce do uzyskania w asnego mieszkania. Zakup domu lub mieszkania dla wielu rodzin nadal pozostaje najwi kszà inwestycjà w yciu, która wià e si z du ymi nak adami, niwspó miernymi do poziomu zarobków i oszcz dnoêci (w Warszawie za wynagrodzenie równe Êredniej krajowej wcià mo na kupiç oko o 0,5 m 2 mieszkania). Troch zatem dziwi opisywana dalej niefrasobliwoêç nabywców mieszkaƒ i lokali, gdy b dny wybór lokalizacji i (lub) dewelopera mo e groziç utratà dorobku ca ego ycia. Zmiana ustroju przynios a w polskim budownictwie mieszkaniowym rewolucje. Poddano je rygorom rynkowym, choç dla wielu ta lekcja kapitalizmu by a bardzo bolesna. W latach 90. bud et paƒstwa wycofa si z subsydiowania budownictwa spó dzielczego, które w póêniejszych latach zacz o funkcjonowaç wed ug zasad rynkowych. Deweloperzy, reprezentujàcy sektor prywatny jako nowy podmiot, rozpocz li inwestowanie w budownictwo tworzàc konkurencj w stosunku do mieszkaƒ spó dzielczych. Deweloperami sta y si firmy budowlane, centrale handlu zagranicznego lub osoby i firmy, które dotàd z budownictwem nie mia y nic wspólnego. AktywnoÊç deweloperów jest widoczna w analizie danych statystycznych. W trwajàcym okresie transformacji ustrojowej zauwa alny jest równie udzia podmiotów inwestujàcych w budownictwo od 2000 r. Zwi kszy si udzia sektora prywatnego inwestujàcego w budownictwo, zmniejszy si udzia spó dzielni mieszkaniowych i zak adów pracy oraz mieszkaƒ komunalnych budowanych przez gminy. W 2001 r. budownictwo prywatne (w tym prywatni deweloperzy) osiàgn o 66,4% udzia u w ca oêci wybudowanych mieszkaƒ. Spó dzielnie mieszkaniowe z udzia em w wysokoêci 24,5% pozosta y drugim inwestorem. Nastàpi dalszy spadek liczby mieszkaƒ budowanych przez zak ady pracy i wzrost liczby mieszkaƒ budowanych przez TBS 1. Pi tnaêcie lat realiów rynkowych w budownictwie mieszkaniowym oznacza o ewolucj : od rynku dostawcy do rynku klienta. Obecnie mo emy mówiç o tzw. rynku klienta, podczas gdy jeszcze niedawno dyktowanie warunków i cen na rynku mieszkaniowym nale a o w aêciwie wy àcznie do deweloperów czy spó dzielni mieszkaniowych. Ta zmiana na rynku budownictwa mieszkaniowego nie wp yn a jednak zasadniczo na zwi kszenie ochrony nabywcy dopiero w powstajàcych lub majàcych powstaç mieszkaƒ. Naturalnie, deweloperzy coraz cz Êciej wskazujà w swoich ofertach, e 1 Ochrona nabywcy przysz ych (powstajàcych) lokali w Êwietle regulacji prawnych wybranych krajów europejskich i wnioski dla polskich rozwiàzaƒ prawnych. Zeszyt Hipoteczny nr 19 Warszawa 2004 Fundacja na rzecz Kredytu Hipotecznego.

2 68 BANK I KREDYT lipiec 2004 wspó pracujà z okreêlonym bankiem, u atwiajàc zaciàgni cie kredytu hipotecznego, sprowadzajàc formalnoêci do niezb dnego minimum i niejako podnoszàc wiarygodnoêç ca ego przedsi wzi cia. Ale czy rzeczywiêcie gwarantuje to bezpieczeƒstwo ca ej inwestycji? Na to pytanie trudno jednoznacznie odpowiedzieç. W ciàgu ostatnich 15 lat wcià nie wesz a w ycie ustawa regulujàca prowadzenie instytucji deweloperskich w budownictwie mieszkaniowym. Obecnà sytuacj na rynku trafnie oddaje niniejszy komentarz: DziÊ nabywca wp aca pieniàdze na konto dewelopera czy spó dzielni i praktycznie nie ma nad nimi adnej kontroli. Co jakiê czas wybucha kolejna afera z niesolidnym inwestorem, który zebra od klientów gotówk, a mieszkaƒ nie wybudowa 2. Podobne przypadki nie nale à do wyjàtków i cz sto sà opisywane przez pras 3. Nale y podkreêliç, e inwestycje mieszkaniowe zad u one, niesprzedane albo zakoƒczone po wy szych kosztach ni planowane sà obecnie coraz cz stsze. Przyk ady najbardziej spektakularnych bankructw wêród deweloperów wraz z przyczynami zawiera praca pod redakcj W. Wernera 4. Z perspektywy banków finansowanie mieszkalnictwa nale y zatem do najtrudniejszych projektów pod wzgl dem identyfikacji, kwantyfikacji i zarzàdzania ryzykiem kredytowym oraz monitoringu realizacji projektu. Skomplikowany charakter finansowania deweloperów mieszkaniowych oraz ich cz ste problemy sprawiajà, e banki w ostatnich latach bardzo ostro nie podchodzà do finansowania deweloperów mieszkaniowych i nierzadko rezygnujà z finansowania tego typu projektów. W niniejszym artykule przeanalizowano przyczyny tego stanu rzeczy i wskazano metody zarzàdzania ryzykiem kredytowym w finansowaniu projektów deweloperskich. Artyku jest zatem próbà wype nienia pewnej luki w zakresie opisu zasad finansowania deweloperów mieszkaniowych, wyst pujàcej w polskim piêmiennictwie ekonomicznym. Na rynku wydawniczym jest bowiem niewiele pozycji opisujàcych istot projektu deweloperskiego, sposoby oceny projektów deweloperskich w budownictwie mieszkaniowym przez banki i zabezpieczania si banków przed typowymi rodzajami ryzyka. Bardzo dobre materia y opracowane przez Fundacj na Rzecz Kredytu Hipotecznego oraz Warszawski Instytut BankowoÊci majà bardzo ograniczony zasi g i nie sà powszechnie znane w Êrodowisku bankowców i deweloperów 5. 2 K. Milewska: Wp acisz, ale nie zap acisz. Rzeczpospolita z 20 maja 2002 r. Dodatek NieruchomoÊci. Budownictwo. 3 (odnoênik: gazeta sprawdza firmy). 4 W.A. Werner, E.W yk, T.Jaworski: System deweloperski w Polsce - bariery, efekty i ryzyko funkcjonowania. Instytut Gospodarki Mieszkaniowej Warszawa Zob. Kredytowanie budownictwa mieszkaniowego. Kredyty budowlane dla deweloperów. Podr cznik uczestnika szkoleƒ przygotowany na zlecenie Amerykaƒskiej Agencji ds. Rozwoju Mi dzynarodowego (USAID) w ramach programu szkoleƒ dla banków kredytujàcych mieszkalnictwo w Polsce (RFS 641/97). Deweloper, zadanie deweloperskie, projekt deweloperski definicja poj ç Dalsze rozwa ania wypada zaczàç od definicji. W literaturze przedmiotu spotyka si wiele definicji projektu deweloperskiego. W. Werner podaje nast pujàcà definicj dewelopera: Deweloper jest to osoba podejmujàca na w asne ryzyko przedsi wzi cia inwestycyjne, a powsta e w ich wyniku obiekty przeznacza si ju w trakcie rozpocz cia procesu inwestycyjnego do sprzedania w celu osiàgni cia zysku 6. Dzia alnoêç deweloperska ma w za o eniu obejmowaç kompleksowà realizacj projektów budowlanych: od powstania koncepcji obiektu, po jego sprzeda lub wynajem. Realizacja zak adanych zysków nast puje albo poprzez wynajem, albo sprzeda powierzchni. Sposób realizacji zysku zale y od rodzaju projektu deweloperskiego. Inaczej wyglàda to w przypadku projektu polegajàcego na wybudowaniu i wynajmie powierzchni biurowej, handlowej lub magazynowej, a inaczej w przypadku projektów zwiàzanych z budownictwem mieszkaniowym. Inna definicja dewelopera mówi, e jest to przedsi biorca Êwiadczàcy us ugi deweloperskie na podstawie umowy deweloperskiej, której przedmiotem sà kompleksowe czynnoêci procesu inwestycyjnego, najcz Êciej zmierzajàce do realizacji inwestycji mieszkaniowych ze Êrodków w asnych przysz ych mieszkaƒców 7. Zadania deweloperskie mogà byç zró nicowane w zale noêci od treêci umowy. Zwykle obejmujà jednak analiz prawnà i celowoêci inwestycji, wybór sposobu wykonania inwestycji, w tym lokalizacji, opracowanie planu finansowania inwestycji, zabezpieczenie finansowania projektów, uzyskanie kompleksowej dokumentacji projektowej, uzyskanie wymaganych zezwoleƒ, wybór generalnego wykonawcy lub poszczególnych wykonawców, przekazanie im terenu budowy i nadzorowanie robót budowlanych, odbiór wykonanych prac, sprzeda lub wynajem gotowego obiektu. W przypadku wspó czesnych przedsi wzi ç deweloperskich typowe jest, e nabywca kupuje od dewelopera jeszcze nieistniejàcy lokal na mocy tzw. umowy realizacyjnej. Odr bnoêci w stosunku do normalnych umów kupna wynikajà z punktu widzenia nabywcy - w szczególnoêci z: mo liwego sposobu zap aty ceny i jej wysokoêci, ryzyka ukoƒczenia obiektu, gwarancji dewelopera za braki w wykonaniu, zwolnienia obiektu z obcià eƒ po zap aceniu ceny przez nabywc. 6 W. Werner: Deweloperzy na rynku budownictwa mieszkaniowego. Referat wyg oszony na konferencji Polski Rynek NieruchomoÊci", Mi dzyzdroje Wielka encyklopedia prawa. Praca pod red. E. Smoktunowicza Warszawa Bia ystok 2000 Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza, s. 158.

3 69 Projekty deweloperskie w dziedzinie nieruchomo- Êci mogà byç realizowane przez: przedsi biorstwa posiadajàce w swych aktywach nieruchomoêci i szukajàce dodatkowych êróde przychodu po zrealizowaniu przedsi wzi cia; przychodami mogà byç sprzeda lokali powsta ych w ramach projektu i (lub) ich wynajem, wyspecjalizowane firmy deweloperskie o ró nym rodowodzie, krajowe i zagraniczne np. profesjonalnych deweloperów. Zadaniem dewelopera w projektach inwestycyjnych jest przede wszystkim koordynacja poszczególnych faz projektu inwestycyjnego i doprowadzenie projektu do koƒca. Deweloper mo e za prowizj realizowaç projekt na czyjeê konkretne zamówienie nie b dàc w aêcicielem ziemi i wybudowanego obiektu. Deweloperowi mo e te zostaç powierzony zarzàd nad nieruchomoêcià po ukoƒczeniu projektu. Innym typem dewelopera jest deweloper b dàcy w aêcicielem gruntu i wzniesionego obiektu. Pierwszym zadaniem dewelopera jest pozyskanie atrakcyjnej lokalizacji, przeprowadzenie prac projektowych i analitycznych, pozyskanie wszystkich zgód i decyzji administracyjnych oraz realizacja projektu i zawarcie stosownych umów. Deweloper mo e póêniej, podobnie jak w poprzednim wariancie zarzàdzaç wybudowanym obiektem lub po zakoƒczeniu projektu sprzedaç wybudowany obiekt. Deweloper opracowuje harmonogram realizacji projektu, ustala podzia projektu na etapy i wskazuje osoby odpowiedzialne za realizacj poszczególnych etapów. Deweloper ustala tak e bud et projektu. Jest on równie odpowiedzialny za dobór konsultantów z zakresu prawa budowlanego, kwestii in ynieryjnych, geologicznych, jak równie ekspertów odpowiedzialnych za najem wybudowanej powierzchni oraz ekspertów od promocji i reklamy. Niektóre ze wskazanych funkcji mogà te realizowaç etatowi pracownicy spó ki deweloperskiej - na przyk ad pozyskiwaç nabywców. W takiej sytuacji niezb dni sà pracownicy znajàcy miejscowy rynek nieruchomoêci i lokalne stosunki gospodarcze. Deweloper ze swej strony powinien zapewniç odpowiednià i terminowà wymian informacji pomi dzy uczestnikami procesu inwestycyjnego, w tym pomi dzy zewn trznymi ekspertami. Deweloper powinien te wypracowaç koncepcj zarzàdzania projektem deweloperskim po oddaniu go do u ytku. Deweloper mo e albo zarzàdzaç eksploatacjà danego obiektu, albo przygotowywaç si do zbycia wybudowanego i przekazanego do u ytku obiektu. Jako podmiot zarzàdzajàcy wybudowanà nieruchomoêcià deweloper dok ada staraƒ, aby nie pogorszy si stan techniczny u ytkowanej nieruchomoêci. W tym celu istotna jest dba oêç o estetyk budynku i powstrzymanie jego dekapitalizacji dzi ki systematycznym remontom i konserwacji. Projekty deweloperskie êród a ryzyka dla banku finansujàcego Ryzyko banku w projekcie deweloperskim w budownictwie mieszkaniowym mo na podzieliç na wiele kategorii: ryzyko makroekonomiczne, ryzyko okresu budowy, ryzyko marketingowe, ryzyko finansowe. Ryzyko makroekonomiczne mo na tu zdefiniowaç jako ryzyko zwiàzane z ogólnym stanem gospodarki, politykà gospodarczà, regulacjami prawnymi, stopà inflacji, kursami walutowymi, stopà procentowà, deficytem bud etowym, podatkami i ulgami podatkowymi, bezrobociem. Kszta towanie si tych zmiennych makroekonomicznych wp ywa na popyt na nowe mieszkania. Polityka podatkowa, w postaci ulg podatkowych zwiàzanych z zakupami i remontami mieszkaƒ oraz ich budowà na wynajem, mo e stymulowaç popyt i poda na rynku mieszkaniowym. Stawki VAT dotyczàce obrotu gruntami i cen materia ów budowlanych równie oddzia ujà na popyt na mieszkania lub domy. Regulacje prawne mogà z kolei utrudniç dost p dewelopera do atrakcyjnych nieruchomoêci, uzyskiwanie wszystkich zgód i pozwoleƒ oraz - w nast pstwie nadmiernej ochrony klientów lub wykonawców i dostawców - utrudniç deweloperowi negocjacje ze stronami zaanga owanymi w realizacj projektu deweloperskiego. Chodzi tu m.in. o nabywców mieszkaƒ i lokali, wykonawców i podwykonawców oraz dostawców materia ów budowlanych (vide ostatnia nowelizacja artyku u 647 k.c.). Podwy szenie stóp procentowych w gospodarce redukuje dost pnoêç kredytu hipotecznego. Ujemnie wp ywa to na popyt na mieszkania i lokale u ytkowe. Pogorszenie si koniunktury w gospodarce skutkuje te pogorszeniem jakoêci portfela kredytowego w bankach. Wp ywa to na zaostrzenie polityki kredytowej banku wobec przedsi biorców, w tym wobec deweloperów dzia ajàcych na obszarze budownictwa mieszkaniowego. Wzrost bezrobocia wywo uje obaw przed zaciàganiem kredytów hipotecznych. Potencjalni kredytobiorcy obawiajà si utraty êróde dochodów, a wi c êród a sp aty zaciàgni tego kredytu. Ryzyko okresu budowy jest to ryzyko nieukoƒczenia projektu w zak adanym czasie, w ramach zak adanego bud etu lub nieuzyskania przez projekt, wskutek wad in ynierskich, odpowiednich walorów funkcjonalnych i (lub) u ytkowych. Ryzyko okresu budowy wià e si zatem z mo liwoêcià wystàpienia: technicznych zak óceƒ oraz trudnoêci formalnych w instytucjach uzgadniajàcych i opiniujàcych dokumentacj, wystàpienia b dów projektowych, problemów geologicznych, protestów osób trzecich podwa ajàcych pozwolenie na budow. Protesty te mogà wynikaç z zakwestionowania przez osoby trzecie, np. lokatorów sàsiednich domów, prawa dewelopera do terenu i kwestiono-

