Mobilitätssicherung und Erreichbarkeit, Stärkung der Wirtschaftskraft

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mobilitätssicherung und Erreichbarkeit, Stärkung der Wirtschaftskraft"

Transkrypt

1 Positionen der Kammerunion Elbe/Oder zur Infrastrukturentwicklung, The Elbe/Oder Chamber Union Program for Infrastructural Development Program Unie komor Labe/Odra k rozvoji infrastruktury Program Unii Izb Laby/Odry w sprawie rozwoju infrastruktury Brücken verbinden Regionen Bridges across Elbe and Oder Mosty přes Labe a Odru Mosty przez Łabę i Odrę Mobilitätssicherung und Erreichbarkeit, Stärkung der Wirtschaftskraft

2 Programm der Kammerunion Elbe/Oder zur Infrastrukturentwicklung Program Unie komor Labe/Odra k rozvoji infrastruktury Program Unii Izb Laby/Odry w sprawie rozwoju infrastruktury The Elbe/Oder Chamber Union Programme for Infrastructural Development II III

3 ÝÝ Preface ÝÝ Vorwort ÝÝ Wprowadzenie ÝÝ Úvodní slovo Building a Trans-European Transport Network which connects all member states of the European Union is indispensable for promoting economic growth, prosperity and employment, competitiveness and environmental sustainability. We are of one opinion with the decision makers within the European Union and our member states that considerable efforts are required in order to close the existing gaps in the transport infrastructure, to eliminate the bottlenecks in the networks of the transport carriers, and the deficits in transport and mobility management. It must be our common goal to ensure a rapid, smooth, sustainable, environmentally friendly and cost effective freight and passenger transport between and within the member states. The Elbe/Oder Region comprises parts of Germany, Poland and the Czech Republic. With a population of 37 million and an annual gross domestic product of EUR 626 million this region today already belongs to the EU s important, central economic areas. As a result of the Eastern enlargement of the EU this region carries a much higher weight from the point of view of transport policy. Significant transport routes of the Trans- European Networks (T-V) as well as Pan-European Corridors (PAN-Corridors) run through the entire Elbe/Oder Region beyond the borders of the individual Chamber Districts whose general efficiency can only be achieved by joint, organized cooperation. For this reason, back in April 2000, the Chambers of Industry and Commerce located in the region united to form the Kammerunion Elbe/Oder (Elbe/Oder Chambers Union / Chambers of Commerce and Industry CCI German abbreviation KEO ), thus creating best conditions for enhancing the economic integration of their countries and to integrate the interests of the regional economy effectively in transnational developments. In this brochure the Chambers Union presents transport infrastructure projects of particular urgency and measures aiming to improve the transport infrastructure and its effective utilization. Der Aufbau eines transeuropäischen Verkehrsnetzes, das alle Mitgliedsstaaten der Europäischen Union miteinander verbindet, ist für die Förderung der Wirtschaftsentwicklung, von Wohlstand und Beschäftigung, der Wettbewerbsfähigkeit und der ökologischen Nachhaltigkeit unabdingbar. Wir sehen uns mit den Entscheidungsträgern der Europäischen Union und unseren Mitgliedsstaaten darin einig, dass es noch erheblicher Anstrengungen bedarf, die vorhandenen Lücken in der Verkehrsinfrastruktur, die Engpässe in den Netzen der Verkehrsträger und die Defizite im Verkehrs- und Mobilitätsmanagement zu beseitigen. Unser gemeinsames Ziel muss es sein, einen schnellen, reibungslosen, nachhaltig umweltverträglichen und kostengünstigen Waren- und Personenverkehr zwischen und in den Mitgliedsstaaten zu gewährleisten. Die Region Elbe/Oder, die aus Teilen Deutschlands, Polens und Tschechiens besteht, gehört mit 37 Millionen Einwohnern und einer jährlichen Bruttowertschöpfung von 626 Milliarden Euro schon heute zu den wichtigen, zentralen Wirtschaftsräumen in Europa. Mit der EU-Osterweiterung erhält diese Region ein weit höheres transnationales, verkehrspolitisches Gewicht. Bedeutende Verkehrstrassen der transeuropäischen Netze (T-V) und paneuropäischen Korridore (PAN-Korridore) durchziehen die gesamte Region Elbe/Oder über die Grenzen der einzelnen Kammerbezirke hinaus. Ihre durchgängige Leistungsfähigkeit kann nur im gemeinsamen, organisierten Zusammenwirken erreicht werden. Die Industrie -und Handelskammern der Region schlossen sich daher im April 2000 zur Kammerunion Elbe/Oder (KEO) zusammen und schufen damit beste Voraussetzungen, gemeinsam die wirtschaftliche Integration ihrer Länder schneller voranzubringen und die Interessen der regionalen Wirtschaft wirkungsvoller in die transnationalen Entwicklungen einzubringen. Die Kammerunion zeigt in dieser Broschüre besonders dringende verkehrswirtschaftliche Projekte und Maßnahmen zur Verbesserung der Verkehrsinfrastruktur und ihrer effektiven Nutzung auf. Der Verkehrsausschuss der KEO wird von uns beauftragt diese Stworzenie transeuropejskiej sieci transportowej, która łączy ze sobą wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej jest niezbędne dla wsparcia rozwoju gospodarczego, budowania dobrobytu i zatrudnienia, konkurencyjności i trwałości ekologicznej. Wraz z decydentami Unii Europejskiej i reprezentującymi nasze państwa członkowskie decydentami zgadzamy się co do tego, iż potrzebne są jeszcze znaczące wysiłki, które pozwolą na zlikwidowanie istniejących luk w infrastrukturze transportowej, wąskich gardeł w sieciach poszczególnych gałęzi transportu oraz deficytów w zakresie zarządzania transportem i mobilnością. Naszym wspólnym celem musi więc być zagwarantowanie szybkiego, bezproblemowego, trwale