Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku. Nr 4 (32) 2012 ISSN Koniec wakacji czas na studia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku. Nr 4 (32) 2012 ISSN 1895-3085. Koniec wakacji czas na studia"

Transkrypt

1 Wiadomości Uczelniane Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku Nr 4 (32) 2012 ISSN Koniec wakacji czas na studia

2 Spis treści Włocławska PWSZ uczelnią liderów... 3 Rosną notowania PWSZ!... 3 Ogólnopolskie forum na temat praktyk zawodowych przyszłych nauczycieli... 4 Jak dobrze kształcić przyszłych nauczycieli? Nowe programy kształcenia w PWSZ we Włocławku... 7 Kolejny etap informatyzacji... 7 Nauka i technologia w projektach dydaktycznych... 8 Biznesowy angielski? To (nie)mój biznes! O wyborach kierunków studiów z ekonomicznego punktu widzenia Wyróżnienie O państwowym długu publicznym: krótki tekst z pesymistycznym zakończeniem O głupich teoriach V Międzynarodowe Sympozjum Dziejów Biurokracji (Toruń Włocławek, czerwca 2012 r.) Wystawa 60 lat panowania królowej brytyjskiej Letnia Akademia Malucha W trosce o studenta z niepełnosprawnością O cyberprzestrzeni i cyberterroryzmie Koko, koko i dwa nagie miecze Karolina Kaszlińska kierownik Zakładu Pedagogiki Nauczyciel wobec tyranii chwili Pięknie żyć sztuką rocznica Bitwy Warszawskiej obrona Włocławka w sierpniu 1920 roku Czy można poznać samego siebie? Kilka refleksji o Poczuciu kresu Juliana Barnesa W kraju, gdzie marketer piłkę kopie Nowości wydawnicze Sport w PWSZ WYDAWCA: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku ul. 3 Maja 17, Włocławek, tel , KOLEGIUM RedakcyjnE: Redaktor Naczelny: Andrzej Sepkowski Z-ca Redaktora Naczelnego: Maciej Krzemiński Sekretarz Redakcji: Krystyna Niemczyk Redaktor techniczny: Dawid Kretkowski Wiadomości Uczelniane 4/

3 Z życia PWSZ Włocławska PWSZ uczelnią liderów 12 czerwca br. w auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku profesor Tadeusz Dubicki odebrał z rąk profesora Przemysława Ruta, członka prezydium Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, oraz prezes Fundacji Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego Grażyny Karczmarczyk certyfikat Uczelnia Liderów na rok 2012/2013. Włocławska PWSZ już drugi rok z rzędu uzyskała certyfikat Uczelnia Liderów w II edycji ogólnopolskiego konkursu dla szkół wyższych, organizowanego przez Fundację pod patronatem Parlamentu Europejskiego. W uzasadnieniu jury konkursu uznało, że włocławska PWSZ wciela w życie idee uczelni przedsiębiorczej i społecznie odpowiedzialnej. Na tle innych uczelni włocławska PWSZ wyróżnia się jako inwestująca w dydaktykę dla rynku pracy i przygotowująca swoich studentów tak, aby mogli w przyszłości w sposób skuteczny i efektywny osiągać cele zawodowe w Polsce i Zjednoczonej Europie. Włocławska PWSZ znalazła się wśród 11 wyróżnionych spośród 36 państwowych wyższych szkół zawodowych w kraju. K.N. Rektor PWSZ we Włocławku prof. Tadeusz Dubicki (szósty od lewej) wśród rektorów uczelni wyróżnionych certyfikatem Uczelnia Liderów 2012 Z życia PWSZ Rosną notowania PWSZ! Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku awansowała z 24. na 20. miejsce wśród 36 państwowych wyższych szkół zawodowych w kraju i zajęła 41. miejsce wśród 75 zgłoszonych w kategorii szkół wyższych (publicznych i niepublicznych razem) kształcących na poziomie licencjackim w ogłoszonym przez Perspektywy i Rzeczpospolitą rankingu szkół wyższych Najsilniejsze strony naszej uczelni to własna baza dydaktyczna oraz kadra dydaktyczna o najwyższych kwalifikacjach. Ponadto wysoko oceniona została wartość księgozbioru biblioteki uczelnianej, a zwłaszcza jej zbiory elektroniczne. Znacznie poprawiły się notowania uczelni u przedsiębiorców, a także wskazania przez wysoką kadrę naukową doktorów habilitowanych i profesorów, którzy tytuły naukowe zdobyli w ostatnich trzech latach. Te dwa kryteria stanowią według rankingu Perspektyw i Rzeczpospolitej o prestiżu uczelni. Na podstawie analizy wyników rankingu włocławska PWSZ w kryterium preferencje przedsiębiorców zajęła 22. miejsce na 75 ocenianych uczelni, a w kryterium ocena przez kadrę akademicką miejsce na 75 uczelni ocenianych. K.N Wiadomości Uczelniane 4/2012

4 Z życia PWSZ Ogólnopolskie forum na temat praktyk zawodowych przyszłych nauczycieli Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku była w czerwcu br. organizatorem Pierwszej Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z cyklu Praktyki pedagogiczne ważnym ogniwem w procesie kształcenia nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej pt. Teoretyczne i praktyczne aspekty kształcenia nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej Celem Konferencji było podjęcie dyskusji na temat kształcenia przyszłych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej, a także ich przygotowania do zawodu. Konferencja stała się ważnym ogólnopolskim forum dla przedstawicieli środowiska naukowo-dydaktycznego, wykładowców akademickich oraz nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej. Zakres tematyczny konferencji objął następujące zagadnienia: kształcenie nauczycieli praktyków, studentów pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej oraz doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich; praktyki pedagogiczne w systemie kształcenia nauczycieli edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej; czynności nauczyciela i ucznia głównym przedmiotem projektowania praktyk; kształtowanie kompetencji opiekuńczo-wychowawczych przyszłego nauczyciela w toku realizacji praktyk pedagogicznych; współpraca uczelni i placówek dydaktycznych w przygotowaniu i realizacji programu praktyki pedagogicznej. W Konferencji wzięli udział wybitni przedstawiciele świata nauki, wieloletni i uznani praktycy oraz studenci i zaproszeni goście. Konferencja organizowana była w ramach projektu Dobra praktyka najlepszym nauczycielem współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty, Działanie 3.3 Poprawa jakości kształcenia, Poddziałanie Efektywny system kształcenia i doskonalenia nauczycieli projekty konkursowe. K.N. Prezydent miasta Andrzej Pałucki oraz przewodniczący Komisji Edukacji Jarosław Hupało podczas konferencji pt. Teoretyczne i praktyczne aspekty kształcenia nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej Wiadomości Uczelniane 4/

5 Jak dobrze kształcić przyszłych nauczycieli? Rozmowa z prof. dr. hab. Janem Grzesiakiem z UAM w Poznaniu, uczestnikiem I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej pt. Teoretyczne i praktyczne aspekty kształcenia nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej organizowanej przez PWSZ we Włocławku Prof. Jan Grzesiak Jak Pan Profesor ocenia, w sensie całościowym, kształcenie przyszłych nauczycieli w Polsce na poziomie praktyki studenckiej? Jest to kluczowe zagadnienie z punktu widzenia pedeutologii i dydaktyki kształcenia zawodowego. Kształcenie kompetentnych i odpowiedzialnych nauczycieli jest bardzo ważnym wyzwaniem społecznym, a tym samym urasta do wysokiej rangi w systemie edukacji narodowej. Bowiem o jakości edukacji w najwyższym stopniu decydują nauczyciele o tym się często mówi i pisze. W rzeczywistości w środkach masowego przekazu i w badaniach empirycznych mamy liczne okazje doświadczać krytycznych ocen stanu kształcenia i wychowania dzieci i młodzieży na różnych etapach edukacyjnych. Tego typu oceny są również kierowane pod adresem systemu kształcenia nauczycieli, w tym także (a może przede wszystkim) w zakresie kształcenia praktycznego. Pedeutologia rozwinięta na gruncie dorobku naukowego w Polsce dysponuje teoretycznymi przesłankami stanowiącymi o tym, jakim powinien być każdy nauczyciel i kto może nim być. W praktyce, spowodowanej także przepisami prawa, mamy do czynienia z częstymi przejawami anomii, czyli świadomej rozbieżności między teorią a praktyką edukacyjną. To bardzo niepokoi, a utrzymywanie takiego stanu w najbliższych latach nieuchronnie doprowadzać będzie do dalszego spadku autorytetu i prestiżu społecznego zawodu nauczyciela. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na system selekcji kandydatów do pełnienia niezwykle ważnych ról edukacyjnych wobec małych dzieci, młodzieży i społeczeństwa w ogóle. Obligatoryjne kwalifikowanie przyszłych studentów na tzw. kierunki nauczycielskie na podstawie rankingu świadectw dojrzałości prowadzi niekiedy nawet do sytuacji patologicznych, mam tu na myśli na przykład brak predyspozycji muzycznych czy wady narządu mowy. Należy więc pilnie zweryfikować system naboru kandydatów do pracy w zawodzie nauczyciela. Oczywiście nie należy przy tym zapominać o motywach młodych ludzi dążących do uzyskania dyplomu ukończenia studiów na kierunku pedagogika i na innych kierunkach w specjalności nauczycielskiej. Kolejna sprawa to kto i jak przygotowuje przyszłych nauczycieli do pełnienia ważnych i odpowiedzialnych ról i zadań w zmieniających się warunkach budowania społeczeństwa wiedzy. Kształcenie przyszłych nauczycieli w uczelniach winno być prowadzone przez wyselekcjonowane rzesze nauczycieli akademickich posiadających szczególne osiągnięcia naukowe i dydaktyczne (a także organizacyjne) będące w ścisłym powiązaniu teorii z praktyką działania nauczycielskiego, czyli z metodyką kształcenia i wychowania. Badania wskazują, że studenci podczas studiów zbyt mało mają treści i zadań, które bezpośrednio przyczyniają się do kształtowania ich kompetencji wymaganych od nauczycieli. Odnosi się to zarówno do strony merytorycznej, jak i do strony praktycznej. Wymienione wyżej elementy w całej rozciągłości determinują system praktyki pedagogicznej odbywanej w toku studiów nauczycielskich. Bardzo dobrze przygotowani nauczyciele w toku studiów mogą bardzo dobrze pracować z uczniami i rodzicami w przedszkolach oraz w szkołach. Jeśli bardzo dobrzy i wysoko motywowani przyszli nauczyciele (studenci) będą odbywać praktyki u bardzo dobrych nauczycieli wówczas można oczekiwać kolejnych rzesz bardzo dobrych nauczycieli, na miarę edukacji jutra i na pojutrze. Nauczyciel wypełniający zadania przypisane jako opiekunowi studenta w związku z praktyką pedagogiczną winien zarazem spełniać rolę mentora, a więc osoby traktującej praktykanta podmiotowo, ale przede wszystkim na wzór siebie samego w ujęciu kompleksowym, a nie doraźnie i wycinkowo. Stąd do dużej wagi urasta zagadnienie współpracy między nauczycielami akademickimi a nauczycielami opiekunami praktyk oraz doradcami ośrodków metodycznych. Można mieć nadzieję, że ścisłe respektowanie nowych standardów kształcenia nauczycieli, określonych rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r., sprawi choćby częściową poprawę na rzecz jakości kształcenia przyszłych nauczycieli. Jak można by porównać praktyki studenckie, które odbywają się w polskich uczelniach, z tymi prowadzonymi w uczelniach zagranicznych? W analizie porównawczej należy zwrócić uwagę przede wszystkim na kryteria, a wśród nich można wymienić między innymi następujące: formy i rodzaje praktyk, związki praktyki nauczycielskiej w szkole (przedszkolu) z kształceniem teoretycznym w uczelni, wymiar i częstotliwość kontaktów studenta z praktyką edukacyjną w toku studiów oraz system ewaluacji i autoewaluacji jako element kształcenia instrumentalnego przyszłych nauczycieli. Wielorakość i różnorodność występujące w obrębie poszczególnych wyróżnionych kryteriów stanowią o złożoności interesującej nas problematyki praktyk zawodowych nauczycielskich. Porównując rozwiązania spotykane w Polsce z rozwiązaniami w tym zakresie w skali europejskiej, można zauważyć powszechne dążenia do doskonalenia systemu praktyk w poszczególnych uczelniach kształcących nauczycieli. To bardzo dobry znak symptom odpowiedzialności za jakość edukacji nauczycieli. Z dumą można też odnosić się do coraz częściej spotykanych w ostatnich latach prób wdrażania doskonalszych rozwiązań Wiadomości Uczelniane 4/2012

6 w odbywaniu praktyk pedagogicznych w polskich uczelniach zarówno państwowych, jak i niepaństwowych. Z satysfakcją trzeba też stwierdzić, że rozwiązania w tym względzie spotykane oraz upowszechniane w Polsce stanowią przedmiot wymiany międzynarodowej i są przenoszone na grunt wielu innych uczelni zagranicznych. Dają temu też wyraz studenci uczestniczący na przykład w programach Sokrates czy Erasmus, którzy po powrocie do uczelni macierzystych z jeszcze większym uznaniem odnoszą się do tego, czego doświadczają podczas praktyk zawodowych w swojej uczelni. Ze swej strony uważam za celowe, aby stworzony został ruch pedagogiczny, w ramach którego możliwa byłaby jak najszersza wymiana doświadczeń (i wymiana naukowa także) w zakresie praktyk nauczycielskich z szerokim udziałem nauczycieli akademickich, nauczycieli opiekunów oraz nauczycieli doradców i władz oświatowych (w tym szczebla ministerialnego). Wyrażam zadowolenie z faktu istnienia takiej współpracy między rodzimymi uczelniami, to jest PWSZ we Włocławku oraz PWSZ w Koninie (którą reprezentuję). Czy da się wymienić wyczerpujący katalog czynników decydujących o dobrej praktyce nauczycielskiej? Mimo złożoności systemu kształcenia nauczycieli można, a nawet należy wyeksponować zespół czynników warunkujących wysoką jakość praktyki nauczycielskiej. Dysponowanie takowym swoistym katalogiem stanowić może o możliwości zarówno tworzenia warunków, jak również do wdrażania i ewaluacji praktyki pedagogicznej jako nader istotnego elementu strukturalnego edukacji nauczycieli. Nie oznacza to, że nie ma wiedzy na ten temat wprost przeciwnie, ale nie ma dokumentu pod umownym tytułem np. Kodeks dobrego nauczyciela. Tytułem próby wśród ważnych czynników decydujących o dobrej praktyce nauczycielskiej wskutek własnych przemyśleń i doświadczeń wymieniam: dobór kandydatów na studia nauczycielskie poprzedzony długofalową preorientacją oraz orientacją zawodową w toku nauki w szkołach przed podjęciem studiów; uwzględnianie zespołu motywacyjnego do wyboru zawodu nauczyciela z uwzględnieniem predyspozycji zdrowotnych, artystycznych, do jednoczesnego bycia nauczycielem kraju ojczystego ; dobór nauczycieli akademickich prowadzących kształcenie teoretyczne w ścisłym powiązaniu z kształceniem praktycznym obejmującym moduły przedmiotowe: psychologiczno-pedagogiczne (psychologia, pedagogika, dydaktyka, teoria wychowania, socjologia, biomedyczne podstawy rozwoju itp.), kształcenie merytoryczne pozostające w ścisłym związku z podstawami programowymi i podręcznikami wraz z obudową metodyczną, kształcenie metodyczne nastawione na respektowanie teorii w działaniu praktycznym nauczyciela w kontakcie z podmiotem kształcenia i wychowania, diagnostyczno-metodologiczne (diagnostyka psychopedagogiczna, praca badawcza nauczyciela, metodologia badań społecznych, seminaria dyplomowe i magisterskie itp.) z uwzględnieniem badań w ramach studenckich kół naukowych; przygotowanie nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których studenci odbywają praktyki, winno zapewniać jednolitość w oddziaływaniach wobec studenta w kontekście standardów kształcenia nauczycieli oraz krajowych ram kwalifikacji (kompetencji); konsekwentne przestrzeganie zasady jednolitości oddziaływań wobec przyszłych nauczycieli we współpracy wszystkich podmiotów jako uczestników procesu edukacji nauczycieli; studenci oraz nauczyciele powinni mieć szeroki dostęp do pełnego zasobu wydawnictw naukowych, metodycznych oraz podręcznikowych na bazie księgozbiorów uczelnianych; nauczyciele sprawujący opiekę nad praktykantami powinni mieć pełen dostęp do zasobu wydawnictw naukowych, metodycznych oraz podręcznikowych na bazie księgozbiorów uczelnianych; materialne wyposażenie szkół oraz szkół wyższych winno uwzględniać postęp naukowy i techniczny z uwzględnieniem neomediów i technologii komunikacyjnych oraz zasobów bibliotecznych na te cele winien być specjalny fundusz, a nawet wskazane jest bezpłatne doposażenie w ramach Kapitału Ludzkiego. Edukacja nauczycieli nie może opierać się na opowiadaniu o tym, jak należy uczyć wprost przeciwnie, przyszli nauczycieli winni uczestniczyć w sytuacjach zadaniowych (czyli w działaniu) podczas zajęć w uczelni tak, jak potem powinni organizować nawet identyczne sytuacje wobec uczniów w czasie praktyki i w przyszłej pracy zawodowej. Tym samym opowiadam się za podejściem zadaniowo-czynnościowym w kształceniu i doskonaleniu nauczycieli. Czy dzisiejsze placówki dydaktyczne odpowiadają potrzebom kształcenia studentów na poziomie praktycznym, innymi słowy, czy dzisiejsi studenci mają gdzie zdobyć praktyczne umiejętności zawodu? Stan kształcenia praktycznego nauczycieli w Polsce jest obecnie bardzo zróżnicowany. Bardzo dobrze stało się, że Ministerstwo Edukacji Narodowej w ramach Europejskiego Funduszu Strukturalnego stworzyło szanse na poprawę jakości praktyk pedagogicznych w ramach Kapitału Ludzkiego. Do tego programu włączyło się tylko kilka procent ogółu uczelni prowadzących kształcenie osób przygotowujących się do pracy w zawodzie nauczyciela a wśród nich z uznaniem wymienię tu PWSZ we Włocławku. Chcę tym samym wyrazić stanowisko, że praktyka pedagogiczna stanowczo wymaga wyraźnej poprawy w skali całego kraju. Nie może to być temat newralgiczny i traktowany na zasadzie dowolności spychany na odpowiedzialność nauczycieli pracujących w szkołach w roli opiekunów nad adeptami do zawodu nauczyciela. Nauczyciele tych szkół (placówek) potrzebują kompetentnego i organizacyjnego (także finansowego) wspomagania. Nie jest przecież tajemnicą, że brak podejścia systemowego na szczeblu centralnym wywołuje uzasadniony niepokój wynikający ze zjawiska, że spora grupa nauczycieli (nawet nauczycieli dyplomowanych) nie jest zainteresowana sprawowaniem funkcji mentorów wobec kandydatów na przyszłych nauczycieli. Na zakończenie wyrażam nadzieję, że systemowe podejście (stanowione odpowiednimi decyzjami na szczeblu ministerialnym) w skali całego kraju sprawi, że system kształcenia nauczycieli obejmujący podmioty: studentów (przyszłych nauczycieli), uczelnie kształcące przyszłych nauczycieli, nauczycieli akademickich, nauczycieli szkół (opiekunów mentorów) nad praktykantami, szkoły (placówki) i ich dyrektorów, ośrodki metodyczne (doskonalenia) nauczycieli, wydawnictwa szkolne stanie się naturalną wielojednią, czyli spójnym systemem. Dopóki nie będzie tego rodzaju wielojedni, dopóty kształcenie instrumentalne (praktyczne) nauczycieli będzie znamionować przypadkowość i wiele będzie pozostawać w oczekiwaniach społecznych. Optymistycznie należy zatem oczekiwać, że konsekwentnie prowadzone działania wielu zaangażowanych osób w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej we Włocławku doprowadzą do promowania absolwentów jako profesjonalnych i odpowiedzialnych nauczycieli. Tego też życzę. Rozmawiał Maciej Krzemiński Wiadomości Uczelniane 4/

7 Z życia PWSZ Nowe programy kształcenia w PWSZ we Włocławku Zgodnie z obowiązującymi przepisami znowelizowanej ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, którego tekst uwzględnia zmiany wprowadzone ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2011 r. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku przystąpiła do przygotowania programów kształcenia na poszczególnych kierunkach studiów. Był to rok wytężonej pracy dla dyrektorów instytutów i kierowników poszczególnych zakładów, których wkład w budowanie nowych programów kształcenia opartych na zasadach zgodnych z Krajowymi Ramami Kwalifikacji jest nie do przecenienia. Należy jednak podkreślić, że tak naprawdę każdy z pracowników PWSZ ma swój wkład w przygotowywaniu programów kształcenia. Nauczyciele akademiccy zatrudnieni na poszczególnych kierunkach studiów z wielkim zapałem i zaangażowaniem przygotowali opisy przedmiotów. W prace nad opisami przedmiotów włączyli się zarówno nauczyciele zatrudnieni na umowę o pracę, jak i na umowę cywilnoprawną. Nikt praktycznie nie odmówił pomocy. Dzięki wysiłkowi i zaangażowaniu kierowników zakładów i współpracujących z nimi nauczycieli akademickich zostały dla poszczególnych kierunków przygotowane nowe autorskie programy kształcenia uwzględniające zakładane efekty kształcenia dotyczące wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Przygotowane w PWSZ we Włocławku programy kształcenia w oparciu o wymagania związane z Krajowymi Ramami Kwalifikacji służą przede wszystkim większej przejrzystości, dostępności i jakości zdobywanych kwalifikacji. Stworzone zostały między innymi dla potrzeb rynku pracy i na użytek społeczeństwa obywatelskiego. Z życia PWSZ Kolejny etap informatyzacji Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku podpisała 18 maja 2012 r. umowę na dostawę, instalację i wdrożenie zintegrowanego systemu informatycznego zarządzania procesem dydaktycznym. Wprowadzenie w ciągu 14 miesięcy kompleksowego systemu informatycznego zrewolucjonizuje system zarządzania procesem dydaktycznym, podniesie jakość Nowa ustawa poszerza autonomię uczelni, zwiększając tym samym odpowiedzialność środowiska akademickiego za kształcenie. Efektem tych zmian ma być skuteczna konkurencyjność oraz większa dbałość o wizerunek uczelni. Nowe programy mają przyczynić się nie tylko do zwiększenia zdrowej konkurencyjności, autonomii uczelni, ale i do podmiotowości studentów. Studenci poprzez uczestniczenie w ocenie programów kształcenia stają się podmiotami współdecydującymi o losach uczelni. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku wybrała niełatwą drogę w przygotowaniu programów kształcenia, gdyż zdecydowała się na kształcenie o profilu praktycznym. Zobowiązało to nas do przygotowania programów kształcenia w taki sposób, aby studenci zdobywali w większym zakresie umiejętności praktyczne, co mamy nadzieję ułatwi absolwentom funkcjonowanie na wymagającym obecnie rynku pracy, a tym samym pozwoli na kontynuowanie nauki na studiach drugiego stopnia. Również zajęcia w większym stopniu będą prowadzili nauczyciele, którzy zdobyli doświadczenie zawodowe poza uczelnią. W programach kształcenia znalazła się dość duża liczba godzin przeznaczona na zajęcia dydaktyczne prowadzone w formach aktywnych oraz na praktyki zawodowe, które uznaliśmy za szczególnie ważne w związku z praktycznym profilem kształcenia. Troszcząc się o poprawność językową tworzonych wypowiedzi, przestrzeganie norm ortograficznych i interpunkcyjnych, docenianie wartości dobrze zbudowanego tekstu w życiu publicznym i osobistym przyszłych absolwentów PWSZ we Włocławku, zaproponowano w programach kształcenia takie przedmioty, jak np. elementy kultury współczesnej, komunikowanie społeczne czy kultura języka i wypowiedzi. Wprowadzenie powyższych przedmiotów naszym zdaniem w znaczący sposób uatrakcyjni obsługi studentów oraz usprawni komunikację wewnątrz uczelni. Poprzez wykorzystanie nowoczesnych technologii informatycznych system zoptymalizuje szereg procesów zachodzących między innymi w takich obszarach, jak elektroniczna rekrutacja, pensum nauczyciela akademickiego, plany zajęć, elektroniczna legitymacja studencka, kompleksowa obsługa studentów programy kształcenia i przyczyni się do lepszego funkcjonowania absolwentów w życiu społecznym i zawodowym. Dodatkowo na kierunku informatyka wprowadzonych zostało 30 godzin języka angielskiego specjalistycznego, co zapewne przyczyni się do podniesienia jakości kształcenia na tym kierunku i pozwoli absolwentom lepiej funkcjonować na rynku pracy. Programy opracowane zostały w taki sposób, że umożliwiają studentowi wybór modułów co najmniej w wysokości 30 procent liczby punktów ECTS przypisanych do danego kierunku kształcenia. Zgodnie z nowymi programami kształcenia każdy student otrzymuje pulę punktów ECTS, która zapewni mu studiowanie za darmo na jednym kierunku. Oprócz limitu punktów student ma prawo, bez wnoszenia opłat, do korzystania z zajęć na określonym poziomie studiów, za które może uzyskać dodatkowo nie więcej niż 30 punktów ECTS. W roku akademickim 2012/2013 czeka nas wprowadzenie nowych programów kształcenia, a tym samym weryfikowanie zakładanych efektów kształcenia w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Czekają nas również konsultacje z pracodawcami w celu dostosowania programów kształcenia do oczekiwań rynku pracy. Poprzez współpracę, która ma doprowadzić do wypracowania pożądanego programu kształcenia, będzie następowała integracja uczelni z gospodarką. Programy kształcenia będą również konsultowane ze studentami, absolwentami i nauczycielami akademickimi. Poprzez nasze nowe programy kształcenia i ich ciągłe doskonalenie chcemy być uczelnią kształcącą swoich studentów zgodnie z nowoczesnymi europejskimi standardami edukacyjnymi. Barbara Moraczewska Autorka jest prorektorem ds. nauczania i studentów PWSZ we Włocławku. w dziekanacie, obsługa studentów on-line (wirtualny student), obsługa wykładowców on-line (wirtualny prowadzący), stypendia, praktyki studenckie, biuro karier oraz dom studenta. Program ten zapewni też pełną integrację zarówno z wcześniejszymi systemami uczelnianymi, chociażby platformą e-learningową, jak i pozauczelnianymi. Już tegoroczną rekrutację uczelnia przeprowadzi przy zastosowaniu nowego modułu. Będzie szybciej, wygodniej, tak dla kandydata, jak i uczelni. K.N Wiadomości Uczelniane 4/2012

8 Forum Nauka i technologia w projektach dydaktycznych W październiku wraz z początkiem nowego roku akademickiego w studenckim gronie toczą się gorące dyskusje na wiele tematów. Przeważają opowieści związane z wakacyjnymi wyjazdami, rozpoczętą pracą czy nowymi znajomościami, jakie w tym czasie udało się nawiązać. Aby poznać najważniejsze tematy tych rozmów, zatrzymuję się na korytarzu, na pierwszym piętrze budynku dydaktycznego w Zakładzie Zarządzania i Informatyki, przy automacie z kawą. Przypuszczenia okazują się trafione, lecz dodatkowo pojawia się temat, który zawsze wzbudza bardzo wiele emocji. Dyskutuje się o nowych przedmiotach, jakie będą realizowane na kierunku informatyka w ramach wybranej przez studentów specjalności. Kierunek informatyka na studiach stacjonarnych podzielony został na trzy obszary zainteresowań: grafika komputerowa i aplikacje webowe, sieci komputerowe i telekomunikacja oraz systemy informatyczne i bazy danych. Przez pierwsze cztery semestry studenci zdobywali wiedzę, która była przewidziana w programie nauczania danego kierunku. Rozwijali też umiejętności analitycznego myślenia, logicznego rozumowania i abstrahowania od kontekstu, tak aby w dalszej części studiów rozwijać prowadzone projekty naukowe. Teraz nadszedł moment, kiedy to w grupach dla wybranej specjalności każdy z nich tworzy wybrany moduł projektu i rozwija praktyczne i ukierunkowane na małe oraz średnie przedsiębiorstwo umiejętności. Absolwenci studiów, jakie prowadzimy, bardzo dobrze odnajdują się na rynku pracy, dysponując merytorycznym przygotowaniem do zawodu i praktycznymi umiejętnościami, które są wykorzystywane na zajmowanych przez nich stanowiskach w przemyśle, nowoczesnym handlu, reklamie czy marketingu. Głównym obszarem obecnych prac rozwojowych są multimedia strumieniowe, grafika komputerowa, komunikacja człowieka z maszyną i naturalne interfejsy użytkownika. Połączenie tych czterech składników stwarza możliwości, aby w tym roku akademickim przygotować końcowe założenia oraz wcielić w życie projekt, o którym dotychczas głównie dyskutowaliśmy. Wedle obecnych standardów, jakie obowiązują w szkolnictwie wyższym, wdrażany jest elektroniczny system wspomagający nauczanie poprzez multimedialną platformę e-learningową. Serwis internetowy docelowo ma zawierać materiały wideo z wykładów, prezentację wykładowców i konspekty zajęć. Całość uzupełniana jest zapiskami studentów oraz komunikacją grupową na dostępnym forum i uczestnictwem w wideokonferencjach. W serwisie tym dodatkowo będą się znajdowały moduły ćwiczeniowe i laboratoryjne, które każdy zalogowany na swoje konto student może uzupełniać i sprawdzać poprawność rozwiązań. Rozszerzoną funkcjonalność tego projektu, a w opinii niektórych najciekawszą, będzie stanowił społecznościowy portal studentów i wykładowców PWSZ we Włocławku. Bardzo wiele dyskusji na naszej uczelni opierało się o chęć stworzenia i rozwijania lokalnego facebooka skupiającego grono studentów uczelni ze wszystkich kierunków i specjalności. Skupiająca się na portalu studencka społeczność będzie wspomagać działania uczelni, tworzyć koła naukowe, doskonalić swoje umiejętności i rozwijać zainteresowania. Platforma multimedialna udostępni możliwość pracy grupowej w tzw. chmurze (Cloud computing), każdy użytkownik podłączony do internetu z wykorzystaniem swojego komputera może współdzielić zasoby, wymieniać pliki i rozwiązywać zadanie na wspólnym wirtualnym pulpicie tak, aby współtworzyć końcowe rozwiązanie wybranego problemu. Posiadamy odpowiednie zaplecze do rozwijania tego projektu, zarówno od strony merytorycznej, jak i zasobów sprzętowych. Taki projekt to duże przedsięwzięcie, wymaga wydajnych serwerów, sieci o dużej przepustowości i pracy wielu osób, dlatego zaangażujemy studentów ze wszystkich kierunków. Wsparcie od strony informatycznej Forum Biznesowy angielski? To (nie)mój biznes! zapewnią studenci II i III roku informatyki we współpracy z wykładowcami. Bardzo prężnie działali w tworzeniu poprzednich projektów, które mamy już na swoim koncie, m.in. aplikacje mobilne na iphone a oraz urządzenia z systemem Android czy portal na miarę znanego na świecie YouTube, z wykorzystaniem multimediów strumieniowych do publikowania filmów wideo w internecie. Dlatego właśnie przez cały czas, już od pierwszego semestru na kierunku informatyka uczymy, w jaki sposób stosować wiedzę w praktyce poprzez: programowanie w językach C/C++, Java, PHP, XHTML, CSS oraz obsługę programów: Apache Server, CMS WordPress, Photoshop, Flash, 3D Studio Max. Dodatkowym działem nauczania są zagadnienia z dziedziny sieci komputerowych i telekomunikacji: inżynieria ruchu, administrowanie systemami serwerowymi i sieciami, diagnozowanie problemów i usterek oraz skuteczne ich usuwanie. Student, który rozpoczyna studia w PWSZ we Włocławku, jest pod opieką dydaktyczną doświadczonej kadry, która w sposób właściwy przekaże wiedzę i wykształci praktyczne umiejętności. W efekcie końcowym absolwenci swobodnie czują się w pracy zawodowej w zespołach z doświadczonymi pracownikami. Mamy w swojej strukturze dwa niezależne instytuty: Instytut Humanistyczny, a w nim Zakład Filologii Angielskiej, Zakład Filologii Germańskiej i Rosyjskiej, Zakład Filologii Polskiej i Zakład Pedagogiki oraz Instytut Nauk Społecznych i Informatyki, do którego należą Zakład Administracji, Zakład Stosunków Międzynarodowych, Zakład Zarządzania i Zakład Informatyki, a także: Studium Języków Obcych, Studium Wychowania Fizycznego i Sportu oraz Biblioteka. Jak widać, zakres jest rozbudowany, przez co rozmieszczenie uczelni usytuowane jest w trzech budynkach dydaktycznych na terenie miasta. Czekamy na kolejne opinie z Waszej strony i zachęcamy do udziału. Daniel Filutowicz Autor jest lektorem w Zakładzie Informatyki PWSZ we Włocławku. Wiele zostało już powiedziane na temat języka angielskiego i roli, jaką odgrywa w dzisiejszym świecie. Odkąd język ten stał się lingua franca nie tylko w Europie, ale i na świecie, coraz więcej dowodów na potwierdzenie wagi nauki i umiejętności posługiwania się angielskim można dostrzec w otaczających nas realiach. Począwszy od literatury, przez muzykę, aż po prasę, internet, telewizję ogólnie mówiąc kulturowy i kulturalny mainstream. Mainstream? Jeszcze do niedawna zamiast tego słowa zapewne znalazłby się tam polski odpowiednik bądź odpowiedniki tego słowa. W moim mniemaniu fakt coraz większej Wiadomości Uczelniane 4/

9 integracji lub ingerencji, zależnie od spojrzenia na to zjawisko, języka angielskiego z językiem polskim jest najdobitniejszym dowodem coraz głębszego zakorzenienia języka angielskiego w zbiorowej świadomości obywateli, nie tylko dzisiejszej Polski, ale i poza jej granicami, gdyż zjawisko to nie dotknęło jedynie naszego języka ojczystego. Mówi się oficjalnie już o spanglishu, czyli połączeniu hiszpańskiego i angielskiego, ale także o ponglishu, którym coraz częściej komunikują się nasi rodacy mieszkający w krajach anglojęzycznych. Nie chcę tutaj jednak podnosić kwestii, czy zjawisko tak istotnej asymilacji zwrotów i słówek z języka angielskiego jest pozytywnym trendem, czy wprost przeciwnie. Zajmują się tym bowiem językoznawcy i ich stanowiska są dość rozbieżne w tej kwestii. Bezsprzecznym pozostaje jednak wszechobecność języka angielskiego i coraz, szerszy kontekst sytuacyjny, w jakim się on pojawia. Od niedawna bowiem, nie kwestionując jego roli jako ogólnego medium komunikacji, mówi się o języku angielskim specjalistycznym jako przyszłości nauczania i posługiwania się tym językiem. Wynika to z prostego faktu, że coraz więcej ludzi potrafi komunikować się w tym języku, choć należy zaznaczyć, że sprawa dotyczy wszystkich języków obcych. To z kolei powoduje, że znajomość zwykłego angielskiego nie wystarczy, by zwrócić uwagę na przykład przyszłego pracodawcy. Celowo podaję tutaj perspektywę pracownika szukającego pracy bądź studentów myślących o pozyskaniu istotnego atutu w staraniach o znalezienie upragnionej pracy, co jest zauważalnie trudniejsze niż choćby dekadę temu. To właśnie dzisiejszy rynek pracy, i nie tylko pracy, definiuje rolę języka angielskiego specjalistycznego jako kryterium predysponujące do wykonywania danej pracy. Dotyczy to wszystkich rodzajów języka angielskiego specjalistycznego, ale ze względu na szczególną rolę jego biznesowej odmiany w tym procesie chciałbym skupić się właśnie na niej. Dlaczego jest ona właściwie taka szczególna? Powodów jest co najmniej kilka i postaram się je nieco przybliżyć. Na początek kwestia poruszona poniekąd w tytule artykułu, czyli niezaprzeczalny fakt wszechobecności biznesowego angielskiego w życiu przeciętnego obywatela. Jak mówiłem słuchaczom zgromadzonym na prezentacji dotyczącej roli biznesowego angielskiego podczas tegorocznego Festiwalu Nauki i Przedsiębiorczości w PWSZ, niewielu ludzi zdaje sobie sprawę z faktu obcowania z językiem angielskim biznesowym na co dzień. Oglądając telewizję, czytając prasę, przeglądając strony www, stykamy się wielokrotnie ze zwrotami wziętymi właśnie z tej odmiany specjalistycznego angielskiego. Przykłady są wszędzie czytając broszury o lokatach bankowych, znajdujemy tam terminy typu kapitalizacja, podpisując umowy kredytowe słyszymy i widzimy słowa takie jak marża, spread i, czego nikomu nie należy życzyć, konsolidacja. Zakładając firmę, mówimy, że oprócz pieniędzy potrzebny jest tzw. know how, słuchając w telewizji informacji z giełdy papierów wartościowych w naszych uszach brzmią dźwięczne słowa, takie jak dywidenda czy broker, żeby tylko podać te najprostsze. Wypada także wspomnieć zwroty stosowane u nas w mowie codziennej w rodzaju: dealer, deal, fifty-fifty, first/last minute czy pożądane przez wszystkich wczasowiczów all inclusive. Mimo że są to zwroty zaczerpnięte z biznesowego języka angielskiego, to znamy je i słyszymy często. Niestety, podobnie rzecz się ma z pojęciami mniej przyjemnymi, typu mobbing, lobbing itd. Myślę, że powyższe sformułowania mówią najdobitniej, dlaczego biznesowy angielski to biznes każdego z nas, czy jesteśmy tego świadomi, czy też nie. Innym istotnym powodem jest konieczność coraz szerszej, uniwersalnej wiedzy, jaką narzuca nam dzisiejszy świat. Nawet przeciętny Polak musi być obeznanym z podstawowymi terminami biznesowymi, ponieważ w wielu sytuacjach życiowych ta wiedza jest niezmiernie potrzebna. Oprócz wymienionych powyżej sytuacji związanych z bankowością są także kwestie dotyczące znajomości funkcjonowania mechanizmów gospodarki, zarządzania finansami, choćby tylko własnymi, atrakcyjne nawet dla nieobeznanego z giełdą debiuty wielkich spółek, a także codzienne informacje ze światowych rynków walut, giełd, kruszców i paliw. Nie jest to oczywiście całe spektrum sfery biznesowej, z którą statystyczny Polak ma kontakt, ale samo to, jak myślę, pokazuje skalę wpływu biznesowego angielskiego i świata biznesu jako takiego na zwykłych ludzi. Znajomość biznesowego angielskiego pozwala znacznie łatwiej obracać się w tych realiach, wykorzystywać je do własnych celów i czuć się świadomą jednostką funkcjonującą w tym mechanizmie. Nawet jeśli jesteśmy tylko małymi trybikami w tej machinie, warto pamiętać o tym, że wszyscy jesteśmy jej częścią. Dlatego też warto znać język, który jest jego esencją. Podkreślam to po raz kolejny, ponieważ zbyt wielu Polaków zbyt lekceważąco podchodzi do elementarnej wiedzy w zakresie gospodarki, biznesu i terminów zaczerpniętych z biznesowego angielskiego. Jeśli ktoś uważa się za odpornego na tę wiedzę, to serdecznie polecam programy w TVN i TVNCNBC pt. Portfel i rynki dla opornych, które w bardzo przystępny sposób tłumaczą zawiłości świata biznesu i finansów. Trzecim powodem, dla którego warto uczyć się i znać biznesowy angielski, jest jego funkcjonowanie w świecie mediów, a który otacza nas zewsząd każdego dnia. Box office informuje nas o szczycie listy najbardziej kasowych filmów w Polsce i na świecie; niedawno zakończone u nas Euro 2012 było, jak teraz się mówi, wielkim eventem; wszyscy z nas również znają nową w Polsce, a znaną od dawna na Zachodzie formę reklamy, czyli product placement (nasze swojskie lokowanie produktu). Jak zatem widać, uczymy się biznesowego angielskiego zupełnie nieświadomie, bo jest on nam chwilami niezbędny nawet w naszej polskiej rzeczywistości. Metody nauczania języka angielskiego są znane powszechnie i równie łatwo dostępne. Z biznesowym angielskim sprawa wygląda nieco inaczej, albowiem można się go nauczyć albo na płatnych kursach organizowanych przez uczelnie, albo na studiach podyplomowych lub też w ramach studiowania filologii angielskiej. Zajęcia z Business English są już w programie nauczania filologii angielskiej w PWSZ we Włocławku. Z pewną satysfakcją stwierdzam, że studenci naszej PWSZ coraz bardziej świadomi są istotnej roli specjalistycznego angielskiego i występują z własną inicjatywą, domagając się zajęć z Business English także w ramach lektoratów. Uczelnia wychodzi im naprzeciw i już w roku akademickim 2012/2013 studenci informatyki będą mieli cały semestr dodatkowych zajęć z języka angielskiego specjalistycznego. Być może w nieodległej przyszłości również inne kierunki będą miały dodatkowe zajęcia ze specjalistycznego angielskiego powiązanego z przedmiotem ich studiów. Podsumowując, chciałbym zachęcić wszystkich do zainteresowania się tematem Business English, ponieważ warto poszerzać swoją wiedzę w świecie, który nieustannie mknie naprzód i wymaga od nawet przeciętnego obywatela coraz większej wszechstronności i jednocześnie kompetencji. Jeśli nawet ktoś nie będzie studiować biznesowego angielskiego, albo zanim zacznie studia, polecam przełamać rutynę i kiedy tylko pojawią się informacje ze świata biznesu w telewizji nie przełączać kanału i choć parę minut uwagi temu poświęcić. Zapewniam, że warto. Piotr Gołembiewski Autor jest lektorem w Studium Języków Obcych oraz uczelnianym koordynatorem ECTS w PWSZ we Włocławku Wiadomości Uczelniane 4/2012

10 Forum O wyborach kierunków studiów z ekonomicznego punktu widzenia Wyniki matur, składanie aplikacji na uczelnie oraz wyniki rekrutacji już dawno zakończone W tym gorącym okresie środki masowego przekazu, jak co roku, podawały statystyki dotyczące popularności wybranych kierunków studiów, zatrudnienia absolwentów, a także bezrobocia wśród osób do 30. roku życia. Mimo pesymistycznych danych na temat zatrudnienia oraz bezrobocia, analizując wyniki tych badań przez ostatnie 10 lat, można wyraźnie zauważyć, że zainteresowania polskich maturzystów dotyczące studiów ulegają zmianie i są to zmiany uzasadnione. Oczywiście poza pewnymi wyjątkami, do których można zaliczyć studia prawnicze oraz medyczne, które z wiadomych przyczyn od zawsze cieszą się ogromnym zainteresowaniem maturzystów. Popularne w latach kierunki, takie jak europeistyka, stosunki międzynarodowe, politologia czy szeroko rozumiane kierunki marketingowe zostały obecnie wyparte przez studia specjalistyczne oferowane przez uczelnie techniczne. Jest to zjawisko dobre, świadczące o tym, że młodzież śledzi trendy panujące na rynku pracy i orientuje się, jakich zawodów potrzebują obecnie pracodawcy. Z ekonomicznego punktu widzenia zjawisko to wywołuje niejednoznaczną ocenę. Z jednej strony, krótkookresowej, pokazuje, że młodzież jest bardzo elastyczna, jeśli chodzi o wykształcenie, i dostosowuje się do potrzeb gospodarki. Z drugiej strony, każdy wybiera zawód na znaczną część swojego życia. Wykształcenie jest więc z ekonomicznego punktu widzenia długookresowe i dostosowanie go do krótkiego okresu może wywołać odwrotne skutki w długim okresie. Życie gospodarcze w danym państwie w sposób bardzo bezpośredni wpływa na życie osobiste każdej jednostki. W bardzo prosty sposób można przedstawić zależność ludzkich emocji związanych z pracą od chłodnych, bezdusznych i racjonalnych działań gospodarki, co bardzo wiąże się z wyborem kierunku kształcenia (a później ze znalezieniem zatrudnienia). Posiadanie stałej pracy dla człowieka oznacza bardzo wiele: bezpieczeństwo, utrzymanie siebie i rodziny, przyszłość, realizację planów Jednak praca w teorii ekonomii to miara wysiłku włożonego w wytworzenie danego dobra, to świadoma czynność polegająca na wkładanym wysiłku człowieka dla osiągnięcia założonego przez niego celu (czynności umysłowe i fizyczne podejmowane dla realizacji zamierzonego celu). Poprzez pracę człowiek generuje wartość ekonomiczną w postaci towarów lub usług. Bezrobocie generuje nie tylko w ludziach bardzo negatywne emocje, ale także ma zły wpływ na życie gospodarcze danego kraju. Na podstawie niektórych praw z teorii ekonomii: teorii cyklów koniunkturalnych, wzrostu gospodarczego, realiów życia gospodarczego Polski, wydarzeń w Unii Europejskiej można udowodnić, że przy wyborze kierunku studiów w celu uzyskania wykształcenia, zatrudnienia oraz z nadziejami i emocjami z tym związanymi można sobie pomóc, nie ulegając presji panujących obecnie trendów. Szybka analiza gospodarcza pozwala na wybranie takiego kierunku studiów, który pozwoli przyszłemu absolwentowi na znalezienie pracy w zawodzie oraz zapewni mu stałe zatrudnienie nawet w momentach zahamowania gospodarczego. Dzięki temu zaspokoi też swoje emocje i nadzieje związane z przyszłością i poczuciem bezpieczeństwa. Gospodarka w krajach o najbardziej rozwiniętym systemie kapitalistycznym jest bardzo wrażliwa na wahania koniunkturalne. Cykl koniunkturalny to zjawisko w gospodarce, w którym występują wahania różnych mierników ekonomicznych charakteryzujących poziom koniunktury wokół rosnącego trendu wzrostu gospodarczego, analizowanego w długim okresie. Najczęściej tymi zmiennymi są: PKB, zatrudnienie, ceny, wielkość eksportu i importu, wskaźniki rynku kapitałowego, nakłady inwestycyjne i zapasy przedsiębiorstw, dochody i wydatki ludności, obroty i zyski przedsiębiorstw. Średnio trwa on od trzech i pół do pięciu lat. Cykl koniunkturalny posiada fazy: ożywienia (rośnie produkcja, zatrudnienie, inwestycje, popyt, ceny, a maleje bezrobocie), rozkwitu (wyżej wymienione wielkości utrzymują się na wysokim poziomie), kryzysu (maleje produkcja, zatrudnienie, inwestycje, popyt, ceny) oraz depresji (moment, w którym wskaźniki gospodarcze nie osiągną już niższego poziomu). Dodatkowo w dobie totalnego globalizmu, który obecnie ma miejsce, koniunktury państw są zależne od sytuacji gospodarczej w innych państwach, czyli ich cyklów koniunkturalnych. Teoria uczy, że cykl życia gospodarczego bardzo mocno ingeruje w rynek pracy w danym kraju. Co więcej, jego faza oraz poziom rozwoju gospodarczego, na jakim dany kraj się znajduje, wpływa na wyżej wymienione trendy związane z wyborem wykształcenia. Napływ kapitału w danym kraju rozbudza nadzieje na znalezienie dobrze płatnej pracy na lata w tych sektorach, w które obecnie są inwestowane środki finansowe. Należy jednak pamiętać, że trendy szybko ulegają zmianie i zatrudnienie w danym sektorze gospodarczym w okresie rozkwitu nie gwarantuje długookresowej kariery w danej branży. Jako przykład może posłużyć Hiszpania w okresie koniunktury inwestowano w rynek mieszkaniowy oraz budownictwo infrastrukturalne. Przedsiębiorstwa budowlane oferowały za podstawowe prace przy realizacji wielu projektów bardzo wysokie zarobki, bardzo często przewyższające pensje absolwentów uczelni wyższych w Hiszpanii, na początku ich kariery. Młodzi Hiszpanie ulegli presji wysokich zarobków i często zamiast studiów wybierali pracę fizyczną lub też drobne prace biurowe (niewymagające wyższego wykształcenia) na budowach. Rozwój sektora budowlanego spowodował pobudzenie pozostałych sektorów gospodarki, co doprowadziło do wzrostu gospodarczego. Średnie płace w kraju podniosły się znacząco, sięgały nawet do poziomu euro miesięcznie. Obecnie gospodarka hiszpańska ma się najgorzej od momentu jej przystąpienia do Unii Europejskiej, sektor budowlany upada, rośnie bezrobocie, młodzi ludzie nie mogą znaleźć pracy, ponieważ nie mają doświadczenia i odpowiedniego wykształcenia. Ulegli oni falom inwestycji, patrząc krótkookresowo na swoją przyszłość. Warto jeszcze dodać, że pracodawcy obecnie zatrudniają pracowników, którzy miesięcznie odbierają średnią płacę na poziomie 800 euro. Bardzo podobną sytuację, jak ta w Hiszpanii, przechodzi obecnie polska budowlanka. Napływ w latach poprzednich miliardów euro na inwestycje z Unii Europejskiej oraz organizacja Euro 2012 wywołały istny boom budowlany. Budowano wszystko: stadiony, drogi, osiedla mieszkaniowe, budynki użyteczności przemysłowej... Swój dynamiczny rozwój przeżywali również dostawcy towarów i usług związanych pośrednio lub bezpośrednio z budownictwem. Miało to od razu swoje odzwierciedlenie przy wyborach kierunków studiów polskich maturzystów. W latach do najpopularniejszych kierunków należało budownictwo ze specjalnością Wiadomości Uczelniane 4/

11 budowy dróg i autostrad. Jak dzisiaj prezentuje się stan polskiego sektora budowlanego, wszyscy są w stanie ocenić. Planuje się zwolnienie około 300 tys. osób związanych z sektorem budowlanym. Polskie potęgi budowlane mają do czynienia z problemami utrzymania płynności finansowej. Wiele osób, które posiadają wyższe wykształcenie techniczne, ma problemy ze znalezieniem pracy w kraju, część z nich (znająca języki) wybiera pracę poza granicami kraju, gdzie jeszcze pieniądze na inwestycje budowlane się nie skończyły. Kolejnym zjawiskiem gospodarczym, który powinien determinować młodzież do przemyślanego wyboru studiów, jest offshoring. Offshoring to w skrócie przeniesienie wybranych procesów biznesowych przedsiębiorstwa poza granicę kraju przy zachowaniu tej samej grupy klientów. Dotyczy on takich procesów, jak produkcja, usługi lub zamówienia, a jego celem jest obniżenie kosztów. Przeniesienie może nastąpić poprzez inwestycję lub zlecenie międzynarodowego podwykonawstwa. Jak dotąd proces ten miał miejsce przy procesach produkcyjnych (przenoszenie produkcji do krajów azjatyckich, gdzie koszty pracownika są zdecydowanie niższe niż w krajach wysokorozwiniętych). Obecnie offshoring przyjmuje charakter transferu procesów usługowych. Międzynarodowe korporacje, zmuszone często do licznych cięć kosztowych w celu zachowania konkurencyjności na rynku, tworzą swoje centra świadczenia usług oraz centra produkcyjne w krajach trzeciego świata. Na dodatek postępujący rozwój technik komputerowych pozwala na tworzenie takiego oprogramowania, które w prostych procesach biznesowych, zawodowych czy też specjalistycznych zastępuje człowieka tzw. business intelligence. Zjawiska business intelligence i offshoringu powinny być brane pod uwagę w momencie wyboru wykształcenia bardzo poważnie. Rozwój tych narzędzi służących do obniżania kosztów przedsiębiorstwa może sprawić, że osoby posiadające wykształcenie wyłącznie w tzw. miękkich umiejętnościach będą miały utrudnioną drogę przy znalezieniu pracy. Przykładem może posłużyć polski sektor bankowy. W czasach, kiedy pozyskanie jakiegokolwiek kredytu było tylko kwestią czasu, a nie wysokości zarobków, a także w okresie dynamicznego rozwoju rynku mieszkaniowego polski sektor bankowy (mający jeszcze na dodatek nadpłynność wolnych środków do kredytowania) osiągał nieprawdopodobne zyski ze swojej podstawowej działalności. Nie patrząc na koszty, największe banki w Polsce zakładały swoje placówki w miejscowościach, o których istnieniu nawet nie wiedziały. Rosło przez to też zatrudnienie w bankowości. Bywały też czasy, że brakowało ludzi z wykształceniem ekonomicznym do pracy w bankowości, dlatego też zaczęto rekrutować niemalże wszystkich na stanowiska doradców bankowych, kredytowych, funduszy inwestycyjnych, kart kredytowych, baz danych itd. Absolwenci politologii, geografii oraz innych kierunków, które od zawsze nie cieszyły się wysoką popularnością (albo niewielkimi szansami na zatrudnienie w zawodzie) wszyscy mogli uzyskać zatrudnienie w banku. Władze instytucji wierzyły, że poprzez zaawansowany program szkoleń oraz miękkie wykształcenie kandydaci są na tyle zdolni, że będą w stanie sprzedać klientowi wszystko na warunkach określonych przez bank, a nie przez klienta. Cała ta sytuacja uległa zmianie, kiedy banki zaczęły liczyć się z kosztami i za wszelką cenę dążyły do ich zmniejszenia. Miało to miejsce w roku 2009, kiedy światowy sektor finansów przechodził kryzys. Banki w celu uniknięcia upadłości, albo utraty klienta, często zamykały swoje oddziały zamiejscowe, a w najgorszym wypadku godziły się na fuzje z większymi, globalnymi bankami uniwersalnymi. Instytucje finansowe w celu redukcji kosztów i utrzymania stanowiska pracy decydowały się również na wprowadzenie do swoich metod zarządzania offshoringu oraz systemów informatycznych typu business intelligence. Proces zmian rozpoczął się w roku 2010 i nadal trwa. W efekcie ucierpiał na tym rynek pracy. Szacuje się, że ze względu na cięcia kosztowe i fuzje banków polski sektor bankowy może opuścić ponad 50 tys. osób. Warto o tym pamiętać, gdy myśli się o studiach i przyszłości na zasadzie jakoś to będzie. Wyżej wymienione zjawiska gospodarcze nie należą do wszystkich, które wpływają bezpośrednio na rynek pracy oraz wybór kierunku kształcenia przez młodzież. Są one jednak najbardziej drastyczne, jeżeli chodzi o późniejsze widmo bezrobocia, przy ogromnych (jak już było wyżej wspomniane krótkookresowych ) oczekiwaniach. Czym więc się kierować przy wyborze ścieżki kariery? Czy jest jakaś gałąź gospodarki, która gwarantuje stabilne i perspektywiczne zatrudnienie? Eksperci mają co do tego jedną odpowiedź tak. PKPP Lewiatan organizacja zrzeszająca i reprezentująca przedsiębiorców prywatnych uważa, że w Polsce jest praca dla specjalistów, którzy potrafią wykonać swoją pracę i prowadzić przedsiębiorstwo zarówno w okresie recesji, jak i rozkwitu. Dochodzą też do wniosku, że Polska, będąc na takim etapie rozwoju gospodarczego, powinna inwestować w innowacje, które dadzą jej przewagę nad innymi. Jeżeli chodzi o kierunki, w których powinni się kształcić młodzi Polacy, to należy przede wszystkim wymienić przedmioty techniczne powiązane z najnowszymi technikami komputerowymi, inżynierią produkcji, programowaniem, energetyką, odnawialnymi źródłami energii. Wszelkie przesłanki wskazują, że ten obszar przez bardzo długi okres będzie się rozwijał i będzie potrzebował specjalistów. Ukończenie technicznego kierunku studiów nie jest jednak jedynym rozwiązaniem. Istnieje wiele zawodów, których przez długi czas nie zastąpi komputer (może jedynie wspomagać jakiś proces biznesowy). Należą do nich: finanse przedsiębiorstw, rachunkowość, inżynieria finansowa, prognozowanie i symulacje, zawody z dziedziny prawa i finansów, które wymagają dodatkowych egzaminów państwowych (doradca inwestycyjny, aktuariusz). Istotnym tak naprawdę jest fakt, że należy specjalizować się w dziedzinie, która jest wyjątkową specjalnością, a ze znajomością języków obcych oraz obsługi narzędzi informatycznych ją wpierających każdy jest w stanie osiągnąć profil specjalisty, którego pracodawca poszukuje. Wojciech Bieniek Autor jest doktorantem Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Wyróżnienie Maciej Krzemiński literaturoznawca, autor krótkich opowiadań, starszy wykładowca PWSZ we Włocławku, koordynator dydaktyczny projektu Dobra praktyka najlepszym nauczycielem, związany z uczelnią od początku jej funkcjonowania, otrzymał w konkursie Belfer Roku 2012 organizowanym przez Gazetę Pomorską, wyróżnienie w kategorii nauczyciel akademicki. K.N Wiadomości Uczelniane 4/2012

12 Forum O państwowym długu publicznym: krótki tekst z pesymistycznym zakończeniem Są trzy rodzaje kłamstw: kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyki. Mark Twain Jednym z najważniejszych problemów współczesnego państwa polskiego jest olbrzymie zadłużenie, które narasta w zastraszającym tempie. Ustawowe określenie tego zjawiska to państwowy dług publiczny. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 1 państwowy dług publiczny obejmuje zobowiązania sektora finansów publicznych z następujących tytułów: wyemitowanych papierów wartościowych opiewających na wierzytelności pieniężne; zaciągniętych kredytów i pożyczek; przyjętych depozytów; wymagalnych zobowiązań, w tym wynikających z odrębnych ustaw oraz prawomocnych orzeczeń sądów lub ostatecznych decyzji administracyjnych oraz uznanych za bezsporne przez właściwą jednostkę sektora finansów publicznych będącą dłużnikiem. Państwowy dług publiczny oblicza się jako wartość nominalną zobowiązań jednostek sektora finansów publicznych. Na państwowy dług publiczny składa się głównie dług Skarbu Państwa oraz dług sektora samorządowego. Dług publiczny jest niewątpliwie konsekwencją występowania deficytu budżetowego. Deficyt budżetowy (czasami mylnie utożsamiany z długiem publicznym) jest stanem budżetu, przewagą wydatków nad dochodami. Wskazuje się w literaturze, że deficyt budżetowy jest nie tylko konstrukcją finansową, lecz także zjawiskiem społecznym, gospodarczym i prawnym; jest wyrazem nadmiernych (w stosunku do możliwości) wydatków publicznych 2. Czy są jakieś granice zadłużania państwa? A może politycy nie są niczym skrępowani w swoim dążeniu do pożyczania, pożyczania, pożyczania? Podstawowym aktem prawnym, który wprowadza ograniczenie, jest Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. 3 Art. 216 ust. 5 stanowi, że nie wolno zaciągać pożyczek i udzielać gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego produktu krajowego brutto. Regulacja ta wprowadza zasadę, natomiast kwestie szczegółowe uregulowane są w ustawie o finansach publicznych. W zakresie problematyki długu i deficytu Konstytucja wprowadza również inne zasady, np. zabronione jest pokrywanie deficytu budżetowego przez zaciąganie zobowiązania w centralnym banku państwa (art. 220 ust. 2); inicjatywa ustawodawcza w zakresie ustawy budżetowej, ustawy o prowizorium budżetowym, zmiany ustawy budżetowej, ustawy o zaciąganiu długu publicznego oraz ustawy o udzielaniu gwarancji finansowych przez państwo przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów (art. 221). Strażnikiem ochrony konstytucyjnej granicy 3/5 zadłużenia w stosunku do PKB ustawodawca uczynił ministra finansów. Sprawuje on kontrolę na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy o finansach publicznych nad sektorem finansów publicznych w zakresie przestrzegania tej zasady. W ramach tej kontroli ma prawo między innymi do żądania od jednostek sektora finansów publicznych informacji o bieżącym i prognozowanym zadłużeniu tych jednostek oraz o strukturze zadłużenia. W celu uniknięcia osiągnięcia maksymalnego (dopuszczalnego przez Konstytucję) poziomu zadłużenia ustawodawca wprowadził szereg instrumentów, które określa się mianem procedur ostrożnościowych i sanacyjnych. Regulują je art ustawy o finansach publicznych. Warto wspomnieć, że najłagodniejsze procedury ostrożnościowe muszą być wszczęte, gdy relacja państwowego długu publicznego do PKB przekroczy 50 procent. W sytuacji przekroczenia progu 55 proc. wdrażane są kolejne (bardziej drastyczne) instrumenty ostrożnościowe. Przekroczenie wartości konstytucyjnej (3/5) rodzi obowiązek realizacji procedur sanacyjnych (naprawczych). Najnowsze dane 4 wskazują, że w minionym roku budżetowym (2011) realizacja budżetu państwa zamknęła się deficytem w wysokości 25,1 mld złotych. Upraszczając, oznacza to, że z budżetu wydano kwotę o ponad 25 mld zł większą od kwoty, która do tego budżetu wpłynęła. Zjawisko to ma wieloletnią tradycję Na koniec grudnia 2011 r. dług Skarbu Państwa wyniósł 771,1 mld zł, a państwowy dług publiczny 815,3 mld zł (informacja MF). Widać wyraźnie, że państwowy dług publiczny generowany jest głównie przez dług Skarbu Państwa (ponad 94 proc.!). Jednostki samorządu terytorialnego przyczyniają się do ogromnego zadłużenia Polski w minimalnym zakresie. Wiele środowisk bije na alarm w związku z wciąż powiększającym się państwowym długiem publicznym. Przykładowo można wskazać, że Koalicja na Rzecz Zmniejszenia Długu Publicznego uruchomiła specjalną stronę internetową 5 zawierającą szereg informacji na temat zadłużenia państwa. W widocznym miejscu bije licznik zadłużenia w chwili kończenia niniejszego artykułu wskazywał on wartość zł. Proszę te miliardy skonfrontować z aktualnym wskazaniem licznika Konkluzja musi być pesymistyczna omawiany państwowy dług publiczny jest obsługiwany ( spłacany ) ze środków budżetowych, na które składają się głównie podatki i opłaty publicznoprawne płacone przez podatników. Władze państwowe i samorządowe zadłużają nie siebie, ale nas obywateli. I nasze dzieci, wnuki, prawnuki, praprawnuki itd. Wspomniany licznik zadłużenia wskazuje w chwili obecnej, że na 1 mieszkańca państwowy dług publiczny wynosi zł. Zatem na przeciętnej rodzinie (małżonkowie i dwoje dzieci) ciąży (oczywiście statystycznie) konieczność spłaty zadłużenia w kwocie ponad 90 tys. zł. Angielski poeta i pisarz John Donne (XVI/XVII w.) napisał: Przeto nigdy nie pytaj, komu bije dzwon: bije on Tobie 6. Parafrazując to zdanie: posłowie i senatorowie RP to wam bije ten dzwon, powstrzymajcie bijący licznik zadłużenia, to wasz obowiązek. Jacek Wantoch-Rekowski Autor jest kierownikiem Zakładu Administracji w PWSZ we Włocławku. 1 DzU z 2009 r., nr 157, poz z późn. zm. 2 A. Borodo, Polskie prawo finansowe. Zarys ogólny, Toruń 2010, s DzU z 1997 r., nr 78, poz. 483 z późn. zm. 4 Według stanu na pierwszą połowę lipca 2012 r.; źródło danych Informacja kwartalna o sytuacji makroekonomicznej i stanie finansów publicznych, nr 2/2012, Ministerstwo Finansów, Warszawa, maj 2012 (dalej jako: Informacja MF) Tablica informująca o długu publicznym w centrum Warszawy Wiadomości Uczelniane 4/

13 Forum O głupich teoriach Jeżeli nazwiemy kogoś zwolennikiem teorii spiskowej, oznacza to, że uważamy go za niezbyt rozgarniętego, sięgającego po najprostsze rozwiązania, co jest jakby proporcjonalne do jego niewielkich możliwości intelektualnych. Wielu z nas zostało uznanych za co najmniej nieporadnych intelektualnie przez nauczycieli. Oni zwykle uważali, że hołdowanie takim teoriom jest przejawem paranoi, głupoty i trzeba z nimi walczyć w imię normalności, choć wiemy nie od dziś, że to, co jest normalne dla jednych, bywa nienormalne dla innych. A wiadomo, że ze swoją paranoją można jakoś żyć. Teoretycy, na przykład R. Pipes, powiadają, że takie teorie zniewalają umysł, a wiara w nie przybiera formy od subtelnych po obsesyjne i permanentne i jest objawem swoistej choroby umysłu. Dla Pipesa stanowią one fałszywą formę świadomości zbiorowej. I z takim uproszczeniem można by się zgodzić, ale pod warunkiem, że wiemy, czym jest prawdziwa forma świadomości. Niestety, o tym także nie mamy pojęcia, choć niektórym zdaje się, że je mają, ale raczej nie zdradzą nam, czym jest, bo z tym miewają kłopoty podobne do tych, jakie pojawiają się wtedy, kiedy chcemy odkrywać nagość prawdy Co zaś do owej choroby umysłu, to powinniśmy zgodzić się z tą przypadłością, zauważając już tu, że jest to jednak choroba każdego z nas. Jeżeli zgodzimy się z Pipesem i innymi teoretykami, to wszyscy zauważymy u siebie niezbyt bolesne objawy paranoi, ale jeżeli bliżej przyjrzymy się otoczeniu, to spostrzeżemy je nie tylko u siebie, co już jest jakąś małą pociechą, ale raczej nie nadzieją na wyzdrowienie. Pocieszając się dalej i próbując przyglądać się wielu wyjaśnieniom zjawisk i procesów, dostrzeżemy, że hołdy składane głupim teoriom to codzienność wielkich i maluczkich, i to nie tylko teoriom politycznym, bo zwykle z nimi utożsamiamy teorie spisku i teorie spiskowe. Bierze się to stąd, że nie jesteśmy w stanie zrozumieć wielu zjawisk, bo po prostu nie mamy czasu na ich analizę. Nie mamy czasu na dociekanie przesłanek do jakiegoś mądrego wniosku, a zwykle wnioskujemy nawet setki razy dziennie. Żyjąc w okresie przyspieszenia, zadowalamy się zwykle jedną czy kilkoma przesłankami i zdaje się nam, że to wystarcza. Owszem, wystarcza, ale tylko do stworzenia postaci wiary w jakieś wyjaśnienie, a jeśli już ją stworzymy i uznamy za swoją, taka wiara staje się fundamentem. Przy czym najczęściej nie tworzymy tego sami, manipulatorów wyobrażeniami zbiorowymi jest tylu, że nie pozwolą nam na samodzielność, bo człowiek myślący jest zagrożeniem dla establishmentu albo tylko jakiejś jego grupy. I tu zdumiewać może to, że takie sądy spotykamy przede wszystkim w powieściach-dystopiach, bo tak zwani antropolodzy, poza E. Morinem czy B.F. Skinnerem, uważają, że jest inaczej, że jesteśmy mądrzy, samodzielni, kreatywni w odkrywaniu obrazów świata i człowieka. Umieramy równie głupi, jak się rodzimy, a świat wciąż pozostaje daleki i obcy, jego wzory, sensy i znaczenia pozostają nieodgadnione, ale my chcemy wiedzieć. Może nawet nie wiedzieć, ale mieć choć cienie pewności, bo pragnienie pewności zawsze wygrywa z pragnieniem mądrości. Wygrywa dlatego, że musimy stale uzgadniać się ze światem, stale odpowiadać na wyzwania, czy chcemy tego, czy nie, czy potrafimy, czy nie. Zawsze, acz często nieświadomie, odpowiadamy na pytania o to, co dzieje się w Syrii, jak zmienia się postać kryzysu finansowego, czy Tusk to dobry czy nie bardzo. Odpowiadając, poszukujemy wyjaśnień najprostszych, takich, jakie zostały w nas utwierdzone w procesie enkulturacji. Zwykle mamy już gotowe schematy odpowiedzi, często korygowane przez wartościowanie czynników sprawczych tych zjawisk. Jeżeli czujemy, że wyjaśnienie jakiegoś zjawiska jest konieczne przez odczuwaną przez nas krzywdę, to oskarżamy o to sprawstwo zwykle jednego winnego, czyli Żydów, agentów, masonów, kapitalizm, komunizm, zatrute środowisko naturalne. Na jednym poprzestajemy, bo inaczej wina rozmywa się, maleje. Takie poszukiwania winnych są stare jak świat, a efekty podobne. Jeżeli sięgniemy do Faraona Prusa, zauważymy, że spiskowcami mającymi macki w całym starożytnym świecie byli Fenicjanie, zagadkowi, wszechmocni i dbający tylko o swoje dobro, choć mimo tej rzekomej wszechmocy nie potrafili osiągać swoich celów. Z kolei jeżeli przyjrzymy się wiekom XVI i XVII, to bez trudu zauważymy, że bohaterami wielu teorii są jezuici, a swoiste odium z tamtego czasu spoczywa na nich do tej pory. Nie wspominamy tu o templariuszach, różokrzyżowcach czy masonach żelaznych bohaterach takich teorii. Zawdzięczają to niewiedzy na swój temat, ale i umiejętnościom wrogów, a niewiedza twórców takich teorii dorównuje niewiedzy adresatów, którzy zgłaszają potrzebę na wyjaśnienia przyczyn zła, jakie dotyka ich samych czy zbiorowość. Wierzymy w wiele teorii spiskowych i teorii spisku, zauważmy zatem konieczność mówienia o dwóch postaciach takich głupich teorii. Z jednej strony mamy ponadczasowe, uniwersalne teorie spiskowe mówiące o grupach i jednostkach realizujących swoje cele, nieoglądających się na innych. Znajdziemy ich poświadczenia w każdej kulturze człowieka. Takie teorie mają postać podobnych sobie mityzacji i tylko zmieniają się ich bohaterowie, ale regułą jest, iż zawsze muszą to być obcy. Teorie spisku natomiast to teorie doraźne, służące potrzebom chwili jakiejś grupy społecznej czy władzy. Mając w ręku narzędzia władzy symbolicznej, taka grupa czy jednostki sprawujące władzę mogą przekonywać, że jakaś klęska, tragedia była wynikiem realizacji jakichś perfidnych planów odwiecznych wrogów. Nader często czyni się tak po to, by zrzucić odpowiedzialność na te ciemne siły, których nie da się zbliżyć, i tu przykładów mamy dziesiątki od przyczyn klęski wrześniowej po katastrofę smoleńską. Wiele takich teorii umiera śmiercią naturalną, wystarczy przestać je rytualizować, ale zwykle ich miejsce zajmują nowe, jak to jest ostatnio z teoriami wyjaśniającymi przyczyny kryzysu finansowego i gospodarczego. Pokrewieństwo między teoriami spisku i teoriami spiskowymi jest oczywiste, te pierwsze są jakby mutacjami tych drugich, ale odpowiadają na stałą potrzebę i sensu, i znaczenia u odbiorców. I tu zauważyć można kojącą paranoję naukowców. Ci, którzy oskarżają innych, sami tworzą dziesiątki teorii spisku, i tu przypomnimy tylko wszystkie teorie tyczące śmierci generała Sikorskiego. Jeżeli konsekwentnie będziemy nazywali te teorie głupimi, jak chce tego wielu ludzi mających się za naukowców, to będziemy mieli za głupców 99,9 procent obywateli i praktycznie wszystkich polityków, którzy szermują takimi teoriami na co dzień, przy wydatnej pomocy medialnych interpretatorów. Spójrzmy tylko na teorie, jakie generują postępowania kilku ostatnich prezydentów USA. Wojna z terroryzmem, istnienie imperium zła, osi zła, państw zbójeckich to teorie spisku będące odgałęzieniami wielkiej teorii spiskowej w jej amerykańskiej postaci. Czy nazwiemy Reagana, obu Bushów, Obamę głupcami? Czy hołdujący teorii układu politycy polscy nie są zwyczajnymi zwolennikami spisku ciemnych sił? A w takie, niekoniecznie swojskie, teorie łatwo nam uwierzyć, bo niemal każdy z nas jest uwikłany w jakiś układ i nie jest to tylko nasza, polska specyfika. Andrzej Sepkowski Autor jest profesorem w Zakładzie Pedagogiki PWSZ we Włocławku Wiadomości Uczelniane 4/2012

14 Z życia PWSZ V Międzynarodowe Sympozjum Dziejów Biurokracji (Toruń Włocławek, czerwca 2012 r.) Sympozjum, ze względu na znaczną liczbę uczestników zagranicznych i krajowych oraz trzydniowe obrady, było organizowane wspólnie przez Wydział Prawa i Administracji UMK w Toruniu, Państwową Wyższą Szkołę Zawodową we Włocławku i Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Honorowy patronat nad Sympozjum objęli: Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Prezydent Miasta Torunia, Jego Magnificencja Rektor PWSZ we Włocławku oraz Dziekani obu Wydziałów toruńskiego Wydziału Prawa i Administracji i lubelskiego Wydziału Humanistycznego. Patroni honorowi sfinansowali też (w różnych częściach) Sympozjum; dodatkowo część kosztów pokrył również prorektor ds. nauki i współpracy z zagranicą oraz krajowi uczestnicy Sympozjum w postaci umiarkowanych (150 zł) opłat konferencyjnych. Główny ciężar organizacji wzięły na siebie dwie katedry Wydziału Prawa i Administracji UMK Katedra Historii Państwa i Prawa Polskiego oraz Katedra Powszechnej Historii Państwa i Prawa, w organizację Sympozjum zaangażował się też Instytut Historii UMCS, którego pracownicy, mający znakomite i datujące się od wielu lat kontakty z naukowcami Europy Wschodniej, zajęli się ustaleniem listy gości z tego regionu i zaproszeniem ich na obrady. Odzwierciedleniem wkładu pracy w organizację Sympozjum był skład Komitetu Organizacyjnego, do którego weszło trzech profesorów UMK dr hab. Zbigniew Naworski (przewodniczący), dr hab. Andrzej Gaca (wiceprzewodniczący) i dr hab. Waldemar Chorążyczewski oraz dwóch naukowców z Lublina dr Artur Górak (sekretarz) z UMCS i dr Dariusz Magier z Archiwum Państwowego w Lublinie. W Sympozjum wzięło udział 100 uczestników 42 gości zagranicznych (32 Rosjan, sześcioro Ukraińców i dwóch Gruzinów) i 58 naukowców krajowych. Reprezentacja ośrodków naukowych była imponująca. Rosjanie reprezentowali niemal wszystkie liczące się ośrodki naukowe swojego kraju Rosyjską Akademię Nauk (w tym jej Instytuty Historii z Moskwy i Sankt Petersburga oraz Instytut Ekonomiki z Moskwy), uniwersytety moskiewskie: Przyjaźni Narodów i Moskiewski Uniwersytet Państwowy, Państwową Moskiewską Akademię Prawniczą, ale także Państwową Galerię Trietiakowską. Ponadto przyjechali profesorowie z Sankt Petersburga: z Uniwersytetu Państwowego, Państwowego Uniwersytetu Technologii i Wzornictwa, z tamtejszego Państwowego Archiwum Historycznego. Z innych ośrodków naukowych byli goście z uniwersytetów w Riazaniu, Jarosławiu, Orłowie, Charkowie, Kursku i z Narodowego Uniwersytetu Wołyńskiego, a także z tak odległych ośrodków, jak Północny Arktyczny Federalny Uniwersytet w Archangielsku, Uralski Federalny Uniwersytet czy Uralski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny z Jekaterinburga. Byli również naukowcy z Wołogdy z tamtejszego Instytutu Prawa i Ekonomii, z Kurskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego i Orenburskiego Uniwersytetu Pedagogicznego. Naukowcy ukraińscy to przedstawiciele Ukraińskiej Akademii Nauk z Kijowa (Instytut Archeologii i Źródłoznawstwa oraz Instytut Historii), a także Akademii Służby Celnej z Dniepropietrowska. Dwóch profesorów z Gruzji reprezentowało Tbiliski Uniwersytet Państwowy. Z kolei polscy uczestnicy Sympozjum to przede wszystkim naukowcy uniwersyteccy z 11 uniwersytetów od Uniwersytetu Jagiellońskiego, poprzez warszawski, Kardynała Stefana Wyszyńskiego, toruński, łódzki, wrocławski, UMCS, białostocki, szczeciński, Warmińsko-Mazurski, aż po Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach. Drugą grupę uczestników stanowili pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej z Lublina i Gdańska, trzecią pracownicy Archiwów Państwowych z Lublina i Siedlec. Swoje referaty przedstawiali ponadto naukowcy z Akademii Obrony Narodowej w Warszawie, Polskiej Akademii Nauk (Instytut Historii i Stacji Naukowej PAN w Moskwie), Politechniki Opolskiej, Toruńskiej Szkoły Wyższej oraz Wyższej Szkoły Biznesu i Administracji w Łukowie. Już choćby pobieżny przegląd uczestników Sympozjum wskazuje, że spotkali się przedstawiciele wielu dyscyplin naukowych, których przedmiotem zainteresowania stała się biurokracja: historycy, archiwiści, historycy państwa i prawa, historycy administracji, ekonomii, nauk pedagogicznych, kulturoznawcy. Problematyka Sympozjum została zakreślona bardzo szeroko, a jej odzwierciedleniem było 76 wystąpień i referatów zaprezentowanych w trakcie trzydniowych obrad. Pewnym ograniczeniem terytorialnym była koncentracja zainteresowań na problematyce Europy Środkowej i Wschodniej biurokracja zachodnioeuropejska była poruszana marginalnie jako punkt odniesienia do omawianych zagadnień oraz wskazywania podobieństw i różnic wynikających zarówno z innych tradycji, jak i odmiennej kultury obu części kontynentu. Organizatorzy nie wprowadzili natomiast żadnych ograniczeń chronologicznych stąd prezentowany przez referentów dorobek naukowy obejmował przeszłość sięgającą od wieku XVI aż po czasy współczesne. Każdego dnia obrady rozpoczynała sesja plenarna. Na każdej z nich prezentowane były zagadnienia ogólne odnoszące się do historii biurokracji sui generis lub też zwracające uwagę na problemy wykraczające poza ramy temporalne i tematyczne omawianych zagadnień. Pierwszego i drugiego dnia po sesjach plenarnych obrady odbywały się w sekcjach tematyczno-chronologicznych. W piątek, 22 czerwca, aż do wieczora pracowały dwie sekcje poświęcone biurokracji XIX-wiecznej. Budzi ona największe zainteresowanie współczesnej nauki, albowiem był to złoty wiek urzędników, w którym wypracowano wzorce naukowe idealnej biurokracji i wprowadzono w życie jej podstawowe systemy i modele. Drugiego dnia we Włocławku, po posiedzeniu plenarnym, obrady toczyły się w dwóch sekcjach równoległych. Jedna była poświęcona protobiurokracji, czyli okresowi kształtowania się biurokracji zawodowej, i obejmowała zagadnienia mieszczące się między wiekami XVI i XVIII, a druga zajmowała się biurokracją komunistyczną. Oczywiście, przy tak dużej liczbie wystąpień referenci mieli ściśle określony czas prezentowania swoich tematów, z reguły więc ograniczali się do sygnalizacji najważniejszych, ich zdaniem, zagadnień. W pełnym wymiarze wszystkie prezentowane prace zostaną opublikowane przez wydawnictwo PWSZ we Włocławku w przyszłym roku. Dodać należy, że publikacja zostanie powiększona o kolejnych dziesięć referatów, których autorzy z różnych względów nie mogli przybyć na Sympozjum osobiście, ale potwierdzili swoje uczestnictwo w publikacji i zobowiązali się do nadesłania w najbliższym terminie pisemnych wersji zaplanowanych wystąpień. Organizatorzy zadbali także o zapewnienie uczestnikom Sympozjum możliwie atrakcyjnego programu pozanaukowego, choć do ich dyspozycji wolne pozostawały Wiadomości Uczelniane 4/

15 w zasadzie tylko wieczory. Było to o tyle ważne, że większość tak zagranicznych, jak i krajowych gości w Toruniu była po raz pierwszy. W czwartek, po przyjeździe gości, zorganizowano zwiedzanie Torunia z przewodnikiem znającym język rosyjski. Z kolei w piątek (22 czerwca) w godzinach wieczornych odbył się w trzygodzinny spacer wynajętym statkiem po Wiśle, połączony z kolacją. Natomiast w sobotę, po zakończonych obradach, w Forcie IV zorganizowany został uroczysty piknik, w ramach którego goście zwiedzili całą twierdzę (z przewodnikiem przebranym w mundur pruskiego grenadiera). Wydaje się, że goście docenili starania organizatorów, a Toruń, a także nowe budynki PWSZ we Włocławku zrobiły na nich duże wrażenie. Na koniec należy dodać, że oprócz dorobku naukowego, zawarcia nowych kontaktów towarzyskich, które zapewne zaowocują także współpracą naukową, przedstawiciele niektórych ośrodków naukowych z Rosji, Ukrainy i Gruzji przywieźli ze sobą konkretne propozycje nawiązania bardziej trwałej współpracy między tamtejszymi instytucjami naukowymi a uczelniami polskimi, zwłaszcza tymi, które organizowały Sympozjum. Co więcej, padły również propozycje nawiązania instytucjonalnej współpracy między miastami i regionami, w których te ośrodki naukowe się znajdują. Zbigniew Naworski Autor jest profesorem w Zakładzie Administracji w PWSZ we Włocławku. Z życia PWSZ Wystawa 60 lat panowania królowej brytyjskiej Zakład Filologii Angielskiej i Biblioteka PWSZ zorganizowały w czerwcu wystawę poświęconą obchodzonej w tym roku 60. rocznicy koronacji królowej brytyjskiej Elżbiety II. Wystawa składała się z kilku części. Główną stanowiły plansze ukazujące życie i działalność królowej Elżbiety II oraz znaczki pocztowe Wielka Brytania była pierwszym krajem, który stosował znaczki jako opłatę za usługi pocztowe, jest też jedynym, którego znaczki nie noszą nazwy, ale tylko sylwetkę lub zarys głowy aktualnego monarchy króla lub królowej. Pokazano także kilka monet, również z wybitą sylwetką głowy królowej w profilu. W gablocie zaprezentowano książki i albumy poświęcone obecnej królowej i jej rodzinie oraz jej przodkom. Obok, na stoliku, wyłożono książki i czasopisma, w których znalazły się artykuły i fotografie na temat królowej i jej rodziny. Zarówno królowa, jak i królewska rodzina są w Wielkiej Brytanii obiektem swoistego przemysłu prasowego, wydawniczego i pamiątkarskiego. Nawet w krajach, w których monarchia nie istnieje od dawna, Elżbieta II i jej rodzina wzbudzają ogromne zainteresowanie. Można powiedzieć, że królowa i królewska rodzina są kwintesencją monarchii. Elżbieta II jest jedną z najczęściej fotografowanych i najlepiej rozpoznawanych osób na świecie. Jeśli chodzi o Polskę, królowa wśród swoich przodków ma też Polaków i to nawet w nieodległej przeszłości około stu lat temu. Król Bolesław Chrobry był wujem jednego ze średniowiecznych monarchów, a pretendent do tronu brytyjskiego, pochodzący ze Szkocji Bonnie Prince Charlie miał matkę Polkę. Z kolei wśród członków rodziny księcia Filipa, męża Elżbiety II, były osoby pochodzące z polskiej rodziny Hauke-Bossaków. Ojciec królowej, Jerzy VI, dobrze znał polskich przywódców w czasie drugiej wojny światowej. Elżbieta II była w Polsce z wizytą w 1996 r., przyjmowała prezydentów Lecha Wałęsę i Aleksandra Kwaśniewskiego. Wielu członków rodziny królewskiej odwiedzało Polskę, m.in. książę Karol, jego obecna żona Camilla, książę Filip i księżniczka Anna. Królowa, która jest głową Kościoła anglikańskiego, trzykrotnie spotkała się z papieżem Janem Pawłem II raz w Londynie i dwa razy w Watykanie. Ostatni raz w Watykanie w roku 1999 (skan fotografii pokazano na wystawie). Polskiego papieża odwiedził także książę Karol z księżną Dianą. Andrzej Pietrzak Autor jest wkładowcą w Zakładzie Filologii Angielskiej w PWSZ we Włocławku). Eksponaty na wystawie pt. 60 lat panowania królowej brytyjskiej w Bibliotece PWSZ we Włocławku Wiadomości Uczelniane 4/2012

16 Z życia PWSZ Letnia Akademia Malucha Już po raz drugi w okresie letnim Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku zorganizowała w ramach Letniej Akademii Malucha wakacyjne zajęcia pozalekcyjne adresowane do najmłodszych mieszkańców Włocławka. Przedsięwzięcie realizowane jest w ramach projektu Dobra praktyka najlepszym nauczycielem współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, i ma na celu lepsze przygotowanie studentów biorących udział w projekcie do roli opiekuna wychowawcy małych dzieci w środowisku pozaszkolnym. W tym roku w ramach Letniej Akademii Malucha zaplanowanych zostało osiem pięciogodzinnych spotkań zajęcia stacjonarne organizowane na terenie PWSZ we Włocławku oraz plenerowe zajęcia sportowo-rekreacyjne. Do udziału zaproszone zostały dzieci z włocławskich świetlic środowiskowych. W każdym spotkaniu udział wzięła kilkunastoosobowa grupa dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. W lipcu pod okiem dr Karoliny Kaszlińskiej studenci przygotowali i przeprowadzili ciekawe i kreatywne zajęcia ogólnorozwojowe rozwijające umiejętności współpracy w grupie rówieśniczej i rozbudzające zainteresowania poznawcze. Przy wsparciu studentów dzieci brały udział w grach i zabawach ruchowych, a także indywidualnie i w grupach rozwijały swoje umiejętności plastyczne i muzyczne. Natomiast sierpniowe spotkania Letniej Akademii Malucha upłynęły na zabawie na świeżym powietrzu połączonej z nauką pod hasłem Bezpiecznie nad wodą. Razem z mgr. Jarosławem Marciniakiem dzieci miały okazję zwiedzić nowo powstałą przystań jachtową nad Zalewem Włocławskim, podziwiać panoramę miasta i okolic podczas wycieczki statkiem ratowniczym WOPR po Zalewie Włocławskim. Po trudach żeglowania dzieci mogły się posilić kiełbaską samodzielnie upieczoną przy ognisku. Mamy nadzieję, że tegoroczne zajęcia były dla dzieci wspaniałą przygodą i lekarstwem na wakacyjną nudę, a dla studentów praktyczną lekcją i szansą na doskonalenie nauczycielskich szlifów. Kolejna edycja Letniej Akademii Malucha już za rok. Urszula Lewandowska Autorka jest koordynatorem projektu Dobra praktyka najlepszym nauczycielem. Dzieci z Letniej Akademii Malucha podczas zajęć plastycznych Wiadomości Uczelniane 4/

17 Z życia PWSZ W trosce o studenta z niepełnosprawnością Od 1 lipca br. we włocławskiej PWSZ działa pełnomocnik ds. studentów niepełnosprawnych. Rektor powierzył to zadanie psychologowi Adamowi Grudniowi, który zawodowe doświadczenie zdobywał między innymi w szpitalu Uniwersyteckim im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy oraz jako trener w projekcie Kujawsko-Pomorski program promocji zdrowia psychicznego w miejscu pracy. Profilaktyka wypalenia zawodowego. Do obowiązków pełnomocnika należy rozpoznawanie potrzeb studentów niepełnosprawnych oraz podejmowanie działań zmierzających do likwidacji barier uniemożliwiających ich udział w życiu społeczności studenckiej. Do jego kompetencji należy też rozwiązywanie indywidualnych problemów swoich podopiecznych, także udzielanie informacji niepełnosprawnym kandydatom o możliwościach pomocy ze strony uczelni, o przysługujących im prawach i usługach. Każdy student niepełnosprawny będzie mógł liczyć na pomoc pełnomocnika w załatwianiu bieżących spraw na uczelni. Będzie mógł uzyskać od niego informację o przysługujących mu różnych formach pomocy, np. formy pomocy materialnej ze strony uczelni, czy jak pozyskać środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Do zadań pełnomocnika będzie także należało monitorowanie aktualnych programów i możliwości pozyskania środków docelowych służących wyrównywaniu szans edukacyjnych (np. programy PFRON, tj. Student II, Pitagoras). W założeniu władz uczelni nowy pełnomocnik podejmie działania integrujące i adaptacyjne w środowisku społeczności uczelnianej, będzie też reprezentował interesy niepełnosprawnych studentów przed organami uczelni i na zewnątrz. Ponadto dzięki jego działalności uczelnia podejmie bardziej efektywną współpracę z organizacjami rządowymi (np. Pełnomocnikiem Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Rzecznikiem Praw Obywatelskich), samorządowymi i pozarządowymi wspierającymi osoby niepełnosprawne oraz ze szkołami ponadgimnazjalnymi kształcącymi uczniów niepełnosprawnych. Rektor powierzył nowemu pełnomocnikowi reprezentowanie PWSZ w Międzyuczelnianej Radzie ds. Studentów Niepełnosprawnych przy Wydziale ds. Osób Niepełnosprawnych Departamentu Spraw Społecznych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu. K.N. Forum O cyberprzestrzeni i cyberterroryzmie Wiek XXI stał się momentem przełomowym. Jest to zdecydowanie okres przesycony dążeniami zdobywania, przetwarzania, przesyłania informacji. Liczy się tutaj szybkość, sprawność, innowacyjność, zaawansowanie techniczne i technologiczne. Wszystko to sprawia, że społeczeństwo współczesne ulega transformacji, by odpowiedzieć na wymogi obecnej epoki. Informacja i systemy informacyjne decydują nie tylko o dobrobycie obywateli współczesnych państw, komforcie ich życia czy dostępie do wiedzy. Informacja stanowi też o bezpieczeństwie. Okazuje się, że od cywilizacji przemysłowej przechodzimy do cywilizacji informacyjnej. Przeformatowaniu ulegają stare struktury polityczne, społeczne, gospodarcze, militarne, naukowe, edukacyjne. Wszystko to na drodze ewolucyjnej. Osią wspomnianych przemian XXI wieku jest kategoria informacji. Jest ona tworem interdyscyplinarnym. Dotyczy wielu kategorii działań ludzkich. Z punktu widzenia bezpieczeństwa łączy takie przymioty, jak tajność, integralność i dostępność 1. Ma ponadto znaczenie strategiczne. Posiadacz informacji, a przez to i wiedzy, ma przewagę nad innymi 2. Może ją wykorzystać, by kogoś lub coś zniszczyć bądź ocalić, by coś zyskać lub zmienić. Rozliczne role, jakie dziś przypisuje się informacji, wypływają z istnienia tzw. społeczeństwa informacyjnego lub inaczej społeczeństwa cyfrowego, społeczeństwa wiedzy albo też społeczeństwa poinformowanego 3. Przyszło nam żyć w takiej rzeczywistości, w której zasoby informacyjne i technologiczne przedstawiają kolosalną wartość. Nadciąga epoka walki o dostęp do informacji, a nawet o samą informację. Informacja zaczyna w ramach społeczeństwa informacyjnego egzystować na zupełnie nowym polu, a mianowicie w cyberprzestrzeni. Cyberprzestrzeń należy pojmować jako całość wirtualnych powiązań w sektorze ludzkiej działalności z udziałem ICT 4. Jest czymś, co tworzy się stale od nowa. Stanowi zjawisko powstające na styku ludzkiej wyobraźni, rozumu i technologii 5. Wielokrotnie postrzega się ją jako osobny świat, wymiar równoległy do rzeczywistości realnej. Co istotne, w przypadku przeniesienia konfliktu stron o nierównych potencjałach (tzw. zagrożenia asymetryczne) do cyberprzestrzeni dochodzi do zrównoważenia sił uczestników potencjalnego starcia, zmniejszają się bowiem istniejące między nimi dysproporcje. Strona słabsza ma tym samym zwiększone szanse 6. Najpoważniejszym i najbardziej niepokojącym aspektem wpływu cyberprzestrzeni na człowieka jest fakt, iż stopniowo staje się on przedmiotem stałej inwigilacji pochodzącej z różnych stron. Działania, o których mowa, są niezauważal Wiadomości Uczelniane 4/2012

18 ne i dyskretne. Także dostęp do cyfrowych danych przechowywanych w licznych systemach informatycznych potencjalnie pozwala na pełną inwigilację. Dzieje się tak przez to, że nawet najmniejszy ruch w cyberprzestrzeni pozostawia po sobie ślad 7. Przełom wieków XX i XXI przyniósł ze sobą powstanie zupełnie nowej płaszczyzny bezpieczeństwa narodowego, mianowicie bezpieczeństwa informacyjnego (BI) 8. Według M. Madeja bezpieczeństwo informacyjne dotyczy zagwarantowania sobie przez dany podmiot (np. państwo) integralności, kompletności oraz wiarygodności posiadanych zasobów informacyjnych w każdej formie, nie tylko elektronicznej 9. Mimo szeregu udogodnień ze strony nowoczesnych technologii wzrasta możliwość nagłego, szybkiego, niepostrzeżonego ataku dezintegrującego życie jednostek i grup, bowiem nie trzeba wiele wysiłku, by jednym ruchem zakłócić bezpieczeństwo państwa lub państw. Najlepszym tego przykładem może być zjawisko cyberterroryzmu. Terroryści obecnie wiedzą, że niedobór informacji byłby o wiele bardziej dotkliwy niż wcześniej i odbiłoby się to niejednokrotnie nie tylko na jednostkach, ale i na całych społeczeństwach. Ten stan generowałby straty finansowe z powodu braku lub opóźnionej realizacji założonych zadań, powodowałby zakłócenie lub uniemożliwienie działania i prawidłowego funkcjonowania wielu sfer życia ludzkiego i działalności wielu instytucji, pozbawiając ludność kontroli nad własną egzystencją. W opinii terrorystów takie zaburzenie porządku społeczeństwa informacyjnego może totalnie zachwiać podstawami współczesnego świata. Przyjmuje się też, że aby konkretny atak w przestrzeni informatycznej można uznać za terroryzm cybernetyczny, musi on skutkować jakimś stopniem przemocy względem ludzi bądź ich własności, albo przynajmniej wywoływać strach 10. Możemy o cyberterroryzmie mówić, jak podkreśliła D. Denning, wyłącznie wtedy, kiedy mamy do czynienia z politycznie motywowanym atakiem przy użyciu sieci teleinformatycznych 11. Zazwyczaj cyberterroryści celują w najsłabszy punkt. Ogólnie rzecz biorąc, w cyberterroryzmie tym najczulszym punktem są zasoby informacyjne o strategicznym znaczeniu należące do państwa tzw. infrastruktura krytyczna państwa (IKP). Jest to sieć ściśle powiązanych i uzależnionych od siebie systemów decydujących o zdolności struktur państwowych do realizowania ich podstawowych zadań i zapewnienia swobody życia gospodarczego i społecznego 12. Najbardziej popularnymi i szeroko opisywanymi w szeregu publikacji atakami są ataki typu DoS, DDoS. Atak DoS (odmowa usługi) ma na celu unieruchomienie sieci i zablokowanie dostępu do usługi systemu teleinformatycznego dla uprawnionych użytkowników. Do takiego zablokowania czy spowolnienia może dojść za sprawą napływania gigantycznego pakietu danych z różnych źródeł. Atak DDoS (rozproszony atak blokujący serwis) polega na tym, że urządzenia odpowiedzialne za poprawne funkcjonowanie sieci internet zostają zaatakowane masowym napływem odpowiednio spreparowanych danych, zwykle zawierających wirusy. Przeprowadzenie tego typu działania angażuje wiele komputerów z różnych części globu jednocześnie. Jest to tzw. botnet, czyli armia robotów oczekująca na komendy atakującego (agresora). Najliczniejsze botnety składały się z kilkuset tysięcy do niemal pół miliona kontrolowanych maszyn zdolnych przejąć kontrolę nad wieloma tysiącami komputerów na całym świecie 13.Przedstawione ataki mogą współwystępować jednocześnie w postaci tzw. ataku hybrydowego, dużo poważniejszego w skutkach niż każdy z nich występujący pojedynczo 14. Współczesna cywilizacja poniekąd sama włożyła w ręce terrorysty klawiaturę i mysz komputerową. Łatwość dostępu, niewielka liczba szczegółowych regulacji prawnych, ogromna liczba użytkowników na całym świecie, anonimowość działań, szybki przepływ informacji oraz niski koszt przygotowania operacji są w stanie przekonać terrorystę, iż cyberprzestrzeń pozwoli mu w sposób łatwiejszy niż tradycyjnie wywołać strach i panikę 15. Atakami, które ochoczo uznano za cyberterroryzm, mimo szeregu wątpliwości na ten temat, są: ataki na strony internetowe ambasad Sri Lanki w 1998 r. przeprowadzone przez Tamilskie Tygrysy 16, ataki na strony agencji rządowych w Malezji w latach , fala ataków DDoS na internet w Estonii na przełomie kwietnia i maja 2007 r., ataki na serwery amerykańskiej i południowokoreańskiej armii w lipcu 2009 r. Cyberterroryzm nigdy tak właściwie w czystej postaci nie wystąpił. Jednak spojrzeć na to należy inaczej, mając świadomość, iż atak podobny do tego z 11 września także przedtem nie wystąpił. D. Verton napisał: atak terrorystyczny niemożliwy do zrealizowania to po prostu atak, którego jeszcze nigdy nie było 17. Muszą to wiedzieć w szczególności ci, na których spoczywa odpowiedzialność za kwestie bezpieczeństwa, a także każdy człowiek z osobna. Wzrost zagrożenia współczesnego bezpieczeństwa międzynarodowego, w tym też informacyjnego winien pociągać za sobą szereg działań natury politycznej, prawnej, gospodarczej i społecznej. Państwa muszą niezwłocznie wyznaczyć priorytety, ku którym będą systematycznie i konsekwentnie zmierzać dla uzyskania należytego poziomu bezpieczeństwa informacyjnego poprzez powołanie odpowiednich instytucji, stworzenie uregulowań prawnych i materialnego zabezpieczenia, czyniąc to jednocześnie metodą walki z zagrożeniami XXI wieku płynącymi z cyberprzestrzeni, w tym związane z problemem cyberterroryzmu. Anna Jaworska Autorka jest absolwentką stosunków międzynarodowych PWSZ we Włocławku. 1 P. Sienkiewicz, H. Świeboda, Sieci teleinformatyczne jako instrument państwa zjawisko walki informacyjnej, [w:] Bezpieczeństwo teleinformatyczne państwa, red. M. Madej, M. Terlikowski, Warszawa 2009, s M. Karciarz, M. Dutko, Informacja w Internecie, Warszawa 2010, s A. Bógdał-Brzezińska, M.F. Gawrycki, Cyberterroryzm i problemy bezpieczeństwa informacyjnego we współczesnym świecie, Warszawa 2003, s ICT ang. Information and Communications Technology (Technologie informacyjno-komunikacyje). 5 Por.: A. Bógdał-Brzezińska, M.F. Gawrycki, s M. Madej, Rewolucja informatyczna istota, przejawy oraz wpływ na postrzeganie bezpieczeństwa państw i systemu międzynarodowego, [w:] Bezpieczeństwo teleinformatyczne państwa, red. M. Madej, M. Terlikowski, Warszawa 2009, s. 29, Zob.: A. Suchorzewska, Ochrona prawna systemów informatycznych wobec zagrożenia cyberterroryzmem, Warszawa 2010, s Zob.: K. Liedel, P. Piasecka, Jak przetrwać w dobie zagrożeń terrorystycznych. Elementy edukacji antyterrorystycznej, Warszawa 2008, s M. Madej, Rewolucja informatyczna, s Zob.: S. Moćkun, Terroryzm cybernetyczny zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego i działania amerykańskiej administracji, Warszawa 2009, s Zob.: D.E. Denning, Cyberterrorism, Global Dialogue, August Zob.: M. Madej, Rewolucja informatyczna, s P. Dawidziuk, B. Łącki, M.P. Stolarski, Sieć Internet znaczenie dla nowoczesnego państwa oraz problemy bezpieczeństwa, [w:] Bezpieczeństwo teleinformatyczne państwa, red. M. Madej, M. Terlikowski, Warszawa 2009, s Zob.: K. Liedel, P. Piasecka, Jak przetrwać w dobie zagrożeń terrorystycznych. Elementy edukacji antyterrorystycznej, Warszawa 2008, s Zob.: J. Zawadzki, Cyberterroryzm zagrożeniem bezpieczeństwa światowego, Kwartalnik Bellona, 2009, nr 3, s Tamilskie Tygrysy (Tygrysy Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu, LTTE) organizacja tamilska żądająca utworzenia w północnej części Sri Lanki niepodległego państwa tamilskiego Ilamu; powstała w 1976 r. LTTE uznane zostały przez USA oraz UE za organizację terrorystyczną. 17 D. Verton, Black Ice. Niewidzialna groźba cyberterroryzmu, Gliwice 2004, s. 29. Wiadomości Uczelniane 4/

19 Forum Koko, koko i dwa nagie miecze... Kilka lat temu miałem przyjemność być uczestnikiem konferencji o Solidarności. Wieczorem w hotelu spotkałem w recepcji pana, który mówił ze specyficznym akcentem. Po krótkiej rozmowie zapytałem, skąd jest. Odpowiedział, że jest Kaszubem, ale zaraz dodał, iż jest także Polakiem. Od razu uderzyła i zaciekawiła mnie ta konieczność kategorycznego podkreślenia własnej narodowości. Gdy o to zapytałem, odpowiedział, że czasami zdarza się, że ludzie uważają Kaszubów za nie-polaków, a w pisowni nazw ulic po kaszubsku w niektórych miastach i wsiach tego regionu widzi się zalążek tendencji do autonomii Kaszub. Powiedział także rzecz znamienną jednocześnie czuje się Kaszubem i Polakiem i w żaden sposób nie widzi kolizji między tymi dwoma zbiorowymi tożsamościami. To, co dla owego pana jest tak oczywiste, dla wielu już takowe nie jest. Stosunek i relacja między tożsamością jednostkową a zbiorową wyglądają jak kręgi o coraz większej średnicy, gdzie centrum stanowi indywidualne Ja. Kręgi, które powstają, to relacje między tym Ja a jakimiś zbiorowymi My. Każdy krąg to jakieś My. Przykładowo: oto Ja Ireneusz Koepke (nazwisko może niezbyt polskie), urodzony... w..., numer PESEL... (teoretycznie nie powinno być drugiej takiej osoby, ale jeśli weźmiemy pod uwagę postępy współczesnej medycyny, to jeśli dokonam przeszczepu wielu organów, czy nadal będę tym samym Ireneuszem Koepke?; ale to pytanie z pogranicza bioetyki i prawa), obywatelstwo polskie (to jest regulacja prawna, a więc dość łatwa do wyznaczenia), narodowość... cóż, czuję się Polakiem, a więc nim jestem. Niby koniec, ale... co z etnicznością? Wspomniany wyżej pan był Kaszubem (a więc przedstawiciel społeczności mającej swój regionalny język) i jednocześnie Polakiem, ale co z kolejnym kręgiem? Na ile czuje się Słowianinem, a na ile Europejczykiem? Co jest wspólnym mianownikiem definiującym te wspólnoty? Czy są one prawdziwe, realne, czy są to puste nazwy? Co nas różni od nie-słowian, nie-europejczyków, a co nas łączy z innymi grupami słowiańskimi i europejskimi? Miejsce zamieszkania (np. przynależność kontynentalna) czy coś więcej (język, kultura, zachowanie itd.)? A co, jeśli odkryjemy pozaziemską cywilizację? Będziemy Ziemianami i z innymi ludźmi zamieszkującymi naszą planetę będzie nas łączyło tylko miejsce zamieszkania planeta Ziemia? Jak widać, w pewnym momencie pewne Ja punkt odniesienia znalazło w pewnym My (obywatelstwo, narodowość, etniczność, europejskość, ziemiańskość ). Tak jak pewne Ja do samoidentyfikacji potrzebuje jakiegoś nie- -Ja, tak i pewne My (do którego może przynależeć Ja ) także potrzebuje pewnego nie-my. Rodzą się podziały na My Wy, My Oni. O przynależności do tego My decyduje szereg czynników zależnych od tego, czym jest to My. Na przykład może to być My studenci (o czym decyduje m.in. wpis na listę wyższej uczelni, ale także szereg nieformalnych elementów), My uliczny gang (tutaj kwestia przynależności jest raczej niesformalizowana) itd. W pewnych okolicznościach o zrozumieniu, czym jest zbiorowe My, decyduje stopień poznania specyficznego kodu, który jest zrozumiały tylko dla danej grupy, a przynajmniej ta grupa uznaje, iż nikt inny nie jest w stanie tego kodu w pełni zrozumieć. Czasami w takiej grupie wystarczy jedno słowo, jeden gest, a kontekst staje się dla nich oczywisty. Innym, spoza naszego My, ten kontekst trzeba by tłumaczyć, ale nie nam. Jeśli Polak mówi: Dwa nagie miecze, to nic już innemu Polakowi nie musi dodawać. Jeśli mówi: Koko, koko, to jest podobnie. Zdaniem S.N. Eisenstadta i B. Giesena możemy wyznaczyć trzy główne typy kodów tworzących tożsamość. Pierwszy to kod pierwotności (wspiera tożsamość kolektywną takimi kategoriami, jak pokrewieństwo, pokolenie, wspólnota biologiczna; elementów tego kodu obcy nie jest w stanie się nauczyć); drugi to kod ogłady lub cywilizowania (są to pewne zasady działania, normy wyznaczające zachowanie w określonych sytuacjach; tutaj obcy jest w stanie nauczyć się chociażby prostych reguł charakterystycznych dla danej grupy); trzeci to kod transcendencji lub świętości wyznaczony przez stosunek grupy do sacrum. Z tego ostatniego kodu pewna część (większa) jest dostępna dla obcych, natomiast dla nielicznych wtajemniczonych dostępna jest pozostała (mniejsza) część. Doskonale te zasady było widać podczas Euro 2012, gdzie pewne zachowania były zrozumiałe dopiero po ich wytłumaczeniu (np. słynny śpiew irlandzkich kibiców). Ale nawet tłumaczenie pewnych zjawisk nie skutkowało ich zrozumieniem. Namacalny kontakt z tożsamościami każdy z nas ma, gdy wypełnia różnego rodzaju formularze urzędowe. W większości z nich są rubryki, w które wpisujemy imię i nazwisko, miejsce i datę urodzenia, PESEL, adres itp. Są także przypadki, gdzie konieczne jest wpisanie obywatelstwa, a czasami zdarza się konieczność wpisania narodowości. Taki dokument w pewien sposób określa różne tożsamości jednej osoby, różne części naszej osobowości. Zwrócił na to uwagę Zygmunt Bauman. Jego zdaniem w takich przypadkach mamy do czynienia z pełnią ludzkiej tożsamości: jednostkową i zbiorową. Warto jednak pamiętać, że tożsamość narodowa i instytucjonalna (np. zdefiniowana przez obywatelstwo, ale i możemy powiedzieć, że także przez numer PESEL, który, czy to nam się podoba, czy nie, towarzyszy nam od urodzenia do śmierci i dzięki któremu jesteśmy identyfikowani przez wiele instytucji) nie zawsze są tożsame. Zdaniem Baumana obywatelstwo i narodowość dotyczą różnych stosunków i zależności, a także innych zasad kierujących postępowaniem danej grupy. Ktoś może posiadać obywatelstwo polskie, ale być narodowości na przykład rosyjskiej, niemieckiej, ukraińskiej czy żydowskiej. Takiego problemu nie ma w krajach, w których brak jest rozróżnienia na obywatelstwo i narodowość. Jest tak, gdy funkcjonuje pojęcie narodu politycznego. Drugim najczęstszym sposobem definiowania narodu jest rozumienie go w kategoriach etniczno-kulturowo-językowych. Takie też rozumienie narodu jest w Polsce najczęstsze, chociaż w Preambule Konstytucji RP czytamy: my Naród Polski wszyscy obywatele Rzeczypospolitej. Co do kwestii tożsamości wyznaczonej przez obywatelstwo to określa ono moją tożsamość w odniesieniu do bytu, jakim jest państwo, z jego granicami i terytorium, o swoistej prawno-instytucjonalnej strukturze. Obywatelstwo ma więc wymiar prawnych regulacji i wiąże jednostkę z państwem poprzez określone obowiązki i prawa. W przypadku narodowości także możemy mówić o prawach i obowiązkach, ale tutaj jest to bardziej wymiar moralny. Ernest Renan miał rację, kiedy stwierdził, że naród to codzienny plebiscyt, albowiem ten wymaga od jego członków aktywności w jego utrzymaniu i wcale nie chodzi tutaj o skrajny nacjonalizm, ksenofobię i szowinizm. To narodowi nie sprzyja. Pytanie, jakie się w takich rozważaniach często pojawia, brzmi: co jest pierwotne naród czy państwo? Znamy przecież przypadki narodów bez państwa, jak i sztucznego tworzenia narodów przez państwo ( naród radziecki ), są też przypadki państw wielonarodowych, jak i homogenicznych narodowo. Podobne jest pytanie: Wiadomości Uczelniane 4/2012

20 czy nacjonalizm tworzy naród, czy to naród potrzebuje ideologii niezbędnej do utrzymania jedności i ją stwarza? Inna kwestia to, jak i kto powinien kształtować i utrzymywać tożsamość narodową? Instytucje państwowe, elity intelektualne, politycy itd.? Pytań jest wiele, a i odpowiedzi mnóstwo. Zapoznając się z badaniami nad kwestią tożsamości narodowej, Zbigniew Bukszański wyróżnił cztery modele jej rozumienia. Pierwszy, tzw. obiektywistyczny, zakłada, iż tożsamość owa wyczerpuje się w cechach zbiorowości narodowej, dających się obiektywnie opisać z pozycji obserwatora z zewnątrz. Drugi to model tożsamości odkrywanych oparty o zakorzenioną w odległej przeszłości kulturową odrębność zbiorowości narodowej. Trzeci to tożsamość narodowa konstruowana, gdzie naród jest wtórny wobec nacjonalizmu jako ideologii go tworzącej. Czwarty to model opinii publicznej, który sprowadza się do wyznaczenia tożsamości narodowej na podstawie badania członków tej zbiorowości. Na koniec warto pamiętać, że w rozważaniach o tożsamości narodowej nie możemy zapomnieć o jakże ważnym problemie patriotyzmu. To jednak jest już temat na osobny artykuł. Ireneusz Koepke Autor jest wykładowcą w Zakładzie Pedagogiki w PWSZ we Włocławku. Literatura Bauman Z., Socjologia, przeł. J. Łoziński, Poznań Bobrownicka M., Patologie tożsamości narodowej w postkomunistycznych krajach słowiańskich. Uwagi o genezie i transformacjach kategorii tożsamości, Kraków Bukszański Z., Tożsamości zbiorowe, Warszawa Straub J., Tożsamość osobista i zbiorowa. Analiza pojęciowa, przeł. M. Marody, [w:] Współczesne teorie ontologiczne, Warszawa Szwed R., Modele tożsamości europejskiej i identyfikacje zbiorowe w Europie, [w:] Wokół tożsamości: teorie, wymiary, ekspresje, red. I. Borowik, K. Leszczyńska, Kraków Pracownicy Karolina Kaszlińska kierownik Zakładu Pedagogiki Urodziła się 29 stycznia 1978 r. w rodzinie wiejskich nauczycieli. W 1996 r. ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu w klasie o profilu biologiczno-chemicznym. Zaraz po maturze podjęła naukę na Wyższych Zawodowych Studiach Pedagogicznych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, w czerwcu 1999 r. uzyskując tam tytuł licencjata w zakresie pedagogiki wczesnoszkolnej. Dwa lata później została magistrem, kończąc, również na UMK, studia magisterskie uzupełniające i broniąc pracę pt. Współczesna młodzież polska jako efekt społecznych oddziaływań. W tym samym czasie ukończyła również zaoczną szkołę Zarządzania i Finansów, uzyskując tytuł technika ekonomisty o specjalności rachunkowość i finanse. Ponieważ jednak jej przeznaczeniem okazała się być pedagogika, kwalifikacji ekonomicznych nigdy nie wykorzystała zawodowo. W październiku 2001 r. podjęła w Instytucie Humanistycznym UMK studia doktoranckie z zakresu pedagogiki, w trakcie których pod kierunkiem prof. Ryszarda Borowicza napisała rozprawę doktorską pt. Postawy obywatelskie polskiej młodzieży. Obroniła ją we wrześniu 2005 r., uzyskując tym samym tytuł doktora nauk humanistycznych z zakresu pedagogiki. W latach współuczestniczyła w redagowaniu kwartalnika naukowego Kultura i Edukacja (wyd. Adam Marszałek), pełniąc funkcję sekretarza pisma. Publikowała tam też własne teksty (pod panieńskim nazwiskiem Mazurek). We wrześniu 2006 r. została zatrudniona jako adiunkt na Wydziale Pedagogicznym w Wyższej Szkole Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku, gdzie pracowała do września 2010 r., przez kilka miesięcy pełniąc funkcję kierownika studiów podyplomowych pedagogika wczesnoszkolna. W oparciu o umowę o dzieło prowadziła też zajęcia dydaktyczne dla studentów studiów podyplomowych PWSZ we Włocławku oraz Wydziału Zamiejscowego AHE w Łodzi. Od 1 października 2011 r. jest etatowym wykładowcą w Zakładzie Pedagogiki w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej we Włocławku. Z zaangażowaniem i sukcesem realizuje tu zgodne ze swoim wykształceniem i zainteresowaniami zajęcia z zakresu pedagogiki i edukacji wczesnoszkolnej oraz przedszkolnej. Rozwijając się naukowo, bierze czynny udział w konferencjach naukowych, ale także w przedsięwzięciach promujących uczelnię. Od 1 czerwca br. pełni również funkcję kierownika Zakładu Pedagogiki. Pracę zawodową z powodzeniem i dumą łączy z obowiązkami mamy pięcioletniej córki Lenki oraz trzyletniego syna Huberta. Dzieci wychowuje wspólnie z mężem Jakubem, doradcą zawodowym, oraz przy wsparciu rodziców. Interesuje się różnymi formami wykorzystywania potencjału intelektualnego dzieci i dorosłych, w tym zastosowaniem mnemotechnik oraz technik motywacyjnych. Ukończyła kurs szybkiego czytania i rozwoju intelektu. Potrafi świetnie gotować, częściej jednak korzystając z wyobraźni niż z książki kucharskiej. Relaksuje się, czytając książki (najchętniej powieści społeczno-obyczajowe) oraz układając puzzle. Oprac. K.K. Wiadomości Uczelniane 4/

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Studia podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja I - 2011/2012

Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Studia podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja I - 2011/2012 Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Studia podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja I - 11/12 Uprawnienia: Studia kwalifikacyjne, tzn. nadające kwalifikacje do zajmowania

Bardziej szczegółowo

Czas trwania studiów podyplomowych: 3 semestry (360 godzin dydaktycznych + 75 godzin praktyk)

Czas trwania studiów podyplomowych: 3 semestry (360 godzin dydaktycznych + 75 godzin praktyk) Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie Wydział Pedagogiczny Studia podyplomowe Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Edycja II finansowana z Europejskiego Funduszu Socjalnego-EFS Uprawnienia:

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany.

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany. Ul. Szkolna 3, 77-400 Złotów, tel. (067) 265 01 85, fax.(67) 265 01 90 Małgorzata Chołodowska NKJO w Złotowie Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny,

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. PSP.40- /13 (projekt) UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie utworzenia specjalności kształcenia Nauczyciel języka angielskiego w

Bardziej szczegółowo

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego NOWOCZESNY UNIWERSYTET - kompleksowy program wsparcia dla doktorantów i kadry dydaktycznej Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytet Otwarty Uniwersytetu Warszawskiego Mały Dziedziniec Kampusu Centralnego,

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Zwięzły opis Studia są odpowiedzią na zapotrzebowanie istniejące na rynku pracowników sektora administracyjnego na poszerzanie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 81/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 22 września 2015 r.

Załącznik do Uchwały nr 81/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 22 września 2015 r. Załącznik do Uchwały nr 81/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 22 września 2015 r. REGULAMIN STOSOWANIA SYSTEMU ECTS W AKADEMII IGNATIANUM W KRAKOWIE Podstawę prawną regulaminu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r.

UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r. UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie wytycznych dla rad podstawowych jednostek organizacyjnych dotyczących tworzenia programów kształcenia na studiach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr./2014 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 27 czerwca 2014 r.

UCHWAŁA Nr./2014 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 27 czerwca 2014 r. PSP.40-4/14 (projekt) UCHWAŁA Nr./014 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 7 czerwca 014 r. w sprawie utworzenia specjalności kształcenia Zarządzanie zasobami ludzkimi na studiach

Bardziej szczegółowo

Raport WSB 2014 www.wsb.pl

Raport WSB 2014 www.wsb.pl Studenci, Absolwenci, Pracodawcy. Raport WSB 2014 www.wsb.pl WPROWADZENIE prof. dr hab. Marian Noga Dyrektor Instytutu Współpracy z Biznesem WSB we Wrocławiu Z przyjemnością oddaję w Państwa ręce pierwszy

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015 Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 201/2015 Wydział Zarządzania UW posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dwóch dyscyplinach:

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r.

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Wytyczne do opracowania planów studiów i programów kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich

Bardziej szczegółowo

Preambuła. 1 Podstawa prawna

Preambuła. 1 Podstawa prawna Załącznik do Zarządzenia nr 28/2009 Rektora WSP TWP w Warszawie Preambuła Jednym z głównych warunków właściwej realizacji zadań i wypełniania Misji oraz realizacji strategii Uczelni jest istnienie Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK DLA SPECJALIZACJI NAUCZYCIELSKIEJ W Lingwistycznej Szkole Wyższej w Warszawie STUDIA I STOPNIA

PROGRAM PRAKTYK DLA SPECJALIZACJI NAUCZYCIELSKIEJ W Lingwistycznej Szkole Wyższej w Warszawie STUDIA I STOPNIA PROGRAM PRAKTYK DLA SPECJALIZACJI NAUCZYCIELSKIEJ W Lingwistycznej Szkole Wyższej w Warszawie STUDIA I STOPNIA 1. Założenia ogólne. Praktyki pedagogiczne są ściśle powiązana z programem kształcenia, stanowiąc

Bardziej szczegółowo

Witamy na Konferencji otwarcia Projektu. Szansa na przyszłość. Studia Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna.

Witamy na Konferencji otwarcia Projektu. Szansa na przyszłość. Studia Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Witamy na Konferencji otwarcia Projektu Szansa na przyszłość. Studia Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Jakie tematy zostaną poruszone Ogólne informacje o Projekcie Ogólny zarys Projektu Problem,

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna

Studia Podyplomowe. Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna I. Informacje ogólne Studia Podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Zapotrzebowanie na informatyków rośnie szybciej niż liczba absolwentów IT jest jedną z najszybciej rozwijających się branż w Polsce. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku ul. Ks.Stanisława Suchowolca 6, 15-567 Białystok

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie 62/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 27 kwietnia 2012 r.

Zarządzenie 62/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 27 kwietnia 2012 r. Zarządzenie 62/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie wdrożenia Wytycznych Senatu dla podstawowych jednostek organizacyjnych w zakresie realizacji standardów

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie Pedagogiczne

Przygotowanie Pedagogiczne Przygotowanie Pedagogiczne WSB Gdynia - Studia podyplomowe Opis kierunku Przygotowanie Pedagogiczne - studia na WSB w Gdyni Program studiów podyplomowych opracowano w oparciu o Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

Public Disclosure of Student Learning Form

Public Disclosure of Student Learning Form International Assembly for Collegiate Business Education Public Disclosure of Student Learning Form Institution: Academic Business Unit: WYŻSZA SZKOŁA BANKOWA W POZNANIU WYDZIAŁ FINANSÓW I BANKOWOŚCI Academic

Bardziej szczegółowo

Punktacja Tak - 1 Nie 0. Kryteria obligatoryjne do uzyskania akredytacji na okres 3 lat. Tak. Nie

Punktacja Tak - 1 Nie 0. Kryteria obligatoryjne do uzyskania akredytacji na okres 3 lat. Tak. Nie Załącznik Nr 5 do Uchwały KRASzPiP 4/IV/2013 z dnia 21 listopada 2013 r. 1. SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENY SPEŁNIANIA STANDARDÓW DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA KIERUNEK PIELĘGNIARSTWO W UCZELNIACH, KTÓRE ROZPOCZYNAJĄ

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 ZAKRES NOWELIZACJI USTAWY PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM Maria Tomaszewska Akademia Leona Koźmińskiego 16 grudnia 2010 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/16

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/16 PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/16 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów pieczęć i podpis dziekana Wydział Matematyczno-Fizyczno-Techniczny Studia

Bardziej szczegółowo

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI Gimnazjalisto! W roku szkolnym 2014/15 oferujemy Ci 5 klas ogólnych od drugiego roku nauczania sprofilowanych zgodnie z preferencjami uczniów. Klasa 1a z rozszerzonym programem nauczania języka polskiego,

Bardziej szczegółowo

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się Załącznik nr 5.15 Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Działania 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego - Wyjaśnienia zapisów Szczegółowego Opisu

Bardziej szczegółowo

GOTOWI DO KARIERY. na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej

GOTOWI DO KARIERY. na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej GOTOWI DO KARIERY na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej 1. KANDYDACI Masz otwarty umysł? Rynek Polski to dla Ciebie za mało i chcesz swobodnie poruszać się po gospodarce zglobalizowanego świata, odnosząc

Bardziej szczegółowo

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA NIEMIECKIEGO (KOD 233011) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód Nauczyciel języka niemieckiego to jeden z 2360 zawodów ujętych w obowiązującej od 1 lipca

Bardziej szczegółowo

Kierunek Informatyka. Specjalność Systemy i sieci komputerowe. Specjalność Systemy multimedialne i internetowe

Kierunek Informatyka. Specjalność Systemy i sieci komputerowe. Specjalność Systemy multimedialne i internetowe Kierunek Informatyka Studiowanie na kierunku Informatyka daje absolwentom dobre podstawy z zakresu matematyki, fizyki, elektroniki i metrologii, teorii informacji, języka angielskiego oraz wybranych zagadnień

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka studiów Podyplomowe studia skierowane są do:

Charakterystyka studiów Podyplomowe studia skierowane są do: Akademia Sztuki w Szczecinie ogłasza nabór na drugą edycję dwusemestralnych studiów podyplomowych: Zarządzanie kulturą z wybranymi aspektami zarządzania szkolnictwem artystycznym 219 godzin zajęć zostanie

Bardziej szczegółowo

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców]

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] 1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] Obligatoryjny udział pracodawców na etapie przygotowania programów studiów

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie Instytut Matematyczno-Przyrodniczy Zakład Matematyki

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie Instytut Matematyczno-Przyrodniczy Zakład Matematyki Program studiów na kierunku matematyka (studia I stopnia o profilu ogólnoakademickim, stacjonarne) dotyczy osób zarekrutowanych w roku 2013/14 i w latach następnych Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie

Bardziej szczegółowo

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Poddziałania 9.1.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszanie różnic w jakości

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA 1. Poziom kształcenia Studia III stopnia 2. Profil kształcenia Ogólnoakademicki 3. Forma studiów Studia stacjonarne 4. Tytuł uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym Drugiego dnia Ogólnopolskiej Konferencji Kół Naukowych tj. 22 października 2004 roku, przeprowadzono panel dyskusyjny, którego tematem była rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym. Prowadzącym

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK INFORMATYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK INFORMATYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK INFORMATYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek Informatyka Studiowanie na kierunku Informatyka daje absolwentom dobre podstawy

Bardziej szczegółowo

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ Opis systemu. System akumulacji i transferu punktów ECTS przyjęty na Wydziale Ekonomiczno- Socjologicznym

Bardziej szczegółowo

Instytut Filologii Rosyjskiej Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ (od 15.02.2010)

Instytut Filologii Rosyjskiej Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ (od 15.02.2010) Instytut Filologii Rosyjskiej Uniwersytet im. Adama Mickiewicza REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ (od 15.02.2010) dla studentów II i III roku studiów stacjonarnych i niestacjonarnych specjalności: filologia

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo Wyższe i Nauka

Szkolnictwo Wyższe i Nauka Szkolnictwo Wyższe i Nauka Priorytet IV Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 2013 Departament Wdrożeń i Innowacji Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet IV PO

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 51/2015 z dnia 10 lipca 2015 r.

Załącznik do Zarządzenia Nr 51/2015 z dnia 10 lipca 2015 r. Załącznik do Zarządzenia Nr 51/2015 z dnia 10 lipca 2015 r. Wytyczne do opracowania planów studiów i programów kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny. OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa przedmiotu: Moduł kształcenia I- Psychologiczne podstawy rozwoju i wychowania - Psychologia ogólna Nazwa kierunku studiów: Nazwa specjalności

Bardziej szczegółowo

Strategia Zapewnienia i Doskonalenia Jakości Kształcenia na Wydziale Pedagogicznym UW

Strategia Zapewnienia i Doskonalenia Jakości Kształcenia na Wydziale Pedagogicznym UW Strategia Zapewnienia i Doskonalenia Jakości Kształcenia na Wydziale Pedagogicznym UW Wydziałowa Strategia Zapewnienia i Doskonalenia Jakości Kształcenia jest powiązana z Uczelnianą Strategią ZZJK oraz

Bardziej szczegółowo

Rada Wydziału Pedagogiki i Psychologii, działając na podstawie Art.169 ust.2 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uchwala, co następuje:

Rada Wydziału Pedagogiki i Psychologii, działając na podstawie Art.169 ust.2 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uchwala, co następuje: UCHWAŁA Rady WPiP Nr 84 /2013/2014 z dnia 11 kwietnia 2014 roku w sprawie zasad rekrutacji na kierunku pedagogika, pedagogika wczesnoszkolna, praca socjalna, logopedia, psychologia na rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

I. Część ogólna programu studiów.

I. Część ogólna programu studiów. I. Część ogólna programu studiów.. Wstęp: Kierunek edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych jest umiejscowiony w obszarze sztuki (Sz). Program studiów dla prowadzonych w uczelni specjalności

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia)

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia) Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia) Specjalności: finanse przedsiębiorstw informatyka w finansach Ulotka

Bardziej szczegółowo

Menedżer Fitness & Wellness

Menedżer Fitness & Wellness Menedżer Fitness & Wellness Studia Podyplomowe Zostań pierwszym w Polsce Dyplomowanym Menedżerem Fitness & Wellness. Kreowanie standardów zarządzania sportem poprzez edukowanie i podnoszenie kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej

Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Program na studiach wyższych Nazwa Wydziału Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Nazwa kierunku studiów Określenie obszaru

Bardziej szczegółowo

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Kierunki studiów: Europeistyka Filozofia Kognitywistyka Kreatywność społeczna Socjologia Zarządzanie w politykach publicznych

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie Zarządzanie przedsiębiorstwem Absolwenci specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz. Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof.

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz. Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof. WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof. nzw Prodziekani ds. Studenckich i Dydaktyki Dr BARBARA WOJSZNIS

Bardziej szczegółowo

otrzymałam Pani wystąpienie w sprawie znowelizowanych w ubiegłym roku zasad

otrzymałam Pani wystąpienie w sprawie znowelizowanych w ubiegłym roku zasad BiURG RZECZEK* 1!ćAW OBYWATfŁSKir.H MINISTER NAUKI I SZKOLNICTWAWYŻSZEC,,-L " Ai 2012-03- 1 1 i mąkim$j MNiS W-DP-SPP-121-5182-6/PO/l 2 Pani Prof. Irena Lipowicz Warszawa, Pi marca 2012 r. Rpo-iffiwo n\

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki dla doktorantów rozpoczynających studia w roku akad. 2014/2015 1. Studia doktoranckie na Wydziale Fizyki prowadzone są w formie indywidualnych

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok

KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok 1 HISTORIA Kształcenie pielęgniarek w systemie szkolnictwa średniego 5-letnie licea pielęgniarskie (ostatni nabór w roku 1991), 2 letnie szkoły policealne/pomaturalne

Bardziej szczegółowo

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek ...

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek ... WZÓR RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA Nazwa szkoły wyższej:. Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek.. Nazwa ocenianego kierunku ze wskazaniem: profilu kształcenia: poziomu kształcenia:..

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. 2. System zarządzania jakością kształcenia na WZiKS UJ

KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. 2. System zarządzania jakością kształcenia na WZiKS UJ 2. System zarządzania jakością kształcenia na WZiKS UJ 2.1. Ogólne informacje o systemie zarządzania jakością kształcenia System zarządzania jakością kształcenia funkcjonujący na Wydziale Zarządzania i

Bardziej szczegółowo

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020 Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Lata 2012-2020 1 Spis treści 1. Misja WNP. 3 2. Cele strategiczne.. 4 3. Operacjonalizacja celów strategicznych..5 4. Cel

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGIKI I ADMINISTRACJI im. MIESZKA I w POZNANIU. WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY w NOWYM TOMYŚLU

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGIKI I ADMINISTRACJI im. MIESZKA I w POZNANIU. WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY w NOWYM TOMYŚLU WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGIKI I ADMINISTRACJI im. MIESZKA I w POZNANIU WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY w NOWYM TOMYŚLU Nowy Tomyśl 2011 INFORMACJE OGÓLNE Wyższa Szkoła Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda

Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda Uniwersytet Łódzki Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Program kształcenia Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda Łódź, 2012 1. Nazwa: Studia Podyplomowe dla Nauczycieli Przyroda 2. Opis: Studium

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr./2012 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 2012 r.

Uchwała Nr./2012 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 2012 r. PSP.40-17/12 (projekt) Uchwała Nr./2012 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 2012 r. w sprawie uchwalenia programu kształcenia dla studiów podyplomowych Grafika inżynierska

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA rezultatów projektu

PREZENTACJA rezultatów projektu PREZENTACJA rezultatów projektu KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT Skuteczny system kształcenia ustawicznego nauczycieli gwarancją wysokiej jakości edukacji dzieci i młodzieży Marek Nowicki Uczestnik Mobilności

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów pieczęć i podpis dziekana Wydział Humanistyczny Studia wyższe na kierunku

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

Oferta dla III sektora

Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r.

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r. ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w sprawie utworzenia w Uniwersytecie Wrocławskim Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Na podstawie art. 49 ust. 2

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBREGO PRACODAWCĘ?

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBREGO PRACODAWCĘ? PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBREGO PRACODAWCĘ? www.nauka.gov.pl/praktyki SPIS TREŚCI 1. CZYM SĄ ZAWODOWE PRAKTYKI STUDENCKIE? 2. JAK ZNALEŹĆ PRACODAWCĘ OFERUJĄCEGO DOBRE PRAKTYKI STUDENCKIE? 2.1 Portal

Bardziej szczegółowo

Katedra Marketingu. Wydział Zarządzania. Koło Naukowe Komunikacji Marketingowej PRYZMAT

Katedra Marketingu. Wydział Zarządzania. Koło Naukowe Komunikacji Marketingowej PRYZMAT Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Koło Naukowe Komunikacji Marketingowej PRYZMAT Drogi studencie! Dziękujemy, że zainteresowała Cię oferta Katedry Marketingu Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego!

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód nauczyciel języka angielskiego w szkole podstawowej to jeden z 2360

Bardziej szczegółowo

Projekt 28-01-2011 r. UZASADNIENIE

Projekt 28-01-2011 r. UZASADNIENIE Projekt 28-01-2011 r. UZASADNIENIE Konieczność wprowadzenia zmian w obowiązującym rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli

Bardziej szczegółowo

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów finanse należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

1. Studia Podyplomowe Doradztwo Zawodowe i Personalne

1. Studia Podyplomowe Doradztwo Zawodowe i Personalne Studia Podyplomowe realizowane przez Warszawską Szkołę Zarządzania Szkołę Wyższą wspólnie ze Studium Kształcenia Kadr(SKK) 1. Studia Podyplomowe Doradztwo Zawodowe i Personalne Wszyscy zainteresowani z

Bardziej szczegółowo

MISTRZ I UCZEŃ - model kształcenia praktycznego

MISTRZ I UCZEŃ - model kształcenia praktycznego Spotkanie branżowe dla studentów i pracodawców Kierunek: INFORMATYKA NOWOCZESNE PLATFORMY INFORMATYCZNE COLLEGIUM MAZOVIA Innowacyjna Szkoła Wyższa realizuje projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r.

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r. Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru Mielec, 6 września 2013 r. Zmiany ustawy o systemie oświaty Zmiany w kształceniu zawodowym zostały wprowadzone ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Studia prowadzone w języku polskim, z możliwością wyboru przedmiotów w języku angielskim Dr Irena Głuszyńska. Magister

Studia prowadzone w języku polskim, z możliwością wyboru przedmiotów w języku angielskim Dr Irena Głuszyńska. Magister Nazwa Wydziału Nazwa kierunku studiów Określenie obszaru kształcenia/obszarów kształcenia, z których został wyodrębniony kierunek studiów, dla którego tworzony jest program kształcenia Określenie dziedzin

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Język angielski w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej

Studia podyplomowe Język angielski w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej 1 Studia podyplomowe Język angielski w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej INFORMACJE O PRAKTYKACH Zał. nr 1 Regulamin praktyk..str. 2 Zał. nr 2 Opis modułu kształcenia: praktyki zawodowe str. 4 Zał.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I.

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE 1. Studia doktoranckie są kolejnym etapem kształcenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

Na postawie 3 Uchwały 353/01/2012 Senatu UR z 26 stycznia 2012 zarządza się co następuje: PRZEPISY OGÓLNE

Na postawie 3 Uchwały 353/01/2012 Senatu UR z 26 stycznia 2012 zarządza się co następuje: PRZEPISY OGÓLNE Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego al. Rejtana 16 C; 35 959 Rzeszów tel.: + 48 17 872 10 00 (centrala) + 48 17 872 10 10 fax: + 48 17 872 12 65 e-mail: rektorur@univ.rzeszow.pl Zarządzenie nr 18/2012 z

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Warunki rekrutacji na pierwszy rok studiów pierwszego stopnia absolwentów szkół średnich, którzy zdali egzamin dojrzałości (tzw. starą maturę ).

Warunki rekrutacji na pierwszy rok studiów pierwszego stopnia absolwentów szkół średnich, którzy zdali egzamin dojrzałości (tzw. starą maturę ). Warunki rekrutacji na pierwszy rok studiów pierwszego stopnia absolwentów szkół średnich, którzy zdali egzamin dojrzałości (tzw. starą maturę ). 1. Podstawą przyjęcia kandydatów ze starą maturą jest konkurs

Bardziej szczegółowo

edycja 1 opracowany zgodnie z Zarządzeniami Wewnętrznymi PWr. nr 14/2012 i 15/2012 i 34/2012

edycja 1 opracowany zgodnie z Zarządzeniami Wewnętrznymi PWr. nr 14/2012 i 15/2012 i 34/2012 Wrocław, 18.05.2015 Program kształcenia i plan studiów podyplomowych: Android i ios nowoczesne aplikacje mobilne edycja 1 opracowany zgodnie z Zarządzeniami Wewnętrznymi PWr. nr 14/2012 i 15/2012 i 34/2012

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr.../2015 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 17 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA Nr.../2015 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 17 kwietnia 2015 r. PSP.0-5/15 (projekt) UCHWAŁA Nr.../015 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 17 kwietnia 015 r. w sprawie uchwalenia programu kształcenia dla specjalności Bibliotekoznawstwo i

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNY SYSTEM ZAPEWNIANIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W WYDZIALE TURYSTYKI I ZDROWIA W BIAŁEJ PODLASKIEJ

WEWNĘTRZNY SYSTEM ZAPEWNIANIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W WYDZIALE TURYSTYKI I ZDROWIA W BIAŁEJ PODLASKIEJ WEWNĘTRZNY SYSTEM ZAPEWNIANIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W WYDZIALE TURYSTYKI I ZDROWIA W BIAŁEJ PODLASKIEJ Spis treści I. Podstawy prawne wewnętrznego systemu zapewniania jakości kształcenia 3 II. III. IV. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

UDA POKL.04.01.01-00-301/10-00

UDA POKL.04.01.01-00-301/10-00 Regulamin rekrutacji i uczestnictwa studentów WSPiA w Przemyślu w nowych formach edukacji wdrażanych w ramach realizacji projektu pn. Dyplom WSPiA przepustką do biznesu współfinansowanego ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE I. MISJA 1. Wydział Zarządzania WSEiZ w Warszawie kieruje ofertę kształcenia do osób, pragnących

Bardziej szczegółowo

Jeśli pragniesz zrealizować marzenia w zakresie finansów, polecamy Ci kierunek technik ekonomista.

Jeśli pragniesz zrealizować marzenia w zakresie finansów, polecamy Ci kierunek technik ekonomista. Jeśli pragniesz zrealizować marzenia w zakresie finansów, polecamy Ci kierunek technik ekonomista. Jeżeli jesteś osobą mającą wszechstronne zainteresowania, interesujesz się tym, co dzieje się wokół Ciebie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA GEOGRAFIA JĘZYK ANGIELSKI lub JĘZYK FRANCUSKI

MATEMATYKA GEOGRAFIA JĘZYK ANGIELSKI lub JĘZYK FRANCUSKI MATEMATYKA GEOGRAFIA JĘZYK ANGIELSKI lub JĘZYK FRANCUSKI Informacje o klasach C Klasy ekonomiczne powołano w IV LO w roku 2, wychodząc naprzeciw potrzebom uczniów planujących podjęcie studiów na kierunkach

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Załącznik nr 1 Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony

Bardziej szczegółowo