4 70 BANK I KREDYT lipiec 2004 wania okreêlonych rozwiàzaƒ przestrzennych (odleg oêç, nas onecznienie, bezpieczeƒstwo po arowe itd.). Opisywane zak ócenia z regu y powodujà wyd u enie czasu realizacji projektu, wzrost kosztów budowy oraz kary umowne 8. Niezwyk à aktywnoêç w zaskar aniu procesów budowlanych przejawia y w ostatnich latach grupy ekologów lub mieszkaƒcy pobliskich osiedli. Ryzyko marketingowe lub ryzyko rynkowe sà z kolei zwiàzane z brakiem zainteresowania klientów danà lokalizacjà. Z punktu widzenia klientów lokalizacja mo e byç nietrafiona z wielu powodów. Nale à do nich: stan bezpieczeƒstwa, nieadekwatne do potrzeb i mo liwoêci finansowych klientów oraz lokalizacji i realiów rynkowych powierzchnie, standard i ceny lokali lub domów. Ryzyko finansowe obejmuje kilka ró nych rodzajów ryzyka. Mo emy do nich zaliczyç ryzyko utraty p ynno- Êci i ryzyko kursowe. Utrata p ynnoêci finansowej mo e nastàpiç w sytuacji niezapewnienia przez dewelopera ciàg oêci finansowania. Deweloper mo e mieç problemy z p ynnoêcià, jeêli jego baza kapita owa jest niewielka. Opieranie si jedynie na wp atach od nabywców i niewielkie zasoby kapita owe dewelopera mogà spowodowaç problemy z p ynnoêcià, jeêli nastàpi za amanie si wp at od nabywców mieszkaƒ wskutek pogorszenia koniunktury jako pochodnej ryzyka makroekonomicznego. Do takich samych efektów braku p ynnoêci mo e prowadziç zaanga owanie dewelopera lub grupy kapita owej, w której funkcjonuje deweloper, w zbyt du à liczb projektów inwestycyjnych realizowanych jednoczeênie. Nieczytelne struktury organizacyjne, w ramach których funkcjonuje deweloper i brak audytu sprawozdaƒ finansowych mogà utrudniç pozyskanie przez dewelopera finansowania ze strony banku i innych inwestorów. Ryzyko walutowe mo e wystàpiç, jeêli waluta wynikajàca z umów z nabywcami jest inna ni waluta kredytu WÊród ryzyk towarzyszàcych procesowi budowlanemu mo na wyró niç ryzyko przekroczenia kosztów projektu, ryzyko wyd u enia czasu realizacji projektu oraz ryzyko niezrealizowania projektu zgodnie z wymaganiami klienta. Wymienione kategorie ryzyka sà kszta towane przez wiele podkategorii ryzyka (ryzyka czàstkowego), w tym w szczególnoêci zwiàzanego z: jakoêcià terenu budowy, konstrukcjà, zewn trznymi materia ami budowlanymi, instalacjami, materia ami wykoƒczeniowymi, projektowaniem technicznym, uzyskiwaniem opinii, zezwoleƒ itd., wspó pracà z kontrahentami, bazà technicznà i personelem, dzia aniem si natury 9. Wskazane kategorie ryzyka mo na uzupe niç zagadnieniami zwiàzanymi z ochronà Êrodowiska. Wzgl dy ochrony Êrodowiska sà êród em dodatkowych nak adów, które powinny byç uwzgl dnione w bud ecie danego projektu inwestycyjnego. P ytki poziom wód gruntowych wymusza zastosowanie dodatkowej przeciwwilgociowej izolacji fundamentów lub mieszanek betonu oraz koniecznoêç prowadzenia robót ziemnych. W skrajnej sytuacji ochrona Êrodowiska mo e doprowadziç do zatrzymania inwestycji na przyk ad w przypadku inwestycji na terenach poprodukcyjnych, jeêli w gruncie odkryte zostanà substancje szkodliwe, np. metan. Koszty utylizacji mogà przekroczyç planowany bud et inwestycji 10. Wy ej wymienione typowe czynniki ryzyka wyst pujàce w projekcie deweloperskim sà êród em ryzyka kredytowego dla banku finansujàcego dewelopera. Jest to ryzyko niesp acenia sp aty przez dewelopera kredytu mieszkaniowego w kwocie zdefiniowanej w umowie kredytowej i w zak adanym czasie. Deweloper prezentujàc bankowi projekt musi udowodniç, e jest w stanie zarzàdzaç ryzykiem projektu. Bank oceniajàc dewelopera musi równie sprawdziç jakie metody minimalizacji ryzyka zosta y zastosowane w projekcie, i sam - poprzez klauzule w umowie kredytowej i monitoring - powinien ograniczyç swe ryzyko. Ryzyko kredytowe nie jest jednak jedynym ryzykiem banku finansujàcego dewelopera. Bardzo istotne dla banku jest tak e ryzyko reputacji. Dotyczy ono postrzegania danego banku przez otoczenie. Niewyp acalnoêç i niesolidnoêç dewelopera rzutujà na reputacj finansujàcego go banku, który albo dokona z ego wyboru dewelopera, albo zaniedba jego monitoring. Mo na wskazaç na wiele êróde ryzyka reputacji banku w projekcie deweloperskim. èród ami ryzyka reputacji sà: rozbie ne interesy uczestników projektu deweloperskiego oraz typowe zachowania zbiorowe, szeroko opisywane w teorii finansów i psychologii. Przyjrzyjmy si temu stanowi rzeczy w bardziej szczegó owo. W projektach deweloperskich interesy banku i nabywcy mieszkania lub lokalu u ytkowego nie do koƒca sà zbie ne. Interes kupujàcego polega przede wszystkim na nabyciu pozbawionej obcià eƒ w asnoêci wybudowanej nieruchomoêci, a dopiero w drugiej kolejnoêci na zabezpieczeniu swoich ju wczeêniej uiszczonych zaliczek na wypadek, gdyby nie uda o si ukoƒczyç budowy obiektu lub braku obcià enia obiektu kupna 11. Interes banku finansujàcego dewelopera to z kolei zapewnienie sobie zwrotu udzielonego kredytu i sprzeda szerokiej gamy us ug finansowych. Cz sto bank fi- 8 W.A. Werner: Ryzyko polskiego dewelopera. Budownictwo Polskie" marzec 2001 r. 9 A. Kosecki, A. Matyda: Kierowanie ryzykiem w przedsi biorstwie budowlanym. W: Technologia w budownictwie teoria i praktyka. Instytut Budownictwa Politechniki Wroc awskiej, Wroc aw-polanica Zdrój 1996, Towarzystwo Naukowe In ynierii Procesów Budowlanych. 10 Ochrona Êrodowiska w dzia alnoêci inwestycyjnej i inwestycje w zakresie ochrony Êrodowiska. Raport Eurofinance i Baker & McKenzie. Warszawa, czerwiec 2001 r., s Ochrona nabywcy przysz ych (powstajàcych) lokali w Êwietle regulacji prawnych wybranych krajów europejskich i wnioski dla polskich rozwiàzaƒ prawnych, op.cit.

5 71 Schemat 1 Strony i intencje projektu deweloperskiego w budownictwie mieszkaniowym INTERES STRON UCZESTNICZÑCYCH 1) HIPOTEKA 2) CESJA WIERZYTELNOÂå W CELU ZABEZPIECZENIA ROSZCZENIA DEWELOPER BANK DEWELOPERA 1) a) przeniesienie w asnoêci b) zwolnienie z obcià eƒ c) wykonanie 2) zwrot ceny nabycia C e n a n a b y c i a 1) FINANSOWANIE PRZEDSI WZI CIA zobowiàzanie do zwolnienia z obcià eƒ I SFINANSOWANIE CENY NABYCIA NABYWCA 1) hipoteka 2) cesja w celu zabezpieczenia a) roszczenie o zwrot ceny nabycia b) roszczenie o zwolnienie z obcià eƒ BANK NABYWCY èród o: opracowanie w asne na podstawie: Ochrona nabywcy przysz ych (powstajàcych) lokali w Êwietle regulacji prawnych wybranych krajów europejskich i wnioski dla polskich rozwiàzaƒ prawnych, op.cit. nansujàcy dewelopera to nie ten sam, który finansuje nabywc mieszkania lub lokalu u ytkowego, co dodatkowo komplikuje sytuacj. Interes banku nabywcy polega przede wszystkim na pierwszeƒstwie w asnej hipoteki dla zapewnienia d ugofalowego finansowania ceny kupna. Tylko w przypadku, gdy nie uda si zagwarantowaç pierwszeƒstwa, jest on zainteresowany cesjà zabezpieczeƒ, które ma kupujàcy 12. Jak przedstawia schemat, w przypadku niewyp acalnoêci dewelopera najs abszà pozycj spoêród wszystkich uczestników przedsi wzi cia ma kupujàcy. Jego roszczenie o ukoƒczenie, przeniesienie w asnoêci i zwrot zaliczek ceny kupna sà roszczeniami wobec masy upad oêciowej i w sytuacji kryzysowej nie majà ekonomicznego znaczenia. Nie ma on realnych zabezpieczeƒ - ma je bank dewelopera. Przewa nie z bankiem dewelopera nie wià à go adne umowy Z perspektywy finansów i psychologii w projektach deweloperskich w budownictwie mieszkaniowym najcz Êciej mamy do czynienia z trzema zjawiskami. Pierwszym z nich jest zjawisko pasa era na gap (free- -rider), drugim zjawisko ucieczki od wolnoêci, a trzecim ryzyko hazardu moralnego, w du ej mierze zwiàzane z poprzednimi zjawiskami. W uj ciu klasycznym poj cie pasa era na gap wyst puje, gdy w skomplikowanych transakcjach finansowych, np. w fuzjach i przej ciach, wszystkie podmioty zaanga owane w transakcj finansowà korzystajà na aktywnoêci jednej ze stron, która na przejmowanym podmiocie wymusza 12 Tam e. efektywnoêç ekonomicznà. Pozosta e podmioty zachowujà si biernie. W projektach deweloperskich w budownictwie mieszkaniowym bardzo typowa jest sytuacja, w której nabywcy mieszkaƒ i lokali nie stosujà si do ró norodnych poradników i zaleceƒ i nie sprawdzajà wszechstronnie dewelopera przed podpisaniem umowy realizacyjnej. Zalecenia te dotyczà zarówno formy prawnej umowy przedwst pnej oraz sprawdzania wiarygodnoêci dewelopera. Nabywcy mieszkaƒ i lokali nie chronià swych interesów w umowach realizacyjnych. Nie wykorzystujà artyku ów 7 i 9 ustawy o w asnoêci lokali, gdzie zapisana jest mo liwoêç zawierania umów przedwst pnych w formie notarialnej i zapisywania w ksi dze wieczystej roszczenia pod adresem dewelopera o wybudowanie go i wyodr bnienie lokalu w oddzielnej ksi dze wieczystej. Wed ug omawianych zaleceƒ sprawdzanie dewelopera przez nabywc powinno objàç sprawdzenie stanu prawnego nieruchomoêci, planu zagospodarowania przestrzennego i posiadania przez dewelopera prawomocnego pozwolenia na budow oraz sytuacji finansowej dewelopera i jego dokumentów rejestrowych oraz referencji z poprzednich projektów. Zwraca uwag fakt, e sposób sprawdzania wiarygodnoêci dewelopera jest w praktyce analizà identycznà z tà, którà prowadzà banki w momencie podejmowania decyzji kredytowej: czy deweloperowi udzieliç kredytu i na jakich warunkach. Brak stosownych analiz prowadzonych przez nabywców i negocjowanie poszczególnych zapisów umowy realizacyjnej lokali to nie tylko efekt ma ej wiedzy

6 72 BANK I KREDYT lipiec E. Fromm: Ucieczka od wolnoêci. Warszawa 1993 Czytelnik, s prawnej i ekonomicznej polskiego spo eczeƒstwa. Cz sto w tak niefrasobliwy sposób zachowujà si ludzie wykszta ceni, z odpowiednim doêwiadczeniem zawodowym. W interesach prywatnych czujà si zwolnieni z myêlenia. Jednostka przestaje byç sobà i w pe ni akceptuje wzorce zachowaƒ charakteryzujàce si brakiem dba oêci o w asne interesy i oglàdaniem si na bank finansujàcy dewelopera jako na obroƒc i reprezentanta interesów (tzw. mechaniczny konformizm). Troch to przypomina mechanizmy opisywane przez niemieckiego socjologa E. Fromma 13. Nabywcy mieszkaƒ i lokali liczà zapewne na to, i analizy wiarygodnoêci dewelopera dokona bank podejmujàc decyzj o udzieleniu kredytu i wymusi on na deweloperze prawid owà realizacj projektu, wykorzystujàc swoje prerogatywy zapisane w Prawie bankowym. Bank jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego podejmujàc pozytywnà decyzj kredytowà daje Êwiadectwo wiarygodnoêci deweloperowi oraz lokalizacji projektu. Jego decyzja kredytowa i obecnoêç innych uczestników procesu deweloperskiego zwalniajà zatem z dbania o w asne interesy. JeÊli zaê projekt napotyka k opoty, winien - w opinii innych uczestników procesu deweloperskiego - jest bank, gdy : albo zwiàza si z niew aêciwym deweloperem, albo nie wymusi na nim prawid owego dzia ania w trakcie realizacji projektu. Dla dobra w asnej reputacji bank powinien zatem za wszelkà cen ratowaç projekt, np. ratowaç jego p ynnoêç lub na w asny koszt usunàç wady jakoêciowe lokali. Bank mo e ratowaç projekt poprzez zwi kszenie kredytu lub przej cie zarzàdzania nad projektem przez swych przedstawicieli bàdê inne podmioty. Ratowania projektu mo e podjàç si sam bank lub spó ki funkcjonujàce w grupie bankowej wyspecjalizowane w dzia alnoêci deweloperskiej. Taka struktura organizacyjna bankowej grupy kapita owej, w ramach której dzia a bank finansujàcy, zwi ksza bezpieczeƒstwo innych uczestników projektu, choç rodzi podejrzenia, e bank finansujàcy dà y do przej cia kontroli nad projektem. Konsekwencje niefrasobliwoêci nabywców mieszkaƒ i lokali sà szczególnie powa ne w przypadku upad oêci dewelopera. JeÊli nie nastàpi o przeniesienie w asnoêci lokalu lub mieszkania na dewelopera nabywcy nie przys uguje adna ochrona prawna, a zawarte umowy realizacyjne nie wià à syndyka masy upad oêciowej. Identyczna sytuacja swoistego cedowania na bank odpowiedzialnoêci za wybór dewelopera i jego monitoring dotyczy te postaw wykonawców i podwykonawców Ryzyko hazardu moralnego polega na wierze nabywców mieszkaƒ i lokali, e w adze paƒstwowe po- Êpieszà na ratunek w przypadku powa nych problemów dewelopera, tak jak to czasami si dzieje si w Polsce w przypadku bankrutujàcych przedsi biorstw paƒstwowych. Mieszkanie to wszak dobro strategiczne. Zapis w Konstytucji, o którym by a mowa na poczàtku artyku u, mo e rozbudzaç takie nadzieje. W sytuacji obecnego kryzysu paƒstwa zdaniem wielu nabywców rol ratowania projektu powinien przejàç bank finansujàcy dewelopera, jako instytucja majàca odpowiednie zasoby finansowe i kontakty. NiefrasobliwoÊç innych ni bank uczestników projektu deweloperskiego i liczenie na zewn trzne wybawienie naruszajà jednà z podstawowych zasad gospodarki rynkowej, którà jest wolnoêç wyboru i odpowiedzialnoêç za swe decyzje. Ryzyko reputacji banku w projekcie deweloperskim mo na te rozpatrywaç w innym kontekêcie. Bank finansujàcy projekt deweloperski zazwyczaj dà y do sprzeda y kilku us ug finansowych jednoczeênie. Obok kredytu dla dewelopera na finansowanie projektu bank stara si tak e sprzedaç kredyty hipoteczne na finansowanie zakupu mieszkaƒ i czasami produkty ubezpieczeniowe, np. ubezpieczenia na okres przejêciowy: do momentu uzyskania przez nabywc lokalu prawomocnego zabezpieczenia hipotecznego na rzecz finansujàcego banku, ubezpieczenie majàtkowe nabywanego lokalu i ubezpieczenie na ycie. Pracownicy banku prowadzà bardzo intensywnà akwizycj tych produktów. Bardzo cz sto sprzeda wspomnianych produktów finansowych nast puje w siedzibie dewelopera, gdzie pracownicy banku nieomal na sta e urz dujà. W ÊwiadomoÊci nabywców mieszkaƒ i lokali oraz innych kontrahentów dewelopera np. wykonawców i podwykonawców, zaczyna si zacieraç ró nica pomi dzy bankiem a deweloperem. Bank zaczyna byç traktowany jako w aêciciel spó ki deweloperskiej, do którego nale y kierowaç wszelkie pretensje i zastrze enia. Bywa, e sytuacj pogarsza fakt ingerowania pracowników banku w kszta t umów realizacyjnych pomi dzy bankiem a deweloperem mieszkaniowym oraz w umowy z wykonawcami i podwykonawcami. W trakcie tych ingerencji pracownicy banku stajà albo po stronie dewelopera chcàc zwi kszyç lub uwiarygodniç przychody, albo po stronie nabywców, g oszà, e w tym kszta cie umowy sà bezprawne i nabywcy na pewno ich nie zaakceptujà. Tak du e zaanga owanie pracowników banku w ró ne aspekty zarzàdzania projektem deweloperskim sprawia, e odium niepowodzenia projektu spada na bank, który jest oskar any o z y wybór dewelopera (nietrafiona decyzja kredytowa) i niedok adny monitoring udzielonego kredytu. Ryzyko reputacji jest najbardziej odczuwalne w momencie przystàpienia banku do egzekucji roszczeƒ. Mo e wtedy dojêç do otwartego konfliktu pomi dzy bankiem finansujàcym oraz nabywcami, wykonawcami i podwykonawcami. Konflikt mo e zostaç nag o- Êniony przez media, które w g ównej mierze kszta tujà reputacj banku na rynku. Informacje prasowe o egzekucji i eksmisjach lokatorów mogà w znacznym stopniu zaszkodziç postrzeganiu go przez klientów jako banku nieprzyjaznego kontrahentom.

7 73 Podsumowujàc, do g ównych zagro eƒ wyst pujàcych w przedsi wzi ciach deweloperskich zalicza si : brak odpowiednich zgód i zezwoleƒ niezb dnych do rozpocz cia i prowadzenia prac budowlanych w ramach projektu; nieczytelnà dla banku struktur organizacyjnà dewelopera i brak audytu jego sprawozdaƒ finansowych oraz sprawozdaƒ finansowych jego akcjonariuszy lub udzia owców; niewielkà baz kapita owà dewelopera i co za tym idzie niewielkà zdolnoêç do absorpcji strat; brak ciàg oêci i pewnoêci êróde finansowania projektu przez dewelopera (poleganie w zbyt du ym stopniu na wp atach nabywców mieszkaƒ i lokali); wp aty te na skutek zdarzeƒ losowych lub np. ryzyka makroekonomicznego mogà si za amaç finansowanie budowy mo e wi c ulec powa nym zak óceniom; zaanga owanie dewelopera i (lub) grupy kapita- owej, w ramach której on funkcjonuje, w zbyt du à liczb projektów inwestycyjnych realizowanych jednoczeênie; brak przejrzystoêci i utrudniony dost p nabywców i kontrahentów do informacji o deweloperze i ewentualnie grupie kapita owej, w której on funkcjonuje; niew aêciwe wydatkowanie Êrodków przez dewelopera (w tym przeznaczanie ich na inne inwestycje, a wi c na cele niezwiàzane z projektem deweloperskim). JednoczeÊnie coraz cz Êciej dostrzega si w Polsce mo liwoêç wyeliminowania niektórych z powy szych rodzajów ryzyka, m.in. poprzez prawne uregulowanie wzajemnych obowiàzków podmiotów uczestniczàcych w realizacji inwestycji deweloperskiej oraz wprowadzenie rachunku powierniczego dla konkretnego przedsi wzi cia. Wcià jednak nie dosz o do finalizacji tych dzia aƒ w formie stosownej ustawy. Sposoby minimalizacji ryzyka kredytowego przez bank Wobec z o onoêci zjawiska, jakim jest projekt deweloperski w budownictwie mieszkaniowym, bank mo e zajàç ró ne postawy. Musi mieç ÊwiadomoÊç, e pewnych êróde ryzyka, tkwiàcych w permanentnym konflikcie interesów i w zachowaniach spo ecznych nie da si usunàç. Bank bojàc si ryzyka kredytowego i ryzyka reputacji, mo e ca kowicie zrezygnowaç z finansowania projektów deweloperskich w budownictwie mieszkaniowym. Mo e te nie chcieç ponosiç niektórych dzia aƒ na rzecz minimalizacji ryzyka kredytowego i ryzyka reputacji, o których mowa dalej. Taka postawa to jednak w pewnym sensie obra anie si banku na rzeczywistoêç. Mo e to ponadto oznaczaç dla banku utrat przychodów i okazji do sprzeda y ró norodnych produktów finansowych. Bank mo e te wybraç postaw kontrolowanej akceptacji ww. ryzyka. Oznacza to dla banku selektywne anga owanie si w finansowanie najlepszych, jego zdaniem, projektów deweloperskich i prób minimalizacji czynników ryzyka sk adajàcych si na ryzyko kredytowe i ryzyko reputacji. Przyj cie takiej strategii powinno oznaczaç dla banku: pog bianie przez jego pracowników znajomoêci ró nych aspektów projektu deweloperskiego, systematyczne badanie przez bank koniunktury na rynku nieruchomoêci mieszkaniowych, Êledzenie zmian prawnych dotyczàcych finansowania budownictwa mieszkaniowego, zmiany organizacyjne w strukturze grupy kapita owej banku finansujàcego dewelopera mieszkaniowego, prowadzenie odpowiedniej polityki kadrowej (zatrudnianie w banku osób majàcych wszechstronne przygotowanie kadrowe lub zespo ów o interdyscyplinarnym charakterze, ekspertów technicznych do oceny in ynierskich aspektów projektu); wypracowanie odpowiednich sposobów oceny projektów deweloperskich i selekcji deweloperów, stosowanie sprawdzonych metod minimalizacji ryzyka. systematyczny monitoring projektu z wykorzystaniem renomowanych firm in ynierskich. Dzi ki ww. dzia aniom bank finansujàcy projekt deweloperski w budownictwie mieszkaniowym mo e zminimalizowaç swe ryzyko kredytowe i ryzyko reputacji. Spójrzmy teraz na niektóre z sugerowanych dzia- aƒ. Zmiany organizacyjne w strukturze grupy kapita owej, w której dzia a bank finansujàcy dewelopera oznaczajà powstanie specjalistycznych spó ek deweloperskich w ramach bankowych grup kapita owych i powstanie funduszy inwestycyjnych, mogàcych udzieliç deweloperowi po yczki podporzàdkowanej na zakup gruntu w formie tzw. finansowania pomostowego (mezzanine finance). Dzi ki takim rozwiàzaniom deweloper zyskuje Êrodki, które sà quasi-kapita em w asnym, a bank ma mo liwoêç p ynnego przej cia projektu lub zarzàdzania nim w przypadku powa nych problemów dewelopera. Procedury oceny dewelopera przez bank i przyj te kryteria muszà uwzgl dniaç specyfik projektów deweloperskich. G ównymi kryteriami oceny dewelopera mieszkaniowego przez bank powinny byç: lokalizacja projektu, p ynnoêç finansowa dewelopera, si a finansowa grupy kapita owej, w ramach której funkcjonuje deweloper, i gotowoêç tej grupy do wsparcia projektu, zarzàdzanie ryzykiem projektu przez dewelopera.

8 74 BANK I KREDYT lipiec 2004 Tabela Rodzaje ryzyka finansowania przez bank projektu deweloperskiego w budownictwie mieszkaniowym i sposoby jego minimalizacji Kryterium Obszary kontroli Obszary ryzyka Metody minimalizacji i zarzàdzania ryzykiem Lokalizacja 1. AktywnoÊç gospodarcza mia- Ryzyko makroekonomiczne 1. Weryfikacja planu zagospodaro- sta i regionu i rynkowe wania przestrzennego oraz ran- 2. Lokalizacja w planie zagospo- kingów atrakcyjnoêci darowania przestrzennego 2. Sprawdzenie przez pracowni- 3. Lokalizacja w rankingach ków banku konkurencyjnych atrakcyjnoêci projektów pod kàtem zaawanso- 4. Powodzenie konkurencyjnych wania i warunków oferowanych projektów danej lokalizacji nabywcom 3. Wymóg przedsprzeda y w umowie kredytowej jako test atrakcyjnoêci rynkowej projektu P ynnoêç finansowa dewelopera 1. Przep ywy finansowe Ryzyko finansowe 1. Analiza studium wykonalnoêci 2. WysokoÊç, forma i czas wnie- projektu i przep ywów finanso- sienia Êrodków w asnych wych 3. Ciàg oêç finansowania projektu 2. Zdefiniowanie wniesienia Êrod- 4. Minimalna ocena sprzeda y ków w asnych w kwocie uzgod- mieszkania potrzebna do sp aty nionej z bankiem jako warunku kredytu a realia rynkowe wyp aty pierwszej transzy kredytu 3. ObecnoÊç w projekcie umów kredytowych i umów po yczek Si a finansowa dewelopera i jego 1. Sytuacja finansowa akcjona- Ryzyko rynkowe 1. Analiza sprawozdaƒ finanso- grupy kapita owej riuszy i udzia owców, którzy wych (najlepiej po audycie) ak- powinni móc zasiliç projekt cjonariuszy i udzia owców 2. Analiza reputacji akcjonariuszy 2. Analiza opinii bankowych i ra- i udzia owców handlowych portów z wywiadowni handlowej 3. Umowy wsparcia projektu 3. ObecnoÊç umowy wsparcia pro- przez udzia owców lub akcjo- jektu przez jego udzia owców nariuszy lub akcjonariuszy 4. Analiza zaanga owania udzia- owców lub akcjonariuszy w projekty inwestycyjne realizowane równolegle Zarzàdzanie ryzykiem projektu 1. Kompleksowy biznesplan pro- àczne ryzyko makroekono- 1. Analiza feasibility study i umów przez dewelopera jektu miczne, okresu budowy, marke- towarzyszàcych projektowi - 2. Dostosowanie dokumentacji tingowe i finansowe wykorzystanie zewn trznych projektowej do wymogów rynku firm in ynierskich 3. Tryb wyboru wykonawców 2. Analiza zachowania trybu prze- i kontrahentów (konkurencyj- targowego przy wyborze wyko- na cena, reputacja, doêwiad- nawców i kontrahentów czenie w realizacji podobnych 3. Analiza przez bank finansujàcy obiektów) dewelopera umów towarzyszà- 4. Zagwarantowanie sta ej ceny cych projektowi (np. umów za wykonawstwo w umowie o generalne wykonawstwo, gwa- 5. Uczestnictwo po stronie de- rancji kontraktowych, polis welopera doêwiadczonych ubezpieczeniowych, umów re- osób w zarzàdzaniu projektem alizacyjnych) 6. Formu owanie umów realiza- 4. Korzystanie przez nabywców cyjnych chroniàcych interesy mieszkaƒ, domów lub lokali dewelopera, ale w sposób z kredytów hipotecznych, co po- zgodny z prawem twierdza ich wiarygodnoêç i zapewnia deweloperowi ciàg oêç sprzeda y i wp ywy

9 75 Ocen projektów deweloperów i przyj te sposoby minimalizacji poszczególnych rodzajów ryzyka przedstawia szczegó owo tabela. Jak widaç z powy szych rozwa aƒ zaproponowany sposób oceny projektów mieszkaniowych przez banki ró ni si od tradycyjnych sposobów oceny podmiotów gospodarczych. Ka dy bank powinien tu wypracowaç swà w asnà metodologi i aktualizowaç jà stosownie do doêwiadczeƒ we wspó pracy z deweloperami. Literatura 1. E. Fromm: Ucieczka od wolnoêci. Warszawa 1993 Czytelnik. 2. A. Kosecki, A. Matyda: Kierowanie ryzykiem w przedsi biorstwie budowlanym. Praca zawarta w opracowaniu Technologia w budownictwie teoria i praktyka. Wroc aw Polanica Zdrój 1996 Instytut Budownictwa Politechniki Wroc awskiej, Towarzystwo Naukowe In ynierii Procesów Budowlanych. 3. Kredytowanie budownictwa mieszkaniowego. Kredyty budowlane dla deweloperów. Podr cznik uczestnika szkoleƒ przygotowany na zlecenie Amerykaƒskiej Agencji ds. Rozwoju Mi dzynarodowego (USAID) w ramach programu szkoleƒ dla banków kredytujàcych mieszkalnictwo w Polsce (RFS 641/97). 4. K. Milewska: Wp acisz, ale nie zap acisz. Rzeczpospolita z 20 maja 2002 r. Dodatek NieruchomoÊci. Budownictwo. 5. Ochrona nabywcy przysz ych (powstajàcych) lokali w Êwietle regulacji prawnych wybranych krajów europejskich i wnioski dla polskich rozwiàzaƒ prawnych. Zeszyt Hipoteczny nr 19 Warszawa 2004 Fundacja na rzecz Kredytu Hipotecznego. 6. Ochrona Êrodowiska w dzia alnoêci inwestycyjnej i inwestycje w zakresie ochrony Êrodowiska. Raport Eurofinance i Baker & McKenzie, Warszawa czerwiec W. Werner: Deweloperzy na rynku budownictwa mieszkaniowego. Referat wyg oszony na konferencji Polski Rynek NieruchomoÊci, Mi dzyzdroje W.A. Werner: Ryzyko polskiego dewelopera. Budownictwo Polskie, marzec 2001 r. 9. W.A. Werner, E. W yk, T. Jaworski: System deweloperski w Polsce - bariery, efekty i ryzyko funkcjonowania. Instytut Gospodarki Mieszkaniowej Warszawa Wielka encyklopedia prawa. Praca pod red. E Smoktunowicza, Warszawa Bia ystok 2000 Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza (odnoênik: gazeta sprawdza firm ).

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r.

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r. Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 175 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 5 lutego 2008 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie s u by funkcjonariuszy Stra y Granicznej w kontyngencie Stra y Granicznej

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R.

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. Informacja dodatkowa została sporządzona w oparciu o art. 48 ustawy o rachunkowości według załącznika

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A.

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. Struktura Grupy na dzień 30.06.2013 Podmioty Grupy PRAGMA INKASO S.A. lider rynku windykacji wierzytelnościami B2B o wysokich

Bardziej szczegółowo

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów Ogólne bezpieczeƒstwo produktów !?! PRODUKT to rzecz ruchoma: nowa lub u ywana, naprawiana lub regenerowana, przeznaczona do u ytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieƒstwo, e mo e byç

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacji Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji za 2009 r.

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacji Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji za 2009 r. L. dz. 52/10 Tarnów, dnia 29 marca 2010 r. SPRAWOZDANIE FINANSOWE za 2009 r. A. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Fundacja Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji (która moŝe uŝywać nazwy skróconej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW

WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW Warszawa, 10.02.2016 Piotr Truchan M: 609 244 093 piotr.truchan@trufinanse.pl WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW Przyjęta wartość zabezpieczenia Kwota kredytu hipotecznego 540.000zł netto 540.000zł

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Dokonać zmiany w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Stare Bogaczowice zgodnie z załącznikami.

Dokonać zmiany w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Stare Bogaczowice zgodnie z załącznikami. Uchwała Nr IX/74 /15 Rady Gminy Stare Bogaczowice z dnia 18 grudnia 2015 r. w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej. Na podstawie art.226, art.227, art.228, art.230 ust.6 i art.243 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok UCHWAŁA Nr XLIX/324/05 RADY MIEJSKIEJ DZIERŻONIOWA

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych

WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych Powiatowy Urząd Pracy w Wodzisławiu Śl. Wodzisław Śl., dnia... Znak sprawy.... WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych Na podstawie art. 42a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO Załącznik nr 2 INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO ZA I PÓŁROCZE 2014 R Wieloletnia Prognoza Finansowa Powiatu

Bardziej szczegółowo

Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA

Biznesplan - Projekt Gdyński Kupiec SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA Załącznik nr 5 do regulaminu Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA SEKCJA C - PLAN MARKETINGOWY/ANALIZA

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK Projekt budżetu Powiatu Zwoleńskiego na 2015 r. został opracowany na podstawie : - informacji o wysokości poszczególnych części

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 135 10543 Poz. 1518 1518 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 7 listopada 2001 r. w sprawie informacji, jakie powinien zawieraç wniosek o przyrzeczenie podpisania Umowy DOKE, oraz

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy JUKAWA Co dalej? Metoda analizy Na czym polega warto JUKAWY dla miasta? Jakie s cele miasta? Podstawowy: utrzyma budynek z powodu jego unikalnej i cennej historycznie architektury Uzupe niaj ce (o ile

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR Załącznik nr 3 do Regulaminu Rady A. część ogólna - operacje inne niż granty Karty oceny zgodności z LSR PIECZĘĆ LGD NUMER WNIOSKU NADANY PRZEZ LGD KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR DATA ZŁOŻENIA WNIOSKU WERSJA

Bardziej szczegółowo

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji.

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Na rynku odmienia się słowo kryzys przez wszystkie przypadki. Zapewne z tego względu banki, przynajmniej

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Przewodniczący Andrzej Jakubiak L. dz. DOKJWPR,07311/ :J/l/12/BK (przy udzielaniu odpowiedzi prosimy powołać się na w/w sygn.) Warszawa. dnia ~ kwietnia 2012 L Szanowny Pan

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 7. 1. Podatnicy zamierzajàcy wystawiaç i przesy- aç faktury w formie elektronicznej przed dniem 1 stycznia 2006 r. mogà stosowaç t form wystawiania faktur pod

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 56. Wydatki budżetu państwa w 1992 r. na cele związane z budownictwem i gospodarką mieszkaniami. Małgorzata Wiśnicka-Hińcza

Informacja. Nr 56. Wydatki budżetu państwa w 1992 r. na cele związane z budownictwem i gospodarką mieszkaniami. Małgorzata Wiśnicka-Hińcza KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Wydatki budżetu państwa w 1992 r. na cele związane z budownictwem i gospodarką mieszkaniami Lipiec 1992 Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

1 Postanowienia ogólne

1 Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXV/494/2014 Rady Miejskiej w Miechowie z dnia 19 lutego 2014 r. Regulamin określający zasady udzielania dotacji celowych z budżetu Gminy i Miasta Miechów do inwestycji służących

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11. września 2006 r. Szanowna Pani LUIZA GZULA-FELISZEK Agencja Obsługi Nieruchomości ZAMEK Błonie, ul. Łąki 119,

Warszawa, dnia 11. września 2006 r. Szanowna Pani LUIZA GZULA-FELISZEK Agencja Obsługi Nieruchomości ZAMEK Błonie, ul. Łąki 119, Warszawa, dnia 11. września 2006 r. Szanowna Pani LUIZA GZULA-FELISZEK Agencja Obsługi Nieruchomości ZAMEK Błonie, ul. Łąki 119, OPINIA PRAWNA DLA AGENCJI OBSŁUGI NIERUCHOMOŚCI ZAMEK NA TEMAT PRAWA CZŁONKÓW

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. O Autorach... Wst p... XIII

Spis treêci. O Autorach... Wst p... XIII O Autorach..................................................................... XI Wst p.......................................................................... XIII Rozdzia 1. Specyfika facility management........................................

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI PODSTAWA PRAWNA 1. 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.kodeks

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i us ug oraz

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 44/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Radomiu z dnia 27.04.2015 r. Aneks nr 1 Uchwała Nr 71/2015 z dn. 29.05.2015 r. Aneks nr 2 Uchwała Nr 115/2015 z dn. 308.2015

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne.

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. 1. Komentarz Sprawozdanie przedstawia pełną szczegółowość

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka

Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka Artyku 12. Prawo do wyra ania swoich poglàdów Artyku 13. Swoboda wypowiedzi i informacji Artyku 16. PrywatnoÊç, honor, reputacja Artyku 17. Dost p do informacji i mediów

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TORUNIU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TORUNIU W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TORUNIU obowiązuje od 12 października 2015 roku ROZDZIAŁ I OPROCENTOWANIE PRODUKTÓW KREDYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH KREDYTY NA CELE MIESZKANIOWE ORAZ CELE ZWIĄZANE Z BUDOWNICTWEM

Bardziej szczegółowo

Matematyka-nic trudnego!

Matematyka-nic trudnego! Dział II Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia Usługa zarządzania projektem, w charakterze Specjalisty ds. przygotowania wniosków o płatność, w ramach projektu pn.: Matematyka-nic trudnego!

Bardziej szczegółowo

Zalety Wspó pracy. Gwarantujemy prawid owoêç i terminowoêç prowadzonych procesów personalnych. Korzystamy z profesjonalnego systemu TETA_Personel

Zalety Wspó pracy. Gwarantujemy prawid owoêç i terminowoêç prowadzonych procesów personalnych. Korzystamy z profesjonalnego systemu TETA_Personel PAYROLL CONSULTING HRK Payroll Consulting specjalizuje si w zarzàdzaniu dokumentacjà personalnà i profesjonalnym rozliczaniu wynagrodzeƒ. Naszymi atutami sà wiedza i doêwiadczenie zespo u. Tworzà go konsultanci

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej; stan aktualny, projektowane zmiany

Opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej; stan aktualny, projektowane zmiany Opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej; stan aktualny, projektowane zmiany 1. Omówienie proponowanych zmian przepisów dot. SKA; jak efektywnie przygotować się na zmiany, 2. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz nale y wype niç czytelnie, drukowanymi literami wpisanymi w odpowiednich kratkach.

Kwestionariusz nale y wype niç czytelnie, drukowanymi literami wpisanymi w odpowiednich kratkach. 1) Nale y wype niç wszystkie rubryki wniosku. Je eli wnioskodawcy dana rubryka nie dotyczy nale y wpisaç nie dotyczy. Kwestionariusz nale y wype niç czytelnie, drukowanymi literami wpisanymi w odpowiednich

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod: Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

(Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.)

(Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.) (Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.) REGULAMIN REALIZACJI WYMIANY STOLARKI OKIENNEJ W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ RUBINKOWO W TORUNIU

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej na 2015 rok Na podstawie art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 2 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowo-wytwórczej) Podatek przemysłowy (lokalny podatek

Bardziej szczegółowo

Zestawienie informacji na temat zasad wyceny nieruchomości w bankach

Zestawienie informacji na temat zasad wyceny nieruchomości w bankach Zestawienie informacji na temat zasad wyceny nieruchomości w bankach Czy bank wymaga wyceny? Kto organizuje proces wyceny? Podmiot dokonujący wyceny Strona ponosząca koszty wyceny Koszt wyceny Alior Wycena

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2013-2028 1.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/83/15 Rady Gminy Dmosin z dnia 30 grudnia 2015 r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 I. Objaśnienia

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz, dnia sierpnia 2008 r.

Bydgoszcz, dnia sierpnia 2008 r. 1 Bydgoszcz, dnia sierpnia 2008 r. NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy ul. Wały Jagiellońskie 12 85-950 BYDGOSZCZ (052) 339-06-10 (052) 339-06-60 P/08/112 LBY- 41004-2/08 Pan Wacław Derlicki

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 )

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 ) Załącznik do uchwały zarządu nr 204 /2015 z dnia 30.12.2015 r. wchodzi w życie z dniem 01.01.2016. r. Tabela kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 123 9018 Poz. 1023 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 3 sierpnia 2009 r.

Dziennik Ustaw Nr 123 9018 Poz. 1023 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 3 sierpnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 123 9018 Poz. 1023 Na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 19 czerwca 2009 r. o pomocy paƒstwa w sp acie niektórych kredytów mieszkaniowych udzielonych osobom, które utraci y prac (Dz.

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów

Instrumenty wsparcia ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów Instrumenty wsparcia ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów Tomasz Makowski Specjalista Bank Gospodarstwa Krajowego Warszawa, 27 listopada 2015 r. Z BGK przyszłość zaczyna się dziś Misją BGK

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Dziennik Ustaw Nr 16 1954 Poz. 84 84 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Gmina Sanok, ul. Kościuszki 23, 38-500 Sanok, woj. podkarpackie, tel. 013 4656551, faks 013 4656553.

I. 1) NAZWA I ADRES: Gmina Sanok, ul. Kościuszki 23, 38-500 Sanok, woj. podkarpackie, tel. 013 4656551, faks 013 4656553. Sanok: Kontynuacja budowy hali sportowej w miejscowości Strachocina-roboty budowlane, wykończeniowe i towarzyszące Numer ogłoszenia: 62496-2010; data zamieszczenia: 08.03.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU -

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 1 / 7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:161398-2016:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie nr 1 i Zmiana nr 2 treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia

Wyjaśnienie nr 1 i Zmiana nr 2 treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia Gdańsk, dnia 18.08.2015 r. Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku 80-336 Gdańsk, ul. Kazimierza Górskiego 1, tel. 58-554-71-90, faks 58-554-72-27 Wykonawcy Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T.

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. 1 1 Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. Skrzypek MODEL NAJLEPSZYCH PRAKTYK SYMULACJE KOMPUTEROWE Kraków 2011 Zaproszenie

Bardziej szczegółowo

Aby powsta unikalny obiekt architektury potrzebna jest wizja i ludzie, którzy wcielà jà w ycie. HRK Real Estate & Construction

Aby powsta unikalny obiekt architektury potrzebna jest wizja i ludzie, którzy wcielà jà w ycie. HRK Real Estate & Construction LUDZIE TO FUNDAMENT Aby powsta unikalny obiekt architektury potrzebna jest wizja i ludzie, którzy wcielà jà w ycie. Misjà HRK Real Estate & Construction jest pozyskiwanie specjalistów, którzy stanà si

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 IMPORT PRZELEWÓW 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 3. Funkcja IMPORT PRZELEWÓW - najcz Êciej zadawane pytania 3 4. Import plików

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku w sprawie zmian w budżecie gminy na 2011 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 lit. i ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 84 5374 Poz. 777 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 marca 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 84 5374 Poz. 777 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 marca 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 84 5374 Poz. 777 777 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 23 marca 2004 r. w sprawie Êrodków specjalnych utworzonych zgodnie z przepisami o specjalnych strefach ekonomicznych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska 1. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI 1 RODZAJE DZIAŁAŃ REALIZOWANYCH W PRZEDSIĘBIORSTWIE CHARAKTERYSTYKA I RODZAJE DZIAŁAŃ W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 1/2015 Walnego Zgromadzenia Członków Hutniczo Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w Katowicach z dnia 21.05.2015r.

Uchwała Nr 1/2015 Walnego Zgromadzenia Członków Hutniczo Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w Katowicach z dnia 21.05.2015r. Uchwała Nr 1/2015 w sprawie zatwierdzenia porządku obrad Walnego Zgromadzenia Członków HGSM odbytego w dniu 21.05.2015r. z 25 ust. 9 Statutu HGSM, zatwierdza porządek obrad Zebrania, który przedstawia

Bardziej szczegółowo

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WNIOSEK DO KONKURSU GRANTOWEGO W RAMACH PROJEKTU FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH MAŁOPOLSKA LOKALNIE edycja 2015 Wnioskodawca: Młoda organizacja pozarządowa lub inny

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE. Fundacja Uniwersytet Dzieci

SPRAWOZDANIE FINANSOWE. Fundacja Uniwersytet Dzieci SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacja Uniwersytet Dzieci Sprawozdanie dotyczy okresu sprawozdawczego 01.01.2014 31.12.2014 1/11 Spis treści Bilans za rok 2014... 3 Rachunek Zysków i Strat za rok 2014... 5 Dodatkowe

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE w sprawie opracowania materiałów planistycznych do projektu uchwały budżetowej Gminy Żukowice na 2016 rok. Na podstawie art. 233 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Ludwik Synoradzki Jerzy Wisialski EKONOMIKA Zasada opłacalności Na początku każdego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 9 kwietnia 2013 r. Poz. 1988 UCHWAŁA NR XXV/143/13 RADY GMINY RAWA MAZOWIECKA z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie określenia zasad udzielania, trybu postępowania

Bardziej szczegółowo