Kwestia granicy we współczesnych stosunkach ukraińsko-polskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kwestia granicy we współczesnych stosunkach ukraińsko-polskich"

Transkrypt

1 Kwestia granicy we współczesnych stosunkach ukraińsko-polskich 35 Docent dr Bohdan Hud Instytut Integracji Europejskiej Narodowy Uniwersytet Lwowski imienia Iwana Franki we Lwowie Kwestia granicy we współczesnych stosunkach ukraińsko-polskich Granica, według definicji Wikipedii, to wirtualna płaszczyzna sieczna w stosunku do powierzchni ziemi, rozdzielająca takŝe przestrzeń powietrzną, wody i zasoby wewnątrz ziemi, odgrywa bardzo waŝną rolę w Ŝyciu państw oraz narodów. Urzeczywistnieniem owej płaszczyzny jest tzw. linia graniczna, czyli miejsce przecięcia granicy państwowej z powierzchnią ziemi. Na zachodzie Europy w większości wypadków, na przykład na granicy między Włochami a Szwajcarią lub Francją a Belgią, linia graniczna od dawna jest prawie niezauwaŝalna. Jedynym przypomnieniem o niej są tu wkopane na znacznej odległości jeden od drugiego kamienie graniczne [zob. (http://pl.wikipedia...)], a samochody przejeŝdŝają przejścia graniczne prawie nie zwalniając. Inną sytuację obserwujemy na granicach państw Europy Środkowo- -Wschodniej, przede wszystkim tych, które w czasach zimnej wojny rozdzielały dwa wrogie sobie obozy komunistyczny i liberalno-demokratyczny. Jednak nie tylko. W tym okresie wyraźne podziały graniczne istniały takŝe w ramach samego obozu komunistycznego. Wymowny jest fakt, iŝ na granicy Polski z Republiką Federalną Niemiec posterunki straŝy granicznej były rozmieszczone bardzo szczelnie, w odległości km jeden od drugiego. Tak było równieŝ na granicy między PRL i NRD, a takŝe na granicy Związku Radzieckiego z Polską Ludową. Od destrukcyjnych wpływów bratniej PRL obywatele ZSRR, w tym Ukrainy Radzieckiej, byli zabezpieczeni płotem z drutu kolczastego o wysokości 2,5 m, podłączonym do prądu wysokiego napięcia. Do tego dochodziło pięć pasów przeoranej ziemi. Jedynym przejściem granicznym, przez które z terenów ZSRR moŝna było dostać się do PRL i odwrotnie, było przejście w Medyce [zob. Rozszyrennia, 2004, s. 219]. Po jesieni ludów w Europie Środkowej oraz po rozpadzie Związku Radzieckiego sytuacja na granicach państw byłego Układu Warszawskiego i RWPG uległa zasadniczym zmianom. Dotyczyło to przede wszystkim byłej zachodniej granicy ZSRR. Jednolita granica państwowa przestała tu istnieć, więc od grudnia 1991 r. Polska zaczęła budować nowe granice na wschodzie z czterema nowo powstałymi państwami Ukrainą, Białorusią, Litwą oraz Federacją Rosyjską. NajdłuŜsza z nich (ok. 535 km lub 15,2% łącznej długości wszystkich granic Polski) [(http://www.stat...)] i najwaŝniejsza to granica polsko- -ukraińska. Charakter tej granicy został wyznaczony Traktatem między Rzecz-

2 36 Bohdan Hud pospolitą Polską a Ukrainą o dobrym sąsiedztwie, przyjaznych stosunkach i współpracy, podpisanym 18 maja 1992 r. w Warszawie przez prezydentów Ukrainy i Polski. W art. 2 Traktatu podkreślano m.in., Ŝe obie strony uwaŝają istniejącą i wytyczoną w terenie granicę byłą granicę polsko-radziecką za nienaruszalną i jednocześnie potwierdzają, Ŝe nie mają wobec siebie Ŝadnych roszczeń terytorialnych oraz nie będą ich wysuwać w przyszłości [Gill, Gill 1994, s. 24] 1. W tym dniu została takŝe podpisana umowa między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Ukrainy w sprawie przejść granicznych, w której wyznaczono podstawowe zasady ruchu granicznego między Ukrainą a Polską oraz przejścia graniczne kolejowe i drogowe [zob. Monitor, 2003; (http://bap...)]. W ten sposób sytuacja na granicy polsko-ukraińskiej zmieniła się na lepsze. Była to granica otwarta z ruchem bezwizowym. Do przekroczenia jej potrzebny był jedynie paszport zagraniczny. Nieco później strona polska wprowadziła dla zwiedzających Polskę Ukraińców tzw. voucher, który moŝna było nabyć w kaŝdej zachodnioukraińskiej firmie turystycznej. Zostały zbudowane nowe drogowe przejścia graniczne (obecnie mamy ich sześć) [zob. (http://przejscia )] z całodobowym ruchem samochodów osobowych i cięŝarówek oraz dość luźną kontrolą paszportową i celną. Taki stan rzeczy sprzyjał wielokrotnemu zwiększeniu się ruchu na polsko-ukraińskich przejściach granicznych. Ten fakt sprzyjał teŝ gwałtownemu wzrostowi handlu transgranicznego. Według obliczeń ekonomistów ukraińskich zyski Polski z handlu transgranicznego ze wschodnimi sąsiadami, w tym z Ukrainą, w drugiej połowie lat 90. XX wieku wyniosły około 6 9 mld USD rocznie [Pazizina, Stepczuk, Faryna 2001, s. 70]. Ukraińscy handlarze walizkowi kaŝdego roku inwestowali w polską gospodarkę przede wszystkim w województwach wschodnich przeciętnie 2,5 3 mld USD 2. Dzięki temu powstały tu setki małych i średnich przedsiębiorstw produkujących Ŝywność, meble, odzieŝ i inne wyroby dla Ukrainy, Białorusi, Rosji. Handel z Polską i późniejsza sprzedaŝ na miejscowych rynkach artykułów spoŝywczych wyprodukowanych w Polsce dawały zatrudnienie równieŝ setkom tysięcy mieszkańców Ukrainy, przewaŝnie z obwodów zachodnich, co łagodziło napięcia socjalne wywołane procesami transformacji ustrojowej. Otwarcie granic środkowo- oraz wschodnioeuropejskich po pewnym czasie ujawniło jednak swoją ujemną stronę. W duŝym stopniu zwiększył się przemyt alkoholu i papierosów, narkotyków i broni, takŝe handel Ŝywym towarem, nielegalna migracja, a działalność mafii rosyjsko-ukraińsko- 1 Podobne traktaty Polska zawarła ze wszystkimi swoimi wschodnimi sąsiadami [zob. Surmacz 2002, s. 145]. 2 Dane pochodzą z wypowiedzi Ambasadora Ukrainy w Polsce P. Sardaczuka, udzielonej na Polskich Spotkaniach Europejskich w Warszawie (maj 1998 r.).

3 Kwestia granicy we współczesnych stosunkach ukraińsko-polskich 37 -białoruskiej rozszerzyła się na obszary Europy Zachodniej. W następstwie tego Bruksela bardzo ostro zaŝądała od państw środkowoeuropejskich, zabiegających wówczas o przystąpienie do Unii Europejskiej, by uszczelniły swoje wschodnie granice i stopniowo wprowadzały wizy dla obywateli krajów obszaru postradzieckiego. W związku z tym Polska od roku 1998 wprowadziła bardziej ścisłą kontrolę graniczną dla obywateli Ukrainy, a z upływem czasu, pod naciskiem Brukseli była zmuszona wprowadzić wizy dla Ukraińców. Zrobiła to jednak jako ostatnia z grupy pierwszych ośmiu państw Europy Środkowej kandydujących do UE (1 maja 2004 r.) 3. Po zakończeniu procesu rozszerzenia Unii Europejskiej na Wschód 1 stycznia 2007 r. granica między Ukrainą a pozostałą Europą znowu stała się granicą o charakterze zamkniętym. Uszczelnienie granicy między Ukrainą a Polską z kolei spowodowało spadek aktywności handlarzy walizkowych i spadek obrotów handlu transgranicznego w rejonach przygranicznych. Ta zmiana miała skutki dodatnie i ujemne. Z jednej strony zmniejszenie ilości towarów polskiego pochodzenia na rynku ukraińskim przyczyniło się do wzrostu zapotrzebowania na produkcję miejscowych przedsiębiorstw. To znaczy doprowadziło do ich restrukturyzacji i rozwoju, tworzenia nowych miejsc pracy i stopniowego zmniejszenia bezrobocia po ukraińskiej stronie granicy. Dodatkowo zmniejszenie handlu walizkowego bez wątpienia sprzyjało wzrostowi handlu między obu państwami. JeŜeli w roku 1991 obroty handlowe między Ukrainą a Polską wynosiły jedynie 176 mln USD, to w roku 1994 stanowiły one 485,3 mln USD, a w latach ich roczna wartość przekroczyła poziom 1 mld USD [Cieślik 1992, s. 143; Surmacz 2002, s ; obliczenia własne; Zownisznia..., 2000, s. 74] 4. Z drugiej zaś strony wyrównanie cen na artykuły spoŝywcze w Polsce i krajach sąsiadujących, rozwój w tych ostatnich własnego przemysłu oraz wprowadzenie przez ich rządy kwot i ceł na polskie towary, a takŝe wprowadzenie wiz dla Rosjan i Białorusinów w 1998 r. doprowadziły do zmniejszenia przychodów polskich firm zorientowanych na rynek wschodni do 2 mld USD [zob. Pazizina, Stepczuk, Faryna 2001, s. 70]. W rezultacie upadło wiele nowo powstałych przedsiębiorstw w województwach wschodnich i co za tym idzie zwiększyła się skala bezrobocia. Najbardziej ucierpiały polskie przygraniczne miasta: Przemyśl, Tomaszów Lubelski, Chełm, Białystok i inne, które na początku lat 90. ubiegłego 3 W lipcu 2003 r. między rządem RP a Ukrainą była podpisana umowa o zasadach ruchu wizowego. Zgodnie z załoŝeniami tej umowy od 15 listopada tego roku dla obywateli Ukrainy zostały wprowadzone obowiązkowe wizy pobytowe. Słowacja wprowadziła wizy dla Ukraińców w roku 2000; Bułgaria zrobiła to w roku 2002, Rumunia zaś w połowie lipca 2004 r. [zob. (http://www.exporter...)]. Ponadto, z wymienionych krajów, jedynie Polska wprowadziła dla swoich wschodnich sąsiadów bezpłatne wizy. 4 Obecnie obrót handlowy między Ukrainą a Polską znacznie przekroczył poziom 5 mld USD [zob. (http://www.stat...)].

4 38 Bohdan Hud wieku były prawdziwymi centrami handlu transgranicznego, otrzymując z tego znaczne dochody 5. MoŜna stwierdzić, Ŝe Ukraina i Polska w ciągu kilkunastu ostatnich lat dą- Ŝyły do stworzenia cywilizowanej granicy europejskiej, zabezpieczonej i naleŝycie chronionej. Jednocześnie obie strony pragnęły, aby na zachodniej granicy Ukrainy nie powstawały nowe bariery lub nowa linia podziału Europy, utrudniająca współpracę między sąsiednimi krajami. Zakładano, iŝ współpraca transgraniczna jest podstawą dla przezwycięŝenia asymetrii rozwoju gospodarczego i administracyjnego oraz stanu infrastruktury po obu stronach granicy [zob. Polityka..., 2001, s. 3] 6. W ramach realizacji zasad regionalnej polityki Unii Europejskiej Polska i Ukraina w pierwszej połowie lat 90. ubiegłego stulecia instytucjonalizowały swoje stosunki transgraniczne tworząc euroregiony: Karpacki (załoŝony 14 lutego 1993 r.) i Bug (utworzony we wrześniu 1995 roku) [zob. Mikuła 2004, s. 252, 255]. Dzięki pozyskaniu środków Unii Europejskiej w ramach programów PHARE, CBS i TACIS oraz inicjatywy wspólnotowej INTERREG euroregiony sprzyjały rozbudowie infrastruktury na granicy polsko-ukraińskiej, rozwojowi gospodarczemu terenów przygranicznych, polepszeniu ochrony środowiska naturalnego i ułatwieniu kontaktów międzyludzkich, szerokiej wymianie doświadczeń pomiędzy stroną ukraińską a polską. Jednocześnie był to waŝny element zapobiegania marginalizacji wschodnich województw Polski i zachodnich obwodów Ukrainy 7. Od roku 1997 do roku 2001 ze środków PHARE i TACIS Polska i Ukraina otrzymały na rozbudowę swojej infrastruktury granicznej odpowiednio 87 i 42 mln euro. Znaczne kwoty z funduszy TACIS były teŝ kierowane na zakup sprzętu dla polskich 5 W roku 1998, po wprowadzeniu wiz dla Rosjan i Białorusinów i ogromnym spadku obrotów handlowych na rynkach białostockich doszło do blokowania przejść granicznych przez miejscowych kupców. 6 Jak podkreśla się w cytowanym dokumencie: polskie władze, zarówno rządowe, jak teŝ regionalne i lokalne władze samorządowe, upatrują w rozwoju kontaktów transgranicznych niezbędny element realizacji przezwycięŝania dzielącego charakteru granic, utrzymywania spójności kulturowej oraz rozwoju gospodarczego. Są one przekonane, Ŝe takŝe w kontekście rozszerzenia UE na wschód, współpraca transgraniczna i regionalna ma istotną rolę do odegrania w zapobieganiu powstawaniu wraŝenia nowego podziału kontynentu i są gotowe prowadzić aktywną politykę przeciwdziałania podziałowi [Polityka..., 2001, s. 12]. 7 E. Jantoń-Drozdowska pisze, Ŝe połoŝenie przygraniczne regionu nie musi być przyczyną jego marginalizacji. Podobną sytuację moŝna teŝ traktować jako przewagę konkurencyjną danego obszaru. Po pierwsze, status przygraniczny moŝe być waŝnym czynnikiem lokalizacji tych firm, które chcą wykorzystywać zasoby znajdujące się po drugiej stronie granicy. Po drugie, daje moŝliwość nawiązania współpracy gospodarczej ze społecznościami lokalnymi spoza granicy oraz z przestrzenią zagraniczną jako całością. Wykorzystanie zewnętrznych zasobów i rynków zbytu daje moŝliwości odejścia od tradycyjnego modelu centrum peryferia. Na tę szansę powinny w szczególności zwrócić uwagę miasta przygraniczne. Lokalizacja graniczna daje więc szansę na ekspansję zewnętrzną (poprzez wykorzystanie własnych moŝliwości oraz zasobów zaplecza) oraz wewnętrzną (dzięki wykorzystaniu współpracy transgranicznej) [zob. Jantoń-Drozdowska 2001, s. 149].

5 Kwestia granicy we współczesnych stosunkach ukraińsko-polskich 39 konsulatów na Ukrainie w celu ułatwienia procedury wydawania wiz dla Ukraińców 8. Mimo pewnych osiągnięć szybko ujawniły się ujemne strony euroregionów, przede wszystkim Euroregionu Karpackiego. Powstał on na terenach pięciu państw środkowoeuropejskich: Polski, Słowacji, Węgier, Rumunii oraz Ukrainy. Jego obszar to ponad 160 tys. km 2 oraz 16 mln ludności. Ta ostatnia jest mocno zróŝnicowana pod względem etnicznym i językowym, co utrudnia ścisłą współpracę pomiędzy poszczególnymi regionami. Z tej przyczyny naukowcy twierdzą, Ŝe Euroregion Karpacki jest tworem sztucznym i w zasadzie konfliktogennym. Nic więc dziwnego, Ŝe ponad 10 lat jego istnienia nie przyniosło oczekiwanych rezultatów [Makieła, Fedan 2003, s. 162]. W porównaniu z Euroregionem Karpackim Euroregion Bug jest znacznie mniejszy: około 81 tys. km 2 i blisko 5 mln ludności. Jego aktywna część to województwo lubelskie, obwód wołyński oraz powiaty sokalski i Ŝółkiewski obwodu lwowskiego. Te tereny mają dość silne powiązania historyczne, mentalne, kulturowe oraz wspólne interesy gospodarcze; wspólne jest teŝ dąŝenie do rozwoju turystyki i ochrony środowiska naturalnego. To wszystko sprzyjało bardziej skutecznemu wykorzystaniu funduszy unijnych dla rozbudowy przejść granicznych pomiędzy Lubelszczyzną a Wołyniem (około 10 mln euro), stworzeniu programu ochrony rezerwatu Roztocze po obu stronach granicy, powstaniu licznych transgranicznych inicjatyw propagowania kultury ukraińskiej i polskiej 9. Reasumując naleŝy stwierdzić, Ŝe pomimo pewnych osiągnięć, obecna sytuacja na granicy ukraińsko-polskiej jest niestety daleka od normalnej. Związane jest to z niedorozwojem infrastruktury granicznej, przede wszystkim z niewystarczającą liczbą przejść samochodowych i pieszych. Na granicy polsko-słowackiej istnieje 15 przejść drogowych z całodobowym ruchem osobowym, na granicy polsko-czeskiej takich przejść jest 30, na granicy polsko- -niemieckiej jest ich 22, a na granicy Polski z Ukrainą jedynie 6 [zob. (http:// przejścia 5945)]. Rocznie przez nie przechodzi, a mówiąc dosłownie przepycha się, ogromna liczba ludzi i samochodów. Co gorsze, z kaŝdym rokiem, przy stałej liczbie przejść, wzrasta liczba przekroczeń granicy ukraińskopolskiej. W roku 2005 granicę ukraińsko-polską przekroczyło 17,8 mln osób, w 2006 r. juŝ 19,5 mln, a w pierwszym półroczu 2007 r. chętnych do odwiedzenia Polski lub Ukrainy było 9,8 mln osób, czyli o 6,4% więcej w porównaniu do odpowiedniego okresu 2006 r. [zob. (http://www.straz...)] 10. Według 8 Dane pochodzą z międzynarodowej konferencji naukowej Ukraińsko-polskie partnerstwo i rozwój regionalny w kontekście poszerzenia Unii Europejskiej. Wyzwania i perspektywy, Lwów, czerwca 2002 r. 9 TamŜe. 10 Por.: w 2006 r. polsko-słowacką granicę przekroczyło 18,7 mln osób, a granicę polsko- -czeską 44,6 mln.

6 40 Bohdan Hud danych państwowej słuŝby granicznej Ukrainy istniejące przejścia zostały zaprojektowane na około 8 tys. samochodów na dobę. Faktycznie w ciągu doby przejeŝdŝa przez nie około 13 tys. samochodów. Powoduje to ogromne kolejki i sprzyja korupcji wśród straŝy granicznej oraz celników po obu stronach 11. Konsekwencją takiego stanu rzeczy są nie tylko niewykorzystane moŝliwości rozwoju przygranicznych regionów, ogromne straty moralne oraz materialne. PodwaŜa to jednocześnie moŝliwość wspólnego organizowania przez Ukrainę i Polskę w 2012 r. mistrzostw Europy w piłce noŝnej. Zakładano, Ŝe do 2012 r. na granicy ukraińsko-polskiej powstanie od sześciu do dziewięciu nowych przejść samochodowych oraz pieszych [zob. (http://www.nasz...); (http://www.mo ney...)]. Po zakończeniu EURO 2012 to nie tylko ułatwi i uprzyjemni procedurę przekroczenia naszej granicy, lecz stworzy nowe moŝliwości rozwoju współpracy transgranicznej między regionami przygranicznymi, rozwój turystyki i kontaktów kulturowych. W krótkim czasie ukraińsko-polska granica powinna stać się granicą, która nie dzieli a łączy nasze kraje i narody. Literatura Cieślik M. (1992), Stosunki polsko-ukraińskie, Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej. Gill W., Gill N. (1994), Stosunki Polski z Ukrainą w latach , Toruń Poznań. Jantoń-Drozdowska E. (2001), Współpraca transgraniczna w Europie [w:] Pamięć i zapomnienie w Europie przełomu wieków, red. Z. Drozdowicz, Poznań. Makieła Z., Fedan R. (2003), Probłemy aktywizaciji transkordonnoho spiwrobitnyctwa na polsko-ukrajinśkomu prykordonni [w:] Socialno-ekonomiczni doslidŝennia w perechidnyj period. Rehionalna polityka: doswid Jewropejśkoho Sojuzu ta joho adaptacija do umow Ukrajiny, wypusk 5 (XLIII), czastyna II, Lwów. Mikuła N. (2004), MiŜterytorialne ta transkordonne spiwrobitnyctwo, Lwów. Monitor Polski 2003, nr 37, poz Pazizina K.W., Stepczuk W.W., Faryna J. (2001), Polszcza na szlachu rynkowych peretworeń [w:] Jewropa Szczoricznyj ohlad. Zbirnyk statej, czastyna II, Ternopil. Polityka wschodnia Unii Europejskiej w perspektywie jej rozszerzenia o państwa Europy Środkowo-Wschodniej polski punkt widzenia, Rzeczpospolita Polska. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa, 11 czerwca 2001 r. 11 Z tego powodu nieznany autor materiału umieszczonego w Internecie nazwał polsko- -ukraińską granicę granicą absurdu. Pisze on: bałagan, zastraszanie i łapówki to polsko- -ukraińskie przejścia graniczne. śeby przedostać się na drugą stronę, trzeba uzbroić się w cierpliwość, gotówkę i być gotowym na bardzo wiele... [zob. (http://beskid...)]. Poza pewnym zagęszczaniem czarnej farby, te słowa w znacznym stopniu są zgodne z rzeczywistością.

7 Kwestia granicy we współczesnych stosunkach ukraińsko-polskich 41 Rozszyrennia Jewropejśkoho Sojuzu: wplyw na widnosyny Ukrajiny z centralnojewropejśkymy susidamy, Kijów Surmacz B. (2002), Współczesne stosunki polsko-ukraińskie, Wyd. UMCS w Lublinie, Lublin. Ukraińsko-polskie partnerstwo i rozwój regionalny w kontekście poszerzenia Unii Europejskiej. Wyzwania i perspektywy, Międzynarodowa konferencja naukowa, Lwów, czerwca 2002 r. Zownisznia torhiwla &c2_1=& c3_1=5748&c4_1= czne;miedzy;polska;a;ukraina,216,0, html. Streszczenie W opracowaniu przeanalizowano współczesne uwarunkowania infrastrukturalne granicy ukraińsko-polskiej. Podkreślono problemy, które pojawiają się w związku z jej niedostatecznym rozwojem, a w szczególności wpływ tego czynnika na transgraniczną współpracę. Określono główne zadania dla poprawy sytuacji na granicy ukraińsko-polskiej w powiązaniu z przeprowadzaniem przez Ukrainę i Polskę EURO Summary Border Problems in Modern Ukrainian-Polish Relations The modern condition of infrastructure of Ukrainian-Polish border has been analysed. Problems which appear concerning its insufficient development and particularly the influence of this factor on trans-boundary cooperation are emphasised in the paper. The main tasks to amand the situation on Ukrainian-Polish border in connection with holding EURO 2012 by Ukraine and Poland are determined.

Praktyczne aspekty współpracy gospodarczej pomiędzy Polską i Ukrainą

Praktyczne aspekty współpracy gospodarczej pomiędzy Polską i Ukrainą dr Maksym Ferenc Praktyczne aspekty współpracy gospodarczej pomiędzy Polską i Ukrainą II Forum Gospodarcze Polska-Ukraina "Współpraca regionów - nowe wyzwania" Lublin 4-5 czerwca 2009 rok www.fkconsulting.biz

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie Warszawa-Rzeszów, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Ruch graniczny oraz wydatki cudzoziemców w Polsce i Polaków za granicą

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie Warszawa-Rzeszów, wrzesień 215 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Ruch graniczny oraz wydatki cudzoziemców w Polsce i Polaków za granicą w

Bardziej szczegółowo

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi.

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi. Światowy Dzień Bez Tytoniu 31 maja 2015 31 maja to waŝna data w kalendarzu promocji zdrowia - dzień, który słuŝy zwróceniu uwagi na konieczność ochrony obecnych i przyszłych pokoleń przed następstwami

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Zarządu Stowarzyszenia Samorządów Euroregionu Bug za 2014 rok

Sprawozdanie z działalności Zarządu Stowarzyszenia Samorządów Euroregionu Bug za 2014 rok Sprawozdanie z działalności Zarządu Stowarzyszenia Samorządów Euroregionu Bug za 2014 rok W swojej dwudziestoletniej historii Stowarzyszenie Samorządów Euroregionu Bug wdrożyło szereg zamysłów i inicjatyw

Bardziej szczegółowo

Współpraca Urzędu Statystycznego w Rzeszowie ze słowacką i ukraińską statystyką regionalną

Współpraca Urzędu Statystycznego w Rzeszowie ze słowacką i ukraińską statystyką regionalną URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE Współpraca Urzędu Statystycznego w Rzeszowie ze słowacką i ukraińską statystyką regionalną Podkarpacie to najbardziej wysunięte na południowy-wschód województwo. Od wschodu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie. Badanie obrotu towarów i usług w ruchu granicznym prowadzone dotychczas

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie. Badanie obrotu towarów i usług w ruchu granicznym prowadzone dotychczas Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lutego 2010 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie Wyniki wstępne Badanie obrotu towarów i usług w ruchu granicznym na granicy polsko-ukraińskiej

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE specjalność: Międzynarodowy wymiar obsługi ruchu granicznego Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE specjalność: Międzynarodowy wymiar obsługi ruchu granicznego Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE specjalność: Międzynarodowy wymiar obsługi ruchu granicznego Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Współpraca transgraniczna ze wschodnimi Kod

Bardziej szczegółowo

KONTROLA MIGRACYJNA W ASPEKCIE SPECYFIKI WSPÓLNEJ GRANICY ORAZ WZAJEMNYCH REALACJI POLSKA - UKRAINA

KONTROLA MIGRACYJNA W ASPEKCIE SPECYFIKI WSPÓLNEJ GRANICY ORAZ WZAJEMNYCH REALACJI POLSKA - UKRAINA Projekt Polskie doświadczenia w kontroli nielegalnej migracji lekcja dla Ukrainy w kontekście realizacji umowy o readmisji jest współfinansowany w ramach polskiej pomocy Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI ZARZADU SSERB ZA ROK 2010

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI ZARZADU SSERB ZA ROK 2010 SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI ZARZADU SSERB ZA ROK 2010 Rok 2010 charakteryzuje duża różnorodność wydarzeń organizowanych i nadzorowanych przez Zarząd Stowarzyszenia. W okresie sprawozdawczym Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia strony polskiej Euroregionu pozwalają stwierdzić że:

Doświadczenia strony polskiej Euroregionu pozwalają stwierdzić że: ANALIZA AKTYWNOŚCI STRON KRAJOWYCH EUROREGIONU NIEMEN W ZAKRESIE WSPÓŁPRACY PRZYGRANICZNEJ (2006R.) Zarówno w Polsce, jak i w Rosji (Obwód Kaliningradzki FR) oraz na Litwie i Białorusi wiedza o burzliwych

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r.

Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r. Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r. W roku 2006 ogólne obroty handlu zagranicznego wzrosły w porównaniu do roku 2005. Eksport ( w cenach bieŝących) liczony w złotych był wyŝszy

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU Położenie Nazwa lokalizacji Ul. Ceramiczna Ul. Szpitalna Miasto / Gmina Chełm Powierzchnia nieruchomości Powiat Województwo Maksymalna dostępna powierzchnia (w jednym kawałku)

Bardziej szczegółowo

OPEN DIALOG FOUNDATION. Dlaczego Ukraina traci rynki rosyjskie?

OPEN DIALOG FOUNDATION. Dlaczego Ukraina traci rynki rosyjskie? OPEN DIALOG FOUNDATION Open Dialog Foundation, 11a Szucha Avenue, office 21, 00-580 Warsaw, Poland Tel. + (48) 22 307 11 22 www.odfoundation.eu 2.07.2014 Wołodymyr Panczenko, Kristina Awramczenko Dlaczego

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE I. Uzasadnienie ogólne Po upadku komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej relacje Polski i Ukrainy weszły w nowy etap historyczny.

UZASADNIENIE I. Uzasadnienie ogólne Po upadku komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej relacje Polski i Ukrainy weszły w nowy etap historyczny. UZASADNIENIE I. Uzasadnienie ogólne Po upadku komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej relacje Polski i Ukrainy weszły w nowy etap historyczny. Nowa sytuacja stworzyła nowe możliwości działania i wymaga

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa grupa firm transportowo logistycznych

Międzynarodowa grupa firm transportowo logistycznych Międzynarodowa grupa firm transportowo logistycznych Biura grupy AsstrA Niemcy Magdeburg Włochy Bergamo Litwa Wilno Szwajcaria Firma została załoŝona w 1993 r. w Zurychu. Chiny Shenzhen Polska Warszawa

Bardziej szczegółowo

CONTRACT CONSULTING KUMELA I WSPÓLNICY SPÓŁKA JAWNA

CONTRACT CONSULTING KUMELA I WSPÓLNICY SPÓŁKA JAWNA Autor: Tomasz Kublik Programy UE wspomagające współpracę terytorialną W bieŝącym okresie programowania (2007-2013) współpraca terytorialna realizowana będzie w trzech wymiarach: transgranicznym, transnarodowym

Bardziej szczegółowo

Czysta Woda na Pobużu - Transgraniczny System Zaopatrzenia w wodę Hrubieszowa i Włodzimierza Wołyńskiego ETAP I. Prezentacja Projektu

Czysta Woda na Pobużu - Transgraniczny System Zaopatrzenia w wodę Hrubieszowa i Włodzimierza Wołyńskiego ETAP I. Prezentacja Projektu Czysta Woda na Pobużu - Transgraniczny System Zaopatrzenia w wodę Hrubieszowa i Włodzimierza Wołyńskiego ETAP I Prezentacja Projektu Podobieństwa i dysproporcje pomiędzy miastami HRUBIESZÓW Siedziba powiatu

Bardziej szczegółowo

Budowa infrastruktury drogowego przejścia granicznego Połowce Pieszczatka Etap III (granica polsko białoruska) powiat hajnowski RP obwód brzeski RB

Budowa infrastruktury drogowego przejścia granicznego Połowce Pieszczatka Etap III (granica polsko białoruska) powiat hajnowski RP obwód brzeski RB Budowa infrastruktury drogowego przejścia granicznego Połowce Pieszczatka Etap III (granica polsko białoruska) powiat hajnowski RP obwód brzeski RB IPBU.02.02.01-20-002/09 Projekt IPBU.02.02.01-20-002/09

Bardziej szczegółowo

Rosja - 45% Włochy 27% Włochy 11%

Rosja - 45% Włochy 27% Włochy 11% 342 Dr Instytut Integracji Europejskiej Narodowy Uniwersytet Lwowski imienia Iwana Franki we Lwowie Migracja zarobkowa obywateli ukraińskich do państw Unii Europejskiej a kształtowanie społecznych preferencji

Bardziej szczegółowo

Polsko-ukraińska współpraca transgraniczna

Polsko-ukraińska współpraca transgraniczna Polsko-ukraińska współpraca transgraniczna 77 Prof. dr hab. Ivan Mykhasiuk Profesor nauk ekonomicznych RP Katedra Ekonomiki Przedsiębiorstwa Narodowy Uniwersytet Lwowski imienia Iwana Franki we Lwowie

Bardziej szczegółowo

Po drugie, Umowa określa, że każdy wniosek wizowy powinien zostać rozpatrzony w ciągu 10 dni kalendarzowych od daty jego przyjęcia wraz z wymagany-

Po drugie, Umowa określa, że każdy wniosek wizowy powinien zostać rozpatrzony w ciągu 10 dni kalendarzowych od daty jego przyjęcia wraz z wymagany- Wprowadzenie Po niemalże roku negocjacji Wspólnota Europejska i Ukraina przyjęły projekt Umowy dotyczącej ułatwień wizowych. Projekt ten został parafowany podczas dziesiątego szczytu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC. Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu

Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC. Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC to wydzielony, uprzywilejowany obszar, zarządzany przez

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk nazwa inicjatywy Wspieranie partnerstwa transgranicznego i współpracy

Bardziej szczegółowo

доброе утро! Ukraina (ukr. Україна) STRATEGIA POLSKIEJ WSPÓŁPRACY POLSKIEJ POLITYKI ZAGRANICZNEJ NA LATA 2012-2016

доброе утро! Ukraina (ukr. Україна) STRATEGIA POLSKIEJ WSPÓŁPRACY POLSKIEJ POLITYKI ZAGRANICZNEJ NA LATA 2012-2016 доброе утро! Sierpniowe wydanie biuletynu elektronicznego, przygotowanego przez Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w Katowicach, przybliża relacje i współpracę polsko-ukraińską. Ukraina, która nie

Bardziej szczegółowo

Integracja gospodarcza UE z Ukrainą: czego oczekiwać w przyszłości?

Integracja gospodarcza UE z Ukrainą: czego oczekiwać w przyszłości? Integracja gospodarcza UE z Ukrainą: czego oczekiwać w przyszłości? Małgorzata Jakubiak, CASE Dmytro Boyarchuk, CASE Ukraine Vitaliy Vavryschuk, CASE Ukraine Senat RP Warszawa, 29 maja 2007 Plan wystąpienia

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT GOSPODARKI ŚWIATOWEJ

INSTYTUT GOSPODARKI ŚWIATOWEJ INSTYTUT GOSPODARKI ŚWIATOWEJ Współpraca gospodarcza Polski z Białorusią, Rosją i Ukrainą po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej Krzysztof Falkowski Nr 298 Warszawa 2009 Recenzent ElŜbieta Marciszewska

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Terytorium współczesnej Ukrainy zamieszkały przez liczne grupy nieukraińców Radziecki spadek - to spadek niepodległej Ukrainy i niepodległej Polski Ludność polska

Bardziej szczegółowo

Projekt PL z dnia 4 grudnia 2009 r.

Projekt PL z dnia 4 grudnia 2009 r. Projekt PL z dnia 4 grudnia 2009 r. UMOWA między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy w sprawie powołania Polsko-Ukraińskiego Uniwersytetu Europejskiego Rząd Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r.

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodgo i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety polskiej polityki wschodj:

Bardziej szczegółowo

Program budowy linii dużych prędkości

Program budowy linii dużych prędkości Program budowy linii dużych prędkości zachodnia część województwa łódzkiego Jan Raczyński Dyrektor Centrum Kolei Dużych Prędkości PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Warta, 12.11.2010 Program budowy linii

Bardziej szczegółowo

Efekty współpracy międzynarodowej Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych w kształceniu bezpiecznych zachowań Białystok, 6 grudnia 2011 r. Instytucje realizujące współpracę międzynarodową: Komenda Wojewódzka

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVIII/771/14 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 24 czerwca 2014 r.

Uchwała Nr XXXVIII/771/14 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 24 czerwca 2014 r. Uchwała Nr XXXVIII/771/14 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 24 czerwca 2014 r. w sprawie przyjęcia Priorytetów współpracy zagranicznej Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Studium wykonalności współpracy konsularnej krajów wyszehradzkich na Ukrainie i w Mołdowie. Piotr Kaźmierkiewicz 17.10.2005

Studium wykonalności współpracy konsularnej krajów wyszehradzkich na Ukrainie i w Mołdowie. Piotr Kaźmierkiewicz 17.10.2005 Studium wykonalności współpracy konsularnej krajów wyszehradzkich na Ukrainie i w Mołdowie Piotr Kaźmierkiewicz 17.10.2005 Znaczenie polityki wizowej dla wschodnich sąsiadów Polska i Węgry wydają najwięcej

Bardziej szczegółowo

Artykuł 20 Cło Drogi przemytników

Artykuł 20 Cło Drogi przemytników Artykuł 20 "Granice wewnętrzne mogą być przekraczane w każdym miejscu bez dokonywania odprawy granicznej osób niezależnie od ich obywatelstwa" - tak brzmi artykuł 20 tak zwanego kodeksu granicznego Schengen.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r.

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. KW Razem Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety polskiej

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

38 SAMOCHODÓW MARKI ISUZU DLA FUNKCJONARIUSZY Z ZARZĄDU MSW NA UKRAINIE

38 SAMOCHODÓW MARKI ISUZU DLA FUNKCJONARIUSZY Z ZARZĄDU MSW NA UKRAINIE Strona znajduje się w archiwum. 38 SAMOCHODÓW MARKI ISUZU DLA FUNKCJONARIUSZY Z ZARZĄDU MSW NA UKRAINIE 38 samochodów marki Isuzu trafiło do mundurowych na Ukrainie. Pojazdy osobowo-terenowe Komenda Wojewódzka

Bardziej szczegółowo

Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe

Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe Ekonomiczne perspektywy rozwoju Czechy i Niemcy od lat należą do strategicznych partnerów gospodarczych Polski. Na te kraje przypada

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Roczniki statystyczne

Roczniki statystyczne W 2015 roku Urząd Statystyczny w Lublinie planuje wydać: - 2 pozycje z serii Roczniki statystyczne, - 1 pozycję z serii Analizy statystyczne, - 10 pozycji z serii Informacje i opracowania statystyczne,

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ Gospodarki i przedsiębiorstwa w procesie integracji redakcja naukowa Józef Olszyński SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWA 201 0 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Aktywność Polski na rynku międzynarodowym realizowana jest w trzech głównych obszarach: 1. Udziału w tworzeniu wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 30.11.2005 KOM(2005) 623 wersja ostateczna 2005/0243 (ACC) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KONFERENCJI. Bogdań Kawałko-Dyrektor Departameńtu Polityki Regiońalńej Wojewo dztwa Lubelskiego

PROGRAM KONFERENCJI. Bogdań Kawałko-Dyrektor Departameńtu Polityki Regiońalńej Wojewo dztwa Lubelskiego Konferencja Granica polsko ukraińska: Szansa czy bariera, rozwoju społecznego i gospodarczego? Współpraca transgraniczna doświadczenia, wnioski, perspektywy. Krasiczyn, 26-27 marca 2015 r. PROGRAM KONFERENCJI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

NA CZYM POLEGA PROBLEM?

NA CZYM POLEGA PROBLEM? NA CZYM POLEGA PROBLEM? 8 MLD ZŁROCZNIE tracąpolskie gminy, powiaty i województwa wskutek nieprzemyślanych decyzji legislacyjnych Inicjatywa obywatelska W obronie interesów samorządów, a co za tym idzie

Bardziej szczegółowo

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczególne położenie geopolityczne Województwa Zachodniopomorskiego: usytuowanie nad brzegiem Morza Bałtyckiego bliskość zachodniej

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Connecting Business since 1992!

Connecting Business since 1992! Connecting Business since 1992! Z protokołu Polsko Ukraińskiej Komisji Międzyrządowej do spraw współpracy gospodarczej Warszawa, 29-30.IX.2010 r. Komisja wysoko oceniła rolę organizacji samorządu gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji 28 lutego 2012 1 Podstawa prawna Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr. 90, poz. 864/30) Art. 3 cel UE to wspieranie spójności

Bardziej szczegółowo

I. Drogowe przejście graniczne w Medyce.

I. Drogowe przejście graniczne w Medyce. RPO-554754-X/07/MS Notatka z wizytacji drogowego przejścia granicznego pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Ukrainy w Medyce oraz kolejowego przejścia granicznego w Przemyślu W dniach 17 i 18 kwietnia

Bardziej szczegółowo

MINISTER NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO prof. Barbara Kudrycka

MINISTER NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO prof. Barbara Kudrycka MINISTER NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO prof. Barbara Kudrycka Warszawa, stycznia 2010 r. MNiSW-DSM-WWM-180-855-45/AK/10 Szanowna Pani prof. dr hab. Katarzyna Chałasińska-Macukow Przewodnicząca Konferencji

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską?

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? 70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? Komunikat z badań 1 września mija siedemdziesiąta rocznica wybuchu II wojny światowej. Kilkadziesiąt lat po

Bardziej szczegółowo

Rola SIS w zapewnieniu bezpieczeństwa wewnętrznego UE

Rola SIS w zapewnieniu bezpieczeństwa wewnętrznego UE MICHAŁ DZIOK Rola SIS w zapewnieniu bezpieczeństwa wewnętrznego UE Jednym z głównych celów Unii Europejskiej było i jest dążenie do liberalizacji zasad ruchu osobowego w ramach wspólnot europejskich, gdyż

Bardziej szczegółowo

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Berlinie Jan Masalski Radca Poznań, 11.12.2014 Porównanie potencjału obu krajów Wyszczególnienie

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

- nowe wyzwania. Paweł Kominek

- nowe wyzwania. Paweł Kominek Informatyzacja przedsiębiorstw - nowe wyzwania Paweł Kominek Poznań, 05-01-2010 Plan prezentacji Zakres przedmiotu krótkie wprowadzenie Zakres przedmiotu krótkie wprowadzenie Systemy zarządzania Gry i

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012 Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa Kraków, 20 kwiecień 2012 1 Projekt krajowy brutto na km2 Bank Światowy Reshaping Economic Geography 2 Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Literatura podstawowa. Literatura uzupełniająca. Nowe podejście systemowe

Literatura podstawowa. Literatura uzupełniająca. Nowe podejście systemowe Literatura podstawowa Adamowski J., (red.), (2008), Wybrane zagraniczne systemy medialne, Warszawa: WAiP Dobek-Ostrowska B., (2007), Media masowe na świecie. Modele systemów medialnych i ich dynamika rozwojowa,

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej Monika Strojecka-Gevorgyan Zielona Góra, 23 września 2008 r. Polityka spójności UE 2007-2013 Trzy cele: 1. Konwergencja 2. Konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności 2007-2013

Polityka spójności 2007-2013 Regionalne Programy Operacyjne jako źródło finansowania centrów nauki i wystaw interaktywnych Agnieszka Dawydzik Departament Koordynacji Programów Regionalnych Konferencja INTERAKCJA-INTEGRACJA INTEGRACJA

Bardziej szczegółowo

Projekt PRACTPLANT (nr projektu 0855.01.J2.2.280813.1.10) jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju

Projekt PRACTPLANT (nr projektu 0855.01.J2.2.280813.1.10) jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Lubuska Fundacja Zachodnie Centrum Gospodarcze (Lubuser Stiftung Westliches Wirtschaftszentrum) ) jako przykład instytucji non profit ukierunkowanych na wspieranie rozwoju gospodarczego, w tym tworzenie

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013 BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY STOSUNKI POLSKO-BIAŁORUSKIE Białoruś jest ważnym partnerem dla Polski ze względu na jej bliskie sąsiedztwo i wspólną historię. Dlatego Polska, również w ramach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

ZBIORCZY RAPORT KOŃCOWY

ZBIORCZY RAPORT KOŃCOWY ZWIĄZEK TRANSGRANICZNY EUROREGION BUG Stowarzyszenie Samorządów Euroregionu Bug w Lublinie Sekretariat Stowarzyszenia w Chełmie ul. Plac Niepodległości 1, 22-100 CHEŁM tel.: (082) 563 06 54, fax: (082)

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura dojazdowa i infrastruktura przejść granicznych z Ukrainą w województwie podkarpackim

Infrastruktura dojazdowa i infrastruktura przejść granicznych z Ukrainą w województwie podkarpackim Infrastruktura dojazdowa i infrastruktura przejść granicznych 313 Mgr Małgorzata Majka-Onyszkiewicz Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie Infrastruktura dojazdowa i infrastruktura przejść granicznych

Bardziej szczegółowo

Ponad Granicami. wartości w wymianie międzynarodowej. IV Forum polsko-niemiecko-białoruskiej wymiany młodzieży. Lublin, Mińsk 04-09.11.

Ponad Granicami. wartości w wymianie międzynarodowej. IV Forum polsko-niemiecko-białoruskiej wymiany młodzieży. Lublin, Mińsk 04-09.11. Ponad Granicami wartości w wymianie międzynarodowej IV Forum polsko-niemiecko-białoruskiej wymiany młodzieży Lublin, Mińsk 04-09.11.2006 Organizatorzy: Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM), Europejski

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Zewnętrzna granica UE przyjazna dla obywatela

Zewnętrzna granica UE przyjazna dla obywatela Zewnętrzna granica UE przyjazna dla obywatela Wojewoda jako przedstawiciel rządu w terenie i beneficjent środków krajowych i europejskich na zewnętrznej granicy UE w latach 2008 2014 wydatkował 183 mln

Bardziej szczegółowo

Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego

Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego NAGRODA im. IWANA WYHOWSKIEGO ma na celu honorowanie zasług obywateli Ukrainy w rozwoju nauki, kultury i życia publicznego, w kształtowaniu i rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wybrane modele handlu międzynarodowego

Wybrane modele handlu międzynarodowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Lidia Wasielewska nr albumu: 244871 Praca licencjacka na kierunku matematyka Wybrane modele handlu międzynarodowego Opiekun pracy dyplomowej

Bardziej szczegółowo

Udział Służby Celnej w rozwoju współpracy z Ukrainą Doświadczenia RP z procesu integracji z Unią Europejską

Udział Służby Celnej w rozwoju współpracy z Ukrainą Doświadczenia RP z procesu integracji z Unią Europejską DEPARTAMENT CEŁ MINISTERSTWO FINANSÓW Program Zintegrowanego Bezpieczeństwa Chemicznego na Ukrainie Udział Służby Celnej w rozwoju współpracy z Ukrainą Doświadczenia RP z procesu integracji z Unią Europejską

Bardziej szczegółowo

Cudzoziemcy korzystający z pomocy w ośrodkach pomocy społecznej w 2010 roku. (opracowanie na podstawie danych zbieranych na potrzeby MPiPS)

Cudzoziemcy korzystający z pomocy w ośrodkach pomocy społecznej w 2010 roku. (opracowanie na podstawie danych zbieranych na potrzeby MPiPS) Cudzoziemcy korzystający z pomocy w ośrodkach pomocy społecznej w 2010 roku. (opracowanie na podstawie danych zbieranych na potrzeby MPiPS) Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia. I Forum Funduszy Europejskich-osiągnięcia i wyzwania Informacja prasowa. Warszawa, 7 maja 2008 r.

Osiągnięcia. I Forum Funduszy Europejskich-osiągnięcia i wyzwania Informacja prasowa. Warszawa, 7 maja 2008 r. Warszawa, 7 maja 2008 r. I Forum Funduszy Europejskich-osiągnięcia i wyzwania Informacja prasowa W tym roku kończy się wydatkowanie funduszy europejskich dostępnych w ramach perspektywy finansowej 2004-2006.

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzynarodowa powiatu przemyskiego

Współpraca międzynarodowa powiatu przemyskiego Dr Bożena Sowa Zakład Finansów Uniwersytetu Rzeszowskiego Współpraca międzynarodowa powiatu przemyskiego Wprowadzenie Położenie geopolityczne powiatu przemyskiego, wzmocnione w przyszłości zwiększoną dostępnością

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prowadzenia działalności na rynkach Rosji i Ukrainy

Uwarunkowania prowadzenia działalności na rynkach Rosji i Ukrainy Program szkolenia Uwarunkowania prowadzenia działalności na rynkach Rosji i Ukrainy 17 Marzec 2011 8.30 9.00 Rejestracja uczestników Część I Prowadzenie działalności gospodarczej na Ukrainie. dr Nikolay

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w programach na lata 2007-2013

Odnawialne źródła energii w programach na lata 2007-2013 Odnawialne źródła energii w programach na lata 2007-2013 Autor: Janusz Mikuła, podsekretarz stanu, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego ( Czysta Energia - grudzień 2008) Presja Unii Europejskiej w zakresie

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze próby przemytu w 2014 r.

Najciekawsze próby przemytu w 2014 r. Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Sobota, 19 grudnia 2015, 07:20 Strona znajduje się w archiwum. Poniedziałek, 12 stycznia 2015 Najciekawsze próby przemytu w 2014 r. Pomysłowość przemytników nie

Bardziej szczegółowo