GIORGI MAGLAKELIDZE გიორგი მაღლაკელიძე GRUZJA PRZEWODNIK REPORTAŻOWO-KULTUROWY. Warszawa 2013

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "GIORGI MAGLAKELIDZE გიორგი მაღლაკელიძე GRUZJA PRZEWODNIK REPORTAŻOWO-KULTUROWY. Warszawa 2013"

Transkrypt

1

2

3 GIORGI MAGLAKELIDZE გიორგი მაღლაკელიძე GRUZJA PRZEWODNIK REPORTAŻOWO-KULTUROWY Podróż zaczynałem od Gruzji i to był błąd. Gruzja powinna być zakończeniem, a nie początkiem Ryszard Kapuściński, Kirgiz schodzi z konia Warszawa 2013 Zapytaj sprzedawcę o dostępność płyty DVD z reportażami towarzyszącymi książce.

4 Gruzja. Przewodnik reportażowo-kulturowy საქართველო რეპორტჟულ-კულტურული გზამკვლევი Redakcja tekstu: Paweł Dombrowski Współpraca: Ewa Tadzik i Maryla Wiśniewska Recenzenci: Małgorzata Abramczyk i Jacek Kowalski Okładka: Paweł Czarnecki Opracowanie graficzne map: Tomasz Tymiński Autorzy zdjęć (g u góry, śr na środku, d u dołu, l po lewej, p po prawej): Karolina Augustyn: s. 120 lg. Piotr Bystrianin: s Aleksandra Czajkowska, Łukasz Czajkowski i Artur Zając: s g. Paweł Czarnecki: s Maciej Grabski: s. 61. Amiran Kodiaszwili: s. 79 p, 80 g, 81 g. Sławomir i Dominik Krekora: s. 9 l, 9 p, 17, 21, 28, 35, 36, 38, 40, 41, 43, 44, 96, , 117, 150, 151, 213, 212 p, , 242 d, , 278, 279, 286. Bernadeta Krupa i Małgorzata Zaczek: s , 165, 181. Sylwia Lewandowska i Zaza Achwlediani: s.159. Marcin Milewski: s Dorota Parzymies: s Jadwiga Piwowar: s. 120 ld. Ewa Radomska: s. 15, 120 pg, 120 d, 124, , 191, 224, 226 lg, 230, 250, 275. Katarzyna i Artur Tuszyńscy: s Magda Wiśniewska: 4. s. okładki. s Inne zdjęcia i informacje: Wszelkie prawa zastrzeżone Wydawnictwo Geopolis Zakaz wykorzystania tekstu i zdjęć w jakiejkolwiek formie bez zgody autora

5 SPIS TREŚCI Regiony Gruzji w Przewodniku...5 Dzielenie ziemi...8 Położenie geograficzne...9 Rozmowa z górą Szchara...9 Podział administracyjny...12 Kiedy warto wybrać się do Gruzji...12 Dlaczego Gruzja jest perłą Kaukazu...14 Atrakcje w ofertach gruzińskich biur podróży...16 Kierunek: gruzja...17 Sprzęt...18 co warto ze sobą zabrać...19 Rady dla podróżujących w grupie...21 Gdy ruszamy w góry...22 Giurza...23 JAK SIĘ ZACHOWAĆ, GDY NAPOTKAMY WĘŻA?...23 NA CO UWAŻAĆ NA STEPIE...23 OBJAWY UGRYZIENIA PRZEZ WĘŻA...24 GRUZIŃSKA GOŚCINNOŚĆ...25 Lektura do samolotu...25 Grzegorz Peradze...26 GRUZINI W POWSTANIU WARSZAWSKIM...27 Lotnisko przylot...28 Cło i deklaracja celna...29 Transport i komunikacja...30 JAK SIĘ POROZUMIEĆ W GRUZJI...31 Tbilisi...34 Plan miasta Tbilisi...36 Gorący luksus...40 Metro...42 ZasadY ruchu drogowego...45 R...45 Multi kulti Tbiliskiego podwórka...46 GRUZIŃSKIE PIEKARNIE...48 Starówka...49 PAULINA...52 Wychowanie dzieci...53 BUSINESS GEORGIA...55 informacje dla inwestorów...57 Z Gruzji do Polski...59 Z Polski do Gruzji...59 EKSPORT...59 Gruzińska waluta. Płatności...60 WITOLD...62 Co robić wieczorem?...63 PolaK doradza Gruzinom...67 Święta i dni wolne od pracy...71 R, M...71 Rozkłady jazdy...72 Kachetia...74 Kachetia...76 Mapa miasteczka dedoplisckharo...78 R, M...80 N...81 Artur i Kasia...82 N...93 Mapa miasteczka TELAWI...94 R...95 N...97 Nikala Gruziński Nikifor...98 M...99 Plan muzeum KrÓla Erekle II N, M Mccheta Mtianetia wiara Zasady kultu religijnego ZAKAZY OBOWIĄZUJĄCE W KOŚCIOŁACH I KLASZTORACH PLAN ZWIEDZANIA MCCHETY Mapa miasta Mccheta N CZCIGODNY GOŚĆ JADWIGA PIWOWAR N Dolna Kartlia MaŁgosia i Bernadeta GRUZIŃSKI MACHO GRUZIŃSKI NARZECZONY N Wewnętrzna Kartlia Gori

6 PIEŚŃ ŹRÓDEŁ O RUSTAWI Z MASZĄ GRABOWSKĄ M Architektura Gruzji N Rozkład jazdy Imeretia Sylwia i Zaza Gladiatorzy na drogach! Pan Bogusław LEGENDA O NAZWISKU MAGLAKELIDZE N, M R Rozkład jazdy Samcche Dżawachetia Bordżomi N, R Rozkłady jazdy Na rowerze PAWEł Wardzia N z Achalciche do Batumi przez góry Małego Kaukazu N Rozkłady jazdy Megrelia Górna Swanetia Pałac szlacheckiej rodziny Dadiani N Marcin Milewski Pan, władca i wielki miłośnik gór ŁAŃCUCH KAUKAZU N, M Guria Guria, kolebka westernu Autostop N, M Kultura PORZĄDKU Ureki piaszczysty kurort rodzinny N Adżaria Batumi, herbaciane pola Batumi Plan miasta Batumi Łukasz i Ola stuletni Ogród botaniczny Małgosia Kobuleti N, M Tolerancja ROZKŁAD JAZDY MARSZRUTEK N Abchazja Dorota Parzymies: Z POMOCĄ Wielki sąsiad Racza Leczchumia i Dolna Swanetia Racza N, M PAWEŁ JACEK WŁASNYMI DROGAMI Gruzińskie naj N, M Zakupy PAMIĄTKI PLAN zakupów Obsługa klienta szok kulturowy Zakup arbuza Na lotnisku Reportażowy spacer z autorem KILKA POMYSŁÓW NA OSTATNI DZIEŃ POLSKIE WSPARCIE W CZASIE WOJNY 2008 ROKU TOAST ZA PRZYJAŹŃ POLSKO-GRUZIŃSKĄ ODLEGŁOŚCI OD TBILISI Rozkłady jazdy Ambasada Polska. Telefony alarmowe Wzór biletu kolejowego Wspomnienia AUTORA Obecnie pracuję nad drugą częścią reportażowo-kulturowego przewodnika po Gruzji. W związku z tym poszukuję osób, które w ciągu ostatnich 2, 3 lat podróżowały po Gruzji i zechciałyby opowiedzieć mi o tym kraju widzianym oczyma Polaków. Zgłoszenia wraz z krótkim opisem podróży (trasa, czas) proszę przesyłać na adres

7 Abchazja 252 cz 265 c Megrelia i Górna Swanetia 198 p 217 q Guria 218 gh 231 gh Adżaria 232 kh 251 sz Numery oraz indeksy literowe odsyłają do odpowiednich stron przewodnika Racza Leczchumia i Dolna Swanetia 266 dz 279 c Imeretia 156 ż 171 r Wewnętrzna Kartlia 136 o 155 p Mccheta Mtianetia 106 l 123 m Samcche Dżawachetia 172 s 197 u Dolna Kartlia 124 n 135 n Zakupy 280 cz 304 Tbilisi T1 a 73 z Kachetia 74 T 105 k 5

8 Oznaczenia W książce wykorzystano następujące piktogramy: autor poleca uwaga! ważna informacja turysta poleca, turysta opowiada słowniczek; gruzińskie słówka w oryginalnej pisowni pokazane Gruzinowi pomogą nam dotrzeć w wybrane miejsce, otrzymać określony towar lub osiągnąć inny jeszcze cel. miasto miasteczko, wieś [ ] trasa zwiedzania teren zabudowany zobacz koniecznie obiekt bardzo interesujący warto odwiedzić interesujące miejsce obiekt w ruinie R restauracja N nocleg M muzeum hotel kwatery prywatne właściciel właścicielka liczba pokoi liczba łóżek telefon FB Facebook 1x cena jednego posiłku w ciągu dnia 2x cena dwóch posiłków w ciągu dnia 3x cena trzech posiłków w ciągu dnia $ cena noclegu ლ kwota w lari gruzińskiej walucie QR KOD informacja turystyczna kościół twierdza skalne miasto cel podróży lokalizacja odsyła do kodu QR (zestawienie wszystkich kodów QR na s. 304) hotelik 6

9 Drogi Czytelniku, Wykradam dla Ciebie tajemnice Gruzji niczym Prometeusz ogień dla ludzkości. Chciałbym, abyś zajrzał w głąb gruzińskiej duszy oczyma podróżników z Polski. Niech ta książka poprowadzi Cię do najpiękniejszych zakamarków Gruzji. Niech będzie niczym świecznik, który oświetli Ci drogę. Serdecznie zapraszam drogich Gości do mojego małego, lecz magicznego raju. Giorgi Maglakelidze Wydawnictwo 7

10 ა Dzielenie ziemi მიწის განაწილება Dawno, dawno temu Pan Bóg dzielił świat między stworzone przez siebie narody. Wszystkie ludy ustawiły się w długiej kolejce, a każdy z nich otrzymał własny kawałek ziemi: jeden pustynię i morze, inny góry i wodospady, kolejny równiny i stepy. Żaden jednak nie dostał wszystkiego po trochu. Trwało to tak długo, że zdawało się, iż każdy naród otrzymał mniejszy lub większy fragment świata. Zmęczony Bóg odpoczywał po ciężkiej pracy, gdy nagle usłyszał dochodzący z oddali piękny śpiew. Poszedł więc w kierunku źródła tego głosu i spotkał świętujących Gruzinów. Cóż wy tu robicie? zapytał. Skąd wasza radość? Dziś rozdzieliłem przecież wszystkie ziemie świata i dla was nie zostało już nic. Świętujemy dzień rozdawania ziemi odrzekli jednogłośnie i zaczęli na nowo śpiewać hymny na cześć Pana. Bogu tak spodobała się ta odpowiedź, a jeszcze bardziej śpiew Gruzinów, że zechciał mieć ich blisko siebie, by zawsze słyszeć ich pieśni. Dał im więc kawałek swego rajskiego ogrodu. Może właśnie dlatego na terenie Gruzji znajdują się zarówno najwyższe góry, jak i najpiękniejsze morze, ogromne pustynie, piękne lasy, kwitnące ogrody i obficie owocujące winnice? Wznieśmy toast za tych, którzy uważają swój kraj za fragment Raju, kochają go i cenią. Pijmy za Gruzję i za wszystkie kraje na całym świecie! Ostatnio pewien obcokrajowiec zapytał: Dlaczego Gruzini pamiętają ten toast? Tamada 1 odrzekł: Bo byli na samym końcu kolejki. 8 1 Tamada przewodnik tradycyjnej biesiady, mistrz ceremonii

11 POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა Nazwa gruzińska: Sakartwelo saqartvelo Obszar: km² Granice lądowe: 1,461 km Sąsiadujące państwa: Armenia (164 km granic), Azerbejdżan (322 km), Rosja (723 km) i Turcja (252 km) Linia brzegowa: 310 km Klimat: czarnomorski, ciepły i łagodny, zbliżony do śródziemnomorskiego Ludność Gruzji liczy bez mała 4,5 mln osób. Kraj ma 69,7 tys. km kwadratowych, dwie trzecie jego obszaru zajmują góry. 70 proc. ludności stanowią Gruzini, 9 proc. Ormianie, 7 proc. Rosjanie, 5 proc. Azerowie, 3 proc. Osetyjczycy, Grecy blisko 2 proc., a Abchazowie 1,7 proc. W Gruzji mieszkają także Żydzi, Kurdowie, Ukraińcy i Polacy ci ostatni w liczbie ok. 15 tys. W sumie w Gruzji żyją przedstawiciele blisko 70 narodowości. W jednej z dzielnic Tbilisi zaś prawie tuż obok siebie stoją: gruziński kościół, rosyjska cerkiew, synagoga i meczet, co dodatkowo świadczy o tym, że Gruzja to kraj wielokulturowy. A Rozmowa z górą Szchara Gdy ostatnio byłem w Sakartwelo czyli w Gruzji, mojej ukochanej Ojczyźnie zrozumiałem, że moim obowiązkiem jest pokazać światu ten wspaniały, wielokulturowy i gościnny kraj. Gruzja wychowała mnie na patriotę i jestem pewien, że w żadnym innym zakątku Ziemi nie znajdzie się drugiej równie pięknej krainy. Udałem się więc do posągu Matki Gruzji, rozbiłem u podnóża na- 9

12 ა miot, rozpaliłem ognisko i zacząłem rozważać, co mogę zrobić dla swojej Ojczyzny. Po chwili zasnąłem. Swój sen pamiętam do dziś. Śniło mi się, że stoję przed górą Szchara i mówię: Klękam przed Tobą, klękam u stóp Kaukazu i proszę Cię o błogosławieństwo dla mojego pióra. Jedyną odpowiedzią były czarne chmury, które nagle spowiły górskie szczyty. Powtórzyłem: Proszę Cię, daj mi siłę i natchnienie! Na znak Twojej przychylności dla mnie oddal czarne chmury! Odpowiedz mi! Nagle z górskich szczytów spadł na ziemię mroźny wiatr. Jakaś niezwykła siła unieruchomiła mnie. Słyszałem łomotanie własnego serca. Z zimna coraz trudniej było mi oddychać. Zdawało mi się, że tracę przytomność. Wtedy wśród huku wiatru usłyszałem szept: Skąd pochodzisz? Kim jesteś? O co prosisz? Pochodzę z Imeretii, z rodu Maglakelidze (co po gruzińsku oznacza syna wysokich gór) odrzekłem. Jestem Twoim synem, a Ty moją drogą Matką, a zarazem dachem Europy, najstarszą winnicą świata i rodzicem najstarszego Europejczyka. Moje ukochane Sakartwelo, jako Twoje dziecię jestem Ci winien hołd, a na znak wdzięczności chciałbym opowiedzieć o Tobie światu. Góra na to odrzekła: Dam ci zgodę, jeśli odpowiesz na moje trzy pytania. A jeżeli nie odpowiesz, na wieki pozostaniesz w objęciach moich śniegów i lodów. Padło pierwsze pytanie: Czy pamiętasz kołysankę, którą dla ciebie śpiewałam? Zacząłem nucić: Na ni na, na na szwi lo, na na, Na na, si cha ru lo Cze mo*. Czy pamiętasz modlitwę, której uczył cię twój ojciec? Nie zapomniałem: Pełny zapis nutowy: Współczesne wykonanie: 10

13 Panie Boże, kładę się do snu, a dziewięć ikon wisi nad moim posłaniem. Niech dziewięciu Aniołów Stróżów nie opuszcza mnie aż do świtu A czy pamiętasz pierwszy wiersz o twojej Ojczyźnie, którego uczyła cię twoja matka? Jestem małym Gruzinem, synem kaukaskich szczytów. Gdy wróg stanie u bram, wolę zginąć dla Gruzji niż ujrzeć ją w niewoli. Kartlia, Kachetia, Imeretia, Guria i Megrelia wszystkie one razem są moją ukochaną Ojczyzną მე პატარა ქართველი ვარ, კავკასიის მთების შვილი და განცხრომით სხვაგან ყოფნას მირჩევნია აქ სიკვდილი A ქართლ კახეთი, იმერეთი, გურია და სამეგრელო ყველა ჩემი სამშობლოა საყვარელი საქართველო Jak chcesz mnie przekonać do udzielenia ci błogosławieństwa? Chciałbym pokazać Cię wszystkim ludom świata od najlepszej strony. Chciałbym, aby zgodnie z naszym narodowym przysłowiem gość w dom, Bóg w dom każdy mógł w Tobie i dzięki Tobie dostąpić ukojenia duszy i ciała. Chciałbym, by przez Ciebie doświadczył gościnności (stumartmokhwareoba), serdeczności (gulitadoba) i przyjaźni (megobroba). Zapadła długa cisza królowa namyślała się. Każda minuta zdawała się trwać wieczność. Nagle jakby ziemia zadrżała, a moje ciało ponownie przeszyło straszne zimno. Ścięło krew w żyłach, przeniknęło kości, lodowatą * Kołysanka Iavnana pochodzi z czasów przedchrześcijańskich, wiąże się z prastarym kultem bogini Słońca i obfitości Nana ( ). Śpiewano ją również, by odpędzić od dzieci choroby. W późniejszych wiekach traktowana jako tradycyjna kołysanka. 11

14 cowany plan podróży, jak i impuls, choćby zakup biletu lotniczego w ofercie last minute. Do Gruzji warto się bowiem wybrać o każdej porze roku. Wioszpilą sięgnęło serca. Gdy zdawało mi się, że umieram, otrzymałem odpowiedź. Wśród huczącego wiatru znów usłyszałem szept: Czuję i widzę, że w twoich żyłach nadal płynie krew przodków mieszkańców Kaukazu. Pamiętaj, że wiatr oznacza wolność, a wolność powiewa flagami wielu krajów. Niech wolność sprzyja twojemu pióru w przekazywaniu narodom świata prawdy o Gruzji. W jednej chwili szept umilkł, wiatr ustał. Na twarzy poczułem krople ciepłego deszczu. Gdy się obudziłem i otworzyłem oczy, ujrzałem ozłocony promieniami słońca szczyt góry, a nad nim tęczę znak zgody, o który prosiłem. Żegnając koronę Europy, myślałem: Wyjazd z ojczyzny rodzi nostalgię za rodzinnym krajem. Oby jednak ci, którzy odwiedzą Gruzję, poczuli tę miłość do niej, którą ja darzę moje Sakartwelo. ა Podział administracyjny ადმინისტრაციული დაყოფა W Gruzji wyodrębniono 9 regionów-województw i 2 republiki autonomiczne. Województwa regionebi რეგიონები: Dolna Kartlia qvemo qartli ქვემოქართლი, Guria guria გურია, Imeretia imereti იმერეთი, Kachetia kacheti კახეთი, Mccheta Mtinanetia mccheta mtianeti მცხეთა მთიანეთი, Megrelia i Górna Swanetia samegreli zemo svaneti სამეგრელო ზემო სვანეთი, Racza Leczchumia i Dolna Swanetia racza leczchumi qvemo svaneti რაჭა ლეჩხუმი ქვემო სვანეთი, Samcche Dżawachetia samcche dżavacheti სამცხე ჯავახეთი, Wewnętrzna Kartlia szida qartli შიდა ქართლი Republiki autonomiczne avtonomiuri respublikebi ავტონომიური რესპუბლიკები Abchazja apchazeti აფხაზეთი oraz Adżaria aczara აჭარა Abchazja i terytorium Osetii Południowej obecnie pod okupacją rosyjską. Kiedy warto wybrać się do Gruzji Doskonałym pierwszym krokiem w stronę odpoczynku w rajskim ogrodzie Sakartwelo, jak sami Gruzini nazywają swój kraj, będzie zarówno drobiazgowo opra- 12

15 sną wcześnie robi się ciepło i już od końca kwietnia można chodzić w ubraniu z krótkim rękawem. W niektórych regionach należy się jednak spodziewać niewielkich opadów deszczu. O tej porze roku rozkwitają sady, a łąki pełne są pachnących kwiatów oraz niespotykanych gdzie indziej ptaków. Warto wtedy fotografować, można iść na polowanie, wędkować, wybrać się na przejażdżkę konną po terenach górzystych czy uprawiać trekking. Lato z kolei obfituje w owoce arbuzy, melony, truskawki, przez krótki czas także figi, morele i brzoskwinie, wiśnie oraz czereśnie. W sierpniu, który jest najgorętszym miesiącem roku w Gruzji, wszyscy uciekają ze swoich miast. Najtłoczniej wtedy jest w batumi, które i przez resztę roku nie narzeka na brak gości. W kurorcie tym odbywają się bowiem liczne i różnorodne imprezy, m.in. festiwale tak regionalne, jak i międzynarodowe. Latem w Gruzji można także uprawiać kitesurfing na jeziorach i surfować po Morzu Czarnym, po Morzu Tbiliskim lub na Zalewie Zahesy. Można także uprawiać mountainboarding, sprzęt należy jednak przywieźć ze sobą. Na rzekach w pobliżu Tbilisi odbywają się ponadto spływy pontonowe, organizowane przez klub raftingowy, który swą ofertę adresuje do osób na różnym poziomie zaawansowania, od amatorów po doświadczonych wodniaków. Z miesięcy jesiennych warto polecić wrzesień i pierwszą połowę października, gdy w ich naturalnej porze dojrzewania dostępne są takie owoce jak kaki, winogrona, granaty, cytryny, pomarańcze oraz orzechy laskowe i włoskie. O tej porze roku w przeciwieństwie do lata, gdy panują upały możemy wykorzystać na zwiedzanie cały dzień. Jesienią ponadto można w Gruzji spróbować lotów na paralotni (działają odpowiednie kluby) lub zająć się speleologią kraj ten obfituje bowiem A 13

16 w interesujące jaskinie odpowiednie do zwiedzania zarówno przez amatorów, jak i doświadczonych grotołazów. Można tu też uprawiać cave diving i scuba diving. Zimą warto pojeździć w Gruzji na nartach i snowboardzie, a najbardziej odważni mogą grupowo wynająć helikopter, by spróbować zjazdów w wyższych partiach gór, po nieubitym śniegu, co należy zaliczyć do sportów ekstremalnych. Narty można wypożyczyć na miejscu, większość turystów woli jednak przywieźć własny sprzęt. Klimat: czarnomorski, ciepły i łagodny, zbliżony do śródziemnomorskiego ა Na wizytę w Gruzji należy poświęcić minimum 2 tygodnie, a jeśli warunki nam pozwolą nawet miesiąc. 7 dni pobytu to niewiele, ale wystarczy na odwiedzenie najważniejszych miejsc. Jeśli zaś odbywamy podróż po Kaukazie, Gruzję jako łakomy kąsek warto zostawić na koniec i zarezerwować sobie na nią najwięcej czasu. Najlepsze pory do zwiedzania Gruzji to wiosna od końca maja oraz jesień od połowy września do połowy października. Latem warto wybrać się w górskie rejony Kaukazu. Najgorętsze miesiące to lipiec i sierpień. Wówczas temperatury sięgają C. Aktualna pogoda: Dlaczego gruzja jest PERŁą Kaukazu 14 Od 10 lat mieszkam w Polsce, która najpierw ze względu na swą legendarną gościnność stała mi się małym Kaukazem pośrodku Europy, a z biegiem czasu drugą Ojczyzną. Przez te lata towarzyszyło mi poczucie, że powinienem zrobić coś dobrego dla relacji polsko-gruzińskich. Czuję się do tego zobowiązany zwłaszcza od czasu wojny rosyjsko-gruzińskiej z 2008 roku, gdy Polacy zaprosili do siebie na wakacje 300 gruzińskich dzieci. W głowie i w sercu pobrzmiewa mi zresztą zasłyszana kiedyś mądrość: Każdy imigrant, każdy obcokrajowiec to ambasador swojego kraju w państwie, do którego przybywa; jego

17 zadaniem powinno więc być zachęcenie jak największej liczby osób do tego, by odwiedziły jego ojczyznę, źródło tożsamości i dumy. Przy pisaniu tej książki miałem za cel zapoznanie Czytelników z moim krajem, oglądanym jednak przede wszystkim oczyma Polaka. Z tego powodu zrezygnowałem ze sztywnego schematu przewodnika i na karty książki wprowadziłem tylko najważniejsze informacje geograficzne i historyczne, a głos starałem się oddać 35 polskim podróżnikom po Kaukazie. Przez 2 lata odbywałem kolejne wywiady z osobami, które miały okazję odwiedzić Gruzję. Za każdym razem dowiadywałem się czegoś nowego, nieraz zaskakującego. W tym czasie również sam kilkakrotnie wyjeżdżałem do Gruzji, by na miejscu potwierdzić zebrane informacje i zweryfikować przekazane mi rady. Przygotowując ten przewodnik, opierałem się więc na autentycznych rozmowach, w których pojawiły się i praktyczne porady, i ważne informacje, i ciekawe anegdoty. Uzupełniłem je o dużą liczbę informacji o miejscach noclegowych. Z zebranych wywiadów wyłoniły się przy tym najważniejsze sposoby zwiedzania Gruzji: turystyka rowerowa, samochodowa i wreszcie piesza. Dlaczego warto wybrać się do Gruzji? Pierwszy powód to gruzińska gościnność, nie ustępująca tradycyjnej gościnności polskiej. Gość w dom, Bóg w dom stumari ghrwtisaa mawia się w Gruzji tak samo jak w Polsce. Warto też pod- A 15

18 ა kreślić, że zwłaszcza od czasu wspomnianej wojny Gruzini mają do Polaków szczególny sentyment. Drugi zaś powód to uroda Gruzji egzotycznego kraju, na którego niewielkim terytorium znajdziemy wszystko, cokolwiek sobie zamarzymy: i góry, i morze, i wodospady, i obszary przyrody subtropikalnej, i pustynie, i stepy. Ci, którzy potrzebują kontaktu z przyrodą, znajdą tu zresztą nie tylko wspaniałe krajobrazy, ale i prawdziwie rajskie ptaki, również należące do rzadko spotykanych gatunków, idealne jako obiekt polowań z aparatem fotograficznym. Zapaleni grotołazi nie mogą ominąć licznych w Gruzji jaskiń. Miłośnicy historii imponujących zabytków kultury świeckiej i wspaniałych starych kościołów. Wielbiciele mocnych wrażeń mogą w Gruzji uprawiać wspinaczkę i trekking, rafting i spływy kajakowe, nurkowanie, kolarstwo górskie i jazdę na nartach. Ci, którzy potrzebują relaksu, doskonałe warunki znajdą nad Morzem Czarnym, ponadto u źródeł wód leczniczych, zwłaszcza siarkowych, a także w miejscach oferujących kąpiele błotne. Bogata oferta czeka na wielbicieli ekoturystyki i agroturystyki. Chyba wszystkich zainteresują słynne gruzińskie winnice oraz gospodarstwa ekologiczne, w których znajdziemy najlepsze pod Słońcem owoce i warzywa. Garść ATRAKCJI, jakie znajdziemy w ofertach gruzińskich biur podróży 16 Zwiedzanie z degustacją win ghvinis turebi ღვინის ტურები, ekoturystyka eko turi ეკო ტური, agroturystyka agro turi აგრო ტური, turystyka kulinarna kulinaruli turi კულინარული ტური, turystyka duchowa religiuri turi რელიგიური ტურები, wyjazd firmowy viqend turebi kompaniebistvis ვიქენდ ტურები კომპანიებისთვის, turystyka przygodowa satavgadasavlo turebi სათავგადასავლო ტურები, lot helikopterem verteprenit mogzauroba ვერტმფრენით მოგაზაურობა, lot balonem sahaero burti საჰაერო ბურთი, rafting raptingi რაფტინგი, lot awionetką patara TviTmPrinaviT mogzauroba პატარა თვითმფრინავით მოგზაურობა, turystyka lecznicza (uzdrowiskowa) samkurnalo kurortebi სამკურნალო კურორტები, polowanie nadiroba ნადირობა, wędkowanie Tevzaoba თევზაობა, nurkowania daivingi დაივინგი, wspinaczka mtasvleloba მთასვლელობა, quady kvadrocikli კვადროციკლი, paralotnia paraplanit Prena პარაპლანით ფრენა, jazda konna sacchenosno turi საცხენოსნო ტური, turystyka folklorystyczna Polkturizmi ფოლკ ტურიზმი, turystyka rowerowa velo turi ველო ტური.

19 Kierunek: gruzja Do Gruzji można się dostać samochodem. Przejazd zajmuje wtedy od 2 do 7 dni, w zależności od liczby i wytrzymałości kierowców oraz od planu podróży (dystans do pokonania to ok km). Warto odnotować, że na trasie z Polski do Gruzji najdroższe paliwo spotkamy w Turcji, gdzie jednak znajdziemy wygodne płatne autostrady. W kwestii dojazdu przez Turcję odradzam korzystanie z przejścia granicznego koło Achalciche. Odprawa oraz dojazd stąd do ważniejszych miast Gruzji zabierają wiele czasu. Z pozoru atrakcyjna może się wydać podróż przez Ukrainę, promem z Odessy. W praktyce okazuje się kosztowna i długotrwała, m.in. ze względu na zmienne warunki pogodowe oraz panującą wśród przewoźników zasadę, że na morze wypływają dopiero po zebraniu określonej liczby pasażerów. Rejs trwa ok. 3 dni. W najbardziej komfortowych warunkach dostaniemy się do Gruzji na pokładzie samolotu z Warszawy do Stambułu, a stamtąd tanimi liniami lotniczymi Pegasus do Trabzonu, Batumi lub Tbilisi. Z Turcji do Gruzji można również przejechać autokarem o wysokim standardzie, co nie musi kosztować wiele, o ile nie korzystamy z usług najdroższych przewoźników firm Ulusoi lub Varan. Ze Stambułu jedziemy wówczas do Trabzonu lub do Rize, skąd odchodzą busy do Batumi i Tbilisi. Do rozważenia pozostaje oferta linii Air Baltic, z przesiadką w Rydze. Bilety są tu niedrogie, jednak opłaty za bagaż wysokie, a czas oczekiwania w Rydze na przesiadkę między podróżami długi. Cenową okazją mogą się okazać tanie bilety do Armenii. Stamtąd do Gruzji A 17

20 wygodnie dostaniemy się marszrutką, czyli busem (z Erywania do Tbilisi w ok. 6 godz.). W żadnym razie nie jedźmy z Armenii do Gruzji koleją podróż pociągiem jest długa i męcząca przejazd busem tymczasem niedrogi (15-20 dolarów od osoby), a po drodze możemy liczyć na postój na obiad. Co jednak istotne, granicę przekracza się pieszo, niosąc własne bagaże w ręku. Trzeba to wziąć pod uwagę, zwłaszcza gdy podróżujemy z dziećmi. Warto też odnotować promocję linii lotniczych LOT Szalona środa oraz rezerwacje first minute na stronie LOT-u, z rocznym wyprzedzeniem. I tu, i tu można trafić prawdziwą okazję. Z mojego doświadczenia wynika, że linie lotnicze nie oferują dużych rabatów na wyjazdy grupowe. Gruzja szczególnie zaprasza studentów. Czekają tu na nich zniżki w muzeach i taryfa ulgowa w środkach komunikacji, a także niezliczone miejsca do biwakowania i trasy wędrówek. ბ Jak się dostać do Gruzji? Najwygodniej samolotem do Tbilisi lub Batumi. Z Polski latają tam Ryanair i LOT, połączenia z Gruzją mają też m.in. linie: AirBaltic, Austrian Airlines, Czech Airlines i Lufthansa. Do Gruzji można także dojechać pociągiem przez Armenię i Azerbejdżan, samochodem przez Turcję lub marszrutką z Azerbejdżanu lub Armenii. Sprzęt Podróż po Gruzji camperem też jest dobrym pomysłem. Wprawdzie brakuje tu typowych kempingów, ale za niewielką opłatą dostaniemy zgodę na zatrzymanie się przy domu lub na podwórzu. Na prowincji większość domów ma toaletę na dworze, podobnie jak ujęcie wody. Warto więc wziąć z sobą długi, 50-metrowy przedłużacz. 18 Co warto zabrać ze sobą do Gruzji? Oto lista dla mniej doświadczonych podróżników. Warto się jej przyjrzeć przed wyjazdem tym bardziej, że na miejscu sprzęt jest drogi i nie zawsze w dużym wyborze. Plecak ( litrów); śpiwór; karimata lub cienki dmuchany materacyk; mała dmuchana poduszka; dobrze impregnowany i izolowany namiot; krem z filtrem i okulary przeciwsłoneczne; czapka z daszkiem; metalowy kubek; talerz, widelec, łyżka, nóż; latarka z diodami zakładana na głowę (można kupić też na miejscu); zapalniczka; butelka plastikowa (1,5 l), słomka do picia ze źródła; przyjmowane leki.

21 Ubrania szybkoschnące: spodnie z nogawkami przypinanymi na suwak co najmniej 2 pary (do świątyń i klasztorów nie są wpuszczani turyści w szortach); dla kobiet chusta lub szal typu sari; ciepły polar zapinany na suwak; lekka i wytrzymała kurtka od deszczu; 2 pary ciepłych skarpet (pozostałe zwykłe); buty trekkingowe na grubej podeszwie (najlepiej już noszone, sprawdzone) i sandały trekkingowe; ponadto dodatkowy komplet ubrań zapakowany hermetycznie w torby foliowe (na wypadek upadku do wody). Jedzenie według uznania (warto przy tym pamiętać, że dzienna norma spożycia chleba to co najmniej 0,50-0,75 kg); kuchenka naftowa (paliwo do kupienia na miejscu; nie można go przewozić drogą lotniczą). b Sklepy myśliwskie i wędkarskie (ang.), (ang., ros.), (ang., ros.) tu także naprawa broni i ustawianie optyki Odzież sportowa, artykuły wędkarskie i turystyczne (ang.), co warto ze sobą zabrać W podróż do Gruzji należy wziąć własny sprzęt turystyczny, tutaj stosunkowo drogi i nie wszędzie dostępny. Jeśli nie będziemy chcieli brać go w drogę powrotną, możemy go komuś oddać, a zamiast tego przywieźć z podróży pamiątki, których widok będzie przywodził na myśl przyjemne wspomnienia i zachęcał do kolejnej podróży. Warto zabrać ze sobą również drobne upominki, jak choćby długopisy, otwieracze, koszulki z polską flagą czy godłem, alkohol (najwygodniej w nietłukących butelkach) albo coś z hermetycznie pakowanych specjałów kuchni polskiej, np. chrzan. 19

22 ბ 20 Choć chrzan (roślina) występuje w Gruzji, nie wykorzystuje się go w kuchni. Nie ma wymogu ani potrzeby wykonywania przed wyjazdem jakichkolwiek szczepień. Należy się natomiast zaopatrzyć w preparat przeciw rozstrojowi żołądka, gdyż nie u wszystkich aklimatyzacja przebiega szybko i gładko. Na marginesie: w Tbilisi woda z kranu jest zdatna do picia. Jeśli jednak nie mamy do niej zaufania wybierzmy butelkowane wody takie jak Bordżomi, Nabeghlawi, Likani czy Sairme. Wody te cechują się specyficznym smakiem, są jednak warte polecenia ze względu na właściwości lecznicze; m.in. znakomicie działają na kaca. Warto z sobą zabrać zatyczki do uszu, w Gruzji niespotykane. Okażą się nieocenione, jeśli w hotelu otrzymamy pokój od strony ruchliwej ulicy. Przed wyjazdem należy koniecznie wykupić ubezpieczenie. Część polskich firm ubezpieczeniowych włącza obszar Gruzji w zakres polis na teren Europy, inne traktują ją po prostu jako państwo azjatyckie; podobnie jak z zakresem zdarzeń skutkujących wypłatą odszkodowania, może się z tym wiązać różnica w cenie ubezpieczenia. W moim przekonaniu warto wykupić najdroższą polisę, na jaką nas stać, by w razie jakiegokolwiek wypadku otrzymać dostatecznie wysokie odszkodowanie. Co do ubrań, jeżeli jedziemy samochodem, sprawa jest prosta możemy zabrać wszystkiego po trochu. Gdy natomiast, jak większość, wybieramy samolot, dokonajmy wyboru pod kątem regionu, który chcemy odwiedzić. Jeżeli kierujemy się na wschód Gruzji, zabierzmy tylko ubrania letnie. Jeśli w góry, najlepiej poradźmy się instruktora (np. z myślą o wejściu na Kazbek wystarczy wziąć sprzęt trekkingowy). Gdy jedziemy nad morze, zabierzmy okrycia przeciwdeszczowe oraz dużo zmian bielizny, gdyż z powodu wysokiej wilgotności pranie bardzo wolno tu schnie. Skoro zresztą wybieramy się do Gruzji, to większość ubrań z wyjątkiem specjalnej odzieży turystycznej możemy kupić na miejscu. Jeżeli jedziemy do Gruzji pod namiot, zabierzemy ze sobą konserwy i zupki w torebkach w Polsce dużo tańsze. Należy też pamiętać, że sklepy spożywcze i apteki są w każdym miasteczku, ale bankomaty tylko w dużych miastach, podobnie jak punkty informacji turystycznej. Prąd i sieć elektryczna: 220 V, 50 Hz Typ kontaktu: europejski Dokumenty podróżne: paszport i dowód osobisty. Obywatele państw Unii Europejskiej nie potrzebują wizy do Gruzji; obywatele innych krajów informacje na

23 Rady dla podróżujących w grupie Podróżowanie po Gruzji w kilka czy kilkanaście osób to dobry pomysł. Pozwala zaoszczędzić pieniądze, odwiedzić trudniej dostępne miejsca, łatwiej pokonywać ewentualne przeszkody, a w sytuacji krytycznej szybciej otrzymać pomoc. Wyjazd grupowy to jednak także prawdziwa próba charakterów, dlatego wszystkie możliwe kwestie trzeba ustalić przed podróżą, a w jej trakcie cokolwiek się wydarzy dbać o dobrą komunikację z pozostałymi uczestnikami wyprawy. Do wszystkich sporów i nieporozumień podchodźmy z dystansem i rozsądkiem. Pamiętajmy, że na swoje towarzystwo będziemy skazani przez 24 godziny na dobę przez szereg dni, a nawet tygodni. A z drugiej strony każda podróż kiedyś się kończy, a konflikt z osobą, którą po powrocie będziemy stale widywać np. w pracy, może nam poważnie uprzykrzyć życie. b 21

24 Reportażowy spacer z autorem რეპორტაჟული გასეირნება ავტორთან cz W Tbilisi było ciepłe przedpołudnie. Godzina jedenasta. Wybrałem się na stację metra Tawisuplebis moedani przy placu Wolności. Kiedyś stał tu pomnik Lenina. I kto by jeszcze trzydzieści lat temu pomyślał, że pewnego dnia miejsce wodza rewolucji zajmie święty Jerzy, przedstawiony w wielkim i pięknym posągu? Przyszedłem tu jednak nie po to, by myśleć o dokonujących się w Gruzji przemianach, ale by ożywić wspomnienia z młodości. Tuż obok placu Wolności, przy ul. galaktion tabidzis qu- CZa გალაკტიონ ტაბიძის ქ. mieszkała moja młodzieńcza miłość. Miałem wtedy 18 lat, ona 14. Była uczennicą szkoły baletowej. Wychowywali ją dziadkowie. Jej ojciec zginął na wojnie gruzińsko-abchaskiej, mama mieszka- 287

25 ła za granicą. Wymykaliśmy się na spacery, ukradkiem trzymaliśmy się za ręce, patrzyliśmy sobie wzajem w rozmarzone oczy Poszedłem śladem tych wspomnień. Pośrodku pierwszej ulicy na lewo zauważyłem kawiarnię z tarasem otoczonym metalową balustradą. Usiadłem tam i zamówiłem kawę (fot. 1). Jak to z nami 1 tek schodowych. Zajrzałem przez drzwi dom musiał mieć co naj- mniej sto lat (fot. 2, 3, 4). Kiedy człowiek całe życie spędza w takim otoczeniu, nie dostrzega urody podobnych miejsc. Co innego, 2 3 ჯ było? W pewnym momencie wyjechałem z kraju, później i ona opuściła Gruzję Po latach odnalazła mnie przez Internet. Na początku zresztą nie poznałem jej na zdjęciu, choć wciąż była piękna i pełna uroku. Dziś ma już rodzinę, mieszka daleko stąd. Jak się niedawno dowiedziałem, jedna z jej prababek ze strony matki była Polką. Ta wiadomość była dla mnie uderzająca, bo i ja czuję się silnie związany z Polską. A kiedy wymieniliśmy parę listów, przekonałem się, że czas zmienił nas tylko z wyglądu. I nie odebrał czaru wspomnieniom. Gdy ruszyłem w dalszą drogę, wypatrywałem znajomo wyglądających podwórek. W pewnym momencie zauważyłem piękną rzeźbę zdobiącą jedną z kla- gdy wyjeżdża w dalekie strony i wraca po latach. Dlatego teraz z takim zaciekawieniem zaglądałem w podwórza, jakie w czasach 4 288

26 młodości wcale nie budziły mojego zainteresowania. Robiłem zdjęcia i notatki. Na ulicach stały różne samochody: i luksusowe, pachnące nowością, i stare, jeszcze radzieckiej produkcji. To wiele mówi o społecznych kontrastach w Gruzji: obok ludzi naprawdę bogatych jest tu wielu biednych. Wszyscy jednak jakoś sobie radzą. W jaki sposób? Choćby tak jak mój sąsiad Levan. Jego mama w latach 90. wyjechała do pracy w USA. On został w kraju i nie mógł znaleźć zatrudnienia, więc matka pomagała mu finansowo. Sąsiedzi mówią, że jest właścicielką hotelu; temu nie daję wiary, myślę, że jest po prostu przyzwoicie wynagradzaną pracownicą. A z pracą w Gruzji teraz jest tak, że kto objął ciepłą posadkę w administracji, ten siedzi spokojny, a kto dostał pracę w banku czy prywatnej firmie, wciąż zerka na telefon komórkowy: czy przypadkiem nie nadszedł SMS z informacją o zwolnieniu Skręciłem w prawo i poszedłem ulicą lado asatianis qucza ლადო ასათიანის ქ. Po prawej stronie dostrzegłem stare oszklone balkoniki obrośnięte winoroślą. Jak widać, prawdziwy Gruzin chce mieć ten narodowy symbol przy sobie tak na prowincji, jak i w mieście; od wieków wszędzie ta sama ulubiona ozdoba (fot. 5). Po lewej stronie z kolei zobaczyłem stojący na wysokim wzniesieniu nowoczesny gmach ze szkła. Współcześni mają wobec niego mieszane uczucia, ale z upływem czasu chyba go mimo wszystko zaakceptują (fot. 7). dż

27 a ჯ Moją uwagę po tej stronie ulicy przykuła jednak kamienica z adresem kodżris qucza 6 კოჯრის ქუჩა N6. Niby nic szczególnego, ale tuż nad ziemią widać tu okno zakończone od góry łukiem. To okno przypomniało mi, że stare tbiliskie domy mają niesamowite piwnice o ceglanych beczkowych sklepieniach. Kawałek dalej nawet jest podwórko, na którym stoi rozwalony dom z widocznym z zewnątrz takim właśnie podziemiem (fot.13a, b). 13b

28 Po kilkunastu minutach spaceru skręciłem w lewo w ulicę general rostom muchelaszvilis qu- CZA გენერალ როსტომ მუხელაშვილის ქუჩა N3 (fot. 15a, b). Natknąłem się tu na czterech mężczyzn próbujących naprawić, czy raczej reanimować, auto marki żiguli radzieckiego grata. Tuż obok na parapecie okna wielkiej starej oranżerii leżał kot, z zainteresowaniem przyglądający się ludziom stojącym nad autem i asystującemu im innemu kotu. Ten ostatni kręcił ogonem, jakby zepsutą maszynę chciał ożywić czarami (fot.16a, b, c). 15a Minąłem tę grupę i poszedłem do końca niedługiej uliczki. Zobaczyłem dwupiętrową kamienicę, niegdyś zieloną, z drewnianym balkonem (fot. 18). Tu postanowiłem skręcić w prawo, w ulicę amaghlebis qucza ამაღლების 17 15b dż 16a 16b 16c 291

29 ქუჩა 24. Gdy schodziłem w dół, moją uwagę zwrócił wielki czarny lew namalowany na ścianie jednego z domów (fot. 17). 18 Wyszedłem stamtąd, a po 100 czy 150 metrach zauważyłem kawiarnię z bordową markizą. Akurat chciało mi się pić, a tu proszę Cafe Bon Appetit. Lokal na poziomie, kawa, herbata, lane piwo, również na wynos. Pomyślałem sobie: idealne miejsce na chwilę odpoczynku. Mieli też wino żyć nie umierać! Zamówiłem kieliszek i usiadłem na tarasie (fot. 20a, b, c). Po drugiej stronie ulicy stał samochód sprzedawcy arbuzów z otwartym bagażnikiem pełnym ჯ Szedłem jednak dalej. Tknięty jakimś przeczuciem skręciłem na podwórze numeru 16. Było warto, bo zobaczyłem tu piękne drzewo granatu, figę i znowu wspaniałą, rozrośniętą winorośl. Niesamowity widok (fot. 19a, b, c, d). Podwórko amaghlebis qucza ამაღლების ქუჩა N16 19a 19b 19c 19d 292

30 20a 20b 20c owoców. W spokoju, nieco rozleniwiony, sprzedawca czekał na klientów. A ja patrzyłem na te arbuzy, na okoliczne budynki i spacerujących ludzi, i myślałem: jak to dobrze, że tylko budynkom przy głównych ulicach miasta nałożono ten nowy makijaż przemalowano fasady. Bo tu, na tyłach arterii, wśród tych starych kamienic ożywają dawne wspomnienia. To tu znalazłem klatkę schodową, na której przytulałem ukochaną i podwórko, gdzie zerwałem dla niej kwiatek. Tu czułem też obecność duchów dawnych mieszkańców Tbilisi. Ale po wyjściu z kawiarni wszedłem z kolei do piekarni, w której kupiłem ciastko francuskie z nadzieniem z ryżu przyprawionego estragonem tarchunis chaczapuri brindżit ტარხუნის ხაჭაპური ბრინჯით (fot. 24). Idzie nowe pomyślałem. I z uśmiechem ruszyłem na starówkę. 21b 21a Paolo iaszvilis qucza პაოლო იაშვილის ქუჩა dż 293

31 22a geronti qiqdzis qucza გერონტი ქიქოძის ქუჩა 23 22b 24 ჯ lermontovis qucza ლერმონტოვის ქუჩა giorgi leonidzis qucza გიორგი ლეონიძის ქუჩა 294 KILKA POMYSŁÓW NA OSTATNI DZIEŃ 1. Tbilisi თბილისი Chincwisi ყინწვისი Tbilisi თბილისი (110 km) region Kareli (Qarelis raioni ქარელის რაიონი) czas przejazdu: 90 min, środek transportu: autobus, samochód, wyjazd: 9.00, powrót: czas trwania całej podróży: 6-8 godz., koszt: 5-10 lari w jedną stronę. Chincwisi ყინწვისი zobaczymy tu unikatowe freski z XII i XIII wieku przedstawiające królową Tamarę, Giorgi III i Lasza Giorgi 2. Tbilisi თბილისი Bodbe ბოდბე Sighnaghi სიღნაღი Tbilisi თბილისი (125 km) Kachetia (kacheti კახეთი) czas przejazdu: 2 godz., środek transportu: autobus, samochód, wyjazd: 9.00, powrót: 18.00, czas trwania całej podróży: 6-8 godz., koszt: 5-10 lari w jedną stronę.

UKRAINA - GRUZJA- ARMENIA Kaukaz dla Ambitnych

UKRAINA - GRUZJA- ARMENIA Kaukaz dla Ambitnych UKRAINA - GRUZJA- ARMENIA Kaukaz dla Ambitnych Cena 1400 zł plus 400 euro Data: 30.07-08.08.2014r. - 10 dni przejazd klimatyzowanym autokarem Toruń- Lwów- Toruń przelot Ukraina- Gruzja oraz z powrotem

Bardziej szczegółowo

OBÓZ TURYSTYKI AKTYWNEJ KAJAKOWY /kajakowo pieszo - rowerowy/ 01.07.2014-05.07.2014.

OBÓZ TURYSTYKI AKTYWNEJ KAJAKOWY /kajakowo pieszo - rowerowy/ 01.07.2014-05.07.2014. OBÓZ TURYSTYKI AKTYWNEJ KAJAKOWY /kajakowo pieszo - rowerowy/ 01.07.2014-05.07.2014. ROZPOCZĘCIE OBOZU Zdjęcie: panorama Ślemienia TERMIN : 01.07.2014 (wtorek) godzina 9:00 MIEJSCE : Schronisko Młodzieżowe

Bardziej szczegółowo

CHORWACJA HOTEL DUBRAVKA *** nasza propozycja na Lato 2016

CHORWACJA HOTEL DUBRAVKA *** nasza propozycja na Lato 2016 CHORWACJA HOTEL DUBRAVKA *** nasza propozycja na Lato 2016 Hotel Dubravka *** Hotel Dubravka *** Atuty oferty Atrakcyjna oferta cenowa hotelu. Położony tuż przy złocistej plaży z długim wybrzeżem oraz

Bardziej szczegółowo

Jak szukać tanich lotów?

Jak szukać tanich lotów? Ostatnia aktualizacja: 14.04.2016 Jak szukać tanich lotów? Oto podstawowe zasady, którymi warto się kierować, aby kupić tani bilet lotniczy. Skorzystaj z wybranych Okazji esky Na esky znajdziesz przygotowane

Bardziej szczegółowo

TaniePlanowanie.com Maciej Urbański tel. 606 371 673 Krzysztof Szymański tel. 793 003 810

TaniePlanowanie.com Maciej Urbański tel. 606 371 673 Krzysztof Szymański tel. 793 003 810 WYJAZDY ZAGRANICZNE DESTYNACJE Nasza bazowa oferta obejmuje wyjazdu do czterech atrakcyjnych stolic europejskich Pragi, Budapesztu, Bratysławy oraz Wiednia. Za tym wyborem przemawiają następujące czynniki:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM IMPREZY NIEODGADNIONA KOTLINA KŁODZKA - DLA ROWERZYSTÓW

PROGRAM IMPREZY NIEODGADNIONA KOTLINA KŁODZKA - DLA ROWERZYSTÓW PROGRAM IMPREZY NIEODGADNIONA KOTLINA KŁODZKA - DLA ROWERZYSTÓW WAKACJE 2 0 1 4 r. I. ORGANIZATOR: Telefon kontaktowy: 609 835 761, E-mail: kalimarci@interia.pl oferta@survivaldynamis.pl II. FORMA: IMPREZA

Bardziej szczegółowo

Polska na urlop oraz Polska Pełna Przygód to nasze wakacyjne propozycje dla Was

Polska na urlop oraz Polska Pełna Przygód to nasze wakacyjne propozycje dla Was Polska na urlop oraz Polska Pełna Przygód to nasze wakacyjne propozycje dla Was Nie tylko człowiek internetem żyje, miło mieć pod ręka ciekawą książkę. Od wydawnictwa Burda Książki otrzymaliśmy dwie ciekawe

Bardziej szczegółowo

Karpacz zimą Co można robić zimą w Karpaczu z dziećmi? jeździć na sankach, nartach i na desce

Karpacz zimą Co można robić zimą w Karpaczu z dziećmi? jeździć na sankach, nartach i na desce Karpacz zimą W przerwie świątecznej miałam okazję wyjechać na kilka dni do Karpacza. Karpacz to niewielkie miasteczko położone w Sudetach Zachodnich, w paśmie Karkonoszy, u stóp góry Śnieżki mającej wysokość

Bardziej szczegółowo

PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2

PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2 PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2 (Redaktor) Witam państwa w audycji Blisko i daleko. Dziś o podróżach i wycieczkach będziemy rozmawiać z gośćmi. Zaprosiłem panią Iwonę, panią Sylwię i pana Adama, żeby opowiedzieli

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie i kulinaria Ilość dni: 3 lub 5 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Ten pakiet proponujemy wszystkim poszukiwaczom

Bardziej szczegółowo

FlixBus Zielony przewoźnik z Niemiec.

FlixBus Zielony przewoźnik z Niemiec. FlixBus Zielony przewoźnik z Niemiec. W ten weekend Dariusz udał się na wycieczkę do Niemiec. Przy okazji tej okazji przetestował dla Was Niemieckiego przewoźnika FlixBus. Zapraszamy na nasz test FlixBus-a

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Sztuka zarabiania na wypoczynku Aleksandra Ruta Uniwersytet w Białymstoku 8 października 2015 r. Sztuka. zarabiania Sztuka (łac.ars, grec. techne) w starożytności i średniowieczu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LEONARDO da VINCI CYPR 2013

PROGRAM LEONARDO da VINCI CYPR 2013 PROGRAM LEONARDO da VINCI CYPR 2013 amathus-hotel Pokoje z basenem Przykładowy pokój Basen Restauracja - praca Geografia Cypr jest krajem kontrastów. Szczyty górskie przeciwstawiają się tu pięknym plażom.

Bardziej szczegółowo

Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka!

Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka! Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka! Cena już od: 3 199 zł/os. Terminy: od czerwca do września 2017! Wyloty: Warszawa Cena zawiera: * 7 noclegów w hotelach klasy turystycznej**/*** na

Bardziej szczegółowo

12-18 MARZEC 2017 MADONNA DI CAMPIGLIO WYJAZD SZKOLENIOWY W DOLOMITY

12-18 MARZEC 2017 MADONNA DI CAMPIGLIO WYJAZD SZKOLENIOWY W DOLOMITY 12-18 MARZEC 2017 MADONNA DI CAMPIGLIO WYJAZD SZKOLENIOWY W DOLOMITY Szanowni Panstwo, Szkoła Narciarska HSKI rokrocznie jest organizatorem wyjazdów narciarskich w Alpy i Dolomity. W tym roku mamy przyjemność

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie campingowo i caravaningowo Ilość dni: 3 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: wiosna, lato JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Czekają na Ciebie: rodzinne pola campingowe wyżywienie

Bardziej szczegółowo

Oferta. Niezale ne wyjazdy. Nie marnuj czasu. Podró uj tak, jak chcesz.

Oferta. Niezale ne wyjazdy. Nie marnuj czasu. Podró uj tak, jak chcesz. Oferta Niezale ne wyjazdy Nie marnuj czasu. Podró uj tak, jak chcesz. 01 Korzyści 04 dla Ciebie Nasz zespół 02 Oferta 03 Referencje Nie marnuj czasu. Podró uj tak, jak chcesz. Chcesz podróżować niezależnie,

Bardziej szczegółowo

Smaki Podlasia i Litwy z warsztatami

Smaki Podlasia i Litwy z warsztatami 61 852 45 72 biuro@oskar.com.pl Smaki Podlasia i Litwy z warsztatami Litwa / Wyc. objazdowe / Wyc. objazdowe Dojazd: Autobus Dojazd własny Wyjazd z: Osoby: Noclegi: Dzień wyjazdu Terminy: Pokój: Wyży wienie:

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Paulina Grzelak MAGICZNY ŚWIAT BAJEK

Paulina Grzelak MAGICZNY ŚWIAT BAJEK Paulina Grzelak MAGICZNY ŚWIAT BAJEK Copyright by Paulina Grzelak & e-bookowo Grafika na okładce: shutterstock Projekt okładki: e-bookowo ISBN 978-83-7859-450-5 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Bardziej szczegółowo

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych Ostatnia aktualizacja: 13.01.2017 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Dziecko w samolocie Zwierzęta Odprawa i obsługa pasażera Zdrowie i bezpieczeństwo Informacje celne

Bardziej szczegółowo

Dni i godziny pracy: poniedziałek:.., wtorek:.., środa, czwartek.., piątek:.., sobota:.., niedziela:.., dodatkowe uwagi:

Dni i godziny pracy: poniedziałek:.., wtorek:.., środa, czwartek.., piątek:.., sobota:.., niedziela:.., dodatkowe uwagi: CHCEMY PRZYCIĄGNĄĆ TURYSTÓW DO NASZEGO REGIONU POMÓŻ NAM WYPEŁNIJ ANKIETĘ SKORZYSTAMY NA TYM WSZYSCY WERSJA ELEKTRONICZNA ANKIETY (edytowalna) do pobrania bezpośrednio pod adresem www.lotmz.org DANE PODMIOTU.

Bardziej szczegółowo

Porady dla podróżnych

Porady dla podróżnych 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 22.01.2016 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Dziecko w samolocie Zwierzęta Odprawa i obsługa pasażera Zdrowie i bezpieczeństwo Informacje

Bardziej szczegółowo

900 euro + koszt przelotu 800-1000 zł. Ceny zawierają: Ceny nie zawierają:

900 euro + koszt przelotu 800-1000 zł. Ceny zawierają: Ceny nie zawierają: Biuro podróży Gdynia Dive we współpracy z Trójmiejskim Centrum Nurkowym MANTA zaprasza na kolejną egzotyczną wyprawę do Gruzji Termin: 14 dni między 10.07 a 27.07.2016 Cena: Możliwość zapłaty w ratach:

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 To jest moje ukochane narzędzie, którym posługuję się na co dzień w Fabryce Opowieści, kiedy pomagam swoim klientom - przede wszystkim przedsiębiorcom, właścicielom firm, ekspertom i trenerom - w taki

Bardziej szczegółowo

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról.

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról. 11. W ramach wymiany młodzieżowej gościsz u siebie kolegę / koleżankę z Danii. Chcesz go / ją lepiej poznać. Zapytaj o jego/jej: miejsce zamieszkania, rodzeństwo, zainteresowania. Po przyjeździe do Londynu

Bardziej szczegółowo

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać!

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłosne Wierszyki Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłość jedyna jest Miłość nie zna końca Miłość cierpliwa jest zawsze ufająca

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

NARTY SŁOWENIA: BLED-KRVAVEC 6 lub7 dni w dowolnym terminie od 1 grudnia 2013 - do 31 marca 2014 r. (z wyjątkiem 28.12-02.01)

NARTY SŁOWENIA: BLED-KRVAVEC 6 lub7 dni w dowolnym terminie od 1 grudnia 2013 - do 31 marca 2014 r. (z wyjątkiem 28.12-02.01) 1 NARTY SŁOWENIA: BLED-KRVAVEC 6 lub7 dni w dowolnym terminie od 1 grudnia 2013 - do 31 marca 2014 r. (z wyjątkiem 28.12-02.01) Bled to niewątpliwie jedno z najpiękniejszych miejsc na Słowenii. Wtulony

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy na wyjazd do Val di Sole włoskiego raju dla amatorów białego szaleństwa! Region

Serdecznie zapraszamy na wyjazd do Val di Sole włoskiego raju dla amatorów białego szaleństwa! Region Serdecznie zapraszamy na wyjazd do Val di Sole włoskiego raju dla amatorów białego szaleństwa! Region Dolina położona jest w zachodniej części regionu Trentino i oferuje znakomite warunki do uprawiania

Bardziej szczegółowo

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych Ostatnia aktualizacja: 14.10.2016 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Odprawa i obsługa pasażera Dziecko w samolocie Zwierzęta Zdrowie i bezpieczeństwo Informacje celne

Bardziej szczegółowo

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić

Tekst zaproszenia. Rodzice. Tekst 2 Emilia Kowal. wraz z Rodzicami z radością pragnie zaprosić Tekst zaproszenia Tekst 1 Mamy zaszczyt zaprosić Sz.P. Na uroczystość PIERWSZEGO PEŁNEGO UCZESTNICTWA WE MSZY ŚIĘTEJ Naszej córki Leny Kardas która odbędzie się dnia 5 maja 2015o godz. 9.30 w kościele

Bardziej szczegółowo

Informacje dla uczestników warsztatów oczyszczających z jogą 21.08-23.08.2015

Informacje dla uczestników warsztatów oczyszczających z jogą 21.08-23.08.2015 Informacje dla uczestników warsztatów oczyszczających z jogą 21.08-23.08.2015 Zapraszamy na warsztaty z jogą leczniczą wg S.Sivanandy połączone z zabiegami oczyszczającymi oraz dietą ayurvedyjską. To wspaniała

Bardziej szczegółowo

Odkrywam Muzeum- Zamek w Łańcucie. Przewodnik dla osób ze spektrum autyzmu

Odkrywam Muzeum- Zamek w Łańcucie. Przewodnik dla osób ze spektrum autyzmu Odkrywam Muzeum- Zamek w Łańcucie Przewodnik dla osób ze spektrum autyzmu Dzisiaj odwiedzę Muzeum- Zamek w Łańcucie! Zamek w Łańcucie był domem dwóch rodzin. Zamek wybudował czterysta lat temu książę Stanisław

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

GRECJA (5 DNI) SŁOWO WSTĘPNE GRECJA KOLEBKA ZACHODNIEJ CYWILIZACJI ZAKWATEROWANIE I WYŻYWIENIE:

GRECJA (5 DNI) SŁOWO WSTĘPNE GRECJA KOLEBKA ZACHODNIEJ CYWILIZACJI ZAKWATEROWANIE I WYŻYWIENIE: GRECJA (5 DNI) SŁOWO WSTĘPNE Zagraniczny wyjazd integracyjny typu Incentive kierowany do Państwa Firmy jest dostosowany do indywidualnych potrzeb i wymagań. Destynacje, które Państwu oferujemy otwierają

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z PRAKTYKI

SPRAWOZDANIE Z PRAKTYKI SPRAWOZDANIE Z PRAKTYKI Pod koniec drugiego roku studiów licencjackich w Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku miałem możliwość odbycia 3-miesięcznej płatnej praktyki w Bawariiw południowych

Bardziej szczegółowo

WYJAZD DO TURCJI W RAMACH PROJEKTU COMENIUS EURO VILLAGES

WYJAZD DO TURCJI W RAMACH PROJEKTU COMENIUS EURO VILLAGES WYJAZD DO TURCJI W RAMACH PROJEKTU COMENIUS EURO VILLAGES PONIEDZIAŁEK, 13.05 Wczesnym porankiem nasz grupa składająca się z czterech uczniów klasy trzeciej i dwóch opiekunów udała się na lotnisko w Balicach,

Bardziej szczegółowo

Roraima zaginiony świat.

Roraima zaginiony świat. Roraima zaginiony świat. Wyobraź sobie miejsce istny biegun w twoim życiu i tą satysfakcję gdy go zdobywasz. Dlaczego powinieneś tam być? Góra Roraima powstała 3,5 miliona lat temu podczas rozbicia kontynentu

Bardziej szczegółowo

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom.

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. W rodzinie wszystko się mieści Miłość i przyjaźń zawiera Rodzina wszystko oddaje Jak przyjaźń drzwi otwiera. Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z POBYTU W HISZPANII (PROGRAMU ERASMUS+)

SPRAWOZDANIE Z POBYTU W HISZPANII (PROGRAMU ERASMUS+) SPRAWOZDANIE Z POBYTU W HISZPANII (PROGRAMU ERASMUS+) Jeżeli jesteś żądny przygód nie boisz się nowych znajmości program ezamus+ jest właśnie dla Ciebie. Wyjazd na erazmusa sam czy ze znajomym sprawdzi

Bardziej szczegółowo

Góry, wino i śpiew. GRUZJA kod GK1. 10 dni. a: 31-234 Kraków ul.kuźnicy Kołłątajowskiej 15c/41 t: +48 698 900 885 e: torre@torre.pl w: www.torre.

Góry, wino i śpiew. GRUZJA kod GK1. 10 dni. a: 31-234 Kraków ul.kuźnicy Kołłątajowskiej 15c/41 t: +48 698 900 885 e: torre@torre.pl w: www.torre. Góry, wino i śpiew GRUZJA kod GK1 10 dni MAPA PLAN: Dzień 1 Zbiórka na lotnisku w Warszawie. Wylot do jednego z portów europejskich. Przesiadka i odlot do Tbilisi. Przylot nocą. Transfer do hotelu. Nocleg

Bardziej szczegółowo

NARTY SŁOWENIA: BLED-KRVAVEC, VOGEL, KRANSKA GORA

NARTY SŁOWENIA: BLED-KRVAVEC, VOGEL, KRANSKA GORA 1 NARTY SŁOWENIA: BLED-KRVAVEC, VOGEL, KRANSKA GORA 7 dni, SKIPASS, śniadania, obiadokolacje, dojazd własny 3-9 stycznia 2016 r. 10-16 stycznia 2016 r. 17 23 stycznia 2016 r. 24 30 stycznia 2016 r. 31

Bardziej szczegółowo

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry OFERTA NAJMU Ul. Opolska 16 Tarnowskie Góry 1 Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić Państwu ofertę najmu całej powierzchni zabytkowej kamienicy położonej w centrum Tarnowskich Gór. Mając na uwadze

Bardziej szczegółowo

Świat naszym domem. Mała Jadwinia nr 29

Świat naszym domem. Mała Jadwinia nr 29 o mała p Mała Jadwinia nr 29 Świat naszym domem Cieszę się, Boże, z serca całego, żeś dał świat piękny dla dziecka Twego. Nie będę śmiecić, mój dobry Panie, Niech ten świat zawsze pięknym zostanie. Opracowała

Bardziej szczegółowo

Nadszedł wreszcie upragniony czas wycieczki. Wszyscy nie mogliśmy się doczekać. Agnieszka Kaj i Arek Grześkowiak ciągle odliczali dni do wyjazdu.

Nadszedł wreszcie upragniony czas wycieczki. Wszyscy nie mogliśmy się doczekać. Agnieszka Kaj i Arek Grześkowiak ciągle odliczali dni do wyjazdu. Nadszedł wreszcie upragniony czas wycieczki. Wszyscy nie mogliśmy się doczekać. Agnieszka Kaj i Arek Grześkowiak ciągle odliczali dni do wyjazdu. Droga zapowiadała się długa. Nie mieliśmy rezerwacji w

Bardziej szczegółowo

W rejonie tym do najważniejszych centrów turystycznych należą: Benidorm, Altea, Calpe, Teulada Moraira, Jávea oraz Denia.

W rejonie tym do najważniejszych centrów turystycznych należą: Benidorm, Altea, Calpe, Teulada Moraira, Jávea oraz Denia. Północne wybrzeże Costa Blanca rozciąga się od Denii do Benidormu w południowowschodniej części Hiszpanii, czyli jednego z najbardziej atrakcyjnych turystycznie miejsc, gdzie Morze Śródziemne i góry niemalże

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Smaki Podlasia i Litwy z warsztatami

Smaki Podlasia i Litwy z warsztatami 61 852 45 72 biuro@oskar.com.pl Smaki Podlasia i Litwy z warsztatami Litwa / Wyc. objazdowe / Wyc. objazdowe Dojazd: Autobus Dojazd własny Wyjazd z: Osoby: Noclegi: Dzień wyjazdu Terminy: Pokój: Wyży wienie:

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: lato, jesień JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: lato, jesień JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie i grzybobranie Ilość dni: 3 lub 5 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: lato, jesień JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Ten pakiet jest idealny dla wszystkich miłośników grzybobrania.

Bardziej szczegółowo

Finlandia. jest więcej saun niż domów ( zgodnie z zasadą może być sauna bez domu

Finlandia. jest więcej saun niż domów ( zgodnie z zasadą może być sauna bez domu Marta Grętkiewicz Finlandia To kraj gdzie : zima i trwa prawie cały ł rok (na pewno nie będziesz narzekać ć na brak prawdziwej zimy i mrozu) na ulicach panuje niebywała ł cisza jest więcej saun niż domów

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie i ogrodnictwo Ilość dni: 3 lub 5 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: wiosna JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Pakiet przeznaczony jest dla wszystkich miłośników ogrodnictwa i

Bardziej szczegółowo

Kuba Cayo Coco Hotel Melia All Inclusive

Kuba Cayo Coco Hotel Melia All Inclusive Kuba są miejsca, które warto zobaczyć! Kuba Cayo Coco Hotel Melia All Inclusive 1. Ilość nocy/dni: 14 nocy/ 15 dni 2. Trasa: wg programu 3. Miejsce rozpoczęcia programu: Hawana 4. Miejsce zakończenia programu:

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla wyjeżdzających na studia do Lizbony w ramach programu Erasmus+

Przewodnik dla wyjeżdzających na studia do Lizbony w ramach programu Erasmus+ Przewodnik dla wyjeżdzających na studia do Lizbony w ramach programu Erasmus+ Adam Adrianowski Wymiana w roku akademickim 2013/2014 (semestr letni) Civil Engineering Uczelnia Instituto Politécnico de Lisboa

Bardziej szczegółowo

Przepisy celne na świecie

Przepisy celne na świecie Ostatnia aktualizacja: 13.04.2016 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Odprawa i obsługa pasażera Dziecko w samolocie Zwierzęta Zdrowie i bezpieczeństwo Informacje celne

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl).

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Nasz hotel to idealne miejsce na organizację m.in.: spotkań biznesowych, konferencji, szkoleń oraz imprez

Bardziej szczegółowo

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności 1. Chcesz zapisać się na kurs języka w Londynie. W rozmowie z pracownikiem szkoły językowej omów następujące kwestie: - twój poziom znajomości języka - koszty - prowadzący - zajęcia dodatkowe 2. Jesteś

Bardziej szczegółowo

Ziemia. Modlitwa Żeglarza

Ziemia. Modlitwa Żeglarza Ziemia Ziemia, którą mi dajesz, nie jest fikcją ani bajką, Wolność którą mam w Sobie Jest Prawdziwa. Wszystkie góry na drodze muszą, muszą ustąpić, Bo wiara góry przenosi, a ja wierzę Tobie. Ref: Będę

Bardziej szczegółowo

ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA

ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA UNIVERSIDADE DA BEIRA INTERIOR SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 JOANNA ADAMSKA WSTĘP Cześć! Mam na imię Asia. Miałam przyjemność wziąć udział w programie Erasmus. Spędziłam 6 cudownych

Bardziej szczegółowo

Po co istnieją muzea?

Po co istnieją muzea? ZAINTERESOWANIA Lokomotywa 2. Czytam i piszę. Część 4 Po co istnieją muzea? Jutro pójdziemy do muzeum morskiego. Muzeum? Ale będzie nudno. Coś ty! Byłem tam. Chętnie pójdę jeszcze raz. Najpierw musimy

Bardziej szczegółowo

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych Ostatnia aktualizacja: 14.10.2016 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Odprawa i obsługa pasażera Dziecko w samolocie Zwierzęta Zdrowie i bezpieczeństwo Informacje celne

Bardziej szczegółowo

Chile- Rozwikłaj zagadkę Wyspy Wielkanocnej

Chile- Rozwikłaj zagadkę Wyspy Wielkanocnej Chile- Rozwikłaj zagadkę Wyspy Wielkanocnej Opis Cena od: 9200 PLN Liczba dni: 7 dni Kraj: Chile Chile to Santiago, Chile to sucha pustynia Atacama, Chile to wino... ale Chile to też Wyspa Wielkanocna.

Bardziej szczegółowo

DŁUGI WEEKEND BOŻE CIAŁO Z KURSEM WINDSURFING NAD JEZIOREM SUDETY. Szkolenie windsurfing z kompletnym sprzętem i piankami w super cenie 300 zł. / os.

DŁUGI WEEKEND BOŻE CIAŁO Z KURSEM WINDSURFING NAD JEZIOREM SUDETY. Szkolenie windsurfing z kompletnym sprzętem i piankami w super cenie 300 zł. / os. S t r o n a 1 DŁUGI WEEKEND BOŻE CIAŁO Z KURSEM WINDSURFING NAD JEZIOREM SUDETY. Połącz góry i wodę. Zapraszamy w Sudety Środkowe na 4 dni urlopu z profesjonalnym kursem windsurfing, można również skorzystać

Bardziej szczegółowo

MIESIĘCZNE PLANY PRACY ŚWIETLICY SZKOLNEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

MIESIĘCZNE PLANY PRACY ŚWIETLICY SZKOLNEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 MIESIĘCZNE PLANY PRACY ŚWIETLICY SZKOLNEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 wrzesień 1. Żegnajcie wakacje - Witaj szkoło- witaj świetlico! - Zapoznanie dzieci z salą świetlicową i wyposażeniem świetlicy. -Wykonanie

Bardziej szczegółowo

Działanie nr 7 - druga wymiana.

Działanie nr 7 - druga wymiana. Realizacja projektu "MAM PRAWO! Transfer nowoczesnych programów i metod terapii i edukacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej do Centrum dla dzieci niepełnosprawnych ORIONI w Zestafoni" Działanie nr 7

Bardziej szczegółowo

Hotel Blue Sea Bugibba*** - wylot Poznań - BB. Blue Sea Bugibba*** Symbol oferty: 1340/6034. Pobyt wypoczynkowy, Wyjazd rodzinny, Nad morzem

Hotel Blue Sea Bugibba*** - wylot Poznań - BB. Blue Sea Bugibba*** Symbol oferty: 1340/6034. Pobyt wypoczynkowy, Wyjazd rodzinny, Nad morzem Hotel Blue Sea Bugibba*** - wylot Poznań - BB Symbol oferty: 1340/6034 Państwo: Region: Miasto: Transport: Profil wyjazdu: Wyżywienie: Zakwaterowanie: Wyposażenie: świadczenia: Malta Wyspa Malta Bugibba

Bardziej szczegółowo

TRZECIOKLASIŚCI W WARSZAWIE!!!

TRZECIOKLASIŚCI W WARSZAWIE!!! TRZECIOKLASIŚCI W WARSZAWIE!!! W DNIACH 27 29 CZERWCA 2015 UCZNIOWIE KLAS TRZECICH A-B-C-D WRZAZ Z WYCHOWAWCAMI POJECHALI NA WYCIECZKĘ DO WARSZAWY. Przeczytajcie recenzję Kingi z IIID, obejrzyjcie zdjęcia

Bardziej szczegółowo

ZAMIAST KOCA I SERIALU PROPONUJEMY JESIEŃ DLA AKTYWNYCH. w Zakopanym

ZAMIAST KOCA I SERIALU PROPONUJEMY JESIEŃ DLA AKTYWNYCH. w Zakopanym Jesień dla aktywnych Nordic walking i wieczorek integracyjny w cenie Kraj: Polska Miejscowość: Zakopane Transport: Dojazd własny Data ważności: 2016-12-11 Nr katalogowy: Wczasy/2016 Terminy i cena 2016.12.11-2016.12.16

Bardziej szczegółowo

VII ODPOCZYWAM PRZY DOMU POD DRZEWEM NA TRAWIE PRZYIMEK

VII ODPOCZYWAM PRZY DOMU POD DRZEWEM NA TRAWIE PRZYIMEK VII ODPOCZYWAM PRZY DOMU POD DRZEWEM NA TRAWIE PRZYIMEK I. Proszę wybrać poprawne wyrażenie przyimkowe. Moja ciocia mieszka w górach / w górze / na górach. 1. Chcę mieć dom nad morze / nad morzem / na

Bardziej szczegółowo

Witajcie, jak co roku, podaję terminy zaplanowanych wyjazdów wypoczynkowych i zapraszam

Witajcie, jak co roku, podaję terminy zaplanowanych wyjazdów wypoczynkowych i zapraszam Wyjazdy sezon 2016 Witajcie, jak co roku, podaję terminy zaplanowanych wyjazdów wypoczynkowych i zapraszam Wszystkim, którzy mają ochotę z nami się wybrać podaję informacje wyjaśniające: -nasze wyjazdy

Bardziej szczegółowo

Możesz miksować jak SAM chcesz!

Możesz miksować jak SAM chcesz! Podręcznik opracowano z uwzględnieniem standardów wymagań egzaminacyjnych Państwowej Komisji Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego Możesz miksować jak SAM chcesz! Seria do nauki języka

Bardziej szczegółowo

STUDENCKI KLUB PRZODOWNIKÓW TURYSTYKI GÓRSKIEJ KOŁO NR 23 PRZY ODDZIALE MIĘDZYUCZELNIANYM PTTK W WARSZAWIE. ABC turystyki

STUDENCKI KLUB PRZODOWNIKÓW TURYSTYKI GÓRSKIEJ KOŁO NR 23 PRZY ODDZIALE MIĘDZYUCZELNIANYM PTTK W WARSZAWIE. ABC turystyki STUDENCKI KLUB PRZODOWNIKÓW TURYSTYKI GÓRSKIEJ KOŁO NR 23 PRZY ODDZIALE MIĘDZYUCZELNIANYM PTTK W WARSZAWIE materiały szkoleniowe szkoleniowe Kursu Organizatora Turystyki PTTK Rafał Kwatek październik 2007

Bardziej szczegółowo

Życzenia urodzinowe. dla dziewczyny. Życzę Ci jak najwięcej takich chwil, w których z uśmiechem na twarzy mogłabyś powiedzieć: JESTEM SZCZĘŚLIWA!

Życzenia urodzinowe. dla dziewczyny. Życzę Ci jak najwięcej takich chwil, w których z uśmiechem na twarzy mogłabyś powiedzieć: JESTEM SZCZĘŚLIWA! dla dziewczyny Co roku kocham mocniej i pamiętam tak samo. Jedno jest w życiu szczęście, kochać i być kochanym. Z okazji urodzin życzę Ci aby każdy dzień miał kształt Twoich marzeń. Z okazji urodzin życzę

Bardziej szczegółowo

Koszt: 349 euro + 500 zł

Koszt: 349 euro + 500 zł Fundacja Sportmania www.sportmaniak.org e-mail: biuro@sportmania.wroclaw.pl Zima 2014 ze Sportmaniakiem w Alpach włoskich APRICA - region Valtellina (Północne Włochy - Lombardia) Razem 50km tras o różnym

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

VIII TO JUŻ WIESZ! ĆWICZENIA GRAMATYCZNE I NIE TYLKO

VIII TO JUŻ WIESZ! ĆWICZENIA GRAMATYCZNE I NIE TYLKO VIII TO JUŻ WIESZ! ĆWICZENIA GRAMATYCZNE I NIE TYLKO I. Proszę wybrać odpowiednie do rysunku zdanie. 0. On wsiada do autobusu. On wysiada z autobusu. On jedzie autobusem. 1. On wsiada do tramwaju. On

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do umowy. Wzory ankiet: IT-TZ, IT-OZ, IT-POL. oraz zestawień zbiorczych: ZAG i POL

Załącznik nr 3 do umowy. Wzory ankiet: IT-TZ, IT-OZ, IT-POL. oraz zestawień zbiorczych: ZAG i POL Załącznik nr 3 do umowy Wzory ankiet: IT-TZ, IT-OZ, IT-POL oraz zestawień zbiorczych: ZAG i POL A. Nazwa przejścia granicznego... B. Rodzaj transportu: 1. Samolot 2. Samochód osobowy 3. Samochód cięŝarowy,

Bardziej szczegółowo

Na rok przypadają cztery pory roku, które powtarzają się cyklicznie w przyrodzie.

Na rok przypadają cztery pory roku, które powtarzają się cyklicznie w przyrodzie. Na rok przypadają cztery pory roku, które powtarzają się cyklicznie w przyrodzie. Wykonaj obliczenia, a dowiesz się jakie to pory roku. Uporządkuj wyniki od najmniejszego do największego. Narysuj w kwadracie

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia Trener: Bogusław Pyzocha Temat: Ekoturystyka jako preferowana forma turystyki Część I. Ekoturystyka - wstęp do zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Rodzinny wyjazd nurkowy Molunat Chorwacja(19-07-2014-02-08-2014)

Rodzinny wyjazd nurkowy Molunat Chorwacja(19-07-2014-02-08-2014) Rodzinny wyjazd nurkowy Molunat Chorwacja(19-07-2014-02-08-2014) Cena: 100 Euro Cena 100 Euro dotyczy wynajmu apartamentu dla 4 osób na dobę. Molunat jest najbardziej na południe wysuniętym miejscem turystycznym

Bardziej szczegółowo

! Alesund 2

! Alesund 2 1 ! Alesund 2 1 Dzień 1 Naszą podróż rozpoczynamy w Gdańsku. Z tutejszego lotniska udamy się samolotem Airbus A320 do norweskiego Alesund.Po wylądowniu i odebraniu naszych samochodów, pakujemy bagaże i

Bardziej szczegółowo

KILIMANJARO EXPEDITION 2012

KILIMANJARO EXPEDITION 2012 KILIMANJARO EXPEDITION 2012 OPIS PROJEKTU Celem projektu jest pokazanie osobom, które dowiadują się o chorobie, że raka można pokonać i wrócić do normalnego życia, życia pełnego pasji i marzeń. W tym roku

Bardziej szczegółowo

Kielce, Drogi Mikołaju!

Kielce, Drogi Mikołaju! I miejsce Drogi Mikołaju! Kielce, 02.12.2014 Mam na imię Karolina, jestem uczennicą klasy 5b Szkoły Podstawowej nr 15 w Kielcach. Uczę się dobrze. Zbliża się 6 grudnia. Tak jak każde dziecko, marzę o tym,

Bardziej szczegółowo

AKTYWNY WEEKEND W GÓRACH NA 3 KOŁOWCACH

AKTYWNY WEEKEND W GÓRACH NA 3 KOŁOWCACH AKTYWNY WEEKEND W GÓRACH NA 3 KOŁOWCACH Termin - 3 dni 27-07 do-29-07-2012r. Firma DobraIntegracja.pl wraz z portalem www.gorami.pl zaprasza na 3 dniowy aktywny weekend w Sudetach. Polecamy imprezę wszystkim,

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Delfiny nad Zatoką Perską, ormiańska świątynia w dawnej Galicji i najlepszy kebab na świecie

Delfiny nad Zatoką Perską, ormiańska świątynia w dawnej Galicji i najlepszy kebab na świecie Delfiny nad Zatoką Perską, ormiańska świątynia w dawnej Galicji i najlepszy kebab na świecie To może być podróż Twojego życia! Niesamowita możliwość, żeby w jednej podróży odwiedzić aż cztery kraje: Węgry,

Bardziej szczegółowo

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych

Ostatnia aktualizacja: esky.pl 2. Porady dla podróżnych Ostatnia aktualizacja: 06.06.2016 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Odprawa i obsługa pasażera Dziecko w samolocie Zwierzęta Zdrowie i bezpieczeństwo Informacje celne

Bardziej szczegółowo

Promocja turystyczna powiatu skarżyskiego

Promocja turystyczna powiatu skarżyskiego Promocja turystyczna powiatu skarżyskiego 2010-08-12 14:32, Małgorzata Nosowicz Już jesienią powiat skarżyski będzie uczestnikiem zakrojonego na szeroką skalę przedsięwzięcia promocyjnego. Mowa tu o udziale

Bardziej szczegółowo

Weekend w Trójmieście.

Weekend w Trójmieście. Weekend w Trójmieście za każdym razem wygląda inaczej. Co robię w te jedyne dwa dni wolnego? Zanim one nadejdą, planuję miliony rzeczy. Naprawię coś w rowerze (zawsze coś się znajdzie), pójdę na plażę,

Bardziej szczegółowo

RESTAURACJA I APARTAMENTY ZA MUREM

RESTAURACJA I APARTAMENTY ZA MUREM RESTAURACJA I APARTAMENTY ZA MUREM...Są miejsca które wywierają niezapomniane wrażenia dlatego z ogromną radością pragniemy zaprosić Państwa do nowo powstałego, unikatowego zakątka Stworzyliśmy miejsce,

Bardziej szczegółowo

Platforma Inwestycyjna CARFORFRIEND.DE Jak to działa? tel.

Platforma Inwestycyjna CARFORFRIEND.DE Jak to działa?     tel. Platforma Inwestycyjna CARFORFRIEND.DE Jak to działa? www.carforfriend.pl www.carforfriend.de Dlaczego używane samochody? Rynek używanych samochodów szybko wzrasta. Z jednej strony wręcz nieetycznie drogie

Bardziej szczegółowo

TRAVEL COACHING. WYSPY KANARYJSKIE

TRAVEL COACHING. WYSPY KANARYJSKIE Będąc szczęśliwym jesteś niemal jak słońce emanujesz wewnętrznym ciepłem i energią. Blask, który się z Ciebie emanuje ma moc oświetlenia wszystkich ścieżek, którymi chcesz pójść. Czasami jednak boisz się

Bardziej szczegółowo

Fereniki Resort & SPA*** - all inclusive - wylot Wrocław. Fereniki Resort & SPA. Symbol oferty: 1624/6034. Georgiopolis-Kavros-Chania

Fereniki Resort & SPA*** - all inclusive - wylot Wrocław. Fereniki Resort & SPA. Symbol oferty: 1624/6034. Georgiopolis-Kavros-Chania Fereniki Resort & SPA*** - all inclusive - wylot Wrocław Symbol oferty: 1624/6034 Państwo: Region: Miasto: Transport: Profil wyjazdu: Wyżywienie: Zakwaterowanie: Wyposażenie: świadczenia: Grecja/Kreta

Bardziej szczegółowo

Hotel INTERNATIONAL Albania / Riwiera Albańska / Vlora

Hotel INTERNATIONAL Albania / Riwiera Albańska / Vlora 61 852 45 72 biuro@oskar.com.pl Hotel INTERNATIONAL Albania / Riwiera Albańska / Vlora Dojazd: Autobus Dojazd własny Wyjazd z: Osoby: Noclegi: Dzień wyjazdu Terminy: Pokój: Wyży wienie: Najtańsza oferta

Bardziej szczegółowo

EGIPT CALLING. facebook.com/remplustravel remplus kitesurfing. Wyjazd stacjonarny + kite safari łodzią. e-mail: info@remplustravel.

EGIPT CALLING. facebook.com/remplustravel remplus kitesurfing. Wyjazd stacjonarny + kite safari łodzią. e-mail: info@remplustravel. EGIPT CALLING Wyjazd stacjonarny + kite safari łodzią e-mail: info@remplustravel.pl www.remplustravel.pl Telefon: 061 221 30 42 Fax: 061 221 30 41 Kom: 502 751 645 facebook.com/remplustravel remplus kitesurfing

Bardziej szczegółowo

E-450. Jak wybrać aparat cyfrowy? 20 lat fotografii Gazety Wyborczej OLYMPUS. lustrzanka na miarę GUY GANGON WADEMEKUM KUPUJĄCEGO

E-450. Jak wybrać aparat cyfrowy? 20 lat fotografii Gazety Wyborczej OLYMPUS. lustrzanka na miarę GUY GANGON WADEMEKUM KUPUJĄCEGO miesięcznik wszystkich fotografujących numer 6/2009 INDEX 250597 CENA 14,90z³ (w tym 7% VAT) 20 lat fotografii Gazety Wyborczej PREZENTACJE GUY GANGON OLYMPUS E-450 lustrzanka na miarę WADEMEKUM KUPUJĄCEGO

Bardziej szczegółowo