Generacja rozproszona i odnawialne źródła energii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Generacja rozproszona i odnawialne źródła energii"

Transkrypt

1 Jakoœæ zasilania - poradnik Generacja rozproszona i odnawialne źródła energii Wprowadzenie do zagadnień GR i odnawialnych źródeł energii 8.1

2 Generacja rozproszona i odnawialne źródła energii Wprowadzenie do zagadnień GR i odnawialnych źródeł energii Rob van Gerwen KEMA Nederland B.V. Listopad 2006 Niniejszy Poradnik został opracowany jako część europejskiego programu edukacyjnego i szkoleniowego Jakość Zasilania Inicjatywa Leonardo (LPQI), wspieranego przez Komisję Europejską (w ramach Programu Leonardo da Vinci) i Międzynarodowe Stowarzyszenie Miedzi. Dla uzyskania bliższych informacji odwiedź stronę LPQI Polskie Centrum Promocji Miedzi Sp. z o.o. (PCPM) Polskie Centrum Promocji Miedzi Sp. z o.o. jest organizacją non-profit, finansowaną przez dostawców miedzi oraz producentów pragnących zachęcić odbiorców do stosowania miedzi i jej stopów oraz promujących ich prawidłowe i efektywne zastosowanie. Działalność Centrum obejmuje zapewnienie technicznego doradztwa i informacji tym, którzy są zainteresowani wykorzystaniem miedzi w jej wszystkich aspektach. Centrum również zapewnia łączność między jednostkami badawczymi a przemysłem wykorzystującym miedź w produkcji oraz utrzymuje bliską łączność z innymi organizacjami zajmującymi się rozwojem miedzi na całym świecie. Europejski Instytut Miedzi (ECI) Europejski Instytut Miedzi jest spółką joint venture Międzynarodowego Stowarzyszenia na Rzecz Miedzi (ICA) i IWCC. ECI, dzięki swoim członkom, zajmuje się w imieniu największych producentów miedzi na świecie i czołowych europejskich producentów - promocją miedzi w Europie. Powstały w styczniu 1996 roku Europejski Instytut Miedzi jest wspierany dzięki sieci dziesięciu Towarzystw Rozwoju Miedzi (CDA) w krajach Beneluksu, we Francji, w Niemczech, Grecji, na Węgrzech, we Włoszech, w Polsce, Skandynawii, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. Towarzystwo rozwija swoją działalność podjętą przez CDA powstałą w 1959 roku oraz dzięki INCRA (Międzynarodowemu Towarzystwu Badań Miedzi) powstałemu w 1961 roku. Zrzeczenie się odpowiedzialności Niniejszy projekt nie musi odzwierciedlać stanowiska Komisji Europejskiej ani nie nakłada na Komisję Europejską żadnej odpowiedzialności. Europejski Instytut Miedzi, Deutsches Kupferinstitut i Polskie Centrum Promocji Miedzi zrzekają się wszelkiej odpowiedzialności za wszelkie bezpośrednie lub pośrednie skutki jak również nie przewidziane szkody, które mogą być poniesione w wyniku użycia informacji lub nieumiejętnego użycia informacji lub danych zawartych w niniejszej publikacji. Copyright European Copper Institute, Deutsches Kupferinstitut and Polskie Centrum Promocji Miedzi. Reprodukcja materiału zawartego w niniejszej publikacji jest legalna pod warunkiem reprodukcji w całości i po dania jej źródła. Promocja LPQI w Polsce prowadzona jest w ramach Polskiego Partnerstwa Jakości Zasilania: Politechnika Wrocławska Akademia Górniczo-Hutnicza Instytut Szkoleniowy Schneider Electric Polska Medcom Sp. z o.o.

3 Generacja rozproszona i odnawialne źródła energii Wprowadzenie do zagadnień generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii Streszczenie Generacja rozproszona (GR) i odnawialne źródła energii (OZE) są w Europie przedmiotem znacznego zainteresowania i uważane za bardzo istotne ze względu na swoje znaczenie, zarówno dla poprawy bezpieczeństwa dostaw energii przez zmniejszenie zależności od importowanych paliw kopalnych, jak i dla redukcji emisji gazów cieplarnianych. Przez generację rozproszoną rozumie się lokalne wytwarzanie energii elektrycznej, a w przypadku systemów kogeneracji, również ciepła dla celów procesów przemysłowych, ogrzewania pomieszczeń itp. Ekonomika generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii zależy od wielu czynników. Głównymi składnikami kosztów są początkowe nakłady inwestycyjne, koszty paliwa, ceny energii (elektrycznej i cieplnej) oraz koszt przyłączenia do sieci. Ze wszystkich możliwości wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, najniższe są koszty energii uzyskiwanej z biomasy, na drugim miejscu plasują się lądowe elektrownie wiatrowe i hydroelektrownie, a najdroższą opcją są ogniwa fotowoltaiczne. Wiele krajów posiada jednak środki zachęty do stosowania systemów opartych na odnawialnych źródłach energii, w tym także ogniw fotowoltaicznych. Rentowność generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii zależy w znacznej mierze od regulacji i bodźców, które są sprawą decyzji politycznych, zarówno Unii Europejskiej jak i na szczeblu krajowym. Dla pobudzenia podmiotów gospodarczych do poważnych inwestycji w dziedzinie generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii, konieczna jest stabilna polityka zachęt ekonomicznych. Wstęp Generacja rozproszona (GR) i odnawialne źródła energii (OZE) są w Europie przedmiotem znacznego zainteresowania i są uważane za istotne dla osiągnięcia dwóch celów: zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Europy przez zmniejszenie zależności od importowanych paliw kopalnych, takich jak ropa naftowa, gaz ziemny i węgiel; redukcji emisji gazów cieplarnianych, a szczególnie dwutlenku węgla, ze spalania paliw kopalnych. Racjonalne użytkowanie energii i jej oszczędność są bardziej szczegółowo omówione w Części 7 Poradnika. Niniejszy Zeszyt stanowi obszerne wprowadzenie w tematykę generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii. Niektóre aspekty generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii będą omawiane szczegółowo w innych Zeszytach niniejszej Części. Najpierw należy zdefiniować terminy generacja rozproszona (GR) i odnawialne źródła energii (OZE) oraz wprowadzić terminy skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej (CHP) i rozproszone źródła energii (DER), często używane w kontekście GR i OZE. Termin odnawialne źródła energii odnosi się do wiecznotrwałych naturalnych źródeł energii, takich jak słońce lub wiatr. Systemy wykorzystania energii odnawialnej przetwarzają energię z tych naturalnych źródeł na energię użyteczną elektryczną i cieplną. Pojęcie odnawialnych źródeł energii (OZE) jest często wiązane z wytwarzaniem energii elektrycznej, ale wytwarzanie ciepła dla celów ogrzewania pomieszczeń (energia geotermalna, kolektory słoneczne itp.) jest również opłacalne ekonomicznie. Niniejszy Zeszyt dotyczy tylko odnawialnych źródeł energii związanych z generacją energii elektrycznej (OZEE). Zgodnie z dyrektywą 2001/77/WE [1], do odnawialnych źródeł energii zaliczane są: energia wodna (duże i małe jednostki), biomasa (biomasa stała, biopaliwa, gaz wysypiskowy, gaz z zakładów oczyszczania ścieków i biogazy), energia wiatru, energia słoneczna (ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie cieplne), energia geotermalna, energia falowania i pływów morskich, odpady biodegradowalne. Istnieje wiele definicji generacji rozproszonej [2, 3, 4]. Podobnie jak w przypadku odnawialnych źródeł energii, pojęcie generacji rozproszonej odnosi się głównie do systemów wytwarzania energii elektrycznej, z możliwością wytwarzania 1

4 także ciepła. W niniejszym dokumencie ograniczymy się do generacji rozproszonej związanej z wytwarzaniem energii elektrycznej. Instalacje generacji rozproszonej są zwykle lokowane w pobliżu miejsca użytkowania energii elektrycznej. Ponadto, generację rozproszoną charakteryzują następujące cechy: Generacja rozproszona nie jest centralnie planowana i zwykle jest eksploatowana przez niezależnych producentów energii elektrycznej lub użytkowników. Generacja rozproszona nie jest centralnie dysponowana, chociaż rozwój elektrowni wirtualnych, gdzie wiele zdecentralizowanych jednostek GR jest kontrolowanych jako jedna jednostka wytwórcza, narusza tę definicję. Jednostki wytwórcze generacji rozproszonej są zazwyczaj mniejsze niż 50 MW (chociaż wg niektórych źródeł systemy do 300 MW są klasyfikowane jako GR). Jednostki GR są przyłączone do sieci rozdzielczej o napięciu od 240/400 V do 110 kv, w zależności od kraju. Systemy wykorzystujące energię odnawialną są w większości systemami generacji rozproszonej, wyjątkiem są duże elektrownie wodne, szelfowe elektrownie wiatrowe i współspalanie biomasy w konwencjonalnych elektrowniach na paliwa kopalne. Termin rozproszone źródła energii (DER) [5] odnosi się do rozproszonego wytwarzania i magazynowania energii elektrycznej (w pobliżu odbioru), o wartościach większych niż moc sieci (np. moc awaryjna). Magazynowanie energii elektrycznej nie będzie rozważane w niniejszym Zeszycie Poradnika. Skojarzona produkcja ciepła i energii elektrycznej (CHP), określana także jako kogeneracja, oznacza równoczesne wytwarzanie i użytkowanie energii elektrycznej i ciepła. Zwykle część wytworzonej energii elektrycznej jest zużywana lokalnie, a pozostała energia jest oddawana do sieci. Ciepło, natomiast, jest zawsze użytkowane lokalnie ponieważ jego przesyłanie jest kosztowne i pociąga za sobą stosunkowo duże straty. Zazwyczaj generacja rozproszona oparta na paliwach kopalnych jest produkcją kogeneracyjną, gdyż lokalne użytkowanie odpadowego ciepła jest istotną korzyścią z GR. Bardziej szczegółowo kogeneracja jest omawiana w Zeszycie Typowymi zastosowaniami generacji rozproszonej są: generacja na użytek własny gospodarstw (mikrogeneracja: energia elektryczna i ciepło), zastosowania komercyjne (w budynkach: energia elektryczna i ciepło), cieplarnie (zastosowania związane z procesem: energia elektryczna, ciepło i dwutlenek węgla dla nawożenia upraw), zastosowania przemysłowe (związane z procesem: energia elektryczna i para), ciepłownictwo (zastosowania w budynkach: energia elektryczna i ciepło dostarczane przez sieć ciepłowniczą), energia elektryczna dostarczana do sieci. Rysunek 1 przedstawia przegląd typowych źródeł GR i zastosowań wytworzonej energii. Zalety i wady generacji rozproszonej i rozproszonych źródeł energii Głównymi przyczynami, dla których scentralizowana generacja, a nie rozproszona, dominuje wytwarzanie energii elektrycznej, są: ekonomia skali, sprawność, możliwość wykorzystania istniejących zasobów paliwowych i czas życia [6]. Zwiększenie mocy jednostek wytwórczych powoduje wzrost sprawności i zmniejszenie jednostkowego kosztu energii na MW mocy zainstalowanej. Nawet w przypadku, gdy duża elektrownia jest oparta na kilku jednostkach o mniejszych mocach, to koszt jednostkowy w skali całego zakładu będzie niższy. Jednak zalety ekonomii skali zmniejszają się; ciągły rozwój technologiczny działa na korzyść małych jednostek wytwórczych, podczas gdy duże jednostki osiągnęły już szczyt swojego rozwoju. Innym powodem kontynuowania budowy dużych elektrowni jest ich zdolność do wykorzystywania istniejących zasobów paliwowych. Szczególnie węgiel nie jest odpowiednim paliwem dla jednostek generacji rozproszonej, jednak nadal jest paliwem kopalnym występującym w największej obfitości na całym świecie przy stałych dostawach i stabilnych cenach, a przynajmniej bardziej stabilnych niż ceny ropy i gazu ziemnego. Ponadto, przy czasie użytkowania obiektu lat, duże elektrownie jeszcze przez długie lata pozostaną głównym źródłem energii elektrycznej. Powstaje więc pytanie czy warto rozwijać generację rozproszoną? Głównym powodem jest wykorzystanie ciepła, które zawsze powstaje przy wytwarzaniu energii elektrycznej. Zwiększa to znacznie całkowitą sprawność wykorzystania paliwa w układach kogeneracji, jak przedstawiono w Zeszycie Ponieważ ciepło musi być wykorzystywane lokalnie, konieczność sytuowania generacji rozproszonej w pobliżu miejsca zapotrzebowania ciepła jest oczywista. 2

5 Energia z paliw kopalnych Generacja na użytek własny gospodarstw Komercyjne Cieplarnie Przemysłowe Ciepłownictwo miejskie Energia dostarczana z sieci Konwencjonalna turbina gazowa Silnik gazowy Mikroturbina Silnik Stirlinga Niskotemperaturowe ogniwo paliwowe Wysokotemperaturowe ogniwo paliwowe Energia ze źródeł odnawialnych Mikro hydroelektrownie Małe hydroelektrownie Turbina wiatrowa Energia z biomasy Ogniwa fotowoltaiczne Systemy geotermalne Systemy wykorzystujące energię falowania i pływów Inne zalety generacji rozproszonej [4] to dodatkowe korzyści związane z energią elektryczną (poprawa pewności zasilania, uniknięcie nadmiernej mocy zainstalowanej, zmniejszenie obciążenia szczytowego, zmniejszenie strat sieciowych) oraz korzyści związane z siecią (odroczenie kosztów infrastruktury sieci rozdzielczej, poprawa jakości energii, zwiększenie niezawodności). Niekorzystne cechy generacji rozproszonej, oprócz już wcześniej wymienionych, to koszty przyłączenia, pomiarów energii i bilansowania. Rysunek 1 ilustruje wpływ poziomu udziału generacji rozproszonej na wielkość straty sieciowych. Główną zaletą systemów wykorzystania energii odnawialnej jest samoistny brak emisji gazów cieplarnianych, gdyż ich działanie nie jest oparte na paliwach kopalnych. Dodatkową zaletą jest niewrażliwość na ceny paliw ( słońce świeci za darmo ). Zmniejsza to koszty operacyjne systemów wykorzystania energii odnawialnej i redukuje ryzyko operacyjne. Największą wadą są początkowe koszty inwestycyjne, które dla systemów energii odnawialnej są często większe niż dla systemów energii ze źródeł nieodnawialnych. Przykładowo, budowa sytemu z turbiną gazową pociąga za sobą koszt 500 EUR/KW, podczas gdy turbina wiatrowa wymaga nakładów inwestycyjnych większych niż 900 EUR/KW. 100 W 1 kw 10 kw 100 kw 1 MW 10 MW 100 MW Zakres mocy *) Rys. 1 Przegląd generacji rozproszonej i jej typowych zastosowań (na podstawie [2, 3]) Straty sieciowe Poziom udziału GR Rys. 2 Straty sieciowe w zależności od poziomu udziału generacji rozproszonej [4] Inne wady systemów wykorzystania energii odnawialnej to specyficzne wymagania dotyczące lokalizacji i nieprzewidywalność produkcji energii. Dostępność energii odnawialnej (słońca, wiatru, wody) w znacznym stopniu determinuje wykonalność systemu wykorzystania energii odnawialnej, co z kolei może pociągać za sobą proble- 3

6 my związane z ochroną środowiska. Nieprzewidywalność odnawialnych źródeł energii oznacza również wyższe koszty bilansowania systemu energetycznego i utrzymywania rezerw mocy na wypadek np. zaniku lub wzrostu siły wiatru powyżej zakresu eksploatacji turbin wiatrowych. Z problemem tym spotkano się już na obszarach o dużej liczbie turbin wiatrowych, np. w Niemczech i Danii. Podsumowując, generacja rozproszona i odnawialne źródła energii mają zalety i wady, które mogą wiązać się z energią, systemem energetycznym lub środowiskiem naturalnym, należy je zatem oceniać indywidualnie. Stan obecny W roku 2005 całkowita moc wytwórcza elektrowni w krajach UE-15 1 wynosiła 643 GW. Około 15% tej mocy (96 GW) pochodziło z kogeneracji (CHP), 19% (122 GW) stanowiła moc elektrowni wodnych, a 8% (53 GW) przypadało na inne systemy wykorzystania energii odnawialnej [7]. W przybliżeniu połowa mocy CHP znajdowała się w posiadaniu przedsiębiorstw energetycznych, a połowa była własnością producentów niezależnych. Rys. 3 przedstawia podział mocy wytwórczych dla każdego z krajów UE-15. Moc zainstalowana (MW) Elektrownie jądrowe Konwencjonalne cieplne Wodne Inne OZR % CHP 90 % 80 % 70 % 60 % 50 % 40 % 30 % 20 % % CHP % Austria Belgia Dania Finlandia Francja Niemcy Grecja Irlandia Włochy Luksemburg Holandia Portugalia Hiszpania Szwecja Wielka Brytania 0 % Rys. 3 Moce wytwórcze w krajach UE-15 w roku 2005 [7] Na podstawie danych Unii Europejskiej [8], produkcja energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w roku 2004 była szacowana na 400 TWh, z czego więcej niż 70% przypadało na energię wodną (co widać z rys. 3). Rys. 4 przedstawia podział produkowanej energii elektrycznej wg rodzajów źródeł odnawialnych. Dyrektywa 2001/77/WE ustala docelowy udział energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych (OZEE), jako procent całkowitego zużycia energii brutto dla poszczególnych krajów członkowskich UE-15. Są to cele indykatywne na rok 2010, oparte na wartościach bazowych z roku Ponieważ cele te są oparte na rzeczywistym zużyciu, a docelowa produkcja OZEE jest określona jako stała wartość procentowa, bezwzględna wartość energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych musi zwiększać się wraz ze wzrostem całkowitego zużycia. Duże elektrownie wodne Małe elektrownie wodne Elektrownie wiatrowe lądowe Elektrownie wiatrowe nawodne Biogaz Biomasa stała Bioodpady Energia elektr. geotermalna Rys. 4 Podział energii elektrycznej produkowanej ze źródeł odnawialnych w krajach UE-15 w roku 2004; udział energii wytwarzanej fotowoltaicznie, energii fal i pływów morskich oraz solarnej energii cieplnej, jest pomijalny [8] 1 UE krajów tworzących Unię Europejską przed jej rozszerzaniem. 4

7 Rysunek 5 przedstawia stan bazowy (1997), stan docelowy (2010) i wzrost produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, wymagany dla osiągnięcia tego celu. Dla krajów UE-15, jako całości, bazowy udział energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych wynosi 13,9% całkowitego zużycia energii elektrycznej 2440 TWh, co odpowiada 340 TWh OZEE. Ponieważ oczekiwany jest wzrost całkowitego zużycia energii elektrycznej do 2930 TWh w roku 2010 [7], cel określony na rok 2010 będzie równoważny 650 TWh energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Oznacza to blisko podwojenie produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w roku 2010 w stosunku do roku Obecna (2005) produkcja 400 TWh energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (14,4% całkowitego zużycia) wskazuje, że cel postawiony w dyrektywie 2001/77/WE będzie trudny do osiągnięcia. Do docelowego roku 2010 pozostało zaledwie pięć lat. Co więcej, potencjał łatwych hydroelektrowni został już wyczerpany, tak więc wzrost musi pochodzić z trudniejszych źródeł, takich jak biomasa i energia wiatru i, być może, energia słoneczna. 80 % Udział OZEE (1997) w % Udział OZEE (2010) w % Wzrost OZEE ( ) w % 800 % Względny udział OZEE w zużyciu energii brutto (%) 60 % 40 % 20 % 600 % 400 % 200 % Wymagany wzrost OZEE (%) 0 % Austria Belgia Dania Finlandia Francja Niemcy Grecja Irlandia Włochy Luksemburg Holandia Portugalia Hiszpania Szwecja Wielka Brytania UE-15 Rys. 5 Udział całkowitego zużycia brutto energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych (OZEE) wg dyrektywy 2001/77/WE; jako bazowy przyjęto stan z roku 1997, stan docelowy jest określony dla roku 2010 [1] Ekonomika generacji rozproszonej i rozproszonych źródeł energii Opłacalność ekonomiczna generacji rozproszonej i systemów wykorzystania energii odnawialnej zależy od wielu czynników. Istotnym elementem są tu inwestycje, a także ceny paliw kopalnych i rynkowa cena energii elektrycznej, które, oczywiście, są wzajemnie powiązane. Rynkowa cena energii elektrycznej będzie silnie zależała od cen paliw, tak długo, jak długo rynek będzie zdominowany przez konwencjonalne elektrownie na paliwa kopalne (obecnie ich udział przekracza 50% mocy zainstalowanej w krajach UE-15). Koszty można podzielić na: koszty początkowe (przed rozpoczęciem eksploatacji) i koszty ciągłe (w czasie eksploatacji) oraz na koszty stałe (niezależne od sposobu eksploatacji) i koszty zmienne (zależne od sposobu eksploatacji) [6]. Tabela 1 podaje przegląd kosztów generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii, z rozbiciem na typy kosztów. Koszty przyłączenia do sieci (zarówno jednorazowy koszt przyłączenia jak i opłaty sieciowe) stanowią istotną pozycję w kalkulacji kosztu całkowitego, szczególnie dla generacji rozproszonej. Dochody z generacji rozproszonej i z odnawialnych źródeł energii są związane głównie ze sprzedażą energii elektrycznej oraz, w przypadku kogeneracji ciepła. Dodatkowymi korzyściami kosztowymi mogą być usługi związane z siecią (np. bilansowanie, odłożenie inwestycji w sieci, uniknięcie strat sieciowych) lub subsydia proekologiczne i podatki. Głównym celem tego rodzaju subsydiów i podatków jest stymulowanie produkcji czystej energii. Przykładem mogą być zielone certyfikaty lub wyższe taryfy zakupu energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, ulgi podatkowe na inwestycje w GR i OZR, opodatkowanie emisji dwutlenku węgla i prawa do emisji CO 2 (kredyty emisji). Koszt energii elektrycznej z generacji rozproszonej i z odnawialnych źródeł energii jest kalkulowany metodą aktualizowanej wartości netto (NPV) [6]. Kalkulacja taka uwzględnia wartość pieniądza w okresie czasu przez zastosowanie stopy dyskontowej do wyceny przyszłych dochodów lub wydatków. 0 % 5

8 Stopa dyskontowa zawiera normalną stopę oprocentowania kredytu oraz składkę ubezpieczeniową zależną od profilu ryzyka projektu. Źródłem ryzyka są wahania cen paliwa oraz fluktuacje na rynku energii elektrycznej, a także warunki atmosferyczne (np. dla elektrowni wiatrowych będzie to szybkość wiatru). Jeszcze innym elementem ryzyka jest długotrwałość subsydiowania odnawialnych źródeł energii. Stałe Rodzaj wydatków Zmienne Początkowe Koszty techniczne Inwestycje Koszt licencji Koszt przyłączenia zależny od mocy Pomiar energii Koszt przyłączenia zależny od zużycia energii Ciągłe Taryfy dystrybucyjne zależne od mocy Podatki stałe Remonty planowe Ubezpieczenie Remonty nieplanowane Koszty paliwa Podatek paliwowy Taryfy dystrybucyjne zależne od zużycia energii Tabela 1 Charakterystyka kosztów GR i OZE podział nakładów w czasie Zakres cen energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii przedstawiono na rysunku 6. Elektrownie wiatrowe lądowe Wiatrowe nawodne Falowe i pływowe Solarne elektrownie cieplne Energia fotowoltaiczna Małe hydroelektrownie Duże hydroelektrownie Energia elektr. ze źródeł geotermalnych Bioodpady Biomasa stała Współspalanie biomasy (stałej) Biogaz Cena energii elektrycznej wytwarzanej przez konwencjonalną energetykę zawodową Koszt energii elektrycznej (EUR/MWh) Rys. 6 Koszt energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii [8] i zakres cen energii elektrycznej wytwarzanej przez konwencjonalną energetykę zawodową w roku 2004 w krajach UE-15 [9] Rysunek 6 pokazuje, że większość opcji wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii plasuje się (częściowo) w zakresie cen energii elektrycznej z dużych elektrowni konwencjonalnych. Energia elektryczna wytwarzana z energii solarnej jest nadal droga, przy cenie energii ze źródeł fotowoltaicznych ciągle przewyższającej 200 EUR/MWh. W zależności od zachęt ekonomicznych, dotyczących albo inwestycji, albo wytwarzanej energii, instalowanie systemów fotowoltaicznych może być ekonomicznie opłacalne. 6

9 Przyłączenie do sieci Przyłączenie jednostek generacji rozproszonej (w tym wytwarzających energię elektryczną z OZE) do sieci jest ważnym zagadnieniem, będącym przedmiotem wielu obecnych lub ostatnio realizowanych projektów Unii Europejskiej [10]. Liberalizacja rynku energii elektrycznej i rozdział dostawcy energii od operatora sieci w Unii Europejskiej, gdzie dostawca energii działa na rynku zliberalizowanym, a operator sieci na rynku regulowanym, kieruje uwagę na takie zagadnienia związane przyłączeniem jednostek GR do sieci, jak koszty, bariery i korzyści. Ze względu na dominujący udział zcentralizowanego wytwarzania energii, sieci elektroenergetyczne w Europie są budowane podobnie, i mają postać hierarchicznego ( top-down ) systemu zasilania. Sieć przesyłowa, eksploatowana przez operatora systemu przesyłowego (OSP), jest siecią wysokiego napięcia z dużymi przepływami mocy. Napięcie znamionowe sieci przesyłowej jest zwykle wyższe niż 110 kv, co zmniejsza straty sieciowe. Połączenia między systemami krajów UE są realizowane na poziomie sieci przesyłowych; duże elektrownie są przyłączone bezpośrednio do sieci przesyłowej. Wartości napięć, które definiują podział napięć na wysokie, średnie i niskie, różnią się w zależności od kraju, stąd w niniejszym opisie przyjęto wartości typowe. Sieci rozdzielcze można podzielić na sieci rozdzielcze wysokiego napięcia (zwykle kv), średniego napięcia (zwykle kv) i niskiego napięcia (240/400 V). Sieci rozdzielcze są eksploatowane przez operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD). Większość systemów generacji rozproszonej i wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, jest przyłączanych do sieci rozdzielczej. Podział ten ilustruje rys. 7. Sieć przesyłowa > 110 kv Duże elektrownie centralne Współspalanie biomasy Połączenia z systemami innych krajów Sieć rozdzielcza kv kv 240/400 V Duże przemysłowe systemy CHP Duże hydroelektrownie Farmy wiatrowe nawodne Farmy wiatrowe lądowe Małe hydroelektrownie Inne systemy spalania biomasy Systemy wykorzystania energii fal i pływów Systemy CHP komercyjne i dla cieplarń Systemy solarne cieplne i systemy geotermalne Duże zespoły paneli fotowoltaicznych Małe przemysłowe systemy CHP Indywidualne panele fotowoltaiczne Systemy mikro-kogeneracji Rys. 7 Schemat struktury typowej europejskiej sieci elektroenergetycznej i poziomów przyłączenia GR i OZR; poziomy napięć mogą się różnić w zależności od kraju Operatorzy systemów dystrybucyjnych mają obowiązek przyłączenia odbiorców do sieci i zapewnienia im bezpieczeństwa dostawy; są także odpowiedzialni za jakość energii dostarczanej z sieci. Kraje europejskie posiadają kodeks sieci, który określa obowiązki zarówno operatorów systemów dystrybucyjnych, jak i wytwórców przyłączonych do sieci (np. charakterystyki regulacji, udział w prądzie zwarciowym itp.). Ogólnie, operator systemu dystrybucyjnego ma obowiązek przyłączenia wytwórcy spełniającego warunki przyłączenia, który o to wystąpi. W zależności od mocy systemu GR/OZR, operator systemu dystrybucyjnego może wymagać przyłączenia na określonym poziomie napięcia. Opłaty za przyłączenie mogą być płytkie, głębokie lub pośrednie. Przy stosowaniu głębokich opłat za przyłączenie, właściciel jednostki wytwórczej ponosi wszystkie koszty związane z przyłączeniem, łącznie z kosztami wzmocnienia sieci. W przypadku stosowania płytkich opłat za przyłączenie, opłata jest pobierana tylko za wykonanie połączenia do najbliższego punktu dostępu do sieci. Przepisy dotyczące przyłączenia i opłaty za przyłączenie w krajach Unii Europejskiej są zróżnicowane, dlatego należy je starannie analizować już w fazie inwestycyjnej. 7

10 Polityka i regulacje Polityka na poziomie Unii Europejskiej jest obecnie bardzo korzystna dla stosowania generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii; istnieje także wiele regulacji stymulujących wykorzystanie kogeneracji i odnawialnych źródeł energii [11, 12], np.: Dyrektywa CHP (dyrektywa 2004/8/WE) w sprawie promocji kogeneracji, Dyrektywa ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych (dyrektywa 2003/87/WE), Dyrektywa w sprawie restrukturyzacji opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (dyrektywa 2003/96/WE), Dyrektywa RES, wyznaczająca cele udziału energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych dla poszczególnych krajów (Dyrektywa 2001/77/WE). Zgodnie z powyższymi dyrektywami, w poszczególnych krajach są wprowadzane zachęty dla rozwoju CHP i OZE. Tabela 2 podaje przykłady zachęt dla rozwoju odnawialnych źródeł energii w Unii Europejskiej [13]. Dostawa Cenowe Taryfy zakupu energii elektrycznej / ceny zielonej energii (Austria, Finlandia, Francja, Hiszpania, Niemcy, Portugalia) Zapotrze-bowanie Podtrzymywanie cen rynkowych (Holandia) Ilościowe Procedury przetargowe (Irlandia) Zobowiązania ilościowe dla producentów (Włochy) Zobowiązania ilościowe [%] dla użytkowników lub dostawców (Austria (małe hydroelektrownie) Belgia, Dania, Szwecja, Wielka Brytania) Tabela 2 Przykłady zachęt dla rozwoju odnawialnych źródeł energii w Unii Europejskiej [13] Inne uregulowania, które mogą mieć zastosowanie w związku z GR i OZE, obejmują: Regulacje dotyczące przyłączenia do sieci (kodeksy sieci); omawiane w innych Zeszytach Poradnika. Regulacje dotyczące charakterystyk systemów GR/OZR, takich jak sprawność energetyczna i kompatybilność elektromagnetyczna 14]. Regulacje środowiskowe: emisja gazów cieplarnianych i innych szkodliwych gazów, takich jak SO 2, NO X i zanieczyszczeń pyłowych, emisja hałasu, zeszpecenie krajobrazu (turbiny wiatrowe), oddziaływanie na lokalną faunę i florę. Regulacje dotyczące bezpieczeństwa i bezpiecznej eksploatacji. Scenariusze dla generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii Scenariusze są ważnym narzędziem prognozowania przyszłości generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii oraz wyznaczania możliwych działań w zakresie związanej z nimi polityki. W ramach projektu SUSTELNET opracowano cztery generyczne scenariusze dla rozproszonego wytwarzania energii elektrycznej w przyszłości [14]. Ich celem jest określenie możliwych wariantów rozwoju w horyzoncie czasowym co najmniej do roku 2020, poczynając od chwili obecnej. Scenariusze te charakteryzuje połączenie dwóch głównych sił napędowych: stopień harmonizacji polityki w Unii Europejskiej, stopień zachęt dla operatorów generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii. Taki wybór sił napędowych ilustruje, jak ważne jest znaczenie polityki regulacyjnej dla dalszego rozwoju GR i OZE. Tabela 3 podsumowuje te cztery scenariusze w ujęciu jakościowym. 8

11 Pełna harmonizacja polityki UE Niepełna harmonizacja polityki UE Silne zachęty dla GR i OZR Możliwości GR na w pełni zharmonizowanym rynku UE Skuteczna regulacja (Europejski Regulator Energii) Koncentracja rynku Niedyskryminacyjne zasady dostępu do sieci Ambitne cele dla GR i OZE w całej UE Programy wspierające w całej UE (obrót certyfi katami) Możliwości GR na rynkach krajowych Brak zharmonizowanych regulacji (ukierunkowanie na cele krajowe) Niektóre państwa członkowskie UE wprowadzają uczciwe i niedyskryminacyjne zasady dostępu do sieci Ambitne cele dla GR i OZE w całej UE Różnorodność krajowych programów wspierających Silne poparcie dla OZE i GR kompensuje braki w regulacji Umiarkowane zachęty dla GR i OZR Trudna sytuacja GR na w pełni zharmonizowanym rynku UE Skuteczna regulacja (Europejski Regulator Energii) Koncentracja rynku zasady dostępu do sieci są niekorzystne dla małych jednostek Niski stopień harmonizacji OZE i poparcia dla GR Programy wspierające w całej UE (obrót certyfi katami) Trudna sytuacja GR na rynkach krajowych Brak zharmonizowanych regulacji (ukierunkowanie na cele krajowe) Brak poprawy w dostępie do sieci Krajowe programy wspierające częściowo zredukowane Brak rekompensat za niedostatki w zakresie regulacji Tabela 3 Przegląd scenariuszy dla generacji rozproszonej wg [14] Przykład kwantyfikacji skutków polityki Unii Europejskiej w zakresie GR i OZE, oparty na scenariuszach opisanych w [15], przedstawiono na rysunku 8. Scenariusz bazowy zakłada ciągły wzrost gospodarczy i znaczną poprawę intensywności energetycznej; scenariusz ten jest oparty na sytuacji z roku 2000, kiedy dyrektywa RES i handel emisjami CO 2 jeszcze nie funkcjonowały. Scenariusze dla opcji pełnej polityki zakładają nowe zasady postępowania dla odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej, stosowanie instrumentów ekonomicznych, takich jak opodatkowanie energii i handel emisjami, oraz akceptację nowych technologii jądrowych. W scenariuszu tym całkowita moc wytwórcza maleje, a zwiększa się sumaryczny udział energii wiatru, wodnej i jądrowej. Nadal dominować będzie wytwarzanie energii elektrycznej w elektrowniach cieplnych (także w kogeneracji), jednakże część energii będzie uzyskiwana ze spalania biomasy zamiast paliw kopalnych Elektrownie: cieplne Cieplne kogeneracyjne Jądrowe Wodne Wiatrowe i solarne 1000 Moc wytwórcza (GWe) Scenariusz bazowy Opcje pełnej polityki \ Rys. 8 Przykłady scenariuszy rozwoju mocy wytwórczych w Unii Europejskiej [15] 9

12 Uwagi końcowe Generacja rozproszona oferuje wiele korzyści, które obejmują również ważne zagadnienia polityczne, jak zwiększenie bezpieczeństwa zasilania i redukcję emisji gazów cieplarnianych. Chociaż korzyści te, jak również inne dodatkowe korzyści, są jasno określone, to generacja rozproszona i produkcja energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych nie zawsze są ekonomicznie opłacalne. Ich rentowność silnie zależy od cen energii i bodźców ze strony Komisji Europejskiej a także rządów poszczególnych krajów. Stabilna polityka stymulowania generacji rozproszonej i odnawialnych źródeł energii jest niezbędna aby zachęcić uczestników rynku do inwestowania w dodatkowe moce wytwórcze GR i OZE. Bibliografia i źródła [1] Dyrektywa 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych. [2] Ackerman T., Andersson G., Söder L.: Distributed Generation: A Definition, Electric Power System Research 57 (2001) [3] Van Werven M.J.N., Scheepers M.J.J.: DISPOWER, The Changing Role of Energy Suppliers and Distribution System Operators in the Deployment of Distributed Generation in Liberalised Electricity Markets, Report ECN-C , June 2005 (http://www.ecn.nl/library/reports/index.html). [4] Scheepers M.J.J., Wals A.F.,: SUSTELNET, Policy and Regulatory Roadmaps for the Integration of Distributed Generation and the Development of Sustainable Electricity Networks, New Approach in Electricity Network Regulation, An Issue on Effective Integration of Distributed Generation in Electricity Supply Systems, ECN-C , September 2003 (http://www.ecn.nl/library/reports/index. html). [5] CADER, California Alliance For Distributed Energy Resources (http://www.cader.org). [6] Willis H.L., Scott W.G.: Distributed Power Generation, Planning and Evaluation, Marcel Dekker Inc, 2000, ISBN [7] EURELECTRIC, Statistics and Prospects for the European Electricity Sector ( , ), EURPROG Network of Experts, October 2005, Report [8] Commission of the European Communities, Communication from the Commission. The Support of Electricity from Renewable Energy Sources, Brussels, 7 December 2005, Report COM(2005) 627 Final. [9] Energy in the Netherlands, facts and figures, EnergieNed, [10] Projekty Unii Europejskiej: DISPOWER, ELEP, CODGUNET, DECENT i SUSTELNET. [11] European Forum for Renewable Energy Sources, overview renewables legislation, May [12] COGEN Europe, EU Legislation and Policy Documents relevant to Cogeneration, May [13] DECENT-project, Decentralised Generation, Development of an EU Policy, Report ECNC , October 2002 (http://www.ecn.nl/library/reports/index.html). [14] Timpe C., Scheepers M.J.J.: SUSTELNET, Policy and Regulatory Roadmaps for the Integration of Distributed Generation and the Development of Sustainable Electricity Networks, A Look into the Future: Scenarios for DistributedGeneration in Europe, Report ECN-C , December 2003 (http://www.ecn.nl/library/reports/index.html). [15] European Energy and Transport Scenarios on Key Drivers, September 2004, ISBN , European Communities, (http://ec.europa.eu/dgs/energy_transport/figures/scenarios/index_en.htm). 10

13 Notatki 11

14 Notatki 12

15 Partnerzy główni i referencyjni European Copper Institute (ECI) ETSII - Universidad Politécnica de Madrid LEM Instruments Akademia Górniczo-Hutnicza (AGH) Fluke Europe MGE UPS Systems Centre d Innovació Tecnològica en Convertidors Estàtics i Accionaments (CITCEA) www-citcea.upc.es Comitato Elettrotecnico Italiano (CEI) Copper Benelux Hochschule für Technik und Wirtschaft (HTW) Hogeschool West-Vlaanderen Departement PIH Istituto Italiano del Rame (IIR) Polskie Centrum Promocji Miedzi (PCPM) University of Bath Università di Bergamo Copper Development Association (CDA UK) International Union for Electricity Applications (UIE) Utto-Von-Guericke-Universität Magdeburg Deutsches Kupferinstitut (DKI) Engineering Consulting & Design (ECD) EPRI PEAC Corporation ISR - Universidade de Coimbra Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven) Laborelec University of Manchester Institute of Science and Technology (UMIST) Politechnika Wrocławska Zespół redakcyjny David Chapman (Chief Editor) CDA UK Prof Angelo Baggini Università di Bergamo Dr Araceli Hernández Bayo ETSII - Universidad Politécnica de Madrid Prof Ronnie Belmans UIE Dr Franco Bua ECD Jean-Francois Christin MGE UPS Systems Prof Anibal de Almeida ISR - Universidade de Coimbra Hans De Keulenaer ECI Gregory Delaere Lemkco Prof Jan Desmet Hogeschool West-Vlaanderen Dr ir Marcel Didden Laborelec Dr Johan Driesen KU Leuven Stefan Fassbinder DKI Prof Zbigniew Hanzelka Akademia Górniczo-Hutnicza Stephanie Horton LEM Instruments Dr Antoni Klajn Politechnika Wrocławska Prof Wolfgang Langguth HTW Jonathan Manson Gorham & Partners Ltd Prof Henryk Markiewicz Politechnika Wrocławska Carlo Masetti CEI Mark McGranaghan EPRI PEAC Corporation Dr Jovica Milanovic UMIST Dr Miles Redfern University of Bath Dr ir Tom Sels KU Leuven Prof Zbigniew Styczynski Universität Magdeburg Andreas Sumper CITCEA Roman Targosz PCPM Hans van den Brink Fluke Europe

16 Rob van Gerwen KEMA Nederland B.V. Utrechtseweg AR Arnhem P.O. Box Et Arnhem The Netherlands Tel: Fax: Web: Polskie Centrum Promocji Miedzi Sp. z o.o Wrocław Plac Jana Pawła II, nr 1 Polska European Copper Institute 168 Avenue de Tervueren B-1150 Brussels Belgium Tel: Fax: Website: Tel: Fax: Website:

Zaburzenia napięcia. Pomiar migotania światła 5.2.3

Zaburzenia napięcia. Pomiar migotania światła 5.2.3 Zaburzenia napięcia Pomiar migotania światła 5.2.3 Zaburzenia napięcia Zaburzenia napięcia Pomiar migotania światła Prof. Zbigniew Hanzelka, dr inż. Andrzej Bień Akademia Górniczo-Hutnicza październik

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Harmoniczne. Harmoniczne. Dopuszczalna obciążalność i dobór transformatorów do pracy z prądem odkształconym 3.5.2

Harmoniczne. Harmoniczne. Dopuszczalna obciążalność i dobór transformatorów do pracy z prądem odkształconym 3.5.2 Harmoniczne Dopuszczalna obciążalność i dobór transformatorów 3.5. Harmoniczne Harmoniczne Dopuszczalna obciążalność i dobór transformatorów Prof. Jan Desmet, Hogeschool West-Vlaanderen & GregoryDelaere,

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia napięcia. Wybór właściwej metody redukcji zapadów napięcia 5.3.4. układy sterowania. silniki. sieć zasilająca

Zaburzenia napięcia. Wybór właściwej metody redukcji zapadów napięcia 5.3.4. układy sterowania. silniki. sieć zasilająca Zaburzenia napięcia Wybór właściwej metody redukcji zapadów napięcia 5.3.4 układy sterowania silniki sieć zasilająca Wrażliwe urządzenia procesu technologicznego Zaburzenia napięcia Zaburzenia napięcia

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE MARLENA BALLAK DOKTORANTKA NA WYDZIALE PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO SZCZECIN, 28 MARCA 2014 ROK SYSTEM WSPARCIA OZE W OBECNYCH REGULACJACH ODNAWIALNE ŹRÓDŁA

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE. Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie

OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE. Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie OZE -ENERGETYKA WIATROWAW POLSCE Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe cele europejskiej polityki energetycznej do 2020

Bardziej szczegółowo

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK Seminarium Naukowo-Techniczne WSPÓŁCZSN PROBLMY ROZWOJU TCHNOLOGII GAZU ANALIZA UWARUNKOWAŃ TCHNICZNO-KONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGNRACYJNYCH MAŁJ MOCY W POLSC Janusz SKORK Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20%

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Zbigniew Kamieński Ministerstwo Gospodarki Poznań, 21 listopada 2007 Cele na rok 2020 3 x 20% Oszczędność energii Wzrost wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Polityka UE oraz Polski w zakresie promowania odnawialnych źródeł energii

Spis treści: Polityka UE oraz Polski w zakresie promowania odnawialnych źródeł energii Siła odnawialnej energii. Jak nie zmarnować polskiego potencjału? Warszawa, 15 maja 2008 roku Spis treści: Polityka UE oraz Polski w zakresie promowania odnawialnych źródeł energii Energetyka odnawialna

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE

ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE Marlena Ballak Szczecin, 15 maja 2015 r. OZE w regulacjach Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23

Bardziej szczegółowo

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ Dwie grupy technologii: układy kogeneracyjne do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wykorzystujące silniki tłokowe, turbiny gazowe,

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery ITC Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery Janusz Lewandowski Sulechów, listopad 2011 Ogólne uwarunkowania 1. Kogeneracja jest uznawana w Polsce za jedną z najefektywniejszych technologii

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Energetyczne projekty wiatrowe

Energetyczne projekty wiatrowe Energetyczne projekty wiatrowe Potencjał i moŝliwości w warunkach polskich Marcin Kaniewski CIBET REenergy Sp. z o.o. Al. Krakowska 197; 02-180 Warszawa Tel.: 022 57 39 733 Email: info@cibetreenergy.pl

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

Lokalne systemy energetyczne

Lokalne systemy energetyczne 2. Układy wykorzystujące OZE do produkcji energii elektrycznej: elektrownie wiatrowe, ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wodne (MEW), elektrownie i elektrociepłownie na biomasę. 2.1. Wiatrowe zespoły prądotwórcze

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń

Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń Warszawa 9 maja 2013 Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń Powierzchnie biurowe sklepy i parkingi Powierzchnie handlowe Powierzchnie mieszkalne sklepy i restauracje Zakres

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Koszty. Koszty. Analiza inwestycyjna rozwiązań w dziedzinie jakości zasilania 2.5

Koszty. Koszty. Analiza inwestycyjna rozwiązań w dziedzinie jakości zasilania 2.5 Koszty Analiza inwestycyjna rozwiązań w dziedzinie jakości zasilania 2.5 Koszty Koszty Analiza inwestycyjna rozwiązań w dziedzinie jakości zasilania Angelo Baggini & Franco Bua Università di Bergamo &

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? Henryk Kaliś Warszawa 31 styczeń 2013 r 2 paliwo 139 81 58 Elektrownia Systemowa 37% Ciepłownia 85% Energia elektryczna 30 kogeneracja

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki

Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki Ilona Jędrasik, Koalicja Klimatyczna Ogólnopolskie Spotkania Ekonomii Społecznej - OSES 2013 Szczecin, Nowe Warpno, 19-20 września 2013 Prosument

Bardziej szczegółowo

Wysokosprawna kogeneracja w Polsce. Tomasz Dąbrowski Departament Energetyki

Wysokosprawna kogeneracja w Polsce. Tomasz Dąbrowski Departament Energetyki Wysokosprawna kogeneracja w Polsce Tomasz Dąbrowski Departament Energetyki [%] 2 Wysokosprawna kogeneracja w Polsce Ogólna charakterystyka sektora ciepłowniczego w Polsce Wielkość sprzedaży ciepła z sieci

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010 Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce Sosnowiec, 20 Października 2010 Janusz Starościk - KOMFORT CONSULTING 20/10/2010 Internal reserves all rigs even in the event of industrial

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technika grzewcza

Innowacyjna technika grzewcza Innowacyjna technika grzewcza analiza ekonomiczna 2015 pompy ciepła mikrokogeneracja kondensacja instalacje solarne fotowoltaika ogniwa paliwowe Łukasz Sajewicz Viessmann sp. z o. o. 1. Struktura zużycia

Bardziej szczegółowo

Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów

Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów Cztery obszary wyzwań I. Kogeneracja Efektywność energetyczna II. Ochrona powietrza ( IED, BAT, ETS, MCP, CAFE ) III. Perspektywy finansowania przedsięwzięć

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Patrząc na szybko rozwijającą się gospodarkę, ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.11.2015 r. COM(2015) 496 final ANNEXES 1 to 2 ZAŁĄCZNIKI Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie europejskiej statystyki dotyczącej cen gazu

Bardziej szczegółowo

Rola odnawialnych źródeł energii w realizacji pakietu klimatycznego UE

Rola odnawialnych źródeł energii w realizacji pakietu klimatycznego UE VI Międzynarodowa Konferencja NEUF 2010 New Energy User Firendly Konsultacje publiczne map drogowych Narodowego Programu Redukcji Emisji Sesja V; Odnawialne źródła energii Procesy Inwestycyjne, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE. Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin

Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE. Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin 2 Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE Prawo energetyczne aktualny

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania Energia elektryczna Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie GPP, który można pobrać

Bardziej szczegółowo

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Festiwal Słoneczny Forum Energetyki Solarnej, Ostoja 11 maja 2012 r. Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Karolina Kurtz Katedra Dróg,

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną Usługi dla energetyki Opinie i ekspertyzy dotyczące spełniania wymagań

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 15 grudnia 2000 w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła,

Bardziej szczegółowo

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014 INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII w ramach projektu OZERISE Odnawialne źródła energii w gospodarstwach rolnych ZYGMUNT MACIEJEWSKI Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE MAREK SIUCIAK TERESPOL, 26.05.2014 PROSUMENT? Producent + konsument Pojęcie zaczerpnięte z pilotażowego programu finansowego

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG 69 Spotkanie Forum EEŚ Warszawa, NFOŚiGW 28 stycznia 2015 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia napięcia. Zaburzenia napięcia. Zapady napięcia w ciągłych procesach technologicznych studium przypadku 5.5.1

Zaburzenia napięcia. Zaburzenia napięcia. Zapady napięcia w ciągłych procesach technologicznych studium przypadku 5.5.1 Zaburzenia napięcia Zapady napięcia w ciągłych procesach technologicznych studium przypadku 5.5.1 Zaburzenia napięcia Zaburzenia napięcia Zapady napięcia w ciągłych procesach technologicznych Dipl-Ing

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Lp. 1. 2. Temat Wykorzystanie kolejowej sieci energetycznej SN jako źródło zasilania obiektu wielkopowierzchniowego o przeznaczeniu handlowo usługowym Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Raport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r.

Raport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r. Raport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r. Podsumowanie Wstęp Energetyka wiatrowa jest dynamicznie rozwijającym się sektorem energetyki odnawialnej na świecie. Obserwowany w ostatnim

Bardziej szczegółowo

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Uzasadnienie celowości szkoleń Dynamiczny wzrost zużycia energii w gospodarstwach, wzrost

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? KONWERSATORIUM Henryk Kaliś Gliwice 22 luty 2011 r podatek od energii KOSZTY POLITYKI ENERGETYCZNEJ POLSKA I NIEMCY. wsparcie kogeneracji

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007, 21 listopada 2007 Jaka rentowność Metody dyskontowe,

Bardziej szczegółowo

Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych

Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Poznań 24 listopada 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne. 2. Funkcjonujące systemy

Bardziej szczegółowo

Nowe regulacje ustawy Prawo energetyczne. Kierunki zmian.

Nowe regulacje ustawy Prawo energetyczne. Kierunki zmian. Nowe regulacje ustawy Prawo energetyczne. Kierunki zmian. Małgorzata Górecka-Wszytko Szczecin, maj 2014 r. Europejskie systemy wsparcia W zakresie rodzajów wsparcia w Unii Europejskiej (jak i Polsce) możemy

Bardziej szczegółowo

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja: Ciepło ze źródeł odnawialnych - stan obecny i perspektywy rozwoju, Warszawa, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz, 16.06.2015r. Ustawa o odnawialnych źródłach energii Stan obecny i perspektywy wykorzystania OZE. Ustawa o OZE

Bydgoszcz, 16.06.2015r. Ustawa o odnawialnych źródłach energii Stan obecny i perspektywy wykorzystania OZE. Ustawa o OZE 12 Międzynarodowe Targi Urządzeń, Technologii do Wytwarzania i Zastosowania Pelletu i Brykietu PELLETS-EXPO & BRYKIET-EXPO Konferencja Rynek pelet i brykietów możliwości rozwoju Bydgoszcz, 16.06.2015r.

Bardziej szczegółowo

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010 Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków Kraków, 14 stycznia 2010 3 Ciepło sieciowe z kogeneracji Efektywny energetycznie produkt spełniający oczekiwania klientów 4 Ekoplus Sp. z o.o. Naszym

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika,

OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika, OZE w Twojej Firmie! m.in. Fotowoltaika, Dotacje o tym wszystkim opowiemy Ci podczas bezpłatnego szkolenia i indywidualnego doradztwa! Czy chcesz osiągnąć dochód pasywny, dzięki Odnawialnym Źródłom Energii?

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE 2. DEFINICJE 3. ZASADY ROZLICZEŃ

Bardziej szczegółowo

POZYSKIWANIE ENERGII Z WŁASNYCH ŹRÓDEŁ. ELEKTROCIEPŁOWNIE PRZEMYSŁOWE I SYSTEMY ODNAWIALNE.

POZYSKIWANIE ENERGII Z WŁASNYCH ŹRÓDEŁ. ELEKTROCIEPŁOWNIE PRZEMYSŁOWE I SYSTEMY ODNAWIALNE. POZYSKIWANIE ENERGII Z WŁASNYCH ŹRÓDEŁ. ELEKTROCIEPŁOWNIE PRZEMYSŁOWE I SYSTEMY ODNAWIALNE. VIII KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA 1 HISTORYCZNE PRZESŁANKI DO ZABUDOWY TURBOZESPOŁÓW W OBIEKTACH KGHM Polska

Bardziej szczegółowo

Systemy wsparcia bezpośredniego źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych wczoraj, dziś, jutro

Systemy wsparcia bezpośredniego źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych wczoraj, dziś, jutro Systemy wsparcia bezpośredniego źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych wczoraj, dziś, jutro dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Kraków 15 września 2011 Zawartość prezentacji 1.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Tomasz Kamiński Pracownia Technologiczna Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Prezentacja wykonana m.in. na podstawie materiałów przekazanych przez

Bardziej szczegółowo

Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową. 11 października 2012 r.

Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową. 11 października 2012 r. Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową 11 października 2012 r. Aktywa Grupy TAURON Elektrownie wodne Kopalnie węgla kamiennego Obszar dystrybucyjny Grupy TAURON Farmy wiatrowe Elektrownie

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych 8 Rynek energii Taryfy przedsiębiorstw energetycznych Z ostatniej chwili Biuletyn Branżowy URE Definicja taryfy (Prawo energetyczne) Taryfa zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany

Bardziej szczegółowo

Forum Technologii w Energetyce Spalanie biomasy

Forum Technologii w Energetyce Spalanie biomasy Forum Technologii w Energetyce Spalanie biomasy Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej się gospodarki

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ ZARYS EFEKTYWNOŚCI STOSOWANIA WYBRANYCH OŹE dr inż. Maciej Sygit Sygma Business Consulting http://www.sygma.pl OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ Podmiotem typu CHP jest wyróżniona organizacyjnie

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo