Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WWW.E-AUTONAPRAWA.PL"

Transkrypt

1 Autonaprawa ISSN M I E S I Ę C Z N I K B R A N Ż O W Y STYCZEŃ Gościnnie na naszych łamach: Andrzej Damek Złącza elektryczne Michał Głażewski Zestawy superkit 20 lat w warsztatach Tarek Hamed Dlaczego żarówka markowa jest lepsza? Andrzej Kowalewski Diagnostyka w warsztacie (cz.i I) Wojciech Łyżwa Japońskie korzenie NGK Barbara Masłowska Tester do samochodów ciężarowych Paweł Mastalerek Specjalne produkty eksploatacyjne Przemysław Szczepaniak Sezonowa wymiana oleju? Andrzej Tippe Zalety i wady niskiej lepkości Stefan Verhoef Wymiana sond lambda Czym jest OLED? Zadziwiające zastosowania tej nowej technologii oświetleniowej najlepiej jest oglądać u ich źródła, czyli w laboratorium Lumiblade, stanowiącym osobny dział fabryki Philipsa w Aachen. Arkusz bardzo cienkiej elastycznej folii (łączna grubość wszystkich powłok wyświetlacza może być mniejsza niż 500 nm) ze zintegrowaną dowolną liczbą elementów OLED potrafi stać się zarówno nastrojowo świecącym domowym żyrandolem, jak i wysokiej klasy elektronicznym zwierciadłem albo ekranem telewizora bądź komputera, dającym się przechowywać w formie ciasno zwiniętej rolki. Dla wyobraźni projektantów nie ma więc tutaj właściwie żadnych realnych ograniczeń. str. 26

2 OD REDAKCJI 3 Autonaprawa Adres redakcji: pl. Nowy Targ 28/ Wrocław tel faks Redaktor naczelny: Marian Kozłowski Sekretarz redakcji: Bogusława Krzczanowicz Redakcja e-autonaprawa.pl: Adam Rudziński Stali współpracownicy: Andrzej Kowalewski, Zenon Majkut, Ewa Rozpędowska, Leszek A. Stricker, Toni Seidel, Tomasz Szulc, KrzaQ, Marketing i reklama: Małgorzata Salamaga-Borysenko tel Piotr Wojniusz tel Prenumerata: tel Opracowanie graficzne i skład: Taurus CD tel Wydawca: Wydawnictwo Technotransfer Druk i oprawa: Delta Wrocław Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk materiałów wyłącznie za zgodą redakcji. Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca. Zastrzegamy sobie prawo do skrótów i redakcyjnego opracowania tekstów przyjętych do druku. Redakcja nie bierze odpowiedzialności za treść reklam i ogłoszeń. Związki Włoski koncern Fiat jako właściciel największej w Polsce fabryki samochodów zwolnił jednorazowo prawie 1500 jej pracowników. Solidarność po krótkich i niezbyt energicznych protestach wyraziła na to zgodę. Można z tej okazji snuć gorzkie refleksje, wspominając czasy, w których pod tym samym sztandarem związkowe struktury groziły natychmiast strajkiem generalnym w obronie pojedynczych, zwalnianych z pracy osób. Można też tłumaczyć, że tamte zwolnienia, choć stosunkowo nieliczne, miały jednak charakter głównie polityczny, a teraz decydują nieubłagane prawa wolnego rynku. Niby tak, ale nie całkiem. To prawda, że w obecnym kryzysie sprzedaż samochodów spada, lecz nie dotyczy to wszystkich marek i modeli w jednakowym stopniu. Wytwarzany w Tychach Fiat Panda sprzedawany był na światowym rynku z dużym powodzeniem. Jego produkcję jednak przeniesiono do Włoch, przy czym sam prezes Fiata przyznawał bez ogródek, że decyzja ta nie wynika z przesłanek ekonomicznych, więc z jakich w takim razie? Ano z politycznych. We Włoszech panuje bowiem ostatnio patriotyzm gospodarczy, a u nas historyczny. Co kraj to obyczaj i nie ma powodu, byśmy martwili się o interesy największego konkurenta całej polskiej niezależnej motoryzacyjnej branży. A gdzie ci zwolnieni teraz ludzie wydawali zarabiane u Fiata pieniądze? Czyżby tylko w jego autoryzowanych salonach i serwisach? Skąd środki do życia będą czerpać teraz? Dokładnie nie wiadomo, pewne jest tylko, że tak czy inaczej zmuszeni będziemy jakoś się z nimi podzielić. Patriotyzm gospodarczy nie jest wyłącznie włoską specjalnością. Już od dość dawna dochodzi do głosu też w Niemczech, lecz nie wśród przedsiębiorców. Ci na niegdysiejsze zarzuty niemieckich dziennikarzy, że inwestują gdzieś w Polsce lub Turcji zamiast tworzyć miejsca pracy we własnej ojczyźnie, odpowiadali: produkty wykonywane przez Niemców nawet dla Niemców byłyby zbyt drogie. Tak było pod koniec zeszłego stulecia. Teraz zmieniła się geografia niemieckich inwestycji, lecz nadal o ich lokalizacji decyduje obiektywny rachunek ekonomiczny, do którego żaden związkowiec nie może się przyczepić, nawet gdy starcza mu na to uwagi i znajomości gospodarczych realiów. Dlatego, choć z przykrością, musimy godzić się z faktem, że np. Bosch chętniej niż u nas daje obecnie zatrudnienie w Rosji. Buduje tam właśnie nową fabrykę części samochodowych w Samarze i do końca 2017 roku zamierza w niej zatrudniać ponad 500 pracowników. Nie ma wątpliwości, iż chłodna niemiecka kalkulacja daje większe nadzieje konkretnych korzyści niż włoskie sentymenty. Także i Fiat już wkrótce zmuszony będzie dla poprawy swej rentowności ponownie rozwijać produkcję zagraniczną, lecz raczej już nie w Polsce. Prawdopodobnie dotyczyć to będzie jednak tzw. krajów BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny), dla których prognozuje się obecnie najszybsze tempo gospodarczego rozwoju. Marian Kozłowski Zdjęcia na okładce: carsimg.org, Philips Fot. archiwum

3 4 AKTUALNOŚCI WYDARZENIA WYDARZENIA AKTUALNOŚCI 5 Spis treści AKTUALNOŚCI: Wydarzenia... 4 Nowości rynkowe EKONOMIA, BIZNES, MARKETING Wielki rajd do Gali Mistrzów Warsztatu Rola diagnostyki w naprawach. samochodów (cz. II) Wydarzenia Zawody Master Fitter 2012 Więcej na stronie: 50 milionów wtryskiwaczy Boscha W wydziale Gasoline Systems firmy Bosch wyprodukowano dotychczas 50 milionów wtryskiwaczy z serii HDEV5 do układów bezpośredniego gającej 200 barów. Ich wykonanie ze stali szlachetnej czyni je odpornymi na działanie paliw alternatywnych,. np. etanolu. wtrysku benzyny oraz. Obecnie Bosch produgającej 10 milionów pomp wysokociśnieniowych z rodziny HDP. kuje swoje pompy wysokociśnieniowe i wtryskiwacze TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU Produkcję obu urządzeń roz- w fabrykach w Norymberdze Technologie złącz elektrycznych Zalety i wady niskiej lepkości Dlaczego markowa jest lepsza? Specjalne produkty ekploatacyjne Sezonowa wymiana oleju? poczęto w 2006 roku. Zarówno wtryskiwacze, jak i pompy wysokociśnieniowe są przystosowane do ciśnień systemowych o wartości się- i Bambergu (Niemcy), Bursie (Turcja), Wuxi (Chiny), Charleston (USA) oraz w Korei Południowej. PRAKTYKA WARSZTATOWA Wymiana sond lambda Zestawy superkit 20 lat w warsztatach Podręcznik mechaniki pojazdowej:. Moduł sprzęgła w zespołach. napędowych Audi Naprawa zawieszeń Bicie boczne tarczy sprzęgła The International Master Fitter Competition to międzynarodowe zawody w wykonywaniu napraw i wymiany szyb samochodowych. Ostatnia ich edycja, nad którą patronat objęła organizacja In- widuje rozegranie czterech konkurencji: wymiany szyby bocznej, tylnej, czołowej oraz naprawy uszkodzenia punktowego. We wszystkich obowiązywały ograniczenia czasowe. W każdej z nich przez innego Grzegorz Wroński montażysta z firmy NordGlass. Pokonał on ośmiu rywali i za-. jął trzecie miejsce, uzyskując 211 punktów (zwycięzca zdobył tylko o 8 punktów więcej). Przedstawicielem firmy Nord- Zaciski Brembo w BMW Nabywcy samochodów marki tarczowych wyprodukowane BMW mogą zamawiać pojazdy, w których zostaną za- takie są wytwarzane z alumi- przez firmę Brembo. Elementy montowane zaciski hamulców nium zabarwionego zgodnie z kolorystyką nadwozi i mogą być montowane w modelach BMW serii 1 i 3. Zamówienia składa się podczas konfigurowania auta w salonie samochodowym. Można też zmieniać zaciski w pojazdach już zakupionych. WYPOSAŻENIE WARSZTATU Tester serwisowy do samochodów ciężarowych MOTORYZACJA WCZORAJ, DZIŚ, JUTRO Tajemniczy świat OLED NGK przypomina o swoich korzeniach ternational Automotive Glass Federation, odbyła się w Düsseldorfie w dniach 25 i 26 października podczas targów GlassTec. Regulamin przesędziego oceniane były profesjonalne umiejętności zawodników oraz przestrzeganie przez nich zasad BHP. Polskę w zawodach reprezentował Glass był także trener montażystów Jarosław Kuciński który podczas zmagań zawodników zasiadał w międzynarodowym jury. Konkurs na projekt foteli samochodowych Zgłoszenia online na PSYCHOINSPIRACJE Podczas ostatniego Salonu Animatorzy niepowtarzalnych okazji Samochodowego w Paryżu fir- OD REDAKCJI Związki... 3 Komiks z życia pewnego warsztatu ma BASF ogłosiła swój pierwszy międzynarodowy konkurs na projekt foteli samochodowych pod hasłem Usiądź. i w drogę!. Mogą wziąć w nim udział wszyscy zainteresowani tą dziedziną wzornictwa, SPIS REKLAM Ashland/Valvoline AutoService Expo CTS GG Profits Inter Cars... 2 Launch NordGlass... 9 Texa Polska TRW WKŁ Wollers ZF Services... 5 jeśli w ich propozycji zostaną wykorzystane materiały BASF,. np. konstrukcyjne tworzywa termoplastyczne, takie jak. Ultramid, termoplastyczne. poliuretany, jak Elastollan, pianki bazujące na polipropylenie ekspandowanym (Neopolen) i poliuretan aromatyczny (Elastoflex). Jest to zadanie w pełni realne, ponieważ materiały BASF były już z powodzeniem wykorzystywane do produkcji samochodowych foteli, a ostatnio opracowane przez ten koncern tworzywo E-por pozwoliło udoskonalić konstrukcję fotelików Trifix dla dzieci w wieku. od 9 miesięcy do 4 lat. Termin składania prac upływa 30 stycznia 2013 roku. Trójka zwycięzców zaprezen- tuje swoje projekty w ramach Nocy Designu podczas Międzynarodowego Salonu Samochodowego w Genewie w marcu 2013 roku. Pierwsze miejsce zostanie nagrodzone kwotą 6000 euro; dwóch pozostałych finalistów odbierze po 3000 euro. Fot. BASF, NordGlass Fot. Bosch SACHS Roadshow 2013 po raz pierwszy w Polsce Z najwyższą prędkością ku większej wiedzy! Poczuj atmosferę wyścigów i poszerz swoją wiedzę podczas ekskluzywnej serii szkoleń. Do tego porządnie dodaj gazu! Aby otrzymać zaproszenie na SACHS Roadshow 2013 osiągnij maksymalny obrót w danej kategorii warsztatów w terminie od Zgłoś się już dziś!

4 6 AKTUALNOŚCI WYDARZENIA WYDARZENIA AKTUALNOŚCI 7 Nowe kontrakty Denso Rośnie sieć Conti 360º Program usługowy Conti360 ich zużycia w ramach usługi Fleet Services powstał z ini- Fleet ManagementReport. Pro- cjatywy firmy Continental we gram jest realizowany przez współpracy z niemieckim call center, którego personel auto mobilklubem ADAC i skła- posługuje się ojczystym języ- da się z kilku modułów. Usłu- kiem klienta, bez względu na ga ContiFitmentService obej- to, gdzie korzysta on z usługi. muje zakup i profesjonalny W Polsce Conti 360º montaż opon. Moduł Conti- Fleet Services pojawił się FleetCheck zapewnia klien- w 2010 roku. Dziś za realiza- towi bieżącą analizę stanu cję jego usług odpowiada sieć Firma Denso podpisała ko- standardowy), Ford Mondeo 1/2012 benzynowy (alterna- (wewnętrzny wymiennik cie- ogumienia i pomoc przez cały 147 serwisów na terenie ca- lejne kontrakty na dostawę /2013/1.5 l (cewka zapłono- tor, rozrusznik typu start/stop pła SCX, ogrzewanie, wenty- czas jego eksploatacji aż do łego kraju. Większość z nich oryginalnych zespołów i pod- wa, układ zmiennych faz roz- lub standardowy), BMW serii lacja i klimatyzacja, sprężarka planowej wymiany. Po zakoń- znajduje się przy głównych zespołów samochodowych dla rządu, alternator, rozrusznik, 1/2012 wysokoprężny (sprę- klimatyzacji, rozrusznik start/ czonym użytkowaniu opon szlakach komunikacyjnych. największych producentów system paliwowy, sprężarka, żarka klimatyzacji, czujniki stop, liniowy zawór elektro- oferowana jest usługa odbioru Przez całą dobę 80 placó- nia. Wraz z rozwojem sieci 2012 już po pierwszych pojazdów. Na ich podstawie ogrzewanie, wentylacja i klima- temperatury i ciśnienia), BMW magnetyczny automatycznej karkasów (ContiCasingMana- wek świadczy usługę Conti- rośnie liczba zrealizowanych trzech kwartałach liczba zle- produkty te będą montowa- tyzacja), Renault Clio/2013 serii X3/2013 benzynowy (al- skrzyni biegów), Opel Mokka gement). Klienci mogą też BreakdownService, dzięki któ- zleceń. W 2011 roku było ich ceń przekroczyła 3,9 tysią- ne fabrycznie między innymi 1.2 l, benzynowy (wtryskiwacz ternator, rozrusznik), BMW 1.7 l wysokoprężny (wtryski- zlecać ekspertom Conti anali- rej awaria ogumienia jest 3,8 tysiąca (z czego 2,4 ty- ca (spośród których prawie w następujących modelach: bezpośredni i pompa wtrysku serii X3/2013 wysokoprężny wacz, szyna i pompa wyso- zę danych dotyczących opon usuwana w około dwie i pół siąca wykonano w warszta- 2,5 tysiąca zrealizowano Audi A3 (sprężarka i zawór benzyny, ogrzewanie, wenty- (sprężarka klimatyzacji, czuj- kiego ciśnienia), Smart /elek- i przygotowanie raportów godziny od momentu zgłosze- cie, a 363 na trasie). W roku w warsztatach). dławiąco-regulujący klimatyzacji, rozrusznik start/stop lub lacja i klimatyzacja, sterowanie klimatyzacji), BMW serii niki temperatury i ciśnienia), Mercedes Benz CLA/2013 tryczny (sprężarka klimatyzacji i czujnik ciśnienia). EPS w samochodach sportowych TRW walczy z podróbkami Producenci samochodów sportowych coraz częściej stosują nad połowa samochodów na świecie będzie wyposażona zamontowanym w nim czujnikom możliwy jest ciągły mo- systemu EPS. W przypadku tradycyjnych układów hy- informację na temat partii w nich elektryczne wspoma- w układy kierownicze EPS. nitoring momentu obrotowego draulicznych proces taki wy- produkcyjnej, więc po od- ganie układów kierowniczych W segmencie samochodów wywieranego na koło kierow- maga zmian mechanicznych. czytaniu pozwala prześledzić (EPS), gdyż wpływają one sportowych odsetek ten może nicy. Poziom wspomagania Poza tym wyeliminowanie wstecz drogę paczki aż do na poprawę bezpieczeństwa być jeszcze większy. Testy po- daje się precyzyjnie regulo- hydrauliki przekłada się na miejsca, w którym wydruko- i komfort prowadzenia. We- twierdziły, że samochody wy- wać stosownie do różnych ograniczenie zużycie paliwa wano etykietę. dług analityków firmy Nexteer posażone w układy EPS lepiej kombinacji podwozia i opon oraz zmniejszenie rozmiarów Skanowanie kodów prze- Automotive do roku 2020 po- wchodzą w zakręty, a dzięki za pomocą oprogramowania układu. prowadza się z wykorzystaniem Internetu albo telefonu komórkowego. Jeżeli po- Współpraca Castrola i Volkswagena twierdzi ono zgodność kodu Polskie oddziały firm Castrol z informacjami bazy danych, i Volkswagen podjęły decyzję pojawi się informacja potwier- o zacieśnieniu współpracy W 2011 roku niemal 85 pro- rowymi kodami na etykiecie nie pochodzenia i autentycz- dzająca autentyczność części. i realizacji wspólnych działań cent produktów firmy TRW opakowania. ności wyrobu. Każdy kod 2D W przeciwnym razie zosta- promocyjnych. Castrol jest Automotive Aftermarket zo- Po szybkim ich zeskano- TRW jest bowiem unikatowy, nie wyświetlony komunikat jedynym producentem środ- stało opatrzonych dwuwymia- waniu możliwe jest sprawdze- zawiera numer seryjny oraz ostrzegawczy. ków smarnych polecanych Zaprosili nas ProfiAuto na konferencję prasową poprzedzającą akcję Zimowy pit-stop (Warszawa, 11 grudnia) Stowarzyszenie Producentów Części Motoryzacyjnych i Pojazdów na spotkanie towarzyskie w Klubie Producenta SPCM (Warszawa, 13 grudnia) Hella Polska na spotkanie świątecznonoworoczne (Warszawa, styczeń 2013) DuPont bada popularność kolorów Firma DuPont opublikowała swój raport na temat popularności kolorów nadwozi samochodowych. Wynika z niego, iż drugi rok z rzędu dominowały barwy biała i perłowa biała. Kolor czarny i efekt czarnego awansowały na drugą pozycję (głównie przez wzrost ich popularności w regionie Azji i Pacyfiku). Trzecie miejsce zajął srebrny, który w roku ubiegłym był na miejscu drugim; o utracie pozycji zadecydował przede wszystkim spadek zainteresowania tym kolorem w Europie i Azji. Raporty Global Automotive Color Popularity Report są opracowywane przez firmę DuPont od 60 lat. Fot. Denso, TRW Fot. Castrol, Continental przez grupę VW w Polsce. Nowa umowa przewiduje też wspólne działania w dziedzinie serwisu posprzedażnego i akcji marketingowych prowadzonych w Polsce. Jednym z takich projektów zaplanowanych na przyszły rok są wyścigi samochodowe Volkswagen Castrol Cup. Castrol już od lat współpracuje z Volkswagenem na polu sportów motorowych. Na przykład z pomocy techno- logicznej Castrola korzystał zespół Volkswagena występujący w Rajdzie Dakar w latach W 2013 roku Volkswagen po wielu latach przerwy wystawi zespół fabryczny w rajdach WRC.

5 8 AKTUALNOŚCI WYDARZENIA WYDARZENIA AKTUALNOŚCI 9 Automechanika New Delhi Autoservice Expo Targi Automechanika zade- impreza zapowiedziana zo- rzyszenie Automotive Compo- Targi Autoservice Expo 2013 sprzętu do napraw blachar- biutowały w 1971 roku we stała na 7-10 lutego 2013 nent Manufacturers Associa- odbędą się w warszawskim skich. Frankfurcie. Od tego czasu roku. Organizatorzy liczą na tion of India (ACMA), do któ- Centrum Wystawienniczym Organizatorzy targów mają ich lokalne edycje odbywają jej popularność wśród gości rego należą producenci części Expo XXI w dniach 6-7 mar- jeszcze wolną powierzchnię się w takich miastach, jak: z Indii oraz sąsiednich krajów samochodowych w Indiach. ca. Równocześnie z imprezą wystawienniczą, więc firmy Buenos-Aires, Dubaj, Istam- i regionów. Dotychczas swój Przedstawicielstwo Targów będzie trwać największa na zainteresowane wynajęciem buł, Johannesburg, Kuala udział zapowiedziało oko- Automechanika New Delhi świecie wystawa samochodo- stoisk mogą zwracać się Lumpur, Madryt, Meksyk, ło 250 wystawców i ponad zaprasza wszystkich chętnych wych instalacji LPG i CNG o niezbędne informacje tele- Moskwa, Petersburg i Szan- 15 tysięcy zwiedzających. Or- na sześciodniowy wspólny GasShow fonicznie lub ghaj. Obecnie do tej listy ganizacją zajmują się wspólnie wyjazd do Indii. Jedną z jej atrakcji ma pocztą dołączy indyjskie New Del- firmy Messe Frankfurt Trade Dodatkowe informacje: być ekspozycja firmy Carbon TRW w krajach BRIC hi, gdzie sławna branżowa Produkty firmy TRW, takie jak kierownicze i zawieszenia TRW Fairs India Pvt Ltd oraz stowa- GmbH jednego z największych na świecie dostawców Goodyear Dunlop PrecurePro Na zdjęciu: metoda usuwania drobnych wgnieceń systemem firmy Carbon hamulce, układy kierowni- są produktami najlepiej rozpo- Firma Goodyear Dunlop roz- partnerów Goodyeara specja- technicznego, usług typu as- nych na zimno, a opracowa- cze i zawieszenia, osiągnęły znawalnymi przez klientów, tuż poczyna program PrecurePro lizujących się w bieżnikowa- sistance oraz pakietu szkoleń. nych przez te same zespoły, najlepsze wyniki w ankietach przed klockami hamulcowymi związany z bieżnikowaniem niu ogumienia przewidziano PrecurePro zapewnia do- które projektują nowe opony popularności marki w Chinach firmy TRW. Poza tym przed- na zimno opon pojazdów wsparcie w postaci narzędzi stęp do najnowocześniej- Goodyear do pojazdów użyt- i w Rosji, czyli w najważniej- siębiorstwo to w latach 2010 użytkowych. W akcji tej dla marketingowych, doradztwa szych bieżników nakłada- kowych. szych państwach zaliczanych i 2011 znalazło się w dziesiąt- do grupy BRIC, w której skład ce najlepszych marek branży wchodzą także Indie i Brazy- według rankingu The Auto- federacji zrzeszającej dostaw- ła w ciągu ostatnich kilku lat lia. Badania przeprowadzone w Chinach wykazały, że układy motive Pars Suppliers Industry Federation of China (chińskiej ców części samochodowych). W Rosji firma TRW odnotowa- ponad 300-procentowy wzrost popularności. Sukces pod szyldem NordGlass. Zaciski Brembo w BMW Subaru XV w nagrodę za WD-40 W trwającym do 31 marca 2013 r. konkursie firmy Amtra lofunkcyjnego WD-40 może wygrać samochód Subaru XV, jemności 200 lub 450 mililitrów), a następnie przed- prezentacji jest dowolna: film, zdjęcie, grafika, tekst. Prace Współpraca franczyzowa już od zł każdy nabywca dostarczanego przez nią preparatu wie- Zimowy pit-stop jeśli zakupi promocyjne opakowanie tego środka (o po- stawi własne, oryginalne zastosowanie preparatu. Forma lepiej. Według przeprowadzonych ostatnio badań, niemal 80 procent diagnostów należy zgłaszać na stronie internetowej: Zimowy pit-stop znalazły się największe polskie organizacje motoryzacyjne: Polska Prowadzenie serwisu pod szyldem cenionej marki Korzystanie z najlepszych jakościowo produktów i know-how Szkolenia, wsparcie logistyczne i reklamowe oraz atrakcyjne programy Stałe wsparcie ze strony dedykowanego specjalisty NordGlass moto ryzacyjnych spotkało się Izba Motoryzacji, Polska Izba w ostatnim roku z propozycją Stacji Kontroli Pojazdów oraz łapówki za dopuszczenie po- Stowarzyszenie Dystrybuto- jazdu do ruchu, a co dziesiąty rów i Producentów Części Ogólnopolska kampania społeczna Zimowy pit-stop, zorganizowana przez firmę ProfiAuto, ma zachęcić kie- rowców do przeprowadzania regularnych i sumiennych przeglądów samochodów. Do tej pory nie jest z tym naj- samochód pojawiający się na przeglądach technicznych nie powinien w ogóle poruszać się po drogach. Ponad 60 procent polskich kierowców nie wie, kiedy sprawdzać i wymieniać najważniejsze części odpowiedzialne za bezpieczeństwo jazdy. Wśród patronów merytorycznych akcji Motoryzacyjnych. Podczas kampanii mechanicy sieci ProfiAuto będą badać wybrane samochody w specjalnych pit-stopach, sprawdzając stan podstawowych części eksploatacyjnych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo (m.in. opony, wycieraczki oraz ustawienie świateł). Fot. Automechanika, ProfiAuto, TRW Fot. Autoservice expo Model biznesu sprawdzony w ponad 100 serwisach. NordGlass, niekwestionowany lider polskiego rynku wymiany i naprawy autoszyb oraz wiodący europejski producent i dystrybutor wysokiej jakości szyb samochodowych zaprasza do korzystnej współpracy na zasadach franchisingu. Stawiamy na przejrzysty biznes. Skontaktuj się z nami i poznaj szczegóły! Network Development Manager Arkadiusz Sołoducha tel nordglass.pl

6 Wielki rajd do Gali Mistrzów Warsztatu Zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w fascynującym wyścigu. Start już w styczniu w Waszym warsztacie, a meta to wspaniała Gala w hotelu Gołębiewski w Karpaczu i niesamowite wygrane! Na zwycięzców czekają: 12 samochodów marki Škoda! nagrody o wartości zł każda! 3 rajdowe eventy z Krzysztofem Hołowczycem! Łączna wartość nagród to aż zł! Wielkie wygrane Oprócz uczestnictwa w Gali Mistrzów Warsztatu, trzech uczestników z najwyższymi wynikami w każdej kategorii wygrywa samochody. We wszystkich kategoriach takie same: 1. miejsce Škoda Octavia, 2. miejsce - Škoda Rapid, 3. miejsce - Škoda Fabia. Poza tym każdy z uczestników Gali może w specjalnym losowaniu zdobyć samochód Škoda Octavia Combi RS lub obok samego Krzysztofa Hołowczyca. Poza tym uczestnicy odcinków specjalnych będą mogli zdobyć limitowaną wersję kurtki rajdowej, przygotowaną specjalnie na tę okazję. Czy Twój kluczyk pasuje do Škody RS? Na starcie promocji Wielki Rajd uczestnicy otrzymają specjalną kartę magnetyczną oraz kluczyk do samochodu. Będą jedną z nagród o wartości zł. Pod- one wydawane wraz z galową edycją Inter Cars SA przygotował, jak co czas Gali będą też prowadzone dodatko- Wiadomości IC. Oba te przedmioty warto roku, specjalną akcję promocyj- we konkursy, wszystkie z kolejnymi atrak- zachować. Symboliczny kluczyk, który tra- ną powiązaną z Galą Mistrzów cyjnymi nagrodami. fi w Państwa ręce, może okazać się tym Warsztatu. Tym razem czekają na Państwa emocje rodem ze sportów motoryzacyjnych. Bę- Generalka i odcinki specjalne Jak w prawdziwych rajdach samochodo- szczęśliwym, dzięki któremu zasiądziecie za kierownicą samochodu Škoda Octavia Combi RS. Na karcie zawarte będą dane dzie klasyfikacja główna, będą wych, tak i w naszym Wielkim Rajdzie klienta oraz jego numer, który będzie lo- i odcinki specjalne. Czekają sukcesy odnosić można zarówno w kla- sowany podczas Gali Mistrzów Warszta- wielkie emocje i smak zwycię- syfikacji generalnej, jak i na oesach, czyli tu. Karta pozwoli też skorzystać z wielu stwa, ponieważ w tym wyścigu w dodatkowych akcjach promocyjnych innych atrakcji oczekujących w Karpaczu, wygrywają nie tylko najszybsi z wartościowymi nagrodami. Nie tylko lecz na razie niech pozostaną one dla i najwięksi. Jest to forma podzię- najwięksi mają szansę na ich zdobycie, Państwa intrygującą tajemnicą kowania dla najaktywniejszych. ponieważ nasze odcinki specjalne będą Możemy tylko zapewnić, że Uczestnicy Gala Mistrzów Warsztatów obejmować mniejsze grupy produktowe, Gali Mistrzów Warsztatu w Karpaczu nie to wydarzenie w polskiej branży motoryzacyjnej jedyne w swoim Hotel Gołębiewski w Karpaczu w których dobre wyniki mogą uzyskać nawet nieduże warsztaty. Każda z tych do- będą się nudzić i nie zabraknie im okazji do zdobycia interesujących nagród. rodzaju. W całości poświęcone jest klien- Inter Cars SA, którzy zarejestrują się, wy- Im więcej wydanych pieniędzy na pre- Jak w sportach motorowych, tak i na- datkowych promocji trwać ma tylko mie- Od początku stycznia wszystkie aktu- tom firmy Inter Cars SA. Z roku na rok osią- pełniając odpowiedni formularz na stronie miowane produkty, tym wyższe miejsce szym Rajdzie ważne jest obranie wła- siąc, co ułatwia osiągnięcie dobrych wyni- alne informacje dotyczące Gali Mistrzów ga coraz większe rozmiary i oferuje uczest- internetowej Przez cały w rankingu. Dlatego w czasie trwania ściwej strategii. Gdy do zajęcia oczeki- ków przy znacznie mniejszych nakładach Warsztatów, promocji Wielki Rajd oraz nikom atrakcje na najwyższym poziomie. ten okres będą podliczane Państwa za- promocji będzie można sprawdzać swoje wanego miejsca będzie brakować kilku niż w przypadku akcji głównej. Odcinków Specjalnych dostępne będą Proste zasady Od 15 stycznia do 15 maja 2013 roku kupy produktów u promowanych dostawców. Klienci, którzy uzyskają największe obroty, wezmą udział w Gali organizo- miejsce na liście, wpisując numer klienta w specjalnej wyszukiwarce na stronie a potem podejmować od- punktów, można je uzyskać poprzez dodatkowe zakupy. Obowiązują trzy kategorie: warsztat Przewidziane są trzy oesy. Pierwszy zacznie się wraz z główną promocją, czyli 15 stycznia, a następne kolejno: 15 lutego na stronie internetowej Zapraszamy! będzie trwać promocja Wielki Rajd. wanej w dniach czerwca w hotelu powiednie działania, by tę swoją pozycję osobowy, sklep lub sklep z warsztatem i 15 marca. Nagrodą główną jest uczest- Udział w niej mogą wziąć wszyscy klienci Gołębiewski w Karpaczu. poprawić. osobowym oraz rynek ciężarowy. nictwo w prawdziwym rajdzie na fotelu A tak było w 2012 roku Nagrody mogą różnić się nieznacznie od samochodów przedstawionych na zdjęciach Piękny weekend pod znakiem rekreacji, rozrywki i sportowych emocji Nie zabrakło też okazji do poważnych refleksji na warsztatowe tematy Dostawcy Inter Cars gościli jego klientów na firmowych stoiskach Spotkanie zwieńczył uroczysty bankiet przy świecach i...przysmakach Także ceremonia wręczenia nagród miała atrakcyjną sceniczną oprawę W zeszłym roku do wylosowania były samochody Ford Fiesta. W tym roku Škoda Octavia Combi RS

7 12 TEHNICZNE PODSTAWY ZAWODU ELEKTROTECHNIKA ELEKTROTECHNIKA TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 13 Technologie złącz elektrycznych Architektura elektryczno-elektroniczna współczesnego samochodu osobowego dwiema wiązkami elektrycznymi w sa- wo dużą swobodę w ich projektowaniu. mochodzie, na przykład między wiązką Definiuje on samodzielnie tzw. interface, przewodów w drzwiach i tą w desce czyli kształt wzajemnie kompatybilnych, rozdzielczej. Wtedy zaangażowani w pro- newralgicznych elementów złącza, okre- jekt są tylko producent złącza, producent ślanych potocznie jako jego części męska wiązki i klient końcowy, czyli producent i żeńska. Musi jednak spełniać przy tym samochodu. Jako jedna z niewielu firm, wymagania funkcjonalne i technologicz- Budynek polskiego centrum technicznego Delphi Delphi produkuje zarówno złącza, jak i całe wiązki. Nawet jeśli mogłoby się ne zarówno producenta samochodu, jak i producenta wiązek. wydawać, że cała kontrola nad projek- Zazwyczaj występuje jednak bardziej Andrzej Damek Kierownik Działu Projektowania Złącz Centrum Techniczne Delphi w Krakowie towaniem jest po stronie Delphi, istnieje jednak szereg powodów, które wymagają kontaktu z innymi dostawcami. W skrócie można je przedstawić następująco: dość często każda z tych dwóch wią- skomplikowana sytuacja. Mianowicie, złącze (zazwyczaj tzw. żeńskie) ma służyć do podłączenia wiązki elektrycznej do konkretnego urządzenia w samochodzie. Wtedy bezwzględnie wymagana Systemowe złącze złożone z gniazda w urządzeniu elektrycznym i wtyczki na końcu wiązki przewodów Kiedyś wszystkie elektryczne urządzenia samochodu miały uniwersalne zaciski do mocowania oczyszczonych z izolacji końców przewodów. Teraz każde takie złącze wymaga indywidualnego opracowania zek jest produkowana przez innego dostawcę; bardzo często ta sama wiązka produkowana jest równocześnie przez różnych dostawców (na skutek zróżni- jest współpraca z producentami danego urządzenia. Z nimi należy uzgodnić interface, zachowując jednak wszystkie wymagania innych klientów, analogicznie jak w przypadku złącza liniowego. Sam Wśród kilkuset inżynierów krakowskie- zespołu wchodzi zarówno przygotowanie sterowania elektrycznego, automatycznie cowania zamówień przez producenta samochodu); to samo złącze ma być używane także producent np. komputera, alternatora czy radia zazwyczaj zleca konstrukcję i produkcję gniazda elektrycznego wykorzy- Przykład wielobiegunowego złącza liniowego między dwoma odcinkami tej samej wiązki przewodów go centrum technicznego Delphi jest koncepcji produktu, projekt szczegółowy liczba firm z branży motoryzacyjnej, z któ- w innych wiązkach w tym samym po- stywanego w swoim urządzeniu jakiejś również grupa zajmująca się projekto- i walidacja gotowego wyrobu, jak też rymi muszą współpracować producenci jeździe lub w innych pojazdach tego innej firmie zewnętrznej, co wprowadza W obu powyższych przypadkach za waniem architektury elektryczno-elek- przygotowanie procesu produkcji wiązek złącz, dorównuje liczbie, z jaką mają do samego koncernu lub nawet innych kolejne ogniwo do procesu uzgodnień ostateczne i oficjalne dopuszczenie złą- tronicznej samochodów, czyli nie tylko elektrycznych. Krakowscy inżynierowie czynienia same koncerny samochodowe, koncernów samochodowych. pomiędzy projektantami. Czasami takim cza do produkcji odpowiada zawsze koń- wiązek i centralek elektrycznych, lecz aktywnie współpracują w tym zakresie opracowując swój nowy model pojazdu. Delphi produkuje złącza zarówno do ogniwem bywa także Delphi, gdyż jego cowy klient, czyli koncern samochodowy. również współpracujących z nimi złącz. z jednostkami Delphi na całym świecie. Dodatkowo globalni producenci złącz, swojego okablowania, jak i do wiązek specjalistyczny dział produkuje tego ro- Wymagania wszystkich innych klientów Dzięki wszystkim tym komponentom Z samej funkcji złącz w pojeździe tacy jak Delphi, dostarczają swe produk- produkowanych poprzez konkurentów dzaju gniazda. Z jednej strony upraszcza (producenci wiązek, urządzeń w samo- możliwe jest dodawanie do wyposaże- wynika, że stanowią one część pomos- ty do prawie wszystkich marek samo- i na odwrót używa w swoich wiązkach to problem, ale z drugiej nadal obowią- chodzie, gniazd na tych urządzeniach) nia samochodu wciąż nowych urządzeń tu między różnymi komponentami elek- chodów, co oznacza dalsze zwiększenie złącz pochodzących od innych firm tej zują zastrzeżenia podobne jak w przy- muszą być rozpatrywane osobno i w dal- i systemów. W zakres kompetencji zlokalizowanego w ośrodku badawczo-rozwojowym trycznymi. Ponieważ obecnie ogromna większość komponentów samochodu wymaga doprowadzenia zasilania lub liczby wymaganych kontaktów w branży. Najprostszym rodzajem złącza jest jego wersja liniowa, umieszczana między Fot. Delphi Fot. Delphi branży. Mimo wspomnianych wyżej trudności producent systemów złącz ma stosunko- padku złącza liniowego, czyli Delphi prawie nigdy nie ma pełnej dowolności w konstruowaniu całego systemu. szej kolejności, zwłaszcza wtedy, gdy nie są całkowicie zgodne z życzeniami producentów samochodów. Cdn.

8 14 PRAKTYKA WARSZTATOWA ELEKTROTECHNIKA ELEKTROTECHNIKA PRAKTYKA WARSZTATOWA 15 Wymiana sond lambda kładnego montażu (spawanie laserowe) elementów składowych. Obowiązują tu, wspomniane już wcześniej, bardzo rygorystyczne wymogi, gdyż cały ten czujnik narażony jest na bardzo niekorzystne warunki panujące wewnątrz układu wy- Części składowe sondy: 1. wtyczka, 2. przewód, 3. korpus, 4. gwint korpusu, 5. rurka ochronna sondy Stefan Verhoef Product Manager Denso Europe B.V. Business Unit Aftermarket kiej temperatury roboczej. Im krótszy jest czas ich rozgrzewania, tym szybciej stają się aktywne w pełnieniu swych funkcji. Wcześniej sterownik silnika ignoruje ich dechowego, a więc na znaczne różnice temperatur, silne drgania, wilgoć i substancje aktywne chemicznie. Użycie części tańszych, o niższej ja- 1 1 Obecnie w samochodach stosuje się po dwie takie sondy. Od prawidłowego ich funkcjonowania zależy nie tylko optymalny skład emitowanych spalin, lecz także zużycie paliwa i główne osiągi silnika sygnały, co skutkuje zawsze zwiększeniem zużycia paliwa i pogorszeniem składu spalin. Sonda już aktywna powinna na zmiany składu emitowanych spalin reagować jak najszybciej, gdyż każde opóźnienie kości, może dać tylko pozorne oszczędności, gdyż przyspiesza zazwyczaj termin powtórnej naprawy. Poza tym tanie zamienniki oferowane są często jako uniwersalne, czyli bez oryginalnych złącz na końcówkach przewodów. Ręczne ich Pierwsza z pary sond lambda, zwana regulacyjną, umieszczona jest w układzie wydechowym między silnikiem a kata- mych jednostek powietrza. Jego spełnienie jest bardzo utrudnione przez konieczność nieustannego dostosowywania da- reakcji oznacza niekorzystną zwłokę w odpowiednim skorygowaniu proporcji mieszanki paliwowo-powietrznej przez moduł sterujący pracą silnika. Przyczyny uszkodzeń dorabianie zwiększa ryzyko połączeń o niedostatecznej przewodności albo wręcz całkowicie błędnych, a te mogą stać się przyczyną poważnych i kosztownych awarii innych elementów elektronicznego systemu sterowania silnika. 5 Silnik z sondami lambda i katalizatorem: 1. wtryskiwacz paliwa, 2. sonda lambda przed katalizatorem (regulacyjna), 3. katalizator, 4. Sonda lambda za katalizatorem (diagnostyczna) lizatorem, a drugą, tzw. diagnostyczną, wek wtryskiwanego paliwa do aktualne- Sondy lambda wyprodukowane zgodnie umieszcza się bezpośrednio za wylotem go obciążenia silnika, jego temperatury, ze standardami części oryginalnych za- Instalowanie nowej sondy w pojeździe katalizatora. Usterki tych elementów sy- prędkości obrotowej itd. Dlatego oprócz zwyczaj nie psują się w całym okresie Po zamontowaniu właściwej części za- gnalizuje wstępnie lampka ostrzegawcza wykorzystywania czujników mierzących eksploatacji pojazdu bez udziału przy- miennej trzeba upewnić się, że jej ko- check engine (MIL) na tablicy przyrzą- te wielkości niezbędne stało się wprowa- czyn zewnętrznych. Należą do nich: munikacja z mikroprocesorowym ste- dów, a na dokładną ich identyfikację pozwala diagnoza głównego sterownika, wykonana z użyciem odpowiedniego testera. W jej trakcie najpierw ujawnione zostają stosowne zapisy w pamięci błę- dzenie systemu stałej kontroli rzeczywistego składu wytwarzanych spalin. Służy do tego właśnie sonda lambda, nazywana też czujnikiem tlenowym, gdyż reaguje bezpośrednio na zmieniającą się uderzenia mechaniczne powodujące fizyczne uszkodzenia, np. pęknięcie ceramicznego rdzenia lub przerwanie połączeń kablowych; zanieczyszczenie czujnika przez osa- rownikiem silnika przebiega prawidłowo. W tym celu testuje się, uruchamia i konfiguruje różne cykle jazdy, aż do rozpoznania przez sterownik 3 do 5 typowych cykli, wstępnie zdefiniowanych przez Budowa sondy lambda w przekroju: 1. rdzeń stalowy, 2. porowaty filtr PTFE, 3. obudowa ze stali nierdzewnej, 4. podwójna warstwa ochronna z tlenku glinu, 5. podwójna osłona Zależność napięcia sygnału elektrycznego od składu spalanej mieszanki dów, potem zaś możliwa staje się ich zawartość tlenu w gazach wydechowych. dzające się na nim stałe cząsteczki producenta samochodu. Jeśli warunek precyzyjna interpretacja na podstawie Jej wzrost świadczy o spalaniu zbyt ubo- spalin, co powoduje spowolnienie ten nie zostanie spełniony, zgaszona kon- standardowych testów i pomiarów para- giej mieszanki paliwowo-powietrznej, reakcji sondy na zmiany składu ga- trolka ostrzegawcza MIL zaświeci się po metrów rzeczywistych. spadek o nadmiernym wzbogaceniu zów wydechowych i w konsekwencji następnym uruchomieniu silnika. składu. Stosownie do tych informacji do- zakłócenia pracy elektronicznego mo- Po tej wstępnej konfiguracji układu Kryteria poprawnego działania starczanych przez sondę sterownik zwięk- dułu sterującego silnikiem; diagnostyki pokładowej rozpoczyna się Warunkiem skutecznej optymalizacji sza lub zmniejsza wielkość wtryskiwanej zawilgocenie i korozja złącz elektrycz- sprawdzanie prawidłowego funkcjono- składu spalin przez instalowane w samo- dawki paliwa. nych zmieniające wartości sygnałów wania samej sondy lambda. Jeżeli pro- chodach katalizatory jest spalanie w cy- emitowanych przez sondę. cedury instalacyjne nie są przestrzegane lindrach silnika tzw. mieszanki stechio- Wymogi dodatkowe i/lub zastosowany został niekompatybilny metrycznej, w której na 1 jednostkę Sondy lambda działają prawidłowo do- Wybór części zamiennej czujnik tlenowy, ponownie pojawią się wagową paliwa przypada 14,7 takich sa- piero po osiągnięciu odpowiednio wyso- Uszkodzone sondy lambda nie podlegają problemy charakterystyczne dla sondy żadnym warsztatowym naprawom, więc w przypadku ich usterek konieczna staje uszkodzonej, gdyż w rzeczywistości nadal nie będzie ona działała optymalnie, Sygnały wyjściowe dla całkowicie sprawnego (z lewej) i uszkodzonego (z prawej) katalizatora się wymiana. Z doświadczeń Denso wy- co wpływa negatywnie na zużycie paliwa nika, że bardziej się wtedy opłaca wybrać i emisję spalin. Jest to sprawdzane w wielokrotnych te- obejmuje 356 części o możliwych część sprawdzonej marki odpowiadają- stach podczas procesu ich produkcji, aby zastosowaniach. Występują w nim sondy cą jakościowym wymogom pierwszego Zamienniki o jakości każdy produkt w 100% spełniał wymaga- cyrkonowe (zarówno palcowe, jak i pla- montażu niż tani zamiennik. Prawidłowe części oryginalnych nia specyfikacyjne. Poza tym sondy Denso narne), sondy typu A/F (palcowe i planar- i niezawodne działanie sondy zależy bo- Przeznaczone na rynek wtórny sondy są pokrywane specjalnymi powłokami, ne) oraz tytanowe. Rodzaje palcowych sond lambda z oferty firmy denso Czujnik sondy palcowej z mocowaniem gwintowym wiem od jakości materiałów użytych do jej wykonania, dobrze zaprojektowanej konstrukcji, precyzyjnej obróbki i do- Fot. Denso Fot. Denso lambda Denso produkowane są zgodnie ze standardami OE, dzięki czemu idealnie pasują do odpowiedniego samochodu. zapobiegającymi osadzaniu się sadzy oraz innych zanieczyszczeń. Program sond lambda marki Denso dla rynku wtórnego Wiele technologii stosowanych w tej dziedzinie przez firmę Denso ma charakter pionierski w światowej skali. n

9 16 TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU MATERIAŁOZNAWSTWO MATERIAŁOZNAWSTWO TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 17 Zalety i wady niskiej lepkości Andrzej Tippe Na łamach różnych czasopism branżowych pojawiają się często publikacje, w których poprawę ochrony silników i oszczędności zużywanego paliwa wiąże się zbyt prosto ze stosowaniem olejów syntetycznych o niskich lepkościach Głoszone są we wspomnianych artykułach idee, że wystarczy tylko obniżyć zimową klasę lepkości oleju SAE, np. z 15W-xx na 5W-xx, a już otrzyma się potencjalne oszczędności paliwa, które dodatkowo można zwiększyć przez obniżenie klasy letniej. Najlepszy byłby zatem olej SAE 0W-10. Wprawdzie prace nad olejami silnikowymi o takiej klasie lepkości prowadzi się obecnie w Japonii z myślą o pojazdach hybrydowych, ale można wątpić, czy byłby to dobry środek smarny do silników samochodów ciężarowych lub autobusów. Niestety tezy proste i atrakcyjne pod względem marketingowym nie znajdują równie łatwego potwierdzenia w obiektywnej rzeczywistości. Z dostępnych Oszczędności paliwa uzyskane w wyniku obniżenia lepkości oleju są jednostkowo niewielkie, lecz we flocie liczącej kilkaset pojazdów nabierają znaczenia bowiem danych wynika, że zastąpienie w dużym silniku wysokoprężnym oleju mineralnego o klasie lepkości SAE 15W-40 olejem syntetycznym SAE 10W-40 pozwala przy jeździe autostradą uzyskać oszczędność paliwa rzędu 3,6%. Z kolei zastąpienie tegoż syntetyku innym o lepkości 5W-30 daje dalszą oszczędność rzędu 1,1%. Nie są to efekty oszałamiające, ale przy flocie liczącej ciężarówek gra jest z pewnością warta świeczki. Gdy jednak słyszę opowieści o znacznie większej skali możliwych oszczędności paliwa, wspominam swego ulubionego profesora fizyki z Politechniki Warszawskiej. Mawiał on w takich wypadkach: przez każde trzy punkty można poprowadzić tę samą prostą, jeśli będzie ona odpowiednio gruba. Dlatego zamiast powtarzać wiadomości, które można uznać za optymistyczne jedynie na podobnej zasadzie, przestudiowałem uważnie klasyfikację lepkościową SAE, by na jej podstawie przygotować załączone wykresy dla olejów o różnych klasach lepkości. Okazało się, że obniżanie lepkości oleju zapewnia jedną ewidentną korzyść: możliwość łatwego rozruchu silnika w coraz niższych temperaturach, aż do -40 C dla klasy 0W-xx. Olej klasy 5W-xx zachowuje się podobnie w temperaturze -35 C, 10W-xx ma tę samą płynność przy -30 C, a najpowszechniej stosowany olej mineralny 15W-40 w temperaturze -25 C. Jak z tego widać, nawet ostatni z wymienionych tu produktów umożliwia bezproblemowe uruchamianie silników użytkowanych w całej Polsce (najwyżej z wyjątkiem Suwalszczyzny). Trudno też zgodzić się z twierdzeniem, że silnik nie ulega tak znacznemu zużyciu podczas uruchamiania, gdy syntetyk o dużej płynności szybciej dociera do wszystkich smarowanych zakamarków. Przeczą temu silniki większości ciężarówek jeżdżących w Polsce na olejach mineralnych 15W-40, bo wcale nie chcą się psuć nawet przy częstych uruchamianiach. Nie wolno też zapominać o tym, że lepki (gęsty) olej przeciska się przez magistrale powoli, gdy jest tłoczony pierwszy raz. Kiedy już jednak w silniku zagości i przyklei się do wszystkich smarowanych powierzchni, to po kolejnych uruchomieniach wymaga tylko uzupełniania. Uruchomiony silnik (szczególnie benzynowy) szybko się nagrzewa, a wraz z nim olej, w którym wzrost temperatury zawsze powoduje drastyczny spadek lepkości. Kiedyś było to przyczyną wielu poważnych awarii, gdy lepkość zadowalająca w niskich temperaturach stawała się niedostateczna w wyższych. Dla silnika najważniejsza jest lepkość oleju w jego normalnej temperaturze pracy, gdyż od Fot. Scania Rys. Autor tego zależy utrzymywanie właściwej grubości filmu olejowego rozdzielającego współpracujące części i zabezpieczającego je przed zniszczeniem. Część mocy silnika zużywana jest wprawdzie na pokonanie wewnętrznego tarcia oleju, a jest ono tym większe, im wyższą olej ma lepkość. Jednak z kolei zbyt niska lepkość powoduje zrywanie filmu smarnego i wzmożone zużycie smarowanych części. Z zamieszczonego wykresu wynika, że najmniejsze opory, czyli możliwość zaoszczędzenia największej ilości paliwa, zapewniają oleje o letniej klasie SAE xx-30. W zakresie temperatur C wykresy lepkości dla olejów 5W-30, 10W-30 i 15W-30 (niezależnie od rodzaju oleju bazowego) właściwie się pokrywają, czyli tak samo wpływają na ekonomię zużycia paliwa. Oleje o klasach lepkości xx-40, mające wyższą lepkość, lepiej uszczelniają, wyciszają i zabezpieczają silnik, ale są mniej korzystne ze względów ekologicznych. Oleje o klasie lepkości SAE 15W-40 tworzą najgrubszy film smarny, rozdzielający współpracujące elementy i doszczelniający szczególnie stare silniki, są ekonomiczne w stosowaniu przy niezbyt wydłużonych przebiegach, ale nie dają możliwości oszczędzania paliwa. Ponieważ o wielu wyborach decydują (niezależnie od wielu innych) względy ekologiczne, najbardziej obecnie preferowane są oleje silnikowe klasy SAE 5W-30, zaznaczone na wykresie błękitnym (niebieskim) kolorem. Kolor ten, szczególnie w Niemczech, oznacza nowo czesne, ekologiczne technologie jak np. Bluetec 6 Mercedesa czy Blue motion Volkswagena, a wydawane certyfikaty ekologiczne mają nazwę Blue Angel (czyli błękitny anioł). Ze względów ekologicznych i w trosce o wizerunek firmy, niskopopiołowe, syntetyczne oleje 5W-30 stosowane są do fabrycznego zalewania silników ciężarówek Mercedes-Benz nawet wtedy, gdy zamiast nich można by stosować oleje konwencjonalne. W tej samej klasie lepkości dostarczane są właściwie wszystkie nowe oleje silnikowe do samochodów osobowych. Oczywiście tam, gdzie są blaski, występują również cienie. Po dokładnym przyj Lepkość dynamiczna mpa*s Temperatura o C mpa*s = 100 % pompowalność oleju dla klas zimowych 5W-, 10W- i 15W- w temperaturach -35, -30 i -25 o C Olej silnikowy o klasie SAE Oleje silnikowe o klasach lepkości SAE 5W-30 syntetyczny olej LongLife dla silników 5W-30 ciężarówek 10W-30 półsyntetyczny olej dla silników 10W-30 ciężarówek 15W-30 mineralny olej dla silników ciężarówek 15W-30 10W-40 syntetyczny olej LongLife dla silników 10W-40 ciężarówek 15W-40 mineralny olej dla silników ciężarówek 15W-40 Porównanie rzeczywistej lepkości olejów różnych klas w całym zakresie możliwych temperatur silnika Temperaturowe zakresy eksploatacyjnej przydatności olejów o różnych klasach lepkości Temperatura o C Lepkość mpa*s dla 5W-30 10W-30 15W-30 10W-40 15W ,5 70,8 69,5 78,3 103, ,5 10,5 10,8 11,8 13, ,7 3,7 3,7 3,7 3,7 rzeniu się wykresowi zobaczymy, że ze wszystkich olejów o klasie xx-30 najniższą lepkość ma olej 5W-30, więc daje też najcieńszy film smarny i może zbyt szybko spływać z intensywnie poruszających się elementów. W niektórych silnikach ciężarówek powoduje to nadmierne zużycie współpracujących części oraz wycieki oleju przez najmniejsze nawet nieszczelności. Dlatego niektórzy użytkownicy tego rodzaju pojazdów uwzględniają w swych kalkulacjach nie tylko oszczędności paliwa, lecz także towarzyszące im koszty koniecznych dolewek drogiego oleju i nieprzewidzianych napraw. Załączony wykres wyjaśnia też, dlaczego z powodów ekologicznych i dla trwałości elementów silników Volvo i producenci amerykańscy preferują klasę SAE 10W-30, a Renault robi swój własny olej RTO 15W-30. Warto również pamiętać, że lepkość oleju nie świadczy o jego jakości, chociaż (jak to wynika z klasyfikacji SAE) wszystkie oleje muszą wytrzymywać temperatury w zakresie do 150 C, choćby ze względu na warunki testów. Wiadomo, że oleje o niskich lepkościach łatwiej jest produkować z baz syntetycznych, ale produkowane są także syntetyki o wysokich klasach lepkości SAE, np. 15W-50 czy 10W-60. Jako podstawowy syntetyk dla ciężarówek przyjął się olej SAE 10W-40, rzadziej stosowany jest 5W-30, półsyntetyki mają lepkości 10W-40 i 10W-30, a najpopularniejszy olej mineralny klasę 15W-40 (w USA 10W-30). Najnowocześniejsze obecnie niskopopiołowe oleje silnikowe (tzw. Low SAPS), produkowane jako syntetyki o lepkości 10W-40 i 5W-30, dopuszczone są na bardzo długie przebiegi (do 100 tys. km), a półsyntetyki 10W-30 i mineralne 15W-40 na przebiegi rzędu 50 tys. km. n

10 18 TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU ELEKTROTECHNIKA ELEKTROTECHNIKA TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 19 Dlaczego markowa jest lepsza? konieczny dla dopuszczenia produktu do sprzedaży i użytkowania. Wspomniane parametry są zawsze istotne, lecz największy wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego mają w przypadku żarówek stosowanych w przednich re- woduje natomiast oślepianie nadjeżdżających z przeciwka. W tanich zamiennikach przekraczających dopuszczalną moc, także emitowany strumień świetlny najczęściej nie mieści się w dopuszczalnych granicach. flektorach. Drugą bardzo ważną cechą strumie- Zgodnie z obowiązującymi w Euro- nia świetlnego emitowanego przez ża- pie przepisami, moc takiej żarówki nie rówkę jest jego rozsył na drodze. Pod- powinna przekraczać 60 W. Biorąc pod czas dokładnych badań fotometrycznych uwagę dopuszczalne odchylenia, mak- zaznacza się cztery obszary na specjal- symalne górne wartości mocy wynoszą nym ekranie. W pierwszym znajdują 68 W dla świateł mijania i 75 W dla się oczy kierowców nadjeżdżających drogowych przy ich zasilaniu napię- z naprzeciwka i powinno być w nim jak ciem wzorcowym wynoszącym 13,2 V. najciemniej. Drugi to strefa przejściowa Na przykład żarówki Philips Blue Vision między granicą światła i cienia. W trze- H4 12V 60/55 W mają odpowiednio cim i czwartym powinno być jak naj- 67,2 W i 70,4 W. Mieszczą się więc jaśniej, przy czym w centralnej części w górnym zakresie dopuszczalnego obszaru czwartego natężenie oświetle- przedziału, co zapewnia silny strumień nia powinno być możliwie największe. świetlny przy jednoczesnej zgodności Także w tym przypadku żarówki z przepisami. Philips wykazują się wzorcowymi para- W innych markowych produktach metrami. Analizując rozsył światła emi- wartość mocy zawiera się najczęściej towanego przez produkty innych firm, w przedziałach W i W. można zauważyć pewne odchylenia od Jednak w przypadku tanich zamienników rozrzut mocy może być znacznie większy. Jeśli przekroczy ona dopuszczalne 68 W, żarówka będzie oczywiście wzorca, a w przypadku tanich zamienników bywa z tym nawet bardzo źle. Nawet najmocniej świecąca żarówka może niedostatecznie oświetlać drogę, Pole widzenia wydaje się identyczne, lecz sarnę przebiegajacą drogę (dolne zdjęcie) w świetle lepszej żarówki ksenonowej dostrzega się wcześniej doskonale świecić, ale też równocześnie oślepiając przy tym innych. Na trwałość żarówki wpływa zarówno oślepiać innych kierowców, nie spełnia- Za niewłaściwy rozsył światła odpo- sama zasada jej działania (żarzenie dru- jąc wymogów homologacyjnych. Z kolei wiada najczęściej zła konstrukcja żar- tu wolframowego), jak i warunki pracy Różnica między żarówką dobrą i kiepską rzadko daje się zauważyć natychmiast po włączeniu świateł, lecz wpływa bardzo wymiernie na zmęczenie wzroku kierowcy przy zbyt niskiej mocy oświetlenie drogi stanie się niedostateczne. Wielkość strumienia świetlnego okre- nika żarówki, a wada ta uniemożliwia właściwe ustawienie reflektora. Rozsył światła emitowanego przez (wstrząsy, zmienne temperatury). Dlatego wszystkie tego rodzaju źródła światła po pewnym czasie ulegają przepale- śla (w znacznym uproszczeniu), jak moc- reflektor zależy zarówno od żarówki, jak niu. W przypadku tanich zamienników Tarek Hamed Trade marketing manager Philips Central Europe no żarówka świeci. Tu również przepisy homologacyjne określają pewne granice. Na przykład dla żarówki H4 12V 60/55 W dopuszczalna wartość strumienia świetl- i od właściwej konstrukcji odbłyśnika. Nawet najlepiej skonstruowana żarówka nie da zadowalającego efektu, jeśli zostanie zamontowana do źle wykonanego czas ten bywa tak krótki, że przestaje być opłacalne ich stosowanie. W wielu współczesnych pojazdach wymiana żarówki jest na tyle trudną operacją, że nego powinna mieścić się w przedziale reflektora. Dotyczy to zwłaszcza pojaz- trzeba ją zlecić warsztatowi, a wówczas Przepalenie się żarówki samochodowej oznacza konieczność lm (lumenów) dla świateł dów po kolizjach, do których w czasie do ceny nowej żarówki należy doliczyć zakupu nowej. Współczesne konstrukcje reflektorów sprawiają, że najlepiej tego dokonać bezpośrednio w warsztacie, który zajmuje się wymianą mijania oraz lm dla świateł drogowych. Dla wspomnianej wcześniej żarówki Philips Blue Vision H4 strumień świateł mijania to 1139 lm, naprawy zastosowano tanie zamienniki lamp przednich. Wspomniane na wstępie właściwości termiczne żarówki to po prostu jej koszty montażu, szczególnie wysokie przy reflektorach ksenonowych. W tym przypadku skutkiem oszczędności przy zakupie taniego zamiennika może a drogowych 1488 lm. Pierwsza z tych rzeczywista temperatura pracy. Jeśli być wydatek sięgający nawet kilkuset wartości jest jedną z najwyższych wśród jest zbyt wysoka, może doprowadzić do złotych. W marketach, sklepach motoryzacyj- nieznanych, czyli no name. Sprzedają- umiejętności przekazania tych informa- produktów dostępnych na rynku, co ma uszkodzenia zarówno samej żarówki, jak Poza tym wszystkie żarówki stoso- nych, na stacjach paliw, a także w prze- cy często musi odpowiadać na pytanie cji w sposób zrozumiały dla laików. bardzo istotne znaczenie dla bezpie- i całego reflektora. Znane są przypad- wane w reflektorach powinny posiadać zornie zaopatrzonych samochodowych klienta o realne zalety lub wady uza- Podstawowe cechy każdej żarówki to czeństwa, ponieważ to właśnie jakość ki, gdy w tanich zamiennikach szklana filtr UV. Jest to szczególnie istotne w re- warsztatach i serwisach oferowane są sadniające różnice cen tych produktów, moc, wielkość i rozsył strumienia świetl- świateł mijania decyduje o odpowied- bańka żarówki uległa odkształceniu lub flektorach wyposażonych w szybę z two- żarówki różnych producentów od renomowanych firm, poprzez te słabiej na rynku kojarzone, aż do kompletnie a to wymaga z jednej strony wiedzy na temat dość skomplikowanych niekiedy parametrów technicznych, z drugiej zaś nego, właściwości termiczne oraz trwałość. Kwestię odpowiedniej homologacji można tu pominąć, gdyż jest to warunek Fot. Philips Fot. Philips nio wczesnym zauważeniu pieszego lub nieoświetlonego rowerzysty. Zbyt duża wartość strumienia świateł mijania po- prawie całkowitemu stopieniu. Może to być także wynikiem niedostatecznej odporności szkła. rzywa sztucznego, która pod wpływem promieniowania UV ulega szybkiemu matowieniu. n

11 20 WYPOSAŻENIE WARSZTATU URZĄDZENIA Tester serwisowy do samochodów ciężarowych Barbara Masłowska Dyrektor zarządzający Texa Poland Urządzenie Axone Truck Service (ATS) przeznaczone jest do wykonywania stan dardowych procedur serwisowych z zakresu diagnostyki w samochodach ciężarowych, autobusach, przyczepach i naczepach Jego funkcje pozwalają mu dobrze spełniać rolę podstawowego wyposażenia w warsztatach, których personel nie ma jeszcze dużego doświadczenia w elektronicznym diagnozowaniu pojazdów. Nadaje się również do codziennego użytkowania przez służby serwisowe zajmujące się utrzymywaniem sprawności technicznej flot pojazdów ciężarowych i autobusów, gdzie profilaktyczna diagnostyka i okresowa kontrola mają korzystny wpływ na koszty eksploatacji. Szybka kontrola pojazdu użytkowego wykonywana ze stanowiska kierowcy Axone Truck Service jest samodzielnym narzędziem działającym przy bezpośrednim podłączeniu kabla do gniazda diagnostycznego pojazdu. Wyposażono je w kolorowy wyświetlacz dotykowy, umożliwiający operatorowi dostęp do wybranej funkcji serwisowej regulacji w sposób prosty i bezpośredni. Zainstalowane w nim rozbudowane oprogramowanie diagnostyczne IDC4 Truck Service umożliwia intuicyjną, a więc szybką i prostą obsługę testera. Zawiera następujące funkcje: skanowanie sterowników, odczyt i kasowanie zapisanych kodów usterek; skanowanie EOBD dla samochodów ciężarowych; kasowanie inspekcji serwisowych: wymiany oleju, klocków hamulcowych, wymiana filtrów powietrza, itp.; dokonywanie inicjalizacji sprzęgła, kodowania wtryskiwaczy, instalacji terminala W alternatora i regulacji zawieszeń. Aktualizację oprogramowania przeprowadza się za pośrednictwem łączności internetowej, a w przypadku braku możliwości podłączenia przyrządu do sieci można wykorzystać do tego celu zapisy nowych wersji na karcie SD 4 GB, przystosowanej specjalnie do specyficznych potrzeb środowiska Truck Service. Samą kartę można łatwo aktualizować w trybie automatycznym, podłączając ją poprzez zewnętrzny adapter do współpracującego z Internetem komputera z systemem Windows. W ten sposób ze strony internetowej Texa pobiera się bezpośrednio aplikacje dotyczące najnowszych modeli pojazdów i dodatkowych funkcji diagnostycznych. Dzięki temu użytkownik urządzenia uzyskuje gwarancję dostępu do optymalnie najszerszej z dostępnych na rynku baz danych marek i modeli samochodów ciężarowych, autobusów i przyczep, a także do coraz nowszych funkcji niezbędnych do wykonywania standardowych procedur serwisowych. Istotną zaletą tego nowego produktu firmy Texa jest także korzystny stosunek jego umiarkowanej ceny do wysokiej jakości i rozległych możliwości użyt - kowych. Samodzielny tester Axone Truck Service n Fot. Texa SZKOŁA ZIMNY DO WYCHÓW TABLICY TABLICE SAMOCHODÓW DO SZKOŁY W efekcie na naszym rynku pracy brak Dziś na jest ogół odpowiednio nie pora wykształconych sentymenty. fachowców, Auto musi gdyż być właści goto- na takie wa we do nauka pracy zawodu na każde odbywa zawołanie się w i bez przyjmujących względu na warunki. praktykantów Jeśli warsztatach, gdzie z kolei brakuje odmawia posłuszeństwa, budzi profesjonalnych nauczycieli. Do skutecznego po prostu nauczania złość. Zawiedziony nie wystarcza właściciel bowiem przeklina nawet mistrzowska najpierw biegłość sam pojazd, w jakiejś nazywając praktycznej go ku- specjalności. pą złomu, potem producenta i w Tę końcu lukę starają mechanika się wypełnić zajmującego się jego serwisowaniem. specjalistyczne motoryzacyjne firmy, w tym również GG Profits, prowadzące Emocje często własne biorą szkolenia górę nad zarówncjonalną warsztatowego oceną sytuacji, personelu, skłania- jak ra- i jąc działających do nadmiernie w naszej radykalnych branży handlowców. decyzji. Zapomina Te właśnie się doświadczenia skłoniły nas do nawiązania ści wtedy, iż obecnie jakość najtańszych nawet samochodów słej współpracy z samochodowymi szkołami zawodowymi. zapewnia Działalność im ta przebiegi nie jest dla rzędu nas kilkuset dodatkową tysięcy formą kilo metrów, reklamy, co lecz zaspokaja zobowiązaniem oczekiwania dostarczania nawet kilku rzetelnej, kolejnych obiek wła- do tywnej ścicieli. wiedzy Procedury na temat serwisowania, także w najmniejszych i naj- obecnego stanu techniki w znanej nam dziedzinie. Firmowa strategia nastawionskromniej wyłącznie wyposażonych na obrót i zysk niejest zależnych przecież warsztatach, bardzo krótkowzroczna, wykluczają a tymczasem prawdopodobień- przyszłość zależy niemal od stwo tego, nieoczekiwanej jak wychowane awarii zostaną następne pokolenia klientów. Podstawową rolę w zawodowej edukacji odgrywają odpowiednio przygotowane materiały dydaktyczne. Opracowaliśmy więc planszę pokazującą budowę przewodów zapłonowych i rozesłaliśmy ją do szkół. Została tam bardzo dobrze przyjęta przez nauczycieli przedmiotów zawodowych i, co najważniejsze, uczniów. Inną oka Wyjątkiem mogą być tylko instalacje zapłonowe, a zwłaszcza przewody wysokiego napięcia. Gdy jest ciepło i sucho, układ zapłonowy zwykle nie przysparza kłopotów, nawet jeśli nie jest już w najlepszym stanie. Jego ukryte choroby ujawniają się zazwyczaj wraz z jesiennymi deszczami, a nasilają zimą. Wszechobecna wilgoć, a także sól obficie sypana na drogi sprzyjają niekontrolowanym przepływom prądu Dariusz Małgorzata Gruszczyński Kluch Prezes Marketing zarządu manager GG Profits GG Profits Zmiany zachodzące obecnie w polskim szkolnictwie Kiedyś są prywatny dla warsztatów samochód samochodowych traktowano niemal niekorzystne. jak członka To dobrze, rodziny. iż w przygo- Wszy- raczej towywaniu scy interesowali młodzieży się do jego moto zdrowiem, ryzacyjnych zawodów duży nacisk kładzie się na przedmioty ogólne, lecz źle, że tak mało uwagi niekiedy częściej go myto niż używano, a zimy się na spędzał teorię i w praktykę, zacisznym dotyczące gara- zwraca bezpośrednio żu lub pod ciepłym tej dziedziny pokrowcem... techniki. zją do krzewienia tego rodzaju i wiedzy przebiciom są targi izolacji, moto wzmagają ryzacyjne, również chętnie odwiedzane korozję wszelkich przez szkolne połączeń wycieczki. elektrycznych. W Niemczech Jeśli przygotowuje się dla niesprawny nich nawet akumula- specjalne do tego dochodzi stoiska. W Polsce też pojawiły się tor, istnieje niestety duże ryzyko, już podobne inicjatywy, chociażby że podczas samochód poznańskich odmówi Targów posłuszeństwaniki Motoryzacyjnej. Tech Czy W trakcie można ostatniej temu zapobiec? ich edycji Bez wielkim specjalistycznego powodzeniem cieszyło sprzętu się trudno stoisko w jednej porę z wykryć firm szkolących drobne motoryzacyjnych profesjonalistów uszkodzenia przewodów. Tymczasem dydaktycznych. niedomagania Jest duże te zapotrze w każ- i dostarczających szkołom pomocy dej bowanie chwili na mogą tego typu sprawić, działalność, że napięcie lecz koszty kilkunastu jej prowadzenia tysięcy woltów są przebije dla większości izolację szkół i prąd, nadmierne. zamiast Dlatego rosnący udział w ich ponoszeniu powinni mieć producenci płynąć do świec, wybierze się w motoryzacyjnych inną, łatwiejszą części, drogę. warsztatowego przewody wyposażenia sprawne oraz z wyglą- urzą Dlategdudzeń lecz diagnostycznych. używane już Ważne kilka lat, jest warto także tworzenie zastąpić dogodnych nowymi. Identycznymi? możliwości aktualizowania Niekoniecznie. kwalifikacji Jest to nabytych w szkole, by pracujący bowiem okazja do użycia kabli już jej absolwenci byli w stanie nadążać mniejszej za rozwojowymi oporności zmianami rdzenia, o czyli w swojej dających technicznej silniejszą specjalności. o to Główna właśnie w tym chodzi, rola szczegól- przypada iskrę. A nie zatrudniającym zimą, gdy warunki ich właścicielom rozruchu warsztatów. Dla wszystkich bowiem podmiotów działających na silnika są niesprzyjające. Jednak mające najmniejszą motoryzacyjnym rynku inwestowanie w młodzież przewody jest z zawsze rdzeniem ren oporność miedzianym towne, gdyż po emitują latach przynosi najwięcej dla zakłóceń wszystkich elektromagnetycznych. wspólne, lecz w pełni Trzaski wymierne w korzyści. radiowych głośnikach Nasza firma ma ambicję być na lub w telefonie komórkowym to tym polu liderem i liczy też na to, mniejszy że szybko kłopot znajdzie niż licznych niedający naśladowców, a nawet silnik, konkurentów. ale lepiej nie się uruchomić stawać przed koniecznością wyboru mniejszego zła. Zamiast tego można przecież zamontować przewody ferrytowe, na przykład marki Sentech. Dzięki swej specyficznej budowie wewnętrznej charakteryzują się one zarówno niską opornością (decydującą o skuteczności zapłonu), jak i niezwykle niską emisją zakłóceń elektromagnetycznych. Dodatkowo kable Sentech są bardzo trwałe, ponieważ wytwarza się je z materiałów o wysokiej jakości. Autonaprawa Styczeń Luty

12 22 PRAKTYKA WARSZTATOWA MECHANIKA MECHANIKA PRAKTYKA WARSZTATOWA 23 Zestawy superkit 20 lat w warsztatach czasochłonne, a po montażu całość nie zawsze pracuje poprawnie, co wymaga mozolnych regulacji lub wymiany wadliwie wykonanych części. Komplet wymienianych części Zestaw naprawczy TRW Superkit zawiera wszystkie akcesoria niezbędne do prze- rozwiązanie najtańsze i w związku z tym stosowane w 45% obecnie produkowanych modeli. Ich niewątpliwą zaletą jest również eksploatacyjna trwałość, dzięki prowadzenia bezpiecznej i szybkiej wymiany systemu hamulców bębnowych obu tylnych kół. Dzięki temu do naprawy nie wykorzystuje się żadnych zużytych ani pokrytych rdzą elementów. Zmonto- Komplet elementów zestawu superkit dla obu tylnych kół pojazdu której nie wymagają one tak częstej wy- wany i wyregulowany na średnicę we- miany elementów ciernych, jak hamulce wnętrzną nowego bębna zestaw jest go- tarczowe. towy do montażu bezpośrednio na osi, co Trudno też zgodzić się z dość po- gwarantuje bezbłędną naprawę. wszechnym poglądem, że tylne hamulce Optymalny jest także dobór wymienia- nie są tak ważne jak przednie, na które nych części, ponieważ wszystkie prze- przypada do 80% siły hamowania. Nie chodzą w fabryce rygorystyczne testy, zmniejsza to przecież wpływu hamulców identyczne z testami dla wyposażenia tylnych na ogólną stabilność ruchu pojaz- OE. Szczęki hamulcowe TRW produ- du, zwłaszcza w krytycznych sytuacjach. kowane są zgodnie z wymogami ekologicznymi, posiadają homologację ECE Wstępnie zmontowane szczęki dają się instalować w samochodzie szybciej i bezpieczniej Tradycyjne zasady serwisowania R90 i są wyposażone w odpowiednie Okresową kontrolę stanu hamulców bęb- dla danego modelu regulatory. W zależ- nowych należy przeprowadzać przy co ności od zastosowanego w danym samo- drugim serwisowym przeglądzie pojazdu, chodzie systemu OE cylinderki hamul- czyli co około tys. km. Wymiana cowe dostarczane są z wbudowanymi poszczególnych ich elementów staje się korektorami siły hamowania lub bez tych bezwzględnie konieczna po przebiegu korektorów. Wszystkie zestawy zawierają Michał Głażewski Technical support specialist & trainer TRW Automotive Aftermarket Produkt ten firma TRW opracowała na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku dla usprawnienia pracy mechaników naprawiających hamulce i poprawy bezpieczeństwa klientów korzystających z ich usług 100 tys. km. W samochodach starszych, nawet o niewielkim przebiegu, przy okazji wymiany szczęk okazuje się zwykle, że skorodowane lub uszkodzone są sprężyny ściągające, kliny, śruby lub krzywki mechanizmów samoregulacji Wskazana jest też wówczas wymiana cylinderków hamulcowych i to niezależnie od wystąpienia śladów wycieku płynu, ponieważ i tak pojawią się one wkrótce. Tradycyjną naprawę zaczyna się od sporządzenia listy i zamawiania według także komplet potrzebnych sprężyn. TRW oferuje obecnie zestawy Superkit w ponad 230 rodzajach. W skład każdego z nich wchodzą: 2 pary zmontowanych i wyregulowanych szczęk hamulcowych, 2 cylinderki hamulcowe, 2 automatyczne regulatory luzu szczęk w razie potrzeby z zespolonym korektorem termicznym długości, sprężyny trzymające, sprężyny ściągające, saszetka specjalnego smaru, Montaż gotowych zestawów superkit zapewnia kompletność elementów, ich dobre dopasowanie i gwarantowaną trwałość całego podzespołu Typowe usterki wyeksploatowanego hamulca bębnowego 1. pęknięty materiał cierny 2. brakująca sprężyna regulatora 3. zakleszczony tłok cylinderka hamulcowego 4. nieszczelny cylinderek hamulcowy 5. zakleszczona dźwignia hamulca ręcznego Wieloletnie doświadczenia warsztatów korzyścią wręcz bezcenną jest stuprocen- niej potrzebnych części. Osobno więc instrukcja montażu, potwierdziły trafność innowacyjnej nie- towa niezawodność całkowicie nowych ocenia się konieczność zakupu szczęk ewentualnie też nakrętki i pokrywy gdyś koncepcji, aby w trakcie naprawy podzespołów. hamulcowych i ich osprzętu, cylinder- piasty koła, potrzebne np. w samo- dokonywać wymiany kompletnego syste- ków, elementów mocujących, sprężyn chodach Citroën ZX i Xara oraz mu, a nie tylko jego najbardziej zużytych Poważny problem i smaru, a w niektórych przypadkach Peugeot 306. elementów. Pozwala to skrócić czas potrzebny do wymiany hamulca bębnowego aż o 50%, czyli średnio o 30 minut, co przyniosło już w sumie setki tysięcy zaoszczędzonych godzin pracy. Dla użytkowników tak naprawianych pojazdów Hamulce bębnowe, choć rzeczywiście historycznie najstarsze, bywają dziś niesłusznie uważane za przestarzałe. Statystyki dowodzą, iż znaczna większość samochodów osobowych wciąż ma je montowane na tylnej osi, gdyż jest to także nakrętek piast z pokrywami. Problem pojawia się, gdy należy wymienić mechanizmy samoregulacji, które nie są oferowane jako części zamienne. Wszystkie dostarczone elementy należy dokładnie zmontować, co jest dosyć Fot. TRW Fot. TRW Na niezależny rynek części zamiennych trafia codziennie ponad 3400 zestawów Superkit, co zapewnia pokrycie ponad 95% zapotrzebowania europejskiego parku samochodowego. n nakrętka regulatora 2. korektor długości thermoclip 3. korpus regulatora Tych części przeważnie nie wymienia się podczas tradycyjnej naprawy hamulca, choć one również ulegają korozyjnemu i ciernemu zużyciu

13 24 TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU MATERIAŁOZNAWSTWO MATERIAŁOZNAWSTWO TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 25 Specjalne produkty eksploatacyjne toryzacji API GL-5. Niestety nie można powiedzieć, że każda wyższa klasyfikacja spełnia wymagania wcześniejszej. Normy API od GL-1 do API GL-4 dotyczą skrzyń biegów i jakość wzrasta wraz z wyższym indeksem normy. Oleje te zapewniają ochronę elementów wykonanych z metali kolorowych, najczęściej wykorzystywanych do wykonania synchronizatorów. Wyższa norma API GL-5 dostosowana jest natomiast do najcięższych warun- W przypadku olejów przekładniowych najwyższa klasa jakościowa nie może zastępować zalecanych niższych ków pracy, czyli panujących w tylnych mostach i mechanizmach różnicowych. Występujące tam przekładnie hipoidalne wymagają olejów zapewniajacych bardzo dobrą ochronę przed zużyciem zębów, których współpracy towarzyszą duże siły tarcia. Oleje klasy API GL-5 spełniają te wymagania, ale zawarte w nich pakiety dodatków bywają agresywne w stosunku do metali kolorowych i mogą powodować ich korozję. Dlatego te oleje należy stosować tam, gdzie nie ma synchronizatorów wykonanych z metali kolorowych, a warunki pracy są cięższe niż w skrzyniach biegów. Należy więc pamiętać, by nie stosować oleju API GL-5 do skrzyń biegów wymagających oleju API GL-4. Przykłady specjalnych produktów eksploatacyjnych Castrol, od lewej: olej przekładniowy, płyn do hydraulicznych układów wspomagania, dwa rodzaje płynu chłodniczego i płyn hamulcowy Czasem, z różnych powodów, z kon- Przy uzupełnianiu płynu chłodniczego najlepiej jest korzystać z tego samego produktu, a jeśli to niemożliwe zastosować inny w podobnym kolorze kretnymi modelami skrzyń biegów wiążą się szczególne wymagania. Zawsze jest umownemu barwieniu produktów. Płyny krzemianowe są barwione najczęściej na około -60ºC. Nie ma natomiast sensu dalsze zwiększanie tej proporcji, ponie- to spowodowane nietypowymi warunka- zielono lub niebiesko, jednak są one sto- waż czysty koncentrat lub z niewielką do- mi technicznymi, np. z obecnością syn- sowane coraz rzadziej, gdyż wymagają mieszką wody zamarza przy około -18ºC! Paweł Mastalerek Kierownik działu technicznego BP Europe SE, Oddział w Polsce chronizatorów mających powłoki węglowe na pierścieniach synchronizujących lub dodatkowych elementów pracujących w kąpieli olejowej, jak zwalniacze, bloka- wymiany co 2 lata. Poza tym ochronna warstwa krzemianów, zabezpieczająca układ chłodzenia przed korozją, utrudnia przekazywanie ciepła z silnika do płynu Ważną cechą płynu chłodniczego jest również jego pojemność energetyczna. Glikol wykorzystywany do produkcji płynów ma stosunkowo małą pojemność dy cierne itp. oraz z płynu do chłodnicy. energetyczną i nie będzie w stanie zado- Niedoskonałość silników spalinowych polegająca na tym, że Podczas doboru środka smarnego do Nowoczesne silniki są mocniej ob- walająco odprowadzić ciepła z silnika, je- pracują one efektywnie tylko w wąskim zakresie prędkości ob- skrzyni biegów należy przestrzegać za- ciążone termicznie i wymagają płynów śli nie zostanie odpowiednio uzupełniony rotowej, oznacza konieczność stosowania w pojazdach prze- sady, by nie mieszać ze sobą olejów prze- bezkrzemianowych, szybciej transpor- wodą, która odznacza się znakomitą po- kładni stałych i skrzyń biegów kładniowych o różnej jakości i lepkości, zawsze zaś stosować olej o wymaganej tujących energię cieplną i zazwyczaj barwionych na czerwono lub różowo. jemnością energetyczną, a w mieszaninie z glikolem uzyskuje bardzo niską tempe- klasie jakości. Odstępstwa od tych reguł Zawarte w nich stabilniejsze inhibitory raturę krzepnięcia. skutkują zwykle nieprawidłową pracą korozji i kawitacji pozwalają wydłużyć W przypadku konieczności uzupełnie- Mechanizmy przekładniowe służące do wane i wymagają precyzyjnie dobranych w istotnym stopniu zależy poprawna synchronizatorów, czyli trudnościami cykle wymiany do 5 lat. nia płynu w układzie chłodzenia należy przenoszenia napędu z silników na koła środków smarnych. praca i trwałość synchronizatorów. Waż- w przełączaniu biegów. Produkty używane do wymiany pły- użyć produktu w tym samym kolorze, co są mocno obciążone i muszą spełniać na jest również jakość oleju, która bywa nów chłodniczych dostarczane są często wcześniej stosowany. wiele rozbieżnych niekiedy wymagań. Oleje przekładniowe bardzo zróżnicowana stosownie do Płyny chłodnicze w postaci koncentratów wymagających Całkowitą pewność odpowiedniego Powinny więc zapewniać jednocześnie wysoką kulturę pracy, przenosić wysokie wartości momentu obrotowego, mieć jak najmniejszą masę oraz niski poziom emitowanego hałasu, co sprawia w sumie, że ich konstrukcje są bardzo skompliko- Wymagania dotyczące olejów do manualnych skrzyń biegów tworzą systemy klasyfikacji podobne do tych, które obowiązują w przypadku olejów silnikowych. Lepkość musi być zgodna z zaleceniami producenta przekładni, gdyż od niej konstrukcji przekładni oraz warunków jej pracy. Najczęściej stosowaną klasyfikacją jakościową dla produktów tej grupy jest norma API GL z klasami jakości od najniższej GL-1 do najwyższej stosowanej w mo- Fot. Eppingmechanical Fot. Castrol, Zeusbox Błędy serwisowe związane z doborem płynów eksploatacyjnych popełniane są także przy obsłudze układów chłodzenia. Ważne jest bowiem zawsze stosowanie płynu wykonanego w odpowiedniej technologii, rozpoznawalnej dzięki właściwego rozcieńczania. Przy ich zmieszaniu z wodą w proporcji 1:1 uzyskuje się płyn o temperaturze zamarzania około -37ºC. Przy proporcji 70% koncentratu i 30% wody temperatura zamarzania jest najniższa i wynosi doboru środka chłodzącego daje zgodność charakterystyki dodawanego produktu (najczęściej opisanej normą producencką lub organizacyjną, np. ASTM lub SAE) z wymaganiami producenta samochodu. n

14 Tajemniczy świat OLED Czym jest OLED? Encyklopedyczne notki niewiele tu wyjaśniają, zwłaszcza ich całkowicie niewtajemniczonym odbiorcom. To trzeba najpierw zobaczyć, a potem szukać odpowiedzi na ewentualne pytania Zadziwiające zastosowania tej Jej światło emitowane jest o nasileniu zmiennym w bardzo tempie, tym bardziej że w tej nowej technologii oświetlenio- przez pobudzane elektrycznie szerokim zakresie. W dodatku technologii łatwo uzyskuje się też wej najlepiej jest oglądać u ich organiczne polimery. Pojedynczy potrafi wszystkie te funkcje reali- promieniowanie świetlne poza źródła, czyli w laboratorium Lu- piksel OLED (organiczna dioda zować równocześnie przy niezwy- jego widzialnym zakresem Dla miblade, stanowiącym osobny LRD) bez elektrycznego podłą- kle oszczędnym zużyciu energii. wyobraźni projektantów nie ma dział fabryki Philipsa w Aachen. czenia wygląda jak mikroskopij- Arkusz bardzo cienkiej ela- więc tutaj właściwie żadnych re- Tam w półmrocznej sali pre- na matowa cząstka. Ich płaskie stycznej folii (łączna grubość alnych ograniczeń. zentacyjnej rozświetla i wyja- zespoły przypominają skrawki wszystkich powłok wyświetlacza Motoryzacyjne zastosowania śnia kolejne zagadnienia kom- beżowej tektury. Świecić zaczy- może być mniejsza niż 500 nm) OLED powinny pojawić się już petentny przewodnik Dieter nają dopiero pod wpływem napię- ze zintegrowaną dowolną licz- w niedalekiej przyszłości jako Thomas. Jego samego można ciowych impulsów, te zaś mogą bą elementów OLED potrafi stać rozmaite czytniki i kompletne momentami rozpoznać tylko po być komputerowo modulowa- się zarówno nastrojowo świecą- tablice wskaźników, zintegro- świetlnym identyfikatorze w kla- ne w nieograniczonej ilości wa- cym domowym żyrandolem, jak wane tylne lampy samochodów, pie marynarki. riantów, z których każdy nadaje i wysokiej klasy elektronicznym światła dzienne, sygnalizacyjne, To jest właśnie wyświetlacz powierzchni organicznego pół- zwierciadłem albo ekranem te- lusterka wsteczne, kamery cofa- OLED, zasilany bateryjką scho- przewodnika odmienną jasność, lewizora bądź komputera, dają- nia itp. Urządzenia te mogą być waną w butonierce. Sama pla- barwę lub fakturę. Ten element cym się przechowywać w formie montowane w tradycyjnych obu- kietka nie różni się wyglądem od przybiera w ten sposób funkcje ciasno zwiniętej rolki. Możliwości dowach albo naklejane w postaci powszechnie znanych czytników graficznego obrazu, światło- realnych i potencjalnych zasto- foliowych paneli na odpowied- LCD, ale czułej matrycy i źródła światła sowań mnożą się w lawinowym nich powierzchniach nadwozi.

15 32 28 PRAKTYKA WARSZTATOWA MECHANIKA MECHANIKA PRAKTYKA WARSZTATOWA 29 Trzy marki wchodzące w skład Schaeffler Group od wielu już lat wytyczają trendy rozwoju samochodowych układów napędowych, tworząc nie tylko nowe konstrukcje podzespołów, lecz także wzorcowe technologie montażowe Podręcznik mechaniki pojazdowej Pod ręcz nik me cha ni ki po jaz do wej (cz.xix) Moduł sprzęgła w zespołach napędowych Audi Podwójne sprzęgło suche (odc. 1/3) i 7., a sprzęgło K2 biegi 2., 4., 6. oraz Jest też mniej kłopotliwe przy ewentualnych naprawach, a problem chłodzenia wsteczny. Obydwa sprzęgła osadzone są znalazła dwóch się współosiowych w takim samym wałach położeniu wejściowych we przekładni: wcześniejszych wewnętrznym modelach pełnym tej Ten poprzez wariant poprawę nowego oddawania rozwiązania nadmiaru składa Moduł udało się sprzęgła konstruktorom pojedynczego LuK-a rozwiązać jak Rozwiązanie to, opracowane przez konstruktorów firmy LuK, znajduje od 2008 marki, i zewnętrznym mimo zmienionej drążonym. pozycji całego się ciepła z dwumasowego bezpośrednio do koła atmosfery. zamachowego zespołu Wcześniej napędowego. z podobnymi skrzyniami (DKZ) i sprzęgła ze sprężyną talerzową Konstrukcja i wieszakami podwójnego sprężyn lub sprzęgła roku zastosowanie w 7-biegowych skrzyniach OAM typu DCT samochodów Audi, biegów Ponieważ współpracowały jednak przy takiej wyłącznie konstrukcjdwójne lewa półoś sprzęgła napędowa wielotarczowe musi przecho- mokre, z sprzęgła mechanizmem suchegosamoczynnej regulacji po- Seat, Škoda i Volkswagen z silnikami dzić czyli przez zanurzone obudowę w oleju pomiędzy przekładni, skrzynią co (SAC). Zespół ten Dla składa uzyskania się z miejsca trzech głównych na przeprowadzenie elementów: dwumasowego przez obudowę koła lewej zamacho- półosi o momencie obrotowym do 250 Nm. biegów sprzyjało a dobremu sprzęgłem, ich zastosowanie chłodzeniu i standardowegzwalało uzyskiwać układu tych korzystny elementów stosunek sta- napędowej wego (DKZ), tarcza podwójnego zabierakowa sprzęgła jest i me- na po- Przekładnia DCT łączy zalety automatycznych i mechanicznych skrzyń biegów, ło wartości się niemożliwe. przenoszonych Dotyczy momentów to zwłaszcza obrotowych do i dwumasowego przestrzeni zajmowanej koła zamacho- przez towane zajmuje połączenie się moduł mechatroniki, wykorzystujące zawiera- otwo- stałe chanizmu przymocowana włączającego. do Jego DKZ sterowaniem poprzez ni- czyli komfort automatycznej pracy z możliwościami jazdy sportowej i niskim zuży- sprzęgła zespół sprzęgła w ogólnej strukturze pojazdu. Dlatego biegów opracowano ten wariant konstrukcyjny więc specjalduł oleju sprzęgła pod ciśnieniem, jest przykręcony pompę śrubami oleju oraz do jący elektroniczny sterownik, rozdzielacz Zmiana położenia zespołu napędowego wego. Ze względu na odmienną budowę ry montażowe wału korbowego. Sam mociem paliwa. Do zmiany przełożeń służą skrzyni w tej konstrukcji dwa równoległe układy stosowany moduł, składający jest nadal się w ze samochodach sprawdzonych z silnikami komponentów o dużych sprzęgła mocach. i Jego DKZ, wadą, oraz Konsekwencją Dwumasowe koło tej konstrukcyjnej zamachowe mo- LuK otworów siłowniki na sprzęgieł tarczy i zabierakowej. skrzyni biegów. par kół zębatych tworzących poszczególne biegi. Każdy układ obsługiwany jest ze istotną specjalnej zwłaszcza tarczy przy zabierakowej. mniejszych przenoszonych momentach, konstrukcja są pozwala straty energii zmieścić po- obowiązującej konstrukcję odmienną podczas od wymiany standardowej. sprzę- Ta innowacyjndyfikacji stosowane jest w zmiana skrzyni procedury biegów DCT montażu ma oddzielnym 3 sprzęgłem, z których podczas 4 jazdy 5 zawsze jedno przenosi moment 6 wszystkie wodowane elementy poślizgiem w współpracujących obudowie skrzyni biegów, pomimo ograniczenia w niej gów moduł sprzęgła musi zostać oddziegła. Podobna Przed jest wymontowaniem masa pierwotna, skrzyni połączona sztywno z wałem korbowym silnika bie- obrotowy, podczas gdy drugie jest rozłączone, by umożliwić preselekcyjny wy- powierzchni ciernych oraz większa pracochłonność przez napraw. półoś napędową. lony i wyposażona od wału korbowego w wewnętrzne silnika sprężyny poprzez 1 2 miejsca 1. płyta zdawcza momentu bór kolejnego obrotowego, 2. biegu. piasta z Przy łożyskiem zmianie pilotującym, biegów Wad tych nie ma podwójne sprzęgło suche, ponieważ nie pracuje w oleju i dzięwe przemieszczenia obydwu mas. Masę łukowe, umożliwiające wzajemne kąto- 3. wałek wsprzęgłowy, 4. napęd półosi / mechanizm różnicowy, 5. moduł sprzęgła, 6. lewa półoś jedno napędowa sprzęgło rozłącza się równocześnie z włączeniem drugiego, więc przenoszenie Budowa modułu sprzęgła pojedynczego ki temu uzyskuje lepszy współczynnik wtórną stanowi natomiast całe podwójne momentu przebiega bez odczuwalnych sprawności, czyli mniejsze zużycie paliwa. sprzęgło, łączące się 1. docisk z masą pierwotną przerw mimo zmieniających się przełożeń. W nowych modelach samochodów Audi za pośrednictwem 2. wieńca tarcza zabierakowa zabierakowe- 7-biegowej skrzyni stosowanej w pojazdach Grupy VW sprzęgło oznaczone na silnik i skrzynię biegów przesunięto bliżej kabiny kierowcy, aby ich zwiększone go i współpracującego 3. dwumasowe z nim koło pierścienia zamachowe z uzębieniem wewnętrznym. Dwa zaczepy schemacie K1 obsługuje biegi: 1., 3., 5. wymiary nie powodowały nadmiernego umieszczone na obwodzie 4. nitowane tegoż połączenie pierścienia opierają się o swobodne końce sprężyn wydłużenia przedniej części nadwozia. Schemat układu napędowego Rozwiązanie takie podyktowane zostało dążeniem do poprawy aerodynami- z siedmiobiegową przekładnią DCT łukowych, tworząc elastyczne sprzężenie 5. wałek sprzęgłowy i podwójnym sprzęgłem suchym obu mas potrzebne do tłumienia drgań ki nadwozia, lecz nie mogło być wprowadzone kosztem niekorzystnego skrócenia skrętnych. Niepożądane luzy międzyzębne w połączeniu kłów zabieraka z uzębieniem wewnętrznym pierścienia kasowane rozstawu osi. Konieczna więc okazała sprzęgło K2 6. lewa półoś napędowa są przez dodatkowy pierścień napinający. się zmiana dotychczasowej konstrukcji sprzęgło K1 7. tarcza sprzęgła 1 W podwójnym sprzęgle suchym głównym elementem konstrukcyjnym jest pły- skrzyni biegów. W nowej jej wersji napęd 8. płyta pośrednia półosi został umieszczony z boku, po prawej stronie, dzięki czemu można go było 9. tarcza sprzęgła 2 ta centralna, sprzężona kinematycznie (za pośrednictwem tarczy zabierakowej, przesunąć również ku przodowi. W ten [1] wał korbowy pierścienia z uzębieniem wewnętrznym sposób przednia napędzana oś pojazdu Schemat modułu sprzęgła wielotarczowego [2] podwójne sprzęgło [3] wał wejściowy przekładni 1 [4] wał wejściowy przekładni 2 Autonaprawa Październik Styczeń [5] wał zdawczy 1 [6] wał zdawczy 2 [7] wał zdawczy 3 (bieg wsteczny) Fot. Schaeffler Fot. Schaeffler Fot. Schaeffler rozłączenie jego płyty zdawczej i tarczy zabierakowej. Procedura ta jest podobna do rozłączania przetwornika momentu obrotowego od płyty zdawczej przy demontażu automatycznej skrzyni biegów. Po odłączeniu skrzyni biegów moduł sprzęgła pozostaje w jej obudowie (podobnie jak wspomniany przetwornik towarzyszący przekładniom automatycznym). Lewa półoś napędowa zabezpiecza go przed wypadnięciem podczas wyjmowania skrzyni z pojazdu. Moduł sprzęgła wielotarczowego W jego skład wchodzą: sprzęgło wielotarczowe z mechanizmem samoregulacji oraz DKZ z tarczą zabierakową. Od konstrukcji modułu sprzęgła pojedynczego rozwiązanie to różni się głównie obecnością pośredniej płyty dociskającej, a także dodatkowej tarczy sprzęgła ze sprężynami stycznymi, zapewniającymi stałą wartość siły wysprzęglania. Jego zaletą jest ogólne 1. tarcza sprzęgła 2 2. płyta pośrednia 3. czujnikowa sprężyna talerzowa 4. tarcza sprzęgła 1 5. sprężyna styczna 6. płyta dociskająca 7. pierścień nastawczy 8. obudowa sprzęgła Konstrukcja wielotarczowego sprzęgła (SAC) zmniejszenie siły wysprzęglającej przy możliwości zachowania jej stałej, niezmiennej wartości podczas przenoszenia przez sprzęgło wyższych momentów obrotowych. W tym przypadku (w przeciwieństwie do modułu sprzęgła jednotarczowego) DKZ posiada dodatkowy wewnętrzny tłumik drgań. W połączeniu z tłumikami drgań skrętnych na tarczy sprzęgła pozwala on na optymalizację tłumienia drgań we wszystkich zakresach prędkości obrotowych wału korbowego silnika W wielotarczowym sprzęgle samonastawnym (SAC) docisk sprzęgła i mechanizm samoregulacji są takie same, jak w konstrukcji sprzęgła pojedynczego. Oprócz tarczy sprzęgła 1, połączonej zabierakiem z tarczą 2, zastosowano dodatkową powierzchnię cierną w postaci płyty pośredniej. Zapewnia to przeniesienie napędu odpowiednie dla silnika 3.0 TDI, charakteryzującego się dużym momentem obrotowym. Tłumienie drgań skrętnych i przeniesienie momentu na wał sprzęgłowy realizuje tarcza 2. n LAUNCH na rynku polskim od 2000 roku X-431 Master cena: zł X-631 cena: zł TLT-235 SB cena: zł Pakiet promocyjny: Wyważarka KWB montażownica TWC podnośnik dwukolumnowy TLT-235 SBA w cenie: zł KWB-402 Wyważarka do kół TLT-235 SB Podnośnik TWC-501 dwukolumnowy Montażownica do kół Pakiet promocyjny: Wyważarka KWB montażownica TWC-501 w cenie: zł TWC-501 Montażownica do kół PROMOCJA ul. Ołowiana 12, Bydgoszcz tel , 11 faks KWB-402 Wyważarka do kół PROMOCJA podane ceny nie zawierają 23% podatku VAT LAUNCH POLSKA SP. z o.o.

16 30 TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU MATERIAŁOZNAWSTWO MATERIAŁOZNAWSTWO TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 31 Sezonowa wymiana oleju? ryzacyjnych archiwaliach, olej ten został specjalnie dostosowany do wyjątkowo trudnych warunków pracy silnika w tej właśnie porze roku. Jego przewaga nad konkurencyjnymi produktami polegała na tym, że pomimo swojej zimowej specyfikacji był on w stanie doskonale chronić także rozgrzany silnik. Pełna ochrona nawet przy 400 stopniach Fahrenheita (około 200 C) informowały w 1933 roku nowojorskie gazety. Obecnie oleje zalecane do silników sportowych muszą wytrzymywać temperatury przekraczające nawet 300 C. W takich warunkach użytkowane są na przykład oleje Mobil 1 w bolidach zespołu Vodafone McLaren Mercedes. Istotny wpływ na eksploatację auta zimą ma wybór oleju silnikowego o odpowiedniej jakości. Pod tym względem oleje syntetyczne, takie jak Mobil 1, zdecydowanie wygrywają z semisyntetycznymi Współczesne produkty wielosezonowe (powyżej) łączą funkcje dawnych olejów letnich i zimowych. Przedwojenny plakat reklamuje zalety oleju zimowego o obniżonej lepkości i mineralnymi. Przedzimowa wymiana ole- ju mineralnego lub nawet półsyntetycznego może być zatem rozsądną decyzją. Olej silnikowy traci bowiem swoje pierwotne parametry z każdym przejechanym przez pojazd kilometrem, gdyż podlega działaniu wysokich temperatur oraz utlenianiu. Ma to również niekorzystny wodowane są wtedy na skutek dostępu Zanim olej silnikowy trafi do użytkow wpływ na jego właściwości niskotem powietrza (tlenu) oraz kondensacji pary ników, jest testowany w laboratoriach na peraturowe, od których zależy sprawne wodnej. różnych stanowiskach testowych, w tym działanie samochodu zimą. W przypadku Jeżeli więc pozwalają na to rekomen także w komorach niskich temperatur. olejów syntetycznych zmiany te są wol dacje producenta pojazdu, warto stoso W ten sposób ocenia się jego działanie niejsze, a olej dłużej zachowuje pełną wać oleje syntetyczne, gdyż one najlepiej przy zimnym rozruchu oraz w trakcie Przemysław Szczepaniak Specjalista ds. środków smarnych dla motoryzacji ExxonMobil efektywność swojego działania. Na temat oceny przydatności oleju silnikowego do dalszej eksploatacji krążą co najmniej dwa mity. Według pierw zabezpieczają silnik zimą. Nowoczesne oleje syntetyczne po uruchomieniu pojazdu szybko docierają do główki korbowodu, skrajnych łożysk wału korbo wielogodzinnej pracy w ekstremalnie niskiej temperaturze. Niskotemperaturowe testy olejów przeprowadzane przez inżynierów Mobil 1 szego z nich, czas najwyższy pomyśleć wego i innych punktów smarowania w Centrum Technologicznym ExxonMobil Czy warto wymieniać olej silnikowy przed zimą lub nawet w jej trakcie? Kiedyś odpowiedź na to pytanie mogła być tylko jedna: bezwzględnie tak, jest to wręcz konieczne. Dziś opinie ekspertów bywają już różne o wymianie, gdy kolor oleju stanie się ciemniejszy. Drugim mitem jest przeświadczenie, iż olej w nieużywanym aucie nie ulega starzeniu. W rzeczywistości oleje zmieniają swój kolor już po położonych daleko od pompy olejowej, np. Mobil 1 dociera do nich w skrajnie niskich temperaturach w ciągu kilku sekund. Oleje mineralne potrzebują natomiast w niskich temperaturach nawet w Paulsboro (USA) można obejrzeć na stronie: Wykazują one, iż po schłodzeniu do -40 C olej syntetyczny Mobil 1 zaczyna wypływać z testowego pojemnika o 5 mi pierwszych kilkudziesięciu kilometrach kilkunastu sekund, by zapewnić pełne nut wcześniej niż olej mineralny o takiej przejechanych od ich wymiany. Jest to smarowanie wszystkich elementów sil samej nominalnej lepkości. W oleju syn spowodowane zanieczyszczeniami, które nika. Niedostateczne smarowanie może tetycznym w przeciwieństwie do mineral Jednosezonowe oleje silnikowe to już ność wymiany oleju silnikowego od prze Gwarancja lekkiego startu i pewna nie zostały całkowicie usunięte wraz ze spowodować poważne uszkodzenia, bę nego nie stwierdzono też wytrącających przeszłość. Gdyby było inaczej, to wraz jechania określonej liczby kilometrów, jazda w porze zimowej tak w latach starym olejem oraz zanieczyszczeniami dące skutkiem przyspieszonego zużycia się grudek parafiny. Mogą one zatykać z pierwszym śniegiem placówki usłu zaznaczając jednak, że nie powinno to 30. XX wieku reklamowano oleje Mobil. powstającymi podczas zachodzących współpracujących ze sobą powierzchni. filtry i przewody olejowe zimnego silnika, gowe zajmujące się ich wymianą przeżywałyby podobne sezonowe oblężenie jak serwisy ogumienia. Obecnie producenci samochodów uzależniają koniecz odbywać się rzadziej niż raz w roku. Taka rekomendacja skłania do zastanowienia się, która z pór roku jest pod tym względem optymalna. Oferowany wówczas Mobiloil Arctic był olejem jednosezonowym, czyli mógł i powinien być używany tylko w sezonie zimowym. Jak można przeczytać w moto Fot. ExxonMobil Fot. ExxonMobil w silniku procesów spalania. Wprawdzie ten drugi rodzaj zanieczyszczeń nie pojawia się wówczas, gdy silnik nie pracuje, lecz istotne zmiany właściwości oleju po Ujawniają się one po pewnym czasie w postaci np. nadmiernego zużycia oleju silnikowego, niskiego ciśnienia sprężania w cylindrach i spadku mocy silnika. który do czasu osiągnięcia wyższej temperatury smarowany jest z tego powodu niedostatecznie albo w ogóle pozbawiony smarowania. n

17 32 PRAKTYKA WARSZTATOWA MECHANIKA MECHANIKA PRAKTYKA WARSZTATOWA 33 Naprawa zawieszeń nieczne staje się wykonanie odpowiedniej regulacji z użyciem tych samych przyrządów pomiarowych. To przeważnie wystarcza, by usunąć stwierdzone usterki, lecz nie jest nigdy trwałym rozwiązaniem problemu. Przyczyny rozregulowania Nawet doświadczeni warsztatowi profesjonaliści, choć doskonale wiedzą, iż poprawnej geometrii podwozia nie można w żadnym samochodzie ustawić raz na zawsze, często podświadomie wierzą w niemal całkowitą i cykliczną Niewłaściwe kąty ustawienia kół są przeważnie powodowane postępującym zużyciem elementów gumowych odwracalność tych regulacyjnych operacji. Przyjmują słusznie, iż po każdym przywróceniu właściwego stanu, geometria z czasem rozregulowuje się sama i w związku z tym wymaga powtórzenia poprzednich zabiegów oraz ewentualnie zastosowania jakichś dodatkowych, wcześniej jeszcze niepotrzebnych. Jak jednak dochodzi do owego odwrócenia wprowadzonych zmian? Do korekty kątowego ustawienia kół i sworzni zwrotnic służą zwykle specjalne mechanizmy śrubowe lub mimośrodowe, czasem też przestawne zamocowania elementów zawieszeń albo regulacyjne podkładki o kalibrowanej grubości. W pojeździe, który podczas użytkowania utracił właściwe parametry jezdne, żadne z tych urządzeń Części sztywne mogą zmieniać swe wymiary i kształty jedynie na skutek korozji lub mechanicznych udarów nie noszą śladów samoczynnych przemieszczeń bądź uszkodzeń. Przeciwnie: Kontrola geometrii podwozi pełni funkcję wstępnej diagnozy stanu zawieszeń i układów kierowniczych ich zabezpieczające śruby lub nakrętki stawiają przeważnie znaczny opór przy próbach odkręcania! pokonywaniu ostrzejszych zakrętów lub Zatem stwierdzone rozregulowanie ogólna niestabilność ruchu na śliskich musi następować w całkiem innych Podczas normalnej eksploatacji samochodu usterki mechanizmów podwozi pojawiają się niepostrzeżenie i nasilają zwolna. Charakterystyczne stuki na nierównych nawierzchniach występują znacznie później Kierowcom zgłaszającym się do warszne pomiary można ocenić zaawanso- drogach. Tymczasem wszystkie te zjawiska są bardzo niebezpieczne. Mechanik troszczący się o klienta i jego samochód powinien przy każdej okazji nie tylko uważnie oglądać bieżniki opon, lecz także odbyć krótką jazdę próbną, w trakcie której wspomniane nieprawidłowości dają się wstępnie bez trudu zidentyfikować. Dokładniejsze ich zbadanie umożliwiają właśnie pomiary miejscach, a wprowadzane korekty nie likwidują jego wciąż pogłębiających się przyczyn, lecz tylko kompensują doraźnie ich negatywne skutki. Prawdopodobieństwo odkształcenia sztywnych elementów zawieszeń, np. wahaczy, drążków reakcyjnych, a także kolumn McPhersona jest znikome i dotyczy wyłącznie skutków jakichś incydentalnych mechanicznych udarów. Metodą regulacji koryguje się odkształcenia elastycznych części zawieszeń tylko w ograniczonym zakresie tatów z problem bliżej nieokreślonych wanie tego procesu. Na co dzień stały kątów ustawienia kół przeprowadzone W kręgu podejrzeń pozostają więc czę- hałasów słyszanych spod podłogi warto użytkownik pojazdu nie dostrzega lub na odpowiednim stanowisku kontro- ści elastyczne, czyli resory, drążki skręt- uświadamiać pożytki wynikające z regularnej kontroli geometrii ustawienia kół. Elementy zawieszeń zużywają się bowiem stopniowo i tylko poprzez dokład- bagatelizuje takie objawy, jak tendencje do samoczynnej zmiany prostego kierunku jazdy, nierównomierne zużywanie się opon i ich hałaśliwa praca przy lnym. Gdy wykazują one niedopuszczalne odchyłki od wartości wzorców określonych w dokumentacji technicznej danego modelu i wersji pojazdu, ko- Fot. archiwum Fot. archiwum ne, sprężyny spiralne, hydropneumatyczne lub pneumatyczne oraz gumowe bądź metalowo-gumowe przeguby połączeń. Dodatkowe czynności diagnostyczne Utrata sprężystości wszelkich elementów resorujących objawia się łatwym do zmierzenia zmniejszeniem prześwitu podwozia, szczególnie przy jego częściowym lub maksymalnym obciążeniu. Przy wahaczach poprzecznych, a dawniej też przy ustawionych poprzecznie resorach,

18 34 PRAKTYKA WARSZTATOWA MECHANIKA MECHANIKA PRAKTYKA WARSZTATOWA 35 zmieniają się również kąty pochylania kół. Zjawiska te rzadko dotyczą w równym stopniu wszystkich zawieszeń pojaz- a 2 a 2 F F du, lecz prawidłową metodą naprawy jest zawsze wymiana odkształconych części, zarówno tych najmniej sprężystych, jak i pozostałych, zwłaszcza w obrębie tej samej osi. Ze względu na charakter potrzebnych w tym celu zabiegów montażowych wskazane jest równoczesne zastą- Maksymalne odkształcenia sprężyste tulei metalowogumowej podczas jej skręcania (z lewej) i odchylania F F b 2 b 2 Elastyczne części zawieszeń uszkodzone z powodu niskiej jakości zastosowanej w nich gumy na kilka grup selekcyjnych i odpowiednio w sztywnych częściach zawieszeń. Kom- element gumowy tuleja metalowo-gumowa je oznacza, przeważnie za pomocą kolorowych punktów. W obrębie jednej osi powinny być montowane nowe sprężyny z takim samym oznakowaniem. Zużycie elementów metalowogumowych może być dwojakiego rodza- pensowanie takim sposobem utraty sprężystości gumy nigdy nie wystarcza na czas zadowalająco długi, gdyż procesy jej starzenia rozwijają się progresywnie. Jakość nowej tulei metalowogumowej jest trudna do skontrolowania Uszkodzenie tulejek metalowo-gumowych na skutek nieprawidłowego montażu tuleja oporowa tuleje wciskające trzpień prowadzący tuleja oporowa ju. Pierwszym jest mniej-więcej równomierna utrata sprężystości całej elastycznej masy połączonej metodą wulkaniza- w przeciętnych warunkach warsztatowych. Zależy ona bowiem z jednej strony od doboru składników mieszanki gumo- cji z zewnętrzną i wewnętrzną tuleją sta- wej, a z drugiej od technologii wykona- Nadmierne luzy w połączeniach zawieszeń najłatwiej wykrywa się za pomocą szarpaków, lecz także ten prosty sposób daje wiarygodne wyniki Przyrząd do ściągania i wciskania tulejek gumowych lub metalowogumowych W następnej fazie zabiegi dają po- żalny. Przy całkowitym zniszczeniu lową. Zjawisko to ma charakter podobny do starzenia się materiału sprężyny i do czasu zerwania wulkanizowanych połączeń nie skutkuje hałaśliwą pracą zawie- nia połączeń wulkanizowanych. W zakładach produkujących tego rodzaju wyroby ich jakość sprawdza się laboratoryjnie metodą kontrolowanego niszczenia lo- żądane efekty tylko przy granicznych gumy w elemencie łączącym dają się szeń, a powodowane przez nie zmiany sowo wybranych próbek na specjalnych pozycjach regulacyjnych albo okazują też wyodrębnić charakterystyczne stuki, ustawienia kół dają się korygować za prasach. Sam wygląd gumy o niczym się całkiem niewystarczające. Oznacza podobne do tych słyszanych podczas pomocą odpowiedniej regulacji. jeszcze nie świadczy. Dlatego w warszta- to zawsze konieczność wymiany gumo- jazdy. Możliwości tej nie należy jednak cie należy unikać montowania tulejek po- wych tulejek, a wcześniej jednoznacz- Szarpak jest urządzeniem wygodnym nadużywać poprzez wykorzystywanie chodzących od nieznanych producentów. nego ustalenia, które z nich konkretnie w użyciu, lecz niekoniecznym w wyposa- skrajnych pozycji regulacyjnych, a tym Prawidłowy montaż i demontaż me- kierować wyłącznie na zewnętrzną część tego wymagają. Tu również, jak przy żeniu każdego warsztatu, gdyż podobne bardziej przez stosowanie dostępnych talowo-gumowych lub gumowych czę- elementu. Wciskanie tulei metalowo- sprężynach, obowiązuje zasada działań korzyści diagnostyczne może dać boczne na rynku części o celowo zwiększonym ści zawieszeń powinien się odbywać na gumowej, np. w otwór wahacza, stem- symetrycznych, jednak liczba mogących podważanie łyżką oponiarską lub dużym zakresie regulacji, np. śrub mimośrodo- podobnych zasadach, jak osadzanie ło- plem opartym na stalowej części we- się zużywać elementów jest znacznie wkrętakiem ruchomych przegubów dla wych zamiast cylindrycznych. Ich uży- żysk tocznych w gniazdach. To znaczy, wnętrznej prowadzi nieuchronnie do jej Program ruchów wymuszonych przez szarpak hydrauliczny większa, a stopień ich zużycia może być bardzo zróżnicowany. wykrycia ich nadmiernych luzów. Jednak subiektywna ocena wartości sił stosowa- cie może mieć sens wówczas, gdy służy do korygowania drobnych odkształceń iż nacisk prasy bądź ściągacza należy za pomocą odpowiednich stempli i trzpieni zerwania. Niedopuszczalne jest też jakiekolwiek wykorzystywanie młotka. n Najlepszym do tego celu urządze- nych w takim badaniu może być przyczy- pienie nowymi wspomnianych połączeń niem diagnostycznym jest hydrauliczny ną błędów dopuszczających do dalszego gumowych i metalowo-gumowych, i to szarpak, wymuszający kolejno ener- użytku część już nieprzydatną (rzadziej niezależnie od ich wizualnego stanu. giczne ruchy poszczególnych kół samo- przeciwnych). Guma bowiem także ulega zmęcze- chodu po ich zablokowaniu hamulca- niowemu zużyciu, tracąc swą pierwotną mi. Siły szarpaka działają przemiennie Wymiana części zużytych elastyczność. W pierwszym okresie skut- wzdłuż i w poprzek płaszczyzny obrotu Zużycie wszelkich sprężyn polega na kuje to zwiększeniem jej podatności na obciążenia o kierunkach poprzecznych, wzdłużnych i skośnych względem osi obrotu przegubowego połączenia. Większy liniowy lub kątowy zakres wciąż jeszcze koła i przenoszą się za pośrednictwem zawieszeń na konstrukcję nośną pojazdu. W tym czasie mechanik-diagnosta obserwuje uważnie w świetle silnej lampy warsztatowej zachowanie rucho- zmniejszeniu ich strzałki ugięcia przy zmianie obciążenia od zerowego do maksymalnego. Daje się też zauważyć w stanie spoczynkowym przez porównanie wysokości elementu nowego i uży- Wejdź na stronę: Wybierz przycisk KSIĄŻKI Przejrzyj katalog sprężystych odkształceń korygowany jest właśnie przez nowe ustawienia zbieżności, kąta pochylenia koła albo wyprzedzenia osi sworznia zwrotnicy. mych połączeń elementów. Tam, gdzie metalowo-gumowe tuleje są najbardziej zużyte, nadmierny interwał złączonych nimi części staje się wyraźnie zauwa- wanego. Także w nowych sprężynach o tym samym przeznaczeniu wysokość i sprężystość nie są identyczne. Dlatego w wytwórniach dzieli się gotowe wyroby Fot. archiwum Fot. Tedgum Zaznacz interesujące Cię pozycje Kup, nie odchodząc od komputera!

19 36 MOTORYZACJA DZIŚ MOTORYZACJA DZIŚ 37 NGK przypomina o swoich korzeniach identyczne z dostarczanymi wprost na linie montażu pojazdów. Podobna zasada dotyczy nowych modeli Hyundai i Kia. Ten sam produkt wiele zastosowań Zwykle jeden model świecy wykorzysty- Lepsze jest wrogiem dobrego NGK Spark Plug Europe nie tylko wprowadza na rynek wciąż nowe generacje swych produktów, lecz także wycofuje z niego te, które nie odpowiadają już coraz wyższym firmowym standardom jako- wany jest fabrycznie w różnych markach ści. Ostatnio przeszło w ten sposób do hi- i modelach pojazdów, a także dostar- storii kilka referencji świec zapłonowych, Pierwsze świece zapłonowe NGK (w obu parach z lewej) wyraźnie rózniły się konstrukcją i wymiarami od obecnych czany niezwłocznie na rynek wtórny. Na przykład popularna świeca zapłonowa ZFR5F-11 stanowi oryginalne wypo- używanych głównie w sportach motorowych, czyli modele: B8EGV, B9EGV, B10EGV, B105EGV, B11EGV, B95EGV, sażenie silników 1,4 i 1,6 w modelach R4118S-8, R4118S-9, R4304A-9 powiednich produktów NGK zamiast ich Hyundai i20, i30 oraz Kia Cee d i Cerato, i R oryginalnego wyposażenia? Niestety nie. a równocześnie jest też od dawna dostęp- Produkcja tych świec została już za- Dlaczego? Bo wszystkie mają części tej na w ofercie części zamiennych. Model kończona najpóźniej w okresie od sierp- marki montowane już fabrycznie LZKR6B-10E nowoczesna świeca za- nia 2011 do sierpnia 2012, lecz do Nippon to po japońsku Japonia Współpraca w tym zakresie jest starsza niż cała europejska ekspansja dalekowschodnich producentów samochodów, gdyż globalna dziś firma NGK Spark Plug wyrosła bezpośrednio z japońskich korzeni, ma swą światową centralę w japońskim mieście Nagoja, a trzy litery jej nazwy to skrót od Nippon Gaishi Kaisya, co oznacza dosłownie japońską fabrykę izolatorów. Spółkę tę utworzono w 1936 roku, a w następnym dostarczyła już pierwsze Sondy lambda NGK reprezentowały od początku najwyższy poziom światowy świece zapłonowe na rynek wewnętrzny Japonii. Potem NGK rozwijała się w ścisłej W latach międzywojennych japońskie samochody konstruowano według starszych o dekadę wzorów zagranicznych (Datsun, czyli obecny Nissan z 1936 r.) współpracy z japońskimi markami samochodowymi i wraz z nimi właśnie pojawiła się w Europie ponad 30 lat temu. Jednak do dziś jej powiązania z japońskimi producentami są co najmniej tak samo istot- Komplet sond lambda do modelu VW Golf VI Wojciech Łyżwa Dyrektor Przedstawicielstwa NGK w Polsce ne jak z europejskimi. Dlatego w polskich realiach warsztatowych części zamienne NGK są również najbardziej odpowiednie płonowa z długim gwintem (26,5 mm) instalowana jest w silnikach 1,4 G4FA Produkty tej firmy są dziś oryginalnym wyposażeniem samochodów niemal wszystkich europejskich marek. Czy świece zapłonowe, żarowe i sondy lambda NGK można stosować również w pojazdach z Dalekiego Wschodu? w zastosowaniu do samochodów japońskich i południowokoreańskich. W większości z wymienionych modeli samochodów montuje się fabrycznie świece o elektrodach z metali szlachetnych i z laserowo przyspawanymi wierzchołkami irydowymi. Iryd jest i 1,6 G4FC modeli Hyundai i30, ix20 oraz Kia Cee d, Rio, Soul i Venga. Analogiczne przykłady standaryzacji występują w wyposażeniu silników wysoko prężnych, gdzie nowa metalowa świeca żarowa D-Power 67 (Y-527J) z gwintem M10 doskonale pasuje do Najnowsze konstrukcje NGK: świeca zapłonowa z irydową elektrodą środkową (z lewej) i ceramiczna świeca żarowa bowiem materiałem wyjątkowo odpor- wielu silników CRDi (3- i 4-cylindro- Europy trafiło ich jeszcze sztuk. nym na chemiczno-termiczne zużycie, wych), pracujących np. w modelach: Dlatego firma NGK Spark Plug Europe Pytanie to wydaje się coraz bardziej ak- Rosnącą popularnością cieszą się też Micra, Mazda 3, Mazda 6 oraz Mitsu- więc umożliwia znaczne zmniejszenie Hyundai Getz, i10, i20, i30 oraz ix20, jak poprosiła dystrybutorów o wycofanie tualne, ponieważ znaczną już część pol- u nas modele południowokoreańskich bishi ASX. grubości środkowej elektrody świecy, co również Kia Cee d, Picanto, Soul i Venga. wymienionych modeli z ich magazynów skiego parku samochodowego stanowią samochody japońskich producentów. W roku 2009 łączny udział Mitsubishi, Hondy, Toyoty, Suzuki, Nissana i Mazdy w naszym rynku szacowano na 24,7%. marek Hyundai (Getz, i10, i20, i30, ix20) i Kia (Cee d, Picanto, Soul, Venga). Do najpopularniejszych modeli japońskich należą w Polsce: Honda Civic, Honda Jazz, Nissan Qashqai, Nissan Sprawa dotyczy więc co najmniej jednego na cztery samochody osobowe poruszające się obecnie po polskich drogach. Czy zatem we wspomnianych modelach możliwe jest stosowanie od- Fot. Nissan Fot. NGK, archiwum w konsekwencji zapewnia niezawodność zapłonu i wydłużenie cykli serwisowych. Niezależnie jednak od rodzaju świec użytych w wyposażeniu fabrycznym, na rynek wtórny i tak trafiają produkty NGK Z kolei najnowocześniejsza ceramiczna świeca żarowa D-Power 68 (CZ203) montowana jest fabrycznie w wysokoprężnych wersjach Hyundai i40, ix35 oraz Kia Cee d, Sportage i Venga. oraz z zapasów zaopatrywanych przez nie klientów. Zaleciła również wymianę tych świec na nowe, jeśli zamontowano je w pojeździe już po ogłoszeniu tej decyzji. n

20 38 EKONOMIA, BIZNES, MARKETING EKONOMIA, BIZNES, MARKETING 39 Rola diagnostyki w naprawach samochodów (cz.i I) Andrzej Kowalewski Prezes Zarządu Launch Polska Oprócz odpowiednio przygotowanego stanowiska kontrolno-pomiarowego do sprawdzania parametrów geometrii ustawienia kół i osi pojazdów niezbędne jest jeszcze specjalistyczne urządzenie jednostki centralnej urządzenia. Przesyłanie informacji (mierzonych parametrów) z głowic pomiarowych do jednostki centralnej w tej grupie przyrządów realizowane jest z wykorzystaniem transmisji radiowej. Od niedawna urządzenia komputerowe działające w technologii kamer CCD posiadają dodatkowe funkcje programowe, zdecydowanie podwyższające komfort pracy oraz skracające znacznie cykle kontrolno-pomiarowe. Pierwszą z tych funkcji jest wykonywanie kompensacji bicia obręczy w znacznie szybszy i wygodniejszy sposób niż przy zastosowaniu tradycyjnej, dość czasochłonnej regulacji mechanicznej zamocowania głowicy na obręczy koła. Obecnie urządzenia tego typu umożliwiają przeprowadzenie kompensacji bicia kół poprzez: obrót uniesionego koła o 90 tryb niepełny, dla wybranego koła; obrót uniesionego koła o 180 odpowiednik metody tradycyjnej; przetoczenie pojazdu. Kompensacja bicia poprzez przetoczenie pojazdu umożliwia wykonanie jej dla wszystkich kół jednocześnie w wyniku przetoczenia pojazdu do przodu i do tyłu o wartość kąta obrotu kół wynoszącą 45. Kolejną, bardzo przydatną funkcją programową nowoczesnych urządzeń tego typu jest możliwość pomiaru parametrów geometrii kół pojazdów, wyposażonych w spojlery i posiadających stosunkowo niskie zawieszenie, bez konieczności Urządzenie X-712 Pomiar i kontrola geometrii samochodowych podwozi mogą być realizowane obecnie przy użyciu przyrządów o kilku rodzajach konstrukcji. Jeszcze w niedalekiej przeszłości dominowały w tej dziedzinie urządzenia optyczne (zwykłe lub laserowe). Są one nadal wykorzystywane w niektórych warsztatach, lecz komfort ich użytkowania jest w porównaniu Posiadające certyfikat ITS urządzenie X-631 z kamerami CCD z oprzyrządowaniem współczesnym zdecydowanie niższy. Standardem są dzisiaj bowiem rozwiązania komputerowe. Procedury pomiarowe urządzeń skomputeryzowanych eliminują możliwość powstawania wielu błędów typowo obsługowych, mających wpływ na dokładność otrzymywanych wyników. Istotną rolę odgrywają tu również instrukcje stanowiące integralną część oprogramowania. Prowadzą one obsługującego przez cały cykl pomiarowy, informując na bieżąco o konieczności wykonywania kolejnych operacji i zarazem kontrolując poprawność i kolejność ich wykonywania. Zawierają też bardzo szczegółowe wizualizacje graficzne i to zarówno statyczne, jak i dynamiczne, co zdecydowanie ułatwia pracę diagnoście. Do interpretacji i weryfikacji wyników badań służą komputerowe bazy danych parametrów wzorcowych dla poszczególnych marek, modeli i wersji pojazdów. Można je aktualizować w trakcie użytkowania urządzenia. Poza samymi wartościami parametrów geometrii znajdują się w nich również graficzne schematy rozlokowania punktów regulacyjnych zawieszeń i układów kierowniczych oraz zalecenia dotyczące warunków wykonywania pomiarów. Współczesne urządzenia komputerowe można podzielić na dwie odrębne grupy: z technologią kamer CCD, z pomiarem w systemie 3D. Systemy zaliczane do pierwszej z tych grup wyposażone są w tzw. aktywne głowice pomiarowe. Stanowią one nadajniki i równocześnie odbiorniki liniowych wiązek promieniowania podczerwonego, tworzących tzw. elektroniczną ramę wokół badanego pojazdu. Umożliwia to określenie wzajemnych pozycji czujników umieszczonych w poszczególnych głowicach pomiarowych, zamocowanych do kół pojazdu w sposób umożliwiający ustalenie ich położeń kątowych względem odpowiednich linii odniesienia. W urządzeniach tego typu głowice pomiarowe zasilane są przez wbudowane w nie akumulatory. Dzięki temu w trakcie wykonywania czynności kontrolnopomiarowych nie ma konieczności stosowania przewodów zasilających pomiędzy głowicami a jednostką centralną urządzenia, zdecydowanie pogarszających komfort wykonywania pomiaru. Przewody zasilające można jednak stosować w przypadku rozładowania się akumulatorów w głowicach pomiarowych. Ładowanie akumulatorów głowic pomiarowych realizowane jest każdorazowo po odwieszeniu ich na uchwytach szafki Fot. Launch KONKURS! Możesz wygrać jeden z 3 kompletów żarówek H4 BlueVision ultra ufundowanych przez firmę Philips, jeśli zakreślisz właściwe propozycje odpowiedzi na pytania 1, 2, 3 i 4 oraz wyczerpująco opiszesz kwestię poruszoną w pytaniu 5. Nie znasz niektórych odpowiedzi lub nie jesteś ich pewien? Przeczytaj w tym wydaniu artykuł Dlaczego markowa jest lepsza?, następnie wypełnij kupon zamieszczony poniżej i wyślij go na adres redakcji do 31 stycznia 2013 r. (decyduje data stempla pocztowego) albo też skorzystaj z formularza na stronie: Lista laureatów poprzedniej edycji konkursu, zorganizowanej wspólnie z firmą GG Profits, dostępna jest na stronie internetowej: PYTANIA KONKURSOWE 1. Powodem niewłaściwego rozsyłu światła żarówki jest najczęściej: Formularz elektroniczny a. zbyt mała moc b. zbyt duża moc znajduje się na stronie: c. zła konstrukcja żarnika d. brak filtracji UV 2. Skutkiem przekroczenia dopuszczalnej mocy świateł mijania może być: a. oślepianie innych kierowców b. uszkodzenie odbłyśnika c. uszkodzenie alternatora d. zła widoczność drogi 3. Szklana bańka żarówki może ulec stopieniu, jeśli nie pasują do siebie: a. żarówka i odbłyśnik b. moc i strumień świetlny c. filtr UV i szyba reflektora d. topliwość szkła i moc żarnika 4. Korzyści oczekiwane przy zakupie żarówek no name może zniweczyć: a. nadmierne zużycie energii b. utrudniony montaż c. niedostateczna trwałość d. policyjny mandat 5. Dlaczego żarówka o zbyt dużej mocy i wartości strumienia świetlnego jest niekorzystna dla użytkownika? Imię i nazwisko uczestnika konkursu... Dokładny adres... Telefon Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb niezbędnych do przeprowadzenia niniejszego konkursu (ustawa z o ochronie danych osobowych) Autonaprawa pl. Nowy Targ 28/ Wrocław Autonaprawa MIESIĘCZNIK BRANŻOWY Prosimy przesłać pocztą lub faksem:

Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych

Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych Biblioteka Sekcji Instalacji Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych Samochody z grupy VAG SKODA P r o f e s j o n a l n e e B o o k i Wstęp Drogi Czytelniku! Coraz większe wymagania

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH

TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH Szkolenia odbywają się na warsztacie. Szkolenia podzielone jest na dwie części teoretyczną i praktyczną na warsztacie. Pierwszą częścią jest wykład teoretyczny trwający ok.

Bardziej szczegółowo

K O L E K C J A E X P E R T. W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O PEUGEOT. ZAPROJEKTOWANY, BY CIESZYĆ.

K O L E K C J A E X P E R T. W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O PEUGEOT. ZAPROJEKTOWANY, BY CIESZYĆ. K O L E K C J A E X P E R T W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O AMORTYZATORY WYCIERACZKI KLIMATYZACJA PEUGEOT POLSKA Sp. z o.o., 02/2007 Druk AMPiR Wzór zastrzeżony UKŁAD WYDECHOWY OŚWIETLENIE

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA LAKIERNIA. SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH

MECHANIKA LAKIERNIA. SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH SERWIS MECHANIKA LAKIERNIA SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH SERWIS Firma PATYRA SERWIS rozpoczęła działalność w branży motoryzacyjnej w 2004 r. Solidność wykonywanych usług i ciągłe dążenie

Bardziej szczegółowo

GRUNT TO SPECJALIZACJA

GRUNT TO SPECJALIZACJA NAPRAWY, KTÓRE POWINIENEŚ WYKONYWAĆ W ASO 1 Autoryzowany Serwis Obsługi(ASO) posiada specjalistyczne narzędzia dostarczane przez producentów. Są one kompatybilne z konkretnym modelem auta. Dzięki nim Autoryzowany

Bardziej szczegółowo

Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe

Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe Chcesz osiągać lepsze wyniki, więcej sukcesów? Zostań partnerem programu warsztatowego Bosch Rozszerz ofertę Twojego serwisu:

Bardziej szczegółowo

AUTO EXPERT 2009. nr 1. INFORMACJE 4 Aktualności 6 Nowości na rynku

AUTO EXPERT 2009. nr 1. INFORMACJE 4 Aktualności 6 Nowości na rynku AUTO EXPERT 2009 SPIS TREŚCI nr 1 10 Sprostać normom. Legalizacja analizatorów spalin 12 Turbo-dziura. Uszkodzenia turbospręŝarek 14 Ekologiczne koło. Nowatorskie rozwiązania techniczne 43 W stronę logistyki.

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p MAHLE Aftermarket Informacja o produktach Termostaty fazowe Konwencjonalna regulacja temperatury: bezpieczeństwo w pierwszym rzędzie Optymalny przebieg procesu spalania w silniku samochodu osobowego zapewnia

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn budowlanych

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn budowlanych Zielono-żółta siła Filtry do maszyn budowlanych Gwarantowana jakość oryginalnego wyposażenia. Program produktów MANN-FILTER do maszyn budowlanych: Filtry powietrza Filtry oleju Filtry wstępne paliwa Filtry

Bardziej szczegółowo

TOM III Opis przedmiotu zamówienia

TOM III Opis przedmiotu zamówienia TOM III Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest wykonanie przeglądów okresowych i napraw samochodów osobowych należących do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

HC-CARGO z bliska. Your Expert in Parts

HC-CARGO z bliska. Your Expert in Parts Your Expert in Parts Your Expert in Parts HC-CARGO z bliska Nasi specjaliści Nasi pracownicy chętnie zaoferują Wam wszechstronną pomoc. W firmie HC-CARGO znajdziecie odpowiedzi na niemal wszystkie pytania

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik 1 Dotyczy projektu nr WND-RPPD.01.01.00-20-021/13 Badania systemów wbudowanych do sterowania zasilania gazem oraz komunikacji w pojazdach realizowanego na podstawie umowy UDA-RPPD.01.01.00-20-

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółci górą. Filtry do kompresorów

Zielono-żółci górą. Filtry do kompresorów Zielono-żółci górą Filtry do kompresorów Jeżeli chodzi o serwis, lepiej nie ryzykować: program filtrów do wszystkich kompresorów Separatory oleju Filtry powietrza Filtry oleju Przy każdym serwisie: najlepsza

Bardziej szczegółowo

Oleje silnikowe LOTOS z formułą Thermal Control

Oleje silnikowe LOTOS z formułą Thermal Control Oleje silnikowe z formułą Thermal Control INTELIGENTNA FORMUŁA BEZGRANICZNA OCHRONA W olejach rodziny Thermal Control zostały zastosowane tak dobrane składniki, że zapewniają pełną ochronę silnika już

Bardziej szczegółowo

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program warsztatowy Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa to oferta dla warsztatów naprawiających samochody z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi. Zapewnia:

Bardziej szczegółowo

NGK na świecie WSPARCIE TECHNICZNE DLA KLIENTÓW

NGK na świecie WSPARCIE TECHNICZNE DLA KLIENTÓW λ Sondy lambda NGK na świecie WSPARCIE TECHNICZNE DLA KLIENTÓW NIEMCY Centrum techniczne w Centrali Centrum techniczne w Komaki Fabryka DETROIT JAPONIA Centrum techniczne w Europie Centrum techniczne w

Bardziej szczegółowo

System informacji warsztatowej do serwisowania, napraw i diagnozy układów klimatyzacji samochodowej

System informacji warsztatowej do serwisowania, napraw i diagnozy układów klimatyzacji samochodowej Nowość: AUTODATA CD Układy Klimatyzacji Samochodowej System informacji warsztatowej do serwisowania, napraw i diagnozy układów klimatyzacji samochodowej Z początkiem 2008 roku wydawnictwo AUTODATA wzbogaciła

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012 Amarok Informacje na temat zużycia paliwa i emisji CO 2 znajdują się w niniejszych danych technicznych. Nie wszystkie kombinacje silnika, skrzyni biegów

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY TECHNICZNE SAMOCHODU OSOBOWEGO, OCHRONNEGO POWYŻEJ 5 MIEJSC. Oferta Wykonawcy - oferowane parametry 1 2 3 4 5

PARAMETRY TECHNICZNE SAMOCHODU OSOBOWEGO, OCHRONNEGO POWYŻEJ 5 MIEJSC. Oferta Wykonawcy - oferowane parametry 1 2 3 4 5 /pieczęć / PARAMETRY TECHNICZNE SAMOCHODU OSOBOWEGO, OCHRONNEGO POWYŻEJ 5 MIEJSC Lp. Wyszczególnienie Opis DANE TECHNICZNE 1. Silnik wysokoprężny spełniający normę emisji spalin min. EURO 5 2. Maksymalna

Bardziej szczegółowo

Jakość się opłaca: oleje przekładniowe ZF obniżają koszty eksploatacyjne pojazdów użytkowych

Jakość się opłaca: oleje przekładniowe ZF obniżają koszty eksploatacyjne pojazdów użytkowych Strona 1/5, 09 kwietnia 2015 Jakość się opłaca: oleje przekładniowe ZF obniżają koszty eksploatacyjne pojazdów użytkowych Firma ZF Services oferuje najwyższej jakości oleje przekładniowe dla pojazdów użytkowych

Bardziej szczegółowo

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna MSS Adrian Wasyk ul. Znanieckiego 8/15 03-980 Warszawa Tel.510905900 NIP: 9521962479 MOBILNY SERWIS SAMOCHODOWY 24h Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna Samochód marki:. Model: Typ:..... Nr rejestracyjny:

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 389142-2011; data zamieszczenia: 21.11.2011 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA

Numer ogłoszenia: 389142-2011; data zamieszczenia: 21.11.2011 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 382236-2011 z dnia 2011-11-16 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Warszawa Opis przedmiotu zamówienia 1. Zamówienie obejmuje dostawę samochodu typu MINIBUS oraz pięciu samochodów

Bardziej szczegółowo

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel.

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. DŁUGODYSTANSOWY Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. Dodatkowe oszczędności Sterownik STAG Diesel jest alternatywną metodą zasilania do silników

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/ Temat kursu: Układy hamulcowe i systemy kontroli trakcji Czas trwania: 2 dni opis budowy oraz zasady działania konwencjonalnych układów hamulcowych i układów ABS, TCS, ASR, EBD i ESP opis budowy oraz zasady

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE. Podsumowanie Dostateczny Powypadkowe Niskie

PODSUMOWANIE. Podsumowanie Dostateczny Powypadkowe Niskie Raport z inspekcji Stan PODSUMOWANIE Podsumowanie Dostateczny Powypadkowe Niskie Silnik Dostateczny - wycieki Postłuczkowe Niskie Zawieszenie Dostateczny Popowodziowe Średnie Hamulce dobry Przekręcony

Bardziej szczegółowo

750 testów 200 ruchomych części silnika 100 ekspertów 1 LOTOS QUAZAR. www.lotosquazar.eu

750 testów 200 ruchomych części silnika 100 ekspertów 1 LOTOS QUAZAR. www.lotosquazar.eu 750 testów 200 ruchomych części silnika 100 ekspertów 1 LOTOS QUAZAR www.lotosquazar.eu OLEJE SILNIKOWE LOTOS QUAZAR Postęp technologiczny sprawia, że silniki samochodów mają coraz większą moc, co umożliwia

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowe WSOP

Centrum Szkoleniowe WSOP Oferta szkoleń dla mechaników i elektroników samochodowych Temat kursu Czas (dni/godzin) Układy hamulcowe Układy wtryskowe silników z ZI Układy wtryskowe silników z ZS Automatyczne skrzynie biegów Elektrotechnika

Bardziej szczegółowo

Test jakości: hamulce.

Test jakości: hamulce. Oryginalne części Volkswagen Wydrukowano w Polsce Zastrzegamy sobie prawo do wprowadzania zmian Wydanie: kwiecień 2010 Infolinia: 0 801 200 600 (koszt połączenia opłata jak za jednostkę połączenia lokalnego)

Bardziej szczegółowo

DLA SERWISÓW SAMOCHODOWYCH

DLA SERWISÓW SAMOCHODOWYCH Reklama w wyszukiwarce DLA SERWISÓW SAMOCHODOWYCH Czego użytkownicy szukają częściej? Kiedy najlepiej reklamować wymianę oleju, a kiedy rozrządu? Czy przepłacasz za kliknięcia w reklamę w Twoim mieście?

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA

OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 382236-2011 z dnia 2011-11-16 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Warszawa Opis przedmiotu zamówienia 1. Zamówienie obejmuje dostawę samochodu typu MINIBUS oraz pięciu samochodów

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant Realizacja procedur ISO 9001 1. Wstęp. Wzrastająca konkurencja

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny olej do silników benzynowych i Diesla. ACEA A5/B5, API SL/CF APROBATY: OPEL/GM-LL-A-025 SAE 0W-30

Ekonomiczny olej do silników benzynowych i Diesla. ACEA A5/B5, API SL/CF APROBATY: OPEL/GM-LL-A-025 SAE 0W-30 MOTUL 8100 E-TECH LITE 0W-30 Ekonomiczny olej do silników benzynowych i Diesla. ACEA A5/B5, API SL/CF APROBATY: OPEL/GM-LL-A-025 SAE 0W-30 Olej silnikowy specjalnie zaprojektowany do długich okresów przebiegu

Bardziej szczegółowo

KORZYŚCI ZAGROŻENIA. REFLEKTORY Iveco NIEORYGINALNE REFLEKTORY. Wysoka sprawność i bezpieczeństwo. Niska sprawność, pogorszone bezpieczeństwo.

KORZYŚCI ZAGROŻENIA. REFLEKTORY Iveco NIEORYGINALNE REFLEKTORY. Wysoka sprawność i bezpieczeństwo. Niska sprawność, pogorszone bezpieczeństwo. JAKOŚĆ IVECO Z BLISKA Nr 4 REFLEKTORY Iveco KORZYŚCI NIEORYGINALNE REFLEKTORY ZAGROŻENIA Wysoka sprawność i bezpieczeństwo. Niska sprawność, pogorszone bezpieczeństwo. posiadają znak pochodzenia potwierdzający

Bardziej szczegółowo

GEKOBOX. Instrukcja montażu

GEKOBOX. Instrukcja montażu GEKOBOX Instrukcja montażu 1. GEKOBOX Podstawowe informacje GEKOBOX to programowalny, zewnętrzny, komputer sterujący przeznaczony do okresowego zwiększania mocy i momentu obrotowego silnika. GEKOBOX jest

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółte bezpieczeństwo. Filtry do pomp próżniowych

Zielono-żółte bezpieczeństwo. Filtry do pomp próżniowych Zielono-żółte bezpieczeństwo Filtry do pomp próżniowych Serwis to kwestia zaufania! Program filtrów do wszystkich pomp próżniowych Separatory oleju Filtry powietrza Filtry oleju Dobry serwis gwarantuje

Bardziej szczegółowo

Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich. na wyścigach Formuły 1 we Włoszech

Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich. na wyścigach Formuły 1 we Włoszech Informacja prasowa Białystok, 10 września 2012 Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich na wyścigach Formuły 1 we Włoszech Wspaniałe samochody, zawrotna prędkość i zacięta rywalizacja

Bardziej szczegółowo

JEDŹ BEZPIECZNIE! Program ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej dla kierowców. Opracowała: Wioletta Wilisz

JEDŹ BEZPIECZNIE! Program ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej dla kierowców. Opracowała: Wioletta Wilisz JEDŹ BEZPIECZNIE! Program ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej dla kierowców Opracowała: Wioletta Wilisz Partnerzy Strategiczni Patronat medialny Partnerzy Strategiczni Spis treści 1. Wstęp 2. Harmonogram

Bardziej szczegółowo

ZATANKUJ TANIEJ! Przy zakupie kompletu opon Goodyear EfficientGrip otrzymasz kartę PrePaid na zakup paliwa! www.premio.pl

ZATANKUJ TANIEJ! Przy zakupie kompletu opon Goodyear EfficientGrip otrzymasz kartę PrePaid na zakup paliwa! www.premio.pl ZATANKUJ TANIEJ! Przy zakupie kompletu opon Goodyear EfficientGrip otrzymasz kartę PrePaid na zakup paliwa! Sprzedaż premiowana trwa od 10 kwietnia do 30 kwietnia 2012 roku lub do wyczerpania zapasów.

Bardziej szczegółowo

*poniższa oferta dotyczy wyłącznie 2 sztuk

*poniższa oferta dotyczy wyłącznie 2 sztuk d e a l e r Informacja techniczna wraz z ofertą handlową dla 2sztuk autobusów miejskich marki KAPENA / IVECO typ Iveco 65 C Urby dostępnych w terminie 7 dni od uzyskania pierwszego zamówienia. *poniższa

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja samochodu

Identyfikacja samochodu Producent Fiat Model Punto Rok produkcji Rejestracja Tel. - prywatny Stan licznika Tel. - komórkowy Numer zlecenia Tel. - służbowy Data 29/04/2015 Producent Fiat Model Punto (12-) 1,2 8V Autodata Limited

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 34016-2016; data zamieszczenia: 16.02.2016. Informacje o zmienianym ogłoszeniu: 27460-2016 data 08.02.2016 r.

Numer ogłoszenia: 34016-2016; data zamieszczenia: 16.02.2016. Informacje o zmienianym ogłoszeniu: 27460-2016 data 08.02.2016 r. Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 27460-2016 z dnia 2016-02-08 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Białystok ZADANIE NR 1 1.Opis przedmiotu zamówienia 1.1 Przedmiotem niniejszej umowy jest usługa polegająca

Bardziej szczegółowo

Inteligentne i Energooszczędne Oświetlenie LED

Inteligentne i Energooszczędne Oświetlenie LED Inteligentne i Energooszczędne Oświetlenie LED Inteligentne oświetlenie to ważny czynnik w ograniczeniu zużycia energii Natasza Kopczyńska Product Manager Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020

Informacja prasowa. Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020 Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020 Głównym celem zastosowania automatycznego hydraulicznego układu Start -Stop w maszynach budowlanych było zmniejszenie zużycia paliwa

Bardziej szczegółowo

i korzyści serwisowe Ograniczenie ryzyka Przewidywalność kosztów Elastyczność umowy Wyższa wartość pojazdu Komfort Oszczędność

i korzyści serwisowe Ograniczenie ryzyka Przewidywalność kosztów Elastyczność umowy Wyższa wartość pojazdu Komfort Oszczędność Pakiety serwisowe pakiety serwisowe zalety i korzyści Pakiety serwisowe to dwa rodzaje atrakcyjnych warunków opieki serwisowej dostosowanych do potrzeb użytkowników samochodów dostawczych marki Volkswagen

Bardziej szczegółowo

Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru.

Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru. Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru. www.brembo.com OTO BREMBO Jakość i sukces, doświadczenie i innowacja, wydajność i niezawodność. Rysopis lidera Od zawsze Brembo jest synonimem wyjątkowo

Bardziej szczegółowo

Instrukcja podłączenia i eksploatacji. Emulator Ciśnienia Paliwa FPE-A. 04-141.00.00.1 z dn. 09.02.2015

Instrukcja podłączenia i eksploatacji. Emulator Ciśnienia Paliwa FPE-A. 04-141.00.00.1 z dn. 09.02.2015 Instrukcja podłączenia i eksploatacji Emulator Ciśnienia Paliwa FPE-A 04-141.00.00.1 z dn. 09.02.2015 Spis treści: 1. Dane techniczne:... 2 2. Przeznaczenie:... 2 3. Zasada działania:... 2 4. Schemat podłączenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) Projekt z dnia 25 sierpnia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Parametry techniczne pojazdu wymagane przez Zamawiającego (1) Z wyposażeniem

Parametry techniczne pojazdu wymagane przez Zamawiającego (1) Z wyposażeniem Załącznik nr 3 do zaproszenia Specyfikacja techniczna samochodu 9 osobowego przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych z możliwością przewożenia 1 osoby na wózku inwalidzkim Parametry techniczne

Bardziej szczegółowo

Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik

Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik Organizuje i nadzoruje produkcję, montaż, naprawy i konserwacje wszelkich maszyn i urządzeo produkowanych

Bardziej szczegółowo

Narzędzia diagnostyczne

Narzędzia diagnostyczne Narzędzia diagnostyczne PRÓBNIK CIŚNIENIA WTRYSKU HS-A0020 TU-114 Miernik ciśnienia układu wtryskowego silniki benzynowe Ciśnienie max. 10bar Przeznaczenie serwis motoryzacyjny, badanie ciśnienia wtrysku

Bardziej szczegółowo

DENSO. Charakterystyka. pracy. Szybkie grzanie, Szybki rozruch. Innowator branży motoryzacyjnej

DENSO. Charakterystyka. pracy. Szybkie grzanie, Szybki rozruch. Innowator branży motoryzacyjnej Świece Żarowe DENSO Innowator branży motoryzacyjnej Charakterystyka pracy Szybkie grzanie, Szybki rozruch Od wielu lat DENSO cieszy się wśród producentów samochodów wysoką renomą. Obecnie, jako największy

Bardziej szczegółowo

CAMPERY.PL Prezentacja firmy

CAMPERY.PL Prezentacja firmy CAMPERY.PL Prezentacja firmy CAMPERY.PL Jesteśmy polska firmą zajmująca się wynajmem i sprzedażą samochodów oraz przyczep kempingowych. Świadczymy usługi w zakresie pełnego serwisu gwarancyjnego i pogwarancyjnego

Bardziej szczegółowo

Taurus CarryOn nowa jakość w transporcie rowerów

Taurus CarryOn nowa jakość w transporcie rowerów Informacja prasowa Taurus CarryOn nowa jakość w transporcie rowerów Polska firma Taurus wprowadziła na rynek nową serię montowanych na haku holowniczym składanych bagażników CarryOn, dzięki którym można

Bardziej szczegółowo

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program warsztatowy Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Systemy Wtryskowe to oferta dla warsztatów naprawiających samochody z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi.

Bardziej szczegółowo

USŁUGI SERWISOWE NASZ GŁÓWNY CEL TO

USŁUGI SERWISOWE NASZ GŁÓWNY CEL TO USŁUGI SERWISOWE NASZ GŁÓWNY CEL TO całkowita dyspozycyjność Twojego pojazdu Serwis maksymalnie dostosowany do potrzeb klienta Naprawa w serwisie jak i sam serwis to w wyobrażeniu klienta miejsce, w którym

Bardziej szczegółowo

Bosch Injection Systems (BIS) Program modułów dla warsztatów

Bosch Injection Systems (BIS) Program modułów dla warsztatów Bosch Systemy Wtryskowe Bosch Injection Systems (BIS) Program modułów dla warsztatów Sławomir Smolik AA/SEC-WSC1 1 Bosch Systemy Wtryskowe Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa (starsza nazwa) systemy

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Kia Rio i Optima Autami Flotowymi 2014r. Warszawa 09.12.2014

Informacja prasowa. Kia Rio i Optima Autami Flotowymi 2014r. Warszawa 09.12.2014 Informacja prasowa Warszawa 09.12.2014 Kia Rio i Optima Autami Flotowymi 2014r. Członkowie Stowarzyszenia Kierowników Flot Samochodowych wytypowali spośród ponad 70 modeli auta szyte na miarę potrzeb polskich

Bardziej szczegółowo

I. Wykonywanie przeglądów okresowych i konserwacji oraz dokonanie prób ruchowych agregatu prądotwórczego:

I. Wykonywanie przeglądów okresowych i konserwacji oraz dokonanie prób ruchowych agregatu prądotwórczego: Wykonywanie usług utrzymania i obsługi, tj. okresowych przeglądów i konserwacji systemu gwarantowanego zasilania i klimatyzacji, w tym z UPS i systemem wizualizacji i sterowania (BMS) I. Wykonywanie przeglądów

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn rolniczych

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn rolniczych Zielono-żółta siła Filtry do maszyn rolniczych Program produktów MANN-FILTER do maszyn rolniczych: Filtry powietrza Filtry oleju Filtry wstępne paliwa Filtry kabinowe Systemy odpowietrzania skrzyni korbowej

Bardziej szczegółowo

JESTEŚMY PO TO, ABY WSPIERAĆ TWÓJ BIZNES NILFISK PAKIETY SERWISOWE SZYTE NA MIARĘ

JESTEŚMY PO TO, ABY WSPIERAĆ TWÓJ BIZNES NILFISK PAKIETY SERWISOWE SZYTE NA MIARĘ JESTEŚMY PO TO, ABY WSPIERAĆ TWÓJ BIZNES NILFISK PAKIETY SERWISOWE SZYTE NA MIARĘ PROFESJONALNY SERWIS POCZUJ RÓŻNICĘ Aby czyszczenie odznaczało się najwyższą jakością, musi spełniać dwa istotne wymogi.

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving Ekojazda Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving jest nurtem edukacyjnym i świadomość zainicjowanym w celu dostarczenia użytkownikom dróg porad i zasad, które pokazują, że regularne przeglądy pojazdu połączone ze

Bardziej szczegółowo

O F E R T A. 1. Cena brutto 18 szt. fabrycznie nowych samochodów (segment B) wynosi. zł., w cenę wliczono podatek VAT wg stawki 23% tj.. zł.

O F E R T A. 1. Cena brutto 18 szt. fabrycznie nowych samochodów (segment B) wynosi. zł., w cenę wliczono podatek VAT wg stawki 23% tj.. zł. Załącznik nr. 2... (Nazwa i adres Wykonawcy) data sporządzenia oferty lub konsorcjum w składzie: (lider). (członek)..(członek) O F E R T A Nawiązując do ogłoszenia o przetargu nieograniczonym na Dostawę

Bardziej szczegółowo

Opisy kodów błędów. www.obd.net.pl

Opisy kodów błędów. www.obd.net.pl Opisy kodów błędów. P0010 Przestawiacz zmieniający kąt ustawienia wałka rozrządu A, wadliwe działanie układu dolotowego/lewego/przedniego (blok cylindrów nr 1) zmiany faz rozrządu P0011 Kąt ustawienia

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA TRWA OD 15 WRZEŚNIA DO 29 LISTOPADA 2014.

PROMOCJA TRWA OD 15 WRZEŚNIA DO 29 LISTOPADA 2014. PROMOCJA TRWA OD 15 WRZEŚNIA DO 29 LISTOPADA 2014. PEŁNE KOŁA ZIMOWE CENY SPECJALNE KOMPLET 4 FELG STALOWYCH Z OPONAMI ZIMOWYMI PEUGEOT 207,, PEUGEOT 301 NOWY PEUGEOT 308 ROZMIAR OPONY 185/65 R15 T 195/65

Bardziej szczegółowo

SERWIS I NAPRAWA SAMOCHODÓW SŁUŻBOWYCH BĘDĄCYCH W DYSPOZYCJI GDDKiA ODDZIAŁ W ZIELONEJ GÓRZE REJON NOWA SÓL

SERWIS I NAPRAWA SAMOCHODÓW SŁUŻBOWYCH BĘDĄCYCH W DYSPOZYCJI GDDKiA ODDZIAŁ W ZIELONEJ GÓRZE REJON NOWA SÓL FORMULARZ CENOWY (nazwa Wykonawcy/Wykonawców) Część A. Podstawowe usługi serwisowe SERWIS I NAPRAWA SAMOCHODÓW SŁUŻBOWYCH BĘDĄCYCH W DYSPOZYCJI GDDKiA ODDZIAŁ W ZIELONEJ GÓRZE REJON NOWA SÓL Lp. Opis usługi

Bardziej szczegółowo

ZNAKOMITY Sterownik najnowszej generacji dla ceniących prestiż i niezawodność. Najwyższa światowa jakość lider wśród sterowników autogaz

ZNAKOMITY Sterownik najnowszej generacji dla ceniących prestiż i niezawodność. Najwyższa światowa jakość lider wśród sterowników autogaz ZNAKOMITY Sterownik najnowszej generacji dla ceniących prestiż i niezawodność Najwyższa światowa jakość lider wśród sterowników autogaz Instalacja gazowa zalecana do nowoczesnych samochodów STAG-300 premium

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

BOŃKOWSCY CARAVABIBG Prezentacja firmy BOŃKOWSCY CARAVABIBG Jesteśmy polska firmą zajmująca się wynajmem i sprzedażą samochodów oraz przyczep kempingowych. Świadczymy usługi w zakresie pełnego serwisu

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Kraków, dnia 17 września 2014r. AD-25-230/14

ZAPYTANIE OFERTOWE. Kraków, dnia 17 września 2014r. AD-25-230/14 Kraków, dnia 17 września 2014r. AD-25-230/14 ZAPYTANIE OFERTOWE Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie zwraca się z prośbą o przedstawienie oferty cenowej na zakup samochodu osobowego o

Bardziej szczegółowo

Technologie Oszczędzania Energii. w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY

Technologie Oszczędzania Energii. w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY EUROPE Sp. z o.o. Technologie Oszczędzania Energii w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY Innowacyjny system oszczędzania energii elektrycznej Smart-Optimizer ECOD WYŁĄCZNY

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Zwiększenie zdolności produkcyjnych Mercedes-Benz Cars Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Informacja prasowa 4 maja 2016 r. W miejscowości Jawor ma powstać pierwsza w Polsce fabryka silników

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy cennik na następnych stronach

Szczegółowy cennik na następnych stronach Leasing Bosch 103% na KTSy z oprogramowaniem 1. Leasing 103%- Podstawowe założenia: - okres leasingowania: 36 msc. - czynsz inicjalny 10 % - wysokość wykupu: 1 % - bardzo atrakcyjne warunki finansowe dla

Bardziej szczegółowo

KOMPAKTOWY Najmniejsza obudowa największe możliwości w swojej klasie

KOMPAKTOWY Najmniejsza obudowa największe możliwości w swojej klasie KOMPAKTOWY Najmniejsza obudowa największe możliwości w swojej klasie Zminiaturyzowany mikroprocesorowy sterownik sekwencyjnego wtrysku gazu STAG-4 Plus. Zminiaturyzowany mikroprocesorowy sterownik Zminiaturyzowany

Bardziej szczegółowo

Raport z oględzin pojazdu

Raport z oględzin pojazdu Nr zlecenia DEKRA: VBL/DEK/VBL/04185/15/01/27 Nr zlecenia/szkody: 1012 Data zlecenia: 27-01-2015 DEKRA Polska - Centrala 02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28 tel. (22) 577 36 12, faks (22) 577 36 36 Zleceniodawca:

Bardziej szczegółowo

Regulacja wydajności układów sprężarkowych. Sprężarki tłokowe

Regulacja wydajności układów sprężarkowych. Sprężarki tłokowe Regulacja wydajności układów sprężarkowych. Sprężarki tłokowe Rozbudowane instalacje chłodnicze stawiają przed nami sporo wymagań. Zapotrzebowanie cieplne układów nie jest stałe i wciąż się zmienia. Załączanie

Bardziej szczegółowo

ClimFill. Program Produktowy 2013. Działanie / Właściwości. Tryb pracy. Truck & Bus. Expert. Auto. First. One. Manualna Pół-Automat Automat

ClimFill. Program Produktowy 2013. Działanie / Właściwości. Tryb pracy. Truck & Bus. Expert. Auto. First. One. Manualna Pół-Automat Automat ClimFill Program Produktowy 2013 Działanie / Właściwości Truck & Bus Expert Auto One First Manualna Pół-Automat Automat Tryb pracy ClimFill One ClimFill One: Kompaktowa stacja Ref. 710111 ClimFill One

Bardziej szczegółowo

Oferta. Cena: 70900 PLN brutto. Poznań - Przeźmierowo / Volkswagen Golf 2014 1.4 TSI 140KM SalonPL VAT23% Gwarancja. Vin: WVWZZZAUZEP597640.

Oferta. Cena: 70900 PLN brutto. Poznań - Przeźmierowo / Volkswagen Golf 2014 1.4 TSI 140KM SalonPL VAT23% Gwarancja. Vin: WVWZZZAUZEP597640. Oferta Poznań - Przeźmierowo / Volkswagen Golf 2014 1.4 TSI 140KM SalonPL VAT23% Gwarancja Cena: 70900 PLN brutto Vin: WVWZZZAUZEP597640 Drzwi: 5 Skrzynia biegów: manualna Rodzaj paliwa: benzyna Moc: 140

Bardziej szczegółowo

Dane pojazdu. Wartość bazowa pojazdu. Korekty. Ekspertyza DEKRA nr 59622/10/11-9505 z dnia 20-10-2011

Dane pojazdu. Wartość bazowa pojazdu. Korekty. Ekspertyza DEKRA nr 59622/10/11-9505 z dnia 20-10-2011 UWAGA: DEKRA Polska - Centrala 02-284 Warszawa, al. Krakowska 2A tel. (022) 577 36 13, faks (022) 577 36 36 Rzeczoznawca: Grzegorz Charko Ze względu na przeznaczenie dokumentu usunięto w nim wszelkie informacje

Bardziej szczegółowo

Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator

Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator TEST STANU AKUMULATORA VARTA : JAK TO DZIAŁA 1. Rola akumulatorów w ostatnim czasie bardzo się

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu

Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu Wszystkie warsztaty zainteresowane przystapieniem do programu lub programów (one nie wykluczają się wzajemnie), prosimy o zgłoszenie

Bardziej szczegółowo

SKODA FABIA I. Prezentacja wyposażenia samochodu marki: Część: 3

SKODA FABIA I. Prezentacja wyposażenia samochodu marki: Część: 3 Prezentacja wyposażenia samochodu marki: SKODA FABIA I Część: 3 Niniejsza prezentacja powstała na podstawie materiałów dostępnych w salonach sprzedaży oraz na stronie internetowej Skoda Auto Poland. Tabele

Bardziej szczegółowo

LEKKA TECHNOLOGIA TMD FRICTION

LEKKA TECHNOLOGIA TMD FRICTION I N SI D E IN SID E LEKKA TECHNOLOGIA TMD FRICTION Lekkie klocki hamulcowe Textar z opatentowaną warstwą pośrednią www.textar.com INNOWACJA. WYDAJNOŚĆ. BEZPIECZEŃSTWO. WCZORAJ. DZIŚ. JUTRO. REWOLUCJA W

Bardziej szczegółowo

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro.

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. 0199-99-1210/2 Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. Na podstawie wytycznych UE oraz wielu innych międzynarodowych przepisów,

Bardziej szczegółowo

Dopuszcza się użycie świateł które otrzymały świadectwo homologacji. Powierzchnia świetlna nie może:

Dopuszcza się użycie świateł które otrzymały świadectwo homologacji. Powierzchnia świetlna nie może: Parametry techniczne świateł cofania Światła cofania jedno lub dwa - są obowiązkowym elementem wyposażenia we wszystkich pojazdach osobowych, ciągnikach rolnych i pojazdach wolnobieżnych wyposażonych we

Bardziej szczegółowo

SKODA FABIA I. Prezentacja wyposażenia samochodu marki: Część: 1

SKODA FABIA I. Prezentacja wyposażenia samochodu marki: Część: 1 Prezentacja wyposażenia samochodu marki: SKODA FABIA I Część: 1 Niniejsza prezentacja powstała na podstawie materiałów dostępnych w salonach sprzedaży oraz na stronie internetowej Skoda Auto Poland. Tabele

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.srk.com.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.srk.com.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.srk.com.pl Bytom: Przeglądy i naprawy samochodów służbowych Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A.

Bardziej szczegółowo

NASZ SERWIS DLA PAŃSTWA SERWISU

NASZ SERWIS DLA PAŃSTWA SERWISU NASZ SERWIS DLA PAŃSTWA SERWISU Obecnie MAHLE Aftermarket zapewnia Państwu również urządzenia do serwisowania klimatyzacji Behr. MAHLE Aftermarket i Behr Service partnerstwo dla dobrego klimatu Firma Behr

Bardziej szczegółowo

MOTUL MOTOR OIL Środki smarne do samochodów i motocykli zabytkowych

MOTUL MOTOR OIL Środki smarne do samochodów i motocykli zabytkowych MOTUL MOTOR OIL Środki smarne do samochodów i motocykli zabytkowych www.motul.krakow.pl info@motul.krakow.pl Kraków ul.lasówka 12 tel/fax-12-6532148 MOTUL CLASSIC OIL SAE 50 Olej do silników czterosuwowych.

Bardziej szczegółowo

Uszczelnienia, zestawy uszczelnień i części serwisowe o jakości wyposażenia oryginalnego. Przegląd produktów. Elring-Service

Uszczelnienia, zestawy uszczelnień i części serwisowe o jakości wyposażenia oryginalnego. Przegląd produktów. Elring-Service Uszczelnienia, zestawy uszczelnień i części serwisowe o jakości wyposażenia oryginalnego D O B R A P R A K T Y K A Przegląd produktów Elring-Service Bezpieczeństwo w każdym calu: czy to uszczelki podgłowicowe

Bardziej szczegółowo

Oferta. Cena: 99900 PLN brutto. Poznań - Przeźmierowo / Audi A3 2014 2.0TDI 150KM S-Tronic SalonPL VAT23. Vin: WAUZZZ8V2EA138879.

Oferta. Cena: 99900 PLN brutto. Poznań - Przeźmierowo / Audi A3 2014 2.0TDI 150KM S-Tronic SalonPL VAT23. Vin: WAUZZZ8V2EA138879. Oferta Poznań - Przeźmierowo / Audi A3 2014 2.0TDI 150KM S-Tronic SalonPL VAT23 Cena: 99900 PLN brutto Vin: WAUZZZ8V2EA138879 Drzwi: 5 Skrzynia biegów: automatyczna Rodzaj paliwa: diesel Moc: 150 Rocznik:

Bardziej szczegółowo

Pompy oleju i wody marki PIERBURG

Pompy oleju i wody marki PIERBURG Pompy oleju i wody marki PIERBURG Dostępne teraz także na rynku posprzedażnym Firma Motorservice rozszerza asortyment pomp oleju i wody marki KOLBENSCHMIDT o produkty marki PIERBURG. Tym samym Motorservice

Bardziej szczegółowo

Numery identyfikacyjne i zakup części zamiennych Bezpieczeństwo przede wszystkim! Sprawdzenie skutera przed jazdą Rozdział 1 Obsługa codzienna

Numery identyfikacyjne i zakup części zamiennych Bezpieczeństwo przede wszystkim! Sprawdzenie skutera przed jazdą Rozdział 1 Obsługa codzienna Podziękowania 8 O poradniku 9 Numery identyfikacyjne i zakup części zamiennych 9 Bezpieczeństwo przede wszystkim! 10 Sprawdzenie skutera przed jazdą 11 Sprawdzanie poziomu oleju silniki dwusuwowe 11 Sprawdzanie

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB POMIARU EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH ORAZ ZADYMIENIA SPALIN PODCZAS PRZEPROWADZANIA BADANIA TECHNICZNEGO POJAZDU

SPOSÓB POMIARU EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH ORAZ ZADYMIENIA SPALIN PODCZAS PRZEPROWADZANIA BADANIA TECHNICZNEGO POJAZDU ZAŁĄCZNIK Nr 4 SPOSÓB POMIARU EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH ORAZ ZADYMIENIA SPALIN PODCZAS PRZEPROWADZANIA BADANIA TECHNICZNEGO POJAZDU I. Pomiar emisji zanieczyszczeń gazowych spalin pojazdów z silnikiem

Bardziej szczegółowo

Linia diagnostyczna dla samochodów osobowych i dostawczych

Linia diagnostyczna dla samochodów osobowych i dostawczych Linia diagnostyczna dla samochodów osobowych i dostawczych Typ: EUROSYSTEM Całkowicie zautomatyzowany przebieg badania oraz wskazówki dla diagnosty na ekranie monitora Przyjazna w użyciu poprzez zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Silnik. Przekładnia. Koncepcja sterowania. Ecotronik od Steyr. IDEALNE ZESTRoJENIE SILNIKA, PRZEKŁADNI I OBSŁUGI. www.steyr-traktoren.

Silnik. Przekładnia. Koncepcja sterowania. Ecotronik od Steyr. IDEALNE ZESTRoJENIE SILNIKA, PRZEKŁADNI I OBSŁUGI. www.steyr-traktoren. Silnik. Przekładnia. Koncepcja sterowania. Ecotronik od Steyr. IDEALNE ZESTRoJENIE SILNIKA, PRZEKŁADNI I OBSŁUGI. www.steyr-traktoren.com Wydajność, na której możesz polegać: ECOtronik 02 WSTĘP Silnik.

Bardziej szczegółowo

Wynajem średnioterminowy

Wynajem średnioterminowy Wynajem średnioterminowy www.europa-service.pl sprzedaz@europa-service.pl INFORMACJE O FIRMIE EUROPA SERVICE POLSKA Firma Europa Service Polska jest przedstawicielem niemieckiej spółki Europa Service Autovermitung,

Bardziej szczegółowo