ROZDZIAŁ 10 ROZWÓJ WYMIANY GOSPODARCZEJ INDII Z UNIĄ EUROPEJSKĄ (PRZESŁANKI, DYNAMIKA I STRUKTURA)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ROZDZIAŁ 10 ROZWÓJ WYMIANY GOSPODARCZEJ INDII Z UNIĄ EUROPEJSKĄ (PRZESŁANKI, DYNAMIKA I STRUKTURA)"

Transkrypt

1 Grzegorz Bywalec ROZDZIAŁ 10 ROZWÓJ WYMIANY GOSPODARCZEJ INDII Z UNIĄ EUROPEJSKĄ (PRZESŁANKI, DYNAMIKA I STRUKTURA) Wprowadzenie W opracowaniu poddano analizie i ocenie rozwój stosunków gospodarczych pomiędzy Indiami a Unią Europejską. Oba te podmioty urosły w ostatnich dekadach do roli największych potęg demograficznych i gospodarczych świata i mają coraz większy wpływ na jego kształt. Dlatego też do ważnych zadań ekonomii należy systematyczna obserwacja i ocena rozwoju gospodarczego Indii oraz Unii Europejskiej a także wzajemnych relacji pomiędzy nimi. Z uwagi na ograniczone rozmiary opracowania, analizę wymiany gospodarczej Indii z Unią Europejską skoncentrowano na dwóch najważniejszych jej elementach, tj. handlu towarami i usługami oraz inwestycjach bezpośrednich; wyczerpują one ponad 80 proc. ogółu kontaktów gospodarczych pomiędzy tymi podmiotami. Geneza i przesłanki rozwoju stosunków gospodarczych W sierpniu 1947 roku na Półwyspie Dekańskim powstało nowe państwo Indie. Wcześniej nazwa Indie miała tylko geograficzne znaczenie. Pod względem organizacji politycznej Indie od samego początku były państwem demokratycznym, ich ustrój polityczny został ukształtowany na wzór angielsko amerykański, jest to państwo federacyjne unia stanów (obecnie jest 28 stanów, 6 terytoriów związkowych i 1 terytorium stołeczne New Delhi). Ustrój gospodarczy natomiast miał być - w zamyśle ojców założycieli państwa indyjskiego syntezą amerykańskiego New Dealu F.D. Roosevelta, programów brytyjskiej Partii Pracy i radzieckiego planowania. Przybrał on nazwę socjalizmu indyjskiego. Realizacja założeń socjalizmu indyjskiego nie przynosiła jednak Indiom spektakularnych sukcesów, jak miało to miejsce w ZSRR, Chinach czy socjalistycznych krajach Europy Środkowo Wschodniej. Tempo wzrostu gospodarczego Indii kształtowało się przez pierwsze cztery dekady niepodległości na poziomie 3-4 proc. rocznie, a więc nie gwarantowało szybkiego wyjścia z głębokiego zacofania, aczkolwiek pozwoliło na trwałe uprać się z największą zmorą Subkontynentu, tj. corocznymi klęskami głodu. Przy takiej dynamice rozwojowej Indie nie tylko nie odrabiały zaległości gospodarczych, ale traciły dystans do innych państw i to z bliskiego otoczenia geograficznego (Chin, Japonii czy państw Azji Południowo Wschodniej). Podejmowane kilkakrotnie próby przyspieszenia rozwoju nie przynosiły jednak trwałych wyników. Przełom dokonał się dopiero w ostatniej dekadzie XX wieku w wyniku radykalnych reform gospodarczych i politycznych rozpoczętych w 1991 roku, zwanych nową polityką gospodarczą, a polegających na liberalizacji gospodarki, jej otwarciu na świat, denacjonalizacji itp. Indie odeszły więc od swojej wersji socjalizmu, aczkolwiek pozostało nadal planowanie centralne oraz znacząca ingerencja rządu federalnego w sferę gospodarki (obecnie Indie realizują 11 plan pięcioletni).tempo wzrostu gospodarki indyjskiej zwiększyło się do 4-7 proc., a w latach wynosiło 5-9 proc. [Economic World Qutlook Database, 2008].

2 118 Grzegorz Bywalec Dynamiczny rozwój nie czyni automatycznie Indii mocarstwem gospodarczym, aczkolwiek w dłuższej perspektywie czasowej do tego powinien doprowadzić. Jednoznaczna ocena aktualnych rozmiarów gospodarki indyjskiej jest utrudniona ze względu na metodyczne problemy pomiaru PKB. Gdy przyjmiemy do porównań kurs wymiany USD, to okazuje się, że Indie niewiele znaczą na gospodarczej mapie świata, bo wg danych za 2007 rok - wytwarzają zaledwie 2,1 proc. światowego produktu brutto (mniej niż Hiszpania i tylko 2,5 razy więcej niż Polska) [Rocznik Statystyczny RP 2008, s. 878]. Gdy zaś zastosujemy parytet siły nabywczej, to Indie awansują na 5 miejsce po Unii Europejskiej, USA, Chinach i Japonii [GDP by PPP, 2008]. Nie ulega natomiast wątpliwości, że Indie są mocarstwem demograficznym, a konkretnie drugim po Chinach krajem pod względem liczby ludności (ok 1,15 mld), i w ciągu 2-3 dekad staną się najprawdopodobniej najludniejszym krajem świata. Głównym bogactwem współczesnych Indii są właśnie ludzie (kapitał społeczny), nie tylko dlatego, że jest ich dużo, ale również dlatego, że są młodzi (jedno z najmłodszych społeczeństw świata) oraz intensywnie się kształcą i to w języku angielskim. W najbliższych latach najwięcej ludzi mówiących po angielsku mieszkać będzie w Indiach. Walory Indusów podnosi to, że żyją w kraju demokratycznym, znają reguły wolnej gospodarki, są dziedzicami i kustoszami wspaniałej kultury, są ludźmi przedsiębiorczymi itp. Jest to więc wielki zasób pracy, tej najprostszej manualnej (robotnicy, rzemieślnicy), jak i pracy kwalifikowanej (informatycy, architekci, inżynierowie, menedżerowie, naukowcy). Powszechnie zwraca się w ostatnich latach uwagę na bardzo dynamiczny rozwój indyjskiej klasy średniej, która istotnie dynamizuje gospodarkę. Niejednokrotnie wskazuje się na pewne podobieństwo społeczeństwa indyjskiego do społeczności zamieszkujących Unię Europejską. Idzie tu przede wszystkim o ich wieloetniczność, wielojęzykowość i wielokulturowość. Może to mieć również wpływ na wzajemne relacje polityczne oraz gospodarcze. Liczba ludności i rosnąca jej siła nabywcza sprawiają, że Indie stają się wielkim rynkiem dóbr konsumpcyjnych oraz inwestycyjnych. W latach konsumpcja w Indiach wzrosła (w cenach stałych) o 37,2 proc., a więc jej tempo było dwukrotnie wyższe od średniego światowego (18,9 proc.). Jeszcze korzystniej dla Indii przedstawia się dynamika inwestycji. W 2007 roku inwestycje były w Indiach wyższe o 106,7 proc. niż w 2000 roku, przy przeciętnej światowej 23,2 proc.; różnica jest więc czteroipółkrotna. Tempo wzrostu PKB Indii przewyższało w latach niemal czterokrotnie średnią światową [Rocznik Statystyczny RP 2008, s ]. Przez długi czas historia Indii oraz poprzedniczki Unii Europejskiej, czyli Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, biegły jakby obok siebie. Kraje EWG oraz Indie zaprzątnięte były własnymi, wewnętrznymi i co najwyżej regionalnymi problemami. Dziś, w dobie zaawansowanej globalizacji, tak już być nie może. Te dwa wielkie byty gospodarczo demograficzne, pomimo geograficznej odległości nie mogą już istnieć bez siebie. Chcąc racjonalnie funkcjonować i odgrywać właściwą im rolę na arenach światowych, Indie i UE muszą ze sobą współpracować. Unia Europejska, potraktowana jako jeden obszar gospodarczy, jest obecnie największą potęgą gospodarczą świata kraje należące do tego ugrupowania wytworzyły w 2007 roku (wg kursu USD) 31 proc. światowego produktu brutto (USA 25 proc. a Japonia 8 proc.) [Rocznik Statystyczny RP 2008, s. 879]. Na obszarze UE zamieszkuje ok. 500 milionów osób, co daje jej trzecie miejsce na świecie (po Chinach i Indiach). Początki i rozwój stosunków gospodarczych W 1962 roku Indie jako pierwszy z krajów Trzeciego Świata nawiązały stosunki dyplomatyczne z Europejską Wspólnotą Gospodarczą (od 1993 roku Unia Europejska). Rozmiary tej współpracy, a szczególnie wymiany towarowej pomiędzy EWG a Indiami, były niewielkie i nie od-

