Konfraternia Turystyczna

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konfraternia Turystyczna"

Transkrypt

1 ISSN Konfraternia Turystyczna Czasopismo Wyższej Szkoły Turystyki i Języków Obcych w Warszawie o badaniach i dydaktyce w turystyce R.10: 2012, nr 35 (377) 31 grudnia 2012 roku Aktualności Konfraterni Turystycznej znajdziesz na Facebooku!!!! Turystyczna/ Spis rozdziałów Specjalna dedykacja: Nowy Rok, zespół Pod Budą : Konferencje naukowe i branżowe zapowiedzi. s. 2 Konferencje naukowe i branżowe relacje.. s. 3 Nowości wydawnicze. s. 5 Ekspertyzy i wyniki badań. s. 11 Informacje dla fachowców.. s. 14 1

2 KONFERENCJE NAUKOWE I BRANŻOWE zapowiedzi Europejski system wskaźników turystycznych dla zrównoważonego zarządzania destynacjami, konferencja branżowa, Bruksela, 22 lutego 2012 roku Departament Turystyki uprzejmie informuje, że Komisja Europejska organizuje konferencję Europejski system wskaźników turystycznych dla zrównoważonego zarządzania destynacjami. Odbędzie się ona w Brukseli w dniu 22 lutego 2013 roku. Udział w konferencji jest bezpłatny, należy jednak dokonać wcześniejszej rejestracji online. Szczegółowe informacje znajdują się na stronie internetowej Komisji Europejskiej: e=conference%2d%22european%2dtourism%2dindicator%2dsystem%2dfor%2dsustainable%2dma nagement%2dat%2ddestination%2dlevel%22 Załączniki do pobrania Program konferencji 22.II.2013.pdf [211,8 KB]: 22.II.2013.pdf? Źródło: Ministerstwo Sportu i Turystyki, data dostępu Środki unijne w gospodarce województw Zachodniopomorskiego i Lubuskiego, Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej, Szczecin, 8 maja 2013 roku Zapraszamy do udziału w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Środki unijne w gospodarce województw Zachodniopomorskiego i Lubuskiego organizowanej przez Katedrę Zarządzania Turystyką Uniwersytetu Szczecińskiego, która odbędzie się 8 maja 2013 roku. Konferencja będzie okazją do dyskusji na temat wykorzystania środków Unii Europejskiej zarówno z perspektywy teoretycznej, jak i praktycznej. Stworzy okazję do wymiany poglądów, prezentacji dorobku naukowego i doświadczeń środowisk uczestniczących w kreowaniu regionalnej i lokalnej gospodarki turystycznej. Oczekujemy artykułów zgodnych z tematem konferencji, których problematyka dotyczyć może środków Unii Europejskiej w gospodarce turystycznej w ujęciu ogólnym oraz przykładów z innych regionów zarówno Polski jaki i pozostałych krajów Unii Europejskiej. Szczegółowe informacje dotyczące konferencji znajdują się na stronie internetowej Jednocześnie bardzo proszę o przekazanie informacji swoim współpracownikom oraz wszystkim, którzy mogą być zainteresowani uczestnictwem w konferencji. Marta Bordun, Aneta Wolna-Samulak Komitet Organizacyjny Konferencji Katedra Zarządzania Turystyką Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński ul. Cukrowa 8, Szczecin tel , fax tel. kom / e - mail: Źródło: Marta Bordun, korespondencja nadesłana Terminarz konferencji naukowych i branżowych znajdziesz: w Aktualnościach Turystycznych, dokument online: 2

3 KONFERENCJE NAUKOWE i BRANŻOWE relacje Usługi Ogólnopolska Konferencja Naukowa, Szczecin, września 2012 roku Organizator: Katedra Zarządzania Turystyką Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego przy wsparciu Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu i Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Współorganizatorem Konferencji była również Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Oddział w Szczecinie. Dotychczasowa współpraca organizatorów Konferencji usługowych środowisk ekonomistów usług Szczecina i Poznania zaowocowała trzema przedsięwzięciami naukowymi w Szczecinie (2008) i Poznaniu (2009, 2011). Do kolejnej IV Konferencji włączyło się środowisko Wrocławia, rozszerzając oś współpracy Szczecin Poznań Wrocław. Celem IV Konferencji organizowanej w 2012 roku w Szczecinie był powrót do problemów podjętych w 2008 roku, które obejmowały zagadnienia interdyscyplinarne sektora usług w aspekcie badań naukowych, dydaktyki oraz dotyczące praktyki gospodarczej w sektorze usługowym. Podczas obrad Konferencyjnych poruszono wiele ciekawych, aktualnych tematów w obszarze usług. Tematyka Konferencji obejmowała następujące grupy zagadnień: I. Badania naukowe sektora usług 1. Usługi w badaniach naukowych 2. Nowe obszary badawcze w usługach 3. Globalizacja i internalizacja rynku usług 4. Rozwój usług uwarunkowania i tendencje zmian 5. Zarządzanie zasobami ludzkimi w usługach na realia rynku II. Dydaktyka 1. Kształcenie jako usługa i czynnik stymulujący rozwój rynku usług 2. Jakość kształcenia i jej implikacje dla praktyki 3. Ramy kwalifikacji (standardy) dla kształcenia w obszarze ekonomiki usług i zarządzania w organizacjach usługowych 4. Rozwój potencjału naukowo dydaktycznego 5. Nowe formy kształcenia uwarunkowania zmian III. Praktyka gospodarcza w sektorze usług case study 1. Wykorzystanie marketingu w sektorze usług 2. Problemy zarządzania usługami aspekty branżowe (m.in. administracja publiczna, banki, łączność, telekomunikacja, transport spedycja logistyka (TSL), turystyka, ochrona zdrowia, edukacja, kultura, sport, ubezpieczenia) 3. Usługi organizacji komercyjnych i non profit 4. Nowoczesne technologie w rozwoju usług (e-usługi, e-biznes) Obrady konferencyjne odbywały się w dniach września 2012 w Nowej Sali Rady Wydziału, na Wydziale Zarządzania i Ekonomiki Usług, przy ulicy Cukrowej 8. Serdecznie zachęcamy Państwa do lektury krótkiego sprawozdania z Konferencji, w którym znajdują się również zdjęcia wykonane przez Pana Marka Pych: Organizatorzy prof. dr hab. Barbara Iwankiewicz-Rak Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu prof. dr hab. Aleksander Panasiuk Uniwersytet Szczeciński prof. dr hab. Kazimierz Rogoziński Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Usługi w Polsce 2012, t. 1: Teoria usług - Funkcjonowanie sektora usług - Kształcenie w usługach / red. nauk.: Barbara Iwankiewicz-Rak, Aleksander Panasiuk, Kazimierz Rogoziński. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, ISSN Zeszyty Naukowe nr 722. Ekonomiczne Problemy Usług nr 95. ISSN ISSN X Spis treści: 3

4 Usługi w Polsce 2012, t. 2: Usługi publiczne - Usługi komercyjne / red. naukowy Jacek Buko, red. tematyczni Barbara Iwankiewicz-Rak, Aleksander Panasiuk, Kazimierz Rogoziński. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Zeszyty Naukowe nr 723; Ekonomiczne Problemy Usług nr 96. ISSN ISSN X Spis treści: Zamówienia realizuje Ekonomiczna księgarnia internetowa eki.pl: Źródło: Usługi w Polsce - nauka, dydaktyka, praktyka wobec wyzwań przyszłości, data dostępu Odpowiedzialność za rynek po każdej ze stron I Ogólnopolskie Forum Agentów Biur Podróży, Warszawa, 27 listopada 2012 roku, relacja I Ogólnopolskie Forum Agentów Biur Podróży było okazją do spotkania się branży w szerszym gronie. Uczestnicy przybyli z całej Polski, by podjąć dyskusję na ważne dla nich tematy, powalczyć na argumenty i wyciągnąć wnioski na przyszłość. Okazało się, że problemów jest więcej niż może pomieścić dwugodzinna debata. Uczestnicy forum zgodnie przyznali, że branża musi zmierzyć się z kryzysem, który nie dość, że na dobre zagościł na naszym rynku, to w dodatku przejawia się u nas wieloaspektowo. Składają się na niego niekorzystny wizerunek biur podróży, przyzwyczajenie klientów do zbyt niskich cen, niezdolność touroperatorów do ściślejszej współpracy oraz wzmożona konkurencja w segmencie agencyjnym, sprowadzająca się w niektórych przypadkach do zwykłej walki o przetrwanie. Gdy sprawdzić w internecie frazę biuro podróży, okazuje się, że termin ten kojarzy się z bankructwami, oszustwami, zamiast z profesjonalnym doradztwem turystycznym mówi Maciej Nykiel, dyrektor zarządzający Fly.pl. W naszym wspólnym interesie leży zmiana obecnego wizerunku dodaje. Dyrektor Fly.pl zwraca uwagę na jeszcze jedną kwestię, która przyczynia się do tak zauważalnego obniżania zaufania do branży. Ostatnio pojawiła się praktyka stosowana zarówno przez touroperatorów jak i agentów prowadzenia potyczek słownych na forach internetowych i blogach. Pamiętajmy, że dyskusje te, nierzadko szkalujące, czytają także nasi wspólni klienci podsumowuje Maciej Nykiel. Jednoznacznie pejoratywne skojarzenia mogą doprowadzić do odpływu klientów z biur podróży. Jeśli dołożyć do tego coraz lepszą edukację klientów skutkującą samodzielną organizacją imprez za pośrednictwem internetu, problem zaczyna być coraz bardziej palący. Jako klienci jesteśmy wyposażeni w różnorodne narzędzia porównujące ceny, wyszukujące oferty, które sprawiają, że łatwo możemy sami (bez pomocy profesjonalistów przyp. red.) zarezerwować swoje wakacje zauważa Krzysztof Piątek, prezes Neckermann Polska. Zagrożenie odpływu klientów jest realne, pora więc złączyć siły i uświadomić konsumentom powody, dla których warto korzystać z usług biur podróży. Niestety, w czasie debaty, poza nawoływaniem do podjęcia działań, nie pojawiły się żadne deklaracje. [ ] Cały artykuł dostępny na portalu Wiadomości Turystyczne, dokument online: data dostępu

5 NOWOŚCI WYDAWNICZE Marketing turystyczny elementy norm postępowania i etyki dla zarządzających Marketing turystyczny elementy norm postępowania i etyki dla zarządzających / Sławomir Kowalski, Cezary Marcinkiewicz. Sosnowiec: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanitas, 2012, 221 s.; ISBN: Celem niniejszej publikacji jest prezentacja tych zagadnień marketingu, które stanowią niezbędne elementy w dobrym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa turystycznego. Zważając na fakt, że podstawą marketingowego działania przedsiębiorstw turystycznych jest wykwalifikowany personel usługowy, stanowiący fundamentalny element samego produktu, w opracowaniu uwagę zwrócono na elementy norm postępowania i etyki touroperatorów. W szczególności praca niniejsza obejmuje: charakterystykę celów współczesnej turystyki, charakterystykę usług turystycznych, świadczonych przez biura turystyczne, zachowania konkurencyjne na rynku usług turystycznych poprzez instrumenty marketingu-mix, tj. produkty biur turystycznych, ceny, promocje, dystrybucję oraz ludzi, zarządzanie turystyczne i strategie przedsiębiorstw turystycznych, działalność biur podróży zorientowanych na klienta, elementy psychologii w nowoczesnej turystyce, kulturę obsługi i normy etyczne pracowników biur podróży, badania marketingowe. Spis treści: Wstęp: Wszystkie publikacje Wydawnictwa Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu można kupić w punkcie ksero (Wyższa Szkoła Humanitas w Sosnowcu, ul. Kilińskiego 43, Sosnowiec, [pon.- pt ], tel.: +48 (32) , faks: +48 (32) , lub zamówić w Wydawnictwie (pobierz formularz zamówienia: Źródło: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu, data dostępu Piwo, flaki garnuszkowe, petersburskie bliny i kawior astrachański Piwo, flaki garnuszkowe, petersburskie bliny i kawior astrachański, czyli z dziejów łódzkiej gastronomii do 1914 roku / Mirosław Jaskulski. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2012, 230 s. ISBN Chcesz wiedzieć co piło się i jadło w Łodzi do I wojny światowej, a przy okazji poznać dzieje polskiej gastronomii? Sięgnij po Piwo, flaki... Piwo, flaki garnuszkowe, petersburskie bliny i kawior astrachański, czyli z dziejów łódzkiej gastronomii do 1914 roku - tak, książka Mirosława Jaskulskiego ma z pewnością najdłuższy tytuł w historii łódzkiego rynku wydawniczego. Swobodnie nawiązujący do leciwych poradników kulinarnych, jest zapowiedzią niezwykłej wyprawy przez karczmy, szynki, restauracje i piwnice piwne oraz ich losy na tle historii robotniczej Łodzi. Nim czytelnik dojdzie do anonsowanej w tytule gastronomii łódzkiej, Mirosław Jaskulski serwuje mu skróconą, ale treściwą, bogatą w anegdoty i dokumenty epoki, historię kształtowania się obyczajów, manier i tradycji związanych nie tylko ze spożywaniem, ale także podawaniem potraw. Wydaje się, że z kart książki dolatują zapachy staropolskich potraw, odgłosy biesiadowania. A zaczynamy od karczmy, która w dawnej Polsce była ważnym ośrodkiem życia społeczności i nie ma w tym stwierdzeniu krzty drwiny. A to dlatego, że.. Flaczki dla króla, raz! Karczma, ta jedna z najprostszych form działalności gastronomicznej, gromadziła w jednym miejscu ludzie zróżnicowanych majątkowo - tak sołtysa jak kmiecia, swojaków jak i przyjezdnych, ludzi różnych wyznań. Była miejscem spotkań i wymiany informacji, posilania się, także miejscem zakupów (głównie produktów codziennego użytku). 5

6 Można rzecz, że karczmy (a później i restauracje) jak żadne inne miejsca, ogniskowały także zmiany zachodzące w gospodarce kraju i stan jego gospodarki - na przestrzeni czasu pojawiają się wszak egzotyczne przyprawy, które zmieniały gust ich bywalców. Dowiemy się wiele na temat początków tzw. kuchni staropolskiej. Dowiemy które trunki były najbardziej popularne i dlaczego. Zaznajomimy z kulinarnymi gustami najważniejszych władców Polski i dowiedziemy czemu właśnie flaki, przez wielu tak pogardzane, były ulubioną potrawą Władysława Jagiełły. Lodzermensz pije i je Mirosław Jaskulski podzielił swą książkę na trzy rozdziały. Oprócz pierwszego, traktującego o czasach najodleglejszych, kolejne traktują o łódzkim szynkarstwie i gastronomii przełomu XIX i XX wieku. Kto był pierwszym restauratorem Łodzi przemysłowej, jak działali lokalni szynkarze, gdzie znajdowały się domy zajezdne i jak kwitł przemysł traktierniczy, czym różniły się bawarie od piwiarni - to wszystko odsłoni nam lektura. Co ciekawe, książka ma wszystkie cechy dobrego programu kulinarnego. Historię uzupełnia adekwatnie do niej przygotowana bogata część ilustracyjna. Nie brakuje też dawnych przepisów. Tak przeszłość łączy się ze współczesnością, a teoria z praktyką. Bo dlaczego nie przygotować sobie choćby popularnej niegdyś polewki piwnej, doskonałej przed daleką podróżą? Jak czytamy we wstępie, Piwo, flaki garnuszkowe... wypełnia lukę na rynku księgarskim. Pojawiające się dotąd pozycje albo omijały historię łódzkiej gastronomii, albo skupiały się na międzywojniu. Nic dziwnego - z okresu do 1918 roku zachowały się nieliczne przedmioty kultury materialnej, a poświęcone tematowi artykuły miały charakter przyczynkarski i pojawiały się w internecie. Piwo, flaki garnuszkowe... to zwieńczona sukcesem próba usystematyzowania problematyki. Zamówienia realizuje księgarnia internetowa Domu Wydawniczego Księży Młyn, dokument online: Źródło: Portal Księgarski, data dostępu Podatki w hotelarstwie Podatki w hotelarstwie / red. nauk. Małgorzata Dankowska, Anna Beneturska, Zoja Choromańska. Warszawa: Wolters Kluwer Polska - LEX, 2012, 336 s.; ISBN: Podatki w hotelarstwie jest pierwszą na rynku wydawniczym publikacją, która w sposób kompleksowy przedstawia podatkowe aspekty funkcjonowania biznesu hotelowego. W opracowaniu omówiono m. in. wybrane formy strukturalne prowadzenia inwestycji hotelowej ze wskazaniem rodzaju i zakresu odpowiedzialności inwestora oraz najważniejszych kwestii podatkowych; podatkowe aspekty hotelu jako nieruchomości, zarówno w ujęciu transakcyjnym, jak i bieżącego zarządzania nieruchomością hotelową; podatkowe zagadnienia operacyjnej działalności hotelowej tj. amortyzacja wyposażenia hotelowego, opodatkowanie podatkiem VAT pakietów hotelowych, ustalanie cen transferowych; opodatkowanie działalności hotelowej z perspektywy pracodawcy, z uwzględnieniem różnych form zatrudniania personelu oraz płacowego i pozapłacowego wynagradzania pracowników. Książka zawiera wiele praktycznych przykładów, a także omówienie wyroków sądów krajowych i zagranicznych oraz interpretacji prawa podatkowego wydanych przez polskie organy podatkowe. Dzięki temu opracowanie jest przystępne również dla osób, które na co dzień nie zajmują się kwestiami podatkowymi. Adresaci. Publikacja jest praktycznym przewodnikiem po rozliczeniach podatkowych w hotelarstwie, przeznaczony przede wszystkim dla wewnętrznego personelu finansowo-księgowego przedsiębiorstw hotelowych oraz firm świadczących zewnętrzne usługi finansowo-podatkowe dla branży. Będzie przydatny także właścicielom, inwestorom i operatorom hotelowym. Autorami opracowania są doradcy podatkowi TPA Horwath posiadający wiedzę merytoryczną i praktyczne doświadczenie w sprawach związanych z inwestowaniem w nieruchomości hotelowe oraz prowadzeniem działalności hotelowej. Zamówienia realizuje księgarnia internetowa Profiinfo.pl, dokument online: data dostępu

7 Podkarpackie smaki Na rynku wydawniczym pojawiła się pozycja wyjątkowa pierwszy nie tylko w skali województwa przewodnik kulinarno-turystyczny po Podkarpackiem, zawierający także pełny katalog produktów tradycyjnych. Podkarpackie smaki, bo taki tytuł nosi, to kolejna kulinarna publikacja Stowarzyszenia Pro Carpathia, jednak pierwsza opracowana na tak dużą skalę. - Dziedzictwo kulinarne jest istotnym elementem budowy marki turystycznej każdego państwa, czy też regionu. Przy wyborze celu podróży, dobra i oryginalna kuchnia często staje się jednym z decydujących argumentów. Nie ściągniemy turystów kulinarnych do naszego województwa wyrafinowaną kuchnią typu francuskiego czy egzotyczną, jak np. pełną przypraw hinduską. Wytrawnych globtroterów możemy zachęcić do przyjazdu wielowiekową tradycją lokalnych potraw, spożywanych w niedużych, klimatycznych gospodach, karczmach, zajazdach, gościńcach lub szynkach. Możemy ich zaprosić także na posiłek u miejscowych, czyli w agroturystyce. Na posiłek z lokalnych produktów, przygotowywany przez gospodynie z przepisów zapamiętanych od mamy i babci wyjaśnia Krzysztof Zieliński, autor opracowania. Trzeba przyznać, że książka Podkarpackich smaków to iście benedyktyńska praca. W przewodniku opisano aż 106 obiektów gastronomicznych oraz 111 podkarpackich produktów tradycyjnych, a całość zilustrowano blisko 400 zdjęciami. Dla przejrzystości informacje pogrupowano w trzech obszarach regionalnych: Bieszczady i Beskid Niski, Pogórza oraz Nizina Kolbuszowska i Roztocze. Bieszczady i Beskid Niski to oczywiście kuchnia Łemków i Bojków. Ze względu na trudne warunki górskiego klimatu bogata opierająca się najczęściej na wyrobach mlecznych, potrawach ziemniaczanych, różnych gatunków kasz, czy też na zbiorach z łąk i lasów. W kuchni były więc hreczanyki, knysze, kugiel, krężałki, hałuszki, małdrzyki czy szabanka. Dziś tych specjałów można zakosztować odwiedzając niektóre beskidzkie gospodarstwa agroturystyczne, zajazdy i karczmy. Wybrane przez autora obiekty ułożono są w kolejności alfabetycznej, krótki ich opis uzupełniono krótkim spisem serwowanych dań kuchni tradycyjnej i regionalnej. Podobną formę przyjęto także w przybliżaniu kulinarnego dziedzictwa Pogórzy. Ta najniżej położona część polskich Karpat była zamieszkana przez potomków osadników polskich i niemieckich oraz ludności ruskiej. W ciągu wielu pokoleń te grupy etniczne wzajemnie się przenikały, co widać także w ówczesnej kuchni. W ich codziennym pożywieniu dominowały potrawy pochodzenia roślinnego, których dostarczało gospodarstwo i las. Na stołach królowały potrawy mączne i kasze. Popularna była kasza jaglana z prosa, giermuszka robiona na mące żytniej lub jęczmiennej, prażuch przygotowywany z pszennych otrąb, stokfist czyli fasola ze śliwkami. W publikacji szczególny nacisk położono na punkty gastronomiczne, w których i dziś można zakosztować dań ze stuletnim rodowodem. W trzeciej części przewodnika poznać można specjały Niziny Kolbuszowskiej i Roztocza. Teren ten od stuleci nie był dla mieszkańców łaskawy. Trudne warunki komunikacji, słaba sieć dróg i zwartość kompleksów leśnych sprawiły, iż był to mocno zamknięty na obce wpływy rejon. Zamieszkiwali go chłopi żyjący z rolnictwa i bogactw leśnych, którzy uzupełniali swoją dietę owocami leśnymi, grzybami, a także miodem. Dziś w restauracjach i zajazdach skosztować można m.in. pampuchy, podpłomyki, żurek po staropolsku z jajkiem, swojską kiełbasą i wiele potraw z grzybów. Wybierając się w kulinarną podróż do tej części województwa podkarpackiego nie sposób też ominąć te miejsca, które oferują staropolskie dania dworskiej kuchni obfitujące m.in. w dziczyznę. Cenne informacje zawarte w Podkarpackich smakach wcale na tym się nie kończą. Kulinarne kompendium wiedzy wzbogacono o szereg ciekawostek historycznych, etnograficznych, jak i turystycznych. Czytelnicy otrzymują zatem gotową ściągawkę, dzięki której wiedzą nie tylko gdzie i co dobrze zjeść, ale również co zwiedzać i czym się zainteresować odwiedzając Podkarpackie. Zamieszczone zostały przydatne dla turystów dane teleadresowe punktów informacji turystycznych, a także polecane strony internetowe o atrakcjach turystyczno-przyrodniczych województwa i poszczególnych jego obszarów. Po raz pierwszy na taka skalę zebrano także informacje o najważniejszych imprezach związanych z regionalnymi i tradycyjnymi potrawami, tworząc kalendarium na terenie województwa podkarpackiego na 2013 roku. Ważnym elementem przewodnika jest także prezentacja wszystkich podkarpackich producentów, którzy zarejestrowali swoje produkty na krajowej Liście Produktów Tradycyjnych. Na Listę wpisywany jest produkt, którego jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji oraz jest on elementem tożsamości kulturowej regionu, z którego pochodzi. Podkarpacie może się poszczycić aż 111 tego typu produktami i w skali kraju zajmuje z tą liczbą trzecie miejsce. - Przygotowany przewodnik jest pierwszym w tej skali przedsięwzięciem, który ma za zadanie z jednej strony promować miejsca gdzie można kupić tradycyjne specjały, z drugiej zaś zachęcić dystrybutorów żywności np. regionalne sieci spożywcze, punkty gastronomiczne, których menu oparte jest na regionalnej tradycji kulinarnej do szukania nowych pomysłów na wzbogacanie swojej oferty. 7

8 Ten pełny katalog z bazą adresową może pomóc w ożywieniu regionalnych tradycji kulinarnych i upowszechnieniu lokalnych potraw tradycyjnych. Dzięki niemu turyści odwiedzający Podkarpackie będą mogli poznać tradycyjne smaki regionu, który zwiedzają. Będzie przewodnikiem, który dzięki zestawowi informacji o karczmach, oberżach, zajazdach, szynkach i gościńcach pomoże im szukać najcenniejszych miejsc naszej kulinarnej tradycji podkreśla Krzysztof Staszewski, prezes Stowarzyszenia Pro Carpathia, który wraz z Krzysztofem Zielińskim jest także autorem koncepcji przewodnika. Bezpłatny przewodnik przeznaczony jest dla instytucji zajmujących się promocją turystyczną województwa podkarpackiego. Publikacja ta wydana została w ramach projektu Historyczny kanon tradycyjnych produktów etnosu Podkarpacia współfinansowanego ze środków budżetu Województwa Podkarpackiego. Krzysztof Zieliński Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia Pro Carpathia, ul. Rynek Rzeszów, tel./faks: (17) , Informacji w sprawie konkursów grantowych udzielamy pod nr tel.: , osoby do kontaktu: Agnieszka Pieniążek, Ewelina Nycz, Ewelina Wrona Źródło: Krzysztof Zieliński, korespondencja nadesłana Słownik turystyki i krajoznawstwa Słownik turystyki i krajoznawstwa / Eugeniusz Mazur; Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie. Częstochowa: Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki, s.; 25 cm. Bibliogr. s Indeks. ISBN Ze wstępu. Słownik turystyki i krajoznawstwa jest przeznaczony dla środowiska studenckiego Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie. W porównaniu z pierwszym wydaniem (Uniwersytet Szczeciński, 2000), częściowo zmieniono i rozszerzono o około 200 terminów (haseł), w wyniku czego obecna ich liczba przekracza 500, ułożonych alfabetycznie. Objętościowo zaś, według liczby stronic, Słownik uległ podwojeniu (obszerniejsza treść haseł). W doborze haseł (pojęć i terminów) autor wykorzystał wiele publikacji - zamieszczonych w bibliografii. Po zweryfikowaniu zamieszczono te hasła, które są zgodne z merytorycznym celem publikacji. W doborze haseł autor kierował się również własnymi doświadczeniami (jako wykładowca). Przy wyrazach pochodzących z języków obcych podano ich źródłosłów (oryginalne znaczenie). W większości przypadków treść haseł została zmodyfikowana i przystosowana do potrzeb publikacji, tam zaś, gdzie nie było takiej potrzeby, pozostawiono je w zasadzie bez zmian (niewielka liczba haseł). Autor ma nadzieję, że Słownik turystyki i krajoznawstwa będzie przydatny słuchaczom uczęszczającym na zajęcia dydaktyczne z zakresu turystyki, hotelarstwa i rekreacji. Publikację można nabyć: Spółka Oświatowiec, ul. Ogrodowa 47, Częstochowa, tel w. 45, Źródło: Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie, data dostępu Strategia rozwoju i promocji małopolskiego produktu uzdrowiskowego na lata Strategia rozwoju i promocji małopolskiego produktu uzdrowiskowego na lata Krynica-Zdrój: Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych RP, [2012]. 200 s.: il. kolor.; 21 cm. Okł. wliczona w paginację. Bibliogr. s. 187, netogr. s ISBN : bezpł. Dokument online: %20MPU.pdf Wstęp. Turystyka uzdrowiskowa jest jednym z priorytetowych produktów markowych Polski. O jej pozycji przesądzają zarówno atrakcyjność polskich miejscowości uzdrowiskowych, jak i tendencje światowe, zgodnie z którymi coraz częściej wypoczynek kojarzony jest z pobytem w ośrodkach realizujących usługi zdrowotne, z szerokimi możliwościami uprawiania różnych dziedzin sportu i dających możliwości bliskiego kontaktu z naturą. Na obserwowany wzrost zapotrzebowania na turystykę uzdrowiskową wpływ mają takie tendencje, jak starzenie się społeczeństw przy jedno-czesnym zachowaniu dobrej kondycji do późnych lat, 8

9 mniej liczne rodziny, czy wzrost świadomości zdrowotnej. W konsekwencji tych zjawisk powinien nastąpić ogólny wzrost zapotrzebowania na usługi o charakterze rozrywkowo-wypoczynkowym adresowane do osób w starszym wieku oraz popytu na produkty dla osób podróżujących pojedynczo ( single i puste gniazda ), a także zwiększenie popytu na produkty luksusowe i produkty specjalistyczne. Przy wyborze celu podróży będą brane pod uwagę zdrowotne aspekty spędzania czasu, popularniejsze będą wakacje aktywne lub oferujące aktywny wypoczynek, wzrośnie popyt na produkty związane z odnową biologiczną. Zainteresowanie potencjalnego odbiorcy ofert kojarzonych z turystyką uzdrowiskową wymaga prowadzenia stałych działań prowadzących do podniesienia i utrzymania wysokiego standardu usług, jak również prowadzenia wysoce skutecznych działań promocyjnych i marketingowych. Niniejszy dokument jest efektem badań mających na celu wskazanie, w jakim kierunku powinien rozwijać się małopolski produkt uzdrowiskowy, by stał się konkurencyjny wobec innych marek kojarzonych z turystyką prozdrowotną, rekreacyjną, a także turystyką kulturową. Ma także odpowiedzieć na pytanie odnoszące się do właściwości skutecznych działań promocyjnych, powodując zaistnienie pozytywnego wizerunku małopolskiego produktu uzdrowiskowego w świadomości turysty krajowego i zagranicznego oraz zwiększenie zainteresowania pobytem w uzdrowiskach Małopolski. Strategia ma odpowiedzieć na pytanie, jakim potencjałem infrastrukturalnym dysponują małopolskie uzdrowiska i jak ten potencjał należy rozwinąć i wykorzystać, by usługi turystyczne świadczone w miejscowościach uzdrowiskowych stały się konkurencyjne, a w efekcie nastąpił wzrost gospodarczy małopolskich gmin uzdrowiskowych. Strategia odnosi się również do działań promocyjnych prowadzonych w obszarze małopolskich gmin uzdrowiskowych przez samorządy, uzdrowiska i podmioty komercyjne. Niezbędne dla przejrzystości prezentowanego dokumentu jest przedstawienie podstawowych cech małopolskich uzdrowisk jako produktu, opisanie jego atrybutów jako marki. Działanie to jest punktem wyjścia do określenia pożądanych działań marketingowych, promocyjnych i public relations, których efektem ma być stała obecność produktu turystycznego małopolskich gmin uzdrowiskowych w świadomości konsumenckiej jako atrakcji turystycznej w zakresie turystyki wypoczynkowej, zdrowotnej, aktywnej i kulturowej dedykowanej różnym grupom odbiorców. Źródło: Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych RP, data dostępu Turystyka w Europie w XXI wieku Turystyka w Europie w XXI wieku / red. Mirosław Boruszczak. Gdańsk: Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku, 2012, 324 s.; ISBN: ; Seria: Studenckie Zeszyty Naukowe Ze wstępu. Podkreślenie znaczenia turystyki jako kreatora nowych miejsc pracy odzwierciedla tendencje międzynarodowe, również poza Unią Europejską, bowiem rządy wszystkich krajów przeznaczają coraz większe fundusze na rozwój turystyki. Turystyka pozostaje priorytetowym kierunkiem rozwoju z uwagi na stały długofalowy rozwój, wpływy do budżetu, stymulowanie nowych miejsc pracy oraz możliwości wejścia małych przedsiębiorstw w sektor turystyczny. Współczesna turystyka to nowe ukierunkowanie płaszczyzny podażowej z uwzględnieniem uwarunkowań regionalnych. Formalną podstawą regionalnych uwarunkowań rozwoju jest strategia Europa 2020 przygotowana przez Komisję Europejską. Wypada żałować, że strategia nie ma ukierunkowania sektorowego i turystyka nie jest objęta wspólną polityką Unii, mimo że w Rezolucji R.E. podkreśla się, jako czynnik wyższej jakości życia. Dalszy wzrost niekwestionowanych funkcji turystyki w skali Europy i regionów wymaga koordynacji działań na szczeblu Unii, jak i rządów poszczególnych państw, ale też coraz lepszej współpracy ze środowiskami naukowymi. Należy mieć nadzieję, że zbiór referatów w niniejszej publikacji będzie znaczącym przyczynkiem do wiedzy i rozwoju turystyki w XXI wieku. Spis treści Wstęp TENDENCJE I TRENDY W TURYSTYCE W EUROPIE Jolanta Celej: Turystyczne szlaki międzyregionalne w Europie Europejskie Szlaki Dalekobieżne Karina Chabor: Nowe trendy w turystyce. Marketing sensoryczny Stanisław Gil: Aktywność ruchowa jako profilaktyka chorób cywilizacyjnych Alicja Iniarska: Autostop jako alternatywna forma podrożowania po świecie Magda Kirszen, Anna Woźniak: Początki turystyki w Europie Okcaнa Кobaлebcьka: Сучасний стан та перспективи розвитку зеленого туризму на Поділлі Оксана Kорбань: Історія туризму в Європі Anna Mejer: Zagrożenia dla ruchu turystycznego w krajach Unii Europejskiej. Wpływ klęsk naturalnych na ruch turystyczny 9

10 Szymon Maroszek: Terroryzm w Europie jako zagrożenia dla rozwoju turystyki Jarosław Popiołkiewicz: Turystyka osob niepełnosprawnych jako problem społeczny XXI wieku Kamila Rogowska: Turystyka osob niepełnosprawnych w Polsce Monika Rogowska: Turystyka konna jako forma turystyki aktywnej Karolina Barbara Rutyna: Wspołczesna turystyka w Internecie Kaтерина Спас: Особливості туристичного руху в Європі Piotr Topolski: Wpływ atakow terrorystycznych na ruch turystyczny w Unii Europejskiej Mirosław Zieliński: Rys historyczny administracji turystycznej w Polsce GOSPODARCZE ASPEKTY ROZWOJU TURYSTYKI I JEJ ZAGROŻENIA Delia Bar-Kołelis: Tri city as a shopping destination Юлія Белей: Значення туризму в народному господарстві України Cezary Bienkiewicz, Marcin Bojanowski: Targi turystyczne jako czynnik integracji europejskiej Mirosław Boruszczak: Tworzenie markowych produktów turystycznych na Pomorzu na przykładzie Galerii VW w Pępowie Daniel Czapiewski: Rola samorządów terytorialnych w rozwoju turystyki Dagmara Fiszer: Inwestycje adaptacyjne obszaru przemysłowego Żyrardowa na cele turystyczne dzień dzisiejszy oraz plany na przyszłość Lidia Herasimowicz, Ewa Zdzińska: Regionalne programy operacyjne Warmia i Mazury Paulina lisiur: Funkcjonowanie programow studyjnych w Unii Europejskiej Iryna Manczak: Organizacja EURO 2012 a promocja Polski na arenie międzynarodowej wykorzystanie potencjału Piotr Morzuch: Projekty unijne w turystyce - rodzaje finansowania, wybrane przykłady projektów z województwa pomorskiego Arkadiusz Olszewski: Kryzys finansowy a zmiany w sektorze bankowym implikacje dla turystyki Jacek Olszewski Strzyżowski: Najnowsze trendy i zjawiska demograficzne, ekonomiczne i polityczne na świecie i ich konsekwencje dla turystyki w Polsce oraz działań Polskiej Organizacji Turystycznej Андрій Пантелеймоненко, Микола Кабачинський: Про доцільність функціонування обслуговуючих кооперативів у сфері зеленого туризму України Marta Pietrasz: Miejsce Polski w Europie regionów a procesy integracyjne Marta Siekierska: Regionalizm szansą rozwoju turystyki na Pomorzu w XXI wieku Publikacja dostępna jest w ramach wymiany międzybibliotecznej. Kontakt: Biblioteka Wyższej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku, ul. Miszewskiego 12/13, Gdańsk, Tel.: (58) wew. 132, 149, fax.: (58) , Ponadto istnieje także możliwość zakupu publikacji. Kontakt: Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku, ul. Miszewskiego 12/13, Gdańsk-Wrzeszcz, tel./fax.,: (58) , e- mail: Źródło: Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku, data dostępu Zróżnicowanie zachowań konsumentów na rynku turystyki kulturowej Zróżnicowanie zachowań konsumentów na rynku turystyki kulturowej / Agata Niemczyk. Kraków: Uniwersytet Ekonomiczny, 2012, 232 s. ISBN: Monografie, nr 214 Ze wstępu. Głównym celem pracy jest przedstawienie procesu postępowania konsumentów oraz jego determinant na rynku turystyki kulturowej. Wśród celów szczegółowych wymienić należy: prezentację zakresu znaczeniowego pojęcia kultury i turystyki kulturowej, scharakteryzowanie rynku turystyki kulturowej w ujęciu systemowym, omówienie specyfiki zachowań konsumentów na rynku turystycznym i ich determinant, wykazanie zróżnicowanego profilu turysty kulturowego i jego postępowania odnośnie do podróży wyobrażonej, rzeczywistej i wspominanej, składających się na proces zaspokajania potrzeb ujawniających się w związku z wyjazdem turystycznym, zaproponowanie procedur statystycznych identyfikujących zachowania konsumentów na rynku turystyki kulturowej i ich determinant, podjęcie próby klasyfikacji turystów kulturowych z uwzględnieniem roli kultury w ich decyzjach o podróży do miejsca recepcji i poziomu odbioru kultury w tym miejscu. Spis treści: tore_id=2 Publikację można kupić w Księgarni Akademickiej UEK w Krakowie, mieszczącej się na terenie Uczelni, oraz w księgarniach naukowych na terenie całego kraju. Hurtownie, księgarze i nabywcy in- 10

11 dywidualni mogą zamówić poszczególne pozycje w Księgarni Akademickiej UEK: Kraków, ul. Rakowicka 27, tel. (12) , , fax. (12) , Księgarnia mieści się w budynku biblioteki, I p., pok. 108 i czynna jest od poniedziałku do piątku w godz. 9-17:30 oraz w soboty w godz Źródło: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, data dostępu Więcej informacji o nowościach wydawniczych znajdziesz w Aktualnościach Turystycznych, dokument online: EKSPERTYZY I WYNIKI BADAŃ Turyści zagraniczni w bazie noclegowej: październik 2012 roku Publikacja w formacie XLS: Pobierz (233,00 KB): ls Data publikacji: Turyści zagraniczni korzystający z bazy noclegowej i udzielone noclegi turystom zagranicznym według wybranych krajów Archiwum publikacji: Źródło: Główny Urząd Statystyczny, data dostępu W biurach podróży - wszystko spada 25 procent o tyle mniej wycieczek sprzedały biura podróży w ostatnim tygodniu, niż rok temu. O ile zimowych imprez poszło tylko o 2,5 procent mniej, o tyle letnich aż o 34 procent. Dane z systemu rezerwacyjnego MerlinX publikowane przez Polski Związek Organizatorów Turystyki są bezlitosne. Pokazują, że w 50. tygodniu roku, między 10 a 16 czerwca, sprzedaż ofert biur podróży była gorsza niż w tym samym okresie zeszłego roku aż o 25 procent (klienci, 24,3 proc. mniej rezerwacji). W tym wyjazdów zimowych o 2,5 procent (4 proc. mniej rezerwacji), a letnich o 34,3 procent (33,8 proc. mniej rezerwacji). [ ] Filip Frydrykiewicz Więcej informacji na portalu: Turystyka.rp.pl, dokument online: data dostępu W biurach podróży zrobił się przed świętami ruch Przedświąteczny tydzień przyniósł biurom podróży mały prezent sprzedaż wyjazdów wyszła z dołka, w którym była przez ostatnie trzy tygodnie i wybiła się 6,25 procent ponad kreskę. Liczba klientów, którzy kupili wyjazdy na sezon zimowy była większa niż rok temu o tej porze o 6,3 procent, a klientów, którzy już pomyśleli o wypoczynku letnim o 6,1 procent. Takie informacje przynosi raport Polskiego Związku Organizatorów Turystyki przygotowany na podstawie danych z systemu rezerwacyjnego MerlinX z okresu między 17 a 23 grudnia (51 tydzień roku). [ ] Filip Frydrykiewicz Więcej informacji na portalu: Turystyka.rp.pl, data dostępu Przemysł spotkań w Krakowie korzyści dla branży Kraków jest niezwykle atrakcyjnym i przyjaznym miejscem dla turystów. W 2012 roku nasze miasto odwiedziło prawie 9 milionów turystów z Polski i zagranicy. Znaczna część z nich to tzw. turyści biznesowi, czyli osoby biorące udział w konferencjach, kongresach, spotkaniach służbowych i szkoleniach. Właśnie ta ostatnia grupa stanowi podmiot badania w ramach projektu Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii. Projekt jest realizowany w ramach Grantu Blokowego Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy, a partnerami są Krakow Convention Bureau, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego oraz Uniwersytet Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii. Projekt ma za zadanie dostarczyć instytucjom, organizacjom oraz przedstawicielom branży turystycznej wiedzy dotyczącej roli lokalnego przemysłu spotkań w gospodarce miasta. Dla Krakowa turystyka biznesowa jest niezwykle istotna, szczególnie w kontekście dwóch niezwykle ważnych inwestycji: budowy Centrum Kongresowego oraz Hali Widowiskowo-Sportowej. 11

12 Według danych Poland Convention Bureau, w 2010 w Kraków był liderem w branży spotkań w mieście odbyło się 7112 spotkań biznesowych różnego rodzaju. Pozostawiliśmy w tyle Warszawę (3556 spotkań), Trójmiasto (3258) i Wrocław (725). Jednak w 2011 roku na czoło statystyk wysunęła się Warszawa (8830 spotkań), Kraków zajął drugie miejsce (8304), a na trzecim uplasowało się Trójmiasto (4773). Raport PCB nie wskazywał jednak w jaki sposób przemysł spotkań wpływa na rozwój ekonomiczny regionu. Dlatego w ramach współpracy z ekspertami i naukowcami ze Szwajcarii, postanowiono opracować metodykę badania i monitorowania przemysłu spotkań oraz wyliczenia mnożnikowego efektu turystyki dla Krakowa. - Projekt jest pionierski i tylko Kraków, jako jedyne miasto w Polsce rozpoczęło prace nad przeprowadzeniem tego typu analiz w skali jednostki miejskiej, w celu określenia konkretnych korzyści finansowych wynikających z wpływu turystyki biznesowej na rozwój lokalny miasta Kraków wyjaśnia dr Krzysztof Borodako z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Badanie nie ocenia jakości, ani typu obiektów, ale skupia się przede wszystkim na monitorowaniu rodzaju imprez, wydatków jakie firmy lub instytucje poniosły na organizację takich spotkań, a także określeniu kwot wydanych w mieście przez turystę biznesowego. Wydatki generowane przez turystów to wymierne korzyści dla regionu i całej branży. Zdaniem ekspertów, jeżeli dane miasto przyciągnie stu turystów, z których każdy wydałby powiedzmy sto dolarów, to zysk wyniesie tysiąc dolarów. Jeżeli tych turystów będzie sto tysięcy, to zysk wyniesie milion dolarów. Zdaniem ekspertów, ok. 70 procent z tej kwoty stymuluje rozwój lokalnej gospodarki - napływa do niej kapitał, firmy notują wyższe obroty, powstają nowe miejsca pracy, pojawią się dodatkowe inwestycje w różnych branżach (drogi, transport, telekomunikacja, baza hotelowa). W konsekwencji miasto się rozwija, wzrasta również jego znaczenie na mapie turystycznej świata. Jest to tzw. efekt indukowany, tym lepszy im bardziej jest ze sobą powiązana lokalna struktura gospodarki. Więcej pieniędzy z turystyki, to wyższe wpływy do budżetu, wzrost dochodów miejscowych firm, poprawa jakości życia mieszkańców. Zatem oznacza to konieczność opracowania takiej strategii turystycznego rozwoju miasta, w której przemysł spotkań będzie stanowić kluczową pozycję podkreśla dr Miriam Scaglione z Uniwersytetu Nauk Stosowanych Zachodniej Szwajcarii Hes-So Valais. Trudno na razie porównać Kraków do Genewy, jednak warto skorzystać z doświadczeń zagranicznych partnerów. Szwajcarzy już kilkanaście lat temu przeprowadzili badania na temat zysków, jakie generuje dla gospodarki przemysł spotkań, a po ich przeanalizowaniu skutecznie wprowadzili w życie konkretne działania. Dlatego Genewa w ciągu kilkunastu lat stała się, drugim po Zurychu, centrum finansowym i kongresowym w Szwajcarii. Badanie pilotażowe, jakie jest obecnie realizowane w ramach projektu, pozwoli zespołowi badawczemu na zebranie wstępnych danych dotyczących przemysłu spotkań w Krakowie oraz ocenę przygotowanych kwestionariuszy ankiet. Weryfikacja poprawności opracowanych narzędzi oraz jakość zebranych danych pochodzących od uczestników i organizatorów spotkań umożliwi rzetelne przygotowanie badań właściwych, które planowane są od drugiej połowy 2013 roku. - Przemysł spotkań ma ogromne znaczenie gospodarcze dla naszego miasta. Jeżeli otrzymamy konkretne dane, to na ich podstawie będziemy mogli przygotować strategię rozwoju na kolejne trzy lata. Zyska na tym cała branża. Zapraszamy do współpracy informuje Beata Paliś, Kierownik Krakow Convention Bureau. Udział w badaniu jest dobrowolny i bezpłatny, a uzyskane informacje są gromadzone wyłącznie dla celów statystycznych. Podmioty, które włączą się w projekt będą mogły uczestniczyć w akcjach promocyjnych prowadzonych przez CCB. Ankieterzy pojawią się w wybranych obiektach po uzyskaniu odpowiednich zgód ze strony organizatorów i gospodarzy spotkania. Projekt związany z obliczeniem znaczenia przemysłu spotkań oparty jest m.in. na danych zbieranych rokrocznie przez PCB POT. Im większa liczba imprez zostanie zgłoszona do bazy, tym większy wpływ będzie mieć dana branża w analizach. Dlatego istotne jest, aby krakowskie firmy z branży turystycznej zarejestrowały organizowane lub obsługiwane przez siebie spotkania biznesowe on-line na stronie Poland Convention Bureau (http://www.poland-convention.pl/pl). Brak zaangażowania firm lub instytucji w stworzenie raportu, może spowodować z jednej strony niskie znaczenie przemysłu spotkań w Krakowie, a z drugiej spadek Krakowa w rankingu miast organizujących spotkania biznesowe. A co za tym idzie ucierpi nie tylko wizerunek miasta, ale również lokalna branża turystycznokonferencyjna. Zatem firmy powinny traktować dostarczenie danych do bazy, nie jako swój koszt (dodatkowa praca osoby wypełniającej ankietę), ale jako inwestycję. Zapewnienie czołowej pozycji Krakowa w rankingu ogólnopolskim będzie doskonałą wizytówką miasta na świecie. Organizatorzy kongresów, czy seminariów na świecie zwracają uwagę na pozycje, jakie poszczególnie miasta zajmują w rankingach przemysłu spotkań. Łukasz Kański-Chmielewski Źródło: Krzysztof Borodako, korespondencja nadesłana KRAKOW IMPACT: Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii. Warsztaty szkoleniowo-konsultacyjne, Kraków, listopada 2012 roku. Materiały szkoleniowe do pobrania tutaj: 12

13 Istniejące badania. Dostrzegając szansę jaką dla miasta stanowi przemysł spotkań, Kraków już od kilku lat stara się badać swoją atrakcyjność na tym rynku. Zobacz wyniki dotychczasowych badań. Data publikacji Tytuł Successful stories of MICE economic impacts on cities and regions prof. dr. Marie-Francoise Perruchoud-Massy Tourism contribution on regional development - The importance of MICE tourism and its impacts on the region prof. dr. Marie-Francoise Perruchoud-Massy Mnożnikowe efekty z turystyki istota i logika liczenia dr Renata Seweryn, dr Agata Niemczyk Uwarunkowania realizacji projektu badania wpływu przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa dr Renata Seweryn, dr Agata Niemczyk Wpływ turystyki na aktywizację gospodarki obszaru recepcji turystycznej próby szacowania wysokości mnożnika turystycznego dla Polski i Małopolski, dr Renata Seweryn, dr Agata Niemczyk Business tourism as an opportunity for regional development the example of Switzerland, Prof. Roland Schegg Kraków destynacja turystyki biznesowej. MICE, dr Krzysztof Borodako Typ publikacji Prezentacja: content/uploads/ _perruchoud- Massy.pdf Prezentacja: content/uploads/ _perruchoud- Massy.pdf Prezentacja: p.pdf Prezentacja: Prezentacja: tnow.pdf Prezentacja: Prezentacja:http://impactkrakow.com/wpcontent/uploads/Krakow_jako_destyn_turbiznes06.pd f Prezentacja: Rola branży w badaniu przemysłu spotkań i znaczenie badań. Economic Impact Study, dr Krzyszcontent/uploads/KrakowKonfStatystyki_KCeluch201tof Celuch CMM, CITE.pdf Meetings industry and its economic importance in metropolitan areas on the example of Geneva and Vienna, Enrico Zuffi Badania i co dalej? Beata Paliś Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 roku Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO) raport końcowy Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 roku raport końcowy Turystyka MICE w Krakowie w 2010 roku raport końcowy Turystyka MICE w Krakowie w latach : Gestorzy Turystyki MICE Turystyka MICE w Krakowie w latach Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów Źródło: Kraków Impact, data dostępu Prezentacja: Prezentacja: content/uploads/prezentacjapowerpoint- GRANT_KCB7.pdf Pełny raport: content/uploads/przemys%c5%82- spotka%c5%84-w-krakowie-w-2011-roku- Profesjonalni-Organizatorzy-Konferencji-i- Kongres%C3%B3w-PCO.pdf Streszczenie: content/uploads/przemys%c5%82- spotka%c5%84-w-krakowie-w-2011-roku- Profesjonalni-Organizatorzy-Konferencji-i- Kongres%C3%B3w-PCO-streszczenie.pdf Pełny raport: content/uploads/przemys%c5%82- spotka%c5%84-w-krakowie-w-2011-r.pdf Pełny raport: content/uploads/turystyka-mice-w-krakowie-w roku.pdf Streszczenie: content/uploads/turystyka-mice-w-krakowie-w r.-streszczenie.pdf Pełny raport: Pełny raport: Konferencji-i-Kongres%C3%B3w.pdf 13

14 INFORMACJE DLA FACHOWCÓW Ścieżką przyrodniczą do przyrody W 1974 roku Jerzy Szymczak, ówczesny dyrektor Kampinoskiego Parku Narodowego, polecił dr. Markowi Ferchminowi i dr. Januszowi Bobińskiemu, pracownikom Stacji Naukowo-Badawczej tego parku, wytyczenie w najbardziej atrakcyjnych jego rejonach i opisanie trzech ścieżek edukacyjnych w specjalnych przewodnikach dla turystów ciekawych wiedzy przyrodniczej. Ten park ma szczególne znaczenie z powodu położenia tuż za rogatkami stolicy. Wkrótce o wytyczeniu czterech takich ścieżek w Babiogórskim Parku Narodowym poinformowali jego pracownicy naukowi mgr Halina i dr Marek Czerwieńcowie, którzy w 1974 roku opracowali i wydali opis ścieżki przyrodniczej im. Wł. Szafera 1. Według M. Ferchmina 2 były to pierwsze ścieżki przyrodnicze w polskich parkach narodowych. W terenie przez minione ponad trzydzieści lat liczne ścieżki edukacyjne, przystanki tematyczne, specjalnie oznakowane drogowskazy, przewodniki, mapy, tworzyły obudowę tej formuły edukacji przyrodniczej. Według niepełnych obliczeń w naszych parkach narodowych jest co najmniej 90 ścieżek przyrodniczych, ale pod względem liczebności na pierwszym miejscu jest 601 ścieżek wytyczonych w Lasach Państwowych i 84 ścieżki w 18 leśnych kompleksach promocyjnych. Nie wiadomo, ile tras i szlaków tego rodzaju jest w 125 parkach krajobrazowych. W terenie wyznaczono setki przystanków, ustawiono specjalnie drogowskazy, opisy ścieżek trafiły do przewodników przyrodniczych i informatorów parków narodowych. Każdy sobie ścieżkę skrobie. Nie sposób dokładnie policzyć szlaki, które ogólnie biorąc wspomagają turystykę i edukację przyrodniczą. Na stronach internetowych każdego parku narodowego o ścieżkach podawane są zróżnicowane informacje. Ścieżki nie mają ujednoliconego nazewnictwa, spotykamy określenia: ścieżki poznawcze, edukacyjne, dydaktyczne, przyrodnicze lub ekologiczne. Przede wszystkim jednak, jako liniowe szlaki ułatwiają wędrowanie. Informacje o ścieżkach podają działy edukacyjne parków narodowych i krajobrazowych zachęcają do korzystania z nich pieszo, na rowerze, konno, łodzią lub kajakiem, znacznie rzadziej na nartach. W latach ścieżek przybywało jak masy kuli śniegowej, bez oglądania się na metodykę wytyczania szlaków, niejednolicie były znakowane, radosna twórczość w tej dziedzinie dawała przyjemność jej autorom. Czas leci, wzbogacana jest wiedza o roli i przydatności szlaków i obiektów edukacyjnych, doskonalona jest metodyka ich wytyczania i wykorzystania w edukacji leśnej i ekologicznej. Ścieżki ekologiczne lub edukacyjne urządzane są opodal... baz selekcji i składowisk odpadów! Niemal równocześnie z inicjatywą dyrektora J. Szymczaka, M. Ferchmina i J. Bobińskiego, H. i M. Czerwieńców, z Departamentu Ochrony Przyrody ówczesnego Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego wyszło zalecenie wytyczania ścieżek dydaktyczno-naukowych w parkach narodowych. W Kampinoskim PN wyznakowano je i wydano w roku z dużym trudem trzy przewodniki M. Ferchmina i J. Bobińskiego z opisem przyrodniczym tras ze znakiem jałowca, kosaćca żółtego i widłaka - wokół Niepustu. Ale zarazem wiadomo, że każda wycieczka ma przede wszystkim ułatwiać poznanie przyrody. Z oczywistych względów przyroda była na pierwszym planie wycieczek naukowych i terenowych zajęć praktycznych studentów Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa na Bielanach, czyli Instytutu Agronomicznego na Warszawie, założonego przez Stanisława Staszica w 1816 roku, prowadzonych przez Wojciecha Jastrzębowskiego. Podobne cele miały wycieczki podmiejskie wileńskich Filaretów i Filomatów, a w połowie XX wielu wycieczki studentów uniwersytetu wileńskiego pod znakiem Klubu Włóczęgów. Wycieczki przyrodnicze w Tatry były nowatorską metodą nauczania Wincentego Pola, twórcy polskiej naukowej geografii. Takich przykładów można wskazać wiele, choć nie używano określenia wycieczka przyrodnicza. Ścieżki są już w podeszłym wieku. Współczesna formuła wytyczania takich szlaków turystycznych i wykorzystywania ścieżek przyrodniczych, jako jednej z wielu metod edukacji przyrodniczej na poziomie popularnym, powstała - jak pisał dr Ferchmin 3 - w Stanach Zjednoczonych na początku XX wieku. Także w Kanadzie takie trasy stały się popularnym sposobem ułatwiania dostępu do atrakcyjnych terenów i najcenniejszych obiektów przyrodniczych w parkach narodowych. Po I wojnie światowej ścieżki wytyczano w Niemczech, a po II wojnie w obydwu państwach niemieckich. Wiele ścieżek wytyczono w Wielkiej Brytanii, Holandii, Austrii i Szwecji. W Związku Radzieckim, gdy zdarzyło mi się poznać na Syberii muzea krajoznawcze z bogatymi działami przyrodniczymi, uczebnyje marszruty już w latach 20. i 30. zeszłego stulecia pojawiły się masowo w zapowiednikach na terenach chronionych i turystycznych opodal dużych miast. W edukacji leśnej najpopularniejsza od ponad 150 lat jest wycieczka przedsiębrana w celu poznania osobliwości przyrody. Pierwsze wycieczki ich uczestnicy byli oburzeni rabunkowym wyrębem jodłowego starodrzewu - na Babią Górę w 1806 i 1807 roku poprowadził znawca jej leśnych ostępów leśniczy z Wilcznej. Działo się to 100 lat przed wyznakowaniem pierwszych szlaków turystycznych, 1 Marek Czerwieniec Naukową ścieżką na Babią Gorę, Gościniec pismo turystów i krajoznawców, 4/ Marek Ferchmin Ścieżki poznawcze w Kampinoskim Parku Narodowym (brak daty i tytułu czasopisma) 3 Marek Ferchmin - Ścieżka na spotkanie z przyrodą, Przyroda Polska, 9/

15 prowadzących do przyrody w tych stronach. Wypada w tym miejscu wspomnieć, że już w 1816 roku entuzjastka sztuki ogrodowej księżna Izabela Czartoryska, wędrowała w Sudetach, podziwiała krajobrazy i poznawała przyrodę tych gór w okolicy Cieplic. Setki pionierów turystyki przyrodniczej. Przed powstaniem Towarzystwa Tatrzańskiego w 1873 roku bardzo silnym bodźcem dla turystyki górskiej było poznawanie i podziwianie, a wkrótce ochrona bujnej przyrody, najpierw Tatr, a wkrótce całych Beskidów. Statut TT nakazywał m.in. badanie przyrody Tatr i rozpowszechnianie o niej wiadomości. Wycieczki takie prowadził ksiądz Józef Stolarczyk, Tytus Chałubiński kolekcjonował tatrzańskie mchy. Potem do licznych badaczy przyrody i domagających się jej ochrony w Tatrzańskim Parku Narodowym należeli Władysław Szafer i Marian Sokolowski. Dla uczestników górskich wycieczek prowadzonych przez Mieczysława Orłowicza wedle programu zajęć Uniwersytetu Wakacyjnego w Zakopanem latem 1904 i 1905 roku, a od 1906 roku lwowskiego Akademickiego Klubu Turystycznego, dla kilkuset młodych z trzech zaborów atrakcją były najpierw lesiste podnóża i wnętrze Tatr, Pieniny, masyw Babiej góry, a potem dorodne lasy Czarnohory i Gorganów. Natomiast 2 czerwca 1907 roku w swej istocie jak najbardziej przyrodnicza była pierwsza zbiorowa wycieczka Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, która przebiegała na północnym skraju Puszczy Kampinoskiej 4. Trasą z Gniewniewic do Starej Dąbrowy przeszło 387 osób, podziwiając o kilka mil od Warszawy bujne łąki, malownicze wydmy i sosnowe lasy 5. Poprowadzili ją m.in. krajoznawca i geograf Aleksander Janowski i Kazimierz Kulwieć, przyrodnik, pedagog, badacz flory i fauny jeziora Wigry, potem prezes Ligi Ochrony Przyrody. W istocie rzeczy każdy, najpierw znany tylko góralom a potem znakowany szlak turystyczny to ścieżka przyrodnicza. W każdym przypadku najważniejsze było ułatwienie kontaktu z przyrodą i jej osobliwościami. Od początków, a to już prawie 200 lat, szlaki dla turystów, a od ponad 30 lat ich zmodyfikowana postać (głównie w warstwie nazewniczej), jako ścieżki przyrodnicze ułatwiają zbliżenie i poznanie przyrody w całej jej różnorodności. Sprzyjają samoobsługowej formule uprawiania turystyki, z akcentem na jej istotę przyrodniczą. Za pomocą przystanków z tablicami objaśniają i sprzyjają zbliżeniu do atrakcji przyrodniczych nie tylko na terenach chronionych. Ścieżki jak grzyby po deszczu. W Polsce pierwsze próby tworzenia ścieżek dydaktycznych twierdzi dr Marek Ferchmin nie były udane. Już w latach 20.lecia międzywojennego i po 1945 roku wybitny organizator polskiej turystyki dr Mieczysław Orłowicz wskazywał szczególnie cenne obiekty przyrodnicze jako cel wielodniowych wycieczek lub choćby tylko spacerów rekreacyjnych w pobliżu np. miejscowości uzdrowiskowych. Znana od wielu lat idea i coraz powszechniej stosowana metodyka nie została przeniesiona od razu do naszych nadleśnictw, parków narodowych i rezerwatów, a z czasem do parków krajobrazowych. Owszem, powstawały nieliczne przewodniki, m.in. w 1970 roku ukazał się przewodnik Krystyny Falińskiej Wycieczki przyrodnicze po Puszczy Białowieskiej, ale jeszcze przez kilka lat nie wytyczono ani jednej takiej ścieżki. W istocie rzeczy, ścieżką przyrodniczą był każdy szlak turystyczny, wytyczony przecież w otoczeniu naturalnym, pozwalał poznać walory terenów chronionych osobliwości krajobrazu, przyrody, pomniki przyrody, czyli zabytki naturalne. Obecnie - jeśli osiągnięcie mierzyć tylko liczbą ścieżek w terenie - niewątpliwie największy dorobek w tej dziedzinie mają leśnicy. Ścieżki są wpisane do planów ochrony nie tylko w parkach narodowych czy krajobrazowych, ale także podobnych opracowań dokumentalnych dla nadleśnictw i ich walorów przyrodniczych oraz jako wpisana w program działania nadleśnictw - usystematyzowana i bogata w formy edukacja leśna. W ten sposób następuje uspołecznienie leśnictwa, a wiele osób zbliża się także do spraw gospodarki i przyrody leśnej, lepiej rozumie konieczność ochrony lasów i zrównoważonego gospodarowania dobrami leśnymi, jako częścią dóbr narodowych. Od 1997 roku założenia Polityki Leśnej Państwa oraz Kierunki rozwoju edukacji leśnej społeczeństwa w Lasach Państwowych, wypełniają rozmaite formy popularyzacji wiedzy o środowisku leśnym, edukacji leśnej i zrównoważonej gospodarce leśnej. Od 2002 roku w Dyrekcji Generalnej LP działa Zespół Zadaniowy ds. wspomagania merytorycznego działalności edukacyjnej w całym polskim leśnictwie. Od 1 stycznia 2003 roku wykonywany jest Program edukacji leśnej społeczeństwa w nadleśnictwie, a w połowie 2005 roku ukazał się opracowany po raz pierwszy Raport z działalności edukacyjnej Lasów Państwowych w 2004 roku, ukazujący edukację leśną w całym kraju, jej rozmaite formy i statystykę oraz, opis działań coraz liczniejszych nadleśnictw edukacyjnych. Nie tylko ścieżki przyrodnicze. W naszych lasach jest około 2 tys. stałych, zagospodarowanych i dobrze wyposażonych placówek edukacyjnych. Na czele tej listy ważne miejsce zajmują liniowe urządzenia, jakimi są ścieżki przyrodnicze, ich wyposażenie dydaktyczne i informacyjne. Ponadto w lasach jest 27 ośrodków edukacji przyrodniczo-leśnej, 125 izb leśnych przy nadleśnictwach i leśniczówkach, prawie w każdym z 430 nadleśnictw jest jedna na nawet kilkanaście ścieżek dydaktycznych. Leśnicy do edukacji leśnej wykorzystują także 394 rezerwaty przyrody, 374 szkółki i uprawy leśne, drzewostany nasienne, oraz prawie 300 parków i ogrodów dendrologicznych. Kilkanaście takich ogrodów edukacyjnych założonych przez leśników, cieszy się dużą popularnością, jak np. w Arboretum w Glinnej, woj. zachodniopomorskie, którego początki z inicjatywy nadleśniczego Carla L. Gené sięgają 1870 roku, Kopnej Górze w Puszczy Knyszyńskiej koło Supraśla, Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach 4 K. Sporzyński reportaż z wycieczki, Świat, 24/ Tomasz Kowalik Poranek był wcale nie obiecujący, Gościniec, 5/

16 koło Olsztyna czy Arboretum Leśne w Wirtach, woj. pomorskie, do zwiedzania samodzielnie lub z przewodnikami. Jeden z najmłodszych leśnych ogrodów edukacyjnych powstał w 2005 roku w Kucharach, Nadleśnictwo Płońsk, woj. mazowieckie. Nie tylko leśnicy podkreślają, że leśnictwo w Polsce oprócz funkcji gospodarczych ma nie mniej istotny wymiar społeczny. W ciągu kilkunastu ostatnich lat dużego znaczenia nabrała edukacja przyrodnicza, ekologiczna, i swoista w tym zestawieniu - edukacja leśna, a Lasy Państwowe codziennie są leśną szkołą powszechną. W 2004 roku odbyło się ponad 11 tys. wycieczek, czyli lekcji przyrody w przyrodzie, w większości na leśnych ścieżkach przyrodniczych, z udziałem prawie 295 tys. osób. Leśnicy w tymże roku gościli ponad 5 tys. razy w szkołach, prowadzili lekcje na temat ochrony lasu i przyrody, zaś 191 nadleśnictw przeprowadziło zajęcia w terenie dla ponad tysiąca osób, Ponadto co trzecie nadleśnictwo ma partnera w regionalnym ośrodku edukacji ekologicznej, a co drugie z parkiem narodowym lub krajobrazowym oraz kilkunastoma szkołami w swoim sąsiedztwie. Do współpracowników w edukacji przyrodniczej zaliczają się organizacje pozarządowe, jak np. Komitet Ochrony Orłów, Klub Przyrodników ze Świebodzina, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody pro Natura we Wrocławiu czy im podobne organizacje regionalne i lokalne na Podlasiu, Śląsku, Pomorzu, w Wielkopolsce. Leśnik jako nauczyciel przyrody. W ostatnich latach nasze leśnictwo dorobiło się własnej kadry, umiejętnie łączącej profesjonalizm leśny z pedagogiką i edukacją przyrodniczo-leśną. Na tytuł edukatorów zasługuje ponad 2,8 tys. z ponad 6,2 tys. nadleśniczych, leśniczych i podleśniczych. Wielu odkryło w sobie talenty pedagogiczne, większość zajmuje się tą dziedziną po specjalnym przeszkoleniu i studiach podyplomowych. Przeciętnie co najmniej 10 pracowników każdego nadleśnictwa ma w dorobku zawodowym edukację, turystykę przyrodniczą, organizowanie po kilka i kilkanaście imprez, lekcji, wycieczek, akcji popularyzujących wiedzę o lesie i ochronie przyrody. Dzięki bogatej praktyce swoich pracowników wiele nadleśnictw zasługuje tytuł nadleśnictwo edukacyjne 6. Znaczący dorobek leśników i nadleśnictw w zakresie edukacji ekologicznej, przyrodniczej i leśnej sprawił, że w każdej z 16 dyrekcji regionalnych LP jest odpowiednio przygotowany koordynator edukacji leśnej. Jego elementarzem są ścieżki przyrodnicze. Do niedawna rzadko brane były pod uwagę choć nie kształcono w tym zakresie na wydziałach leśnictwa - możliwości i umiejętności pedagogiczne leśników. Od zaledwie trzech lat istnieje Zespół Edukacyjny przy dyrektorze generalnym LP - inspiruje szkolenie (od 2002 roku tytuł i uprawnienia liderów edukacji leśnej uzyskało 400 osób), wydawanie materiałów pomocniczych (w 2004 roku ukazało się pięć zeszytów Poradnika edukacji leśnej), popularyzuje dorobek nadleśnictw edukacyjnych. Moja przygoda na ścieżce. Przypadkiem w 1973 roku poznałem taki szlak przyrodniczy w Czechosłowacji, na terenie Chrànenej krajinnej oblasťi Jeseniky, która ma 740 km 2. O mojej wędrówce naučnou stezkou w rezerwacie Wielka Kotlina (224 ha), w dolinie rzeki Moravica pod masywem Wysoka Hole (1464 m n.p.m.) napisałem w Życiu i Nowoczesności (był to dodatek do Życia Warszawy ) 7 8. Potem kampinoskie ścieżki opisałem także w Gościńcu 9. Echo tych publikacji wróciło do mnie w niezwykłej formie. W niedawnej (20 lipca 2005 roku) rozmowie dr Ferchmin powiedział całkiem serio, że publikując reportaże z Czechosłowacji byłem sprawcą tych ścieżek Tomasz Kowalik Źródło: Tomasz Kowalik, korespondencja nadesłana Polska otworzy zasoby publiczne dla osób prywatnych: korzyści dla gospodarki szacuje się na 5-10 mld zł Rozpoczynają się konsultacje społeczne do projektu ustawy o otwieraniu zasobów w instytucjach publicznych, czyli książek, danych, zdjęć, dzieł sztuki, nagrań filmowych czy muzycznych. Z deklaracji Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji wynika, że prace nad dokumentem mają zakończyć się w przyszłym roku, tak by nowe rozwiązania weszły w życie w 2014 roku. Po pierwsze, ustawa będzie porządkowała ramy prawne dla otwierania zasobów. Po drugie, będzie tworzyła różne możliwości dla zapewnienia legalności dostępu do tych zasobów poprzez albo odpowiednie licencje albo umowy z autorami mówi Agencji Informacyjnej Newseria Michał Boni, minister administracji i cyfryzacji. 6 Raport z działalności edukacyjnej Lasów Państwowych w 2004 roku, opr. Tadeusz Chrzanowski, s. 11, Warszawa Tomasz Kowalik Nauka wysiadania z samochodu, Życie Warszawy Życie i Nowoczesność, 173, s. 4, Tomasz Kowalik Ścieżka naukowa (szczegółowy opis trasy w rezerwacie Wielka Kotlina Czechosłowacja), Gościniec 5/ Tomasz Kowalik Kampinoskie ścieżki naukowe, Gościniec 6/

17 W praktyce oznacza to, że zostanie wprowadzone precyzyjne rozróżnienie między zasobem publicznym a informacją publiczną, a skorzystać mają na tym wszystkie grupy zawodowe: od nauczycieli i naukowców po artystów. Jak wynika z wyliczeń Komisji Europejskiej, bezpośrednie korzyści z otwierania zasobów publicznych szacuje się w całej Europie na około 27 mld euro, a pośrednie nawet na 140 mld euro. Szczegółowych statystyk dla Polski nie ma, ale ministerstwo prognozuje, że mogą one sięgnąć 5-10 mld zł. W tej ustawie nie będzie żadnych przymusów. Będą warunki do tego, żeby można było na sensownych zasadach otwierać zasoby, bo to jest nam wszystkim potrzebne podkreśla Michał Boni. Pierwszym krokiem ma być udostępnianie zasobów na potrzeby osób prywatnych, a kolejnym także dla celów komercyjnych, a to oznacza, że będzie można zarabiać na ich przetwarzaniu. Trwają także prace nad platformą e-podręczniki, która umożliwi dostęp do 18 multimedialnych podręczników, przeznaczonych do nauczania 14 przedmiotów w szkole podstawowej, gimnazjum i szkołach ponadgimnazjalnych. Do końca 2013 roku planowane jest przygotowanie wersji testowych książek do matematyki, a wszystkie podręczniki oraz 2,5 tys. materiałów dodatkowych ma być udostępnionych na zasadach pełnej otwartości w 2015 roku. Ale też pamiętajmy o tym, że w dziedzinie edukacji, nauki, kultury mamy jeszcze dużo zasobów, które właściwie wymagają pracy technicznej tzn. najpierw zdigitalizowania, a później ułożenia w portale i stworzenia warunków łatwego dostępu podkreśla Michał Boni. I wskazuje: To dotyczy również zasobów Głównego Urzędu Statystycznego, map, które mamy przygotowane w formule geoportalowej przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. GUS przygotowuje Portal Geostatystyczny, który w sposób przestrzenny będzie prezentował dane ze spisów powszechnych, w tym te dotyczące demografii, edukacji, niepełnosprawności, dzietności kobiet. Tymczasem już dziś swoje zasoby udostępniają m.in. Biblioteka Narodowa i Muzeum Sztuki Współczesnej. Jesteśmy gotowi do tego, żeby każda instytucja krok po kroku dawała najpierw dostęp do przeglądania, a z czasem coraz większe możliwości, aż do pełnego wykorzystywania, respektując oczywiście zasady prawa autorskiego podkreśla minister. Do finansowania działań będą wykorzystane środki z nowej perspektywy finansowej w UE, a będzie to możliwe dzięki uruchomieniu Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa o wartości 10 mld zł. Chcemy, żeby w Programie Operacyjnym Polska Cyfrowa była część, którą nazywamy ROSA (repozytorium otwartego społeczeństwa red.). Mieliśmy i mamy jeszcze bardzo dobry program do 2015 roku Kultura plus, który pozwala na digitalizowanie zasobów dodaje Michał Boni. Źródło: Newseria, data dostępu Otwarte zasoby zaczynamy konsultacje założeń do nowej ustawy Zapraszamy do konsultacji założeń do ustawy o otwartych zasobach publicznych. Projektowana ustawa będzie regulowała zasady nabywania, udostępniania oraz ponownego wykorzystywania zasobów publicznych. Jaki cel nam przyświeca? Ułatwienie dostępu i stworzenie możliwości wykorzystywania wiedzy to wielka szansa rozwojowa, przed którą stoi nasz kraj i my wszyscy. Dla gospodarki zasoby te są kluczowym kapitałem, mają też istotne znaczenie społeczne, ponieważ wpływają na jakość i skuteczność edukacji, badań i rozwoju, dynamiki kultury oraz szeroko pojętej innowacyjności. Uwagi i opinie do projektu założeń można zgłaszać na portalu mamzdanie.org.pl do 21 stycznia 2013 roku. Dokument dostępny jest też w Biuletynie Informacji Publicznej MAC: [...] Całą informację znajdziesz na stronie Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji:, data dostępu

18 Znane są założenia reformy w szkolnictwie wyższym: ma ona m.in. uratować dobre uczelnie niepubliczne Stypendia naukowe od pierwszego roku studiów i ułatwienia dla tych, którzy zaczynają studia mając więcej niż 25 lat. Ponadto więcej pieniędzy na badania i promowanie młodych naukowców. To założenia do reformy, którą chce przeprowadzić Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Właśnie trwają konsultacje nowych przepisów. Nowe rozwiązania mają podnieść jakość kształcenia na wyższych uczelniach, a także uchronić te najlepsze przed skutkami niżu demograficznego. W tej chwili najbardziej dotyka on uczelnie niepubliczne trwają właśnie postępowania likwidacyjne dotyczące 24 z nich. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego stawia na silne instytucje państwowe i konsolidację uczelni niepublicznych. Niż demograficzny dotarł do nas w dramatyczny sposób. Dlatego staramy się w szkolnictwie wyższym wprowadzić reguły, które doprowadzą do tego, że niż demograficzny nie dotknie najlepszych uczelni, przede wszystkim uczelni niepublicznych, bo to one są tym głównie zagrożone, a także staramy się ukierunkować efekty niżu demograficznego na te złe uczelnie niepubliczne, które sprzedają dyplomy, nie gwarantując jakości kształcenia wyjaśnia w rozmowie z Agencją Informacyjną Newseria prof. Barbara Kudrycka, minister nauki i szkolnictwa wyższego. Nie oznacza to jednak, że kryzys i finansowy i demograficzny dotyka w równym stopniu wszystkie szkoły prywatne. Dobrze radzą sobie choćby te, które wyspecjalizowały się w określonym profilu kształcenia. Najlepsze uczelnie niepubliczne, które mają uprawnienia doktorskie lub habilitacyjne radzą sobie nie najgorzej w obecnej sytuacji, ale też te uczelnie niepubliczne, które mają status licencjacki, zawodowy, ale od dawna już praktycznie przygotowują studentów do wykonywania zawodu, np. Wyższa Szkoła Fizjoterapii we Wrocławiu mówi minister Kudrycka. Jednym z pomysłów na zwiększenie liczby studentów są ułatwienia w podjęciu dalszego kształcenia dla osób powyżej 25. roku życia. W Polsce studiuje tylko 5 proc. osób w tym wieku. Staramy się wprowadzić zasadę, aby osoby po skończeniu 25. roku życia miały możliwość kształcenia i to w niemniejszym zakresie niż osoby bezpośrednio po maturze. Chodzi o to, aby te osoby mogły wykorzystywać swoje doświadczenie zawodowe, swoje pasje i osobiste zainteresowania, a także uczestnictwo w różnych kursach i znajomość języków obcych wyjaśnia Barbara Kudrycka. Tacy studenci będą mieli zmniejszony program kształcenia, a jednocześnie ich wiedza i umiejętności mają być wykorzystane w czasie jego realizowania. Kolejne zmiany, nad którymi pracuje resort nauki, dotyczą pomocy finansowej dla studentów. Planujemy wprowadzić specjalne stypendia naukowe już od pierwszego roku studiów, aby umowy ze studentami były zawierane w określonym terminie i aby te zobowiązania uczelni, które dotyczą oceny wykładowców przez studentów czy też monitorowanie losów absolwentów, były realizowane w sposób prawidłowy zapowiada minister Kudrycka. Zmiany dotykają już teraz samą Polską Komisję Akredytacyjną (PKA), która przeprowadza kontrole dotyczące jakości kształcenia na uczelniach. Chodzi o to, aby mniej było zajmowania się sprawami formalnymi, czyli sprawdzania dokumentów czy sprawozdań z posiedzeń komisji senatów, a więcej oceny efektów kształcenia. W większym zakresie Polska Komisja Akredytacyjna powinna oceniać to, jakie efekty wynoszą studenci ze studiów mówi minister nauki. PKA ma ostrzec maturzystów przed wyborem tych kierunków studiów, które nie gwarantują nie tylko jakości kształcenia, ale które po prostu wysysają z nich pieniądze podkreśla Barbara Kudrycka. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego chce także, aby ukształtowały się w Polsce uczelnie badawcze, rozliczane nie tylko za dydaktykę, ale przede wszystkim za jakość prowadzonych badań naukowych i uczelnie zawodowe, które będą realizowały praktyczne profile kształcenia. W ten sposób ograniczymy bylejakość ogólnego kształcenia realizowanego na poziomie zawodowym uważa minister nauki. Proponowane przez ministerstwo zmiany mają wejść w życie jesienią 2013 roku Źródło: Newseria, data dostępu

19 Opracowano Kodeks etyki pracownika naukowego Fabrykowanie i fałszowanie wyników badań oraz plagiatowanie rażąco naruszają podstawowe zasady uprawiania nauki, które określa Kodeks etyki pracownika naukowego. W grudniu dokument uchwaliło Zgromadzenie Ogólne Polskiej Akademii Nauk. Podstawowe, uniwersalne zasady i wartości etyczne, na których opiera się integralność i wiarygodność nauki, odnoszą się do przedstawicieli wszystkich, bez wyjątku, dyscyplin naukowych można wyczytać w Kodeksie. Do uniwersalnych zasad opisanych w dokumencie należą: sumienność w prezentowaniu celów i intencji prowadzonych badań, krytycyzm wobec własnych rezultatów, opieranie interpretacji i wniosków wyłącznie na faktach, bezstronność w podejściu do badanego problemu, niezależność od zewnętrznych wpływów na prowadzenie badań. Naukowcy powinni być również otwarci w dyskusjach na temat własnych badań. Powinna cechować ich: odpowiedzialność wobec środowiska czy dóbr kultury; rzetelność, która przejawia się m.in. właściwym podawaniem źródeł; odwaga w sprzeciwianiu się poglądom sprzecznym z wiedzą naukową. Zgodnie z Kodeksem zasad tych powinny przestrzegać naukowcy i instytucje prowadzące badania, a także je finansujące i zajmujące się organizacją życia naukowego. Kiedy postępowanie dyscyplinarne wobec badacza Do najpoważniejszych przewinień, szczególnie godzących w etos badań naukowych, należą fabrykowanie i fałszowanie wyników badań, które stanowią rażące naruszenie podstawowych zasad uprawiania nauki, a także plagiatowanie, będące niedopuszczalną formą przewinienia przeciwko innym badaczom czytamy w dokumencie. Fabrykowanie to wg autorów dokumentu zmyślanie wyników badań i przedstawianie ich jako prawdziwych. Fałszowanie to zmienianie lub pomijanie niewygodnych danych. Z kolei plagiatowanie polega na przywłaszczaniu cudzych idei, wyników badań lub słów bez poprawnego podanie źródła, co stanowi naruszenie praw własności intelektualnej. Do szczególnie rażących naruszeń rzetelności należy wystawienie fałszywej recenzji rozpraw doktorskich, habilitacyjnych, wniosków o tytuły profesorskie i wszelkich wniosków o zatrudnienie w instytucjach naukowych, a także projektów badawczych oraz uchylenie się od wyrażenia opinii lub jej odmowa, w przypadku gdy ocena, zdaniem opiniującego, powinna być negatywna napisano w Kodeksie. Zgodnie z zasadami przedstawionymi w dokumencie popełnienie tych przewinień, może przyczynić się do dyskwalifikacji ich sprawcy jako naukowca. Zarzut wobec uczonego łamiącego zasady etyki można zgłaszać do Komisji spraw etyki w nauce. Ewentualne postępowanie dyscyplinarne może zostać poprowadzone na podstawie ustaw o Polskiej Akademii Nauk, Prawo o szkolnictwie wyższymi o instytutach badawczych. Zapoznaj się z treścią Kodeksu : ki_pracownika_naukowego.pdf Źródło: Nauka i rozwój, data dostępu Przepraszam, czy oprócz praw do mojego tekstu nie zechciałby Pan zabrać jeszcze moich organów? Puk, puk. Drzwi się otwierają i widzimy dwóch mężczyzn w białych kitlach pytających: Czy możemy wziąć pańską wątrobę? Zgodnie z zasadami przed pobraniem musi pan umrzeć. Ale proszę się nie martwić! Te pobrane organy uratują ludzkie życie. Absurd, prawda? Jasne, przecież to słynny skecz [http://www.youtube.com/watch?v=ynhhj48nqgw] z Sensu życia według Monty Pythona. Pokuśmy się o małą trawestację, dobrze? Klik, klik. Po trzech latach pracy nad projektem, który został sfinansowany z własnej kieszeni lub z grantu badawczego, autor przesyła artykuł do czasopisma i słyszy od redaktora: Dziękujemy za przesłany tekst. Za jego opublikowanie należy zapłacić 1000 dolarów. Po publikacji nie będzie mógł go pan nigdzie przedrukować, zamieścić na swojej stronie domowej, w żadnym repozytorium. Tylko czytelnicy, którzy zapłacą 39 dolarów, będą mogli przeczytać pana tekst. Oddaje pan wszystkie autorskie prawa majątkowe do swojego dzieła. To już nie absurd, to czysta rzeczywistość w świecie naukowym. 19

20 Historia jakich tysiące: Wielki Wydawca kontra Autor. Autor przychodzi do wydawnictwa, kładzie maszynopis na stole i drżącym głosem pyta: czy go wydrukują?. I właśnie w tym miejscu mogłaby się zacząć kolejna opowieść o tym, jak to słaba, biedna jednostka jest rozwałkowywana przez machinę molochów wydawniczych. Cała historia kończyłaby się umoralniającym podsumowaniem, jak to we współczesnym świecie autor niosący kaganek wiedzy jest tępiony przez prawa rynku. Ale to nie tak. To gnębienie nie wynika tylko z postawy Wielkich Wydawców jego źródło tkwi przede wszystkim w postawie i niewiedzy autorów. Tak, proszę Państwa, autorzy bywają sami sobie winni, bowiem nie zauważyli, że zmienił się świat. Nie chodzi o żadne internety, internautów, czy światy wirtualny nic takiego nie istnieje. Chodzi o prostą rzecz: wydawcy pozwolili sobie na bardzo dużo dlatego, że autorzy mylą prestiż wydawcy z dostępem do ich dzieła. Po prostu. Jeszcze do niedawna było to zrozumiałe ale tylko wtedy, kiedy pod terminem dystrybucja rozumiało się dostęp do sieci księgarni. Teraz dystrybucja i dostęp do tekstów może się zacząć wraz z uruchomieniem przeglądarki internetowej. Najwięksi się zbuntowali, najmniejsi jeszcze tego nie zauważyli. Wiosną 2012 roku jeden z najlepszych i najbogatszych uniwersytetów na świecie skierował apel do naukowców, aby ci przestali wysyłać teksty do wydawców sprzedających swoje czasopisma w pakietach. W ten sposób Uniwersytet Harvarda pokazał, że ktoś przekroczył granicę przyzwoitości. Cała sprawa nabrała większego rozgłosu, gdy jeden z najsłynniejszych matematyków Tim Gowers laureat medalu Fieldsa (odpowiednika Nobla w matematyce) i bardzo aktywny bloger napisał, że nie będzie pracował na rzecz Elseviera wydawcy, który wydaje najbardziej prestiżowe czasopisma matematyczne na świecie. Gowers przeciwstawił się polityce wydawniczej giganta, który sprzedaje czasopisma w pakietach (słabe czasopisma dołączane do dobrych) oraz popiera SOPA projekt ustawy, mającej uniemożliwić zamieszczanie przez autorów ich własnych artykułów w sieci (w wersji po recenzji wydawniczej). Gowers mógł sobie na to pozwolić. Jego pozycji naukowej nikt nie podważy. Nie musi się też martwić o zrobienie habilitacji w Polsce. Może wybierać takie czasopisma, w których chce publikować. Może patrzeć na politykę wydawniczą i dopiero wtedy decydować. Autor może wybrać, ale się nie zna. A co może zrobić polski naukowiec? Powinien się uczyć od Gowersa i robić dokładnie to samo. Nie jest tak, że jesteśmy zmuszani do oddawania swoich prac naukowych wydawnictwom, które łaskawie je opublikują, jeśli autor dorzuci odpowiednią sumkę do kosztów druku (lub sfinansuje wszystko w całości, np. z grantu), nie będzie sobie rościł praw do honorarium, a po opublikowaniu nie będzie miał najmniejszej ochoty i możliwości umieszczenia wersji elektronicznej w sieci. Bo tak to najczęściej wygląda szczególnie w przypadku wydawania monografii w naukach humanistycznych i społecznych. Ile to już rozmów przeprowadziłem z autorami, którzy nagle oświeceni podstawową wiedzą z zakresu prawa autorskiego, mówili: no to ja straciłem swoją książkę, nie mogę już nic z nią zrobić. Kiedy zadaję pytanie: A jaką umowę podpisałeś /podpisałaś? wówczas najczęstszą odpowiedzią jest: Nie wiem, ale chyba oddałem wszystkie prawa i nic nie mogę z tym zrobić. A jak zrobię, to złamię prawo. A ja zawsze wówczas dodaję: I przyjdą zabrać ci nerkę, bo też się jej w umowie zrzekłeś?. W skeczu Monty Pythona dwóm panom w białych kitlach, którzy pobierają wątrobę od dobrowolnego dawcy, żona dawcy tłumaczy, że jej mąż chodzi do biblioteki, widzi, że ktoś coś tam podpisuje. I on też podpisuje, a potem wraca do domu pełen dobrych intencji. I autor też ma takie dobre intencje. Pracuje nad artykułem i książką, chce rozwijać siebie i powiększać wiedzę o świecie. Jest pełen dobrych intencji i idzie do wydawnictwa. Które też jest pełne dobrych intencji. I książka się ukazuje, artykuł zostaje opublikowany i koniec bajki. Bowiem autorzy najczęściej nie dbają o swoje interesy, a potem narzekają. Nawet jeśli wszystkim nieszczęściom, które ich spotykają, sami na siebie ściągnęli, to zawsze znajdą tych Innych. I to właśnie Oni są odpowiedzialni za całe zło. Kiedy już przychodzimy do wydawnictwa, to trzeba dbać o własne dobro, a nie o interesy wydawnictwa. Interesować się umową, zapisami, polami eksploatacji. A najlepiej to tym wszystkim zainteresować się przed wyborem miejsca publikacji. Przecież funkcjonuje tyle dobrych marek, które pozwalają umieszczać materiały w sieci, funkcjonują prestiżowe czasopisma, które publikują w modelu Open Access. To czego zatem brakuje polskim naukowcom? Wiedza i wiedza. I wiedza. Brakuje im wiedzy, wiedzy, wiedzy i jeszcze raz wiedzy. Kiedy opublikowałem swoją książkę w wydawnictwie naukowym na licencji Creative Commons, dostałem mnóstwo maili z pytaniem: Jak udało się Panu przekonać wydawnictwo do tego? Przecież to niewykonalne!. To banalne: po prostu powiedziałem, że chcę wydać książkę na takiej licencji. Koniec kropka. Kilka dni temu miałem przyjemność rozmawiać z panią dyrektor pewnego dużego wydawnictwa naukowego, składałem bowiem tam propozycję książki, która ukaże się w ramach większego projektu. Oprócz podstawowych szczegółów podałem tam również, że chcę, aby książka ukazała się na licencji CC BY 3.0. Musiałem dopowiedzieć, co to oznacza, wyłożyłem wszystkie podstawowe elementy tej licencji, aby usłyszeć odpowiedź: Nie ma sprawy. W wydawnictwach też pracują rozsądni ludzie. Przestałem się już łudzić, że autorzy naukowi sami zrozumieją, że świat się zmienił. Że nie mamy jednego wielkiego wydawcy książek naukowych i czterech czasopism na krzyż. Świat wydawniczy otworzył się możemy sami decydować. Oczywiście trzeba jasno powiedzieć: jeżeli w poszukiwaniu czasopism naukowych narzucimy filtr, że mają publikować materiały w otwartym dostępie, to na wej- 20

21 ściu większość z nich odrzucamy. W przypadku polskich czasopism będzie to jakieś 90% procent, jeśli nie więcej. No i co z tego? Przecież jak wyślemy artykuł do czasopisma, które nie pozwala udostępniać własnych tekstów, samo ich nie udostępnia, a jedynie publikuje numer w nakładzie 200 egzemplarzy, to kto przeczyta nasz tekst? Recenzent, redaktor, składacz publikacji i korektor? Bez przesady, chyba nie po to piszemy, prawda? Czego chce naukowiec? Sprawa jest prosta: to, czego chce naukowiec, który publikuje swoje prace, sprowadza się do kilku rzeczy. Chce, aby go czytano, cytowano, przywoływano. To daje mu satysfakcję, uznanie w środowisku, a pośrednio pieniądze na badania i wynagrodzenie. Proste, prawda? Czy zatem instytucje zarządzające nauką w Polsce nie mogłyby bardziej postarać się o wyedukowanie naukowców w zakresie ich własnych praw? Przecież to leży również w interesie tych instytucji. Ja wiem, że na szczeblu ministerialnym powstają podstawowe inicjatywy w zakresie wspierania otwartego dostępu i chwała im za to! Ale na nic to będzie, jeśli naukowcy nie zrozumieją zasad działania nowego świata. Bo dla nich to jest wciąż terra incognita. I nie ma się co im dziwić, naukowcy bowiem, którzy są dziećmi sieci, staną się liczniejsi dopiero za kilka lat. Badacze są wciąż dziećmi pióra, którym zdarza się obrażać na nowy świat tak samo jak mnisi ze skryptorium obrażali się na maszynę Gutenberga. Skąd ten tekst? Tekst ten został napisany specjalnie do antologii My, dzieci sieci: wokół manifestu [http://prawokultury.pl/newsy/noworoczna-antologia-my-dzieci-sieci-wokol-manife/], która dzisiaj ma swoją premierę. We wstępie do antologii Jarosław Lipszyc napisał: Sieć przerosła świat na wskroś. Kimkolwiek jesteśmy i cokolwiek robimy, robimy to w relacji z siecią i w sieci. Dlatego nie możemy sobie pozwolić na brak refleksji nad siecią. Wśród zebranych przez nas tekstów są materiały literackie i postulatywne. Jest krytyka i analiza. Ale wszystkie one mają jeden cel: budować świat, który byłby choć trochę lepszy od tego, który mamy dziś. Ocalić to, co dobre, uniknąć zagrożeń, wyeliminować problemy. Bardzo dziękuję Redaktorom i Autorom antologii za zaproszenie mnie do tak wyśmienitego grona reflektujących nad siecią:) Emanuel Kulczycki Pobierz antologię: Zdjęcie wykorzystane jako ilustracja w tym wpisie jest udostępniane na licencji CC BY-NC-ND 2.0 (autor: tachi). Źródło: Warsztat badacza komunikacji, data dostępu MNiSW: publikacje naukowe powinny być dostępne za darmo w sieci Publikacje naukowe powinny być dla wszystkich dostępne za darmo w sieci - uważa Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W połowie przyszłego roku ma określić jak szybko to nastąpi - poinformowała w czwartek wiceminister nauki prof. Maria Elżbieta Orłowska. Teraz za dostęp do publikacji naukowych płacimy mln rocznie. Przy czym do Wirtualnej Biblioteki Nauki, która jest utrzymywana za te pieniądze, dostęp ma ograniczona liczba osób: naukowcy i studenci, ale już nie przedsiębiorcy czy managerowie w firmach - tłumaczyła minister Orłowska. Wirtualna Biblioteka Nauki to rodzaj internetowego portalu, w którym pracownicy uczelni, instytucji naukowych i akademickich mogą czytać czasopisma z baz takich jak Web of Science, Scopus, w tym tytuły takie jak Nature i Science. Opłata za dostęp do tych internetowych publikacji pochodzi z budżetu państwa. Jak wyjaśniła wiceminister nauki, model działania, w którym czasopisma naukowe sprzedają swoje treści czytelnikom i w ten sposób zarabiają, powoli odchodzi w przeszłość. Filozofia open access, coraz bardziej popularna na całym świecie, zakłada, że za opublikowanie artykułu płaci autor. A wydawca czasopisma już nie pobiera opłat od czytelników i artykuły są po prostu dostępne w internecie dla wszystkich zainteresowanych. MNiSW uważa, że w taki sposób powinny być publikowane wyniki badań, które Polscy naukowcy przeprowadzili za publiczne pieniądze. Jest gotowe płacić za te publikacje i liczy, że stopniowo, kiedy open access stanie się powszechniejszy, będzie mogło ograniczyć wydatki na prenumeratę płatnych czasopism. W ten sposób możemy także wzmocnić współpracę nauki z gospodarką. Najnowsze, często przełomowe wyniki badań będzie mógł bowiem znaleźć np. inżynier zatrudniony w zakładzie przemysłowym czy przedsiębiorca działający w obszarze nowych technologii. Zainteresowani tym powinni być również sami autorzy publikacji. Kiedy ich artykuły znajdą się w otwartym dostępie, to na pewno więcej osób je przeczyta - oceniła Orłowska. W połowie 2013 roku resort nauki zamierza przedstawić harmonogram przechodzenia polskich publikacji naukowych na model open access oraz szczegółowe zasady opłacania publikacji w otwartych czasopismach. Przy czym fundusze na ten cel będą mogły być zagwarantowane dopiero w budżecie na 2014 roku. 21

22 Wiceminister podkreśliła jednocześnie, że model open access nie wiąże się z eliminacją pośredników, czyli wydawnictw. To one dokonują weryfikacji wartości merytorycznej publikacji, przeprowadzając proces recenzji. Latami budują swoją markę i ta marka później jest wyznacznikiem jakości naukowej artykułów, publikowanych na ich łamach - tłumaczyła. Poszczególne wydawnictwa mają różne koszty i cenniki w zależności od kraju, dziedziny nauki itp. W Wielkiej Brytanii opublikowanie jednego artykułu ma kosztować autora, według szacunków, średnio 3 tys. funtów. Średnia dla Unii Europejskiej jest szacowana na 2 tys. euro. Jak wyjaśniła minister Orłowska, MNiSW chce negocjować stawki z poszczególnymi wydawnictwami na poziomie całego kraju - wtedy dla wszystkich naukowców zainteresowanych publikacją w danym czasopiśmie stawka byłaby ta sama. Negocjacje obejmą zagraniczne czasopisma, które już oferują model publikacji open access, oraz wydawców polskich. Jesteśmy jeszcze przed rozmowami z polskimi wydawcami - zastrzegła Orłowska. Czasopisma naukowe w Polsce są subsydiowane przez resort nauki (kosztuje to obecnie ok. 12 mln złotych rocznie). Ministerstwo przymierza się do utworzenia indeksu cytowań dla czasopism wydawanych w języku polskim. Pierwsze dane mają być zbierane w 2013 roku. Otwarty dostęp do publikacji wyników badań zrealizowanych za publiczne pieniądze to zalecenie Komisji Europejskiej. W lipcu KE wydała komunikat, w którym określiła, że wszystkie wyniki badań sfinansowanych w ramach programu Horyzont 2020 mają być publikowane w otwartym dostępie, a do 2016 roku 60 proc. wszystkich badań zrealizowanych w UE za publiczne pieniądze. Powodem jest z jednej strony chęć udostępnienia jak najliczniejszym odbiorcom artykułów publikowanych przez europejskich badaczy, a z drugiej wysokie koszty prenumeraty czasopism dla naukowców. W ostatnich dwudziestu latach koszty dostępu do publikacji naukowych w UE rosły o 3,5 proc. powyżej poziomu inflacji rocznie. Źródło: PAP - Nauka w Polsce, data dostępu Nowy wykaz czasopism punktowanych: 21 grudnia 2012 roku Stało się to, co się miało stać. Mamy nowy wykaz czasopism punktowanych sygnowany datą 21 grudnia 2012 roku. Zostały w nim uwzględnione (lub nie?) zastrzeżenia, które można było wysyłać do 19 października 2012 roku pisałem o tym w tym wpisie: 22

23 Komunikat ze strony MNiSW Komunikat znajduje się na tej stronie: A możemy w nim przeczytać: Informujemy, że zgodnie z 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 roku w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U roku poz. 877), ogłoszono w formie komunikatu wykaz czasopism naukowych _lista_czasopism_grudzie%c5%84_2012_z_dat%c4%85-1.pdf. Niniejszy komunikat był poprzedzony komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 września 2012 roku w sprawie wykazu czasopism naukowych wraz z liczbą punktów przyznawanych za publikacje w tych czasopismach. Zmiany wynikają z rozstrzygnięć Zespołu specjalistycznego do oceny czasopism naukowych dla potrzeb przyszłej oceny parametrycznej i sporządzenia wykazu wybranych czasopism naukowych. Wykaz czasopism naukowych z dnia 20 grudnia 2012 roku będzie obowiązywał podczas oceny jednostek naukowych w 2013 roku do oceny publikacji z lat Wykaz czasopism naukowych składa się z 3 części stanowiących załącznik do ww. komunikatu: 1. części A - zawierającej liczbę punktów za publikacje w czasopismach naukowych posiadających współczynnik wpływu Impact Factor (IF), znajdujących się w bazie Journal Citation Reports (JCR) [http://www.nauka.gov.pl/fileadmin/user_upload/00/czesc A_ujednoliconego_wykazu_czas opism.pdf]; 2. części B - zawierającej liczbę punktów za publikacje w czasopismach naukowych nieposiadających współczynnika wpływu Impact Factor (IF) [http://www.nauka.gov.pl/fileadmin/user_upload/00/czesc_b_ujednoliconego_wykazu_czaso pism-2.pdf]; 3. części C - zawierającej liczbę punktów za publikacje w czasopismach naukowych znajdujących się w bazie European Reference Index for the Humanities (ERIH) [http://www.nauka.gov.pl/fileadmin/user_upload/- 1/Czesc_C_ujednoliconego_wykazu_czasopism.pdf]. Emanuel Kulczycki Źródło: Warsztat badacza komunikacji, data dostępu Walka z plagiatami rząd sprawdzi każdą magisterkę Resort nauki chce ukrócić proceder plagiatowania prac naukowych. Pomóc ma w tym specjalny ministerialny system, do którego bezpłatny dostęp zyskają wszystkie uczelnie. Będzie on porównywał każdą nową pracę z tymi, które już powstał. Do tej pory dofinansowywaliśmy kilka komercyjnych programów antyplagiatowych. Teraz chcemy dać uczelniom wspólne narzędzie z jedną bazą danych wyjaśnia DGP prof. Maria Orłowska, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego. Resort planuje stworzyć platformę, która będzie zbierała wszystkie prace licencjackie i magisterskie powstające na uczelniach, także tych niepublicznych. Dzięki temu pracownik naukowy będzie mógł z łatwością porównać pracę studenta, którą sprawdza, z tymi, które już są w bazie. Wystarczy, że przepuści pracę przez system, który porówna tekst i wskaże, czy jakakolwiek jej część jest zbieżna z innymi będącymi już w systemie. Dzięki takiemu rozwiązaniu promotorzy będą mieli możliwość wychwycenia nieprawidłowości już na etapie pisania pracy przez studentów. Przepisy, które zobowiążą uczelnie do przekazywania do rejestru tekstów prac, znajdą się w znowelizowanej ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i prawdopodobnie wejdą w życie już w październiku 2013 roku, czyli na początku nowego roku akademickiego. Każdy uczeń, podpisując umowę z uczelnią, będzie musiał się zgodzić na to, aby jego praca mogła trafić do systemu. Prace pozostaną jednak anonimowe. Do antyplagiatowej bazy na pewno trafią wszystkie teksty, które powstaną po 2013 roku Jednak resort nauki liczy, że uczelnie zgodzą się również przekazać do niej zgromadzone w swoich archiwach elektroniczne wersje prac wcześniejszych absolwentów. Z systemu, obok pracowników naukowych, korzystać będzie mogła także Państwowa Komisja Akredytacyjna pomoże jej to ocenić poziom edukacji na poszczególnych kierunkach i uczelniach. Nowy system ułatwi zweryfikowanie, jak pracują promotorzy i jak często dochodzi do powstawania plagiatów robionych przez studentów danej placówki. Sami studenci do bazy nie będą mieli dostępu. Dokładnych statystyk dotyczących tego, ile prac plagiatowanych jest na uczelniach, nie prowadzą ani Ministerstwo Nauki, ani policja, ani żadna inna instytucja. Niezależni eksperci twierdzą jednak, że skala zjawiska choć niezbadana może być bardzo duża. I przywołują przykłady z krajów zachodnich. Analizy brytyjskiego Plagiarism Advisory Service pokazują, że z plagiatem spotyka się 23

24 trzech na pięciu brytyjskich nauczycieli. Z kolei kilka tygodni temu niemiecki Die Zeit ujawnił wyniki dużych badań socjologicznych, podczas których przepytano ponad 2 tys. studentów i prawie 1,5 tys. naukowców wyższych stopniem. Główny wniosek, jaki po nich powstał w ciągu ostatniego semestru co piąty niemiecki student popełnił plagiat. Biorąc pod uwagę przysłowiowy niemiecki porządek i to, że tam ściąganie jest mocno piętnowane, można przypuszczać, że u nas skala plagiatowania jest jeszcze większa uważa prof. Marek Rocki, szef Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Na 338 zbadanych przez nas prac w 25 co najmniej jedna czwarta tekstu była skopiowana z internetu, przy czym analizowaliśmy ciągi o długości minimum 25 słów dodaje naukowiec. Ale plagiatują nie tylko studenci. Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów zajmująca się sprawdzaniem prac naukowców tylko w tym roku podjęła pięć decyzji o wznowieniu postępowań habilitacyjnych. Klara Klinger Maciej Miłosz Źródło: Dziennik.pl - student, data dostępu , [za:] Dziennik Gazeta Prawna Termin składania wniosku o przyznanie kategorii naukowej oraz sposób liczenia punktów Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego opublikowało komunikat [http://www.nauka.gov.pl/finansowanie/finansowanie-nauki/dzialalnosc-statutowa/ocenaparametryczna-jednostek-naukowych/ocena-jednostek-naukowych-od-2013-r/przewidywany-terminskladania-wniosku-o-przyznanie-kategorii-naukowej-jednostce-naukowej-i-przekazywania-ankietyjednostki-naukowej/] oraz listę najczęściej zadawanych pytań. Są to niezwykle ważne informacje: Termin składania w formie pisemnej wniosku o przyznanie kategorii naukowej jednostce naukowej i przekazywania w postaci elektronicznej ankiety jednostki naukowej przewiduje się do 31 marca 2013 roku. Ankietę jednostki naukowej będzie można przekazywać za pośrednictwem systemu POL-on. Przewiduje się, że moduł systemu, pozwalający na wypełnienie i przekazanie ankiety jednostki naukowej, będzie udostępniony przed 31 stycznia 2013 roku. Ostateczne terminy będą ogłoszone w odrębnych komunikatach. Często zadawane pytania Wszystkie zagadnienia znajdują się tutaj: Poniżej wypisałem gorące tematy. Jaki wykaz czasopism punktowanych będzie obowiązywał podczas oceny jednostek naukowych w 2013 roku? Do oceny dorobku publikacyjnego jednostek naukowych z roku 2009 będzie stosowany ujednolicony wykaz czasopism naukowych wraz z liczbą punktów przyznawanych za publikacje w tych czasopismach, ogłoszony w dniu 18 czerwca 2009 roku. Do oceny dorobku publikacyjnego jednostek naukowych z roku 2010 będzie stosowany ujednolicony wykaz czasopism o naukowych wraz z liczbą punktów przyznawanych za publikacje w tych czasopismach, ogłoszony w dniu 25 czerwca 2010 roku. 24

25 Do oceny publikacji z lat stosowany będzie ostatni ogłoszony w 2012 roku ujednolicony wykaz czasopism naukowych wraz z liczbą punktów przyznawanych za publikacje w tych czasopismach. To potwierdza to, o czym pisałem we wpisie Jak liczyć punkta za publikacje z lat : Zgodnie z opisem do punktu 2 ankiety jednostki naukowej wykaz powinien zawierać m.in. liczbę cytowań publikacji w poszczególnych latach objętych ankietą według Web of Science. Jak należy to prawidłowo interpretować? Czy: cytowania dla danego nazwiska dla publikacji powstałych w latach (np. Pan Kowalski popełnił 10 publikacji w 2009 roku podajemy ich cytowania w latach 2009, 2010, 2011 i 2012, itd., czy też może: cytowania wszystkich publikacji danego autora (jego całego dorobku naukowego), czyli np. Pan Kowalski publikuje od 2000 roku i my podajemy liczbę cytowań wszystkich jego prac w roku 2009, następnie podajemy liczbę cytowań wszystkich jego prac w 2010 roku itd.? Druga interpretacja jest właściwa. Czy publikacja lub monografia naukowa, w której autor umieścił afiliacje w dwóch jednostkach naukowych, może być zamieszczona w ankietach obu tych jednostek? Nie. W takim wypadku publikacja lub monografia naukowa, z wyłączeniem publikacji i monografii naukowych wieloautorskich, może być zaliczona do dorobku tylko jednej, wskazanej przez autora jednostki naukowej. W przypadku zamieszczenia publikacji o podwójnej afiliacji autora w ankietach dwóch jednostek naukowych, nie jest ona w ogóle uwzględniana przy kompleksowej ocenie. Emanuel Kulczycki Źródło: Warsztat badacza komunikacji, data dostępu List otwarty znad grobu do minister nauki Barbary Kudryckiej Nauka umiera w ciszy laboratoriów, bez gwizdów związkowców i wuwuzeli kibiców - napisał do nas prof. Adam Płaźnik Pani Profesor Barbara Kudrycka, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Szanowna Pani Minister! Zbliżający się koniec roku jest dobrą okazją do podsumowania i oceny funkcjonowania nowych zasad finansowania nauki w Polsce. Na początek krótka informacja o mojej osobie. Jestem kierownikiem zakładu w instytucie resortowym podległym ministrowi Arłukowiczowi. Chociaż z wykształcenia jestem lekarzem, pracuję od początku mojej kariery naukowej w zakresie badań podstawowych - neurobiologii, niemniej jednak w kontakcie z klinicystami. Nie jestem nieudacznikiem naukowym, nie będę przytaczał swoich osiągnięć naukowych: wystarczy wpisać moje nazwisko w przeglądarkę Web of Knowledge/Science. W ciągu ostatniego roku, zespoły kierowane przeze mnie zdobyły 4 granty finansowane przez NCN. Wykształciłem ponad 15 doktorantów. Można by powiedzieć, że na tle tzw. średniej, jestem dzieckiem szczęścia. Dlaczego więc zdecydowałem się poświęcić trochę czasu aby napisać do Pani Minister, zamiast wziąć się za jakąś sensowną robotę? Otóż główną przyczyną jest postępująca desperacja i ogólne zniechęcenie mojego środowiska do walki o utrzymanie się na powierzchni. Przyczyną jest także rozczarowanie wobec niespełnienia deklaracji Pani Minister składanych w momencie obejmowania stanowiska i wprowadzania reformy finansowania nauki (miało być lepiej i sensowniej). [ ] Adam Płaźnik prof. dr hab. n. med. Zakład Neurochemii, Instytut Psychiatrii i Neurologii Cały tekst: z2ghflrgml, data dostępu mln zł do zdobycia w kolejnych konkursach NCN W sumie 175 milionów złotych na projekty badawcze, staże i stypendia doktorskie mogą otrzymać naukowcy w konkursach ogłoszonych przez Narodowe Centrum Nauki. Programy Maestro 4, Harmonia 4, Fuga 2 i premierowa Etiuda 1 już czekają na zgłoszenia uczonych. Nowością wśród ogłoszonych konkursów jest Etiuda, czyli konkurs o stypendia doktorskie. W ramach konkursu NCN przyzna 100 stypendiów o łącznej wartości 10 mln zł. Stypendyści otrzymają po 3 tys. zł miesięcznie w czasie przygotowywania rozprawy doktorskiej, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. Mogą w nim brać udział badacze, którzy jeszcze nie mają stopnia doktora, ale mają już otwarty przewód doktorski w polskiej jednostce naukowej lub otworzą go do 30 czerwca 2013 roku. Jednym z warunków otrzymania stypendium z NCN jest zaplanowanie odbycia stażu trwającego od 3 do 6 miesięcy w wybranym zagranicznym ośrodku naukowym. NCN pokryje koszty związane z podróżą do ośrodka zagranicznego i pobytem na miejscu. Stypendysta musi uzyskać stopień doktora w ciągu roku po zakończeniu pobierania stypendium. 25

26 Mam nadzieję, że nasze stypendia będą interesującą ofertą dla młodych naukowców. Pomogą im w szybkim zakończeniu przewodu doktorskiego z jednej strony, a z drugiej, dzięki obligatoryjnemu stażowi zagranicznemu, stworzą szansę na lepszy start kariery naukowej podkreśla przewodniczący Rady Narodowego Centrum Nauki prof. Michał Karoński. Fuga to kolejna edycja konkursu na staże podoktorskie, przeznaczonego dla badaczy rozpoczynających swoje kariery. Do zdobycia jest 25 milionów złotych na realizację 50 staży. Konkursy Etiuda i Fuga są wyjątkowe w naszej ofercie. W drugim etapie oceny zapraszamy wybranych przez zespoły ekspertów kandydatów na rozmowy kwalifikacyjne. Dzięki temu mamy możliwość bardziej wnikliwej oceny oraz zwiększamy szansę na wybór tych naprawdę najlepszych podkreśla dyrektor Narodowego Centrum Nauki prof. Andrzej Jajszczyk. Do konkursu kwalifikują się naukowcy, którzy uzyskali stopień doktora w latach lub otrzymają ten stopień do 30 czerwca 2013 roku. Staż finansowany przez NCN może trwać od roku do trzech lat. W konkursie Harmonia można starać się o pieniądze na realizację badań w ramach współpracy międzynarodowej, np. przy wykorzystaniu przez polskie zespoły badawcze międzynarodowych urządzeń badawczych lub w ramach programów lub inicjatyw międzynarodowych. W puli konkursowej znajduje się 40 milionów złotych. Maestro to konkurs skierowany do doświadczonych naukowców prowadzących pionierskie badania naukowe. NCN sfinansuje projekty o budżecie od 500 tys. do 3 milionów złotych. W sumie na jego realizację przeznaczy 100 milionów złotych. Uczeni, którzy chcą wziąć w nim udział, powinni mieć co najmniej stopień naukowy doktora. Dodatkowo, w ciągu ostatnich 10 lat powinni m.in. opublikować co najmniej pięć publikacji w renomowanych czasopismach naukowych polskich lub zagranicznych, kierować realizacją co najmniej dwóch projektów badawczych. W tej edycji konkursu wprowadzono dodatkowy warunek: w projekcie należy uwzględnić stworzenie nowych, pełnoetatowych miejsc pracy dla przynajmniej jednej osoby ze stopniem doktora oraz przynajmniej jednego doktoranta. Wnioski należy złożyć za pośrednictwem systemu OSF do 15 marca 2013 roku. Szczegółowe informacje na temat konkursów dostępne są na stronie Źródło: PAP Nauka w Polsce, data dostępu Porty bałtyckie jako stymulator rozwoju turystyki morskiej w Polsce Dziekan i Rada Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego podają do wiadomości, że w dniu roku (środa) o godzinie w sali Rady Wydziału (sala 010 parter) w gmachu Wydziału przy ulicy Cukrowej 8, odbędzie się: publiczna dyskusja nad rozprawą doktorską mgra Tomasza Andrzeja MAŃKOWSKIEGO na temat: Porty bałtyckie jako stymulator rozwoju turystyki morskiej w Polsce promotor: dr hab. Beata MEYER, prof. US - Uniwersytet Szczeciński recenzenci: dr hab. Barbara MARCISZEWSKA, prof. AWFiS - Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. J. Śniadeckiego w Gdańsku, dr hab. Aleksander PANASIUK, prof. US - Uniwersytet Szczeciński Z rozprawą doktorską można zapoznać się w Czytelni Wydziału - pok. 919, przy ulicy Cukrowej 8. Źródło: Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego, data dostępu Ekonomiczne uwarunkowania rozwoju rynku usług turystycznych w Polsce: monografia / Ewa Dziedzic, Teresa Skalska Witam Panie Wojtku. Wespół z Panią Prof. Ewą Dziedzic chciałyśmy poinformować Pana o monografii, którą przygotowałyśmy w ramach prac Stowarzyszenia na Rzecz Badania, Rozwoju i Promocji Turystyki na zlecenie Departamentu Turystyki Ministerstwa Sportu i Turystyki. Prace zostały niedawno zakończone, praca została przychylnie zrecenzowana przez Pana Prof. Stefana Bosiackiego i czeka na wydanie w Oficynie Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. W załączeniu przesyłam bardziej szczegółową informację merytoryczną. Gdyby uznał Pan za stosowne umieścić ją w Konfraterni - byłybyśmy wdzięczne. Serdecznie pozdrawiam Świątecznie i Noworocznie, Teresa Skalska Zadanie zostało wykonane na zlecenie i ze środków budżetowych Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach prac Stowarzyszenia na Rzecz Badania, Rozwoju i Promocji Turystyki 26

27 Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1: Rynek turystyczny: pojęcie i struktura 1.1. Pojęcie i specyfika rynku turystycznego 1.2. Popyt turystyczny Istota i cechy popytu turystycznego Segmentacja popytu turystycznego 1.3. Mierniki popytu turystycznego 1.4. Podaż turystyczna i jej struktura 1.5. Wskaźniki opisujące podaż turystyczną 1.6. Rozwój rynku turystycznego Rozdział 2: Czynniki determinujące rozwój rynku turystycznego 2.1. Ekonomiczne determinanty rozwoju popytu turystycznego Pozacenowe ekonomiczne czynniki kształtujące popyt turystyczny Ceny a popyt turystyczny 2.2. Pozaekonomiczne czynniki rozwoju popytu turystycznego 2.3. Ekonomiczne determinanty rozwoju podaży na rynku turystycznym Czynniki występujące w makrootoczeniu rynku turystycznego Czynniki działające w mikrootoczeniu przedsiębiorstw turystycznych Działania rządu i samorządu w ramach polityki turystycznej Rozdział 3: Sytuacja na światowym rynku turystycznym: miejsce Polski 3.1. Trendy w popycie turystycznym 3.2. Pozycja polskiego rynku turystycznego wobec najbliższych konkurentów Rynek turystyki międzynarodowej Miejsce Polski w turystyce światowej Zagraniczna turystyka przyjazdowa do Polski: charakterystyka, segmentacja Zagraniczne podróże Polaków 3.3. Rynek turystyki krajowej Rozdział 4: Teoretyczne założenia modelowania popytu turystycznego 4.1. Przegląd podstawowych rozwiązań Przesłanki konstrukcji modeli popytu Modele jednorównaniowe Modele wielorównaniowe 4.2. Metody scenariuszowe 4.3. Wykorzystywane zmienne: zależne i niezależne Zmienne zależne (objaśniane) Zmienne niezależne (objaśniające) 4.4. Rodzaje wykorzystywanych danych i źródła ich pochodzenia Zestaw wskaźników opisujących popyt turystyczny i czynniki ekonomiczne wpływające na jego rozwój Źródła informacji i ich wiarygodność 4.5. Ograniczenia Rozdział 5: Empiryczny model rozwoju popytu turystycznego w Polsce 5.1. Popyt turystyczny nierezydentów Macierze korelacji zmiennych Współczynniki elastyczności popytu Modele popytu turystycznego nierezydentów Wnioski 5.2. Popyt turystyczny rezydentów Macierze korelacji zmiennych Wybrane elastyczności popytu turystycznego rezydentów Modele popytu turystycznego rezydentów Wnioski Rozdział 6: Rozwój podaży usług turystycznych w Polsce 6.1. Rozwój podaży usług hotelarsko-gastronomicznych 6.2. Czynniki wpływające na rozwój podaży usług noclegowych w Polsce Rozdział 7: Konkurencyjność polskiej oferty turystycznej 7.1. Pojęcie konkurencyjności 7.2. Oceny konkurencyjności stosowane w odniesieniu do turystyki 7.3. Pozycja konkurencyjna Polski 7.4. Mechanizmy cenowe na rynku turystycznym Cena jako narzędzie równowagi na rynku turystycznym Wykorzystanie ceny w walce konkurencyjnej. Strategie cenowe Cena a użyteczność Zakończenie 27

28 Spis piśmiennictwa Aneks tabelaryczny Fragmenty wprowadzenia i zakończenia Rosnące znaczenie turystyki jako zjawiska gospodarczego rodzi pytania dotyczące mechanizmów jej rozwoju. W nowoczesnych gospodarkach podstawowym regulatorem procesów gospodarczych jest wprawdzie rynek, ale jego funkcjonowanie, czynniki, które go kształtują są bardzo złożone. W przypadku turystyki mamy do czynienia ze szczególnie dużą skalą trudności, ponieważ jest to zjawisko z pogranicza ekonomii i socjologii, o złożonej strukturze geograficznej. ( ) Problem podjęty w niniejszym opracowaniu wpływ czynników ekonomicznych na rozwój rynku usług turystycznych tylko na pierwszy rzut oka może się wydać oczywisty. W rzeczywistości każdy jego element wymaga wyraźnego zdefiniowania, jeśli chce się uzyskać odpowiedzi, które wytrzymałyby próbę weryfikacji obowiązującej w odniesieniu do badań naukowych. Problemy z poznaniem zjawisk występujących na rynku usług turystycznych zaczynają się już w momencie próby określenia zakresu tego pojęcia, co w wypadku innych rynków branżowych jest zwykle dość oczywiste. Kolejnym problemem jest ustalenie, co należy rozumieć jako rozwój. Od tego zależy określenie kryteriów, według których będziemy oceniać zmiany obserwowane na rynku usług turystycznych, a w konsekwencji wartościować wpływ analizowanych czynników. Podstawową ideą, na której opiera się konstrukcja opracowania jest połączenie analizy koncepcji teoretycznych z empirycznym wykorzystaniem ich w odniesieniu do konkretnego przypadku, jakim jest polski rynek usług turystycznych. W opracowaniu podjęto próbę systematyzacji pojęć i koncepcji teoretycznych dotyczących rozwoju rynku turystycznego, a następnie dokonano empirycznej weryfikacji wybranych koncepcji. ( ) W opracowaniu poruszono zagadnienia dotyczące: zakresu i struktury rynku usług turystycznych oraz kryteriów oceny kierunków jego rozwoju, czynników wpływających na rozwój popytu i podaży oraz modeli umożliwiających kwantyfikację siły ich oddziaływania, konkurencyjności polskiej oferty turystycznej. Ze względu na złożoność zjawiska turystyki, czynniki, które mają wpływ na funkcjonowanie rynku usług turystycznych, mogą mieć charakter ekonomiczny lub pozaekonomiczny: społeczny lub przyrodniczy. Określenie, jakie czynniki uznać za ekonomiczne, a jakie za społeczne lub prawne, w dużym stopniu zależy od przyjętej teorii ekonomicznej. W ekonomii klasycznej podstawowe parametry to ceny, podatki, wynik finansowy przedsiębiorstwa, stopa inflacji. Zakłada ona także, iż wszystkie podmioty rynku dysponują jednakowymi informacjami i na tej podstawie racjonalnie podejmują decyzje. Inne teorie, zwłaszcza nowa ekonomia instytucjonalna, zwracają uwagę na różnego rodzaju sytuacje asymetrii informacji między uczestnikami rynku oraz wpływ instytucji (formalnych lub nieformalnych) na działalność podmiotów gospodarczych. Teoria ta wprowadza koncepcję kosztów transakcyjnych, czyli kosztów związanych z realizacją transakcji10. W myśl tej teorii efekty działalności gospodarczej uzależnione są nie tylko od parametrów uwzględnianych w klasycznej ekonomii, ale także od uwarunkowań prawnych, struktury rynku i kultury organizacyjnej uczestniczących w niej podmiotów. Interesujące spojrzenie na czynniki rozwoju rynku usług turystycznych w ujęciu przestrzennym oferuje nowa geografia ekonomiczna. Jednym z kluczowych elementów tej koncepcji jest wpływ zewnętrznych korzyści skali na rozwój i lokalizację przedsiębiorstw11. W opracowaniu skoncentrowano się na wskazaniu czynników ekonomicznych w rozumieniu klasycznej ekonomii, z zaznaczeniem, że ich wpływ jest ograniczony i może być istotnie modyfikowany przez czynniki o charakterze politycznym i prawnym (...). W opracowaniu uwzględniono zarówno podejście makroekonomiczne, jak i mikroekonomiczne... W opracowaniu szeroko wykorzystano literaturę przedmiotu, zarówno krajową, jak i, zagraniczną, ze szczególnym uwzględnieniem najnowszych pozycji opublikowanych w języku angielskim. Trzeba zaznaczyć, że problematyka omawiana w niniejszym opracowaniu jest w literaturze poruszana dość wyrywkowo, często w powierzchowny sposób. Dotyczy to zwłaszcza zagadnień podaży turystycznej, które rzadko przedstawiane są kompleksowo, z pełnym uwzględnieniem występujących różnorakich powiązań oraz wpływu jej struktury na rozwój rynku usług turystycznych. Empiryczne partie opracowania mają dwojaki charakter: opisowy i analityczny. Te pierwsze są ilościową prezentacją zjawisk zachodzących na rynku turystycznym, natomiast w drugich zastosowano metody analizy wskaźnikowej oraz analizy statystycznej i modelowania ekonometrycznego. Celem tych analiz jest wskazanie konkretnych czynników kluczowych dla rozwoju rynku, określenie siły i okresu ich oddziaływania. Wyniki analizy powinny umożliwić konstrukcję modeli prognostycznych oraz wskazać najbardziej aktywne narzędzia stymulowania rozwoju rynku turystycznego. 10 Por. K. Kowalska: Kontraktowanie i koszty transakcyjne w nowej ekonomii instytucjonalnej. Gospodarka Narodowa 2005 nr 7-8, s M. Stabler, A. Papatheodorou, T. Sinclair, The Economics of Tourism, wyd. 2, Routledge, London, New York 2010, s

29 Zakres dostępnej informacji statystycznej miał decydujący wpływ na możliwości przeprowadzenia analiz empirycznych dotyczących poszczególnych zagadnień. Podobnie interpretując ich wyniki należy pamiętać o wpływie, jaki może mieć jakość udostępnianej informacji statystycznej. Przedstawiona analiza rozwoju rynku usług turystycznych w Polsce zawiera szeroki przegląd zjawisk występujących na tym rynku. Pozwoliło to na prześledzenie ich w ujęciu zarówno chronologicznym, jak i przestrzennym. Umożliwiło także wskazanie specyficznych czynników, które miały najistotniejszy wpływ na rozwój poszczególnych segmentów rynku. Ze względu na luki w danych statystycznych, a także ze względu na obszerność zagadnienia, nie wszystkie wątki zostały wyczerpująco rozwinięte. Także dostępność danych dotyczących strony podażowej rynku turystycznego zadecydowała o tym, że najwięcej miejsca poświęcono branży hotelarsko-gastronomicznej (sekcja I PKD 2007). Przeprowadzone analizy pokazują, że poznanie mechanizmów rozwoju rynku turystycznego wymaga zróżnicowanego podejścia. Jest on bardzo różnorodny zarówno po stronie popytu, w którym można wyróżnić segmenty charakteryzujące się odmiennymi zachowaniami rynkowymi, jak i po stronie podaży, która jest konglomeratem przedsiębiorstw i instytucji reprezentujących różne branże i sektory własnościowe. Przeprowadzone analizy pokazują, że uzyskanie aplikacyjnych wyników wymaga uwzględnienia tej różnorodności. Równocześnie nie można zapominać, że zarówno poszczególne segmenty popytu i tym bardziej podmioty podaży są wzajemnie zależne, co także powinno znaleźć odzwierciedlenie w przeprowadzanych analizach empirycznych. Zakres zagadnień i analiz empirycznych, które zostały przedstawione w opracowaniu niewątpliwie nie wyczerpuje problematyki związanej z zagadnieniem rozwoju rynku turystycznego w ogóle, a także jego rozwoju w Polsce...Niewątpliwie zagadnienia te wymagają dalszych badań, a nowe koncepcje teoretyczne dają impuls do poszerzania i pogłębiania zakresu zagadnień, uwzględnianych czynników i stosowanych narzędzi analizy. Fragment recenzji Prof. dr hab. Stefana Bosiackiego: Przedstawione do recenzji opracowanie jest bardzo udaną próbą ukazania ekonomicznych uwarunkowań rozwoju polskiego rynku turystycznego. Autorki na bazie bardzo obszernego materiału statystycznego, pochodzącego z różnych źródeł, charakteryzują nie tylko tendencje zmian w poszczególnych elementach rynku, ale co ważniejsze tworzą empiryczne modele rozwoju tego rynku, które mogą z powodzeniem być wykorzystane w praktyce, między innymi przy formułowaniu strategii rozwoju polskiej turystyki w przyszłości. Źródło: Teresa Skalska, korespondencja nadesłana Będzie nowa ustawa o turystyce Przełom w stanowisku Ministerstwa Sportu i Turystyki. Wiceminister Katarzyna Sobierajska przyznała, że ustawa o turystyce ma wiele błędów i zapowiedziała napisanie nowej Od razu zastrzegła jednak, że przygotowanie nowego prawa dla branży turystycznej potrwa kilka miesięcy, nie powstanie więc ono przed letnim sezonem. Dlatego na razie będą musiały wystarczyć inne zmiany w przepisach. Ruchy ministerstwa śledzi sejmowa podkomisja ds. turystyki. Podczas jej ostatniego posiedzenia, wiceminister Katarzyna Sobierajska zdawała posłom sprawozdanie z przygotowań do oceny ustawy o usługach turystycznych w kontekście wydarzeń z ostatniego sezonu letniego, kiedy to upadło kilkanaście biur podróży. Analiza miała być pierwotnie gotowa do końca listopada. Pani minister referowała jednak zestaw opinii zebranych wśród marszałków województw (na szesnastu odpowiedziało na jej ankietę piętnastu) oraz organizacji branżowych (z 20 odpowiedziało siedem, ale w tym najważniejsze, jak Polska Izba Turystyki, Polski Związek Organizatorów Turystyki, Izba Turystyki RP, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Agentów Turystycznych). Konkretne wnioski i rozwiązania Sobierajska obiecała przedstawić później. Lista błędów i życzeń. Co postulowali odpowiadający na ankietę ministerstwa urzędnicy samorządowi i działacze turystyczni? Problemów, które dostrzegają jest bardzo dużo, a ich ranga bardzo różna. Przy czym czasem są one ze sobą sprzeczne (zależy kto, jaki postulat zgłaszał). Oto najważniejsze z nich, w kolejności referowania przez wiceminister Katarzynę Sobierajską. 1. Agenci turystyczni powinni być włączeni do odpowiedzialności przed klientami biur podróży, za to co sprzedają, powinni mieć też zarazem możliwość ubezpieczania się od ryzyka. 2. Agenci turystyczni powinni być wpisywani na listę prowadzoną przez marszałka (jak organizatorzy turystyki), a marszałkowie powinni mieć możliwość ich kontrolowania. 3.Turystyka powinna być wyłączona z procedury charge back. Agenci nie traciliby wtedy swoich prowizji od wycieczek biur podróży, które upadły. 4. Zdaniem marszałków, należy wprowadzić obowiązek zwracania przez agentów pieniędzy, wpłaconych im przez klientów na wycieczki biur, które splajtują. Komu pieniądze miałyby być zwracane - klientom, czy marszałkom - wiceminister nie wyjaśniła. 5. Trzeba uregulować w ustawie o turystyce zasady sprzedawania imprez turystycznych przez portale internetowe zajmujące się tzw. sprzedażą grupową. 29

30 6. Uregulowania i objęcia gwarancją ubezpieczeniową wymaga nowa dziedzina sprzedawanie usług turystycznych osobno, czyli tzw. depakietyzacja (osobno przelot, osobno nocleg). 7. Zamknąć należy furtkę, pozwalającą przedsiębiorcy zamknąć działalność pod jednym szyldem i otworzyć taką samą pod drugim, by skorzystać z możliwości wykupienia najmniejszej gwarancji ubezpieczeniowej. 8. Należy powołać turystyczny fundusz gwarancyjny w formie instytucji, która miałaby dodatkowe funkcje, jak sprowadzanie klientów niewypłacalnych biur podróży z zagranicy oraz kontrolowanie biur podróży. 9. Ankietowani podnosili też problem skomplikowanego systemu naliczania minimalnej sumy gwarancji ubezpieczeniowej organizatorów turystyki. A zarazem zwracali uwagę, że powinien on być oparty nie tylko na obrotach z poprzedniego roku, ale też na wysokości obrotów spodziewanych w bieżącym roku, zadeklarowanej przez przedsiębiorcę. 10. I marszałkowie, i branża postulowali mówiła minister Sobierajska wprowadzenie osobistej odpowiedzialności osób kierujących biurem podróży za nieprawidłowości w prowadzonej przez nich działalności. A także przywrócenia obowiązku odpowiedniego wykształcenia i doświadczenia w turystyce jako warunku koniecznego do prowadzenia biura podróży. 11. Marszałkowie chcieliby też wyjaśniała Sobierajska - ograniczenia dostępu do kierowniczych stanowisk w biurach podróży osobom, które zasiadały w zarządach zbankrutowanych firm. 12. Z kolei touroperatorzy zgłaszali postulat odejścia od konieczności podawania w umowie o świadczenie usług turystycznych dokładnej godziny odjazdu lub wylotu i powrotu. 13. Wszyscy ankietowani zgłaszali wniosek, by urzędy marszałkowskie i firmy ubezpieczeniowe miały większe uprawnienia do kontrolowania organizatorów turystyki. Dzięki temu miałyby mieć lepsze dane do analizowania sytuacji finansowej danego touroperatora. 14. Mnożyły się też pomysły, jak zmusić biuro podróży do ujawniania prawdziwej sytuacji finansowej przy kupowaniu gwarancji. Miałoby się to odbywać przez dostarczanie zaświadczenia o przychodach z urzędu skarbowego, zaświadczenia o przychodach z tytułu VAT-marża, składania sprawozdań finansowych, rocznego rozliczenia podatku dochodowego lub rozliczenia PIT. A do tego składanie do marszałka zaświadczenia o przychodach potwierdzonego przez głównego księgowego lub biegłego rewidenta, a także informacji o prowadzonych wobec przedsiębiorcy postępowań egzekucyjnych. Jeden z postulatów mówił o kontrolowaniu rozliczeń między biurem podróży a klientem. 15. To nie wszystko. Wśród propozycji było też ustanowienie przez ministra turystyki regulaminu kontroli przedsiębiorcy turystycznego i opracowanie jednej procedury składania reklamacji dla wszystkich biur, w tym ustalenia tabeli odliczeń za niespełnienie warunków świadczeń turystycznych na wzór tzw. tabeli frankfurckiej, zwyczajowo stosowanej w Niemczech. 17. Odpowiadający na ankietę zwracali uwagę, że w ustawie o turystyce brakuje: - określenia podmiotu, odpowiedzialnego za organizowanie powrotu klientów upadłych biur podróży z zagranicy (wcale nie jest powiedziane, że ma się tym zająć marszałek), - określenia, co robić, gdy pieniędzy z gwarancji jest za mało, by sprowadzić turystów (przypadek marszałków, którzy dołożyli z kieszeni samorządu i teraz sądzą się ze Skarbem Państwa, czytaj więcej: Marszałkowie mają dosyć metody kelnerskiej : - procedury, jak zdobyć informację, gdzie przebywają turyści plajtującego biura (zdarzało się bowiem, że biura podróży nie podawały marszałkom listy turystów i krajów ich przebywania). Ustawa jest do... zmiany. Jakie wnioski wyciąga z tej litanii błędów i niedociągnięć w ustawie o turystyce Ministerstwo Sportu i Turystyki? - Konkludując, stwierdzono że w wypadku utraty płynności przez biuro podróży, wbrew przyjętym założeniom, obecny system nie zapewnia pokrycia kosztów ściągania turystów z zagranicy, a więc zabezpieczenia interesów klientów poszczególnych organizatorów oceniła minister Sobierajska. Brak dodatkowego filaru na wypadek, gdyby gwarancja nie pokrywała stu procent kosztów jest wadą obecnego systemu. - Kolejna, to brak wyraźnego określenia praw i obowiązków organizatora imprezy turystycznej oraz podmiotu udzielającego zabezpieczenia, związanych ze sprowadzaniem klientów do kraju oraz z dokonywaniem zwrotów przysługujących i należności dodała. Niesprecyzowane są też zasady wykorzystania środków z gwarancji na przykład na opłacenie dokończenia wypoczynku turystów, którzy i tak już są za granicą. Pojawiły się też nowe problemy, jak usługa charge back, brak zabezpieczenia klientów składających sobie pakiet turystyczny (samolot plus nocleg), a także działalność portali sprzedaży grupowej oceniła minister. - Wyraźnie analiza wskazuje, że jest potrzeba wprowadzenia zmian w systemie zabezpieczeń [klientów na wypadek upadku biura podróży]. W szczególności niezbędne jest wskazanie źródeł finansowania w przypadku kiedy te źródła są niewystarczające podkreśliła. Ale zarazem uznała, że zebrane opinie stanowią podstawę do przygotowania propozycji legislacyjnych. Fundusz i tak priorytetem. Kiedy skończyła długi referat, poseł Tomasz Górski (Solidarna Polska) chciał wiedzieć, kiedy można się spodziewać projektów zmian do ustawy o turystyce. Prezes PZOT Krzysztof Piątek pytał, czy w świetle zebranego materiału ministerstwo zamierza kontynuować metodę 30

31 drobnych kroków (zmiana rozporządzeń i prace nad turystycznym funduszem gwarancyjnym - red.), czy też zmieni politykę i weźmie się za samą ustawę? A prezes PIT Paweł Niewiadomski zaapelował wprost, by to zmiana ustawy, a najlepiej napisanie jej od nowa, stało się priorytetem dla ministerstwa. Zasugerował przy tym, że ostatnie trzy lata zostały zmarnowane, bo wnioski, które dzisiaj przedstawiła Sobierajska, PIT zgłosił już w roku Przyłączamy się do PIT w kwestii nowelizacji lub napisania ustawy od nowa poparła Niewiadomskiego wicedyrektor departamentu turystyki w mazowieckim urzędzie marszałkowskim Izabela Stelmańska. - Przedsiębiorca, ubezpieczyciel, marszałek wszyscy chcą wiedzieć na czym stoją zabrał głos poseł Marek Matuszewski (PiS). Co stoi na przeszkodzie, żeby szybko przeprowadzić nowelizację, dlaczego ten projekt jest tak ślamazarnie przygotowywany? - Mamy trzy dokumenty na stole wyjaśniała wiceminister. Zmianę rozporządzeń do ustawy (czytaj: Minister podnosi progi dla touroperatorów : dwa warianty funduszu gwarancyjnego (czytaj: Sobierajska zmienia fundusz po myśli PIT : PIT.html) i nowelizację ustawy. Trzeba zachować jakąś chronologie i hierarchię. Rozporządzenie będzie miało za chwilę swój finał. Dwa warianty funduszu też są bardzo zaawansowane. A napisanie nowej ustawy, nawet jeśli szybko to zrobimy, i tak musi przejść przez konsultacje społeczne. Nie mogę się zgodzić, byśmy procedowali w trybie pilnym. Już raz [trzy lata temu] to zrobiliśmy i nie mamy za dobrych efektów studziła nastroje. Jak wyjaśniła, nie ma pośpiechu, bo dwa pierwsze rozwiązania zaostrzenie warunków uzyskiwania gwarancji przez touroperatorów w rozporządzeniach Ministerstwa Finansów oraz fundusz gwarancji turystycznych i tak rozwiążą większość problemów związanych z brakiem pieniędzy na roszczenia klientów niewypłacalnych biur. Filip Frydrykiewicz Źródło: Turystyka.rp.pl, data dostępu w prognozach ekspertów i menedżerów Stabilizacja cen z lekką tendencją spadkową, utrzymanie obecnego poziomu wykorzystania pokoi, zaostrzenie walki o gościa, mniej imprez i spotkań biznesowych. Nieco rynku stracą duże hotele kongresowe i luksusowe, zyskają zaś obiekty ekonomiczne, dobre oraz tańsze obiekty wypoczynkowe. To prognozy dla polskiego rynku noclegowego w pierwszej połowie roku Po sześciu, ośmiu miesiącach sytuacja powinna zacząć się polepszać (o ile nie zawiedzie cała polska gospodarka, która też powinna wówczas wychodzić z dołka). W ciągu całego będzie wzrastać liczba hoteli działających w sieciach, hotele poszerzą paletę usług dodanych, będą funkcjonowały w sposób bardziej oszczędny i efektywny, a przede wszystkim elastyczny. Ceny wzrastać nie powinny. Poziom cen powoduje zwykle skrajnie różne reakcje dwóch grup: hotelarzy i gości. Prognozy mówią, że w roku 2013 i jedni i drudzy będą usatysfakcjonowani. Do połowy roku średni poziom cen powinien utrzymywać się na obecnym poziomie. W kolejnych miesiącach, gdy gospodarka zacznie się odbijać, ceny powinny zacząć rosnąć. Zdaniem Andrzeja Wójcika, wiceprezesa Satoria Group, operatora i właściciela hoteli, ceny będą się zmieniać wraz z popytem, a ten mamy nadzieję że w drugiej połowie roku będzie rósł. Jacek Piasta, doradca hotelarski, przewiduje, że w hotelach biznesowych będą spadać. Ale nie w cennikach z lady, a w praktyce: na portalach rezerwacyjnych, w formie promocji, ofert specjalnych i pakietów. Ogólnie, ceny w turystyce wzrosną o 5 proc. tj. minimum o poziom inflacji, zwłaszcza w popularnych kierunkach wypoczynkowych, tłumaczy Jacek Piasta. Automatyczną reakcją dyrektorów hoteli na zmniejszający się popyt jest zwykle redukcja cen, ale nawet bardzo niska cena nie wyciągnie żadnego pracownika w podróż służbową..., przekonuje Wojciech Łopaciński, dyrektor czterogwiazdkowego hotelu Filmar w Toruniu. I dodaje: Analizując rynek sądzę, że w przyszłym roku nie tylko hotele niezależne, ale również sieci które zwykle trzymają ceny w ryzach - będą bardziej elastyczne. Już teraz widzę - i to nie tylko w Toruniu - obiekty z międzynarodową marką sprzedające pokoje w czterogwiazdkowym standardzie w cenie niższej od 100 zł. W związku z otwarciem nowych obiektów na niektórych rynkach może nastąpić obniżka cen. Tak może się wydarzyć np na rynku łódzkim prognozuje Adam Konieczny, dyrektor ds. rozwoju na Polskę i Ukrainę w firmie doradztwa hotelowego Christie + Co.. Ceny raczej utrzymają się na obecnym poziomie. Jednak jedne hotele w ramach ceny będą dodawać coś extra, np. WiFi, parking, bezpłatne telefony lokalne, a inne zubażać ofertę, np. w cenie noclegu nie będzie śniadań, uważa Tomasz Czerwiński, dyrektor trzygwiazdkowego hotelu Polonia w Raciborzu. Wzrost walki konkurencyjnej. Na pewno od takiej czy innej marki nie przybędzie w Polsce i w polskich hotelach gości. Owszem liczba markowych hoteli w danym kraju do pewnego stopnia wpływa na decyzje przyjeżdżających do tego kraju zagranicznych turystów, ale nie jest czynnikiem decydującym. Z dużym prawdopodobieństwem można zatem przyjąć, że w roku 2013, roku przynajmniej do końca pierwszych sześciu miesięcy kryzysowym, hotele będą konkurowały nie o nowych go- 31

32 ści, ale przede wszystkim poprzez podebranie sobie osób i firm już korzystających z usług hoteli. Dotyczy to również rynku MICE, czyli spotkań, konferencji i kongresów. Wprawdzie raport Business Barometer przygotowany przez Meeting Professionals International jest dość optymistyczny i zapowiada, że pomimo niestabilnej sytuacji gospodarczej, liczba konferencji i spotkań biznesowych wzrośnie w przyszłym roku o 2,9 proc. W Europie rynek spotkań wzrośnie o 3,2 proc., zaś budżety przeznaczone na spotkania będą większe o 0,7 proc. Jednak Tomasz Czerwiński i Jacek Piasta są zgodni, że gości biznesowych będzie w roku 2013 mniej, zaś turystów więcej niż w tym roku. Uważam, że w przyszłym roku będzie w hotelach podobna liczba gości. Otwarcie nowych połączeń lotniczych linii Qatar Airways oraz Emirates jak również zwiększenie połączeń z lotniska w Modlinie powinno zrekompensować brak imprezy na skalę Euro, ocenia Adam Konieczny. Pokoje jak w Niestety, nic nie zapowiada również wzrostu wykorzystania pokoi w roku Czyli hotele pozostaną najpewniej na poziomie nieco niższym niż 50 proc. Zdaniem Adama Koniecznego wykorzystanie pokoi raczej utrzyma się na podobnym poziomie. Jacek Piasta, uważa, że wykorzystanie pokoi, podobnie jak ceny: spadnie w obiektach biznesowych i utrzyma się na obecnym poziomie w turystycznych. Tomasz Czerwiński przewiduje, że w sumie frekwencja nieco spadnie, przy czym w dół pójdzie wyraźniej w hotelach miejskich, a w turystycznych lekko wzrośnie. Hotele będą prowadziły zacięta walkę o pozyskanie klientów, jednak mam nadzieję ze różnego rodzaju imprezy organizowane w Warszawie przyczynią się do zwiększonego zainteresowania hotelami. Wiemy już że Warszawa będzie organizatorem przyszłorocznego szczytu klimatologicznego, mówi Andrzej Wójcik. Natomiast Jan Błoński, prezes Ogólnokrajowej Spółdzielni Turystycznej Gromada, jest zdania, że kosztem niewielkich spadków cen frekwencja utrzyma się w dużych miastach, szczególnie w obiektach zlokalizowanych w ich centrach. Mam na myśli przede wszystkim Warszawę i Kraków, które są dobrze skomunikowane i dysponują lotniskami z największą siatką połączeń, mówi Błoński. W opinii Wojciecha Łopacińskiego będzie postępował zarówno spadek wykorzystania pokoi, jak i liczba organizowanych w hotelach imprez. Patrząc na branżę z perspektywy mniejszej miejscowości, jaką jest Toruń można się spodziewać dalszego trendu ograniczania ilości konferencji i zmniejszania budżetów, mówi Łopaciński. I dodaje: Firmy zwracają większą uwagę na koszty podróży i spotkań służbowych. Skutkuje to przechodzeniem do niższych kategorii hoteli, w celu uzyskania lepszej ceny. Jeśli ktoś dotychczas spał w hotelu 5 gwiazdkowym, to teraz będzie korzystał z 4 gwiazdkowych, klienci 4 gwiazdkowych przenoszą się do 3 gwiazdek i tak dalej. W sumie jest to szansa dla hoteli z niższych segmentów na pozyskanie nowych, zamożnych grup gości. Straci luksusowy, zyska budżetowy. Opinię dyrektora hotelu Filmar potwierdza Adam Konieczny: Tradycyjnie już gości będzie ubywać w hotelach luksusowych na rzecz hoteli ekonomicznych, co jest związane z kryzysem w gospodarce europejskiej oraz spowolnieniem polskiej gospodarki. Nie straci ten, kto utrzyma sprzedaż na poziomie 2012 roku. Ale to uda się tylko tym najlepszym, ocenia Andrzej Wójcik. W opinii Jacka Piasty zyskają obiekty o charakterze turystycznym, szczególnie uzdrowiskowym i rehabilitacyjnym. Ten segment rynku będzie rósł dzięki klientom z Niemiec, Skandynawii i Rosji. W przypadku obiektów SPA rynek rozwarstwi się na niezmiennie popularnych liderów i tracących na wynikach średniaków tj. obiekty o mniejszej atrakcyjności i rozpoznawalności. Stracą hotele MICE położone o ponad godzinę drogi od miast i na uboczu, na korzyść obiektów na przedmieściach lub dogodnie położonych przy trasach międzywojewódzkich. Stracą obiekty największe, kilkuset pokojowe kongresowe molochy. W kryzysie maleje liczba dużych imprez dla kilkuset uczestników. A na rynku ofert dla grup osobowych konkurencja od kilku lat jest zabójcza. Traciły będę miejskie hotele biznesowe w miastach powiatowych i podobnych. Bo wraz z podupadającymi przedsiębiorstwami odpływa ruch biznesowy tj. podróże służbowe. Wciąż relatywnie lepiej będą się miały hotele w miastach ze specjalnymi strefami ekonomicznymi, choć tu także nie ma reguły, tłumaczy Jacek Piasta. Zdaniem Tomasza Czerwińskiego zyska baza wakacyjna o bardzo dobrym standardzie, wielkomiejskie hotele sieciowe o standardzie 4-5 gwiazdek, niedroga niehotelowa baza na prowincji i - być może - baza przydrożna. Straci natomiast dobra baza na prowincji, średnia baza wielkomiejska i słabsza baza wakacyjna. Przybędzie hoteli w sieciach. Dominującą w Polsce formą biznesu hotelarskiego jest prowadzenie obiektu przez jego właściciela pod własną marką. Do roku 2012 udział hoteli, w których inny podmiot jest właścicielem budynku, a inny prowadzi w nim działalność, czy to na podstawie umowy o dzierżawę, franczyzę, czy zarządzanie, nie przekraczał 13 proc. Sytuacja zaczęła się zmieniać w bieżącym roku i według wszelkich prognoz w roku 2013 nabierze tempa. Rok 2013, to dalszy rozwój franczyzy na rynku hotelowym. Pojawią się również oficjalne informacje na temat wejścia do Polski kilku nowych sieci hotelowych, głównie z sektora ekonomicznego, mówi Adam Konieczny. Z pewnością będzie rosło usieciowienie rynku, uważa Andrzej Wójcik. I dodaje, że nowo powstające obiekty na pewno będą mocno przemyślane, inwestorzy będą bardzo uważnie kontrolować koszty już na etapie planowania i decydować się jedynie na te najlepsze. Widzę tutaj rosnącą rolę firm zarządzających hotelami lub przejmujących je w dzierżawę. Ich zadaniem będzie 32

33 współpraca od początku planowania inwestycji mająca zapewnić powstanie obiektu spełniającego nie tylko wymogi marki, ale przede wszystkim funkcjonalność i sprawne zarządzanie operacyjne hotelem, mówi Wójcik. Myślę, że nadal będzie postępowała ekspansja międzynarodowych sieci hotelowych w celu przejmowania zarządzania prywatnymi obiektami. W czasie tak specyficznych warunków rynkowych właściciele obiektów spoza branży nie mają wystarczającego doświadczenia i wiedzy jak zapobiec skutkom kryzysu i zdają się wiec na know how sieci. Czy to dobre czy nie? Na to pytanie powinien odpowiedzieć sobie każdy inwestor oddając swój obiekt w zarządzanie obcej firmie, wyjaśnia Wojciech Łopaciński. O wiele mniej ekspansywne i dynamiczne w przejmowaniu pod swe marki obiektów nowych i już istniejących są polskie sieci hotelowe. Zauważa to Jan Błoński: Rodzime sieci dopiero nabierają doświadczenia i stąd ich wolniejszy rozwój w drodze przejmowania obiektów należących do podmiotów zewnętrznych. Wierzę, że przyszły rok przyniesie zmianę i zobaczymy o wiele więcej obiektów pod polskimi markami. Tym bardziej, że inwestorzy, którzy często patrzą niechętnie na polskie marki, przekonają się, że przyjęcie międzynarodowego szyldu wcale nie okazuje się panaceum rozwiązującym wszystkie problemy. Branża noclegowa wkracza w rok 2013 z mniejszym optymizmem niż u progu roku Może to i lepiej, bo hotelarzom uda się uniknąć rozczarowań wynikających ze zbyt wielkich nadziei, jak stało się w przypadku Euro A dobre przygotowanie i merytoryczne, i emocjonalne - na złe, na zderzenie z kryzysem, zaowocuje nie tylko przetrwaniem, ale i wzmocnieniem pozycji wielu obiektów. Czego Redakcja, w imieniu Rozmówców i swoim, Wszystkim w Nowym Roku życzy. Źródło: e-hotelarstwo, data dostępu Hotele szykują się na kryzys Wzrost roli Internetu, dobra pierwsza połowa roku i zdecydowanie gorsza druga tak zapamiętają hotelarze mijający rok. Na przyszły przewidują walkę o każdego gościa, redukowanie kosztów działalności i wzrastające usieciowienie Rok 2012 już zawsze będzie się kojarzył wszystkim Polakom z Mistrzostwami Europy w Piłce Nożnej Euro Nie inaczej branży hotelarskiej, dla której nie tyle sama impreza, ile pięć lat przygotowań, okazały się kamieniem milowym w rozwoju. W ciągu tych pięciu lat liczba hoteli w Polsce wzrosła o 600 osiągając liczbę 2100 z ponad 115 tysiącami pokojów. Oczywiście do tak bezprecedensowego w historii boomu na rynku noclegowym przyczynił się nie tylko turniej piłkarski. Na przygotowania nałożyły się: wzrastający popyt, dofinansowanie inwestycji hotelarskich z funduszy unijnych i dobre - mimo zmiennej koniunktury ekonomicznej na świecie prognozy dla rynku turystycznego. Wzrost ten kosztował ponad 6 mld złotych, jakie wydali w tym czasie inwestorzy, przede wszystkim krajowi, na budowę oraz modernizację obiektów noclegowych. I chociaż po zapowiedziach głoszących, że na Euro przyjedzie może nawet milion kibiców, liczba 275 tysięcy gości jednodniowych i 285 tysięcy takich, którzy zatrzymali się przynajmniej na jedną noc, musiała rozczarowywać, to Euro 2012 okazało się imprezą udaną. I ważną dla polskiego rynku turystycznego. [ ] Andrzej Szafrański Cały artykuł znajdziesz na portalu Turystyka.rp.pl, dokument online: data dostępu Wyjazd na narty z ubezpieczeniem W razie wypadku za granicą leczenie umożliwi Europejska Krata Ubezpieczenia Zdrowotnego. Pani Anna pojechała do Austrii na narty. Złamała nogę, zjeżdżając na stoku. Trafiła do jednego z austriackich szpitali, ale nie miała przy sobie odpowiedniego dowodu ubezpieczenia i chcą jej wystawić rachunek za leczenie. Co można zrobić z tym rachunkiem? Polscy turyści, którzy w okresie świątecznym czy już w nowym roku planują wyjechać na zimowe szaleństwo za granicę, powinni pamiętać, aby zaopatrzyć się w Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). Dzięki karcie podczas pobytu w innym państwie Unii Europejskiej można nieodpłatnie skorzystać z niezbędnych z medycznego punktu widzenia świadczeń zdrowotnych lekarzy, przychodni lub szpitali działających w powszechnym systemie opieki zdrowotnej w danym kraju. Za leczenie prywatne pacjent musi zapłacić z własnej kieszeni. Polscy turyści mogą dostać EKUZ w wojewódzkim oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia. Jakie świadczenia. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego będzie honorowana w krajach Unii Europejskiej oraz dodatkowo: w Norwegii, Islandii, Szwajcarii i Liechtensteinie (należące do EFTA). Na jej podstawie Polakom przysługuje taki sam koszyk świadczeń medycznych jak obywatelom państw Unii lub EFTA, w którym się znajdą. Nie oznacza to jednak, że zakres świadczeń wszędzie jest taki sam. Nie wszystkie kraje honorują bowiem Europejską Kartę. Kartę uznają Włosi i Austriacy, ale 33

34 nie obowiązuje ona np. w Turcji. Oznacza to, że ubezpieczenie oferowane przez NFZ w ogóle tam nie działa. Nie wszystkie karty wydawane turystom przez NFZ obowiązują przez taki sam czas. Czasem EKUZ działa tylko teoretycznie. Taka sytuacja występuje na niektórych greckich wyspach, gdzie w ogóle nie ma publicznej ochrony zdrowia. Co więcej, mieszkańcy wielu krajów europejskich, np. Niemiec czy Czech, korzystając nawet z publicznej służby zdrowia są zobowiązani współfinansować świadczenia medyczne. Ta zasada dotyczy też cudzoziemców. Tych kosztów leczenia polskim turystom nie zwróci NFZ. Prawo do EKUZ ma każdy ubezpieczony. Wniosek o dokument można złożyć i odebrać w dowolnym oddziale wojewódzkim NFZ. Trzeba do niego załączyć oryginalny lub poświadczony dokument potwierdzający ubezpieczenie zdrowotne w NFZ. Dokumenty składa się osobiście albo przesyła pocztą (także elektroniczną) lub faksem. Termin ważności. Terminy ważności, jakie określa Fundusz na karcie, są zróżnicowane i zależą od statusu ubezpieczonego. Kartę ważną najdłużej bo aż pięć lat dostaną emeryci. Legitymację ważną mniej niż sześć miesięcy otrzymają kobiety w okresie ciąży oraz dzieci i młodzież do 18. roku życia. O EKUZ dwumiesięczną mogą się ubiegać bezrobotni zarejestrowani w urzędzie pracy. Jeśli turysta zapomniał złożyć wniosek o wydanie karty, tak jak pani Anna, a potrzebuje za granicą opieki medycznej, powinien natychmiast skontaktować się telefonicznie lub faksem z oddziałem NFZ, a ten wystawi wówczas certyfikat zastępczy i dostarczy go zainteresowanemu pocztą lub faksem. Jeśli turysta tego nie zrobi, musi po powrocie do kraju pojechać do NFZ i złożyć odpowiednie rachunki za leczenie za granicą. Fundusz powinien wówczas zwrócić pieniądze. Masz pytanie, wyślij do autorki Katarzyna Nowosielska Źródło: Prawo.rp.pl, data dostępu Osobisty doradca turysty poszukiwany Nieufni z natury Polacy potrzebują profesjonalnych doradców w sprawie wyboru najlepszej wycieczki na wakacje. Agenci, którzy staną na wysokości zadania wygrają z Internetem - pisze ekspert od turystyki. Dlatego też trudno dziwić się, że ludzie z rosnącą rezerwą podchodzą do telefonicznych wywodów sprzedawcy w sytuacji, gdy co rusz nagabywani są w ten właśnie sposób przez natrętnych telemarketerów, oferujących niepowtarzalne okazje zakupu kołder i poduszek puchowych albo garnków o trwałości liczonej w dziesięcioleciach. Brak zaufania do wątpliwych kampanii podtrzymują dodatkowo takie spektakularne afery jak zawstydzająca sprawa Amber Gold. Klimatowi powszechnej nieufności, tym razem wobec urzędów, dzielnie przysłużył się też UOKiK, który po kilku miesiącach żmudnych kontemplacji na temat reklam tej firmy stwierdził, że są one uczciwe i wcale nie wprowadzają konsumentów w błąd, choć nie brakowało specjalistów twierdzących, że była to zwykła lipa. Z kolei prokuratorzy udawali, że w ogóle nic z tej sprawy nie pojmują, bo przecież nie mają odpowiedniej wiedzy (finansowej). Ale nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło - wszyscy wymienieni, a także tabuny innych osób oraz instytucji, de facto mimowolnie pracują na rzecz agentów, dając im niepowtarzalną okazję do zdobycia mocnego zaufania klientów, kontrastującego z ogólną atmosferą krążących dookoła bzdur, kłamstw, przeinaczeń i fałszywych reklam. Zaufanie i szacunek do kompetencji i rzetelności agentów, powinny zapewnić im przewagę nad nieznanym głosem ze słuchawki, albo bezdusznymi okienkami internetowych formularzy. [ ] Andrzej Betlej Cały artykuł na portalu: Turystyka.rp.pl, dokument online: data dostępu Agent biura turystycznego - zawód z przyszłością Dynamiczny rozwój sprzedaży wycieczek w Internecie wcale nie musi oznaczać zaniku zawodu agenta. Tym bardziej będą oni potrzebni, im lepiej będą przygotowani do udzielenia porady zdezorientowanym klientom pisze ekspert Andrzej Betlej Na bardziej od naszego rozwiniętych rynkach, liczba placówek agencyjnych od lat maleje. W Niemczech ubywa ich przeszło 300 rocznie, co stanowi 3 procent ogólnej ich liczby (obecnie około 10200), a na drugim największym rynku brytyjskim, tempo spadku sięga aż 5 procent. W ślad za tym maleje udział agentów w dystrybucji wycieczek. W ostatnim sezonie, na największym rynku niemieckim wynosił on już tylko 63 procent, podczas gdy pięć lat wcześniej agenci obsługiwali jeszcze nieco ponad 70 procent rynku. Okazuje się jednak, że tempo zwycięskiego pochodu Internetu ostatnio maleje, co dało asumpt do nowej dyskusji o przyszłym profilu dystrybucji pakietów turystycznych. 34

35 Jak zmienia się struktura dystrybucji na polskim podwórku? Generalnie sytuacja wygląda dość podobnie. W latach agenci stracili sporo rynku. Wzrastała natomiast sprzedaż takich portali jak Travelplanet.pl czy Wakacje.pl. Jednocześnie touroperatorzy rozwijali sieci punktów własnych. W roku 2006 udział sprzedaży placówek agencyjnych wyniósł około 63,5 proc., a w następnych latach nawet nieco wzrósł (do ponad 64 proc. w roku 2008). Pomimo intensywnego rozwoju, sieci biur firmowych (z 299 do 420 w ciągu dwóch lat), agentów uratował niezwykle dynamiczny wzrost rynku. Klienci pierwszy raz planujący wyjazd z biurem podróży, kierowali się bowiem najczęściej do biur agencyjnych, wielu z nich pochodziło z mniejszych miast, w których innych placówek po prostu nie było. Kryzys zmienia warunki gry. Jednocyfrowa dynamika wzrostu rynku w ostatnich latach zdecydowanie zaszkodziła agentom. Wprawdzie duże portale nieomal stanęły w miejscu (szczególnie Travelplanet), ale nastąpił energiczny rozwój sieci własnych touroperatorów, które wraz z firmowymi call center oraz sklepami internetowymi przejmują coraz większą część rynku. Szacowana sprzedaż poprzez te kanały wzrosła, w słabych przecież dla turystyki latach , aż o ponad 30 proc. Rezultatem jest stabilizacja sprzedaży w biurach agencyjnych na poziomie około 2,35 mld złotych, przy jednoczesnym spadku ich udziału w ogólnej sprzedaży, ze wspomnianych 64 procent w 2008roku do około 58 procent w roku Wiem, że nic nie wiem. Paradoksalnie na korzyść agentów działa niebywały wzrost liczby rozmaitych turystycznych portali rezerwacyjnych. Ta mnogość nie ułatwia, ale utrudnia klientom znalezienie dla siebie odpowiedniej oferty. Według opinii szefa Expedii Worldwide Scotta Durchlaga, proces poszukiwań satysfakcjonującej propozycji wakacyjnej na portalach staje się coraz bardziej męczący, bo klient targany wieloma wątpliwościami, nie znajduje na nie odpowiedzi. Często po trzech, czterech godzinach spędzonych przy komputerze wstaje z konkluzją godną greckiego mędrca Sokratesa wiem, że nic nie wiem. W tym swoistym zagubieniu, w szumie informacyjnym klientowi pomóc może właśnie agent. Ale agent jako wysokiej klasy doradca, a nie tylko sprzedawca. Klient zasięgając porady liczy, że wiedza pracownika agencji będzie adekwatna do jego potrzeb i znacząco większa od jego własnej (a po paru godzinach spędzonych w Internecie sporo już przecież wie). Z pewnością nie interesuje go konwersacja na zasadzie uczył Marcin Marcina. Agent wkracza do akcji. I tu zaczynają się schody, ponieważ z przygotowaniem agentów jest bardzo różnie. Badania na zachodzie wykazały, że tylko co szósty pracownik potrafi sensownie i rzeczowo wyjaśnić czym odróżniają się profile sieci hotelowych Sentido (Thomas Cook) oraz Sensimar (TUI). Co dziewiąty pomylił nawet ich właścicieli. A przecież, aby zyskać uznanie klienta potrzebna jest rzeczywiście rzetelna wiedza. W tym właśnie tkwi sedno sprawy. Agenci mogą oprzeć się Internetowi tylko, gdy będą potrafili zaoferować to coś, czego klienci nie znajdą tak łatwo na portalach rezerwacyjnych. Najważniejsza jest rozległa wiedza, dzięki której agent stosunkowo szybko i trafnie dopasuje ofertę do oczekiwań klienta. Konwersacja obu stron w biurze agenta musi być przy tym miła oraz sprawiać wrażenie dialogu na w pełni profesjonalnym poziomie. Aby agent mógł skutecznie wypełniać taką rolę, musi nie tylko na wyrywki znać przynajmniej kilkunaście hotelowych sieci, ale też znać dokładnie charakterystyki przynajmniej 300 obiektów (łącznie z rodzajem i kolorem piasku na plaży), a mieć niezłe pojęcie o kolejnych Stawia to przed pracownikami agencji turystycznych dużo większe wymagania, aniżeli przed sprzedawcami w innych branżach. Proszę tylko porównać potrzebną mu wiedzę z wiedzą pracownika salonu samochodowego, który sprzedaje zaledwie kilka modeli jednej marki aut (takie salony dominują). Wydaje się więc, że bez zdecydowanego wzrostu profesjonalizmu, agentom trudno będzie obronić się przed marginalizacją. Standardową wiedzę klient znajdzie przecież w każdej chwili w Internecie i to bez wychodzenia z domu. Po pierwsze profesjonalizm. Największym konkurentem biur agencyjnych są obecnie własne kanały sprzedaży touroperatorów, których dynamika wzrostu znacząco przewyższa dynamikę portali, a ich sprzedaż jest już trzykrotnie większa. Biurom agencyjnym będzie pozostawał malejący kawałek tortu, choć, gdy tempo jego wzrostu będzie znaczące, ich bezwzględne obroty mogą nawet wykazywać wartości rosnące. Tak powinno być w tym roku. Nowym wyzwaniem może być natomiast zwiększająca się liczba agentów. Pod rządami nowej ustawy o turystyce, biuro agencyjne może otworzyć właściwie każdy. Ale nie dla wszystkich starczy klientów. Można bez większego ryzyka postawić tezę, że przetrwają te biura, które z całą powagą i determinacją postawią na profesjonalizm świadczonych usług. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że krajowy rynek zmierza coraz wyraźniej w kierunku oligopolizacji (czytaj też: Duży może więcej ze szkodą dla małego : i upodabnia tym samym do rynku skandynawskiego, na którym mocno dominują firmowe kanały sprzedaży, a przetrwali jedynie nieliczni i najbardziej profesjonalni agenci. Andrzej Betlej Autor jest ekspertem turystycznym. W latach 90. pracował w banku Millenium jako członek zarządu i wiceprezes. Kolejne 10 lat związany był z firmami lotniczymi i turystycznymi. Źródło: Turystyka.rp.pl, data dostępu

36 Deregulacja, czyli jak stracić na turystyce Deregulując zawód przewodnika turystycznego ulżymy finansowo zagranicznym touroperatorom, w tym głównie niemieckim, a pozbawimy dochodów własny budżet - dowodzą krakowscy przewodnicy Czujemy się w obowiązku podjąć polemikę z autorem artykułu Obalam mity o szkodliwości deregulacji [http://www.rp.pl/artykul/706099, obalam-mity-o-szkodliwoscideregulacji.html], jaki ukazał się w Turystyce.rp.pl 13 grudnia. W poszukiwaniu informacji o polskich pilotach przyjeżdżających z zagranicznymi grupami, dotarliśmy do wspomnianego przez autora artykułu, brytyjskiego biura podróży (informacje czerpaliśmy z jego bloga). W zakładce dotyczącej pilotów znaleźliśmy informację, że biuro to, obok mieszkańców Wielkiej Brytanii, faktycznie zatrudnia pilotów lokalnych ( locally based ), ale tylko w krajach egzotycznych lub odległych, jak np. Nepal, Chiny, czy Australia. Polski, jak łatwo się domyślić, na tej liście brak. Można zatem sądzić, że jeśli z taką wycieczką przyjeżdża pilot-polak, to jest on już rezydentem Wielkiej Brytanii, który tam mieszka, zatrudnia się i co najważniejsze, tam płaci podatki. Co zatem jest faktycznym problem w deregulacji? Według wyników Badania ruchu turystycznego w Krakowie w roku 2012*, wśród niemal 9 mln odwiedzających miasto 2,25 mln stanowili turyści zagraniczni. Prawie 30 procent, czyli około 675 tysięcy osób przyjechało w ramach imprez wykupionych w biurach podróży, których oferty niemal zawsze obejmują zwiedzanie miasta. Można przyjąć, że średnio grupa zorganizowana liczy około 30 osób, co daje 22,5 tysiąca grup, które w tej chwili płacą za oprowadzanie przewodnikom polskim. Średnia stawka za tę usługę to z kolei około 250 zł. Łatwo policzyć więc, że na oprowadzanie turyści wydają ponad 5,6 mln zł. Przy stawce podatkowej 18 procent oznacza to, że ponad milion złotych wpływa do budżetu. Tyle na początku mogą wynieść straty ekonomiczne. To tylko Kraków, a przecież są jeszcze Warszawa, Wrocław, Gdańsk, czy Poznań, żeby wymienić tylko miasta, które są najchętniej odwiedzane przez turystów zagranicznych. Strata tych pieniędzy przełoży się na liczbę miejsc pracy, których będzie ubywać, a nie przybywać. Według Raportu Światowej Organizacji Turystyki (World Tourism Organization) z 2012 roku turystyka jest jedną z największych i najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki na świecie. Europa jest najchętniej odwiedzanym kontynentem (ponad pół miliarda turystów), a regionem notującym tutaj najszybszy procentowy wzrost liczby turystów - 8,1 proc. rok do roku w latach Europa Centralno-Wschodnia. Wśród państw tego regionu Polskę pod względem liczby przyjeżdżających turystów wyprzedza nieznacznie tylko Federacja Rosyjska, a wśród państw UE jesteśmy absolutnym liderem, zostawiającym w tyle Węgry i Czechy. Co więcej, według prognoz do 2030 roku nasz region będzie notował znacznie szybszy wzrost liczby odwiedzających niż tradycyjne kierunki (przewiduje się, że będzie to 4,4 proc. rocznie). Nie dziwi nas zatem, że zagraniczne firmy turystyczne chcą uzyskać jak największy wpływ na to, co będzie się działo na naszym rynku i lobbują w kierunku zniesienia wszelkich krępujących ich przepisów. To jest sytuacja praktycznie idealna: pieniądze na rozwój infrastruktury turystycznej idą z naszego budżetu, zyski zaś zasilają budżety obce. Z tego powodu kraje przyjmujące największą liczbę turystów mają regulacje zawodu przewodnika (m.in. Francja, Hiszpania, Włochy), natomiast liderzy pod względem liczby wysyłanych turystów (tu na czele od lat są Niemcy) lobbują za zniesieniem regulacji, bo to oznacza dla tamtejszych biur wymierne zyski, w postaci pieniędzy zaoszczędzonych na lokalnych przewodnikach. Dowody na to, można znaleźć choćby w nagraniu O problemach przewodnictwa turystycznego..., które pan Zimowski umieścił w serwisie YouTube. Niemiecki organizator turystyki przyznaje w nim, że polskie regulacje podwyższają ponoszone przez niego koszty, bo musi wynajmować lokalnego przewodnika po Krakowie, czy Gdańsku zamiast powierzyć zadanie oprowadzenia wycieczki swojemu, niemieckiemu pilotowi, który i tak od początku imprezy tej grupie towarzyszy. Pytamy, dlaczego mamy tworzyć dogodne warunki do rozwoju biznesu dla niemieckiego przedsiębiorcy kosztem polskiego podatnika i polskich miejsc pracy? Wszak Niemcy strzegły swojego rynku przed najazdem polskich hydraulików tak długo, jak tylko mogły. Dlaczego rosyjski, czy chiński pilot będzie mógł swobodnie oprowadzać po ulicach Krakowa, czy Warszawy, podczas gdy w Moskwie lub Pekinie polska wycieczka wciąż będzie musiała wynająć lokalnego przewodnika i polski turysta będzie musiał za niego zapłacić? Pozostaje również zawsze aktualne pytanie, czy czynniki państwowe w naszym kraju uważają nasze dziedzictwo narodowe i nasze zabytki za cenne? Zwolennicy deregulacji piszą o politycznohistorycznej indoktrynacji, my mówimy o prawie włączenia się do dialogu na tematy często niezwykle trudne z naszej własnej historii, o dialogu, z udziału w którym sami chcemy się wyeliminować. W czasie niedawnego wysłuchania publicznego w Sejmie przewodnicy wykazali podejście konstruktywne. Pokazując zagrożenia deregulacji, zaproponowali kompromisowe rozwiązanie, które pozwoliłoby ochronić polski rynek pracy przed zalewem obcych pilotów i przed odpływem podatków z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za granicę, a jednocześnie zdecentralizowałoby i skróciło proces wchodzenia nowych osób do zawodu. Zaproponowali mianowicie, by radom miast najważniejszych z punktu widzenia naszego dziedzictwa, ogłoszonych przez Prezydenta RP pomnikami historii, dać możliwość wprowadzenia na swoim terytorium drogą uchwały, egzaminu dla kandydatów na przewodników (bez konieczności odbycia kursu), jako dodatkowego wymogu dla chcących wykonywać ten 36

37 zawód. Tylko pozostawienie regulacji na takim poziomie, pozwala na stosowanie unijnej dyrektywy 2005/36/WE o uznawaniu kwalifikacji, co w praktyce chroni nas przed wspomnianymi zagrożeniami. Teraz pozostaje już tylko mieć nadzieję, że w pogoni za tytułem koryfeuszy wprowadzania swobód wolnorynkowych, nie staniemy się ostatnimi naiwnymi Europy. Barbara Bieniek, Wojciech Huk, przewodnicy miejscy z Krakowa *Źródło danych: Ruch turystyczny w Krakowie w Na zlecenie MOT opracował zespół pod kierownictwem prof. dra hab. Tadeusza Grabińskiego. Źródło: Turystyka.rp.pl, data dostępu Pierwsze efekty Euro Resort turystyki przewiduje wzrost liczby turystów w 2013 roku nawet o pół miliona Polskę może w najbliższych latach odwiedzać 500 tys. turystów więcej szacuje Ministerstwo Sportu i Turystyki. Wpływy z turystyki zagranicznej do 2020 roku wzrosłyby wówczas o 4-5 mld zł. W 2012 roku nasz kraj odwiedziło 13,5 mln obcokrajowców. Od 2010 roku odnotowujemy stałe wzrosty przyjazdów. Mamy nadzieję, że rok 2012 zamknie się kolejnym takim wzrostem, a liczba turystów sięgnie co najmniej 13,5 mln mówi Agencji Informacyjnej Newseria Katarzyna Sobierajska, wiceminister sportu i turystyki. Liczymy, zwłaszcza biorąc pod uwagę efekt Euro 2012, że te wzrosty powinny być na poziomie pół miliona gości rocznie dodaje. Jak podkreślają przedstawiciele branży, to optymistyczne prognozy, bo w pierwszym kwartale tego roku do Polski przyjechało tylko blisko 3 mln zagranicznych turystów. Co więcej, w czasie rozgrywek piłkarskich liczba nocujących w kraju gości wzrosła jedynie o około 78,5 tys. osób, czyli o niecałe 17 proc. w porównaniu z tym samym okresem ubiegłego roku. Przyrost liczby obcokrajowców, którzy przyjechali do Polski w czasie Euro 2012, był jednak większy, bo nie wszyscy zdecydowali się na nocleg, jak np. Czesi. Same mistrzostwa Europy przyciągnęły ponad 650 tys. zagranicznych gości, kibiców, fanów piłki nożnej. W samym tylko okresie Euro 2012 wydali u nas powyżej 1 mld zł wylicza wiceminister sportu i turystyki. Z opublikowanych przez Instytut Turystyki danych wynika, że każdy obcokrajowiec podczas Euro 2012 zostawił w Polsce średnio 1,5 tys. zł; dzienne 243 zł. Przy uwzględnieniu wydatków związanych z noclegiem, transportem czy ubezpieczeniem dało to już średnio 2,6 tys. zł. Część analityków twierdzi jednak, że Euro 2012 wręcz zniechęciło niektórych turystów do przyjazdu do naszego kraju. Chodzi o tych, którzy nie interesują się piłką i obawiali się wzrostu cen w czasie mistrzostw. A na tzw. efekt Barcelony (wzrost atrakcyjności turystycznej kraju po znaczącej imprezie sportowej) przyjdzie Polsce jeszcze poczekać. Zysk z takich wydarzeń zwykle rozkłada się w latach, a na wzrost ruchu turystycznego i przychodów branży przekłada się stopniowo. Potwierdzają to badania przeprowadzone wśród turystów po pierwszej części rozgrywek. Pokazały, że 81 proc. badanych chce przyjechać ponownie do Polski w najbliższych trzech latach. Ponad 90 proc. ma rekomendować nasz kraj znajomym. Według badań PBS 93 proc. ankietowanych Polaków uznało, że Euro 2012 wzmocniło wizerunek Polski za granicą. Same rozgrywki były trzecim z rzędu dużym wydarzeniem, które pomogły w promocji kraju. Od trzech lat Polska ma okazje być partnerem albo gospodarzem dużych i ważnych wydarzeń. Począwszy od Roku Chopinowskiego, poprzez naszą prezydencję w Radzie UE, a w tym roku mistrzostwa Europy w piłce nożnej wylicza Katarzyna Sobierajska. I dodaje: To wszystko przyczynia się do tego, że wizerunek Polski się zmienia, a co za tym idzie, cieszymy się coraz większym zainteresowaniem turystów zagranicznych. W 2011 roku liczba osób odwiedzających Polskę wzrosła do 13,3 mln z 12,5 mln rok wcześniej podaje Instytut Turystyki. Jego prezes, Krzysztof Łopaciński, przewiduje, że liczba turystów może w przyszłym roku wynieść 13,8 mln osób. Źródło: Newseria.pl, data dostępu

38 Orbis sprzedaje ORBIS Transport Orbis sprzedał udziały w spółce zależnej ORBIS Transport. To kolejny krok na drodze koncentracji firmy na branży hotelarskiej. Zgodnie z umową kupujący, czyli sama spółka ORBIS Transport, nabyła udziałów za łączną cenę 32,3 mln zł. Stanowi to 89,62 proc. udziałów spółki, które zostały nabyte przez kupującego w celu ich dobrowolnego umorzenia. Po dokonaniu umorzenia, spółka Orbis nadal pozostanie większościowym udziałowcem ORBIS Transport. Transakcja zostanie rozliczona gotówką oraz w drodze potrącenia wzajemnych wierzytelności związanych z nabyciem przez spółkę Orbis od ORBIS Transport prawa użytkowania wieczystego działki położonej przy ulicy Łopuszańskiej 47 w Warszawie oraz znajdujących się na niej budynków. Źródło: Dziennik Turystyczny, data dostępu Studencki Kalejdoskop Turystyczny, zeszyt drugi Z przyjemnością informuję, że ukazał się drugi numer czasopisma studenckiego o turystyce Kalejdoskop Turystyczny. Pełny tekst dostępny jest pod adresem: Zapraszając wszystkich zainteresowanych do lektury, jednocześnie zachęcam także studentów z innych ośrodków do zamieszczania swoich reportaży i felietonów w tym czasopiśmie. Kolejny numer planujemy wydać jeszcze tej zimy. Pozdrawiam gorąco i przedświątecznie Michał Żemła Źródło: Michał Żemła, korespondencja nadesłana W Polsce budują podwodny hotel Zespół naukowców, głównie z Politechniki Gdańskiej, uzyskał unijne dofinansowanie na budowę podwodnego hotelu według własnego projektu. Zakupem hotelu zainteresowane są Malediwy i Dubaj Budową prototypu zajmie się, wspólnie z naukowcami, gdyńska firma Deep Ocean Technology, która pozyskała na ten cel 19 mln zł w ogłoszonym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju konkursie na środki z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Robert Bursiewicz z gdyńskiej firmy poinformował, że budowa prototypu Water Discus Hotel - tak nazywa się konstrukcja - rozpocznie się w przyszłym roku, a zakończy w roku Jak wyjaśnił, prototyp ma posłużyć praktycznemu zbadaniu rozwiązań zastosowanych przez projektantów i wniesieniu do projektu ewentualnych poprawek czy ulepszeń. Specjaliści nie zakończyli jeszcze pracy - przed nimi m.in. wprowadzanie ewentualnych poprawek oraz dostosowywanie projektu do warunków w konkretnych miejscach, gdzie mogą powstać obiekty. Podwodny hotel pomysłu gdańskich inżynierów będzie złożony z dwóch dysków: stalowego dysku o promieniu nieco ponad 30 m zanurzonego na głębokość około 10 m oraz niemal bliźniaczego dysku, który znajdzie się nad wodą; umieszczone w nim będą: zaplecze hotelowe oraz przestrzenie wspólne obiektu. Projektant podwodnego hotelu dr hab. Lech Rowiński wyjaśnił, że w podwodnym dysku znajdować się będzie około 20 pokoi hotelowych, rozmieszczonych wzdłuż jego obwodu, tak by z okien każdego z pomieszczeń mieszkalnych był widok na podwodny krajobraz. - Zakładamy kilka wariantów obiektu. Zamawiający będzie mógł np. określić, czy dolny dysk ma się obracać. Na życzenie inwestora możemy też rozbudować nadwodny dysk, uzupełniając go o kilka mniejszych, również okrągłych dobudówek - powiedział Rowiński. Jak zaznaczył, balastem dla ważącego około 3 tys. ton podwodnego dysku będzie woda umieszczona w zbiorniku zainstalowanym w nadwodnej części obiektu. - W razie jakiejkolwiek sytuacji awaryjnej zbiornik otworzy się i po wypłynięciu z niego wody podwodny dysk wynurzy się - wyjaśnił Rowiński zastrzegając, że w każdym z pokoi znajdzie się osobne wyjście awaryjne dla gości. Podwodny hotel zaprojektowano głównie z myślą o miejscach, w których wody są na tyle czyste, by pozwalały na obserwację raf koralowych i innych żyjących pod powierzchnią stworzeń. pmaj Źródło: Turystyka.rp.pl, data dostępu

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie:

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie:

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Szczecin 20 grudnia 2011 r. Bożena Wołowczyk Plan prezentacji 1. Idea europejskich szlaków

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Zakład Komunikowania Społecznego i Doradztwa Zakład Turystyki i Rozwoju Wsi Zakład Organizacji i Ekonomiki Edukacji Kierownik: Dr inż. Ewa Jaska

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA Osoba kontaktowa: dr Ewa Markiewicz e.markiewicz@ue.poznan.pl Gospodarka Turystyczna to międzynarodowy biznes turystyczny Branża turystyczna w Polsce i na świecie Wpływy

Bardziej szczegółowo

Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO)

Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO) 2011 2011 Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO) Streszczenie Jadwiga Berbeka Krzysztof Borodako (Kierownik Zespołu) Katarzyna Klimek Agata Niemczyk

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ na lata 2009-2016 1 WIZJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 2 MISJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 3 CELE STRATEGICZNE... 2 4 CELE OPERACYJNE...

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Gdańsk Convention Bureau GOT

Gdańsk Convention Bureau GOT GOT Konferencja Bursztyn złoto Bałtyku kultura turystyka rekreacja w ramach VII Forum Europa Nostra Bursztyn jako wyróżnik turystyczny i biznesowy Gdańska i Regionu Anna Górska Prezes Zarządu Gdańska Organizacja

Bardziej szczegółowo

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne POLSKI ZWIĄZEK PRYWATNYCH PRACODAWCÓW TURYSTYKI LEWIATAN I INSTYTUT TURYSTYKI W KRAKOWIE SP. Z O. O. ZAPRASZAJĄ PRZEDSIĘBIORCÓW I ICH PRACOWNIKÓW DO UDZIAŁU W PROJEKCIE Wzrost adaptacyjności mikro, małych

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA I REKREACJA

TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W SULECHOWIE INSTYTUT ADMINISTRACJI I TURYSTYKI Zaprasza do studiowania kierunku TURYSTYKA I REKREACJA www.pwsz.sulechow.pl e-mail: sek-ipia@pwsz.sulechow.pl Koncepcja

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

Warszawa 5 listopada 2009 roku

Warszawa 5 listopada 2009 roku Warszawa 5 listopada 2009 roku na (im)pulsie rozwoju produktu turystyki biznesowej Katowic i Śląska Krzysztof Cieślikowski ciesliko@wp.pl Projekt Przeprowadzenie kampanii promocyjnej produktu turystyki

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Infrastruktura turystyczna Rok akademicki: 2012/2013 Kod: ZZP-2-201-ZT-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zarządzanie w Turystyce Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

Dziekanat. Zawody po naszych kierunkach: www.ekonomia.zut.edu.pl. Wydział Ekonomiczny

Dziekanat. Zawody po naszych kierunkach: www.ekonomia.zut.edu.pl. Wydział Ekonomiczny www.ekonomia.zut.edu.pl Dziekanat Wydział Ekonomiczny ul. Żołnierska 47 71-210 Szczecin +48 91 91 449 69 00 : +48 91 449 69 51, 52, 56 nie: +48 91 449 69 53 dziekanat.wekon@zut.edu.pl Zawody po naszych

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ 1) Wprowadzenie 2) Spostrzeżenia 3) Szanse 4) Cele 5) Narzędzia 6) Propozycje 7) 2011, 2012,

Bardziej szczegółowo

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego NOWOCZESNY UNIWERSYTET - kompleksowy program wsparcia dla doktorantów i kadry dydaktycznej Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytet Otwarty Uniwersytetu Warszawskiego Mały Dziedziniec Kampusu Centralnego,

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie. MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY

ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie. MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego RADA PROGRAMOWA prof.

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach Część I Szczecin 2013 Tytuł monografii naukowej: Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Szczecin - Świnoujście 21-23 maja 2014 r.

Szczecin - Świnoujście 21-23 maja 2014 r. Szczecin - Świnoujście 21-23 maja 2014 r. VIII edycja Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej organizowanej przez Katedrę Zarządzania Turystyką Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Naszyjnik Północy - czynnik integrujący grupę osób, marka promująca region, produkty i osoby.

Naszyjnik Północy - czynnik integrujący grupę osób, marka promująca region, produkty i osoby. Produkt lokalny wyrób lub usługa, z którą utożsamiają się mieszkańcy regionu, produkowana w sposób niemasowy i przyjazny dla środowiska, z surowców lokalnie dostępnych. Produkt lokalny staje się wizytówką

Bardziej szczegółowo

NAZWA PROJEKTU LOKALNIE LEPIEJ

NAZWA PROJEKTU LOKALNIE LEPIEJ NAZWA PROJEKTU LOKALNIE LEPIEJ PROJEKT współfinansowany przez UNIĘ EUROPEJSKĄ w ramach: Europejskiego Funduszu Społecznego KAPITAŁ LUDZKI Priorytet: Regionalne kadry gospodarki; Działanie 8.1 Rozwój pracowników

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie:

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Świat jest wspaniałą ksiąŝką, z której ci co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę. Augustyn z Hippo

Świat jest wspaniałą ksiąŝką, z której ci co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę. Augustyn z Hippo Specjalności: ci: ^Turystyka międzynarodowa ^Hotelarstwo i gastronomia Świat jest wspaniałą ksiąŝką, z której ci co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę. Augustyn z Hippo A wszystko

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Gdańsk, 22.10.2013 r. www.zagrodaedukacyjna.pl Gospodarstwa edukacyjne Cele: Koncepcja krajowej Sieci Zagród Edukacyjnych - podniesienie

Bardziej szczegółowo

Oferta współpracy. Samorząd Studentów UE we Wrocławiu

Oferta współpracy. Samorząd Studentów UE we Wrocławiu Szanowni Państwo! Mam przyjemność przedstawić Państwu propozycję współpracy z Samorządem Studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Samorząd Studentów zrzesza kilkuset aktywnych działaczy, tworząc

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego Warszawa, 22-23 IX 2014 Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ! www.miastadlarowerow.pl

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie:

Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: Sterowanie przemysłem spotkań w Krakowie: ocena i monitorowanie wpływu ekonomicznego przemysłu spotkań na gospodarkę Krakowa przy wykorzystaniu dobrych praktyk ze Szwajcarii. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 wsparcie dla samorządów i organizacji pozarządowych Warszawa, 8 maja 2008 r. Zarys prezentacji środki finansowe na wspieranie

Bardziej szczegółowo

Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku

Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku Rok 2012 rynek w rozkwicie Liczba hoteli w Polsce szybko rośnie z każdym rokiem. Według danych GUS w 2012 r. było w Polsce 2014 hoteli, wobec

Bardziej szczegółowo

IX OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA KULTURA I TURYSTYKA WOKÓŁ WSPÓLNEGO STOŁU

IX OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA KULTURA I TURYSTYKA WOKÓŁ WSPÓLNEGO STOŁU IX OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA KULTURA I TURYSTYKA WOKÓŁ WSPÓLNEGO STOŁU 4-5 listopada 2015r. w Łódzkim Domu Kultury W imieniu Organizatorów: Regionalnej Organizacji Turystycznej Województwa Łódzkiego, Instytutu

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU W TURYSTYCE I REKREACJI

Spis treści CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU W TURYSTYCE I REKREACJI WSTĘP Aleksander Panasiuk... 11 CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY MARKETINGU USŁUG Aleksander Panasiuk. 17 1.1. Istota, zasady i cele marketingu... 17 1.2. Obszary badawcze marketingu

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Sukcesja w firmie rodzinnej Firma rodzinna to coś więcej niż miejsce

Bardziej szczegółowo

Redaktor naukowy Danuta Dudkiewicz. wydanie II

Redaktor naukowy Danuta Dudkiewicz. wydanie II Redaktor naukowy Danuta Dudkiewicz wydanie II Warszawa 2009 RECENZENCI prof. dr hab. Małgorzata Duczkowska-Piasecka prof. dr hab. Krystyna Żelazna Autorzy Barbara Dobiegała-Korona Katarzyna Duczkowska-Małysz

Bardziej szczegółowo

Projekt zmiany Planu Działania Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2010-2011

Projekt zmiany Planu Działania Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2010-2011 Załącznik do Uchwały Nr 61/762/11/IV Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 28 listopada 2011 r. Projekt zmiany Planu Działania Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Województwa

Bardziej szczegółowo

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Założenia programu wspierania inwestycji w Małopolsce Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego 29 października 2010 Pozycja wyjściowa i potencjałregionalny

Bardziej szczegółowo

www.inteligentne-miasta.eu

www.inteligentne-miasta.eu ORGANIZATORZY GP Sp. z o.o. oferuje kompleksową organizację eventów, konferencji, spotkań biznesowych, szkoleń tematycznych. Na zlecenie klienta organizujemy również działania marketingowe oraz PR-owe,

Bardziej szczegółowo

Geografia miast i turystyki. Specjalność prowadzona przez: Zakład Geografii Miast i Organizacji Przestrzeni Zakład Geografii Turyzmu i Rekreacji

Geografia miast i turystyki. Specjalność prowadzona przez: Zakład Geografii Miast i Organizacji Przestrzeni Zakład Geografii Turyzmu i Rekreacji Specjalność prowadzona przez: Zakład Geografii Miast i Organizacji Przestrzeni Zakład Geografii Turyzmu i Rekreacji Polityka turystyczna w krajach UE Planowanie i zagospodarowanie turystyczno-rekreacyjne

Bardziej szczegółowo

ROLA TURYSTYKI W GOSPODARCE REGIONU

ROLA TURYSTYKI W GOSPODARCE REGIONU WYŻSZA SZKOŁA HANDLOWA ROLA TURYSTYKI W GOSPODARCE REGIONU Redakcja naukowa Jerzy Wyrzykowski Wrocław 2007 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 9 1. UWARUNKOWANIA GOSPODARKI TURYSTYCZNEJ W REGIONIE 11 Teresa Zabińska

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Autor: Wydawnictwo Albus

Tytuł: Autor: Wydawnictwo Albus Dzieje krajowego hotelarstwa. Od zajazdu do współczesności. Zenon Błądek, Tadeusz Tulibacki Wydawnictwo Albus Książka adresowana jest do wszystkich, którzy interesują się i są związani z hotelarstwem.

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nowoczesne podejście do zarządzania organizacjami. redakcja naukowa Anna Wasiluk Książka podejmuje aktualną problematykę zarządzania organizacjami w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu. Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r.

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r. Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego Darłówko, 21 maja 2015 r. Dlaczego turystyka rowerowa? Turystyka aktywna jednym z głównych strategicznych produktów turystycznych regionu. Turystyka rowerowa

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck Konsument na rynku usług Redakcja naukowa Grażyna Rosa Wydawnictwo C.H.Beck KONSUMENT NA RYNKU USŁUG Autorzy Anna Bera Urszula Chrąchol-Barczyk Magdalena Małachowska Łukasz Marzantowicz Beata Meyer Izabela

Bardziej szczegółowo

Twoja Kariera" w Małopolsce

Twoja Kariera w Małopolsce Twoja Kariera" w Małopolsce Za nami krakowska konferencja, która odbyła się 11 marca br. w hotelu Qubus, inaugurując ogólnopolski cykl otwartych konferencji biznesowych. h K bnferencja Twoja Kariera" zostazaplanowana

Bardziej szczegółowo

Plan działania dla Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwo Podkarpackie

Plan działania dla Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwo Podkarpackie Plan działania dla Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwo Podkarpackie 1. Identyfikacja i analiza możliwych do przeniesienia dobrych praktyk w zakresie rozwoju obszarów oraz przekazanie informacji

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Koncepcja międzyinstytucjonalnego ośrodka wspierania badań Dominika Walec Uniwersytet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Metryczka Szlaku Kulinarnego

Metryczka Szlaku Kulinarnego Metryczka Szlaku Kulinarnego Nazwa szlaku Smaki Podhala strona www szlaku www.smakipodhala.eu Koordynator szlaku Dane kontaktowe koordynatora Jaka idea legła u podstaw powstania szlaku? Opis szlaku Tatrzańska

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM Kazimierz Sumisławski Departament Środowiska i Rolnictwa Urząd

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia Trener: Bogusław Pyzocha Temat: Ekoturystyka jako preferowana forma turystyki Część I. Ekoturystyka - wstęp do zagadnienia

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

Ewelina Szyszkowska Menedżer Pionu Wydawniczego e-mail: ewelina.szyszkowska@pzwl.pl

Ewelina Szyszkowska Menedżer Pionu Wydawniczego e-mail: ewelina.szyszkowska@pzwl.pl Ewelina Szyszkowska Menedżer Pionu Wydawniczego e-mail: ewelina.szyszkowska@pzwl.pl Edyta Kunowska Wydawca: Nauki społeczno-ekonomiczne tel. 22/695 42 27 e-mail: edyta.kunowska@pwn.com.pl Damian Strzeszewski

Bardziej szczegółowo

Portal Turystyki Aktywnej Ziemi Wieluńskiej

Portal Turystyki Aktywnej Ziemi Wieluńskiej Wzmocnienie roli Szlaku Bursztynowego i innych szlaków tematycznych w zintegrowanym produkcie turystycznym województwa łódzkiego Portal Turystyki Aktywnej Ziemi Wieluńskiej Wyszukiwanie informacji w katalogu

Bardziej szczegółowo

Enoturystyka koncepcja rozwoju produktu turystycznego w regionie dr inż. Anna Mazurkiewicz-Pizło Katedra Zarządzania i Ekonomii AWF Warszawa

Enoturystyka koncepcja rozwoju produktu turystycznego w regionie dr inż. Anna Mazurkiewicz-Pizło Katedra Zarządzania i Ekonomii AWF Warszawa Enoturystyka koncepcja rozwoju produktu turystycznego w regionie dr inż. Anna Mazurkiewicz-Pizło Katedra Zarządzania i Ekonomii AWF Plan wystąpienia Cele. Enoturystyka -definicje. Winiarstwo w Polsce.

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Inicjatywy promujące postawy przedsiębiorcze i wspierające rozwój przedsiębiorczości Fundusz Grantów na Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

The Tree Travel Sp. z o.o. Spółka Komandytowa ul. Pańska 73 00-834 Warszawa / tel. (022) 314 71 96/97; fax (022) 314 71 98 / NIP: 527-249-12-33;

The Tree Travel Sp. z o.o. Spółka Komandytowa ul. Pańska 73 00-834 Warszawa / tel. (022) 314 71 96/97; fax (022) 314 71 98 / NIP: 527-249-12-33; THE TREE TRAVEL Pomysł założenia The Tree Travel zrodził się, kiedy Prezes Zarządu Ewa Szyndler, jeszcze w czasach studenckich podróżując, zdobywała doświadczenie i kontakty w branży turystycznej. Swoje

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczna platforma informacyjno-biznesowa Twój zaufany partner w biznesie

Specjalistyczna platforma informacyjno-biznesowa Twój zaufany partner w biznesie www.biotechnologia.pl Specjalistyczna platforma informacyjno-biznesowa Twój zaufany partner w biznesie O portalu portal rozwija się od 13 lat lider mediów o tematyce innowacyjnego biobiznesu zespół portalu

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing http://www.varbak.com/fotografia/olbrzym-zdj%c4%99%c4%87-sie%c4%87-paj%c4%85ka; 15.10.2012 Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing dr Anna Jęczmyk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Zarządzanie rozwojem regionu turystycznego Rok akademicki: 2013/2014 Kod: ZZP-2-302-ZT-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zarządzanie w Turystyce Poziom

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z WYJAZDU STUDYJNEGO Do Bawarii / Niemcy w terminie 16 20 października 2012 r.

RAPORT Z WYJAZDU STUDYJNEGO Do Bawarii / Niemcy w terminie 16 20 października 2012 r. STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA RYBACKA KASZUBY Wieżyca 1 83-315 Szymbark Tel/fax: 58 684 35 80 e-mail: biuro@lgrkaszuby.pl www.lgrkaszuby.pl STOWARZYSZENIE PÓŁNOCNOKASZUBSKA LOKALNA GRUPA RYBACKA 84-120

Bardziej szczegółowo

Projekty, zadania Wskaźnik realizacji Termin Odpowiedzialny Partnerzy Budżet

Projekty, zadania Wskaźnik realizacji Termin Odpowiedzialny Partnerzy Budżet Strategia Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich na lata 2010-2021 (projekt nowelizacji na lata -2021) Misja Misją Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich jest działanie na rzecz rozwoju bibliotekarstwa,

Bardziej szczegółowo

seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska

seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska Białowieża, 7 października 2010 roku Dorota Ławreszuk Koordynator

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Turystyka w gospodarce regionalnej Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów.

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. SPORT i TURYSTYKA Już wkrótce zostaną zakończone prace związane z przygotowaniem trasy

Bardziej szczegółowo

Nowa idea. Nowy produkt. Nowa marka. Sieć turystyki wiejskiej, oparta na dziedzictwie kulturowym regionu.

Nowa idea. Nowy produkt. Nowa marka. Sieć turystyki wiejskiej, oparta na dziedzictwie kulturowym regionu. Sieć Zielone Gościńce Nowa idea. Nowy produkt. Nowa marka. Sieć turystyki wiejskiej, oparta na dziedzictwie kulturowym regionu. Idea powstania sieci Jest rok 2008... Stan agroturystyki w woj. opolskim

Bardziej szczegółowo

Kluczowi uczestnicy klastra: (powiązania 2,4,5,8)

Kluczowi uczestnicy klastra: (powiązania 2,4,5,8) Toruń,16.07.2014 r. Zadanie realizowane jest w ramach realizacji projektu Strategia Klastra Turystyki Medycznej i Uzdrowiskowej nr umowy UW/1/FPK/2014/01/16/00 w ramach Funduszu Powiązań Kooperacyjnych

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość gospodarcza a rozwój lokalny

Przedsiębiorczość gospodarcza a rozwój lokalny Wójt Gminy Kurzętnik Wojciech Dereszewski Serdecznie zaprasza na Konferencję Naukowo-Praktyczną Przedsiębiorczość gospodarcza a rozwój lokalny Nielbark, 29-30 kwietnia 2015 Szanowni Państwo, mamy zaszczyt

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: 5 Forma studiów: Nazwa przedmiotu: stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK TURYSTYKA I REKREACJA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK TURYSTYKA I REKREACJA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK TURYSTYKA I REKREACJA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek Turystyka i rekreacja Organizacja turystyki i rekreacji Absolwent Państwowej

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI FUNKCJONOWANIA RYNKU USŁUG TURYSTYCZNYCH (W TYM PRAWNE ASPEKTY OBSŁUGI RUCHU TURYSTYCZNEGO,

Bardziej szczegółowo

Procesy Zachodzące w Agroturystyce

Procesy Zachodzące w Agroturystyce Procesy Zachodzące w Agroturystyce Agroturystyka jest to forma wypoczynku na obszarach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywność rekreacyjną związaną z gospodarstwem rolnym

Bardziej szczegółowo

Liczne konkursy i imprezy kulinarne a w nich m.in.: 1. Konkurs Nasze Kulinarne Dziedzictwo Smaki Regionów.

Liczne konkursy i imprezy kulinarne a w nich m.in.: 1. Konkurs Nasze Kulinarne Dziedzictwo Smaki Regionów. Liczne konkursy i imprezy kulinarne a w nich m.in.: 1. Konkurs Nasze Kulinarne Dziedzictwo Smaki Regionów. 2. Miodowe Lato. 3. Kaczka po naszymu. 4. Babska Biesiada Tradycji, Folkloru i Humoru. 5. Dożynki

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 6 Kształtowanie produktu turystycznego dr Edyta Gołąb-Andrzejak MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Najważniejsze składniki produktu turystycznego

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ FIRM REGIONU ŁÓDZKIEGO NA RYNKACH MIĘDZYNARODOWYCH.

KONKURENCYJNOŚĆ FIRM REGIONU ŁÓDZKIEGO NA RYNKACH MIĘDZYNARODOWYCH. Konferencja naukowa Oddziału Łódzkiego PTE Franciszek Sitkiewicz KONKURENCYJNOŚĆ FIRM REGIONU ŁÓDZKIEGO NA RYNKACH MIĘDZYNARODOWYCH. W dniach 9 i 10 czerwca 2006r. w hotelu MOŚCICKI w Spale odbyła się

Bardziej szczegółowo

ABC BIZNESU. Jak założyć agencję turystyczną

ABC BIZNESU. Jak założyć agencję turystyczną ABC BIZNESU Jak założyć agencję turystyczną ABC BIZNESU Jak założyć agencję turystyczną Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci agencji turystycznej / 4 2. Cele i zasoby osobiste / 4 2.1. Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Joanna Kulik, Karolina Sztaba Sprawozdanie z seminarium "Fundusze UE dla Bibliotek", (Chorzów, 26 listopada 2010 roku)

Joanna Kulik, Karolina Sztaba Sprawozdanie z seminarium Fundusze UE dla Bibliotek, (Chorzów, 26 listopada 2010 roku) Joanna Kulik, Karolina Sztaba Sprawozdanie z seminarium "Fundusze UE dla Bibliotek", (Chorzów, 26 listopada 2010 roku) Bibliotheca Nostra : śląski kwartalnik naukowy 3-4/3/4, 125-128 2010 SPRAWOZDANIA

Bardziej szczegółowo

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki. Konferencja prasowa Hotel Qubus 23 października 2012 r.

Szlak Kulinarny Śląskie Smaki. Konferencja prasowa Hotel Qubus 23 października 2012 r. Szlak Kulinarny Śląskie Smaki Konferencja prasowa Hotel Qubus 23 października 2012 r. Od czego się zaczęło? W 2006 r. Śląska Organizacja Turystyczna zorganizowała I Festiwal Kuchni Śląskiej Impreza wpisywała

Bardziej szczegółowo

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych Pracownicy Biura LCOI Region Lubelski: Marcin Orzeł Inspektor LCOI Region Michał Nizioł Specjalista ds. Marketingu i Rozwoju LCOI - Region Kategoria:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Tworzenie produktu turystycznego dr Agnieszka Pobłocka Uniwersytet Gdański 17 listopada 2015 roku Organizatorzy EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Leader+ w Dolinie Baryczy

Leader+ w Dolinie Baryczy Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa Foundation of Assistance Programmes for Agriculture Leader+ w Dolinie Baryczy Sprawdzonym narzędziem rozwoju obszarów wiejskich poprzez aktywizację społeczności

Bardziej szczegółowo

Tym razem spotykamy się, by spojrzeć na nasz potencjał, to jak oceniamy go sami i jak widzą go eksperci zewnętrzni.

Tym razem spotykamy się, by spojrzeć na nasz potencjał, to jak oceniamy go sami i jak widzą go eksperci zewnętrzni. PATRONI KONFERENCJI: Katowice 18 maja 2009 roku Zaproszenie Mili Państwo. Z prawdziwą satysfakcją pragnę zaprosić do wzięcia udziału w konferencji promującej produkt markowy Katowice MICE Energia Spotkań.

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce

ANKIETA. Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce ANKIETA Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce Ankieta jest skierowana do PODMIOTÓW KREUJĄCYCH PODAŻ NA RYNKU TURYSTYKI WIEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo