Rozumiemy cukrzycę. Rozumiemy Ciebie.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozumiemy cukrzycę. Rozumiemy Ciebie."

Transkrypt

1 Zdrowe żywienie w cukrzycy Rozumiemy cukrzycę. Rozumiemy Ciebie. 1

2 SPIS TREŒCI Co to jest cukrzyca?... 5 Leczenie cukrzycy przy pomocy diety... 7 Kilka wa nych zasad diety cukrzycowej... 7 Co to jest dieta?... 8 Jak jeœæ, gdy ma siê cukrzycê?... 9 Co to jest 1 wymiennik wêglowodanowy? W jaki sposób wymieniaæ warzywa w ci¹gu tygodnia? Elementy po ywienia wa ne w diecie cukrzycowej dlaczego je jeœæ albo ich unikaæ? Wêglowodany Bia³ka T³uszcze W³ókno pokarmowe (b³onnik) Cholesterol Sód Dieta w praktyce Ca³kowite zapotrzebowanie na energiê Ile kalorii dostarczaj¹ poszczególne sk³adniki pokarmowe? Kontrola wyznaczonej diety cukrzycowej Zapotrzebowanie energetyczne Prawid³owa masa cia³a Obliczanie wymienników wêglowodanowych Tabele produktów i potraw

3 Co jeœæ, a czego spo ycie ograniczaæ? Produkty zbo owe Warzywa Owoce Przetwory owocowe Mleko i jego przetwory Miêso, drób, ryby T³uszcze Produkty s³odkie i miód Alkohol Dieta a aktywnoœæ fizyczna Przyk³adowe jad³ospisy S³owniczek

4 CO TO JEST CUKRZYCA? Ka dy posi³ek, który spo ywasz, dostarcza Ci energii. Glukoza to podstawowe paliwo Twojego organizmu, pochodzi przede wszystkim z pokarmu i znajduje siê we krwi. Komórki Twojego organizmu potrzebuj¹ energii pochodz¹cej ze spalania glukozy. Nadmiar glukozy z pokarmu magazynowany jest w w¹trobie i spalany w przerwach miêdzy posi³kami. Insulina to substancja (hormon) wytwarzana w trzustce w komórkach beta. Insulina jest konieczna, eby komórki mog³y pobieraæ glukozê z krwi. Gdy brakuje insuliny, komórki nie mog¹ prawid³owo funkcjonowaæ. Cukrzyca to choroba, która polega na tym, e trzustka nie wytwarza insuliny, nie wytwarza jej wtedy, kiedy trzeba, albo insulina nie dzia³a tak jak powinna. Niespalona glukoza gromadzi siê we krwi, a jej iloœæ ci¹gle siê zwiêksza wraz z ka dym posi³kiem. Nadmiar cukru we krwi bardzo powoli uszkadza naczynia krwionoœne i uk³ad nerwowy. Tak dochodzi do póÿnych powik³añ cukrzycy. Mo na wyró niæ dwa g³ówne, najczêœciej spotykane typy cukrzycy: cukrzycê typu 1 i cukrzycê typu 2. 5

5 Wiêcej informacji znajdziesz w broszurze Cukrzyca i Ty, zawartej w tym samym zestawie materia³ów edukacyjnych, który wrêczy³ Ci lekarz. 6

6 LECZENIE CUKRZYCY PRZY POMOCY DIETY Cukrzyca typu 2 to choroba, któr¹ we wstêpnej fazie mo - na leczyæ diet¹ bez stosowania leków. W cukrzycy typu 2 (tzw. insulinoniezale nej) wch³anianie cukru z jelit do krwi jest prawid³owe, ale z krwi do komórek ju nie. Jeœli masz prawid³ow¹ wagê, prawdopodobnie potrzebne bêd¹ tylko niewielkie zmiany w Twoich nawykach ywieniowych. Jeœli masz nadwagê Twój lekarz pomo e tak zmodyfikowaæ Twoj¹ dietê, aby stopniowo traciæ wagê. Aby leczenie diet¹ by³o skuteczne, trzeba nauczyæ siê tak komponowaæ posi³ki, aby zawiera³y wszystkie potrzebne substancje od ywcze i dostarcza³y odpowiedni¹ dla aktywnoœci iloœæ energii. Kilka wa nych zasad: Jedz czêsto, lecz ma³e porcje. Staraj siê przestrzegaæ harmonogramu posi³ków. Nie przejadaj siê. Jedz pe³noziarnisty lub razowy chleb, makaron z pe³nej m¹ki i nie³uskany (ciemny) ry. Codziennie jedz warzywa i owoce. Ogranicz spo ycie t³uszczów, cukru i alkoholu. 7

7 CO TO JEST DIETA? Dieta oznacza kontrolê nad iloœci¹ i jakoœci¹ zjadanych produktów oraz p³ynów, a nie tylko ograniczenie sposobu od ywiania. Dieta nie oznacza wiêc jedynie procesu prowadz¹cego do obni enia wagi cia³a. Wiele osób z cukrzyc¹ nie ma potrzeby zrzucenia zbêdnych kilogramów. Dieta cukrzycowa to styl i przestrzeganie pewnych regu³, które maj¹ za zadanie osi¹gniêcie dobrego samopoczucia i zapobieganie póÿnym powik³aniom cukrzycy. 8

8 Jak jeœæ, gdy ma siê cukrzycê? Posi³ki, które spo ywasz ka dego dnia, powinny byæ: zaplanowane wed³ug indywidualnego zapotrzebowania kalorycznego, wzbogacane o ró ne sk³adniki pokarmowe we w³aœciwych proporcjach, spo ywane czêsto o okreœlonych godzinach, zjadane w ma³ych iloœciach, urozmaicone, lekkostrawne. Pamiêtaj! Od ywiaj siê regularnie! W naszym po ywieniu g³ówn¹ rolê odgrywaj¹ wêglowodany, które dostarczaj¹ energii. Wynikiem ich trawienia jest glukoza, która trafia do krwi, a dziêki insulinie wnika do wnêtrza komórek. U osób z cukrzyc¹ proces ten jest zaburzony ze wzglêdu na nieprawid³ow¹ produkcjê insuliny. Dlatego osoby z cukrzyc¹ powinny dok³adnie kontrolowaæ liczbê zjadanych wêglowodanów. Aby zadanie to by³o proste do zrealizowania, wprowadzono do diety cukrzycowej pojêcie wymiennika wêglowodanowego. 9

9 CO TO JEST WYMIENNIK WÊGLOWODANOWY? Jeden wymiennik wêglowodanowy (1 WW) to taka iloœæ produktu wyra ona w gramach, która zawiera 10 g wêglowodanów przyswajalnych przez organizm (co odpowiada 10 g czystego cukru). Np.: je eli jedna bu³ka (kajzerka) zawiera 3 WW, to oznacza, e poziom cukru we krwi roœnie tak, jak po spo yciu 30 g (3 x 10 g) czystego cukru. Wêglowodany przyswajalne to np. skrobia, cukier buraczany (sacharoza), cukier mleczny (laktoza), natomiast wêglowodany nieprzyswajalne to np. b³onnik pokarmowy. Po ustaleniu, ile WW nale y spo ywaæ, np. na œniadanie, posi³ki nale y komponowaæ tak, aby w kolejnych dniach œniadania zawiera³y podobn¹ liczbê WW. Dziêki temu mo na zapobiec wahaniom poziomu cukru we krwi. Wymienniki wêglowodanowe u³atwiaj¹ i pomagaj¹ planowaæ codzienny jad³ospis. W prosty sposób pozwalaj¹ na zast¹pienie okreœlonej iloœci jednego produktu odpowiedni¹ iloœci¹ innego produktu, który dostarcza tê sam¹ liczbê wêglowodanów. W tym celu mo na korzystaæ z gotowych tabel wymiennikowych. Nale y pamiêtaæ, aby wymieniaæ produkty z tej samej grupy produktowej, np. warzywa na inne warzywa, produkty zbo owe na inne produkty zbo owe. 10

10 W jaki sposób wymieniaæ warzywa w ci¹gu tygodnia? Œniadanie: Poniedzia³ek sa³atka z pomidorów Wtorek fasolka z wody Œroda sa³atka z kiszonej kapusty Czwartek papryka Pi¹tek sa³ata z jogurtem Sobota kalafior z wody Niedziela sa³atka z ogórków. Posi³ki nale y planowaæ w taki sposób, aby ka dego dnia zawiera³y zbli one iloœci sk³adników od ywczych, ze szczególnym uwzglêdnieniem wêglowodanów. Ustalona liczba wêglowodanów na dany posi³ek mo e ulegaæ modyfikacji w zale noœci od: zaplanowanego wysi³ku fizycznego, dawek insuliny, wyników poziomu cukru we krwi, dodatkowych chorób. Zmiany w iloœci spo ywanych wymienników wêglowodanowych zawsze uzgadniaj z lekarzem. 11

11 W pocz¹tkowym etapie stosowania wymienników wêglowodanowych nale y byæ bardzo cierpliwym: korzystaæ z tabel oraz mierzyæ i wa yæ produkty. Przy systematycznym korzystaniu z tabel szybko zapamiêtasz wartoœci najczêœciej zjadanych produktów. Stopniowo zdobêdziesz doœwiadczenie i po pewnym czasie za pomoc¹ wzroku czy dotyku ocenisz masê i wymiary produktów. Pocz¹tkowo warto wiêc kupiæ wagê kuchenn¹. Pamiêtaj! We wszystkim, co robisz i planujesz, zachowaj dok³adnoœæ, ale równie rozs¹dek. Osoba z cukrzyc¹ planuj¹ca swoj¹ dietê powinna uwzglêdniæ i kontrolowaæ nastêpuj¹ce elementy: wêglowodany, bia³ka, t³uszcze, cholesterol, w³ókno pokarmowe, sód, masê cia³a, zapotrzebowanie energetyczne. 12

12 Elementy po ywienia wa ne w diecie cukrzycowej dlaczego je jeœæ albo ich unikaæ? WÊGLOWODANY Dla osoby z cukrzyc¹ wa na jest zarówno iloœæ spo ywanych wêglowodanów, jak równie ich jakoœæ. Wêglowodany dostarczaj¹ glukozy (paliwa, energii) i podwy - szaj¹ poziom cukru we krwi. Produkty spo ywcze zawieraj¹ wêglowodany (cukry) proste i z³o one, które wch³aniaj¹ siê z ró n¹ szybkoœci¹. Ró nice w szybkoœci wch³aniania wêglowodanów z przewodu pokarmowego oraz tempo wzrostu poziomu cukru we krwi zale ¹ od spo ytego pokarmu. Zwracaj na to uwagê przy planowaniu posi³ków. Podzia³ wêglowodanów ze wzglêdu na szybkoœæ wch³aniania: Szybko wch³aniaj¹ce siê ( cukry biegn¹ce ) charakteryzuj¹ siê bardzo szybkim tempem wch³aniania oraz gwa³townie podnosz¹ poziom cukru we krwi. Osoby z cukrzyc¹ powinny unikaæ tych produktów i spo ywaæ je w sposób umiarkowany. Do tej grupy nale ¹: cukier, s³odycze, czekolada, konfitury, ciasta, lody, napoje, soki owocowe, miód, d emy, s³odkie owoce itp. 13

13 Umiarkowanie wch³aniaj¹ce siê ( cukry maszeruj¹ce ) ich szybkoœæ wch³aniania siê mo na okreœliæ jako poœredni¹. Po zjedzeniu produktów z tej grupy poziom cukru we krwi podnosi siê równomiernie. Do tej grupy nale ¹: produkty zbo owe, chleb, ry, jarzyny suszone, kasze, p³atki, ziemniaki, owoce (banany, jab³ka, gruszki, œliwki, poziomki, truskawki, ananasy, melony), mleko, jogurt itp. Wolno wch³aniaj¹ce siê ( cukry czo³gaj¹ce siê ) s¹ bezpieczne i polecane dla osób z cukrzyc¹. Wch³aniaj¹ siê najwolniej i wolno podnosz¹ poziom cukru we krwi. Do tej grupy produktów nale ¹: warzywa (wszystkie ich czêœci: korzeñ, ³odyga, liœcie, kwiaty) np.: marchew, seler, pomidory, ogórki, kalafior, pietruszka, sa³ata oraz pieczywo razowe, chleb gruboziarnisty, nie³uskany ry i grube kasze. 14

14 Indeks Glikemiczny Wêglowodany grupuje siê jeszcze w inny sposób, aby u³atwiæ ich prawid³owe spo ycie. Wprowadzono pojêcie Indeksu Glikemicznego (IG) produktów, który okreœla tempo wzrostu poziomu cukru we krwi po spo yciu okreœlonych produktów spo- ywczych. Poziom IG wyra any jest w procentach, np. dla jab³ka wynosi 39%. Oznacza to, e szybkoœæ, z jak¹ przybywaæ bêdzie glukozy we krwi po spo yciu jab³ka, to 39% tego, co mo na by zaobserwowaæ po spo yciu czystej glukozy. Produkty o niskim poziomie IG (poni ej 50%) s¹ polecane, poniewa zapewniaj¹ stabilny poziom cukru we krwi i zapobiegaj¹ wahaniom glikemii w ci¹gu doby. Produkty o wysokim IG nie s¹ zalecane, poniewa powoduj¹ nadmierne podwy szenie poziomu cukru we krwi, a nastêpnie zmiany samopoczucia, przyrost masy cia³a, zwiêkszone ryzyko chwiejnoœci cukrzycy i wyst¹pienia chorób serca. Produkty o wysokim IG nale y ograniczaæ. Obok stosowania wymiennika wêglowodanowego mo na korzystaæ z IG, który mo e byæ bardzo pomocny w planowaniu codziennej diety. Nie nale y jednak opieraæ siê jedynie na IG, poniewa istniej¹ pewne indywidualne ró nice w procesie trawienia i wch³aniania wêglowodanów. Poni ej znajduje siê tabela z przyk³adami produktów i ich poziomem IG. 15

15 Poposi³kowy wzrost glikemii Artyku³y spo ywcze 100% glukoza % coca-cola, pepsi, p³atki ry owe i kukurydziane, ziemniaki puree, miód, ry preparowany 70 90% pieczywo pszenne, pszenno- ytnie, ytnie, chleb chrupki, m¹ka pszenna, proszek budyniowy, ry gotowany, babka piaskowa, herbatniki, biszkopty 50 70% p³atki owsiane, kukurydza, sacharoza, banany, nies³odzone soki owocowe, chleb gruboziarnisty 30 50% mleko, jogurt naturalny, owoce np: jab³ka, brzoskwinie, makaron, lody, roœliny str¹czkowe do 30% surowa marchew, warzywa zielone, fasola, bób 16

16 BIA KA Bia³ka obok wêglowodanów stanowi¹ bardzo wa ny sk³adnik pokarmowy ze wzglêdu na to, e s¹ materia³em budulcowym ca³ego organizmu. Wykorzystywane s¹ g³ównie w okresie wzrostu oraz w czasie odnawiania zu ytych czêœci komórek i tkanek. RÓD A BIA KA Bia³ko zwierzêce Chude miêso: cielêcina, chuda wo³owina, jagniêcina Chude ryby: filety z dorsza Chudy drób bez skóry: kurczak, kura, bia³e miêso z indyka Chude wêdliny: drobiowe, szynka bez t³uszczu, polêdwica Bia³ko roœlinne Suche nasiona soi, grochu i fasoli Migda³y i orzechy Suchy makaron Suche kasze i ry Pieczywo Warzywa Mleko i przetwory: chudy twaróg, kefir, jogurt. O stopniu ograniczenia lub wzrostu zapotrzebowania na bia³ko powinien decydowaæ lekarz. 17

17 T USZCZE T³uszcze obok wêglowodanów s¹ g³ównym sk³adnikiem energetycznym naszego po ywienia. T³uszcze dostarczaj¹ organizmowi witamin rozpuszczalnych w t³uszczach, czyli A, D, E, K oraz niezbêdnych nienasyconych kwasów t³uszczowych (NNKT), które odgrywaj¹ du ¹ rolê w przemianie t³uszczów oraz przeciwdzia³aj¹ mia d ycy i nadciœnieniu chorobom czêsto towarzysz¹cym cukrzycy. Istniej¹ t³uszcze pochodzenia zwierzêcego i roœlinnego. T³uszcze zwierzêce zawieraj¹ cholesterol i kwasy t³uszczowe nasycone, które sprzyjaj¹ powstawaniu mia d ycy. T³uszcze roœlinne oraz te zawarte w rybach zawieraj¹ NNKT. Maj¹ one bardzo korzystny wp³yw na nasz organizm. Warto pamiêtaæ równie o tym, e t³uszcze roœlinne nie zawieraj¹ cholesterolu. Osoby z cukrzyc¹ powinny szczegó³owo kontrolowaæ spo ywanie t³uszczu, poniewa jego nadmierne spo ycie prowadzi do znacznego wzrostu poziomu cukru we krwi, pojawienia siê acetonu oraz oty³oœci. 18

18 W ÓKNO POKARMOWE (B ONNIK) To bardzo wa ny sk³adnik pokarmowy, który zwalnia tempo trawienia i wch³aniania wêglowodanów z przewodu pokarmowego. Ten sk³adnik diety stanowi g³ównie b³onnik. Sk³adniki te znajduj¹ siê w: bulwach ³odyg i liœciach roœlin, ³uskach ziaren (ciemna m¹ka, razowy chleb, otrêby, roœliny str¹czkowe, ³upiny). CHOLESTEROL Osoby z cukrzyc¹ powinny zmniejszyæ spo ywanie produktów zawieraj¹cych du e iloœci cholesterolu. Nale y unikaæ w diecie nastêpuj¹cych produktów: w¹troby, mózgu, nerek oraz iloœæ zjadanych ó³tek jaj (do 2 3 jaj w ci¹gu tygodnia). SÓD Pacjenci cierpi¹cy na nadciœnienie oraz z nefropati¹ cukrzycow¹ powinni ograniczaæ spo ycie soli kuchennej. Wybieraj sól kamienn¹, która zawiera wiele mikroelementów. Potrawy najlepiej doprawiaæ zio³ami np.: majerankiem, liœæmi laurowymi, koprem, natk¹ pietruszki, zielem angielskim, sokiem z cytryny, bazyli¹ czy oregano. 19

19 Dieta w praktyce Wypisz produkty, które najczêœciej spo ywasz w ci¹gu dnia. Wybierz z powy szej listy produkty zalecane, dozwolone (wymagaj¹ce kontroli) i zakazane (niewskazane, wymagaj¹ce usuniêcia z jad³ospisu). Skonsultuj Swój wybór z lekarzem, pielêgniark¹ lub dietetyczk¹. Produkty ywnoœciowe zalecane dozwolone zakazane 20

20 CA KOWITE ZAPOTRZEBOWANIE NA ENERGIÊ Wêglowodany 50 60% Bia³ka 15 20% T³uszcze 25 30% ILE KILOKALORII DOSTARCZAJ POSZCZEGÓLNE SK ADNIKI POKARMOWE? 1 g wêglowodanów = 4 kcal 1 g bia³ka = 4 kcal 1 g t³uszczu = 9 kcal Pacjenci z cukrzyc¹ stosuj¹cy insulinê powinni spo ywaæ co najmniej 5, a nawet 6 posi³ków dziennie: œniadanie, II œniadanie, obiad, podwieczorek, kolacjê, II kolacjê, a tak e przestrzegaæ ich sk³adu pod wzglêdem liczby kalorii i wymienników wêglowodanowych. 21

21 KONTROLA WYZNACZONEJ DIETY CUKRZYCOWEJ Osoby z cukrzyc¹ stosuj¹ce insulinê powinny spo ywaæ posi³ki zgodnie z dzia³aniem wstrzykniêtej insuliny. Osoby z cukrzyc¹ typu 2, z nadwag¹ czy oty³oœci¹ wymagaj¹ ograniczenia spo ywanych posi³ków, a g³ównie ich kalorycznoœci, w celu uzyskania prawid³owej (nale nej) masy cia³a. 1. Zapotrzebowanie energetyczne Zapotrzebowanie energetyczne jest to pewna iloœæ energii, jakiej potrzebujesz do prawid³owego funkcjonowania. Ustalenie dobowego zapotrzebowania energetycznego jest bardzo wa ne, poniewa pomaga w uzyskaniu i kontroli nale nej masy cia³a. Lekarz, pielêgniarka lub dietetyczka pomo e w ustaleniu Twojego zapotrzebowania energetycznego. 2. Prawid³owa masa cia³a: wskaÿnik masy cia³a BMI (Body Mass Index) BMI = masa cia³a w [kg] wzrost w [m] x wzrost w [m] 22

22 Interpretacja wyniku BMI kg/m 2 prawid³owa masa cia³a kg/m 2 nadwaga powy ej 30 kg/m 2 oty³oœæ Przyk³ad: Twoja waga wynosi 80 kg, a wzrost 160 cm. Aby sprawdziæ, czy masz prawid³ow¹ masê cia³a, przelicz: 80 kg 1,6 m x 1,6 m = 31 kg/m 2 Wynik œwiadczy o tym, e znajdujesz siê w grupie osób oty³ych. W tym przypadku nale y obni yæ masê cia³a i kontrolowaæ iloœæ spo ywanych kilokalorii. wzór BROCA Obliczenie prawid³owej masy cia³a za pomoc¹ wzoru Broca polega na odjêciu od wzrostu 100. Przyk³ad: Jeœli masz 160 cm wzrostu, prawid³ow¹ masê cia³a obliczasz nastêpuj¹co: prawid³owa masa cia³a = = 60 kg Twoja prawid³owa masa cia³a wynosi 60 kg. 23

23 3. Obliczanie wymienników wêglowodanowych Zapisuj w Dzienniczku Samokontroli lub w specjalnie do tego celu przeznaczonym zeszycie produkty, jakie zjadasz w ci¹gu ca³ego dnia. Notuj, o jakich porach zwykle jadasz. Zrób listê produktów, które najbardziej lubisz i czêsto spo ywasz. Na podstawie tabel okreœl wartoœæ kaloryczn¹ i wymiennikow¹ produktów. Przy kolejnej wizycie w poradni lub na konsultacji lekarskiej poproœ o ewentualne wskazówki co do iloœci i jakoœci zjadanych wêglowodanów oraz odpowiedniego ich rozk³adu. Do planowania posi³ków wed³ug wymienników wêglowodanowych mo esz wykorzystaæ gotowe tabele wymiennikowe. Zestaw diet o zróżnicowanej wartości kalorycznej 1200, 1500, 1800 kcal dla osób z cukrzycą typu 2 Kółka dietetyczne 24

24 4. Tabele produktów i potraw Zwracaj uwagê na zakupione produkty ywnoœciowe. Coraz czêœciej mo esz spotkaæ siê z produktami, których opakowania zawieraj¹ tabele okreœlaj¹ce kalorycznoœæ tego produktu oraz zawartoœæ poszczególnych sk³adników od ywczych (wêglowodanów, bia³ka, t³uszczu, cholesterolu). Informacje te u³atwi¹ liczenie wymienników wêglowodanowych oraz kontrolê nad planowaniem diety cukrzycowej. 25

25 CO JEŒÆ, A CZEGO SPO YCIE OGRANICZAÆ? W³aœciwe proporcje produktów z ró nych grup przedstawia piramida zdrowego ywienia. 26

26 Produkty zbo owe Produkty zbo owe jedz rozs¹dnie i z umiarem. Koniecznie przeliczaj na wymienniki wêglowodanowe i uwa aj, aby nadmierna ich iloœæ nie spowodowa³a gwa³townego wzrostu poziomu cukru we krwi. Z pieczywa wybieraj pieczywo razowe, a unikaj: bia³ego, s³odkiego pieczywa jak: cha³ki czy strucle, bu³ki maœlane, rogale, pieczywo pó³francuskie, chleb z dodatkiem miodu czy karmelu. Wybieraj kasze gruboziarniste: gryczan¹ lub pêczak. Mo esz spo ywaæ p³atki owsiane, pszenne, ytnie, jêczmienne lub muesli. Muesli przygotuj samodzielnie z dodatkiem niewielkiej iloœci suchych owoców i orzechów. Nie u ywaj miodu i czekolady. Z dostêpnych rodzajów ry u najbardziej wskazany jest ry br¹zowy, który zawiera wiêksz¹ iloœæ b³onnika. 27

27 Aktywnoœæ fizyczna w minutach* Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Chleb 1 kromka 79 1, graham 35 g Chleb 1 kromka 86 2, zwyk³y 35 g Kajzerka 1 szt , g Otrêby 1 ³y ka sto³. 28 0, pszenne 15 g P³atki 2 ³y ki sto³. 92 1, owsiane 25 g Ry bia³y 3 ³y ki sto³ , gotowany 85 g Makaron 3 ³y ki sto³ , bezjajeczny 100 g gotowany Muesli z rodzynkami 2 ³y ki sto³ , i orzechami 45 g Kasza 3 ³y ki sto³ , gryczana 90 g gotowana * aktywnoœæ fizyczna w minutach potrzebna do zrównowa enia spo ytego produktu b¹dÿ potrawy, p³ywanie 0,17 m/s, spacer 4 km/h, rower 10 km/h 28

28 Warzywa Warzywa zawieraj¹ wêglowodany i du ¹ iloœæ b³onnika, dlatego s¹ polecane przez dietetyków. Jedz je codziennie do ka - dego posi³ku, najlepiej w postaci surówek i sa³atek. Do najbardziej wskazanych, które mo na jeœæ w du ych iloœciach nale ¹: cykoria, kalafior, kiszona kapusta, ogórki œwie e i kiszone, pomidory, rzodkiewki, sa³ata, szpinak. Istnieje równie grupa warzyw, które s¹ polecane, ale nale y ograniczaæ ich iloœci. Nale ¹ do nich: buraki, cebula, fasolka szparagowa, kapusta, marchew, papryka, pory. Warzywa o du ej zawartoœci wêglowodanów to: groszek i kukurydza konserwowa, bób, korzeñ pietruszki i selera. Warzywa przyrz¹dzaj z niewielk¹ iloœci¹ t³uszczu. Do surówek i sa³atek dodawaj olej s³onecznikowy, sojowy lub kukurydziany. Zrezygnuj ze œmietany, a w zamian zastosuj: jogurt, kefir, zsiad³e mleko, niskot³uszczowy majonez. Do warzyw gotowanych dodawaj niewielkie iloœci mas³a lub margaryny. 29

29 Aktywnoœæ fizyczna w minutach Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Broku³y 1 ma³a porcja 27 0, g Brukselka 1 ma³a porcja 37 0, z wody 100 g Cykoria 1 ma³a 10 0, porcja 50 g Fasolka szparagowa 1 ma³a porcja 92 0, z bu³k¹ tart¹ 80 g na maœle Kalafior 1 œrednia 123 0, z wody porcja z bu³k¹ 140 g Kapusta 3 ³y ki 7 0, kwaszona 60 g Kukurydza 1 sztuka 220 4, kolby 200 g Ogórek 1/2 œredniego 7 0, g Papryka 1/2 ma³ej bez 22 0, czerwona ziaren 80 g Pieczarki 1 œr. porcja 17 0, g Pomidor 1 œredni 20 0, g Ziemniaki 2 ma³e sztuki 116 2, g 30

30 Owoce Pamiêtaj, e owoce zawieraj¹ glukozê i fruktozê, które podnosz¹ poziom cukru we krwi. Jedz je codziennie w kilku porcjach. Zawartoœæ wêglowodanów w owocach jest doœæ zró nicowana. Najmniej zawieraj¹ ich arbuzy, grejpfruty, poziomki, truskawki. Œredni¹ zawartoœæ wêglowodanów posiadaj¹: agrest, brzoskwinie, czereœnie, jagody, jab³ka, gruszki, kiwi, maliny, morele, mandarynki, pomarañcze, czerwone porzeczki, wiœnie. Owoce o bardzo du ej zawartoœci wêglowodanów to: czarne porzeczki, œliwki, winogrona, banany, ananasy, brzoskwinie z puszki. Ograniczaj spo ycie owoców suszonych. 31

31 Aktywnoœæ fizyczna w minutach Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Arbuz porcja 72 1, g Banan 1 œredni 162 4, g Brzoskwinia 1 ma³a 69 1, g Grejpfrut 1 ma³y 126 2, g Jab³ko 1 œrednie 69 1, g Kiwi 1 œrednie 56 1, g Mandarynka 1 œrednia 42 1, g Nektarynka 1 ma³a 72 1, g Pomarañcza 1 œrednia 101 2, g Winogrona 1 ma³a kiœæ 104 2, g 32

32 Przetwory owocowe Wyeliminuj z diety syropy owocowe, wysokos³odzone d emy, powid³a i marmoladê. Z umiarem stosuj d emy niskos³odzone. Soki owocowe czy s³odkie napoje gazowane szybko podnosz¹ poziom cukru we krwi, szczególnie gdy s¹ dos³adzane cukrem. Soki pij w ograniczonych iloœciach i wybieraj s³odzone substancjami s³odz¹cymi typu aspartam lub acesulfam. Dla osób z cukrzyc¹ najlepszym napojem jest woda mineralna z dodatkiem soku lub plastra cytryny. 33

33 Aktywnoœæ fizyczna w minutach Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Napoje 1 niepe³na 84 2, gazowane szklanka o smaku 200 g owocowym Sok 1 niepe³na 84 2, jab³kowy szklanka 200 g Sok 1 niepe³na 86 2, pomarañczowy szklanka 200 g 34

34 Mleko i jego przetwory Produkty te szybko podnosz¹ poziom cukru we krwi, dlatego nie mo na ich piæ w du ych iloœciach. Nie nale y jednak z nich rezygnowaæ! Wybieraj produkty zawieraj¹ce nie wiêcej ni 2% t³uszczu. Z serów twarogowych najlepiej stosuj ser chudy lub pó³t³usty. Do przygotowania twaro ków zamiast œmietany dodawaj zsiad³e mleko, kefir lub jogurt naturalny. Ograniczaj spo ycie serów ó³tych, pleœniowych i topionych ze wzglêdu na du ¹ zawartoœæ t³uszczu i cholesterolu. Z serów ó³tych wybieraj sery o obni onej zawartoœci t³uszczu. 35

35 Aktywnoœæ fizyczna w minutach Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Ser Gouda 1 plaster 63 0, t³usty 20 g Jaja kurze 1 sztuka 75 0, g Jogurt 1 ma³e opak. 90 0, naturalny 150 g 2% t³uszczu Kefir 1 ma³e opak. 77 0, % t³uszczu 150 g Mleko 1 niepe³na 102 1, % t³uszczu szklanka 200 g Œmietana 1 ³y ka sto³. 20 0, % t³uszczu 15 g 36

36 Miêso, drób, ryby Produkty te nie zawieraj¹ wêglowodanów, a dostarczaj¹ du ych iloœci bia³ka. Niektóre produkty mog¹ dostarczaæ równie t³uszczu i cholesterolu. Zaleca siê miêsa chude, np. indyk, kurczak (bez skóry), wo³owinê, cielêcinê. Z przetworów najlepiej wybieraj wêdliny drobiowe i wo³owe. Rezygnuj z t³ustych przetworów typu: parówki, salcesony, pasztety. Najlepszym sposobem przygotowania miêsa jest jego gotowanie, pieczenie w folii czy duszenie. Niewskazane jest sma- enie na t³uszczu. Szczególnie polecane s¹ ryby chude: dorsz, fl¹dra, morszczuk, mintaj oraz bardziej t³uste, jak: makrela, halibut, tuñczyk czy œledÿ. 37

37 Aktywnoœæ fizyczna w minutach Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Filety z dorsza 1 ma³a porcja 191 0, po grecku 120 g Halibut 1 ma³a porcja 118 0, œwie y 120 g osoœ porcja 81 0, wêdzony 50 g Makrela porcja 100 g 221 0, wêdzona Pstr¹g 1 ma³a porcja 175 0, strumieniowy 180 g œwie y Sardynka porcja 111 0, w oleju 50 g Tuñczyk porcja 95 0, w oleju 50 g Kie³basa 1 sztuka 168 0, œl¹ska 80 g Parówki 1 sztuka 130 0, z kurczaka 50 g Pasztet 1/2 puszki 107 0, z kurczaka 50 g Pierœ z indyka 1 ma³a porcja 84 0, bez skóry 100 g Schab 1 ma³a porcja 174 0, œrodkowy 100 g Szynka 1 plaster 76 0, wiejska 30 g 38

38 T³uszcze Z diety wyklucz s³oninê, boczek i smalec. Wybieraj produkty chude, ogranicz t³uszcze do smarowania pieczywa. Oleje: s³onecznikowy, sojowy czy kukurydziany, najlepiej stosuj do sa³atek i surówek. Do przygotowywania gor¹cych posi³ków poleca siê oliwê z oliwek. 39

39 Aktywnoœæ fizyczna w minutach Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Margaryna 1 ³y eczka 36 0, g Mas³o ekstra 1 ³y eczka 37 0, wyborowe 5 g Olej 1 ³y ka sto³ , s³onecznikowy 15 g Oliwa 1 ³y ka sto³ , z oliwek 15 g 40

40 Produkty s³odkie i miód Produkty te znacznie podnosz¹ poziom cukru we krwi. Jedzenie s³odkich produktów powinno byæ przez Ciebie œciœle kontrolowane i wliczane do dziennej puli wymienników wêglowodanowych. Przy wyj¹tkowych okazjach mo na pozwoliæ sobie na bardzo ma³¹ porcjê s³odyczy. Odnosi siê to wy³¹cznie do osób o prawid³owej masie cia³a i z wyrównan¹ cukrzyc¹. Produkty s³odkie typu: cukier, glukoza, d emy, s³odycze, mo na stosowaæ w przypadku hipoglikemii. Jeœli nie chcesz zrezygnowaæ ze s³odkiego smaku, do s³odzenia napojów lub ciast mo esz u ywaæ s³odziku. Dostêpne s¹ równie gotowe produkty niezawieraj¹ce cukru tj. czekolada, ale z du ¹ zawartoœci¹ t³uszczu i wêglowodanów. Zjadaj¹c te produkty pamiêtaj o liczeniu zawartych w nich wêglowodanów. 41

41 Aktywnoœæ fizyczna w minutach Produkt Porcja kcal/porcjê WW P³ywanie Spacer Rower Babka 1 ma³a porcja 86 1, biszkoptowa 25 g Batony 1 sztuka 277 3, czekoladowe 57 g typu Mars Chipsy 1 ma³e opak , bekonowe 35 g Ciasto 1 plaster 73 1, dro d owe 25 g Cukier 1 ³y eczka 20 0, g Czekolada 1 kostka z 21 0, mleczna tabliczki 4 g D em 2 ³y eczki 31 0, truskawkowy 20 g niskos³odzony Herbatniki 1 szt. 31 0, g Lody mleczno- 1 ga³ka 80 0, owocowe 50 g Miód 2 p³. ³y eczki 32 0, pszczeli 10 g 42

42 Alkohol Po wypiciu alkoholu wzrasta zagro enie niedocukrzeniem, dlatego nale y pamiêtaæ o regularnym przyjmowaniu posi³ków oraz o kilku wa nych zasadach: pij alkohol z umiarem, nigdy nie pij alkoholu bez jedzenia, podaj mniej insuliny, ni zwykle, czêsto badaj stê enie glukozy we krwi, nigdy nie idÿ spaæ bez uprzedniego spo ycia dodatkowej przek¹ski bogatej w wêglowodany. Je eli zdarzy siê, e wypijesz za du o, mo esz nie zauwa yæ, gdy stê enie glukozy we krwi staje siê zbyt niskie. Pamiêtaj, e Twoja w¹troba jest zajêta unieczynnianiem alkoholu i nie bêdzie mog³a uwalniaæ glukozy, aby ratowaæ Ciebie. 43

43 Rodzaj alkoholu iloœæ [ml] alkohol [g] wêglowodany [g/porcjê] zawartoœ energetyczna [kcal] Piwo ,9 10,6 127 Piwo mocne ,8 15,2 209 Wino czerwone wytrawne ,3 0,5 105 Wino ró owe ,9 2,1 110 Wino bia³e wytrawne ,9 0,3 87 Wino bia³e s³odkie ,8 7,4 123 Porto 40 6,2 4,4 63 Wódka 30 9,6 0,0 69 Uwaga! Alkohol mo e byæ przyczyn¹ hipoglikemii. Dane opracowa³a: dr n. med. Lucyna Pachocka Instytut ywnoœci i ywienia im. prof. dr. A. Szczyg³a w Warszawie, Przewodnicz¹ca Oddzia³u Wojewódzkiego Polskiego Towarzystwa Dietetyki w Warszawie 44

44 DIETA A AKTYWNOŒÆ FIZYCZNA Zdrowe od ywianie najczêœciej kojarzy siê z wyrzeczeniami. W rzeczywistoœci dieta wcale nie musi oznaczaæ rezygnacji z apetycznie wygl¹daj¹cych i smacznych posi³ków. Pamiêtaj jednak, e dieta cukrzycowa to jeden z podstawowych elementów leczenia cukrzycy, ale nie jedyny. W³aœciwej diecie cukrzycowej powinien towarzyszyæ wysi³ek fizyczny oraz regularne æwiczenia. W tabelach produktowych na stronach znajdziesz rodzaje aktywnoœci fizycznej i czas potrzebny do spalenia energii zawartej w pokarmach. Wiêcej informacji znajdziesz w broszurze Aktywnoœæ fizyczna w cukrzycy. PRZYK ADOWE 45

45 JAD OSPISY Jad³ospis 1800 kcal I œniadanie 540 kcal, 7 WW Zupa mleczna: mleko 0,5% t³. (250 g) 1 szklanka muesli z orzechami (20 g) 2 ³y ki Kanapki z kie³bas¹ z kurczaka: chleb ytni razowy (80 g) 2 kromki margaryna (10 g) 2 p³askie ³y eczki kie³basa delikatesowa z kurczaka (50 g) 8 plasterków 46

46 Surówka z pora i jab³ka: por (100 g) 1 œredni jab³ko (50 g) 1/2 ma³ego Herbata bez cukru II œniadanie 270 kcal, 3 WW Kanapka z serkiem homogenizowanym: bu³ka grahamka (50 g) 1 ma³a serek homogenizowany (40 g) 2 ³y ki Mandarynki (100 g) 2 sztuki lub jab³ko (100 g) 1 ma³e 47

47 Obiad 540 kcal, 8 WW Zupa ogórkowa: ogórek kiszony (100 g) 1 du y w³oszczyzna (60 g) olej (4 g) 1 ³y eczka ziemniaki (100 g) 2 ma³e Go³¹bki z miêsa mieszanego z ry em (115 g) 1 ma³y + 50 g sosu (3 ³y ki) Surówka z pomidorów i cebuli: pomidor (100 g) 1 œredni cebula (20 g) 4 kr¹ ki olej (4 g) 1 ³y eczka Mandarynka (50 g) 1 ma³a lub jab³ko (50 g) 1/2 ma³ego Woda mineralna 48

48 Kolacja 450 kcal, 7 WW Kanapki z szynk¹: chleb ytni razowy (90 g) 3 cienkie kromki margaryna (15 g) 3 p³askie ³y eczki szynka gotowana (40 g) 2 plastry Marchew z jab³kiem: tarta marchew (100 g) 1 szklanka jab³ko (50 g) 1/2 ma³ego Sok pomidorowy (200 g) 1 niepe³na szklanka 49

49 Jad³ospis 1500 kcal I œniadanie 450 kcal, 6WW Kanapki z serem, szynk¹ i pomidorem: chleb ytni razowy (80 g) 2 kromki margaryna (10 g) 2 p³askie ³y eczki serek twarogowy (80 g) 2 czubate ³y ki szynka z kurczaka (20 g) 1 plaster pomidor (150 g) 1 du y Sok marchwiowy (200 g) 1 niepe³na szklanka 50

50 II œniadanie 225 kcal 3 WW p³atki kukurydziane (20 g) 5 p³askich ³y ek otrêby pszenne (10 g) 1,5 ³y ki kefir 0,5% t³. (150 g) 1 ma³y kubek 51

51 Obiad 450 kcal 6 WW Kapuœniak: kapusta bia³a (100 g) 3 liœcie w³oszczyzna (60 g) olej (4 g) 1 ³y eczka ziemniaki (50 g) 1 ma³y Ryba duszona w jarzynach: morszczuk (80 g) olej (4 g) 1 ³y eczka marchew (50 g) 3 ³y ki w³oszczyzna (50 g) Ziemniaki z wody (100 g) 2 ma³e Surówka z cykorii: cykoria (50 g) 1 ma³a olej (4 g) 1 ³y eczka Woda mineralna 52

52 Kolacja 375 kcal 5 WW Chleb ytni razowy (80 g) 2 kromki Polêdwica w galarecie (80 g) Kalafior z wody (150 g) 3/4 szklanki Herbata bez cukru 53

53 Jad³ospis 1200 kcal I œniadanie 360 kcal, 5 WW Jogurt naturalny 0,5% t³. (150 g) 1 opakowanie Muesli (20 g) 2 p³askie ³y ki Kanapka z szynk¹ z kurczaka i papryk¹: bu³ka grahamka (50 g) 1 sztuka margaryna (5 g) 1 p³aska ³y eczka szynka z piersi kurczaka (20 g) 2 plasterki papryka czerwona lub zielona (100 g) 1/2 du ej Herbata bez cukru 54

54 II œniadanie 120 kcal 2WW Brzoskwinia (100 g) 1 œrednia lub jab³ko (140 g) 1 œrednie Maœlanka (200 g) 0,5% t³. 1 niepe³na szklanka 55

55 Obiad 420 kcal 6 WW Zupa jarzynowa: w³oszczyzna (60 g) olej (4 g) 1 ³y eczka brukselka (50 g) 1/2 szklanki ziemniaki (50 g) 1 ma³y Potrawka z kurczaka z ry em: udo kurczaka (miêso bez skóry 80 g) olej (4 g) 1 ³y eczka ry (30 g) 2 p³askie ³y ki Marchewka z jab³kiem: marchewka (100 g) 1 szklanka jab³ko (100 g) 1 ma³e Woda mineralna 56

56 Kolacja 300 kcal 4 WW Kanapki z tuñczykiem: chleb Graham (80 g) 2 kromki margaryna (10 g) 2 p³askie ³y eczki tuñczyk z wody (40 g) 2 ³y ki Sa³atka z pomidora i papryki: pomidor (100 g) 1 œredni papryka czerwona lub zielona (50 g) 1/4 du ej Herbata bez cukru 57

57 INDEKS TRUDNIEJSZYCH TERMINÓW termin nr strony Aceton 18 Alkohol 43 Bia³ka 17 Bia³ka roœlinne 17 Bia³ka zwierzêce 17 B³onnik 19 B³onnik pokarmowy 10 BMI 22 Cholesterol 19 Cukry biegn¹ce 13 Cukry czo³gaj¹ce siê 14 Cukry maszeruj¹ce 14 Cukry proste 13 Cukry z³o one 13 Cukrzyca typu 2 7 Czysta glukoza 15 Dieta 8 Fruktoza 31 Glukoza 5 Hipoglikemia 41 Indeks glikemiczny (IG) 15 Insulina 5 Jad³ospis 46 58

58 INDEKS TRUDNIEJSZYCH TERMINÓW termin nr strony Kilokalorie (kcal) 21 Komórka 5 Kwasy t³uszczowe 18 Laktoza 10 Mia d yca 18 Mikroelementy 19 Nienasycone kwasy t³uszczowe (NNKT) 18 Piramida zdrowego ywienia 26 PóŸne powik³ania cukrzycy 8 Produkty zbo owe 27 Przetwory owocowe 31 Sacharoza 10 Sód 19 Tabela produktowa 25 Tabele wymiennikowe 10 T³uszcze 18 Wêglowodany 9 Witaminy 18 Wymiennik wêglowodanowy (1 WW) 10 Zapotrzebowanie energetyczne 22 Wysi³ek fizyczny 45 Wzór Broca 23 59

59 60 NOTATKI

60 NOTATKI 61

61 62 NOTATKI

62 Rozumiemy cukrzycę. Rozumiemy Ciebie. ISBN DIA/04/12 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o Warszawa, ul. Mineralna 15, tel. (22) , fax (22) , 64

Choroby żywieniowo zależne

Choroby żywieniowo zależne Choroby żywieniowo zależne CUKRZYCA TYPU II- DIETA Z OGRANICZENIEM CUKRÓW PROSTYCH 1. Osoby z nadwagą muszą stosować diety redukujące o poziomie energetycznym od 1000 do 1500 kcal w zależności od stanu

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Przedstawiam ofertę Młyńskiego Dania, firmy cateringowej istniejącej na krakowskim rynku od 2004 roku.

Przedstawiam ofertę Młyńskiego Dania, firmy cateringowej istniejącej na krakowskim rynku od 2004 roku. Szanowni Państwo, Przedstawiam ofertę Młyńskiego Dania, firmy cateringowej istniejącej na krakowskim rynku od 2004 roku. Od 12 lat zajmujemy się przygotowaniem oraz dostawą dań dla naszych klientów. Szczególną

Bardziej szczegółowo

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych DIETA 1200 kcal Dzień I * miarach I śniadanie 290 Musli z rodzynkami i orzechami 2 łyżki 30 g 112 Mleko 0.5 % tłuszczu 1 szklanka 250 ml 97 Grejpfrut 1 szt., średni 350 g 81 II śniadanie 251 Chleb żytni

Bardziej szczegółowo

TABELE KALORYCZNOŚCI

TABELE KALORYCZNOŚCI chleb biały chleb żytni razowy (na miodzie) 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 porcja(w kcal) 100g 50 108 216 60 118 197 1 kromka grubość ok. bułka paryska 1,5cm 20 45 226 kajzerka

Bardziej szczegółowo

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska DIETA 15 Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska Dieta 15 jest dietą odchudzającą do zastosowania u większości osób planujących redukcję masy ciała. Może być stosowana przez dłuższy okres czasu. Jest dietą

Bardziej szczegółowo

SPECJALNY OŚRODEK SZKOLNO WYCHOWAWCZY

SPECJALNY OŚRODEK SZKOLNO WYCHOWAWCZY Kaczyna 50, 34-123 Chocznia TEL./fax. 033 8730379 Publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 907z późn. zm.) załącznik nr 1B Składając w imieniu......... ofertę na:... L.p. Opis przedmiotu zamówienia

Bardziej szczegółowo

Obiad Zupa krem z dyni Łosoś pieczony w folii bez tłuszczu z imbirem, kurkumą i sezamem Parowane brokuły i szparagi z oliwą z oliwek Kieliszek wina

Obiad Zupa krem z dyni Łosoś pieczony w folii bez tłuszczu z imbirem, kurkumą i sezamem Parowane brokuły i szparagi z oliwą z oliwek Kieliszek wina Poniedziałek 2-3 kromki pieczywa pełne ziarno na naturalnym zakwasie Oliwa z oliwek zamiast masła Biały chudy ser ze szczypiorkiem Gotowane brokuły Sałatka ze słodkich ziemniaków: bataty, por, czerwona

Bardziej szczegółowo

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia NADMIERNE BMI Produkty zalecane - dozwolone duża ilość warzyw owoce w niewielkiej ilości woda mineralna niegazowana chude mięso odłuszczone lub niskotłuszczowe produkty mleczne pieczywo pełnoziarniste

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal Zdrowe żywienie w cukrzycy Lista wymienników 1 porcji produktów**

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora.

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora. Lista zamienników 140g cukinii 100g bakłażana 80g dyni 70g kabaczka 80g papryki czerwonej 100g ogórka 50g papryki czerwonej 100g pomidora 100g rzodkiewek 100g dyni 200g cukinii 130g kalafiora 100g brokuła

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. 1 Urozmaicenie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowej diety, która zapewnia

Bardziej szczegółowo

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska DIETA 1 kcal Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska Dieta 1 kcal jest dietą bardzo nisko kaloryczną przeznaczoną do odchudzania ludzi młodych, zdrowych, nie mających niedoborów żywieniowych (np. anemii

Bardziej szczegółowo

Menu V 29,09-03,10,2014

Menu V 29,09-03,10,2014 Menu V 29,09-03,10,2014 Poniedziałek: Śniadanie: Muesli z quinoa (30g) na mleku, chleb razowy (50g), masło (10g), szynka wiejska (10g), papryka (5g), ogórek kiszony (5g), herbata z dzikiej róży Dieta BM

Bardziej szczegółowo

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia Zasady układania jadłospisów, zmiany w wykorzystywanych dotychczas produktach spożywczych, obliczanie wartości odżywczej posiłku, przykładowy jadłospis dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska

Bardziej szczegółowo

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):*

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):* Przykładowe jadłospisy na redukcję masy ciała 1. Przykładowy jadłospis na zrzucenie wagi (zalecenia ogólne, na podstawie wywiadu z zawodnikiem trójboju siłowego): CZĘŚĆ I 3 TYGODNIE: 7 00 L - karnityna

Bardziej szczegółowo

Lista zakupów na 7 dni diety

Lista zakupów na 7 dni diety Lista zakupów na 7 dni diety bakalie 1 Orzechy włoskie 54 2 Wiórki kokosowe 10 jaja 1 Jaja kurze całe ekologiczne 381 nabiał 1 Jogurt naturalny, 2% tłuszczu 800 2 Kefir, 2% tłuszczu 600 3 Maślanka spożywcza,

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K( ) *

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K( ) * NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K( ) * * Nadciśnienie tętnicze leczone lekami niewymagającymi dodatkowej podaży potasu Produkty zalecane - dozwolone pieczywo niskosodowe do kupienia w sklepach ze zdrową żywnością

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K(+) *

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K(+) * NADCIŚNIENIE TĘTNICZE K(+) * * Nadciśnienie tętnicze leczone lekami wymagającymi dodatkowej podaży potasu Produkty zalecane - dozwolone pieczywo niskosodowe do kupienia w sklepach ze zdrową żywnością i

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

HIPER- TRIGLICERYDEMIA

HIPER- TRIGLICERYDEMIA HIPER- TRIGLICERYDEMIA Produkty zalecane - dozwolone Pieczywo: czerstwe, razowe, żytnie, chrupkie oraz pumpernikiel Kasze: gryczana oraz jęczmienna, płatki owsiane, ryż dziki i brązowy mleko niskotłuszczowe,

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS DLA DZIECKA

JADŁOSPIS DLA DZIECKA JADŁOSPIS DLA DZIECKA Hania, 8 lat, uczennica Prawidłowo zbilansowana dieta zapewnia dziecku wszystkie niezbędne składniki do prawidłowego rozwoju fizycznego, jak i umysłowego. Średnia wartość energetyczna:

Bardziej szczegółowo

Menu 03-07.11.2014. Dieta BMJ Marchewkowa zupa-krem z grzankami razowymi (250ml), gołąbki drobiowe z warzywami i ryżem w sosie

Menu 03-07.11.2014. Dieta BMJ Marchewkowa zupa-krem z grzankami razowymi (250ml), gołąbki drobiowe z warzywami i ryżem w sosie Naturalne żywienie w placówkach edukacyjnych Menu 03-07.11.2014 Poniedziałek: Śniadanie: Muesli z quinoa (30g) na mleku, chleb razowy (50g), masło (10g), szynka wiejska (10g), papryka (5g), ogórek kiszony

Bardziej szczegółowo

pieczona pałka z kurczaka w sosie 2szt 1szt pieczywo 20g zupa mleczna 220g zupa gulaszowa 350g 350g pieczywo 30g pierogi z serem 280g 180g

pieczona pałka z kurczaka w sosie 2szt 1szt pieczywo 20g zupa mleczna 220g zupa gulaszowa 350g 350g pieczywo 30g pierogi z serem 280g 180g kawa na mleku 200ml pomidorowa z ryżem 350g 350g kiełbaski na ciepło pieczywo mieszane pieczona pałka z kurczaka w sosie 2szt 1szt pieczywo 20g barbecue marchew na ciepło herbata z sokiem 200ml. sałata

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja Zestaw 1 Krupnik Waga 1 porcji - 400 g I porcja 10 porcji g kg Kasza jęczmienna perłowa 15,0 0,150

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI

NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM mgr. inż Izabela Piechowska NADWAGA I OTYŁOŚĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY OTYŁOŚĆ wg WHO jest stanem chorobowym charakteryzującym się nadmiernym nagromadzeniem

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ Przykładowy jadłospis w diecie antynowotworowej

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ Przykładowy jadłospis w diecie antynowotworowej Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ Przykładowy jadłospis w diecie antynowotworowej Śniadanie 1. ¼ szklanki płatków owsianych, ¼ szklanki płatków orkiszowych,

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA Zasady zdrowego żywienia Opracowała: dr n. med. Lucyna Pachołka Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa, ul. Powsińska 61/6, Przewodnicząca Oddziału Wojewódzkiego w Warszawie i

Bardziej szczegółowo

Co zmienia się po przejściu z terapii insuliną ludzkà na analog insuliny?

Co zmienia się po przejściu z terapii insuliną ludzkà na analog insuliny? Zalecenia lekarza dla osób stosujàcych analogi insuliny (wype nia lekarz prowadzàcy) Co zmienia się po przejściu na analog insuliny? Mo esz spo yç dodatkowy posi ek 2 Zalecony preparat i dawka insuliny

Bardziej szczegółowo

Jadłospis na październik 2015

Jadłospis na październik 2015 Jadłospis na październik 2015 01.10.2015 czwartek Zupa: Jarzynowa z rybą i ryżem II danie: Duszone bitki wieprzowe w warzywnym sosie, ziemniaki, surówka z buraczków i jabłka 02.10.2015 piątek Zupa: Ogórkowa

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Zasady zdrowego żywienia Opracowała: dr n. med. Lucyna Pachołka Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa, ul. Powsińska 61/6 Przewodnicząca Oddziału Wojewódzkiego w Warszawie i Wiceprezes Zarządu Głównego

Bardziej szczegółowo

Dieta BMJP - Owsianka z suszonymi śliwkami i kardamonem (30g) na mleku sojowym (200ml), chleb ziarnisty (50g), szynka

Dieta BMJP - Owsianka z suszonymi śliwkami i kardamonem (30g) na mleku sojowym (200ml), chleb ziarnisty (50g), szynka Menu 2-6.03.2015 Poniedziałek: Śniadanie: Owsianka z suszonymi śliwkami i kardamonem (30g) na mleku, chleb ziarnisty (50g), masło (10g), szynka wiejska (10g), papryka (2g), ogórek świeży (5g), herbata

Bardziej szczegółowo

Wartość odżywcza zestawu

Wartość odżywcza zestawu Wartość odżywcza zestawu Energia kcal 605 Białko ogółem g 29,7 Tłuszcz ogółem g 20,0 Węglowodany ogółem g 82,4 Wapń mg 287 Żelazo mg 2,6 Witamina A - ekwiwalent retinolu Ilg 126 Witamina C mg 62,1 Kwas

Bardziej szczegółowo

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak Podstawy żywienia w sporcie Aneta Sojak Właściwe żywienie i nawodnienie = Osiągnięcie sukcesu Energia do pracy mięśni Adaptacja do wysiłku Skuteczna regeneracja (zmniejszenie procesów katabolicznych) Zły

Bardziej szczegółowo

Jadłospis 20.07.2015 24.07.2015 ZAZNACZONO ALERGENY ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I Rady (UE) Nr 1169/2011 załącznik nr II

Jadłospis 20.07.2015 24.07.2015 ZAZNACZONO ALERGENY ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I Rady (UE) Nr 1169/2011 załącznik nr II Jadłospis 20.07.2015 24.07.2015 ZAZNACZONO ALERGENY ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I Rady (UE) Nr 1169/2011 załącznik nr II śniadanie :, zupa mleczna zacierkowa (makaron pszenny)180ml

Bardziej szczegółowo

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia CUKRZYCA Produkty zalecane - dozwolone Pełnoziarniste pieczywo razowe, żytnie, pumpernikiel Kasze: gryczana i jęczmienna, płatki owsiane, dziki i brązowy ryż mleko niskotłuszczowe, kefir, jogurt light

Bardziej szczegółowo

Przykładowe jadłospisy w dietach szpitalnych

Przykładowe jadłospisy w dietach szpitalnych Zakład Higieny i Dietetyki Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków Przykładowe jadłospisy w dietach szpitalnych Mgr Teresa Krzeszowska Rosiek Warunek konieczny jadłospisy muszą być urozmaicone

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Szanowni Rodzice, Oddajemy w wasze rêce kolejn¹ informacjê, jak chroniæ Wasze

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. Wymienniki

Cukrzyca. Wymienniki Cukrzyca. Wymienniki Roman Cichon Katedra Żywienia i Dietetyki CM UMK Bydgoszcz 2014 1 Indeks glikemiczny E.Lange Indeks glikemiczny Artykuły spożywcze 100 Glukoza. 90-100 Cola, płatki ryżowe, płatki kukurydziane,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna)

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Załącznik nr 2 do SWIZ DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku 300 Masło extra 35,2% Szynka kanapkowa 30 Papryka czerwona Kawa z mlekiem 225 Poniedziałek 2208,6 kcal

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW Jadłospis wiosna Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja Szkoła została zgłoszona do udziału w projekcie Szkoła w

Bardziej szczegółowo

Kobieta w ciąży bez specjalnych wymagań żywieniowych

Kobieta w ciąży bez specjalnych wymagań żywieniowych Kobieta w ciąży bez specjalnych wymagań żywieniowych Prawidłowe żywienie w ciąży powinno być zgodne z ogólnymi zasadami zdrowego żywienia. Pamiętaj jednak, że w ciąży wzrasta zapotrzebowanie na białko,

Bardziej szczegółowo

Jadłospis 24.11.2014 05.12.2014. bułka kajzerka z masłem szynką drobiową ogórkiem kiszonym w plastrach 1 szt herbata z cukrem 200ml

Jadłospis 24.11.2014 05.12.2014. bułka kajzerka z masłem szynką drobiową ogórkiem kiszonym w plastrach 1 szt herbata z cukrem 200ml Jadłospis : pieczywo mieszane 40g z masłem 15 g, kiełbaska leszczyńska 1 szt, keczup 5 g pomidor 10g, płatki kukurydziane 180ml, obiad : zupa jarzynowa z estragonem zaprawiona śmietaną z ziemniakami posypana

Bardziej szczegółowo

Formularz cenowy dla części nr I

Formularz cenowy dla części nr I Załącznik nr 4 Formularz cenowy dla części nr I CZĘŚĆ I MIĘSO I PRZETWORY ( kod CPV 15100000-9 produkty zwierzęce, mięso i produkty mięsne) wa 1. Kości wieprzowe Kg 250 2. Korpus drobiowy Kg 200 3. 4.

Bardziej szczegółowo

DIETA PODSTAWOWA - Jadłospis I tydzień. Poniedziałek Śniadanie Obiad Kolacja Razem Kcal;% Wtorek Śniadanie Obiad Kolacja Razem Kcal;%

DIETA PODSTAWOWA - Jadłospis I tydzień. Poniedziałek Śniadanie Obiad Kolacja Razem Kcal;% Wtorek Śniadanie Obiad Kolacja Razem Kcal;% Załącznik nr 4 do SIWZ Lane ciasto na eku 350, Pieczywo mieszane 100g,Masło extra 10g, Salceson 60g Ketchup 20g Ogórek zielony 30g, Kawa z ekiem, Kcal 822,72; % 39,28 DIETA PODSTAWOWA - Jadłospis I tydzień

Bardziej szczegółowo

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA Ludzki organizm w ok. 60% składa się z wody. Bardzo ważne jest wypijanie przynajmniej 1,5 l płynów dziennie - zapobiegasz w ten sposób odwodnieniu organizmu oraz wspomagasz pracę mózgu. PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2012

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2012 Zawód: technik ywienia i gospodarstwa domowego Symbol cyfrowy zawodu: 321[10] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 321[10]-01-122 Czas trwania egzaminu:

Bardziej szczegółowo

Zalecenia żywieniowe dla kobiet ciężarnych chorych na cukrzycę ciążową

Zalecenia żywieniowe dla kobiet ciężarnych chorych na cukrzycę ciążową Zalecenia żywieniowe dla kobiet ciężarnych chorych na cukrzycę ciążową Cukrzyca ciążowa to nietolerancja węglowodanów po raz pierwszy rozpoznana w okresie ciąży. Celem leczenia cukrzycy jest: zapewnienie

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA PACJENTÓW Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ. Specjalistyczna Poradnia Dietetyczna Smaki Życia Urszula Grzywacz Aneta Goliszewska

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA PACJENTÓW Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ. Specjalistyczna Poradnia Dietetyczna Smaki Życia Urszula Grzywacz Aneta Goliszewska ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA PACJENTÓW Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ Specjalistyczna Poradnia Dietetyczna Smaki Życia Urszula Grzywacz Aneta Goliszewska 1 Spis treści 1 Najważniejsze ogólne zalecenia dietetyczne

Bardziej szczegółowo

Jadłospis na sezon letni. Dieta podstawowa

Jadłospis na sezon letni. Dieta podstawowa Jadłospis na sezon letni Dieta podstawowa Serek typu "Fromage" z czosnkiem Ogórek Papryka czerwona Dżem wiśniowy niskosłodzony Cukier Kawa, napar bez cukru Ziemniaki wczesne Zupa z porów z makaronem Rolada

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTOWY ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1. RAZEM DLA PAKIETU I wartość brutto oferty:

FORMULARZ OFERTOWY ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1. RAZEM DLA PAKIETU I wartość brutto oferty: ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1 Pakiet nr 1 - Dostawa drobiu Pakiet/L p. Produkt Orientacyjna ilość zamawiana w ciągu roku I Drób 2. Filet drobiowy 800 kg 2 dni 3. Podudzia drobiowe 180 kg 2 dni 4. Skrzydła

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS NA M-C PAŹDZIERNIK 2015

JADŁOSPIS NA M-C PAŹDZIERNIK 2015 JADŁOSPIS NA M-C PAŹDZIERNIK 2015 Data Zestaw Zestaw dla dzieci z alergią 01.10.2015 I śniadanie- kanapka z chleba pszennego(1) z masłem i z pasztetem drobiowym z ogórkiem kiszonym, herbata z cytryną I

Bardziej szczegółowo

Informacje dla Pacjenta i Rodziców

Informacje dla Pacjenta i Rodziców Warszawa, dnia. KONSULTACJA DIETETYCZNA 1. Imię i nazwisko dziecka:... 2. Data urodzenia.. Telefon kontaktowy:... 3. Masa ciała (kg) ; Centyl:. 4. Wzrost (cm) ; Centyl:. 5. BMI.Centyl:.. 6. Rozpoznanie:

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS NA STYCZEŃ 2016

JADŁOSPIS NA STYCZEŃ 2016 JADŁOSPIS NA STYCZEŃ 2016 DATA DZIEŃ TYGODNIA 04.01.2016 POSIŁEK I śniadanie bułka z masłem i z dżemem truskawkowym, herbata miętowa, woda z cytryną II śniadanie kisiel z jabłkiem tartym, woda mineralna

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa)

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa) Załącznik nr 6 do SIWZ DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa) Dzień Składniki Waga (g) Miary gospodarcze Makaron na mleku 0 26,8% Szynka kanapkowa Papryka czerwona ¼ małej

Bardziej szczegółowo

Zestaw 12. Ziemniaki gotowane Waga l porcji -150 g. 10 porcji kg. l porcja g. Ziemniaki Sól 210,0 2,100

Zestaw 12. Ziemniaki gotowane Waga l porcji -150 g. 10 porcji kg. l porcja g. Ziemniaki Sól 210,0 2,100 Zestaw 12 Zupa ogórkowa Waga 1 porcji - 300 g I porcja 10 porcji Ogórek kwaszony 30,0 0,300 Marchew 18,7 0,187 Pietruszka, korzeń 7,5 0,075 Por 7,5 0,075 Seler korzeniowy 3,7 0,037 Ziemniaki 75,0 0,750

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS NA MIESIĄC KWIECIEŃ 2016 POSIŁEK

JADŁOSPIS NA MIESIĄC KWIECIEŃ 2016 POSIŁEK JADŁOSPIS NA MIESIĄC KWIECIEŃ 2016 DATA DZIEŃ TYGODNIA 01.04.2015 POSIŁEK I śniadanie kanapka z chleba mieszanego z masłem, z szynką z indyka, z ogórkiem świeżym, herbata owocowa II śniadanie sok owocowy,

Bardziej szczegółowo

Jadłospis m-c listopad 2015

Jadłospis m-c listopad 2015 Jadłospis m-c listopad 2015 Dzień Data 02.11.2015 Posiłki I śniadanie-kanapka(1) z masłem i z serem żółtym, z wędliną, kakao (7) II śniadanie-naleśniki z dżemem, herbata z dzikiej róży Obiad Zupa ogórkowa(7,9),

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK 1E PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: CZĘŚĆ 5 PRZYPRAWY, SŁODYCZE, PRODUKTY SUCHE, SOKI PRZEWIDYW. WIELKOŚĆ DOSTAWY W JEDN. MIARY OKREŚL. W KOL.

ZAŁĄCZNIK 1E PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: CZĘŚĆ 5 PRZYPRAWY, SŁODYCZE, PRODUKTY SUCHE, SOKI PRZEWIDYW. WIELKOŚĆ DOSTAWY W JEDN. MIARY OKREŚL. W KOL. ZAŁĄCZNIK 1E PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: CZĘŚĆ 5 PRZYPRAWY, SŁODYCZE, PRODUKTY SUCHE, SOKI L.P. WYKONAWCA: NAZWY WYKONAWCÓW L.P NAZWA ARTYKUŁU JEDN. MIARY PRZEWIDYW. WIELKOŚĆ DOSTAWY W JEDN. MIARY OKREŚL. W

Bardziej szczegółowo

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia ZESPÓŁ METABOLICZNY Produkty zalecane - dozwolone Pieczywo: czerstwe, razowe, żytnie, pumpernikiel Kasze: gryczana i jęczmienna, płatki owsiane, ryż: dziki i brązowy mleko niskotłuszczowe, kefir, jogurt

Bardziej szczegółowo

Sukcesywną dostawę produktów żywnościowych dla Zespołu Żłobków nr 3 w Poznaniu V części

Sukcesywną dostawę produktów żywnościowych dla Zespołu Żłobków nr 3 w Poznaniu V części FORMULARZ OFERTOWY Nazwa albo imię i nazwisko Wykonawcy... Siedziba albo miejsce zamieszkania i adres Wykonawcy... NIP, REGON Wykonawcy... Telefon/fax Wykonawcy... Adres e mail Wykonawcy:... Do: nazwa

Bardziej szczegółowo

Jedz owoce i warzywa

Jedz owoce i warzywa Jedz owoce i warzywa scenariusz zajęć opracowany przez mgr Małgorzatę Nowakowską, nauczyciela przyrody Odbiorcy: Uczniowie klas IV-VI szkoły podstawowej. Cel główny: Zapoznanie uczniów z zasadami prawidłowego

Bardziej szczegółowo

LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO:

LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO: LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO: I. Trzyposiłkowe całodzienne racje pokarmowe Załącznik Nr 6 do siwz 1. Dieta podstawowa Stosowana u pacjentów niewymagających żywienia dietetycznego o zdrowym przewodzie

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego 5. i 6. miesiąc życia 1 5 miesiąc 6 miesiąc KROK 4 KROK 3 KROK 2 KROK 1 Celem do którego należy dążyć jest wyłączne karmienie piersią

Bardziej szczegółowo

Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci

Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci 1. Scenariusz zajęć Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci Cel: Zapoznanie uczniów z Piramidą Zdrowego Żywienia dla dzieci. Przedstawienie sposobu urozmaicania diety w oparciu

Bardziej szczegółowo

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii.

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii. Prawidłowe żywienie Prawidłowy sposób odżywiania jest bezpośrednim czynnikiem gwarantującym utrzymanie dobrego samopoczucia i zdrowia. Polega nie tylko na systematycznym dostarczaniu organizmowi potrzebnych

Bardziej szczegółowo

Tabela kalorii; Kalkulatory kalorii; Spalanie kalorii; Dodatki 'E' Indeks glikemiczny

Tabela kalorii; Kalkulatory kalorii; Spalanie kalorii; Dodatki 'E' Indeks glikemiczny to lista produkt uszeregowanych wed ug tego, jak szybko po ich spo yciu ro nie we krwi st nie cukru (glukozy). Indeks ten zwany jest r nie wska nikiem glikemicznym.

Bardziej szczegółowo

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje:

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje: SKŁADNIKI ODŻYWCZE JAK JE UGRYŹĆ? Składnikami odżywczymi nazywamy związki występujące w produktach spożywczych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, które po spożyciu ulegają strawieniu i wchłonięciu ze

Bardziej szczegółowo

DZIENNICZEK BIEŻĄCEGO NOTOWANIA (24godzinny)

DZIENNICZEK BIEŻĄCEGO NOTOWANIA (24godzinny) DZIENNICZEK BIEŻĄCEGO NOTOWANIA (24godzinny) Moim celem jest zapoznanie się z Państwa zwyczajowym sposobem żywienia. Z uwagi na to, proszę Państwa o wypełnienie poniższego dzienniczka bieżącego notowania

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS NA M-C MARZEC 2015r

JADŁOSPIS NA M-C MARZEC 2015r Poniedziałek 02.03.2015 JADŁOSPIS NA M-C MARZEC 2015r Dieta dla dzieci z uczuleniem na mleko krowie, orzechy i czekoladę I śniadanie kanapka z chleba pszennożytniego z masłem, z serkiem Almette, kakao

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Udział białka, tłuszczów i węglowodanów w dobowym zapotrzebowaniu energetycznym oraz modyfikacja produktów zalecanych w zależności od rodzaju diety

Udział białka, tłuszczów i węglowodanów w dobowym zapotrzebowaniu energetycznym oraz modyfikacja produktów zalecanych w zależności od rodzaju diety Zakład Higieny i Dietetyki Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum Kraków Udział białka, tłuszczów i węglowodanów w dobowym zapotrzebowaniu energetycznym oraz modyfikacja produktów zalecanych w zależności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. www.wsip.com.pl 3

Spis treści. www.wsip.com.pl 3 Spis treści 1. Wprowadzenie................................................... 9 1.1. Żywność jako źródło składników pokarmowych...................... 9 1.1.1. Normy żywienia dla ludności................................

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo

DIETA DLA PACJENTKI Z CUKRZYCĄ CIĄŻOWĄ

DIETA DLA PACJENTKI Z CUKRZYCĄ CIĄŻOWĄ Prawidłowe odżywianie jest jednym z elementów koniecznych do utrzymania dobrego stanu zdrowia pacjentów chorujących na cukrzycę. Terapię żywieniową należy stosować zarówno u pacjentów z zaburzoną gospodarką

Bardziej szczegółowo

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje:

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje: DZIEŃ 1 filet z kurczaka 0,5 kg łosoś dzwonko 0,3 kg jogurt naturalny 400 ml mleko ser mozzarella light 80 g ser twarogowy 0,35 kg jajka 10 szt. kasza gryczana - 0,15 kg mąka pszenna 0,3 kg mąka żytnia

Bardziej szczegółowo

Z = S 1 U 1 + S 2 U 2 + S 3 U 3 + S x U x

Z = S 1 U 1 + S 2 U 2 + S 3 U 3 + S x U x Przykładowe jadłospisy przedszkolne (sezon wiosenno-letni i jesienno-zimowy) Propozycje jadłospisów zostały obliczone w oparciu o następujące założenia: Uwzględniono zalecenia żywieniowe dla dzieci w wieku

Bardziej szczegółowo

Zdaniem amerykańskich specjalistów białko nie stanowi problemu w dietach wegetariańskich, ponieważ obecnie spożywamy zbyt duże ilości protein.

Zdaniem amerykańskich specjalistów białko nie stanowi problemu w dietach wegetariańskich, ponieważ obecnie spożywamy zbyt duże ilości protein. Dieta wegetariańska Bardzo często powielane są nieprawdziwe informacje na temat diety wegetariańskiej na przykład w kontekście białka. W opinii nie tylko specjalistów z zakresu dietetyki ale również lekarzy

Bardziej szczegółowo

Opracowanie Aneta Wiśniewska

Opracowanie Aneta Wiśniewska Opracowanie Aneta Wiśniewska 1. Zdrowe, racjonalne żywienie jako warunek prawidłowego wzrostu i rozwoju 2. Zasady racjonalnego żywienia 4 U 3. Przykłady wielkości porcji do Piramidy Żywienia 4. Zalecane

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS PODSTAWOWY DLA DZIECI W WIEKU 1-3 O ZAPOTRZEBOWANIU ENERGETYCZNYM 1000 KCAL NA DOBĘ

JADŁOSPIS PODSTAWOWY DLA DZIECI W WIEKU 1-3 O ZAPOTRZEBOWANIU ENERGETYCZNYM 1000 KCAL NA DOBĘ PT 13.02. CZW 12.02. ŚR 11.02. WT 10.02. PON 09.02. ZIMA z JADŁOSPIS PODSTAWOWY DLA DZIECI W WIEKU 1-3 O ZAPOTRZEBOWANIU ENERGETYCZNYM 1000 KCAL NA DOBĘ DZIEŃ ŚNIADANIE 20-25% energii OBIAD 30-35 % energii

Bardziej szczegółowo

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Śniadanie s. 3-4 Mówi się, że śniadanie to najważniejszy posiłek, bo dostarcza nam energii na cały dzień. Co zatem należy jeść na

Bardziej szczegółowo

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym Nadciśnienie tętnicze (HA, AH) (łac. hypertonia arterialis) to choroba układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Zdecydowana większość (ponad

Bardziej szczegółowo

Dr med. Tomasz Klupa Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie. Via Medica

Dr med. Tomasz Klupa Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie. Via Medica Autorzy: Mgr inż. Aleksandra Cichocka Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych z Poradnią Chorób Metabolicznych Dr med. Tomasz Klupa Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Dietetyk Angelika Frączek DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA. Imię i nazwisko...

Dietetyk Angelika Frączek DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA. Imię i nazwisko... DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA Imię i nazwisko... Proszę o sumienne wypełnienie niniejszego wywiadu żywieniowego, który posłuży do oceny Pani/Pana sposobu żywienia. Dobrze, aby dzienniczek wypełniać

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna)

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Załącznik nr 6 do SIWZ DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku Szynka kanapkowa 34,0% Poniedziałek 28,5 kcal Wtorek 2558,1 kcal,8% 25,1%

Bardziej szczegółowo

Nowe Czarnowo, 23.09.2015 r. Znak sprawy: DPS.Adm.381.15.1.2015

Nowe Czarnowo, 23.09.2015 r. Znak sprawy: DPS.Adm.381.15.1.2015 Nowe Czarnowo, 23.09.2015 r. Znak sprawy: DPS.Adm.381.15.1.2015 Dotyczy: Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na zadanie pn. Przygotowanie i dostarczanie

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013 Zawód: technik ywienia i gospodarstwa domowego Symbol cyfrowy zawodu: 321[10] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 321[10]-01-132 Czas trwania egzaminu:

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

Dofinansowane przez: Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl

Dofinansowane przez: Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl Dofinansowane przez: Węglowodany Spożycie węglowodanów w diecie osoby o prawidłowej masie ciała powinno wynosić 55 75% energii dziennej racji pokarmowej, przy

Bardziej szczegółowo

Wykonawcy biorący udział w postępowaniu przetargowym

Wykonawcy biorący udział w postępowaniu przetargowym RGPOŚiI.271.62.1.2014 Krośnice, dnia 23 grudnia 2014 roku Wykonawcy biorący udział w postępowaniu przetargowym dotyczy: zamówienia publicznego znak: RGPOŚiI.271.62.2014 z dnia 17 grudnia 2014 r., pn.:

Bardziej szczegółowo