3 Rozwój wymiany gospodarczej Indii z Unią Europejską (przesłanki, dynamika i struktura) 119 grywały prawie żadnej roli w życiu gospodarczym obu stron. Współpraca ograniczała się więc przede wszystkim do pomocy gospodarczej i technicznej dla Indii i importu niektórych produktów żywnościowych (herbata, przyprawy itp.) z tego kraju. Sytuacja zmieniła się po 1973 roku, kiedy do EWG została przyjęta Wielka Brytania, która utrzymywała bliskie kontakty gospodarcze z Indiami niedawną swoją kolonią. Wielka Brytania była największym partnerem handlowym Indii w Europie. Tym samym zwielokrotniła się wymiana handlowa pomiędzy całą Wspólnotą a Indiami. W latach siedemdziesiątych oraz na początku lat osiemdziesiątych zawarto szereg umów o wymianie handlowej i kooperacji pomiędzy oboma partnerami. W 1981 roku podpisana została pomiędzy EWG a Indiami pięcioletnia umowa o kooperacji w handlu i gospodarce, która została znacznie rozszerzona w 1985 roku. W 1983 roku Komisja Europejska ustanowiła stałe przedstawicielstwo w Delhi. Znaczące przyspieszenie rozwoju kontaktów zagranicznych nastąpiło po 1991 roku, kiedy to zarówno Indie jak i EWG weszły na drogę wielkich reform politycznych i gospodarczych. W grudniu 1993 roku pomiędzy UE a Indiami podpisana została umowa kooperacyjna o partnerstwie i rozwoju, która zawierała oprócz uzgodnień w sprawie ochrony środowiska naturalnego oraz zwalczania handlu narkotykami deklarację współpracy politycznej. Uzgodnione zostały także regularne, coroczne spotkania polityczne na najwyższym szczeblu rządowym, czyli tzw. szczyty. Szczytom tym zawsze towarzyszą liczne konferencje i spotkania sfer biznesowych. Organizowane są one od 2000 roku; pierwszy odbył się w Lizbonie, a następne w Delhi (2001), Kopenhadze (2002), Delhi (2003). W czerwcu 2004 roku Komisja Europejska przedłożyła projekt budowy partnerstwa strategicznego z Indiami. W oparciu o projekt Komisji Europejskiej, w listopadzie 2004 roku na piątym szczycie UE Indie w Hadze uroczyście proklamowano strategiczne partnerstwo, a na szóstym szczycie w październiku 2005 roku w Delhi przyjęto wspólny plan realizacji tegoż partnerstwa. We wrześniu 2005 roku Parlament Europejski zaakceptował te uzgodnienia poprzez uchwalenie specjalnej rezolucji [The European Union and India, 2006]. Przedmiotem obrad siódmego szczytu UE Indie w październiku 2006 roku w Helsinkach były zagadnienia rozwoju wolnego handlu pomiędzy tymi obszarami, a tym kontekście podjęcie rozmów o utworzeniu strefy wolnego handlu. Z kolei 8 szczyt EU Indie odbył się w listopadzie 2007 roku w Delhi, a jego przedmiotem było prolongowanie wcześniejszych umów na lata i dalsze rozszerzenie współpracy, szczególnie na niwie energetycznej, technologicznej, ochrony środowiska, turystyki oraz naukowej (m.in. otwarcie w Delhi Europejskiego Centrum Biznesu i Technologii). Dodać trzeba, że na mocy wspomnianych szczytów, UE istotnie wspiera finansowo i materialnie Indie w wyżej wymienionych dziedzinach (ok. 470 mln. euro w latach ) [T. Singh, 2008]. Indie są tym samym - największym odbiorcą pomocy rozwojowej ze strony Unii Europejskiej. Od 2007 roku prowadzone są rokowania w sprawie umowy o wolnym handlu pomiędzy UE a Indiami (India - EU Free Trade Agreement). Ta problematyka zdominowała zarówno dziewiąty szczyt UE Indie we wrześniu 2008 roku w Marsylii, jak i dziesiąty szczyt w listopadzie 2009 roku w Delhi. Na tym ostatnim szczycie dodatkowo wiele uwagi poświęcono kwestiom finansowym oraz klimatycznym. Chodzi tu szczególnie o szersze włączenie Indii w światowy system finansowy jak i programy ochrony środowiska naturalnego. Negocjacje na temat wspomnianej umowy o wolnym handlu mają się zgodnie z postanowieniami ostatnich szczytów - zakończyć w 2010 roku. Są to jednak bardzo trudne rokowania. Unia Europejska chciałaby pełnego otwarcia rynku indyjskiego dla swych towarów, na co nie chce się zgodzić strona indyjska obawiając się w ten sposób konkurencji dla niektórych ważnych dziedzin swej gospodarki, a szczególnie rolnictwa i przemysłu spożywczego oraz odzieżowego. Napływ na rynek indyjski dużej masy europejskiej żywności oraz odzieży zagrażałby egzystencji dużej części tamtejszego społeczeństwa, a szczególnie indyjskiej wsi (ok. 70 proc. ludności), która miałaby kłopoty ze zbytem swych produktów.

4 120 Grzegorz Bywalec Gospodarka Indii i UE podstawowe proporcje i tendencje Unia Europejska (UE - 27) potraktowana jako jeden podmiot gospodarczy zdystansowała jak wcześniej wykazano - Stany Zjednoczone AP i wysunęła się pod względem globalnej wielkości PKB (liczonej zarówno wg PPP jak i kursu USD) na pierwsze miejsce w świecie i przewagę tę powiększa. W przypadku Indii mamy niejednoznaczną sytuację. Gdy PKB Indii wyceni się według kursu USD, to okaże się, że jest on ponad 14 razy mniejszy od woluminu PKB całej UE -27 (dane za 2007 rok). Gdy zaś do obliczeń zastosujemy parytet siły nabywczej (PPP), to różnice te są mniejsze globalny PKB UE -27 przekracza PKB Indii ponadtrzykrotnie. Różnice pomiędzy wielkością PKB Indii a PKB UE powoli zmniejszają się. Dzieje się tak za sprawą znacznie wyższego tempa wzrostu gospodarczego Indii. Dokładniejsze dane o dynamice rozwojowej gospodarek Indii oraz krajów członkowskich Unii Europejskiej zawiera tabela 1, w której zestawiono wskaźniki wzrostu PKB (w cenach stałych - krajowych tj. rupiach oraz euro). Zawarte w tabeli 1 wskaźniki wzrostu PKB są szczególnie w przypadku Indii syntetycznym wyrazem pomyślnej realizacji zapoczątkowanych w 1991 roku reform gospodarczych. Analiza tempa wzrostu gospodarczego Indii przedstawionego w tabeli1, wskazuje, że w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku było ono przeciętnie o ok. 3-5 punktów procentowych wyższe od tempa wzrostu gospodarczego Unii Europejskiej. W pierwszych latach bieżącego stulecia wzrost gospodarczy Indii osłabł, ale ponownie zaczął wzrastać po 2003 roku, w wyniku przyspieszenia reform po przejęciu władzy przez IKN po wyborach parlamentarnych w 2004 roku. W latach PKB Indii zwiększał się w tempie ponad 9 proc. rocznie, a więc trzykrotnie szybciej niż PKB Unii Europejskiej. Podobnie było w latach , chociaż w wyniku światowego kryzysu gospodarczego tempo wzrostu Indii osłabło. Tak wysoka stopa wzrostu PKB Indii stawia ten kraj na drugim miejscu wśród średnich i dużych państwa świata pod względem dynamiki gospodarczej (pierwsze są Chiny proc.). Tabela 1.Tempo wzrostu gospodarczego Indii oraz krajów Unii Europejskiej (UE-27) - roczne przyrosty PKB, w proc., ceny stałe Lata Indie UE Lata Indie UE ,1 2, ,5 3, ,1 0, ,9 2, ,4 0, ,6 1, ,9-0, ,9 1, ,2 2, ,9 2, ,4 3, ,2 2, ,6 2, ,8 3, ,7 2, ,4 3, ,0 2, ,4 2, ,2 3,0 2009* 5,4-1,7 *- dane szacunkowe Źródło: [Economic World Qutlook Database, 2008] oraz India GDP Ststistics, 2009, Dynamika wzrostu gospodarczego Unii Europejskiej rozpatrywanej jako całość jest w badanym okresie stosunkowo niska, co jest zresztą charakterystyczne

5 Rozwój wymiany gospodarczej Indii z Unią Europejską (przesłanki, dynamika i struktura) 121 dla obszarów wysoko rozwiniętych. W ostatniej dekadzie minionego wieku roczna stopa wzrostu PKB nie przekroczyła w zasadzie 3 proc. Pewne ożywienie gospodarcze w UE nastąpiło po 2004 roku, gdy do grona jej członków zostało przyjętych 10 krajów Europy Środkowowschodniej i Południowej, które generalnie legitymują się znacznie wyższymi wskaźnikami wzrostu gospodarczego niż kraje starej Unii (U -15). Wysoka dynamika rozwoju gospodarczego Indii niesie ze sobą znaczące przeobrażenia strukturalne, co przedstawiają wskaźniki zawarte w tabeli 2. Z danych w tabeli 2 wynika, że w okresie , a więc w czasie indyjskiej transformacji gospodarczej istotnie zmieniła się struktura wytwarzania PKB. Zmiany te polegają przede wszystkim na obniżaniu się udziału sektora I (rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo, kopalnictwo), nieznacznym wzroście sektora II (przemysł, budownictwo, rzemiosło) oraz wyraźnym rozwoju sektora III, czyli usług. Obniżanie się udziału w PKB sektora I i II nie oznacza oczywiście bezwzględnego spadku ich produkcji lecz wolniejszy wzrost. Produkcja rolna (i pokrewnych działów) zwiększyła się w okresie (w cenach stałych) o niespełna 60 proc., przemysłowo - budowlana o 180 proc., a wartość usług wzrosła o 240 proc.[ Economic Survey , 2008, A-5]. Są to zmiany zgodne z ogólnym zasadami i trendami rozwoju gospodarczego. Gospodarka Indii wyszła na początku bieżącego stulecia z fazy agrarno przemysłowej i staje się powoli gospodarko usługowo przemysłową. W dalszym ciągu zbyt wysoki jest jeszcze udział rolnictwa w życiu gospodarczym, co wynika z sytuacji demograficznej, to znaczy faktu, że na indyjskiej wsi zamieszkuje ponad 70 proc. ludności, dla większości której głównym źródłem utrzymania jest praca na roli. Tabela 2. Struktura tworzenia PKB Indii wg sektorów gospodarki PKB =100, 0 proc., w tym*: Lata** Rolnictwo Przemysł Usługi ,0 23,2 42, ,5 22,6 44, ,2 24,2 45, ,2 23,5 50, ,9 23,4 52, ,4 24,0 53, ,7 24,3 54, ,0 29,0 54,0 *w cenach stałych czynników produkcji, **lata gospodarcze (od 1.IV. do 31 III roku następnego), dla lat oraz dane szacunkowe (estymacje) Źródło: Obliczenia własne na podstawie: [Economic Survey , 2008, A-5], Analiza tabeli 2 wskazuje, że lokomotywą przyspieszonego wzrostu gospodarczego Indii jest rozwój usług. Najszybciej rozwijały się usługi z zakresu infrastruktury, tj. handlowe, hotelarskie i transportowo komunikacyjne; w 2007 roku ich wielkość (w cenach stałych) niemal dwukrotnie przekroczyła wartość z 2000 roku (198,2 proc.). Nieco mniejsza w tym okresie, ale również wysoka, jest skala wzrostu wartości wytworzonych usług z zakresu finansów, ubezpieczeń, obrotu nieruchomościami oraz doradztwa biznesowego (175,6 proc.). Taką dynamikę i strukturę rozwoju sektora usługowego uznać należy za prawidłową [Economic Survey , 2008, A-5]. Świadczy ona generalnie o modernizacji indyjskiej gospodarki oraz życia społecznego. Oczywiście struktura wytwarzania PKB w krajach Unii Europejskiej jest zasadniczo odmienna od indyjskiej, jest ona typowa dla krajów wysoko rozwiniętych. Przede wszystkim

6 122 Grzegorz Bywalec w krajach UE bardzo niski jest udział rolnictwa w tworzeniu PKB i według danych dla 2007 roku - nie przekracza średnio 3 proc.(znaczące wyjątki : Rumunia 8,8 proc., Bułgaria 6,2 proc.). Z kolei udział przemysłu i budownictwa kształtuje się na ogół na poziomie ok proc. i tylko w kilku najmniejszych krajach przekracza 30 proc. Z tego wynika, że niemal 70 proc. PKB Unii Europejskiej wytwarzane jest w postaci usług (w Wielkiej Brytanii, Francji i na Cyprze nawet powyżej 75 proc.)[rocznik Statystyczny RP 2008, s. 886]. Powyższe porównanie struktur gospodarczych Indii z Unią Europejską świadczy o wielkich jeszcze różnicach w poziomie rozwoju obu tych obszarów gospodarczych. Tak istotne różnice nie zawsze należy traktować jako przeszkodę w rozwoju wzajemnych stosunków gospodarczych. Zróżnicowane pod względem rozwojowym gospodarki zgodnie z duchem teorii kosztów komparatywnych mogą być jednak względem siebie komplementarne, co będzie ułatwiać wymianę handlową w imię obopólnych korzyści. I tak jest w przypadku Indii i Unii Europejskiej. Otwarty na świat, dynamiczny rozwój gospodarki Indii, w którym preferuje się nowoczesność, sprzyjał będzie zwiększaniu wymiany nie tylko dóbr materialnych, ale także różnorakich usług (finansowych, ubezpieczeniowych, edukacyjnych, komunikacyjnych). Unia Europejska winna więc wyjść naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom Indusów, tym bardziej, że kontaktom gospodarczym towarzyszy od wielu lat dobry klimat polityczny, o czym świadczą chociażby opisane wcześniej coroczne szczyty polityczne Indie Unia Europejska. Wymiana handlowa Jedną z podstawowych miar znaczenia danej gospodarki na arenie międzynarodowej jest jej udział w handlu światowym. W tabeli 3 przedstawiono wskaźniki udziału Indii oraz Unii Europejskiej w międzynarodowym obrocie towarowym. Dane w tabeli 3 wskazują na ogromne różnice w udziałach Indii oraz Unii Europejskiej w międzynarodowej wymianie handlowej. Dziwić musi, że tak wielki pod względem demograficznym i ekonomicznym kraj jak Indie uczestniczą w światowej wymianie towarowej zaledwie na poziomie ok.1 proc. Dokładniejsza analiza bezwzględnych wartości indyjskiego eksportu i importu wskazuje, że w całym niemal okresie niepodległych Indii, saldo ich wymiany z zagranicą było ujemne. Istotne przyspieszenie obrotów towarowych miało miejsce w latach , a szczególnie po 2004 roku. W latach indyjski import wzrósł o 51 proc., przy średnim wzroście światowym wynoszącym 49,0 proc. Tempo wzrostu eksportu było wyższe i w latach zwiększył się on o 84,0 proc. (średnia światowa - 56,0 proc.). Systematycznie poprawia się relacja eksportu do PKB Indii; w 1995 roku wskaźnik ten wyniósł 10,9 proc., w 2000 w 13,2 proc., a w 2007 roku już 22,4 proc.[rocznik Statystyczny RP 2008, s i 888]. Oznacza to, że gospodarka Indii przestała być gospodarką zamkniętą i intensywnie włącza się w gospodarkę światową Tabela 3. Udział Indii oraz Unii Europejskiej w handlu światowym Rodzaj wymiany Kraj towarowej Eksport* (w proc. Indie 1,3 1,0 0,5 0,5 0,6 0,8 1,0 1,1 światowego eksportu) UE** -- 27,5 38,6 30,4 36,1 42,4 38,5 39,1

7 Rozwój wymiany gospodarczej Indii z Unią Europejską (przesłanki, dynamika i struktura) 123 Import * (w proc. Indie 1,4 1,5 0,5 0,7 0,6 0,9 1,4 1,6 światowego importu) UE** -- 29,0 39,2 31,3 34,3 41,6 39,2 39,9 *Obliczeń dokonano w USD, ceny bieżące. **Dane dla UE obejmują liczbę krajów wchodzących w danym roku w skład Wspól noty. Wymiana handlowa UE obejmuje zarówno eksport i import wewnątrz krajów ugrupowania jak i wymianę w krajami nie należącymi do UE. Źródło: [International Trade Statistics, wydania z poszczególnych lat wersja interne WTO, Geneva, część obliczeń własnych.] towa, W Unii Europejskiej, w przeciwieństwie do Indii, międzynarodowa wymiana towarowa miała zawsze wielkie znaczenie. Pod tym względem UE zajmuje zdecydowanie pierwsze miejsce w skali świata. Łączny eksport krajów członkowskich UE, to znaczy wywóz towarów do innych krajów ugrupowania, jak i do krajów zewnętrznych stanowi po 2000 roku ponad 40 proc. światowego eksportu i jest ponadczterokrotnie większy od eksportu USA. W przypadku importu różnice są nieco mniejsze trzykrotne [International Trade Statistics, wydania z poszczególnych lat]. Unia Europejska jest od początku lat siedemdziesiątych minionego wieku największym partnerem handlowym Indii i udział jej systematycznie wzrasta, szczególnie po 2000 roku. W 2007 roku udział Unii Europejskiej w globalnych obrotach handlowych (eksport + import) Indii wynosił 19,2 proc. i był niemal dwukrotnie większy niż udział USA (10,2) proc. Kolejne miejsca zajmowały: Chiny (8,3), Zjednoczone Emiraty Arabskie (5,1), Singapur (4,2), Japonia (2,8), Australia (2,7), a udział pozostałych krajów nie przekraczał 2,5 proc. [EU Bilateral Trade and Trade with the World. India, 2008]. Relacje handlowe Indii z Unią Europejską obrazują dokładniej dane zamieszczone w tabeli 2. Zestawione w tabeli 4 wielkości obrotów handlowych Indii z Unią Europejską wskazują na ich stały wzrost. Dynamika tego wzrostu jest po 2000 roku bardzo wysoka, szczególnie w latach W 2007 roku eksport Indii do UE był o 93 proc. a import o 107 proc. większy niż w 2002 roku. Rozwój wymiany towarowej z UE istotnie przyspieszało systematyczne zmniejszanie przez stronę indyjską stawek celnych oraz innych utrudnień handlowych. Indie nadal należą jednak do krajów o wysokiej restrykcyjności wymiany międzynarodowej, co jest właśnie jak wspomniano jedną głównych przeszkód w rokowaniach o ustalenie wolnego handlu z UE. Według rankingu Banku Światowego z 2008 roku, Indie plasowały się pod względem łatwości działalności gospodarczej na 120 miejscu spośród 178 sklasyfikowanych krajów [Bilateral Trade Relaltions. India 2008]. Nie bez znaczenia jest tu również bardzo niski poziom infrastruktury (drogi, telekomunikacja), a także nadal duża biurokracja, niemal powszechna korupcja i nieuporządkowany system podatkowy. Sprawiają one, że pomimo ogromnych zmian po 1991 roku warunki rozwoju wymiany towarowej z Indiami są w dalszym ciągu mniej korzystne niż w większości innych krajów Azji Południowej oraz Wschodniej [S. Jain Chandra, s.73-88].

8 124 Grzegorz Bywalec Tabela 4. Wymiana towarowa pomiędzy Indiami a Unii Europejską Lata Wielkość eksportu do UE w mln. euro* Roczne przyrosty w proc. Eksport Udział UE w eksporcie Indii Udział Indii w eksporcie UE Wielkość importu z UE, w mln. Euro Roczne przyrosty w proc. Import Udział UE w imporcie Indii Udział Indii w imporcie UE w proc. w proc ,6 1, ,2 1, ,0 28,0 1, ,7 22,5 1, ,4 27,2 1, ,3 21,6 1, ,6 24,4 1, ,3 19,9 1, ,5 23,4 2, ,4 16,7 1, ,1 24,2 2, ,9 16,9 2,1 *Eksport i import w cenach bieżących Źródło: [EU Bilateral Trade and Trade with the World. India., 2008; Evolution of the EU`s Trade Balance whit India, w: trade/issues/bilateral/countries/ india/index_en.htm.(stan na dzień ), część obliczeń własnych. Istnieje jednak wielka asymetria pomiędzy rangą wzajemnej wymiany towarowej w bilansach handlowych obu badanych partnerów. Indie eksportują na obszar UE ok. 25 proc. swoich towarów, niewiele niższy (16 23 proc.) jest udział UE w imporcie indyjskim. Natomiast dla UE jako całości, handel z Indiami stanowi margines wymiany towarowej; tylko w 2007 roku udział Indii przekroczył 2,0 proc., a wcześniej był jeszcze niższy. Wysokiego udziału Unii Europejskiej w indyjskim eksporcie oraz imporcie nie można jednakże wbrew pozorom oceniać jednoznacznie pozytywnie. W ten bowiem sposób gospodarka indyjska nadmiernie uzależnia się od wahań koniunktury na obszarze Unii Europejskiej. Dowodem na to mogą być bolesne skutki kryzysu lat ; pogorszenie koniunktury w Europie znacząco zmniejszyło m.in. zapotrzebowanie na indyjskie towary, co z uwagi na dużą rangę eksportu do UE odbiło się ujemnie na dynamice indyjskiej gospodarki. Dokładniejszy obraz wymiany handlowej pomiędzy Indiami a krajami Unii Europejskiej otrzymamy poprzez analizę porównawczą struktury rzeczowej eksportu oraz importu. Danych do takiej analizy dostarcza tabela 5. Zawarte w niej liczby wskazują na znaczące różnice pomiędzy strukturą rodzajową indyjskiego eksportu do Unii Europejskiej a strukturą importu z tego obszaru. W strukturze eksportu indyjskiego do Unii Europejskiej dominuje grupa artykułów przemysłowych, aczkolwiek jej udział w latach nieco się zmniejszył. W tej zaś grupie na czoło wysuwają się jednak artykuły nisko przetworzone, tj. włókiennicze oraz odzieżowe i stanowią niemal jej czwartą część. Na drugiej pozycji w tej grupie lokują się produkty chemiczne. Stosunkowo wysoki (7-10 proc.) jest udział w eksporcie Indii produktów rolnych i przetwórstwa rolnego (oleje, mięso, ryby, nasiona oleiste, tytoń, przyprawy i owoce), aczkolwiek wykazuje on w badanych latach względny spadek. W strukturze importu indyjskiego z obszaru Unii Europejskiej zdecydowanie dominują maszyny i urządzenia, które stanowią niemal jedną czwartą wartości przywożonych towarów. Na dwóch kolejnych miejscach lokują się środki transportu oraz chemikalia. Relatywnie niski jest udział w imporcie z UE produktów żywnościowych, co wynika w decydującym stopniu z prowadzonej przez rząd indyjski polityki ochrony własnego rynku rolnego i przemysłu spożywczego. Powyższe dane o wymianie towarowej należy uzupełnić informacjami o handlu usłu-

9 Rozwój wymiany gospodarczej Indii z Unią Europejską (przesłanki, dynamika i struktura) 125 gami, które wykazują równie wysoką dynamikę w ostatnich latach. Łączne obroty usługami pomiędzy UE a Indiami zwiększyły się z 5,2 mld w 2002 roku do 12,2 mld euro w 2007 roku. Z tej ostatniej kwoty 6,7 mld euro przypada na eksport usług z UE do Indii, a 5,5 mld euro na import [Bilateral Trade Relaltions. India 2008]. Jeśliby ująć łącznie wymianę towarów i usług pomiędzy UE a Indiami, to usługi stanowiły w 2002 roku niepełna 15,7 proc. a w 2007 roku 18 proc. ogółu tej wymiany (eksportu i importu). Oznacza to wzrost znaczenia usług w tej wymianie handlowej. Tabela 5. Struktura rzeczowa eksportu oraz importu Indii do/z Unii Europejskiej (w mln. euro i proc., ceny bieżące) Grupy towarów Eksport z Indii do Unii Europejskiej Import z Unii Europejskiej do Indii Razem ,0* , , ,0 Artykuły powszechnego , , , ,2 użytku, w tym: produkty rolne , , , ,0 płynne nośniki energii 106 0, ,6 67 0, ,2 Wyroby przemysłowe, , , , ,0 w tym: Maszyny 935 6, , , ,1 środki transportu 440 3, , , ,2 chemikalia , , , ,9 Tekstylia i odzież , , , ,7 *Z uwagi na niepełny zestaw towarów, odsetki nie sumują się do 100,0. Źródło: [EU Bilateral Trade and Trade with the World. India, 2008, s. 8-9] Ważną rolę w wymianie zagranicznej Indii odgrywają w ostatnich latach takie rodzaje działalności gospodarczej jak outsourcing oraz offshoring 1, które jednak trudno jednoznacznie kwalifikować; częściowo mogą być bowiem zaliczane do wymiany towarowej, a częściowo do bezpośrednich inwestycji. To nowe zjawisko polega na tym, że coraz więcej firm europejskich zleca firmom zlokalizowanym w Indiach (swym spółkom córkom lub odrębnym przedsiębiorstwom) świadczenie pewnych usług, bądź też wykonywanie niektórych czynności produkcyjnych (tzw. delokalizacja produkcji). Znaczący rozwój outsourcingu oraz offshoringu w Indiach wynika przede wszystkim z dobrze rozwiniętego tam przemysłu informatycznego oraz wysoko kwalifikowanych, znających język angielski, kadr informatyków oraz finansistów 2. Działalność outsourcingowa oraz offshoringowa wykonywana na rzecz europej- 1 Z uwagi na bardzo zróżnicowaną naturę poszczególnych rodzajów outsourcingu i offshoringu, nierzadki kłopot w ich definiowaniu, odróżnianiu itp. istnieją ogromne trudności z ich statystyczną rejestracją, a szczególnie agregacją danych. Dlatego też trudno dokładnie ustalić ich zagregowane wielkości. 2 Niekiedy jednak przecenia się rolę outsourcingu i offshoringu w gospodarce Indii. Gospodarka tak wielkiego kraju nie może się opierać na tych dwóch rodzajach działalności, winny one być ważne, ale nie mogą odgrywać wiodącej roli. Nadmierny rozwój outsourcingu i offshoringu prowadziłby do uzależnienia gospodarki indyjskiej od gospodarek, w których dominuje produkcja dóbr finalnych (np. krajów UE). Dlatego też oba te sektory po-

10 126 Grzegorz Bywalec skich firm dotyczy w szczególności takich dziedzin, jak: oprogramowanie komputerowe, finanse i rachunkowość, biotechnologia, telekomunikacja, telemarketing, consulting oraz badania naukowe. Jest to bardzo korzystna forma współpracy dla obu stron; firmy europejskie mogą bowiem dzięki zagranicznemu outsourcingowi obniżać koszty swej produkcji, zaś Indie pozyskują nowoczesne inwestycje i tym samym tworzą nowe miejsca pracy. Trzeba również zwrócić uwagę na fakt, że coraz więcej indyjskich firm outsourcingowych wychodzi poza swój kraj i rozwija działalność na obszarze Unii Europejskiej (np. Tata Consultancy Services, Infosys, Wipro, Satyam). Ujmując całościowo wymianę handlową pomiędzy UE a Indiami, należy stwierdzić jednak, że - w ujęciu globalnym - działalność outsourcingowa oraz offshoringowa nie odgrywają w niej wbrew pozorom - istotnej roli i uznać to należy za zjawisko właściwe. Gospodarka o tak dużej skali i takim potencjale rozwojowym jak indyjska nie może stać się tylko gospodarką usługową dla gospodarek wysoko rozwiniętych, swoistą gospodarką podwykonawców, co jak twierdzą niektórzy indyjscy ekonomiści mogłoby doprowadzić do nowej kolonizacji Indii. Dodatkowych argumentów na potwierdzenie tych obaw dostarcza analiza przepływów inwestycyjnych. Inwestycje bezpośrednie Liberalizacja i otwarcie indyjskiej gospodarki na kontakty z zagranicą zaowocowało oprócz szybkiego rozwoju wymiany handlowej wzrostem międzynarodowych przepływów kapitałowych, a w szczególności bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Do Indii zaczął napływać kapitał zagraniczny. Dynamika napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Indii w ostatnich latach ubiegłego wieku i na początku bieżącej dekady jest wysoka. W ujęciu bezwzględnym nie są to jednak imponujące wielkości. W tabeli 6 zaprezentowano wielkości przepływów bezpośrednich pomiędzy Indiami a Unią Europejską. Tabela 6. Udział bezpośrednich inwestycji zagranicznych Indii w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych Unii Europejskiej, w mln. euro (ceny bieżące) oraz proc. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne Roczna wartość BIZ wypływających z UE, w tym: do Indii Udział Indii w strumieniu BIZ wypływających z UE, w proc. 0,12 0,80 0,57 1,06 1,26 0,91 2,6 winny się oczywiście rozwijać, być lokomotywą postępu, ale ich udział w tworzeniu produktu społecznego nie powinien przekraczać kilku procent. Kryzys gospodarczy lat potwierdza te opinie. Sektory outsourcingu i offshoringu zostały najwcześniej i mocno bardziej niż większość innych dziedzin gospodarki dotknięte światowym kryzysem.

11 Rozwój wymiany gospodarczej Indii z Unią Europejską (przesłanki, dynamika i struktura) 127 Roczna wartość BIZ napływających do UE, w tym: z Indii Udział Indii w strumieniu BIZ napływających do UE, w proc. 0,07 0,11 0,50 0,0 0,23 0,30 - Źródło: [K. Petridou, 2007], [Bilateral Trade Relations. India., w: investieren erstmals mehr in Indien als in China, w: (stan na dzień ), część obliczeń własnych. Analizując tabelę 6 należy stwierdzić, że globalne wielkości rocznych strumieni bezpośrednich inwestycji zagranicznych Unii Europejskiej ulegają znaczącym wahaniom w poszczególnych latach. Jest to poniekąd naturalne i wynika z różnorakich uwarunkowań i to nie tylko ekonomicznych, ale często formalno prawnych, politycznych, czy nawet technologicznych i organizacyjno - logistycznych. Podobnie jest z napływem inwestycji europejskich do Indii, aczkolwiek dominuje tendencja wzrostowa - progresywna. W 2005 roku Indie pozyskały z Unii Europejskiej w postaci BIZ niemal 7 - krotnie więcej kapitału niż w 2001 roku. Bardzo duży napływ inwestycji europejskich do Indii zanotowano w latach W 2007 roku było to 10,9 miliardów euro, co oznacza ponadczterokrotny wzrost w stosunku do 2006 roku. W tymże roku po raz pierwszy przedsiębiorcy UE zainwestowali więcej kapitału w Indiach niż Chinach (bez Hongkongu) [Europäer investieren erstmals mehr in Indien als in China, 2008]. Jest to bardzo znaczący, skokowy wzrost, świadczący o przyspieszonym otwieraniu się indyjskiej gospodarki i jej rosnącej atrakcyjności inwestycyjnej. Dużą rolę odegrały tu inwestycje oparte na zasadzie outsourcingu i/lub offshoringu, aczkolwiek jak wspomniano - trudno znaleźć dokładne dane by określić ich skalę 3. Pomimo to, analizując zagadnienie w ujęciu względnym, czyli w stosunku do globalnego strumienia bezpośrednich inwestycji zagranicznych wypływających z UE, okazuje się, że udział Indii kształtował się poza 2007 rokiem na poziomie 1 proc., a więc bardzo niskim, nieodpowiednim do rangi ekonomicznej i demograficznej kraju. Jeżeli w tabeli 6 pokazano udział bezpośrednich inwestycji Indii w globalnej wartości inwestycji zagranicznych Unii Europejskiej, to w tabeli 7 zaprezentowano ujęcie odwrotne, tj. skalę udziału UE w zagranicznych inwestycjach Indii. 3 Jak wcześniej wspomniano - działalność outsourcingową oraz offshoringową nie zawsze da się jednoznacznie kwalifikować. W wielu przypadkach można by ją jednocześnie uznawać za rodzaj wymiany towarowej, jak również za bezpośrednią inwestycję zagraniczną. Bardzo często także outsourcing i offshoring tak ściśle splatają się ze sobą, że trudno je od siebie precyzyjnie oddzielić. Wszystko to sprawia istotne kłopoty w pomiarze i ocenie zarówno wymiany handlowej jak i inwestycji zagranicznych, co szczególnie utrudnia makroekonomiczną analizę tych zjawisk.

12 128 Grzegorz Bywalec Tabela 7. Udział bezpośrednich inwestycji zagranicznych Unii Europejskiej w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych Indii, w mln USD (ceny bieżące) oraz proc. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne Napływ BIZ do Indii, w tym: z UE* udział UE, w proc. 23,0 35,5 15,9 65,0 Wypływ BIZ z Indii, w tym: do UE udział UE, w proc. -- 9,2 4,9 -- *Wielkości strumieni BIZ UE do/z Indii z tabeli 4 przeliczono na dolary wg średniego kursu euro/dolar dla danego roku (za Rocznikami Statystycznymi RP z lat ). Źródło: World Investment Report UNCTAD., w: r/docs/wir08_fs_in_en.pdf+%27world+investment+report+2008%22+india&hl=pl& ct=clnk&cd=1&gl=pl (stan na dzień ), oraz tab. 5 i 6, część obliczeń włassnych. W badanym okresie obserwuje się bardzo wysokie przyrosty inwestycji bezpośrednich i to zarówno po stronie ich napływu jak wypływu do/z Indii. Saldo tych inwestycji jest jak już wyżej stwierdzono - wysoce ujemne dla Indii, to znaczy, że na obszar Indii napływa znacznie więcej zagranicznego kapitału niż wypływa z tego kraju. Dominującą pozycję w inwestowaniu na obszarze Półwyspu Dekańskiego uzyskała po 2000 roku Unia Europejska; w latach z krajów tego obszaru pochodziło proc., a w 2007 roku aż ponad 60 proc. zagranicznych inwestycji bezpośrednich. W przypadku zaś eksportu indyjskiego kapitału, do Unii Europejskiej trafia zaledwie kilka jego procent, co oznacza, że ok. 90 proc. indyjskich inwestycji zagranicznych lokowane jest poza obszarem Unii Europejskiej. Reasumując analizę bezpośrednich inwestycji pomiędzy Unią Europejską a Indiami, trzeba stwierdzić, że wielkości te szybko i korzystnie zmieniają się w ostatnich latach, ale w dalszym ciągu są bardzo niskie i nie odpowiadają potrzebom oraz potencjałowi ekonomicznemu obu partnerów. Dodać trzeba jednakże, że jak wskazują pierwsze informacje statystyczne - w latach roku światowy kryzys ekonomiczny istotnie zmniejszył przepływy bezpośrednich inwestycji pomiędzy Indiami a Unią Europejską i to w obie strony. Podsumowanie Na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku przeprowadzono w Indiach gruntowne reformy gospodarcze polegające na liberalizacji gospodarki i jej otwarciu na świat. W tym samym czasie zaszły także istotne zmiany ustrojowe w Unii Europejskiej. Jednym z efektów procesów reformowania było rozszerzenie współpracy pomiędzy tymi dwoma podmiotami, odgrywającymi coraz większą rolę w światowym życiu politycznym i gospodarczym. Szczególnie wysoką dynamikę współpracy gospodarczej pomiędzy Unią Europejską a

13 Rozwój wymiany gospodarczej Indii z Unią Europejską (przesłanki, dynamika i struktura) 129 Indiami obserwuje się po 2000 roku, kiedy nawiązane zostały bezpośrednie i stałe kontakty na szczeblu najwyższych władz indyjskich i Unii Europejskiej (tzw. szczyty UE - Indie), a w 2004 roku zawarto porozumienie o strategicznym partnerstwie. Pomimo wysokiej dynamiki rozwoju współpracy gospodarczej pomiędzy Indiami a Unią Europejską, jej poziom jest nadal niski, nieadekwatny zarówno do ich potencjału ekonomicznego oraz demograficznego. Zawarte w ostatnich latach porozumienia i stałe kontakty polityczne na najwyższym szczeblu pozwalały sądzić, że w najbliższych latach szybki rozwój wymiany handlowej oraz inwestycji zostanie utrzymany, a może nawet ulegnie przyspieszeniu, ku pożytkowi obu stron. Niestety, ale nadzieje te wydają się złudne wobec pierwszych informacji o skutkach światowego kryzysu dla rozwoju stosunków gospodarczych pomiędzy Indiami a Unią Europejską. BIBLIOGRAFIA: 1. Bilateral Trade Relations. India, [2008], w: (stan na dzień ). 2. Economic Survey , [2008], A-5 3. Economic World Qutlook Database, [2008], International Monetary Fund, April,w:http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/weodata/weorept.aspx?sy=1990 &ey=2007&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=ngdp_rpch&grp= 0&a=&pr.x=27&pr.y=3 (stan na dzień ), oraz 4. 0&ey=2007&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=998&s=NGDP_RP CH&grp=1&a=1&pr.x=39&pr.y=10 (stan na dzień ). 5. EU Bilateral Trade and Trade with the World. India., [2008], w: (stan na dzień ). 6. Europäer investieren erstmals mehr in Indien als in China, [2008], w: (stan na dzień ), 7. European Union Foreign Direct Investment 2007 (Data ), [2007], Eurostat, Luxembourg. 8. GDP by PPP, [2008], G -15 from Wikipedia, the free encyclopedia, w: 2GDP+by+PPP%22&hl=pl&ct=clnk&cd=4&gl=pl (stan na dzień ). 9. India GDP Ststistics, [2009],w: 10. International Trade Statistics 2007, [2007], World Trade Organization, Geneva. 11. Jain Chandra S.,[2006], How can India Attract more Foreign Direct Investment? w: India Goes Global: Its Expanding Role in the World Economy, pod red. C. Purfield, J. Schiff, IMF, Washington. 12. Petridou K., [2007], EU -25 Foreign Direct Investment in Brazil, Russia, India and China, w: Statistic in Focus - Economy and Finance, 111, Eurostat, Luxembourg. 13. Rocznik Statystyczny RP 2008, [2008], GUS, Warszawa. 14. Singh T., [2008], India, EU at crossroads, The European Weekly New Europe, , w: (stan na dzień ) 15. The European Union and India: A Strategic Partnership for the 21 Century, [2006], European Commission, Brussels. 16. World Investment Report UNCTAD., w: 17.

14 130 Grzegorz Bywalec dite_dir/docs/wir08_fs_in_en.pdf+%27world+investment+report+2008%22+india& hl=pl&ct=clnk&cd=1&gl=pl (stan na dzień )

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Dr Bernadeta Baran Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Plan wystąpienia Podstawy prawne gospodarczej współpracy transatlantyckiej Skala

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 2 Wielka Brytania plasuje się w czołówce globalnych inwestorów. Według danych OECD zajmuje 5. miejsce na świecie. Według wstępnych danych OECD w 2012 r. poziom

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Indie spod znaku liberalizacji, prywatyzacji, globalizacji

Indie spod znaku liberalizacji, prywatyzacji, globalizacji Indie spod znaku liberalizacji, prywatyzacji, globalizacji 10.09.2007, Barbara Liberska Indie spod znaku liberalizacji, prywatyzacji, globalizacji W ostatnich latach prawie czterokrotnie wzrosła w Indiach

Bardziej szczegółowo

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 2 Szwajcaria zajmuje 23. miejsce jako partner handlowy Polski. W handlu między Polską a Szwajcarią utrzymuje się trend zmniejszania różnicy wartości między eksportem

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 2 Wielka Brytania to światowy gracz w handlu. Według danych WTO za 2013 rok Zjednoczone Królestwo było 8. globalnym eksporterem z udziałem 2,9 proc. i 6. importerem

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 13

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 13 SPIS TREŚCI Wprowadzenie............................................... 13 ROZDZIAŁ I Wzrost roli usług w gospodarce Unii Europejskiej................ 13 1. Teoretyczne podstawy rozwoju usług.........................

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Nr 146 / 2013 22 11 13 INSTYTUT ZACHODNI im. Zygmunta Wojciechowskiego Instytut Naukowo-Badawczy, Poznań Autor: Piotr Misztal Handel

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08

Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08 Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08 2 Od lat Królestwo Belgii jest ważnym partnerem handlowym Polski. W polskich dostawach do tego kraju dominują maszyny i urządzenia, sprzęt elektryczny oraz pojazdy -

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO Rola i wpływ auto-moto na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym auto-moto tworzy 7,8% wartości dodanej (104 mld PLN w 2012 r.); wpływ bezpośredni części produkcyjnej jest

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Po trudnym roku 2009 przemysł chemiczny stopniowo wychodzi z kryzysu Sytuacja gospodarki na świecie Z punktu widzenia efektów kryzysu w 2009 r. w globalnym przemyśle

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Aktywność Polski na rynku międzynarodowym realizowana jest w trzech głównych obszarach: 1. Udziału w tworzeniu wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny Finlandii w 2015 r. oraz aktywność inwestycyjna

Handel zagraniczny Finlandii w 2015 r. oraz aktywność inwestycyjna Według wstępnych danych fińskiego Urzędu Celnego w roku 215 wartość fińskiego eksportu wyniosła 53,8 mld EUR, co oznacza spadek o 4 % w stosunku do roku 214. Wartość importu zmniejszyła się o 6 % i osiągnęła

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski www.pwc.com Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski W kontekście "Priorytetów Polityki Przemysłowej 2015-2020+ Wrzesień 2015 r. Raport powstał na zlecenie i przy współpracy ze Związkiem Pracodawców

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

Wybrane modele handlu międzynarodowego

Wybrane modele handlu międzynarodowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Lidia Wasielewska nr albumu: 244871 Praca licencjacka na kierunku matematyka Wybrane modele handlu międzynarodowego Opiekun pracy dyplomowej

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Barometr płatności na świecie 2015

Barometr płatności na świecie 2015 Zaległości płatnicze nie są specyfiką tylko naszego kraju. W mniejszym lub większym stopniu odczuwalne są niemal we wszystkich krajach. Pod względem moralności płatniczej sytuacja w Azji jest mocno zróżnicowana.

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej dr Iwona Szczepaniak, dr Łukasz Ambroziak Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Józefów,

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach GEOGRAFIA EKONOMICZNA MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO- GOSPODARCZEGO dr Anna Bernaciak MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3)

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 2 Polska dla Portugalii jest największym rynkiem inwestycyjnym w Europie Środkowej i Wschodniej. Natomiast wartość polskich inwestycji w Portugalii jest stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Dr Gabriela Grotkowska Plan wykładu 2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce zamkniętej i otwartej (SNA) Tożsamość

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r.

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Tezy 1. Rynek stali i usług z jej udziałem jest rynkiem globalnym. Walka konkurencja przekracza granice

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 22 maja 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Pomiar koniunktury wg metodyki ZZK Ogólny pomiar koniunktury w województwie zachodniopomorskim (ZZK Syntetyczny, ZZK Usługi, ZZK

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wielkość i struktura nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw w Polsce w latach 2001 2008

Wielkość i struktura nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw w Polsce w latach 2001 2008 Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 105 117 Joanna Duda*, Anna Wolak-Tuzimek** Wielkość i struktura nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw w Polsce w latach 2001 2008 1. Wprowadzenie Rozwój przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 15 maja 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Od akcesji Polski do UE obroty towarami rolno-spożywczymi sukcesywnie rosną. Trend

Bardziej szczegółowo

4.2. Transport samochodowy

4.2. Transport samochodowy 4.2. Transport samochodowy Ogólna charakterystyka rynku transportu samochodowego ładunków O miejscu i roli samochodowego transportu ładunków, w odniesieniu do pozostałych gałęzi transportu, świadczą wielkości

Bardziej szczegółowo

Rynek robotów na świecie i w Polsce

Rynek robotów na świecie i w Polsce Rynek robotów na świecie i w Polsce Autor: Kamil Neczaj Na zlecenie firmy Roboty Przemysłowe 1 Spis treści 1 Spis treści... 2 2 Wstęp... 3 3 Wrażliwośd branży na koniunkturę gospodarczą na świecie... 3

Bardziej szczegółowo

Hongkong: Miejsce na Twój biznes

Hongkong: Miejsce na Twój biznes Hongkong: Miejsce na Twój biznes Marcin Mitko data: wrzesień 2014 Corporate Banking Manager, HSBC Bank Polska S.A. HK: Miejsce na Twój biznes Dynamiczne centrum gospodarcze Regionalny i globalny ośrodek

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami?

Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami? Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami? W przeciągu ostatnich 20 lat, polskie firmy znacząco powiększyły swoje możliwości finansowe i wiele z nich zdecydowało się wyjść

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Prognoza liczby pracujących w przemyśle w przekroju grup zawodów

Prognoza liczby pracujących w przemyśle w przekroju grup zawodów Prognoza liczby pracujących w przemyśle w przekroju grup zawodów Rysunek. Udział (w ) i liczba (w osób) pracujących w przemyśle w wielkiej grupie zawodowej: Przedstawiciele władz publicznych, wyżsi urzędnicy

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 2 Według wstępnych danych agencji Bord Bia irlandzki eksport żywności i napojów w 2014 r. osiągnął wartość 10,5

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej 1 Cel badania Głównym celem badania jest określenie korzyści, jakie kraje UE15 osiągają

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo