Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji. Audrey Azilazian

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji. Audrey Azilazian"

Transkrypt

1 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji Audrey Azilazian

2 Niniejsze opracowanie powstało na zlecenie Banku DnB NORD Polska SA,w ramach realizacji projektu W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii społecznej.

3 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji Audrey Azilazian

4 Audrey Azilazian Spis treści: Wstęp: Krótki opis ekonomii społecznej w Europie Ekonomia społeczna we Francji i dotyczące jej pojęcia Ekonomia społeczna Ekonomia społeczna i trzeci sektor Pojęcie przedsiębiorstwa solidarnego Statystyki i ramy prawne struktur tworzących ekonomię społeczną i solidarną we Francji Stowarzyszenia Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych Kodeks Ubezpieczeń Wzajemnych Statystyki Fundacje ekonomii społecznej Definicja według ustawy dotyczącej mecenatu z 23 lipca Organizacje federacyjne kilka danych Przedsiębiorstwa przeciwdziałające wykluczeniu społecznemu Metody finansowania ekonomii społecznej we Francji W ramach działalności bieżącej Dochody pochodzące od instytucji publicznych Ze środków prywatnych Finansowanie solidarne Oszczędzanie solidarne Przepisy podatkowe dotyczące finansów solidarnych Znak firmowy Finansol Doświadczenia Crédit Coopératif en France Bank spółdzielczy, uczestnik ekonomii społecznej i solidarnej Bank spółdzielczy W służbie ekonomii społecznej i solidarnej Podejście oparte na współpracy partnerskiej Otwarcie na społeczeństwo, na wszystkie inicjatywy alternatywne i na świat Podsumowanie Załącznik Załącznik Załącznik

5 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji Wstęp: Krótki opis ekonomii społecznej w Europie Definicja gospodarki społecznej 1 : Claude Vienney podał systemową definicję określającą ekonomię społeczną w kategoriach aktorów (względnie zdominowanych, przez co ponoszących konsekwencje w swoim codziennym życiu i działaniach), działań (działań społecznie koniecznych, ale w nikłym stopniu, jeśli w ogóle, zapewnianych przez państwo lub przez rynek) oraz przynajmniej czterech szczegółowych zasad regulujących: 1) relacje pomiędzy spółdzielcami (praktyki demokratyczne); 2) relacje pomiędzy spółdzielcami i przedsiębiorstwem (określenie działalności przez spółdzielców); 3) relacje pomiędzy przedsiębiorstwem i spółdzielcami (dystrybucja nadwyżek lub alokacja zysków), oraz 4) przedsiębiorstwo lub podmiot wytwarzający towary/usługi jako taki (trwała własność spółdzielcza) (Lévesque i Ninacs, 1997). Według podanej definicji, ekonomia społeczna nie powinna być mylona z szarą strefą ani z gospodarką krajową (Lévesque et al., 1989: str. 9-52). Pomimo tego, istnieje wiele podejść teoretycznych usiłujących opisać ogromną różnorodność doświadczeń w zakresie ekonomii społecznej. Różnorodność tę zaobserwować można w szeregu praktyk w różnych krajach, jak też w różnych regionach. Inicjatywy społeczno-gospodarcze, niezależnie od tego, jak są nazywane ( ekonomia społeczna, gospodarka solidarna, trzeci sektor lub trzeci system ) są integralną częścią nowej gospodarki politycznej uznającej znaczenie wymiaru społecznego w wymiarze gospodarczym, co sprawia, że inicjatywy społeczeństwa obywatelskiego są widoczne i uprawnione; ostatnio różnorodność ta odzwierciedla formułowane przez obywateli żądania istnienia bardziej odpowiedzialnej gospodarki. Z tej perspektywy ekonomia społeczna jest coraz bardziej doceniana nie tylko z powodu swoich określonych celów (zaspokojenie niespełnionych potrzeb), ale również dla swojego potencjału przemiany naszych społeczeństw i naszych gospodarek, w tym także od dnia dzisiejszego możliwości spełnienia nadziei na inną formę rozwoju, inną globalizację. Mówiąc bardziej konkretnie, ekonomia społeczna potencjalnie stanowi przestrzeń dla innowacji społecznej mającej decydujące znaczenie zarówno dla rozwoju społecznego, jak i rozwoju gospodarczego, szczególnie poprzez rozwój lokalny. 1 Z pracy zatytułowanej The Social Economy. Diverse approaches and practices in Europe and Canada ( Ekonomia społeczna. Różnorodne podejścia i praktyki w Europie i w Kanadzie ) Jean-Louis Laville, BenoîtLévesque and Marguerite Mendell Cahier de l ARUC-ES -http://doc.politiquessociales. net/serv1/c pdf 3

6 Audrey Azilazian Aspekty historyczne pozwalające na lepsze zrozumienie ekonomii społecznej w Europie. 2 Współczesne stowarzyszenia mogły się pojawić po zakorzenieniu się w Europie demokracji. Ruch stowarzyszeniowy początkowo postrzegany był jako powiązany z obywatelskością oraz jako ruch z gruntu społeczno-polityczny (Evers, 1997: str. 51). W dziewiętnastowiecznej Wielkiej Brytanii pojęcie organizacji charytatywnych powiązane było z debatą nad obywatelskością; dobroczynność była zasadą społeczną, istotną częścią składową społeczeństwa demokratycznego, która pomagała je regulować poprzez ustanowienie celów moralnych oraz dobrowolnego altruistycznego zaangażowania. Celem rządu w wiktoriańskiej Anglii było zapewnienie ram zasad i wytycznych, aby społeczeństwo mogło, w dużym zakresie, samo sobą zarządzać. W efekcie stowarzyszenia i ich działalność charytatywna nie były finansowane przez rząd lecz zarządzane były z dużą dozą autonomii; jednocześnie stowarzyszenia wytworzyły relacje współpracy z władzami odpowiedzialnymi za ustawodawstwo dotyczące ubóstwa. Dodatkowo duża część zasiłków z opieki społecznej była finansowana i zarządzana lokalnie, z ograniczonym wsparciem ze strony rządu centralnego, powodując powstanie mnóstwa instytucji działających jako pośrednicy między państwem i obywatelami, będących jednocześnie integralną częścią państwa (Lewis, 1997: str. 169). We Francji jednakże, chociaż część społeczności stowarzyszeń powstała z filantropijnego pragnienia harmonii społecznej, rzeczywistość kształtowana była również przez republikański egalitaryzm. W połowie dziewiętnastego wieku pojawiło się pojęcie solidarności jako łączącego ogniwa społeczno-demokratyczne. Leroux opisał pojęcie solidarności stwierdzając, że Natura nie stworzyła pojedynczego bytu dla niego samego Stworzyła wszystkie byty dla siebie nawzajem i dała im stosunek wzajemnej solidarności (Leroux, 1851: str. 170). Dla uniknięcia zarówno konkurencyjnego indywidualizmu jak i autorytarnego etatyzmu, Leroux stawiał na sieci solidarności obejmujące warsztaty, jak też na stowarzyszenia i na prasę w celu podtrzymania ducha publicznego niezbędnego dla demokracji. W podobnym stylu podczas rzeczywiście dużego nasilenia ruchu stowarzyszeniowego w latach 1830 i 1840 kwitły projekty mające na celu ustanowienie gospodarki braterskiej lub opartej na solidarności. Podane dwa przypadki przywołują dwa główne źródła europejskiego obywatelskiego ruchu stowarzyszeniowego, oba też odnoszą się do szerokiego i wieloznacznego poję- 2 Z pracy zatytułowanej The Social Economy. Diverse approaches and practices in Europe and Canada ( Ekonomia społeczna. Różnorodne podejścia i praktyki w Europie i w Kanadzie ) Jean-Louis Laville, Benoît Lévesque and Marguerite Mendell Cahier de l ARUC-ES -http://doc.politiquessociales. net/serv1/c pdf 4

7 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji cia solidarności (Laville, 2005). Wspólne działania inicjowane w imię solidarności były nierozerwalnie społeczne, gospodarcze i polityczne. Ich skutki były rozpowszechnione w całym dziewiętnastym stuleciu. W szczególności dały one podstawy dla form działań publicznych stanowiących fundament pod budowę państwa socjalnego. Jednocześnie ustanowione zostały konstrukcje prawne. Tego rodzaju instytucjonalizacja prowadziła jednak do poszerzającego się rozstępu pomiędzy wymiarami, które wcześniej były powiązane. Więzy ze związkami zawodowymi rozluźniły się z powodu napięć ideologicznych wewnątrz ruchu robotniczego. Podmioty ekonomii społecznej Pod koniec dziewiętnastego wieku i przez cały wiek dwudziesty podziały i fragmentaryzacja podmiotów ekonomii społecznej zaostrzone zostały poprzez rozczłonkowanie prawne oraz integrację z dominującym systemem gospodarczym. Wyraźnie wyróżniają się trzy podgrupy: spółdzielnie, towarzystwa wzajemnej pomocy oraz stowarzyszenia. Spółdzielnie zintegrowały się z gospodarką rynkową, zajmując sektory, w których działalność kapitalistyczna pozostawała słaba. Pozwoliły one różnym grupom zmobilizować zasoby konieczne dla ich działalności w obszarach, których unikali inni inwestorzy. Podczas gdy niektóre typy spółdzielni, takie jak spółdzielnie rolnicze, pojawiły się niemal wszędzie, inne rodzaje spółdzielni były charakterystyczne dla poszczególnych krajów, np. spółdzielnie spożywców w Anglii oraz spółdzielnie mieszkaniowe w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Szwecji. W krajach, w których tempo industrializacji było powolniejsze, takich jak Francja i Włochy, rozwinęły się robotnicze spółdzielnie produkcyjne, promowane we Włoszech przez dystrykty przemysłowe Trzecich Włoch. Chociaż spółdzielnie mogły korzystać z pewnych ustaleń wynegocjowanych z państwem, w większości podlegały konkurencji. Ogólnie rzecz biorąc, logiczną konsekwencją była koncentracja środków produkcji, co skłoniło je do specjalizacji na głównej działalności powiązanej z tym, kim byli ich członkowie. Troska o długofalowe przetrwanie takich przedsiębiorstw spowodowała ograniczanie szerokich celów politycznych, a transformacja była kontynuowana do tego stopnia, że stowarzyszenia stopniowo stawały się prawdziwymi grupami finansowymi przypominającymi instytucje spółdzielcze typowe dla rozwiniętych gospodarek kapitalistycznych (Vienney, 1982, str.108). Powstanie państwa opiekuńczego głęboko zmieniło rolę odgrywaną w Europie przez towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. Na początku dziewiętnastego wieku podejmowano liczne inicjatywy, by odpowiedzieć solidarnością na problemy niezdolności do pracy, choroby i starości jednocząc przedstawicieli danego zawodu, przemysłu lub obszaru geograficznego. Postrzegane przez socjalistów 5

8 Audrey Azilazian jako instrumenty wyzwolenia pracowników, przez liberałów i konserwatystów jako bariery przeciwko niepokojom społecznym, takie towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych były tolerowane i kontrolowane przez rząd, jak miało to miejsce w Belgii i we Francji, od połowy stulecia. Ponadto wysokość i warunki dotyczące składek i zasiłków zostały ujednolicone dla całego kraju. W rzeczy samej, ryzykiem nieodłącznie związanym z takimi zasiłkami można było lepiej zarządzać dzięki udziałowi dużej liczby członków w całym kraju oraz dzięki wsparciu ze strony technik statystycznych. Bezpieczeństwo systemu zapewnione zostało poprzez wprowadzenie przymusowych systemów ubezpieczeniowych (chorobowych, emerytalnych). Po drugiej wojnie światowej charakter prowadzonej działalności gospodarczej spowodował uzależnienie od systemów ubezpieczeń społecznych, a towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych stały się organizacjami zabezpieczenia społecznego komplementarnymi dla systemów obowiązkowych. Zaczęły one podlegać normom narzuconym przez państwo uzupełniając transfery społeczne, nawet jeśli oznaczało to zmianę zasady dobrowolności członkostwa po to by móc zapewnić możliwości wsparcia warunkowego i uzupełniającego. W Danii, Hiszpanii, Francji i Włoszech towarzystwa ubezpieczeń społecznych zjednoczyły swoją działalność w zakresie ubezpieczeń zdrowotnych z jednostkami świadczącymi opiekę zdrowotną oraz z instytucjami opieki społecznej. Ostrzejsza konkurencja na rynkach ubezpieczeniowych poddała je jednak ostrej próbie, podobnej do tej, jakiej poddane zostały towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych ubezpieczające ryzyko związane z nieruchomościami. Stowarzyszenia były i są blisko powiązane z różnymi państwami opiekuńczymi, odpowiadając trzem modelom państwa opiekuńczego zidentyfikowanym przez Espinga-Andersena (1990). W pierwszym modelu, odpowiadającym uniwersalistycznym i socjaldemokratycznym systemom państw skandynawskich takich jak Szwecja i Dania, polegającym w znacznym stopniu na państwie jako organizatorze społeczeństwa, świadczenia socjalne są uważane za kolektywizację potrzeb (Leira, 1992), przy czym priorytetowo traktowane są: integracja społeczna i równość płci. W takim kontekście rolą stowarzyszeń jest wywieranie presji społecznej poprzez wyrażanie żądań; stowarzyszenia mobilizują sieci nacisku dla zapewnienia świadczeń przez służby publiczne. W drugiej konfiguracji, odpowiadającej systemom liberalnym i dualnym, usługi są w dużym stopniu nieobecne. W systemie liberalnego państwa opiekuńczego charakterystycznym dla Wielkiej Brytanii interwencja rządu koncentruje się na znajdujących się w najgorszym położeniu częściach społeczeństwa. Zachowano neutralność w zakresie świadczenia usług. Następstwem tego jest brak opieki nad dziećmi, co zmusza wiele kobiet do pracy tylko na część etatu (Lewis, 1992). Niedostatek regulowanych 6

9 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji przez rząd usług pozarynkowych jest również charakterystyczny dla systemów dualnych specyficznych dla Europy południowej i widocznych na przykładach Hiszpanii, Włoch i Portugalii. Koncentrując się na transferach pieniężnych tego rodzaju systemy wystrzegają się usług i zapewniają ochronę osobom dobrze zintegrowanym z rynkiem pracy, kosztem osób uwikłanych w niepewne stosunki pracy lub znajdujących się w szarej strefie; tutaj dostęp do praw nie jest ani uniwersalny ani egalitarny lecz działa na bazie osobistej wiedzy, przywilejów i znajomości (Ferrara, 1996). W obu tych konfiguracjach rola stowarzyszeń jako wytwórców towarów lub usług jest bardzo ograniczona, ale z przeciwstawnych powodów: w modelu uniwersalistycznym tworzenie wielu nowych usług, z przeniesieniem zadań wykonywanych przez sektor prywatny na rząd, a w modelach liberalnych i dualnych słaba eksternalizacja usług, gdzie zadania pozostają w dużej części wykonywane przez kobiety i są skoncentrowane w sektorze prywatnym. Jeśli chodzi o trzecią konfigurację, to odpowiada ona systemowi korporacyjnemu. W przeciwieństwie do poprzednich dwóch systemów, ta konfiguracja przypisuje ważną rolę stowarzyszeniom jako dostawcom usług. Stosunki między stowarzyszeniami a rządem podlegają regulacji hierarchicznej, gdzie usługi świadczone przez stowarzyszenia uważane są za integralną część polityki społecznej finansowaną z podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. Państwo ustanawia zasady świadczenia usług oraz zasady funkcjonowania płatnych zawodów związanych z ich świadczeniem. Jeśli zasady są przestrzegane, finansowanie zapewnione zostaje w drodze redystrybucji. W Niemczech, Austrii, Francji i Belgii, stowarzyszenia były pionierami usług społecznych, identyfikując pojawiające się potrzeby społeczne, które później pozostawiono w sektorze stowarzyszeń, choć pod kontrolą państwa. Regulacja państwowa zbliżyła stowarzyszenia do rządu i skłoniła je do tworzenia dużych federacji krajowych (stowarzyszonych z partiami politycznymi, kościołami, Czerwonym Krzyżem oraz organizacjami niezaangażowanymi w Niemczech, świeckimi i katolickimi we Francji, socjalistycznymi i chrześcijańskimi w Belgii). W Europie zakorzenił się w efekcie cały szereg podmiotów ekonomii społecznej, przedkładających akumulację aktywów społecznych ponad wynagrodzenie kapitałowe. Ponad 30% ludności to członkowie przynajmniej jednego z takich stowarzyszeń: banki spółdzielcze, z 36 milionami członków i 91 milionami klientów, stanowią 17% rynku bankowego, a spółdzielcze towarzystwa ubezpieczeniowe i towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych stanowią prawie 30% rynku ubezpieczeniowego. Na koniec należy dodać, że tego typu organizacje zapewniają miejsca pracy stanowiące odpowiednik 8,5 mln pełnych etatów, zatrudniając 7,7% pracowników najemnych sfery cywilnej 7.7% (CIRIEC, 1999). 7

10 Audrey Azilazian Spółdzielnie społeczne we Włoszech, w Portugalii, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii W większości przypadków ustawodawstwo pozwoliło na rozwój tego rodzaju inicjatyw. We Włoszech spółdzielnie społeczne pojawiły się w wielu regionach w latach 1970 dzięki swojej zdolności do realizowania przedtem nierealizowanych funkcji, takich jak zapewnianie przeciwdziałania wykluczeniu z rynku pracy oraz tworzenie szeregu usług dla osób fizycznych. Rozwijały się one szybko, co umożliwiło ustawodawstwo z 1991 r. (rozszerzone przez ustawę o przedsiębiorstwach społecznych z 2005 roku). Do roku 2004 usługi dla setek tysięcy ludzi świadczyło spółdzielni obejmujących osób, w tym zatrudniających około pracowników oraz wolontariuszy (Borzaga, Zandonai, 2004). Dlatego też, nawet jeśli ekonomia społeczna we Włoszech pozostaje mniej istotna niż w innych krajach z powodu dominującej roli państwa w branżach takich jak edukacja i opieka zdrowotna (Gui, 1992), mająca ostatnio miejsce dynamiczna działalność spółdzielni opartych na solidarności społecznej jest znacząca. Dowodzi to, że zaufanie do spółdzielni oparte na wymogu nieredystrybucji (Hansmann, 1980; Ortmann i Schlesinger, 1997: str ) może zostać zastąpione przez inne cechy charakterystyczne dla spółdzielni, takie jak udział wspólników lub zachowanie przedsiębiorców i pracowników (Young, 1983; Borzaga i Mittone, 1997). W Portugalii ustawa o spółdzielniach solidarności społecznej uchwalona w 1998 r. obejmuje łącznie spółdzielców najemnych, usługobiorców oraz spółdzielców wolontariuszy, nienajemnych dostawców towarów i usług. W tym samym czasie spółdzielnie społeczne pojawiły się w Hiszpanii. Ustawa z 1999 roku wymienia spółdzielnie usług społecznych działające w takich sektorach jak edukacja, opieka zdrowotna oraz przeciwdziałanie wykluczeniu na rynku pracy, jak też realizujące inne potrzeby społeczne niezaspokajane przez rynek. Na poziomie regionalnym istnieją mieszane spółdzielnie działające na rzecz integracji społecznej w Katalonii oraz spółdzielnie działające na rzecz integracji społecznej w kraju Basków i w regionie Walencji, gdzie niektóre spółdzielnie pracownicze składające się z pracowników opieki domowej rozwinęły się w organizacje mieszane producentów i konsumentów. (Sajardo-Moreno, 1996). W mniejszym zakresie sektor wolontariatu w Wielkiej Brytanii został zastąpiony w niektórych obszarach przez spółdzielnie społeczne świadczące takie usługi jak pośrednictwo pracy, opieka nad dziećmi i opieka domowa. Inicjatywy samopomocowe w Niemczech i w Austrii W Niemczech i w Austrii tego typu inicjatywy nazwano samopomocą usiłując odzwierciedlić tym samym wolę wzmocnienia pozycji związanych z nimi osób. Inicjatywy można podzielić na trzy pod-rodzaje: grupy pół-nieformalne, grupy samopomocowe (tj. grupy osób dotkniętych takimi samymi problemami) oraz grupy broniące spraw pewnych 8

11 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji osób spoza grupy. Tworzone są one na bazie wolontariatu, a praca najemna jest tylko uzupełnieniem. W Niemczech było do tej pory około takich inicjatyw dotyczących w przybliżeniu 2,65 mln osób, z czego połowa mogłaby zostać opisana jako część trzeciego systemu (Evers, Bode et al., 1999). Zaczęły one rozkwitać w latach 1980, szczególnie w obszarze ochrony zdrowia oraz działań społecznych, przy czym w samej ochronie zdrowia było od pięciu do dziesięciu tysięcy takich grup. Są one zakorzenione w krytyce biurokratyzacji usług w sektorze społecznym oraz w dużych organizacjach charytatywnych, w tym również w starszych stowarzyszeniach, z którymi współistnieją. Przykładowo w Wiedniu objęto opieką dzieci, z czego połową zajmował się sektor publiczny, a drugą połową stowarzyszenia będące bądź to stowarzyszeniami tradycyjnymi, bądź też produktami inicjatyw obywatelskich (Leichsenring, 1997). Podczas gdy waga ekonomiczna ekonomii społecznej uległa umocnieniu w dwudziestym wieku, nie można tego samego powiedzieć o jej wpływie politycznym. Selekcja spółdzielców na podstawie ich wkładu w działalność znacznie ograniczył poczucie przynależności, w którym zakorzeniona była dynamika pionierskiego ruchu stowarzyszeniowego. Specjalizacja, analiza wydajności produktywności spółdzielni i towarzystw ubezpieczeń wzajemnych w porównaniu z innymi przedsiębiorstwami oraz integracja stowarzyszeń z krajowymi strategiami społecznymi spowodowały, że podmioty ekonomii społecznej koncentrują się bardziej na zagadnieniach technicznych. Pomimo wyrażania czasami zdecydowanych poglądów przykładowo, na temat przyszłości systemów opieki zdrowotnej różne tego rodzaju podmioty mają tylko drobny wpływ na debatę publiczną i w wielu przypadkach porzuciły swoje ambicje społeczne na rzecz zarządzania wydajnością albo stosowania się do standardów publicznych. Utrata wielowymiarowości znalazła odzwierciedlenie przede wszystkim w porzuceniu aspektów politycznych, ale również w separacji między różnymi jednostkami. Chociaż spółdzielnie i towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych wywodzą się z tych samych korzeni co stowarzyszenia, to wspólne pochodzenie zostało zapomniane w krajach takich jak Wielka Brytania. Wyjaśnia to odwoływanie się nie do ekonomii społecznej, ale do trzeciego sektora tworzonego wyłącznie przez organizacje typu non-profit, z wyłączeniem zarówno towarzystw ubezpieczeń wzajemnych jak i spółdzielni, zgodnie z podejściem dominującym w krajach anglosaskich. Stąd też odnoszenie się do ekonomii społecznej nie jest ogólnie przyjęte w Europie i emanuje głównie z krajów francuskojęzycznych. To głównie w tych krajach różne organizacje identyfikujące się z ekonomią społeczną zaczęły w latach podejmować próby zbliżenia w celu potwierdzenia swojej tożsamości. Kiedy jednak takie przegrupowanie miało miejsce na górze, narastająca fala obywatelskiego poczucia ruchu stowarzyszeniowego i spółdzielczego ponawiała swoje zaangażowanie w gospodarkę opartą na solidarności. 9

12 Audrey Azilazian Nowa dynamika ekonomii społecznej wynika przede wszystkim z tercjaryzacji gospodarki: usługi stanowią ponad 70% ogólnego zatrudnienia, więc usługi relacyjne stają się coraz ważniejsze, co jest charakterystyczne dla Starego Kontynentu; podobną tendencję obserwuje się w nowych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Podnoszoną obecnie kwestią jest wzajemne powiązanie między pracą na zasadzie wolontariatu a udziałem politycznym i społecznym. Od lat 1960 pojawiają się nowe inicjatywy na marginesie tradycyjnych ruchów społecznych, łączące współpracę społeczną, wzajemną pomoc i protest. Rolą stowarzyszeń z tej perspektywy nie jest po prostu zapewnienie usług i miejsc pracy; rola ta obejmuje poszukiwanie form zaangażowania innych niż udział zawodowy lub polityczny i powiązana jest z zagadnieniem spójności społecznej oraz uczestnictwa obywatelskiego. Uznawanie przez rząd W tym nowym kontekście, zarówno z punktu widzenia gospodarczego jak i społecznego, trwająca dynamika wymaga rewizji statusu stowarzyszeń i spółdzielni, jak również wynalezienia nowych typów organizacji docierających do wielu interesariuszy (Lipietz, 2000). Takie właśnie podejście zainicjowały przepisy prawne regulujące funkcjonowanie spółdzielni społecznych we Włoszech w 1991 roku, rozszerzone ustawą z 2005 roku o przedsiębiorstwach społecznych; spółki społeczne z ograniczoną odpowiedzialnością w Portugalii w 1999 roku; rola usług społecznych przyznana spółdzielniom w Hiszpanii w ustawodawstwie z 1999 roku dotyczącym spółdzielni, po czym w tym samym roku hiszpańskie regiony przyjęły precyzyjne ramy prawne; wprowadzenie spółek zorientowanych na cele społeczne w Belgii w 1995 roku; spółdzielnie pożytku społecznego we Francji w 2003 roku; oraz nowe ustawodawstwo dotyczące spółek pożytku społecznego w Wielkiej Brytanii. Dodatkowo w roku 2002 rząd brytyjski uruchomił Koalicję na rzecz Przedsiębiorstwa Społecznego oraz stworzył Jednostkę Przedsiębiorstwa Społecznego, koncentrujące się na przedsiębiorstwach mających cele społeczne i nakładając ograniczenia w zakresie wypłaty dywidend dla udziałowców (Defourny, 2004). Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EESC) zlecił sporządzenie sprawozdania o Ekonomii Społecznej w Unii Europejskiej, które można znaleźć pod podanym poniżej adresem: Sprawozdanie podaje więcej szczegółów na temat ekonomii społecznej w Europie. Niniejszy krótki zarys stanu ekonomii społecznej w Europie umożliwia ukazanie jej miejsca w rzeczywistości francuskiej. 10

13 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji 1. Ekonomia społeczna we Francji i dotyczące jej pojęcia 1.1 Ekonomia społeczna Ekonomia społeczna, bardziej znana przez naszych współobywateli pod nazwą rodzin, które ją tworzą, jest terminem ogólnym, określającym grupy osób (nie kapitałów) odgrywające rolę ekonomiczną: wszelkiego rodzaju spółdzielnie (pracownicy, użytkownicy, przedsiębiorstwa), towarzystwa wzajemnej pomocy (ubezpieczeniowe lub opieki zdrowotnej i pomocy społecznej), większość stowarzyszeń zarządczych i fundacje. 3 Jest to więc związek trzech rodzin: towarzystw wzajemnej pomocy, spółdzielni oraz stowarzyszeń zarządczych (i fundacji, które dołączyły później), występujący pod nazwą ekonomii społecznej, uznanej prawnie na mocy dekretu z 15 grudnia 1981 r., ustanawiającego Międzyministerialną Delegację ds. Ekonomii Społecznej (DIES). Ekonomia społeczna skupia wszystkie przedsiębiorstwa mające wspólne cechy, odróżniające je jednocześnie od przedsiębiorstw indywidualnych, przedsiębiorstw publicznych i spółek kapitałowych: wywodzą się one z podmiotów fizycznych lub prawnych i mają za zadanie zaspokajanie wspólnych potrzeb i oczekiwań tych podmiotów. W związku z tym różnią się one od przedsiębiorstw indywidualnych charakterem kolektywnym, od przedsiębiorstw publicznych charakterem prywatnym, a od przedsiębiorstw kapitalistycznych tym, że skupiają osoby przed zgromadzeniem kapitałów i że kapitały te mają dla nich drugorzędne znaczenie. 4 Podmioty ekonomii społecznej łatwo więc rozpoznać po ich statusie prawnym. Do końca XIX w. ekonomia społeczna oznaczała koncepcję ekonomiczną integrującą czynniki: wolontarystyczny, kolektywny i solidarny działalności gospodarczej. Zdaniem Charlesa Gide a, ekonomia społeczna wierzy w konieczność i skuteczność organizacji chcianej, przemyślanej, racjonalnej. Na początku XX w. pojęcie ekonomii społecznej popada w zapomnienie. Powraca dopiero na posiedzeniu Krajowego Komitetu łączącego działania towarzystw wzajemnej pomocy, spółdzielni i stowarzyszeń (CNLAMCA), które odbyło się w dniach stycznia 1977 r. Zapytany o nazwę ruchu, Henri Desroche, historyk i socjolog, który przyczynił się w dużym zakresie do rozwoju ruchu spółdzielczego, zaproponował termin przedsiębiorstwo zamiast instytucja, w celu wprowadzenia idei projektu, oraz ekonomia społeczna zamiast o celach niezarobkowych, w celu położenia akcentu na proces demokratyczny. Dekret z roku 1981 wprowadza ekonomię społeczną do prawa francuskiego. Natomiast ustawa z 12 lipca 1985 r. normuje utworzenie związku ekonomii społecznej, umożli Alternatives Economiques, L Economie Sociale de A à Z, Hors Série Pratique nr 22, styczeń 2006, s

14 Audrey Azilazian wiającego zgrupowanie różnych struktur spółdzielczych, wzajemnej pomocy i stowarzyszeniowych. Jest to jedyna forma przedsiębiorstwa, która zaczyna używać terminu ekonomii społecznej. W ciągu ostatnich lat nastąpił rozwój struktur przedsiębiorstw ekonomii społecznej: utworzenie Ośrodka młodej kadry kierowniczej i podmiotów ekonomii społecznej, przekształcenie CNLAMCA w CEGES (Rada Przedsiębiorstw, Pracodawców i Grup Ekonomii Społecznej), skupiającego także przedstawicieli fundacji i związków zawodowych ekonomii społecznej. W regionach Regionalne Izby Ekonomii Społecznej (CRES) zrzeszają duże federacje ekonomii społecznej. Niektóre z nich wraz z pojawieniem się pojęcia ekonomii społecznej, pragnąc zaznaczyć pokrewieństwo i związek między dwoma pojęciami, przyjęły nazwę CRESS Regionalnych Izb Ekonomii Społecznej i Solidarnej. Ich misją jest reprezentowanie ekonomii społecznej (i solidarnej) na terenie regionu w kontaktach z władzami publicznymi, publiczne propagowanie pojęcia ekonomii społecznej i solidarnej (media, edukacja narodowa etc.) oraz zapewnienie jej rozwoju. Instytut Ekonomii Społecznej dysponuje Przeglądem badań na temat spółdzielni, towarzystw pomocy wzajemnej i stowarzyszeń (Recma) oraz kolekcją dzieł specjalistycznych. Oto zasady, na których opiera się ekonomia społeczna: - wolność przystąpienia, - brak indywidualnego zysku (nadwyżki nie są rozdzielane proporcjonalnie do wniesionego kapitału), - niezależność od władz publicznych, - zarządzanie demokratyczne zgodnie z zasadą: jedna osoba jeden głos. Prawie wszystkie gospodarstwa domowe żyjące we Francji mają kontakt z ekonomią społeczną. 5 Towarzystwa pomocy wzajemnej: zdrowotne i pomocy społecznej świadczą usługi na rzecz 30 milionów osób, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych ubezpieczają co drugi samochód i 2/3 mieszkań. Któż nie zna spółdzielni: rolnych, ogrodniczych, mleczarskich, rybackich, transportowych, dystrybucyjnych (Centra Leclerc, System U, Krys, Intersport itp.) albo banków spółdzielczych: Banques Populaires, Crédit Agricole, Crédit Coopératif, Crédit Mutuel, Caisses d Epargne? Jeśli chodzi o stowarzyszenia, są one obecne wszędzie w świecie sportu, kultury, edukacji, w życiu rodzinnym, służbie zdrowia, opiece społecznej, ochronie środowiska. Ekonomia społeczna to ponad miliardów środków pieniężnych, ponad stanowisk pracy, jedno z najbogatszych źródeł nowych miejsc pracy w przedsiębiorstw

15 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji Znaczące innowacje w dzisiejszym życiu codziennym Francuzów mają swe źródło w ekonomii społecznej: 6 - towarzystwa wzajemnych ubezpieczeń zdrowotnych i opieki społecznej: tworzenie zakładów ubezpieczeń społecznych poprzez spółki ratownictwa wzajemnego, pokrywanie tradycyjnych kosztów leczenia, odszkodowania wypadkowe, lekarstwa generyczne; - stowarzyszenia: pomoc w domu chorego, alternatywa dla umieszczenia go w szpitalu, opieka nad niepełnosprawnymi, wioski wakacyjne; - towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych: polubowne stwierdzenie szkody, licencjonowane zakłady naprawy pojazdów, trzeci płatnik w ubezpieczeniach samochodowych, informatyzacja stosunków pomiędzy ubezpieczycielami rzeczoznawcami technikami naprawy samochodów; - spółdzielnie: kontrola jakości produktów, ożywienie życia społecznego w środowiskach wiejskich, pożyczki bankowe o zmiennej stopie procentowej. Zawsze nowoczesne i niezbędne bardziej niż kiedykolwiek, przedsiębiorstwo ekonomii społecznej: 7 - jest uprzywilejowanym narzędziem ekonomicznym służącym do zapewniania różnorodności przedsięwzięć i swobody ich podejmowania; - jest jednym z najbardziej trafnych sposobów umożliwienia podjęcia działalności gospodarczej grupom osób niedysponującym dużymi środkami finansowymi; - umożliwia trwały rozwój w dzielnicach, regionach lub krajach borykających się z trudnościami gospodarczymi i/lub społecznymi, a nawet politycznymi; - zapewnia skuteczną ochronę przed działaniami spekulacyjnymi; - jest źródłem kontaktów partnerskich i rozwoju demokracji ekonomicznej, wspierania sprawiedliwych i solidarnych inicjatyw; - jest zwolennikiem modyfikowania norm oceny ogólnie przyjętych przy wprowadzaniu dodatkowej wartości społecznej i środowiskowej. W ciągu ostatnich 20 lat pojawiło się nowe pojęcie: ekonomia społeczna i solidarna, zwana często w skrócie ESS. Dzisiaj używane jest także pojęcie trzeciego sektora. Jako że są to pojęcia używane we Francji, istnieje potrzeba ich wyjaśnienia. Różnorodność pojęć wskazuje, że sektor ekonomii społecznej rozwinął się i że skala możliwości, które dawał, stała się zbyt wąska w stosunku do nowych inicjatyw opartych na tych samych zasadach, obejmujących coraz szerszy zakres produktów

16 Audrey Azilazian 1.2 Ekonomia społeczna i trzeci sektor 8 Pojęcie ekonomii solidarnej pojawia się w latach 80-tych dotkniętych kryzysem gospodarczym i bezrobociem, gdy kapitalizm nie jest już w stanie zapewnić pełnego zatrudnienia, będącego motorem procesu integracji społecznej w poprzednich dziesięcioleciach. Pod tym pojęciem można też rozumieć reintegrację wykluczonych poprzez działalność gospodarczą, oszczędzanie solidarne, sprawiedliwy handel (energie odnawialne, produkcja i komercjalizacja bioproduktów itp.). Pojęcie to określa zróżnicowaną całość działań gospodarczych, mających na celu umocnienie więzi społecznych oraz zapewnienie większej sprawiedliwości uczestnikom wymiany. Do określania tych działań używane jest również czasami pojęcie trzeciego sektora, rozumianego jako sektor pośredni pomiędzy prywatną gospodarką produkcyjną a publiczną gospodarką redystrybucyjną. Wszystkie te działania wykonywane są często przez struktury mające formę prawną związaną z ekonomią społeczną. Stąd częsta tendencja do mówienia o ekonomii społecznej i solidarnej razem. Według socjologów Jean-Louisa Laville a i Bernarda Eme a, którzy przyczynili się w dużym zakresie do stworzenia pojęcia ekonomii solidarnej, ekonomia owa jest kombinacją trzech ekonomii: kupieckiej, niekupieckiej i niemonetarnej począwszy od dynamiki projektów, które odwołują się do wzajemności, sprawiedliwości i równości. Tutaj przybliża się ona do ekonomii społecznej. Ale ekonomia solidarna określana jest bardziej pod kątem swych założeń (przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, więź społeczna, inny sposób produkcji) niż statutu (gwarantującego na przykład zarządzanie demokratyczne), jak ma to miejsce w przypadku ekonomii społecznej. W roku 1997 utworzona została Inter-sieć ekonomii solidarnej, następnie w roku 2002 Ruch na rzecz Ekonomii Solidarnej (MES), który skupia głównie: Agencję Rozwoju Gospodarki Lokalnej (ADEL), Agencję Rozwoju Usług Bezpośrednich (ADSP), Kluby Inwestorów na rzecz Zarządzania Alternatywnego i Lokalnego Oszczędnościami Solidarnymi (Cigales), Krajowy Komitet Łączności pomiędzy Zarządami Dzielnicowymi, Rzemieślników Świata itp. Istnieje ponadto Sieć Terytoriów Ekonomii Solidarnej (RTES) skupiająca wspierające ją jednostki samorządu terytorialnego. 8 Alternatives Economiques, L Economie Sociale de A à Z, Hors Série Pratique nr 22, styczeń 2006, s

17 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji 1.3 Pojęcie przedsiębiorstwa solidarnego Zanim szczegółowo opiszemy ułatwienia dotyczące restrukturyzacji oszczędności pracowniczych we Francji, podajemy definicję przedsiębiorstwa solidarnego, zawartą w różnych ustawach przyjętych w ostatnich latach. Ustawa o oszczędnościach pracowniczych Ustawa Fabius z 19 lutego 2001 r. 9 i ustawa Fillon 2003 o funduszach emerytalnych umożliwiły uruchomienie Partnerskich Planów Dobrowolnego Oszczędzania Pracowników (PPESV) i Partnerskich Planów Dobrowolnego Oszczędzania Pracowników na Emerytury (PPESVR). Ustawy te przewidują ponadto, iż część zgromadzonych środków może zostać przeznaczona na nabycie udziałów w funduszach zainwestowanych zgodnie z limitami określonymi w artykule L kodeksu monetarnego i finansowego w przedsiębiorstwa solidarne opisane w artykule L niniejszego kodeksu. Postanowienie to nosi tytuł: Zachęcanie do ekonomii solidarnej i zróżnicowanie lokat. Ustawy te wprowadzają fundusze solidarne chodzi tutaj o fundusze zróżnicowane, posiadające od 5 do 10% papierów wartościowych wyemitowanych przez przedsiębiorstwa solidarne, spółki venture capital lub Fundusze Inwestycyjne Podwyższonego Ryzyka (FCPR), posiadające co najmniej 40% papierów wartościowych wyemitowanych przez przedsiębiorstwa solidarne. Solidarny Fundusz Inwestycyjny Przedsiębiorstwa (FCPE) musi być koniecznie uwzględniony w planie PPESV (Partnerski Plan Dobrowolnego Oszczędzania Pracowników). Poniższy tekst określa precyzyjnie warunki uzyskania przez przedsiębiorstwo statusu przedsiębiorstwa solidarnego. Uznanymi za solidarne są te przedsiębiorstwa, których papiery kapitałowe, jeśli takowe istnieją, nie są dopuszczane do obrotu na rynku normowanym i które: - - zatrudniają pracowników, spośród których co najmniej jedna trzecia została przyjęta do pracy w ramach umów o pracę wymienionych w artykule L lub należy do grupy osób wymienionych w pierwszym akapicie artykułu L lub może być zaklasyfikowana, zgodnie z artykułem L , do kategorii osób mocno upośledzonych lub pochodzących z warsztatu pracy chronionej lub z ośrodka pomocy poprzez pracę; w przypadku przedsiębiorstwa indywidualnego wymienione warunki odnoszą się do osoby przedsiębiorcy indywidualnego; lub jeśli mają one formę stowarzyszeń, spółdzielni, towarzystw wzajemnej pomocy, instytucji socjalnych lub spółek, których zarządzający wybierani są bezpośrednio lub pośrednio przez pracowników, członków lub wspólników, pod wa- 9 Konsultacje niniejszego przepisu są możliwe na stronie: Texte.do;jsessionid=6B8343F6DD578CC321396DD353BCB420.tpdjo16v_1?cidTexte=JORFTE- XT &dateTexte=&oldAction=rechJO 15

18 Audrey Azilazian runkiem że całość kwot uzyskanych od przedsiębiorstwa przez jednego z nich, z wyjątkiem zwrotu właściwie udokumentowanych kosztów, nie przekracza z tytułu zatrudnienia na pełnym etacie 48-krotnego wynagrodzenia miesięcznego pobieranego przez pracownika pełnoetatowego na podstawie płacy minimalnej; warunek ten musi być jednak przestrzegany w przedsiębiorstwach zatrudniających co najmniej 20 pracowników, członków lub wspólników, przez 19 na 20 pracowników, członków lub wspólników. W żadnym wypadku wynagrodzenie pracownika, członka lub wspólnika nie może przekroczyć z tytułu zatrudnienia na pełnym etacie 48-krotnego wynagrodzenia miesięcznego pobieranego przez pracownika pełnoetatowego na podstawie płacy minimalnej; w przypadku spółek zarządzający podejmują decyzje odnośnie do osób wymienionych w pierwszym akapicie 10 artykułu 885 O bis ogólnego kodeksu podatkowego. Tytuł przedsiębiorstwa solidarnego odpowiadającego warunkom wymienionym powyżej nadawany jest na mocy wspólnej decyzji ministra gospodarki i ministra ekonomii solidarnej. Na równi z tymi przedsiębiorstwami traktowane są struktury, których aktywa składają się co najmniej w 80% z papierów wartościowych wyemitowanych przez przedsiębiorstwa solidarne bądź instytucje kredytowe, które udzieliły przedsiębiorstwom solidarnym 80% wszystkich swoich pożyczek i inwestycji. Przedsiębiorstwa solidarne podają w aneksie do swych rocznych sprawozdań informacje potwierdzające przestrzeganie zasad wymienionych w niniejszym artykule. 16

19 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji 2. Statystyki i ramy prawne struktur tworzących ekonomię społeczną i solidarną we Francji 2.1 Stowarzyszenia 10 Ustawa z 1901 r. o stowarzyszeniach : Stanowiąc, że stowarzyszenia osób mogą tworzyć się swobodnie bez uprzedniego zezwolenia lub oświadczenia, ustawa z 1 lipca 1901 r. uznaje wolność stowarzyszeń. Tymczasem, jeśli stowarzyszenie pragnie osiągnąć zdolność prawną, czyli mieć możliwość wszczęcia postępowania sądowego, nabywać dobra majątkowe, otworzyć konto bankowe, zatrudnić pracowników itp., musi zostać publicznie obwieszczone. Aby tak się stało, założyciele stowarzyszenia muszą złożyć oświadczenie w prefekturze lub podprefekturze dzielnicy właściwej dla siedziby stowarzyszenia. Publiczne obwieszczenie stowarzyszenia w Dzienniku Urzędowym nadaje mu oficjalnie osobowość prawną. We Francji większość stowarzyszeń ma tę osobowość. Każde stowarzyszenie może pobierać składki i posiadać majątek niezbędny do jego funkcjonowania, ale tylko stowarzyszenia użyteczności publicznej są uprawnione do otrzymywania darowizn i zapisów. Ten szczególny przywilej nadawany jest dekretem Rady Państwa. 11 Wniosek wraz ze statutem musi zostać złożony w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, które go analizuje i przekazuje do decyzji Rady Państwa. Stowarzyszenia muszą posiadać cel oparty na wspólnym interesie w zakresie działalności filantropijnej, społecznej, zdrowotnej, edukacyjnej, naukowej, kulturalnej i taki, który wiąże się z jakością życia, ochroną środowiska, ochroną miejsc i zabytków, solidarnością międzynarodową itd. Inne ścisłe warunki do spełnienia to: funkcjonowanie od co najmniej trzech lat, dostarczanie sprawozdań w tym okresie, dysponowanie budżetem ponad euro, posiadanie ponad 200 członków, działanie na szczeblu krajowym i posiadanie statutu zgodnego ze wzorem zaaprobowanym przez Radę Państwa. Oprócz prawa do otrzymywania darowizn gotówkowych, darowizn i zapisów, status ten legitymizuje i uwiarygodnia stowarzyszenia. Jest ich we Francji nieco ponad 2000 i każdego roku dziesięć nowych stowarzyszeń uzyskuje status organizacji użyteczności publicznej. Stowarzyszenia uznane za struktury działające w dziedzinie ekonomii społecznej we Francji są stowarzyszeniami zarządczymi, tzn. takimi, które weszły na rynek i świadczą usługi handlowe lub inne w odpowiedzi na potrzeby społeczne, w przeciwieństwie do stowarzyszeń, które pełnią głównie rolę rewindykacyjną lub rzeczniczą php3?id_article= utilit%c3%a9_publique 17

20 Audrey Azilazian 2.2 Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych Ubezpieczenie społeczne pokrywa w większości przypadków tylko część kosztów poniesionych przez ubezpieczonego. Towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych jest strukturą uzupełniającą częściowo lub całkowicie spłaty zakładu ubezpieczeń społecznych na rzecz ubezpieczonego. Może ono również zaoferować usługi medyczne i profilaktykę, mające na celu poprawę stanu zdrowia ludności. Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych są strukturami niezarobkowymi, normowanymi Kodeksem Ubezpieczeń Wzajemnych. Na początku roku 2002 Krajowa Federacja Francuskich Ubezpieczeń Wzajemnych (FNMF) postanowiła dokonać zmian w swej strukturze zgodnie z Kodeksem Ubezpieczeń Wzajemnych, który zabrania jej bezpośredniego podejmowania zobowiązań ubezpieczeniowych. Zmiany te doprowadziły do odłączenia działalności FNMF od Związku Towarzystw Ubezpieczeń Wzajemnych, stosujących produkty pomocy społecznej francuskich towarzystw ubezpieczeń wzajemnych (UNPMF), które otrzymało zezwolenie na działalność ubezpieczeniową 1 stycznia 2002 r. 12 Towarzystwa wzajemnej pomocy należące do l UNPMF rozwijają działalność, rozszerzając swoją ofertę dodatkowych usług medycznych na ogólne usługi opieki zdrowotnej i społecznej. Obecnie towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych dzielą się na dwie duże gałęzie: towarzystwa wzajemnych ubezpieczeń zdrowotnych, skupione w związku francuskich towarzystw wzajemnych ubezpieczeń zdrowotnych (Krajowa Federacja Francuskich Towarzystw Ubezpieczeń Zdrowotnych FNMF) i normowane przepisami kodeksu ubezpieczeń wzajemnych, oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych (dobra majątkowe i osoby), wchodzące w skład Grupy przedsiębiorstw ubezpieczeń wzajemnych (Gema), normowane przepisami kodeksu zabezpieczenia społecznego Kodeks Ubezpieczeń Wzajemnych 14 Kodeks Ubezpieczeń Wzajemnych stanowi unowocześnione ramy prawne, które umożliwiają ruchowi towarzystw ubezpieczeń wzajemnych odgrywanie w pełni roli podmiotu dodatkowej solidarnej ochrony społecznej. Kodeks Ubezpieczeń Wzajemnych zawiera całość postanowień prawnych regulujących działalność towarzystw zdrowotnych ubezpieczeń wzajemnych, ich związków i federacji. Kodyfikacja postanowień normująca funkcjonowanie tych towarzystw, zwanych towarzystwami ubezpieczeń wzajemnych 45, nastąpiła w ramach rozporządzenia Alternatives Economiques, L Economie Sociale de A à Z, Hors Série Pratique nr 22, styczeń 2006, s

21 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji nr z 19 października 1945 r. dotyczącego statusu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych oraz dekretu z 5 sierpnia 1955 r. Przedmiotem kodyfikacji było głównie zharmonizowanie działań towarzystw ubezpieczeń wzajemnych z działaniami zakładów obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Kodeks Ubezpieczeń Wzajemnych był w konsekwencji modernizowany wielokrotnie, w szczególności w roku 1985 i Przeróbka Kodeksu Ubezpieczeń Wzajemnych w roku 2001 (aneks do rozporządzenia z 19 kwietnia 2001 r.) umożliwiła przetransponowanie dyrektyw europejskich z roku 1992 oraz zmodernizowanie przepisów normujących struktury wzajemnej pomocy. Podstawowym kierunkiem jest wzmocnienie wymogów ostrożnościowych (towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych są zobowiązane, podobnie jak spółki ubezpieczeniowe, do zawarcia umowy reasekuracyjnej) i finansowych oraz zwiększenie przejrzystości towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, przede wszystkim z nową definicją wybranego członka towarzystwa. Część prawna Kodeksu Ubezpieczeń Wzajemnych podzielona jest na sześć następujących rozdziałów : Rozdział I: Podstawowe zasady funkcjonowania wszystkich towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, ich związków i federacji, Rozdział II: Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i związki wykonujące operacje ubezpieczeniowe i kapitalizację, Rozdział III: Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i związki prowadzące działalność prewencyjną i społeczną oraz zarządzające osiągnięciami w dziedzinie opieki zdrowotnej i społecznej, Rozdział IV: Relacje z organami państwowymi i innymi instytucjami publicznymi, Rozdział V: Kontrola towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, związków i federacji, Rozdział VI: Przepisy wykonawcze. Francuskie Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych niosą pomoc zakładom ubezpieczeń społecznych, które od prawie 30 lat są mniej skuteczne w zakresie zwrotu kosztów leczenia i powiększają zadłużenie. [ ] przed wyzwoleniem (w roku 1945) towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych były prekursorami ubezpieczenia społecznego, oferując umowy solidarne swym członkom. Dzisiaj są one drugą strukturą zajmującą się zwrotem kosztów leczenia, obok obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego

22 Audrey Azilazian Statystyki Zdrowotne towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych 16 Zdrowotne towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, zwane Towarzystwami ubezpieczeń wzajemnych 45, są jedną z dwóch gałęzi towarzystw ubezpieczeń wzajemnych obok towarzystw wzajemnych ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem ich działalności jest zwrot tej części kosztów leczenia w przypadku choroby lub wypadku, której nie obejmuje podstawowe ubezpieczenie chorobowe. Korzenie ich sięgają XIX w., kiedy to działały spółki wzajemnej pomocy, a potem w roku 1898 przyjęta została Karta towarzystw ubezpieczeń wzajemnych. W roku 1945 wymieniony powyżej kodeks towarzystw ubezpieczeń wzajemnych określił precyzyjnie termin towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. Są to spółki, które w interesie swoich członków lub rodzin uruchamiają akcję pomocy społecznej, solidarności i wzajemnej pomocy. Towarzystwa zdrowotnych ubezpieczeń społecznych są bardzo często tworzone z myślą o konkretnych osobach: urzędnikach, osobach niepełnosprawnych i ich rodzinach, studentach, sportowcach, pracownikach wolnych zawodów itp. Istnieje jednak także wiele towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, proponujących swe świadczenia odpowiednio do potrzeb lokalnych. Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych proponują również usługi związane z oszczędzaniem i dodatkową emeryturą. Konkurują z innymi strukturami pokrywającymi dodatkowe koszty leczenia: instytucjami opieki społecznej, zarządzanymi parytetowo, zakładanymi w ramach zbiorowych umów przedsiębiorstw oraz ubezpieczycielami komercyjnymi. W przeciwieństwie do ubezpieczycieli komercyjnych towarzystwa zdrowotnych ubezpieczeń wzajemnych nie selekcjonują swych członków pod kątem ich stanu zdrowia. Odmawiają przyjmowania odpowiedzialności jedynie za dobre ryzyko, a większość z nich stosuje składki redystrybucyjne, czyli proporcjonalne do dochodów. Prowadzą one także akcje prewencyjne i są z tego tytułu znaczącymi podmiotami polityki zdrowotnej. Liczby CEGES wskazują, że sektor towarzystw ubezpieczeń społecznych zatrudnia w całości pracowników i liczy towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, zarządzanych przez ponad wolontariuszy wybranych w głosowaniu i zgrupowanych w czterech federacjach: FNMF (Krajowa Federacja Francuskich Towarzystw Ubezpieczeń Wzajemnych, dane liczbowe 1998 r., Francuskie Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych chronią 38 milionów osób, w tym 18 milionów członków. Stanowi to około 6 na 10 obywateli francuskich. Skupiają one Alternatives Economiques, L Economie Sociale de A à Z, Hors Série Pratique nr 22, styczeń 2006, s

23 Warunki rozwoju ekonomii społecznej we Francji towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i ich związki, które zatrudniają pracowników. Francuskie Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych prowadzą ośrodków leczniczych i wzajemnej pomocy społecznej (Ssam) zatrudniających pracowników. Sieć ośrodków leczniczych wzajemnej pomocy zdrowotnej składa się z: - 87 szpitali, - 84 ośrodków zdrowia i laboratoriów, gabinetów dentystycznych, centrów audioprotetycznych, centrów optycznych, - 70 aptek. Sieć ośrodków wzajemnej pomocy społecznej składa się z: zakładów i ośrodków dla osób niepełnosprawnych, ośrodków rodzinnej pomocy społecznej: pogotowie opiekuńcze, mieszkania itp zakładów i ośrodków dla osób w podeszłym wieku. Tworzą one pierwszą sieć służby zdrowia i pomocy społecznej we Francji. Zaspokajają potrzeby ludności w zakresie opieki zdrowotnej i dobrego samopoczucia, oferując konsultacje medyczne, leczenie szpitalne, sprzęt optyczny i słuchowy, usługi dentystyczne, analizy medyczne. Członkowie towarzystw wzajemnej pomocy mogą także korzystać z różnych form pomocy skierowanych do rodzin, osób starszych i niepełnosprawnych. Od zawsze Francuskie Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych upominają się o szerszy dostęp do dobrej jakościowo opieki medycznej. Podejmują szczególne starania w zaniedbanych regionach, oferując usługi medyczne ich mieszkańcom. Mobilizują swe siły w dziedzinach, w których potrzeby ludności w zakresie sprzętu lub usług nie są odpowiednio zaspokojone. Wszystkie ośrodki medyczne działające w ramach wzajemnej pomocy przestrzegają stawek ustalonych przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Osoby ubezpieczone pokrywają minimalną część kosztów. Francuskie Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych dysponowały w 2001 r. kwotą 14,70 miliardów euro, w tym 10,84 miliardów euro pochodziło ze składek na dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne, z których 1,90 miliarda stanowiły obroty zakładów i ośrodków medycznych, medyczno-społecznych i socjalnych. Składki na opiekę społeczną wyniosły 500 milionów euro z tytułu umów zbiorowych obejmujących osób i umów indywidualnych. 2. FNMI Krajowa Federacja Interprofesjonalnych Towarzystw Ubezpieczeń Wzajemnych 98 towarzystw (na dzień 31 grudnia 2002 r.) skupionych w federacji FNMI ubezpiecza ok.10 milionów osób. Całość obrotów towarzystw przekracza 3,05 miliarda euro, w tym 21

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU. 23 listopada 2012r. KRAKÓW

MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU. 23 listopada 2012r. KRAKÓW MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU 23 listopada 2012r. KRAKÓW Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA Kamila

Bardziej szczegółowo

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Projekt Rozwój Mazowieckiego Klastra Efektywności Energetycznej i Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce Zaproszenie do dyskusji Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej

Bardziej szczegółowo

Proponowane rozwiązania ustawowe. Jarosław Kuba Kielce, 17 luty 2010

Proponowane rozwiązania ustawowe. Jarosław Kuba Kielce, 17 luty 2010 Proponowane rozwiązania ustawowe Jarosław Kuba Kielce, 17 luty 2010 Poniżej przedstawiamy wersję roboczą propozycji uregulowania opracowaną przez grupę prawną Zespołu. Projekt ten opiera się na projekcie

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE Spis treści Wykaz skrótów......................................................... 8 Wstęp................................................................. 9 CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE 1. RYZYKO

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku w sprawach: przystąpienia Gminy Kowalewo Pomorskie do Lokalnego Funduszu Pożyczkowego Samorządowa Polska Kowalewo

Bardziej szczegółowo

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny 1) osoba fizyczna prowadząca działalność jednoosobowo: a) kopie dokumentu stwierdzającego tożsamość Klienta (dowód osobisty/paszport

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1)

USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/9 USTAWA z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2006 r. Nr 94, poz. 651. Art. 1. 1. Ustawa określa zasady zakładania, prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI

STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie działa pod nazwą "Aktywnie przeciwko depresji". 2. Stowarzyszenie posiada osobowość prawną. 3. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie LexPolonica nr 27335. Stan prawny 2012-11-29 Dz.U.2010.234.1536 (U) Działalność pożytku publicznego i wolontariat zmiany: 2011-07-01 Dz.U.2011.112.654 art. 166 2011-10-30 Dz.U.2011.205.1211 art. 2 2011-11-03

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO NOTATKA DOTYCZĄCA SYTUACJI FINANSOWEJ DOMÓW MAKLERSKICH W 2012 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, KWIECIEŃ 2013 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 WSTĘP... 3 I. PODSTAWOWE INFORMACJE O RYNKU DOMÓW

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FORMALNE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI NA RZECZ ŻYCIA BEZ DEPRESJI I UZALEŻNIEŃ VITRIOL DLA ORGANU NADZORU ZA ROK 2012

SPRAWOZDANIE FORMALNE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI NA RZECZ ŻYCIA BEZ DEPRESJI I UZALEŻNIEŃ VITRIOL DLA ORGANU NADZORU ZA ROK 2012 SPRAWOZDANIE FORMALNE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI NA RZECZ ŻYCIA BEZ DEPRESJI I UZALEŻNIEŃ VITRIOL DLA ORGANU NADZORU ZA ROK 2012 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 maja 2001

Bardziej szczegółowo

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Projekt ustawy o przedsiębiorczości społecznej. www.rpo.gov.pl

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Projekt ustawy o przedsiębiorczości społecznej. www.rpo.gov.pl Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Projekt ustawy o przedsiębiorczości społecznej www.rpo.gov.pl Spis treści Informacje ogólne... 3 Cele ustawy... 3 Definicja... 3 Założyciele... 4 Uprawnienia przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Kompetencje i zadania członków spółki akcyjnej

Kompetencje i zadania członków spółki akcyjnej MARIOLA PELCZAR Kompetencje i zadania członków spółki akcyjnej I. Ogólna charakterystyka spółki akcyjnej Istnieją różne formy prowadzenia działalności gospodarczej. Jedną z takich form, moim zdaniem najciekawszą,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia Społeczna. zarys problematyki. Magdalena Zimoch Waldemar bik Stowarzyszenie Wspó pracy Regionalnej. Kwiecie, 2008 r.

Ekonomia Społeczna. zarys problematyki. Magdalena Zimoch Waldemar bik Stowarzyszenie Wspó pracy Regionalnej. Kwiecie, 2008 r. Ekonomia Społeczna zarys problematyki Magdalena Zimoch Waldemar bik Stowarzyszenie Wspó pracy Regionalnej Kwiecie, 2008 r. Plan prezentacji 1. Ekonomia społeczna ujęcia definicyjne 2. Stan i kierunki rozwoju

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O WIELKOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA. (pełna nazwa firmy)

OŚWIADCZENIE O WIELKOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA. (pełna nazwa firmy) Załącznik nr 9 OŚWIADCZENIE O WIELKOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA Niniejszym zaświadcza się, że (pełna nazwa firmy) NIP: REGON : jest: Mikroprzedsiębiorstwem Małym Przedsiębiorstwem Średnim Przedsiębiorstwem w

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne.

Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne. Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne. ekspertka: Karolina Cyran-Juraszek prowadząca: Dorota Kostowska. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. Zgodnie z rozporządzeniem MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 08 maja 2001 w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji.

SPRAWOZDANIE. Zgodnie z rozporządzeniem MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 08 maja 2001 w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji. SPRAWOZDANIE Zgodnie z rozporządzeniem MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 08 maja 2001 w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji. 1. Nazwa fundacji, jej siedziba i adres, aktualny adres

Bardziej szczegółowo

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r.

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. Rekomendacja U (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. 2 3 Rekomendacja 7.1 Bank jako ubezpieczający w danej umowie ubezpieczenia nie powinien jednocześnie przy tej samej umowie występować

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O SPEŁNIANIU KRYTERIÓW MSP

OŚWIADCZENIE O SPEŁNIANIU KRYTERIÓW MSP OŚWIADCZENIE O SPEŁNIANIU KRYTERIÓW MSP W związku z ubieganiem się o przyznanie dofinansowania w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Działanie 5.1 Dyfuzja Innowacji POIG.05.01.00-00-008/08

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

S T A T U T POLSKIEGO STOWARZYSZENIA OBROŃCÓW ŻYCIA CZŁOWIEKA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

S T A T U T POLSKIEGO STOWARZYSZENIA OBROŃCÓW ŻYCIA CZŁOWIEKA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE S T A T U T POLSKIEGO STOWARZYSZENIA OBROŃCÓW ŻYCIA CZŁOWIEKA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Tworzy się stowarzyszenie pod nazwą Polskie Stowarzyszenie Obrońców Życia Człowieka. 2 Siedzibą Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych

Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. 1989 Nr 35 poz. 195 USTAWA Opracowano na podstawie: t.j. z 2009 r. Nr 84, poz. 710, z 2014 r. poz. 1662. z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych Art. 1. Przedsiębiorcy

Bardziej szczegółowo

... (pełna nazwa Wnioskodawcy zgodnie z dokumentem rejestrowym oraz adres siedziby)

... (pełna nazwa Wnioskodawcy zgodnie z dokumentem rejestrowym oraz adres siedziby) OŚWIADCZENIE O SPEŁNIANIU KRYTERIÓW MSP Załącznik 1 do wniosku o pożyczkę W związku z ubieganiem się o przyznanie pożyczki z Regionalnego Towarzystwa Inwestycyjnego S.A....... (pełna nazwa Wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji. Izabela Banaś Magdalena Zając

Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji. Izabela Banaś Magdalena Zając Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji Izabela Banaś Magdalena Zając Koordynowana opieka zdrowotna (KOZ) z angielskiego ManagedHealth Care plan KOZ ( program KOZ )-konkretna organizacja,

Bardziej szczegółowo

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Forum Współpracy Empowerment, nazywane dalej Forum, jest autonomicznym ciałem bez osobowości prawnej. 2. Forum powołuje się na czas nieokreślony.

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) realizuje cele Unii Europejskiej poprzez zapewnianie długoterminowego finansowania projektów, udzielanie gwarancji i doradztwo. Wspiera projekty

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Podatek dochodowy od osób prawnych (Körperschaftsteuer)

Podatek dochodowy od osób prawnych (Körperschaftsteuer) Podatek dochodowy od osób prawnych (Körperschaftsteuer) 1.Podstawa prawna 2.Podmiot i przedmiot opodatkowania 3.Zwolnienia podmiotowe 4.Podstawa opodatkowania 5.Stawka podatku 6.Metoda obliczenia podatku

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Aktywności Nasze Dzieci Nasz Skarb"

Fundacja Rozwoju Aktywności Nasze Dzieci Nasz Skarb Sprawozdanie z działalności fundacji w roku 2012 Sprawozdanie obejmuje okres roku kalendarzowego. Fundacja Rozwoju Aktywności Nasze Dzieci Nasz Skarb" 1) Podstawa prawna : Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI Zasady ogólne wypełniania wniosku o udzielenie pożyczki: 1. Wniosek należy wypełnić w języku polskim przy użyciu komputera. 2. Nie należy zmieniać formatu

Bardziej szczegółowo

Konkurs na najlepsze projekty dofinansowywane ze środków Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020

Konkurs na najlepsze projekty dofinansowywane ze środków Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020 Konkurs na najlepsze projekty dofinansowywane ze środków Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020 edycja 2015 Minister Pracy i Polityki Społecznej zaprasza: organizacje

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (stan na 25.01.2005 r.)

Informacja na temat ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (stan na 25.01.2005 r.) Informacja na temat ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (stan na 25.01.2005 r.) Zobowiązania publicznoprawne m.in. z tytułu podatków wobec budżetu państwa

Bardziej szczegółowo

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Kraków, 31 marca 2012r. Dyrektor wczoraj Dyrektor dziś Dyrektor w sieci Po co szkole organizacja pozarządowa: - Szkoła jako jednostka

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917)

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917) USTAWA z dnia 27 sierpnia 2009 r. O

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych

Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych 1. Postanowienia ogólne 1. Powstanie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych, zwanej dalej Siecią jest konsekwencją działań projektu Osiemnastka w

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 CCI 2014PL16M2OP002

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 CCI 2014PL16M2OP002 Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Decyzja wykonawcza Komisji z dnia 16.12.2014 r. CCI 2014PL16M2OP002 Wieloaspektowe ujęcie obszaru kultury w Regionalnym

Bardziej szczegółowo

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia:

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia: (2003/034228) UCHWAŁA NR 178/XI/2003 RADY MIASTA RYBNIKA z dnia 10 września 2003 r. w sprawie: przyjęcia Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Rybniku. Działając na podstawie : - art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.h),

Bardziej szczegółowo

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sprawozdanie Zarządu z działalności OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością za okres od dnia 25 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. I. Podstawowe informacje o Spółce

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12. SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.2011 PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al. Armii Ludowej 14, 00-638

Bardziej szczegółowo

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 312.212 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz...

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz... Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse Spis treœci Wstêp..................................................... 13 1. Pojêcie i funkcje finansów....................................... 17 1.1.

Bardziej szczegółowo

BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21

BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21 BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21 Poznań, dnia 29 października 2015 roku BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

KATEGORYZACJA KLIENTÓW

KATEGORYZACJA KLIENTÓW KATEGORYZACJA KLIENTÓW KATEGORYZACJA KLIENTÓW Spółka IronFX Financial Services Limited (zwana dalej "Spółką"), której siedziba znajduje się na 17, Gr. Xenopoulou, 3106 Limassol, Cypr, jest autoryzowana

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Pani Dorota Karczewska Wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Plac Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa W odpowiedzi na pismo z dnia 5.09.2014 r. (znak:

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition Opis produktu Ubezpieczenie na życie i dożycie NORD GOLDEN edition to grupowe ubezpieczenie ze składką w PLN, płatną jednorazowo, w którym ochrony ubezpieczeniowej udziela MetLife Towarzystwo Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Kredyty na preferencyjnych warunkach i dofinansowanie 2015-06-11 14:03:16

Kredyty na preferencyjnych warunkach i dofinansowanie 2015-06-11 14:03:16 Kredyty na preferencyjnych warunkach i dofinansowanie 2015-06-11 14:03:16 2 Rząd hiszpański poprzez Ministerstwo Przemysłu, Turystyki i Handlu oraz Główną Dyrekcję Polityki Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wytyczne. Wytyczne w sprawie kluczowych koncepcji ZAFI. 13.08.2013 r. ESMA/2013/611

Wytyczne. Wytyczne w sprawie kluczowych koncepcji ZAFI. 13.08.2013 r. ESMA/2013/611 Wytyczne Wytyczne w sprawie kluczowych koncepcji ZAFI 13.08.2013 r. ESMA/2013/611 Data: 13.08.2013 r. ESMA/2013/611 Spis treści I. Zakres 3 II. Definicje 3 III. Cel 4 IV. Zgodność i obowiązki sprawozdawcze

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 Wróble, 01.04.2014r. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Agro - Wsparcie 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 3. Aktualny

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Rok III / semestr VI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE:

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: 1. REGIONALNY RYNEK PRACY Poddziałanie 7.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 25 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 19)

do ustawy z dnia 25 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 19) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 25 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 19) U S T A W A z dnia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r.

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o

Bardziej szczegółowo

zatwierdzonego decyzją Komisji Nadzoru Finansowego Z DNIA 29 STYCZNIA 2014 R. (DFI/II/4034/129/14/U/13/14/13-13/AG)

zatwierdzonego decyzją Komisji Nadzoru Finansowego Z DNIA 29 STYCZNIA 2014 R. (DFI/II/4034/129/14/U/13/14/13-13/AG) ANEKS NR 1 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII A, B, C, D PKO STRATEGII OBLIGACYJNYCH FUNDUSZ INWESTYCYJNY ZAMKNIĘTY zatwierdzonego decyzją Komisji Nadzoru Finansowego Z DNIA 29 STYCZNIA

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE ZA ROK 2011

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE ZA ROK 2011 SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE ZA ROK 2011 Fundacja Kazimierza Wielkiego jest organizacją non-profit, została zarejestrowana 22 kwietnia 2011 roku w VII Wydziale Sądu Rejonowego w Toruniu Krajowy Rejestr Sądowy,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O ORGANIZACJĘ PRACY W RAMACH ZATRUDNIENIA WSPIERANEGO. 1. Nazwa i adres Pracodawcy, tel...

WNIOSEK O ORGANIZACJĘ PRACY W RAMACH ZATRUDNIENIA WSPIERANEGO. 1. Nazwa i adres Pracodawcy, tel... ... /pieczęć firmowa pracodawcy/ Powiatowy Urząd Pracy w Zielonej Górze WNIOSEK O ORGANIZACJĘ PRACY W RAMACH ZATRUDNIENIA WSPIERANEGO na zasadach określonych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu

Bardziej szczegółowo

Definicja mikro, małych i średnich przedsiębiorstw

Definicja mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, listopad 2004 r. Definicja mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Z dniem 1 stycznia 2005 r. załącznik I do rozporządzenia 364/2004 zastąpi dotychczas obowiązujący załącznik I do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji Cel Działania: Rozwijanie aktywnych form integracji społecznej i umożliwianie dostępu do nich osobom

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI SZTUKA DLA LUDZI. Tekst jednolity

STATUT FUNDACJI SZTUKA DLA LUDZI. Tekst jednolity STATUT FUNDACJI SZTUKA DLA LUDZI Tekst jednolity Rozdział I [Postanowienia Ogólne] 1 Dagmara Angier-Sroka i Bartłomiej Sroka, zwani z osobna w dalszej części Fundatorem, niniejszym aktem nadali Statut

Bardziej szczegółowo

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych CHORWACJA Wobec kredytów we franku szwajcarskim władze zamroziły na jeden rok kurs kuny do franka (na poziomie 6,39, czyli sprzed decyzji SNB o uwolnieniu

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

Regulaminy. inwestycje. ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe oferowane do umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi

Regulaminy. inwestycje. ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe oferowane do umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi inwestycje Regulaminy ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe oferowane do umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi indeks PIF/11/07/01 Spis treści Regulamin Ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Piskie Forum, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia jest

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Świdnicy

Powiatowy Urząd Pracy w Świdnicy ... /pieczęć firmowa Pracodawcy lub Przedsiębiorcy/... /pozycja w rejestrze zgłoszeń/... /miejscowość i data/ Powiatowy Urząd Pracy w Świdnicy WNIOSEK o refundacje pracodawcy lub przedsiębiorcy przez okres

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą.

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą. zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo