Tytuł prawny do składki w OFE 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Tytuł prawny do składki w OFE 1"

Transkrypt

1 Dr Katarzyna Roszewska Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Tytuł prawny do składki w OFE 1 Zmiana modelu zabezpieczenia obywateli w schyłkowym okresie życia została przyjęta jako zupełnie nowy system emerytalny, będący nawet punktem zwrotnym w dotychczasowym pojmowaniu metod i gwarancji zabezpieczenia na wypadek starości. Wprowadzone zmiany musiały wywołać ożywioną dyskusję w środowisku naukowym. Szczególne miejsce w dyskusji zajęła instytucja funduszy emerytalnych wraz z próbą zakwalifikowania jej pozycji w ramach systemu zabezpieczenia społecznego. Z jednej strony kwestionowano społeczny charakter funduszy emerytalnych, odmawiając im statusu instytucji działających w systemie ubezpieczeń społecznych, a przede wszystkim realizujących zabezpieczenie społeczne w konstytucyjnym ujęciu 2. Z drugiej strony argumentowano, że otwarta w art. 67 Konstytucji RP treść pojęcia prawa do zabezpieczenia społecznego pozwala na obejmowanie nim nowych instytucjonalnych form służących realizacji tego prawa, które ujęte w ramach II filaru, zintegrowanego z systemem repartycyjnym, określanym mianem I filaru łącznie spełniają rolę zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego 3. Przebudowa systemu emerytalnego została pomyślana m.in. jako przeniesienie części ciężaru (kosztu) zabezpieczenia społecznego na starość na samych ubezpieczonych. Przy czym, o ile niektóre grupy obarczone były takim obowiązkiem już wcześniej, o tyle w nowym systemie uczyniono z obowiązku bezpośredniego partycypowania ubezpieczonych w finansowaniu świadczeń na starość regułę. Dokonana zmiana miała charakter jakościowy. Względem pracowników dokonano ubruttowienia wynagrodzeń. Część składki po ubruttowieniu wynagrodzenia stała się wydatkiem samego pracownika przeznaczanym m.in. na ubezpieczenie emerytalne złożone z dwóch filarów, czy inaczej podsystemów. Jednocześnie realizację zadań podsystemu kapitałowego powiązano z powołaniem do życia nowych zupełnie instytucji, współuczestniczących wraz z podmiotem publicznym w gromadzeniu środków na starość. Zarówno Sądowi Najwyższemu, jak i Trybunałowi Konstytucyjnemu dość szybko przyszło zmagać się z funkcjonowaniem nowego systemu. Większość problemów koncentrowała się zdecydowanie bardziej wokół świadczeń niż etapu finansowania ubezpieczeń społecznych. Względem tych ostatnich podejmowano takie zagadnienia, jak obowiązek zawarcia umowy z otwartym funduszem emerytalnym, charakter prawny otwartych funduszy emerytalnych, ekspektatywa emerytury dożywotniej, charakter sprawy o przekazanie przez ZUS części składki do OFE, pojęcie interesu członków funduszu, czy choćby charakter prawny składki w II filarze 4. Pomimo podejmowanych prób analizy konstrukcji nowego prawa emerytalnego, które zasługują niewątpliwie na 1 Artykuł został przygotowany przed uchwaleniem ustawy z 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 75, poz. 398). 2 U. Kalina-Prasznic, Uwagi o reformowaniu systemu emerytalnego, PiZS 1997, nr 9, s. 2; tejże, Uwagi na temat reformy ubezpieczenia społecznego pracowników, PiZS 1999, nr 1, s. 7; W. Piotrowski, Niektóre aspekty prawne reformy systemu emerytalnego, RPEiS 1999, nr 1, s. 161; J. Jończyk, Nowe prawo emerytalne, PiP 1999, nr 7, s. 35; T. Zieliński, Nowe emerytury samoubezpieczenie na starość, w: Konstrukcje prawa emerytalnego, red. T. Bińczycka-Majewska, Kraków 2004, s T. Bińczycka-Majewska, Konstrukcja zabezpieczenia ryzyka starości w nowym systemie prawnym, w: Konstrukcje prawa emerytalnego., s. 40 i Wyrok SN z 18 maja 2001 r., III RN 197/00 (OSNAPiUS 2002, nr 4, poz. 83); uchwała SN z 11 sierpnia 2004 r., II UZP 7/04 (OSP 2005, nr 4, s. 190 z glosą R. Pacuda, tamże); uchwała składu 7 sędziów SN z 5 kwietnia 2006 r., III CZP 121/05 (OSNP 2007, nr 3 4, poz. 50); wyrok SN z 8 kwietnia 2009 r., II UK 346/08 (OSNP 2010, nr 21 22, poz. 270); wyrok SN z 4 czerwca 2008 r., II UK 12/08 (OSP 2009, nr 6, poz. 62, z glosą K. Antonowa, tamże); wyrok TK z 30 stycznia 2001 r., K 17/00 (OTK 2001, nr 1, poz. 4); wyrok TK z 18 grudnia 2008 r., P 16/07 (Dz.U. z 2008 r. Nr 235, poz. 1619).

2 uznanie, nie udało się przeprowadzić wyczerpujących rozważań w kilku istotnych kwestiach 5. Wśród konkretnych aspektów prawnych nie sposób pominąć wątku praw majątkowych do składki w otwartym funduszu emerytalnym. Sprawa ta nabiera szczególnego znaczenia w czasie dyskusji nad ograniczeniem udziału środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych w łącznej puli środków przeznaczonych na starość. Problem tytułu prawnego do składki odprowadzanej do otwartego funduszu emerytalnego został już co prawda zauważony. Na tle prowadzonych do tej pory rozważań, zgłaszanych sugestii, nie można jednak stwierdzić, że problem został rozstrzygnięty. Na pewno zarysowały się pewne stanowiska. Swoich zwolenników mają poglądy przyznające tytuł prawny do składki ubezpieczonym 6, jak i samym otwartym funduszom emerytalnym 7. Sąd Najwyższy prezentuje pogląd o publicznoprawnym charakterze składki przekazywanej do OFE 8. Choć pojawiają się również stanowiska podające w wątpliwość możność przesądzenia o przynależności środków pieniężnych gromadzonych w drugim filarze 9. Rozważania przybliżające do rozwiązania tego problemu prowadzić należy na gruncie nie tylko przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, lecz i w obrębie finansów publicznych oraz prawa prywatnego. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nie definiują jednoznacznie składki ani nie plasują jej wyraźnie w ramach praw majątkowych podmiotów uczestniczących w realizacji prawa emerytalnego. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (zwana dalej ustawą systemową) wskazuje na pojęcie składki w art. 4 pkt 3, lecz trudno mu przypisać walor definiujący. Przepis stanowi, że użyte w ustawie określenie, jakim jest składka, oznacza składki na ubezpieczenia społeczne osób wymienionych w pkt 1, tj. ubezpieczonych, zdefiniowanych jednocześnie jako osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy. Zdecydowanie ujęcie składki w słowniczku ustawy realizuje cel techniki prawodawczej zmierzającej do skrócenia, uproszczenia tekstu prawnego ustawy. Nie służy określeniu zbioru desygnatów tego pojęcia. Dodatkowo, wprowadzając do systemu ubezpieczeń społecznych nowe instytucje uczestniczące w gromadzeniu środków na starość, ustawa nie dokonuje konsekwentnego rozdziału na dwie niezależne składki emerytalne kierowane oddzielnie do ZUS i otwartego funduszu emerytalnego. Brak rozdziału na dwie niezależne składki emerytalne tylko na pierwszy rzut oka zdaje się traktować składkę emerytalną jako jednorodną wpłatę ze strony ubezpieczonego. Jednolity charakter składki emerytalnej jest pozorny. W rzeczywistości, pomimo niekiedy braku poprawności legislacyjnej w ujmowaniu składki bądź jej części, zwłaszcza na etapie jej ściągalności, ustawodawca dokonuje konsekwentnego rozdziału na część składki przekazywaną instytucji publicznoprawnej oraz instytucji prywatnej, jaką jest otwarty fundusz emerytalny. Najpierw w art. 22 ust. 3 5 Zaliczyć należy do nich choćby umiejscowienie prawa ubezpieczeń społecznych wśród systemów zabezpieczenia społecznego w UE. W trakcie prac nad reformą systemu Polska była już w kilka lat po podpisaniu Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między RP a WE i ich państwami członkowskimi, i po formalnym złożeniu wniosku o członkostwo w UE. Na problem zwracał uwagę K. Antonów, Prawo do emerytury, Kraków 2003, s. 58. Ujawnił się on również w sporze pomiędzy rządem Polski a KE w sprawie uwzględniania kosztów reformy emerytalnej w budżecie państwa. 6 Na etapie jeszcze konstruowania systemu stwierdzenia, że pieniądze zgromadzone w funduszu będą stanowić wspólną własność małżonków, użyto w Raporcie Fundusze emerytalne. Przesłanki wyboru strategii konkurencji przez banki, fundusze inwestycyjne, domy maklerskie i ubezpieczycieli, oprac. J. Bandurski i inni, Warszawa 1998, s. 66. Później za przynależnością środków zgromadzonych w OFE do członków: W. Piotrowski, Niektóre aspekty prawne, s. 161; D. Stańko, OFE nowoczesne narzędzia realizacji celów polityki społeczno-ekonomicznej państwa, Prawo, Ubezpieczenia, Reasekuracja 2006, nr 4(111), s. 75. Ostatnio również A. Chłopecki, W ofe pieniądze są twoje, w ZUS państwowe, Rzeczpospolita z 11 stycznia 2011 r., który co prawda stwierdza, że status środków w II filarze nie jest do końca jasny, lecz jednocześnie wskazuje, że w sensie prawa cywilnego środki w OFE stanowią mienie uczestnika. 7 A. Chróścicki, Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, Warszawa 2010; Bezpieczeństwo dzięki konkurencji. Ocena realizacji reformy emerytalnej analiza II filara, Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, Warszawa 2000, s , pdf. 8 Wyrok SN z 8 kwietnia 2009 r., II UK 346/08 (OSNP 2010, nr 21 22, poz. 270); wyrok SN z 4 czerwca 2008 r., II UK 12/08 (OSP 2009, nr 6, poz. 62 z glosą K. Antonowa, tamże, i glosą R. Pacuda, OSP 2010, nr 10, poz. 102). 9 W. Masny, Otwarte fundusze emerytalne. Część sektora finansów publicznych?, Przegląd Ubezpieczeń Społecznych i Gospodarczych 2001, nr 2, s ; A. Chłopecki, W ofe pieniądze są twoje.

3 wskazuje, że część składki na ubezpieczenie emerytalne pochodząca ze składki ubezpieczonego odprowadzana jest przez Zakład do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego 10. To ubezpieczony decyduje o przekazywaniu tej części składki do konkretnego funduszu emerytalnego. Dalej rozdział środków należnych ZUS oraz wpłacanych do OFE znajduje odzwierciedlenie w przepisach dotyczących terminowego przekazywania składek, statuując odpowiedzialność Zakładu z tytułu nieterminowego przekazania składek do OFE. O odmiennym statusie prawnym składki przekazywanej do OFE świadczą również przepisy definiujące przychody FUS i ZUS. Środki zgromadzone w OFE, będąc odrębną kategorią prawną od składek należnych ZUS, nie stanowią środków publicznych. Przekazywane do OFE korzystają jedynie z pośrednictwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ich transferze od ubezpieczonego do funduszu. Nawet przez moment nie stanowią przychodu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w rozumieniu art. 52 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie mogą być zaliczone do przychodów FUS choćby w krótkim okresie pozostawania w dyspozycji ZUS, jak bowiem stanowi przepis, przychody FUS pochodzą między innymi ze składek niepodlegających przekazaniu na rzecz otwartych funduszy emerytalnych. Składki nie stanowią również przychodu samego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ten bowiem w zakresie składek przekazywanych do OFE zalicza do swoich przychodów jedynie należności z tytułu poniesionych kosztów poboru i dochodzenia składek na otwarte fundusze emerytalne 11. Dokonując przekazania części składki do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego, pobiera z tytułu owego pośrednictwa nawet wynagrodzenie. Podział składki dokonywany dopiero po przekazaniu do ZUS ma zatem wymiar jedynie rachunkowy. Składka gromadzona w OFE nie może więc być automatycznie traktowana łącznie ze składką przeznaczoną na FUS jako jednolite publicznoprawne zobowiązanie ubezpieczonego. W sensie prawnym od samego początku w puli środków, które ubezpieczony ma obowiązek przeznaczyć na ubezpieczenie emerytalne, wydzielona zostaje część należna FUS i część odkładana w OFE. Do zaliczenia składek OFE do środków publicznych nie uprawnia również ustawa o finansach publicznych. Mówiąc o przychodach jednostek sektora finansów publicznych, w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawa wskazuje, że są nimi przychody pochodzące z prowadzonej przez te jednostki działalności oraz przychody tych jednostek pochodzące z innych źródeł. Niewątpliwie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i zarządzane przez niego fundusze tworzą sektor finansów publicznych. Jak już jednak przytoczono wyżej, ani Zakład, ani FUS nie uwzględniają wśród swoich przychodów łącznej kwoty wpływów z tytułu obowiązku przekazywania części składek do OFE. Pomimo zatem dość lakonicznego zdefiniowania przychodów publicznych jednostek sektora finansów publicznych w samej ustawie o finansach publicznych, ich definicja uszczegółowiona w ustawie systemowej wyklucza uznanie części składek przekazywanych do OFE za środki publiczne. Tym bardziej publicznoprawnego statusu składki w OFE nie da się wywieść ze statusu otwartych funduszy emerytalnych. Otwarte fundusze emerytalne nie mieszczą się w katalogu jednostek sektora finansów publicznych. Nie mają charakteru publicznego. Nie można im przypisać statusu instytucji publicznej z racji gromadzenia środków finansowych, do których obywatele są zobowiązani na mocy ustawy i które podlegają nadzorowi publicznemu. Pozostają one instytucjami prywatnymi i nie tracą tego charakteru z uwagi na realizację celu publicznego, podobnie jak nie traci ich szereg innych prywatnych instytucji realizujących cele publiczne. Przepisy przewidują jedynie, że otwarte fundusze emerytalne realizują zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych 12. Charakteru realizowanych zadań nie można identyfikować z charakterem prawnym podmiotu prawnego, który te zadania wykonuje. W żadnym wypadku fundusze emerytalne nie przynależą do jednostek 10 Z uwzględnieniem art O ile w przypadku tej części składek, które pozostają w FUS, ZUS czyni odpisy, o tyle w pozostałych przypadkach przychód z tytułu obsługi OFE i innych podmiotów, na rzecz których dokonuje poboru składek, pochodzi jak to określa ustawodawca z należności z tytułu poniesionych kosztów poboru i dochodzenia składek w wysokości nie wyższej niż 0,8% kwoty przekazanych do otwartych funduszy emerytalnych składek na to ubezpieczenie. Konkretną wysokość należności ustala się corocznie w ustawie budżetowej. Należność ta jest pobierana w trybie potrącenia ze składek podlegających przekazaniu ( 26 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych; Dz.U. Nr 78, poz. 465 ze zm.). 12 Art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy systemowej przewiduje, że zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych wykonują między innymi otwarte fundusze emerytalne. Pogląd, że ustawa systemowa błędnie przyznaje otwartym funduszom emerytalnym wykonywanie zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, wyraża U. Kalina-Prasznic, Uwagi na temat reformy, s. 7.

4 sektora finansów publicznych 13. Nie mieszczą się w unijnej klasyfikacji podmiotów rządowych i samorządowych. W literaturze zwraca się uwagę, że zakres sektora finansów publicznych przewidziany w ustawie o finansach publicznych jest niemal zgodny z systemem stosowanym w Unii Europejskiej, a jeden z nielicznych wyjątków stanowią właśnie otwarte fundusze emerytalne 14. Ustawa zalicza do jednostek sektora ubezpieczeń społecznych w finansach publicznych enumeratywnie wskazane jednostki: Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. I choć wskazuje się na wyodrębnienie sektora ubezpieczeń społecznych w ramach finansów publicznych 15, otwarte fundusze emerytalne, realizując zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych, pozostają instytucjami prywatnymi 16. Część składki kierowana do otwartych funduszy emerytalnych nie jest ponoszona na rzecz państwa czy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie ma charakteru podatkowego bądź publicznoprawnego w szerszym ujęciu. Jeśli więc składka trafiająca do OFE nie stanowi daniny publicznej, jeśli otwarte fundusze emerytalne nie stanowią jednostek sektora finansów publicznych, nie sposób zaliczyć jej do środków publicznych. Tytuł prawny do składki nie przynależy również do otwartych funduszy emerytalnych 17. Otwarte fundusze emerytalne wprowadzają wpłacane składki w obrót, nabywając za nie określone prawa i czerpiąc pożytki, które powiększają aktywa danego funduszu, lecz czynią to względem środków należących do członków. Z chwilą przystąpienia członka do funduszu, fundusz otwiera dla niego rachunek, na który są wpłacane jego składki oraz na który przekazuje się wypłaty transferowe. Dopiero po wpłacie następuje jedynie przeliczenie składek na jednostki rozrachunkowe. W żadnym momencie fundusz nie zbywa członkowi jednostek uczestnictwa 18. Konsekwentnie też ustawodawca, traktując składki jako należące do członka ofe, w art. 107 ust. 1 u.o.f.f.e. wprowadza zakaz rozporządzania środkami zgromadzonymi na rachunku. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu zakazu nie stosuje się do rozrządzeń na wypadek śmierci. Przy założeniu, że środki zgromadzone w funduszu nie należą do ubezpieczonego, zbędny byłby zakaz rozporządzania środkami zgromadzonymi na rachunku. Sam przepis, stanowiąc o zakresie ograniczenia składką, jest zresztą jednym z przykładów braku dyscypliny legislacyjnej ustawodawcy w tej materii, bowiem ubezpieczony, będący członkiem OFE, może zadysponować środkami nie tylko na wypadek zdarzenia, jakim jest śmierć. Może przenieść je do innego funduszu bądź w pewnych sytuacjach przeznaczyć na dochody budżetu państwa 19. To prawda, że ograniczenie w dysponowaniu nimi ciągle 13 Tak również H. Szurgacz, Zagadnienia przekazywania przez państwo zadań w zakresie zabezpieczenia społecznego podmiotom niepublicznym, w: Konstytucyjne problemy prawa pracy i zabezpieczenia społecznego; referaty na XV Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, red. H. Szurgacz, Wrocław 2005, s. 131; M. Łabanowski, w: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. J. Wantoch-Rekowski, Toruń Warszawa 2007, s E. Chojna-Duch, w: Prawo finansowe, red. E. Chojna-Duch, H. Litwińczuk; Warszawa 2009, s Tamże. Z sektora finansów publicznych wykluczają ofe również M. Kulesza, P. Radziewicz, Kwalifikacja prawna środków przekazywanych na rachunki otwartych funduszy emerytalnych, opracowanie referatu prof. M. Kuleszy na II Międzynarodowej Konferencji IGTE Reformy emerytalne w Europie Centralnej i Wschodniej, Warszawa 7 8 grudnia 2000 r., 16 Odmiennie P. Pelc, Jeszcze raz o ofe jako części finansów publicznych, Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE; podobnie T. Sowiński, Finanse ubezpieczeń emerytalnych, Warszawa 2009, s. 182; R. Pacud, Oczekiwanie prawne na emeryturę dożywotnią, Bydgoszcz-Katowice 2006, s. 318 traktuje otwarte fundusz emerytalne jako ułomne osoby prawa publicznego. 17 Interesującą koncepcję przedstawia R. Pacud, Oczekiwanie prawne, s , Zdaniem Autora wartość składek wpływających do OFE staje się własnością tych funduszy. Autor przejście prawa własności na OFE wiąże z koncepcją wkładu oszczędnościowego w banku, stwierdzając w konsekwencji, że w sensie ekonomicznym członek OFE jest posiadaczem wkładu emerytalnego, zaś w sensie prawnym jest to posiadanie prawa do wkładu emerytalnego. 18 Wydaje się, że odmiennie uważa R. Pacud, który podkreśla, iż członek OFE nabywa jednostki uczestnictwa; R. Pacud, Oczekiwanie prawne, s R. Pacud mówi o przenoszeniu ekspektatywy emerytalnej przez członka OFE; tamże, s. 162.

5 jest znaczne. Do tego stopnia, że niewątpliwie narusza istotę praw majątkowych ubezpieczonego. Niemniej ograniczenie to jest uzasadnione realizacją konstytucyjnego obowiązku zapewnienia (stworzenia zakresu i form przez państwo) zabezpieczenia społecznego na starość 20. Członek OFE nie wyzbywa się jednak tytułu prawnego do składek. W konsekwencji, jeśli brak podstawy prawnej wskazującej na moment utraty tytułu prawnego ubezpieczonych do zgromadzonych środków, składki gromadzone w funduszu emerytalnym nie mogą przynależeć do funduszu. Potraktowanie ich jako części aktywów funduszu również nie uprawnia do formułowania takiego wniosku. Aktywa nie stanowią synonimu mienia w cywilnoprawnym ujęciu. Sama ustawa o OFE nie definiuje w jakiś szczególny sposób pojęcia aktywów funduszu. Nie precyzuje tego pojęcia również rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych 21, odwołując się do ustawy o OFE. Jeśli sięgnąć do definicji zawartej w ustawie o rachunkowości, aktywami są kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych 22. Należeć więc będzie do nich również majątek obcy, postawiony do dyspozycji funduszu, a tym są właśnie składki. Poglądy utożsamiające aktywa funduszu z pojęciem mienia w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie znajdują uzasadnienia 23. Nie przekonuje również teza łącząca tytuł własności funduszy emerytalnych do składek z samym faktem posiadania osobowości prawnej przez fundusze 24. Członkowie funduszu nie występują względem funduszu w relacji podmiotów trzecich lub wierzycieli uprawnionych jedynie do żądania wypłaty środków we wskazanych wypadkach, lecz realizują również swoje bieżące prawa majątkowe 25. Mają legitymację czynną względem OFE w sprawach o roszczenia ze stosunków prawnych pomiędzy nimi 26. Ich pozycja zostaje silnie zaznaczona w przepisach ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych poprzez wprowadzenie kategorii normatywnej, jaką jest interes członków funduszu; kategorii wyznaczającej zakres działania OFE obok wymogu zgodności z prawem. Szczególnie dotkliwą dla funduszu egzemplifikację wpływu interesu członków na jego działalność w trakcie trwania stosunku członkostwa, a nie jedynie w chwili wypłaty środków, stanowi art. 22 ust. 2 ustawy. Zgodnie z nim organ nadzoru odmówi (w sposób bezwzględny) udzielenia zgody na zmianę statutu, która będzie sprzeczna z interesem członków funduszu 27. Co ciekawe, w tym kontekście również depozytariusz jest zobowiązany do występowania z powództwem przeciwko towarzystwu emerytalnemu z tytułu szkody spowodowanej niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków w zakresie zarządzania funduszem i jego reprezentacji. I występując przeciwko pte czyni to nie w imieniu OFE jako odrębnego podmiotu prawa, lecz w imieniu członków funduszu. Podobnie towarzystwo emerytalne zobowiązane jest dokonać zmiany 20 Odrębną kwestią jest ocena przyjętego modelu zabezpieczenia społecznego. Krytycznie o sformułowaniu samego przepisu art. 67 Konstytucji RP patrz K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999, s Rozporządzenie Ministra Finansów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy emerytalnych (Dz.U. Nr 248, poz. 1847). 22 Art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz ze zm.). 23 A. Chróścicki identyfikuje aktywa z pojęciem mienia w rozumieniu art. 44 k.c. (A. Chróścicki, Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, Warszawa 2010). W innym miejscu pogląd Autora nie jest jednak aż tak jednoznaczny (A. Chróścicki, Sługa dwóch panów, Rzeczpospolita z 25 stycznia 2000 r., Prawo co dnia, C2). 24 Bezpieczeństwo dzięki konkurencji. Ocena realizacji reformy emerytalnej analiza II filara, Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, Warszawa 2000, s , pdf. 25 Z. Roszewski, Komentarz do wyroku SN z 18 maja 2001, III RN 197/00, dotyczący rewizji nadzwyczajnej MPiPS, Gazeta Ubezpieczeniowa nr 22 z 30 maja 2001 r., s Art k.p.c. 27 Szczegółowo na temat pojęcia interesu członków OFE Z. Roszewski, D. Nowicki, w: Prawo Asekuracyjne 2004, nr 2, s

6 depozytariusza w przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru naruszenia umowy zagrażającego interesom członków 28. Wreszcie ustawa o organizowaniu i prowadzeniu otwartych funduszy emerytalnych wzorowana na rozwiązaniach przyjętych w ustawie o funduszach inwestycyjnych wykazuje istotne różnice właśnie w tytule prawnym środków gromadzonych w funduszach. Fundusz inwestycyjny nie gromadzi środków pieniężnych, jak czynią to otwarte fundusze emerytalne, lecz tylko lokuje zebrane środki. Brak odniesienia do obowiązku gromadzenia środków nie wynika wyłącznie z innego celu obu rodzajów funduszy, lecz również z faktu, że fundusze inwestycyjne w momencie wpłaty środków dysponują nimi jako środkami własnymi. Środki w otwartym funduszu inwestycyjnym przez czas ich lokowania stanowią własność funduszy inwestycyjnych. Otwarty fundusz inwestycyjny zbywa jednostki uczestnictwa i dokonuje ich odkupienia na żądanie uczestnika. Członek otwartego funduszu emerytalnego w żadnym momencie uczestnictwa w funduszu nie inkorporuje prawa do składek na fundusz emerytalny. Tytuł prawny członka OFE do składek był przedmiotem analizy również z perspektywy możliwości realizacji uprawnień właścicielskich członka do składkowego wkładu rozpatrywanej w kontekście ochrony praw nabytych. Podnoszono, że możliwość dysponowania wkładem (dość ograniczona) pozostaje bez wpływu na zasadnicze założenie konstrukcyjne systemu emerytalnego w drugim filarze, bo nadal pozostaje on systemem ubezpieczeniowym 29. Z tej przyczyny posługiwanie się własnościową koncepcją ochrony emerytalnych praw nabytych uznano za nieuzasadnione. Wydaje się jednak, że element ubezpieczeniowy akurat w drugim filarze doznaje istotnych ograniczeń. Świadczenie z tytułu gromadzenia środków w OFE nie jest zdefiniowane, do wykupu świadczenia nie dochodzi w momencie zawarcia umowy z funduszem. Przez cały czas aktywności zawodowej członek OFE gromadzi środki na starość. Na wypadek śmierci członka fundusz nie przyznaje uprawnionym osobom świadczenia z tytułu zajścia ryzyka ubezpieczeniowego, lecz dokonuje wypłaty nominalnej wartości zgromadzonych środków. Prawdą jest natomiast, że kwota świadczenia po spełnieniu warunku wieku musi być skalkulowana w oparciu o mechanizm solidarności członków OFE, tak by zapewnić nadal wypłatę tym, którzy przekroczą średnią długość życia, po jej upływie. Jednak jeśli ważyć cechy stricte ubezpieczeniowe z innymi, to w drugim filarze dominują cechy oszczędnościowe i inwestycyjne 30. Częściowe ustąpienie FUS na rzecz prywatnych funduszy emerytalnych, odstąpienie od pełnej realizacji 28 Art. 159 ust. 3 i art. 162 ust. 1 u.o.f.f.e. 29 K. Ślebzak, Ochrona emerytalnych praw nabytych, Warszawa 2009, s Z Autorem tym zgadza się K. Antonów, podkreślając, że nieuzasadnione jest tworzenie własnościowej koncepcji składki odprowadzanej na rachunek w OFE. K. Antonów, Glosa do wyroku SN z 4 czerwca 2008 r., II UK 12/08, OSP 2009, nr 6, s Z kolei J. Jończyk stwierdza, że składka na OFE jest składką ubezpieczeniową, a nie wkładem oszczędnościowym; J. Jończyk, Prawo do zabezpieczenia społecznego, Kraków 2006, s Zgodzić się należy w tym zakresie z R. Pacudem, który zwraca uwagę na podobieństwo charakteru gromadzonego wkładu do instytucji oszczędnościowo-inwestycyjnych, R. Pacud, Czynności prawne rozporządzające prawem do wkładu emerytalnego, RPEiS 2003, nr 1, s. 56, oraz tenże: Oczekiwanie prawne, s O przymusowym oszczędzaniu na własną emeryturę mówi również J. Jończyk, Nowe prawo, s. 41, choć w innym miejscu podkreśla, że składka w II filarze jest składką ubezpieczeniową, a nie wkładem oszczędnościowym, tenże: Prawo do zabezpieczenia, s Tenże jeszcze o obowiązku indywidualnego oszczędzania w: Kosztowna prywatyzacja ryzyka starości, Rzeczpospolita z 23 kwietnia 1997 r., s. 17; M. Rutkowski, Polemika z artykułem prof. Jana Jończyka Jutro i wczoraj polskich emerytur, Rzeczpospolita z 28 kwietnia 1997 r., s. 17. O przymusowym oszczędzaniu wypowiadali się również: A. Wiktorow, Nowe ubezpieczenia emerytalne a ubezpieczenia na życie, Prawo Asekuracyjne 1999, s. 43; W. Muszalski, System emerytalny w koncepcji Banku Światowego, PiZS 1999, nr 7 8, s. 15; tenże, Finansowanie i organizacja ubezpieczenia społecznego (Istota, motywy i cele reformy emerytalnej); Gdańskie Studia Prawnicze, t. VI, Gdańsk 2000, s. 125 i 128; B. Wagner, Prawo do zabezpieczenia społecznego w Konstytucji RP, w: Jedność w różnorodności. Studia z zakresu prawa pracy, zabezpieczenia społecznego i polityki społecznej. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Muszalskiemu, Warszawa 2009, s Z kolei instytucją wspólnego inwestowania nazywa otwarte fundusze emerytalne T. Szumlicz, System ubezpieczeń społecznych. Zagadnienia podstawowe, red. G. Szpor, Warszawa 2009, s. 181; M. Góra wskazuje, że w pierwszym aktywnym okresie uczestnictwa następuje faza oszczędzania, zarówno w I, jak i w II filarze, choć nie utożsamia go z indywidualnym oszczędzaniem, lecz określa mianem sytemu wspólnego oszczędzania czy oszczędności społecznych, M. Góra, Polski sposób na reformę emerytalną, Materiały IGTE, Warszawa 2000, s. 7 oraz

7 wspólnoty ryzyka, solidarności pracujących i redystrybucji na rzecz grup słabszych ekonomicznie 31, wprowadzenie elementu indywidualizacji w gromadzeniu kapitału na starość wywołuje skutki nie tylko w sferze społecznej i ekonomicznej. Taka zmiana jakościowa finansowania świadczeń emerytalnych dokonuje się również poprzez nowe konstrukcje prawne. Zgodzić się należy z K. Ślebzakiem, że w konstruowaniu nowego systemu zabrakło dyscypliny terminologicznej w sprawach zasadniczych, odnoszących się do założeń i konstrukcji systemu. Większą wagę przywiązywano do doraźnych skutków ekonomicznych niż do spójnego kształtu rozwiązań prawnych, lekceważąc zarówno podstawowe reguły języka prawnego, jak i ugruntowane zasady ubezpieczeń społecznych 32. Ciągle aktualny pozostaje postulat L. Florka nawołujący do dokładniejszego określenia w prawie ubezpieczeń społecznych materii ustawowej i zwrócenia uwagi na nieprecyzyjne postanowienia Konstytucji w zakresie ubezpieczeń społecznych 33. Niemniej nawet w tak nieprecyzyjnym stanie prawnym nie ma wątpliwości, że składka odprowadzana do OFE nie stanowi daniny publicznej ani nie nabiera publicznoprawnego charakteru na innej podstawie. Uprawnień członka funduszu w stosunku do zgromadzonych środków nie można też łączyć wyłącznie z pojęciem ochrony emerytalnych praw nabytych czy nabywaniem uprawnień cząstkowych do przyszłej emerytury, jak to przyjął SN 34. Środki gromadzone w funduszu emerytalnym stanowią osobisty wkład ubezpieczonego, do którego zachowuje on tytuł prawny przez cały okres gromadzenia składek. Nie wyzbywa się on swoich praw majątkowych na rzecz funduszu. Członek funduszu doznaje ustawowych ograniczeń w dysponowaniu zgromadzonymi środkami, lecz wykonuje względem nich dalej idące uprawnienia niż związane jedynie z ekspektatywą emerytury. Przenosi środki do innego funduszu, w określonych wypadkach wydaje dyspozycję przekazania środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa, przez cały okres członkostwa zachowuje uprawnienie do zasięgania na każde jego żądanie informacji o aktualnej pieniężnej wartości środków zgromadzonych na jego rachunku. Zasila nimi majątek wspólny małżonków, bowiem środki zgromadzone na rachunku objęte są małżeńską wspólnością majątkową 35. I wreszcie członek OFE rozrządza nimi na wypadek śmierci, a w razie braku wskazania osób, na rzecz których miałaby nastąpić wypłata środków, środki te jako prawa majątkowe po zmarłym wchodzą do spadku 36. Nie ma wątpliwości, że zgromadzone środki stanowią składnik majątku członka funduszu. 31 U. Kalina-Prasznic, Uwagi o reformowaniu, s K. Ślebzak, Próba charakterystyki prawnej ubezpieczenia społecznego pracowników, PiP 2001, nr 12, s. 79 i 80. L. Florek (Kapitał emerytalny a działalność lokacyjna ofe, PiZS 2009, nr 1, s. 14) stwierdza, że termin środki na rachunku członka jest zbyt ogólny i opisowy. 33 L. Florek, Stanowienie prawa ubezpieczeń społecznych, w: Koncepcje i problemy ubezpieczenia społecznego, Acta Universitatis Wratislaviensis No 1034; Wrocław 1987, s Autor wyraził swój pogląd w okresie obowiązywania Konstytucji z 22 lipca 1952 r., ale pozostaje on aktualny w obecnym stanie prawnym. 34 Uzasadnienie wyroku SN z 4 czerwca 2008 r., II UK 12/08, OSP 2009, nr 6, poz. 62 z glosą K. Antonowa, tamże, i glosą R. Pacuda, OSP 2010, nr 10, poz Art pkt 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. 36 Art. 132 ust. 1 u.o.f.f.e. w brzmieniu od 17 lutego 2001 r.

Charakter prawny środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym

Charakter prawny środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym Dr Andrzej Jabłoński Uniwersytet Wrocławski Charakter prawny środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym Reforma systemu emerytalnego, w tym zwłaszcza miejsce otwartych funduszy emerytalnych

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów 13. Wstęp 17

Spis treści. Wykaz skrótów 13. Wstęp 17 System ubezpieczeń społecznych : zagadnienia podstawowe / redakcja naukowa Grażyna Szpor ; Zofia Kluszczyńska, Wiesław Koczur, Katarzyna Roszewska, Katarzyna Rubel, Grażyna Szpor, Tadeusz Szumlicz. 8.

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO (tekst jednolity uwzględniający zmiany dokonane Uchwałami Walnego Zgromadzenia PKO BP BANKOWY PTE S.A. nr 4 i 5 z dnia 08.02.1999 r., nr 2 z dnia

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 358/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 marca 2014 r. SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogusław Cudowski SSN Roman Kuczyński

Bardziej szczegółowo

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Jednym z dostępnych sposobów gromadzenia dodatkowych oszczędności na cele emerytalne jest

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 14 czerwca 2006 r. I UZP 3/06. Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca), Sędziowie: SN Zbigniew Myszka, SA Romualda Spyt.

Uchwała z dnia 14 czerwca 2006 r. I UZP 3/06. Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca), Sędziowie: SN Zbigniew Myszka, SA Romualda Spyt. Uchwała z dnia 14 czerwca 2006 r. I UZP 3/06 Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca), Sędziowie: SN Zbigniew Myszka, SA Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca

Bardziej szczegółowo

Statut PKO BP Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego

Statut PKO BP Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego Statut PKO BP Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego (tekst jednolity uwzględniający zmiany dokonane Uchwałami Walnego Zgromadzenia PKO BP BANKOWY PTE S.A. nr 4 i 5 z dnia 08.02.1999 r., nr 2 z dnia

Bardziej szczegółowo

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK (tekst jednolity obowiązujący od dnia 1 czerwca 2009 roku) I. Postanowienia ogólne 1. Podstawa prawna działalności Funduszu 1. Aviva Otwarty Fundusz

Bardziej szczegółowo

REFORMA SYSTEMU EMERYTALNEGO Z ROKU 2013

REFORMA SYSTEMU EMERYTALNEGO Z ROKU 2013 REFORMA SYSTEMU EMERYTALNEGO Z ROKU 2013 Dnia 14 lutego 2014 weszła w życie ustawa z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IX KADENCJA Warszawa, dnia 10 marca 2016 r. Druk nr 99 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Stanisław KARCZEWSKI MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK (tekst jednolity obowiązujący od dnia 22 kwietnia 2015 roku) I. Postanowienia ogólne 1. Podstawa prawna działalności Funduszu 1. Aviva Otwarty

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Pojęcie i ewolucja ryzyka starości. Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim

Wprowadzenie. Pojęcie i ewolucja ryzyka starości. Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim Wprowadzenie Pojęcie i ewolucja ryzyka starości Metody zabezpieczenia ryzyka starości w prawie polskim Przemiany gospodarczo polityczne, a reformy systemów emerytalnych. Reformy systemów emerytalnych :

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r. I UK 201/06

Wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r. I UK 201/06 Wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r. I UK 201/06 Z prawa wyboru okresu przyjmowanego do ustalenie podstawy wymiaru kapitału początkowego na zasadach określonych w art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) Sędzia SN Dariusz Zawistowski Sąd Najwyższy w

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r. II UKN 605/99

Wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r. II UKN 605/99 Wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r. II UKN 605/99 Zakład Ubezpieczeń Społecznych do dnia 1 stycznia 1999 r. nie ponosił odpowiedzialności za zobowiązania jednostek budżetowych Skarbu Państwa (art. 40 1 KC).

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08

Uchwała z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08 Uchwała z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08 Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca) Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu

Bardziej szczegółowo

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO (tekst jednolity uwzględniający zmiany dokonane Uchwałami Walnego Zgromadzenia PTE BANKOWY S.A. nr 4 i 5 z dnia 08.02.1999r., nr 2 z dnia 15.03.2000r.,

Bardziej szczegółowo

Statut Allianz Polska Otwartego Funduszu Emerytalnego

Statut Allianz Polska Otwartego Funduszu Emerytalnego Statut Allianz Polska Otwartego Funduszu Emerytalnego I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejszy Statut określa cele i zasady funkcjonowania Allianz Polska Otwartego Funduszu Emerytalnego, zwanego dalej Funduszem.

Bardziej szczegółowo

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE Rodzaje kwalifikowanych programów emerytalnych PPE Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne IKE Indywidualne (od II poł 2004) Indywidualne konto emerytalne IKZE Indywidulane (od stycznia 2012)

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie z dnia 2 grudnia 2016 roku o zmianach Statutu Superfund Specjalistyczny Fundusz. Inwestycyjny Otwarty Portfelowy.

Ogłoszenie z dnia 2 grudnia 2016 roku o zmianach Statutu Superfund Specjalistyczny Fundusz. Inwestycyjny Otwarty Portfelowy. SUPERFUND Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA Ul. Dzielna 60, 01 029 Warszawa Infolinia: 0 801 588 188 Tel. 22 556 88 60, Fax. 22 556 88 80 superfundtfi@superfund.com www.superfund.pl Ogłoszenie z dnia

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 67/06

Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 67/06 Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 67/06 Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielczej

Bardziej szczegółowo

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE,

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE, 1. Czy każdy może założyć IKE i IKZE? Prawo do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę w ramach IKE i IKZE przysługuje każdej osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. W przypadku osób małoletnich,

Bardziej szczegółowo

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych sądowa egzekucja z rachunku bankowego prowadzona przez komornika sądowego administracyjna egzekucja z rachunku bankowego prowadzona

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II PK 130/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 1 września 2010 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO Na podstawie 18 ust. 1 Statutu MetLife Amplico Dobrowolny Fundusz Emerytalny ogłasza zmiany w Statucie MetLife Amplico

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 183/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 sierpnia 2014 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

Poz. 1717. Szczawno-Zdrój, 19 lutego 2014 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Poz. 1717. Szczawno-Zdrój, 19 lutego 2014 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ustawa z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych Poz. 1717 Szczawno-Zdrój, 19 lutego

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 122/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 stycznia 2006 r. SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00

Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00 Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00 Podatek dochodowy od osób fizycznych pobrany w formie ryczałtu w latach 1993-1996 od członków spółdzielni pracy będącej zakładem pracy chronionej z przychodu uzyskanego

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 23 września 2004 r. I PK 657/03

Wyrok z dnia 23 września 2004 r. I PK 657/03 Wyrok z dnia 23 września 2004 r. I PK 657/03 Spadkobiercom pracownika Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A., zmarłego przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o działalności

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 4 lutego 1999 r. III ZP 38/98. Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Teresa Romer, Stefania Szymańska (sprawozdawca).

Uchwała z dnia 4 lutego 1999 r. III ZP 38/98. Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Teresa Romer, Stefania Szymańska (sprawozdawca). Uchwała z dnia 4 lutego 1999 r. III ZP 38/98 Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Teresa Romer, Stefania Szymańska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

21 marca 2013 r. Główne zalety rozwiązania:

21 marca 2013 r. Główne zalety rozwiązania: 21 marca 2013 r. Stanowisko Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych w kwestii wypłat świadczeń z kapitałowego systemu emerytalnego Rozwiązanie wypłat z korzyścią dla gospodarki i klientów Główne zalety

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 9 marca 2006 r. II UZP 1/06. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SN Beata Gudowska, SA Zbigniew Korzeniowski.

Uchwała z dnia 9 marca 2006 r. II UZP 1/06. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SN Beata Gudowska, SA Zbigniew Korzeniowski. Uchwała z dnia 9 marca 2006 r. II UZP 1/06 Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SN Beata Gudowska, SA Zbigniew Korzeniowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 1 CZERWCA 2016 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 1 CZERWCA 2016 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 1 CZERWCA 2016 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Susz, listopad 2004 r.

Susz, listopad 2004 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 53/2004 Zarządu BS w Suszu z dnia 22.11.2004 r. REGULAMIN OTWIERANIA I PROWADZENIA RACHUNKÓW OSZCZĘDNOŚCIOWYCH Z WKŁADAMI PŁATNYMI NA KAŻDE ŻĄDANIE W ZŁOTYCH DLA OSÓB MAŁOLETNICH

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Wykaz autorów... Część 1. Gospodarka finansowa samorządowych zakładów budżetowych oraz ogólne zasady rachunkowości...

Wykaz skrótów... Wykaz autorów... Część 1. Gospodarka finansowa samorządowych zakładów budżetowych oraz ogólne zasady rachunkowości... Wykaz skrótów... Wykaz autorów... XV XIX Część 1. Gospodarka finansowa samorządowych zakładów budżetowych oraz ogólne zasady rachunkowości... 1 Rozdział I. Plan finansowy samorządowego zakładu budżetowego...

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 345/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 września 2016 r. SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (redystrybucja dochodów) Aspekt redystrybucyjny redystrybucja horyzontalna redystrybucja wertykalna Aspekt redystrybucyjny redystrybucja

Bardziej szczegółowo

ST1-4834-1044/06 Warszawa, 2006-09-29

ST1-4834-1044/06 Warszawa, 2006-09-29 MINISTER FINANSÓW ST1-4834-1044/06 Warszawa, 2006-09-29 Szanowni Państwo W związku ze zgłaszanymi przez jednostki samorządu terytorialnego wątpliwościami związanymi ze stosowaniem przepisów prawa, przedstawiam

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna Sygn. akt II UZP 4/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 lipca 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Protokolant Ewa Wolna w

Bardziej szczegółowo

Działając na podstawie art ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie

Działając na podstawie art ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie SĄD NAJWYŻSZY Rzeczypospolitej Polskiej Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego Warszawa, dnia 16 stycznia 2017 r. Prof. dr hab. Małgorzata Gersdorf BSA III 4110 7/16 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 16 czerwca 2011 roku

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 16 czerwca 2011 roku OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 16 czerwca 2011 roku w przedmiocie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Krajowa Rada Sądownictwa po zapoznaniu się z projektem

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 19/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 września 2014 r. SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący) SSA Piotr Prusinowski SSN Zbigniew Korzeniowski

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych.

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Prawo finansowe FINANSE Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Metoda podziału Produktu Krajowego Brutto za

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 30 stycznia 1996 r. II URN 54/95

Wyrok z dnia 30 stycznia 1996 r. II URN 54/95 Wyrok z dnia 30 stycznia 1996 r. II URN 54/95 Pracownicy jednostek wydzielonych z PKP, z którymi rozwiązano stosunek pracy w związku ze zmianami organizacyjnymi lub zmniejszeniem stanu zatrudnienia, nabywają

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt I UK 27/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 września 2014 r. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 25 października 1994 r. II URN 23/94

Wyrok z dnia 25 października 1994 r. II URN 23/94 Wyrok z dnia 25 października 1994 r. II URN 23/94 Rolnicza spółdzielnia produkcyjna nie ma obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy od wypłat na rzecz swych członków, z tytułu prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 85/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 6 września 2011 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Iwulski SSA Jolanta Frańczak

Bardziej szczegółowo

z dnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw 1)

z dnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw 1) USTAWA Projekt z dnia 12 maja 2017 r. z dnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 87/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2015 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 26 marca 2007 r. I PK 262/06

Wyrok z dnia 26 marca 2007 r. I PK 262/06 Wyrok z dnia 26 marca 2007 r. I PK 262/06 Przepis art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) dotyczy także nabycia uprawnień

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych str. Przedmowa.................................................... V Wykaz skrótów................................................. XIII Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych............

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 7 lipca 2000 r., III CZP 27/00

Uchwała z dnia 7 lipca 2000 r., III CZP 27/00 Uchwała z dnia 7 lipca 2000 r., III CZP 27/00 Przewodniczący: Sędzia SN Andrzej Wypiórkiewicz Sędziowie SN: Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca), Marian Kocon Sąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Prokuratury

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 63/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2005 r. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Hajn SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

W Oświadczeniu dostrzegliśmy nieścisłości wymagające sprostowania w imię interesu publicznego

W Oświadczeniu dostrzegliśmy nieścisłości wymagające sprostowania w imię interesu publicznego POLSKIE STOWARZYSZENIE AKTUARIUSZY Siedziba : PZU Życie SA 00-133 Warszawa, Al. Jana Pawła II 24 Telefon (+48) 737 528 195 www.actuary.org.pl Warszawa, 20 listopada 2015 Sąd Najwyższy Izba Cywilna Wydział

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 3 października 2008 r. II UK 31/08

Wyrok z dnia 3 października 2008 r. II UK 31/08 Wyrok z dnia 3 października 2008 r. II UK 31/08 Rozstrzyganie o prawie do emerytury w systemie powszechnym dla uprawnionego do emerytury z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy nie jest objęte przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Charakter prawny środków gromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych

Charakter prawny środków gromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych Paweł Pelc Charakter prawny środków gromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych Legal Aspects related to Assets of Mandatory Open Pension Funds in Poland Paweł Pelc Radca prawny, wiceprezes Agencji

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO Poprawna diagnoza niepełne wnioski Centrum im. Adama Smitha 27 czerwca 2013 roku Centrum wobec OFE Nie jesteśmy przeciwnikami OFE Jesteśmy zwolennikami

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna (9): Zabezpieczenie emerytalne II i III filar

Polityka społeczna (9): Zabezpieczenie emerytalne II i III filar Polityka społeczna (9): Zabezpieczenie emerytalne II i III filar Literatura I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcie i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, LexisNexis, Warszawa, 2007, s.266-275. 2 Składki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 lipca 2012 r. Poz. 836 USTAWA. z dnia 28 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 20 lipca 2012 r. Poz. 836 USTAWA. z dnia 28 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 lipca 2012 r. Poz. 836 USTAWA z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o ofercie publicznej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym

USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym /Projekt po zwolnieniu z komisji/ USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym Art. 1. W ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn.

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 28 maja 2012 r. Druk nr 131

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 28 maja 2012 r. Druk nr 131 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 28 maja 2012 r. Druk nr 131 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 104/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 lutego 2015 r. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2007 r.

Bardziej szczegółowo

- 1 - Uchwała z dnia 8 grudnia 1994 r. I PZP 49/94

- 1 - Uchwała z dnia 8 grudnia 1994 r. I PZP 49/94 - 1 - Uchwała z dnia 8 grudnia 1994 r. I PZP 49/94 Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Sędzia SN: Walerian Sanetra, Sędzia SA: Andrzej Kijowski, Sąd Najwyższy, przy udziale

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10

Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 Statut spółki wodnej nie może ograniczać uprawnienia członka do wystąpienia ze spółki również wtedy, gdy jego członkostwo powstało ex lege na podstawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... V

Spis treści. Przedmowa... V Przedmowa V Wykaz skrótów XIII Rozdział I Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1 1 Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych 3 2 Poszukiwania skutecznych instrumentów ochrony wierzycieli w spółkach

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 688).

- o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 688). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-157(7)/12 Warszawa, 30 listopada 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO Poprawna diagnoza błędne wnioskowanie Centrum im. Adama Smitha 27 czerwca 2013 roku 1 Centrum wobec OFE Nie jesteśmy przeciwnikami OFE Jesteśmy zwolennikami

Bardziej szczegółowo

Problem własności środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym

Problem własności środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym Sebastian Jakubowski Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Problem własności środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym Streszczenie Wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 133/08

Postanowienie z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 133/08 Postanowienie z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 133/08 Po wejściu w życie ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1)

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1) Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1) Art. 1. 1. Ustawa określa zasady zakładania, prowadzenia działalności,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 86/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 listopada 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 23/99

Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 23/99 Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 23/99 Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (art. 5 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, jednolity tekst: Dz.U. z 1996

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 20 grudnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 20 grudnia 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 249 16906 Poz. 1667 1667 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 20 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i trybu dokonywania operacji na rachunkach bankowych prowadzonych dla obsługi budżetu

Bardziej szczegółowo

Statut Otwartego Funduszu Emerytalnego PZU Złota Jesień. 1 Fundusz

Statut Otwartego Funduszu Emerytalnego PZU Złota Jesień. 1 Fundusz Statut Otwartego Funduszu Emerytalnego PZU Złota Jesień 1 Fundusz 1. Fundusz jest osobą prawną i działa pod nazwą Otwarty Fundusz Emerytalny PZU Złota Jesień, zwany dalej w Statucie Funduszem. 2. Fundusz

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna. 1. Przedmiot opinii

Opinia prawna. 1. Przedmiot opinii Opinia prawna 1. Przedmiot opinii Niniejsza opinia została sporządzona na zlecenie Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych (dalej IGTE ) z dnia 25 stycznia 2011 r. Jej przedmiotem jest projekt ustawy

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 237/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 8 maja 2012 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Romualda Spyt SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Bożena Kowalska

POSTANOWIENIE. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 105/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 stycznia 2016 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Antoni Górski SSN Bogumiła Ustjanicz Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 25 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 19)

do ustawy z dnia 25 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 19) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 25 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 19) U S T A W A z dnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 44/10 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 16 września 2010 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) w sprawie z powództwa A.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1)

USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/9 USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2006 r. Nr 94, poz. 651. Art. 1. 1. Ustawa określa zasady zakładania, prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia... o spółdzielniach socjalnych

Ustawa z dnia... o spółdzielniach socjalnych Ustawa z dnia... o spółdzielniach socjalnych Projekt Art.1.1. Ustawa określa zasady zakładania, prowadzenia działalności, łączenia oraz likwidacji spółdzielni socjalnej. 2. W sprawach nieuregulowanych

Bardziej szczegółowo

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl Warszawa, dnia 16 marca 2016 r. KRK/V/95/16 Szanowna Pani Beata Szydło Prezes Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa W imieniu Krajowej Rady Komorniczej, będącej reprezentantem komorników sądowych

Bardziej szczegółowo