przyjaznego środowisku naturalnemu i odpowiednio taniego transportu towarowego i osobowego pomiędzy jak i wewnątrz poszczególnych państw członkowskich. Region Odry/Łaby składający się z części Polski, Niemiec i Czech z uwagi na 37 mln mieszkańców i produkt krajowy brutto w wysokości 626 mld rocznie już dziś należy do głównych obszarów gospodarczych w Europie. Wraz z rozszerzeniem Unii Europejskiej na Wschód region ten uzyskał znacząco większe transnarodowe i polityczno-transportowe znaczenie. Cały region Odry/Łaby przecinają ważne szlaki transportowe sieci transeuropejskiej (T) i korytarze paneuropejskich (PAN), które wykraczają poza granice poszczególnych okręgów izbowych. Ich stałą wydajność można osiągnąć tylko w ramach wspólnej zorganizowanej współpracy. Izby przemysłowo-handlowe regionu zjednoczyły się więc w kwietniu 2000 r. w forum Unii Izby Odry/Łaby (UIOŁ) i stworzyły tym samym znakomite podstawy do przyspieszenia integracji gospodarczej swoich krajów oraz bardziej skutecznego reprezentowania interesów gospodarki regionalnej w toku transnarodowych procesów rozwojowych. Unia Izb wskazuje w niniejszej broszurze na szczególnie pilne projekty i działania z zakresu ekonomiki transportu, których celem jest poprawa infrastruktury transportowej i jej efektywnego wykorzystania. Powierzamy komisji ds. transportu Unii Výstavba transevropské dopravní sítě, která bude spojovat všechny členské země Evropské unie, je pro podporu ekonomického rozvoje, blahobytu a zaměstnanosti, konkurenceschopnosti a ekologické udržitelnosti naprosto nezbytná. S rozhodovacími orgány Evropské unie a jejich členských zemí jsme zajedno v tom, že bude zapotřebí ještě velkého úsilí k odstranění stávajících mezer v dopravní infrastruktuře, úzkých míst v sítích nositelů dopravy a deficitů v managementu dopravy a mobility. Našim společným cílem musí být zajištění rychlé, bezproblémové, trvale ekologicky udržitelné a ekonomicky výhodné dopravy zboží a osob mezi členskými zeměmi i v nich. Region Labe/Odra, který se skládá z částí Německa, Polska a Česka, patří se svými 37 miliony obyvatel a ruční hrubou tvorbou přidané hodnoty ve výši 626 miliard euro již dnes mezi důležité, centrální hospodářské prostory v Evropě. Po rozšíření EU na východ ještě dále stoupl nadnárodní, dopravně politický význam tohoto regionu. Významné dopravní trasy transevropských sítí (T-V) a panevropských koridorů (PAN koridory) prochází celým regionem Labe/Odra za hranice okrsků jednotlivých komor. Jejich trvalé výkonnosti lze dosáhnout pouze společnou, organizovanou součinností. Průmyslové a obchodní komory regionu se proto v dubnu 2000 sdružily do Unie komor Labe/Odra (KEO) a vytvořily tak nejlepší předpoklady k tomu, aby společně urychlily hospodářskou integraci svých zemí a účinněji zapojily zájmy regionální ekonomiky do nadnárodního rozvoje. Unie komor prezentuje v této brožuře obzvláště naléhavé dopravně ekonomické projekty a opatření ke zlepšení dopravní infrastruktury a jejího efektivního využití. Pověřujeme komisi dopravy Unie komor Labe/Odra, aby tyto projekty z národního hlediska prověřovala a případně předložila opatření. Jsme přesvědčení, že se s našimi společnými cíli a z nich vyplývajícími požadavky na větší, celoevropskou mobilitu a dostupnost ztotožníte a budete je podporovat. IV V

4 The logistic committee of the Elbe/Oder Chambers' Union will be engaged to examine these projects from a national point of view and to make arragements if necessary. We are convinced that you will approve of and extensively support our common objectives and the requirements which derive from these objectives for a better, Europe-wide mobility and accessibility. Projekte aus nationaler Sicht zu begleiten, deren Realisierungsstand zyklisch zu prüfen und gegebenenfalls unterstützende Maßnahmen vorzuschlagen. Wir sind uns sicher, dass Sie unserer gemeinsamen Zielstellung und den daraus abgeleiteten Forderungen für eine größere, europaweite Mobilität und Erreichbarkeit, zustimmen und weitgehend unterstützen werden. Izb Łaby/Odry, aby z punktu narodowego widzenia rewidowała te projekty i ewentualnie proponowała środki. Jesteśmy dlatego przekonani, iż będą Państwo mogli zgodzić się z naszymi wspólnie sformułowanymi celami i w dużym stopniu wesprzeć nasze wnioski odnoszące się do żądania większej mobilności i dostępności obejmującej całą Europę. Vice-President Dr. Zbigniew Sebatian (Poland) President Michael Lohse (Germany) Vice-President Jaroslav Kopta (Czech Republic) Vice-President Dr. Zbigniew Sebatian (Poland) President Michael Lohse (Germany) Vice-President Jaroslav Kopta (Czech Republic) VI VII

5 Executive Summary Management Summary Management Summary Manažerské shrnutí As a result of the EU eastern enlargement the Elbe/Oder Region plays a key role in the framework of the European cohesion policy which is particularly obvious in the transport sector in relation to accessibility and mobility. The region under the responsibility of the Elbe/Oder Chambers Union (KEO) stretches over a wide area in the very heart of Europe from the coasts of the North Sea and the Baltic Sea along the rivers Elbe and Oder over territories in Germany, Poland and the Czech Republic. In this respect transnational approximation of the national economies as well as the integration of the diverse cultures of the populations are of prime importance. As many as 37 million people live in this area. They generate a GDP of EUR 626 billion and, therefore, represent an important economic power in Central Europe. The people s striving for prosperity and employment should be backed by providing equal opportunities in this area, too. Efficient modern transport networks are indispensable for the required mobility and accessibility. For this reason, the development of the transport infrastructure must satisfy the ambitious requirements in a sustainable manner. Due to the political division of the KEO area in the past decades, the region is still characterized by very heterogeneous economic, socio-political and demographic structures although it is now a strategically important development area of high priority in Europe. In the years ahead great joint efforts are required in order to gradually overcome major shortcomings. Such measures include, above all, closing the existing gaps and eliminating infrastructure bottlenecks across national and state borders. Besides smooth and rapid freight and passenger transport between Germany, Poland and the Czech Republic, it is also important to ensure free transit traffic on the North-South and West-East transport axes of all terrestrial transport carriers. The Chambers of Commerce and Industry of Germany, Poland and the Czech Republic, which have been pooling efforts in the Chambers Union (KEO) since 2000, are committed to this goal and have defined their requirements vis-à-vis the political decision-makers. This brochure provides a summary representing the 2009 status. The special requirements resulting from the transport infrastructure development in the KEO area concern the rapprochement of the different national transport systems. Over several centuries Nach der EU-Osterweiterung besitzt die Region Elbe/Oder im Rahmen der europäischen Kohäsionspolitik eine Schlüsselrolle, die sich besonders auf dem Gebiet des Verkehrs hinsichtlich Erreichbarkeit und Mobilität deutlich zeigt. Der KEO-Raum erstreckt sich von der Nord-Ostsee-Küste in einem breiten Band entlang von Elbe und Oder auf Territorien Deutschlands, Polens und Tschechiens im Zentrum Europas. Die Prozesse für ein transnationales wirtschaftliches Zusammenwachsen sowie die Integration der Kulturen verschiedener Völker besitzen hier einen vorrangigen Stellenwert. In diesem Raum leben 37 Mio. Menschen. Sie erwirtschaften ein GDP von 626 Mrd. Euro und repräsentieren somit eine bedeutende Wirtschaftskraft in Zentraleuropa. Das Streben nach Wohlstand und Beschäftigung der Menschen muss auch in diesem Lebensraum auf chancengleichen Rahmenbedingungen beruhen. Leistungsfähige moderne Verkehrsnetze sind für die notwendige Mobilität und Erreichbarkeit unverzichtbar. Die Entwicklung der Verkehrsinfrastruktur muss deshalb nachhaltig hohen Anforderungen genügen. Als strategisch wichtiges Entwicklungsgebiet Europas mit hoher Priorität ist der KEO-Raum als Ergebnis der Teilung in den vergangenen Jahrzehnten bedingt insgesamt noch durch sehr heterogene wirtschaftliche, sozialpolitische und demographische Strukturen gekennzeichnet. In den nächsten Jahren sind noch große gemeinschaftliche Anstrengungen bei der schrittweisen Beseitigung der wichtigsten Defizite zu leisten. Dazu zählen primär die Schließung großer Lücken und die Beseitigung von Engpässen in der Verkehrsinfrastruktur über Länder- und Staatsgrenzen hinweg. Neben einem reibungslosen und schnellen Waren- und Personenverkehr zwischen Deutschland, Polen und Tschechien geht es auch um ungehinderte Abläufe im Transitverkehr auf den sich im KEO-Raum kreuzenden Nord-Süd- und West-Ost-Verkehrsachsen aller terrestrischen Verkehrsträger. Diesem Grundanliegen widmen sich die in der KEO vereinigten Industrie- und Handelskammern Deutschlands, Polens und Tschechiens seit 2000 und formulieren dazu periodisch ihre Forderungen an die politischen Entscheidungsträger. Das vorliegende Programm beinhaltet zusammenfassend den aktuellen Stand Die besonderen Herausforderungen bei der Entwicklung der Verkehrsinfrastruktur im KEO-Raum bestehen in der Zusammenführung der unterschiedlichen nationalen Verkehrssysteme. Po rozszerzeniu Unii Europejskiej na wschód regionowi Odry/Łaby przypada w ramach europejskiej polityki spójności rola kluczowa, którą szczególnie wyraźnie widać w zakresie transportu, a tu zwłaszcza w aspekcie dostępności i mobilności. Obszar UJOŁ rozciąga się szerokim pasmem od wybrzeży Morza Północnego i Bałtyckiego, wzdłuż Odry i Łaby przez terytoria Niemiec, Polski i Czech w Europie Środkowej. Na tym obszarze procesy transnarodowej integracji gospodarczej oraz integracji kultur różnych narodów mają znaczenie priorytetowe. Żyje tu 37 mln ludzi. Wygospodarowują oni PKB o wartości 626 mld i stanowią tym samym znaczącą siłę gospodarczą w Europie Środkowej. Dążenie do osiągnięcia przez ludzi dobrobytu i zatrudnienia również i w tym regionie musi bazować na równości szans warunków ramowych. Wydajne, nowoczesne sieci transportowe są niezbędne dla uzyskania koniecznej mobilności i dostępności. Dlatego też rozwój infrastruktury transportowej musi odpowiadać wysokim trwałym wymogom. Jako strategicznie ważny obszar rozwojowy Europy o wysokim priorytecie obszar UIOŁ charakteryzuje się w wyniku podziału w ubiegłych dziesięcioleciach nadal w sumie bardzo heterogennymi gospodarczymi, społeczno- politycznymi i demograficznymi strukturami. W najbliższych latach potrzebne są jeszcze duże wspólne wysiłki na rzecz stopniowego przezwyciężenia najbardziej palących deficytów. Zaliczyć do nich głównie należy zamknięcie dużych luk i usunięcie wąskich gardeł w infrastrukturze transportowej w układzie ponad granicami regionów i państw. Poza bezproblemowym i szybkim transportem towarowym i osobowym między Polską, Niemcami i Czechami chodzi tu również o niczym niezakłóconą realizację ruchu tranzytowego w układzie przecinających obszar UIOŁ osi transportowych północ-południe i wschód-zachód w układzie wszystkich lądowych gałęzi transportu. Właśnie tymi sprawami zajmują się od 2000 r. zrzeszone w UIOŁ izby przemysłowo-handlowe Polski, Niemiec i Czech i formułują odpowiednie do tego swoje wymagania kierowane pod adresem decydentów politycznych. Niniejszy program odzwierciedla w streszczeniu aktualny stan sytuacji na rok Szczególne wyzwania w rozwoju infrastruktury transportowej na obszarze UIOŁ polegają na połączeniu różnych narodowych systemów transportowych. Przez dziesięciolecia duże części tego regionu traktowane były w granicach państw narodowych jako obszary peryferyjne. Poza niewieloma transnarodowymi oknami transportowymi Po rozšíření EU na východ hraje region Labe/Odra v rámci evropské politiky soudržnosti klíčovou roli, která se výrazně projevuje zejména na poli dopravy, a sice v ohledu dostupnosti a mobility. Oblast působnosti KEO sahá od pobřeží Severního a Baltského moře v širokém pásu podél Labe a Odry na území Německa, Polska a Česka v centru Evropy. Procesy pro nadnárodní hospodářské srůstání a integraci kultur nejrůznějších národů zde zaujímají prioritní postavení. V tomto prostoru žije 37 mil. lidí, kteří dosahují HDP ve výši 626 mld. euro a reprezentují tak významnou ekonomickou sílu ve střední Evropě. Úsilí o dosažení blahobytu a zaměstnaností obyvatel musí i v tomto prostoru spočívat na rámcových podmínkách nabízejících rovné šance. Výkonné moderní dopravní sítě jsou pro potřebnou mobilitu a dostupnost neodmyslitelné. Rozvoj dopravní infrastruktury musí tedy trvale splňovat vysoké požadavky. Jako strategicky důležitá rozvojová oblast Evropy s vysokou prioritou je spádová oblast KEO v důsledku procesu rozdělování uplynulých desetiletí stále ještě poznamenána velmi heterogenními ekonomickými, sociálně politickými a demografickými strukturami. V následujících letech bude ještě zapotřebí velkého společného úsilí k postupnému odstranění těch nejdůležitějších deficitů. Patří sem zejména uzavření velkých proluk a odstranění úzkých míst v dopravní infrastruktuře přes hranice zemí a států. Kromě bezproblémové a rychlé dopravy zboží a osob mezi Německem, Polskem a Českem jde také o neomezený průběh tranzitní dopravy na dopravních severojižních a západovýchodních osách všech pozemních druhů dopravy, které se kříží v prostoru KEO. Tomuto zásadnímu poslání se věnují německé, polské a české průmyslové a obchodní komory, které jsou od roku 2000 sdruženy v KEO, a pravidelně proto formulují své požadavky směrem k politickým nositelům rozhodnutí. Stávající program obsahuje souhrn aktuálního stavu z roku Mimořádné úkoly při rozvoji dopravní infrastruktury v prostoru KEO spočívají v propojení různých národních dopravních systémů. Po celá desetiletí byly velké části tohoto regionu považovány za okrajové oblasti v rámci svých národních hranic. Až na několik nadnárodních dopravních oken byla dopravní infrastruktura ve svém rozsahu a výkonnosti jednostranně zaměřena na národní požadavky. Národní dopravní sítě se vyvíjely ve vzájemné politické, technické a ekonomické nezávislosti. To se projevuje zejména u železničních sítí. Deficity v dopravní infrastruktuře spočívají zejména ve spojitosti, kvalitě a VIII IX

6 large parts of the area were considered peripheral regions within the respective national borders. Apart from a few transnational transport corridors, scope and efficiency of the transport infrastructure were geared solely to national requirements. In political, technical and economic terms, the national transport networks developed independently of each other. The rail networks were particularly affected. The major shortcomings in the transport infrastructure concern continuity, quality and efficient utilization of all carriers transport routes. The forecast growth rates of the transport volume as well as the justified expectations for a stable economic growth press for urgent elimination of all shortcomings. To this end, numerous complex modernization and new construction measures of transport routes and multimodal interfaces are required. The efficiency increase experienced by the North Sea and Baltic Sea ports in the KEO area puts highest demands on all transport carriers infrastructure development rates and multimodal logistic interfaces in the hinterland with the Port of Hamburg playing a key role. The Port of Hamburg is of particular importance to foreign trade in the Elbe/Oder Region because of its special location off the North Sea and its proximity to the national economies in Central and Eastern Europe. About one third of all goods transshipped at the Port of Hamburg, are destined for or come from these countries. All in all, 17% of the entire German foreign trade is processed at the Port of Hamburg. The intensive mutual trade relations are connected with a dynamic increase in transports. According to the sea transport forecast prepared by the German federal government the container transport in the German sea ports will triple, in the mid term, from a transhipment volume of currently TEU 15 million to approximately TEU 45 million in the year To prevent the transport infrastructure from becoming a limiting factor for economic dynamism in the Elbe/Oder area, upgrading and extension of existing facilities in line with requirements is absolutely required. The development of the sea ports is closely linked with the infrastructure adjustment of the inland waterways to the multimodal logistics interfaces of the inland ports. The location quality of the region can only be improved distinctly and will then meet the requirements of the future if the infrastructure in the KEO area is consistently modernized and extended. The project-related requirements defined by KEO in relation to the infrastructure development in individual specific transport routes are for better clarity - subdivided into 5 Sections, which are referred to as directional corridors, and arranged according to transport carriers. Über Jahrzehnte galten große Teile der Region als Randgebiete innerhalb ihrer nationalen Grenzen. Bis auf wenige transnationale Verkehrsfenster war die Verkehrsinfrastruktur in Umfang und Leistungsfähigkeit einseitig auf die nationalen Erfordernisse ausgerichtet. Die nationalen Verkehrsnetze entwickelten sich politisch, technisch und wirtschaftlich unabhängig voneinander. Besonders die Schienennetze sind davon betroffen. Die Defizite in der Verkehrsinfrastruktur liegen hauptsächlich in Durchgängigkeit, Qualität und effizienter Nutzung der Verkehrswege aller Verkehrsträger. Die prognostizierten Steigerungsraten im Verkehrsaufkommen und die berechtigten Erwartungen für stabiles Wirtschaftswachstum drängen zur schnellen Beseitigung der Defizite. Dazu sind zahlreiche komplexe Aus- und Neubaumaßnahmen bei Verkehrswegen und multimodalen Schnittstellen erforderlich. Die Nord- und Ostseehäfen im KEO-Raum verzeichnen Leistungszuwächse, die an die Entwicklung der Verkehrsinfrastruktur aller Verkehrsträger und multimodaler logistischer Schnittstellen im Hinterland höchste Anforderungen stellen. Der Hamburger Hafen besitzt dabei eine Schlüsselstellung. Durch seine Lage tief im Binnenland und durch seine Nähe zu den Volkswirtschaften in Mittel- und Osteuropa ist der Hamburger Hafen von besonderer Bedeutung für den Außenhandel in der Region Elbe/Oder; etwa 1/3 aller im Hamburger Hafen umgeschlagenen Waren haben Ziel oder Quelle in diesen Ländern. Insgesamt wickelt der Hamburger Hafen 17 % des gesamten deutschen Außenhandels ab. Die intensiven wechselseitigen Wirtschaftsverflechtungen gehen mit einem dynamischen Verkehrswachstum einher. Besonders der Containerverkehr wird sich gemäß der Seeverkehrsprognose der Bundesregierung in den deutschen Seehäfen mittelfristig von 15 Mio. TEU auf ein Umschlagsvolumen von ca. 45 Mio. TEU im Jahr 2025 verdreifachen. Damit die Verkehrsinfrastruktur nicht zum limitierenden Faktor der wirtschaftlichen Dynamik im Elbe- Oder-Gebiet wird, ist ein anforderungsgerechter Ausbau zwingend erforderlich. Eng mit der Entwicklung der Seehäfen steht die infrastrukturelle Anpassung der Binnenwasserstraßen mit den multimodalen logistischen Schnittstellen der Binnenhäfen. Nur durch einen konsequenten Ausbau der Infrastruktur im KEO- Raum, wird die Standortqualität der Region deutlich verbessert und den künftigen Anforderungen gerecht. Die projektorientierten KEO-Forderungen zur Infrastrukturentwicklung auf den einzelnen konkreten Verkehrstrassen sind zur besseren Übersicht in 5 Abschnitte, die als Richtungskorridore definiert sind, eingeteilt und nach Verkehrsträgern geordnet. infrastruktura komunikacyjna była zarówno ilościowo jak i jakościowo ukierunkowana jednostronnie na wymogi krajowe. Poszczególne narodowe sieci transportowe rozwijały się politycznie, technicznie i ekonomiczne niezależnie od siebie. Dotyczy to w szczególnym stopniu transportu kolejowego. Deficyty w infrastrukturze transportowej polegają głównie na brakach w ciągłości, jakości i efektywnym wykorzystaniu układów transportowych we wszystkich gałęziach transportu. Prognozowane poziomy wzrostu natężenia ruchu i słuszne oczekiwania stabilnego wzrostu gospodarczego czynią likwidację tych deficytów problemem pilnym. W tym celu konieczne jest podjęcie licznych kompleksowych działań w zakresie rozbudowy i budowy nowych elementów szlaków komunikacyjnych oraz ich multimodalnych węzłów. Porty Morza Północnego i Bałtyckiego w regionie UIOŁ odnotowują wzrost przeładunków, co stawia rozwój infrastruktury transportowej wszystkich gałęzi i multimodalnych logistycznych węzłów na zapleczu tych portów przed najwyższymi wymaganiami. Kluczową pozycję zajmuje przy tym port w Hamburgu. Ma on z uwagi na swoje położenie głęboko na śródlądziu i w pobliżu gospodarek Europy Środkowej i Wschodniej wyjątkowe znaczenia dla handlu zagranicznego w regionie Odry/Łaby; około 1/3 wszystkich przeładowywanych w Hamburskim porcie towarów pochodzi z lub jest przeznaczona docelowo do tych krajów. W sumie przez port w Hamburgu przechodzi 17% całego niemieckiego handlu zagranicznego. Intensywne, wzajemne powiązania gospodarcze towarzyszą dynamicznemu wzrostowi natężenia ruchu. W szczególności transport kontenerów wzrośnie zgodnie z prognozą rządu federalnego dla transportu morskiego w niemieckich portach morskich w średniej perspektywie czasowej z 15 mln TEU do wielkości rzędu około 45 mln TEU. Będzie to do roku 2025 trzykrotny wzrost przeładunków. Aby infrastruktura transportowa nie stała się ograniczającym czynnikiem dynamiki gospodarki na obszarze Odry/Łaby pilnie konieczna jest jej rozbudowa w oparciu o potrzeby gospodarki. Z rozwojem portów morskich ściśle związane jest dostosowanie dróg wodnych śródlądowych oraz multimodalnych logistycznych węzłów w portach rzecznych. Jedynie poprzez konsekwentną rozbudowę infrastruktury na obszarze UIOŁ jakość regionu jako lokalizacji przedsięwzięć gospodarczych może ulec znaczącej poprawie i będzie można sprostać przyszłym wymogom. Ukierunkowane na projekty wymogi (UIOŁ) dotyczące rozwoju infrastruktury zostały celem większej przejrzystości podzielone na konkretne szlaki transportowe opisane w układzie 5 obszarów, które definiuje się jako korytarze kierunkowe, a dodatkowo rozpisano je na poszczególne gałęzie transportu. efektivním využití dopravních cest všech nositelů dopravy. Předpokládaný nárůst objemu dopravy a oprávněná očekávání stabilního ekonomického růstu tlačí na rychlé odstranění těchto nedostatků. K tomu je zapotřebí mnoha komplexních opatření ve výstavbě a obnově dopravních cest a multimodálních rozhraní. Severomořské a baltské přístavy v prostoru KEO zaznamenávají nárůst výkonů, které kladou nejvyšší nároky na rozvoj dopravní infrastruktury všech nositelů dopravy a multimodálních logistických rozhraní v jejich zázemí. Klíčovou roli má přístav v Hamburku. Díky své poloze hluboko ve vnitrozemí a blízkosti ekonomikám střední a východní Evropy má přístav v Hamburku mimořádný význam pro zahraniční obchod v regionu Labe/Odra; zhruba 1/3 veškerého zboží překládaného v hamburském přístavu má cíl a původ v těchto zemích. Celkem se přes přístav v Hamburku realizuje 17% veškerého německého zahraničního obchodu. Intenzivní vzájemné ekonomické vazby jdou ruku v ruce s dynamickým nárůstem dopravy. Zejména kontejnerová doprava se dle prognózy námořní dopravy spolkové vlády v německých námořních přístavech do roku 2025 ztrojnásobí - z 15 mil. TEU na objem překládky ve výši ca. 45 mil. TEU. Aby se dopravní infrastruktura nestala limitujícím faktorem hospodářské dynamiky v oblasti Labe/Odra, je nezbytně nutná její výstavba v souladu s kladenými požadavky. V úzké vazbě s vývojem námořních přístavů stojí také infrastrukturní opatření na vnitrozemských vodních cestách s multimodálními logistickými rozhraními v říčních přístavech. Pouze důsledným rozvojem infrastruktury v prostoru KEO se výrazně zlepší kvalita tohoto regionu jako hospodářské lokality a bude splňovat budoucí požadavky. Projektově orientované požadavky KEO na rozvoj infrastruktury na jednotlivých konkrétních dopravních trasách jsou pro lepší přehlednost rozděleny do 5 úseků, které jsou definovány jako směrové koridory, a byly rozděleny dle nositelů dopravy. X XI

7 Section 1 North Sea Baltic Sea Corridor (Number of requirements: Road 5 Rail 5 Waterway 3 Abschnitt 1 Nord-Ostseekorridor (Anzahl der Forderungen: Straße 5 Schiene 5 Wasserstraße 3 Obszar 1 Korytarz Morza Północnego i Bałtyckiego (Liczba wymagań: drogi 5 kolej 5 droga wodna 3 Úsek 1 Koridor Severní-Baltské moře (Počet požadavků: silnice 5 železnice 5 vodní cesty 3 Section 2 Central West-East Corridor (Number of requirements: Road 2 Rail 2 Waterway 5 Abschnitt 2 Mittlerer West-Ost-Korridor (Anzahl der Forderungen: Straße 2 Schiene 2 Wasserstraße 5 Obszar 2 Środkowy Korytarz Wschód-Zachód (Liczba wymagań: drogi 2 kolej 2 droga wodna 5 Úsek 2 Střední západovýchodní koridor (Počet požadavků: silnice 2 železnice 2 vodní cesty 5 Section 3 Southern West-East Corridor (Number of requirements: Road 4 Rail 4 Waterway 2 Abschnitt 3 Südlicher West-Ost-Korridor (Anzahl der Forderungen: Straße 4 Schiene 4 Wasserstraße 2 Obszar 3 Południowy Korytarz Wschód-Zachód (Liczba wymagań: drogi 4 kolej 4 droga wodna 2 Úsek 3 Jižní západovýchodní koridor (Počet požadavků: silnice 4 železnice 4 vodní cesty 2 Section 4 Elbe Corridor (Number of requirements: Road 6 Rail 6 Waterway 6 Abschnitt 4 Elbekorridor (Anzahl der Forderungen: Straße 6 Schiene 6 Wasserstraße 6 Obszar 4 Korytarz Łaby (Liczba wymagań: drogi 6 kolej 6 droga wodna 6 Úsek 4 Labský koridor (Počet požadavků: silnice 6 železnice 6 vodní cesty 6 Section 5 North-South Corridor (Number of requirements: Road 4 Rail 4 Waterway 6 Abschnitt 5 Nord-Süd-Korridor (Anzahl der Forderungen: Straße 4 Schiene 4 Wasserstraße 6 Obszar 5 Korytarz Północ-Południe (Liczba wymagań: drogi 4 kolej 4 droga wodna 6 Úsek 5 Severojižní koridor (Počet požadavků: silnice 4 železnice 4 vodní cesty 6 Within the Elbe/Oder Region the transport infrastructure in the area of the national borders between Germany, Poland and the Czech Republic has its own particular problems. Many years of rigid state borders connected with severe restrictions of crossborder transport routes as well as the natural geographic barriers still result in considerable shortcomings, particularly in commercial transport. Only a few road and rail arteries are usable without limitations. Cross-border expansion of transport routes must be implemented gradually and in line with economic requirements. In an effort to relieve the existing transregional border crossings and disentangle source traffic and target traffic within the business regions close to the borders, all connections with still restricted performance should be modernized and upgraded to the minimum standards defined by the KEO. These requirements relate to 18 road and 16 rail links in the cross-border areas. Als spezifische Problematik für die Region Elbe/Oder gilt die Verkehrsinfrastruk turentwicklung im Bereich der nationalen Grenzen zwischen Deutschland, Polen und Tschechien. Die langjährich existierenden starren Staatsgrenzen mit den damit verbundenen Beschränkungen der grenzüberschreitenden Verkehrswege sowie die natürlichen geographischen Barrieren sorgen gegenwärtig noch für erhebliche Defizite, besonders im Wirtschaftsverkehr. Nur wenige Trassen von Straße und Schiene sind uneingeschränkt nutzbar. Der Ausbau grenzüberschreitender Verkehrswege muss sich schrittweise entsprechend den wirtschaftlichen Erfordernissen vollziehen. Zur Entlastung bestehender überregionaler Grenzübergänge und zur Entflechtung der Quell- und Zielverkehre in den grenznahen Wirtschaftsregionen sind bisher noch in ihrer Leistungsfähigkeit eingeschränkte Verbindungen mindestens mit dem von der KEO geforderten Ausbaustandard zu ertüchtigen. Für 18 Straßen- und 16 Schie- Specyficzną problematyką regionu Odry/Łaby jest rozwój infrastruktury transportowej na obszarach sąsiadujących z granicami państwowymi między Polską, Niemcami a Czechami. Istniejące przez długie lata nieprzepuszczalne granice państwowe i związane z tym ograniczenia w ruchu transgranicznym oraz naturalne bariery geograficzne doprowadziły na chwilę obecną do znaczących deficytów, w szczególności w zakresie ekonomiki transportu, tylko nieliczne szlaki drogowe i kolejowe mogą być wykorzystywane bez ograniczeń. Rozbudowa transgranicznych szlaków komunikacyjnych musi odbywać się stopniowo, zgodnie z wymogami gospodarki. Celem odciążenia istniejących przejść granicznych o znaczeniu ponadregionalnym oraz celem rozwiązania problemu koncentracji transportów źródłowych i docelowych położonych blisko granicy centrach gospodarczych należy rozbudować do tej pory jeszcze jakościowo ograniczone połączenia, przynajmniej w standardzie żądanym przez UIOŁ. Dla 18 połączeń drogowych i 16 kolejowych na obszarach przygranicznych Specifickou problematikou regionu Labe/Odra je rozvoj dopravní infrastruktury v prostoru národních hranic mezi Německem, Polskem a Českem. Dlouhé roky existující, neměnné státní hranice a s tím spojená omezení pro přeshraniční dopravní cesty a také přirozené zeměpisné bariéry jsou v současnosti důvodem ještě stále výrazných deficitů, zejména v nákladní dopravě. Bez omezení použitelných je pouze několik silnic a železničních tras. Výstavba přeshraničních dopravních cest musí být realizována postupně v souladu s ekonomickými požadavky. V zájmu ulehčení nadregionálním hraničním přechodům a rozpletení zdrojové a cílové dopravy v příhraničních ekonomických regionech je zapotřebí posílit spojení, jejichž výkonnost je dosud velmi omezená, minimálně na standard výstavby požadovaný KEO. Požadavky KEO na opatření v oblasti infrastruktury se týkají 18 silničních a 16 železničních tras. XII XIII

8 The KEO calls for a comprehensive development programme for multimodal (compatible) logistics locations suitable for networking at the intersections of the T-V, which should be consistent and coordinated on all levels of the decision-making process. The quality of an integrated logistics infrastructure has to satisfy the ambitious requirements of an efficient transport routes network facilitating effective integration of subordinated networks of transport routes to enhance competitive regional economic development. The multimodal, logistics interfaces in the transport route network have an ever greater effect on the quality of transportation and logistics. For this reason uniform standards of mobile and logistics equipment with high interoperability in telematics (ICT) are a basic prerequisite for success. In order to cope with port hinterland transport, the infrastructure expansion of the multimodal logistics interfaces in the T- V and PAN-Corridors and their subordinated networks is becoming more urgent in the KEO area. These logistics hubs have to fulfil important cross-company, cooperative logistics functions and have to be highly flexible to facilitate rapid adaptation to any changes in market and mobility conditions. The usable mobility and accessibility potential does not only depend on the quality and efficiency of the transport infrastructure. Today it is also essentially influenced by the advanced information and communication technologies (IC) as well as identification, positioning and GPS based navigation systems. By cross-company use and cooperation in the field of transport and logistics classes, comprehensive synergies can be utilized to increase the performance potentials in the intermodal T-V and PAN-Corridors. Compared with the sum of the individual isolated solutions in transportation and logistics, this approach will result in much higher efficiency in utilizing the transport infrastructure. For this reason, KEO promotes and supports all projects and schemes that aim to develop and constantly improve integrative, transnational transport and mobility management (including, among others, international projects such as SoNorA (South- North Axis) Baltic-Adriatic Development Corridor; CHEMLOG Chemical Logistics Cooperation in Central- and Eastern Europe; Binnen_ Land Logistic Integration of Inland Vessel and City Port). nenverbindungen im grenznahen Bereich erhebt die KEO Forderungen für infrastrukturelle Maßnahmen. Die KEO fordert ein über alle Entscheidungsebenen abgestimmtes, einheitliches Programm zur umfassenden Entwicklung vernetzungsfähiger (kompatibler), mehrmodaler Logistikstandorte an den Schnittstellen der T-V. Die Qualität einer integrierten, logistischen Standortinfrastruktur muss den hohen Anforderungen der Leistungsfähigkeit des Verkehrswegenetzes entsprechen und die effektive Einbindung der untergeordneten Verkehrswegenetze für eine konkurrenzfähige regionale Wirtschaftsentwicklung ermöglichen. Die multimodalen, logistischen Schnittstellen im Netz der Verkehrswege beeinflussen immer stärker die Qualität von Verkehr und Logistik. Voraussetzungen sind einheitliche Standards im mobilen und logistischen Equipment mit hoher Interoperabilität, in der Telematik und den organisatorischen Handlungsabläufen. Im Bereich der KEO wird zur Bewältigung der Hafenhinterlandverkehre der infrastrukturelle Ausbau mehrmodaler logistischer Schnittstellen in den T-V und PAN-Korridoren sowie deren nachgeordneten Netze immer dringender. Diese logistischen Knoten müssen wichtige unternehmensübergreifende, kooperative Logistikfunktionen erfüllen und eine hohe flexible Nutzbarkeit zur schnellen Anpassung an veränderte Markt - sowie Mobilitätsbedingungen besitzen. Das nutzbare Mobilitäts- und Erreichbarkeitspotential hängt nicht nur von der Qualität und Leistungsfähigkeit der Verkehrsinfrastruktur ab. Es wird heute wesentlich durch die modernen Informations- und Kommunikationstechnologien (IKT), Identifikations-, Ortungs- und Navigationssysteme beeinflusst. Durch unternehmensübergreifende Nutzung und kooperative Organisation im Bereich von Verkehr und Logistiklassen lassen sich umfassende Synergien zur Erhöhung der Leistungspotentiale in den intermodalen T-V und PAN-Korridoren erschließen. Damit kann eine wesentlich höhere Effizienz bei der Nutzung der Verkehrsinfrastruktur im Verhältnis zur einfachen Summe individueller Einzellösungen in Verkehr und Logistik erreicht werden. Die KEO fördert und unterstützt deshalb Projekte und Vorhaben zur Entwicklung und ständigen Vervollkommnung eines integrativen, transnational wirksamen Verkehrs- und Mobilitätsmanagement (so u.a. internationale Projekte wie: SoNorA Ostsee-Adria-Entwicklungskorridor; CHEMLOG Chemical Logistics Cooperation in Central- and Eastern Europe; Binnen_Land Logistische Integration von Binnenschiff und Stadthafen). UIOŁ domaga się podjęcia działań infrastrukturalnych. UIOŁ domaga się ustalonego na wszystkich poziomach decyzyjnych jednolitego programu całościowego rozwoju usieciowionych (kompatybilnych) intermodalnych centrów logistycznych w miejscu krzyżowania się korytarzy T. Jakość zintegrowanej logistycznej infrastruktury punktowej musi odpowiadać wysokim wymogom wydajnej sieci transportowej oraz umożliwiać efektywne połączenie z sieciami transportowymi niższego stopnia tak, aby można było mówić o konkurencyjnym regionalnym rozwoju gospodarki. Multimodalne logistyczne węzły w sieci szlaków transportowych w coraz większym stopniu wpływają na jakość samych usług transportowych i logistycznych. Warunkiem koniecznym są jednolite standardy elementów mobilnych i logistycznych umożliwiających wysoki stopień interoperacyjności zastosowań w usługach transportowych i logistycznych, telematyce oraz organizacji łańcucha transportowego. Na obszarze UIOL coraz pilniejszym staje się infrastrukturalna rozbudowa multimodalnych logistycznych interfejsów na korytarzach T i PAN oraz w układzie sieci niższego stopnia. Te węzły logistyczne muszą spełniać ważne wykraczające poza zakres jednego przedsiębiorstwa kooperacyjne funkcje logistyczne i cechować się dużą elastycznością wykorzystania celem szybkiego dostosowania się do zmieniających się warunków rynkowych i potrzeb mobilności. Dający się wykorzystać potencjał mobilności i dostępności zależy nie tylko od jakości i wydajności infrastruktury transportowej. W dużym stopniu znajduje się on dzisiaj pod wpływem nowoczesnych technologii informatycznych i komunikowania się, systemów identyfikacji, lokalizacji i nawigacji. Kooperacyjna organizacja i wykorzystanie w skali wykraczającej poza jedno przedsiębiorstwo takich zastosowań w transporcie i logistyce daje możliwość wykorzystania daleko idących efektów synergii na rzecz zwiększenia potencjału wydajności intermodalnych korytarzy T i PAN. Tym samym można osiągnąć znacząco większą skuteczność wykorzystania infrastruktury transportowej, niż w przypadku prostej sumy indywidualnych pojedynczych rozwiązań w zakresie transportu i logistyki. Dlatego też UIOŁ wspiera projekty i przedsięwzięcia na rzecz rozwoju i stałego udoskonalenia zintegrowanego transnarodowo skutecznego zarządzania transportem i mobilnością (między innymi takie międzynarodowe projekty, jak: SoNorA korytarz rozwojowy Bałtyk- Adriatyk; CHEMLOG Chemical Logistics Cooperation in Central- and Eastern Europe; Binnen_Land logistyczna integracja jednostek śródlądowych i portów rzecznych). KEO požaduje jednotný Program komplexního rozvoje kompatibilních, multimodálních logistických lokalit na rozhraních sítí T-V, který bude sladěn na všech úrovních rozhodování. Kvalita integrované, logistické infrastruktury lokality musí splňovat vysoké požadavky na výkonnost sítě dopravních cest a umožňovat účinné zapojení sítě podřízených dopravních cest s cílem dosáhnout konkurenceschopného rozvoje ekonomiky v regionu. Multimodální, logistická rozhraní v síti dopravních cest stále více ovlivňují kvalitu dopravy a logistiky. Předpokladem jsou jednotné standardy v mobilním a logistickém vybavení s vysokou interoperabilitou, v telematice a v organizačních postupech. V prostoru KEO je pro zvládnutí dopravy v zázemí přístavů stále naléhavější posílení infrastruktury multimodálních logistických rozhraní v sítích T-V a PAN koridorech a jejich podřízených sítích. Tyto logistické uzly musí plnit důležité kooperativní logistické funkce a jejich využití musí být velmi flexibilní tak, aby bylo možno je uzpůsobit měnícím se podmínkám trhu a mobility. Využitelný potenciál mobility a dostupnosti nezávisí pouze na kvalitě a výkonnosti dopravní infrastruktury, nýbrž je dnes zásadně ovlivňován moderními informačními a komunikačními technologiemi (IKT), systémy identifikace, lokalizace a navigace. Díky komplexnímu využívání a kooperativní organizaci v oblasti dopravy a logistických tříd lze odhalit rozsáhlé synergie vedoucí ke zvýšení potenciálů výkonů v intermodálních sítích T-V a koridorech PAN. Tak lze dosáhnout podstatně vyšší efektivity při využívání dopravní infrastruktury v porovnání s jednoduchým součtem individuálních řešení v dopravě a logistice. KEO proto podporuje projekty a záměry usilující o rozvoj a trvalé zdokonalování integrativního, nadnárodního účinného managementu dopravy a mobility ( kromě jiného mezinárodní projekty jako: SoNorA Rozvojový koridor Balt-Jadran; CHEM- LOG Chemical Logistics Cooperation in Central- and Eastern Europe; Binnen_Land Logistická integrace vnitrozemské lodní plavby a městských přístavů). XIV XV

9 Content Page Inhaltsverzeichnis Seite Spis treści Strona Obsah Strana List of abbreviations 1 Abkürzungsverzeichnis 1 Spis skrótów 2 Seznam zkratek 2 Members of the Elbe/Oder Union 5 of Chambers of Commerce and Industry (CCI) (German abbreviation: KEO) 1. The Elbe/Oder Region 7 Economic area in the centre of Europe 2. Transport infrastructure in the Elbe/Oder 15 Region Challenges to the future 2.0 Initial situation Development trends Priorities of transport logistics 21 the North Sea and Baltic Sea Ports 3. Requirements defined by the Elbe/Oder 29 Chambers Union (KEO) for developing the transport infrastructure European and national planning schemes 3.0 Directional corridors in the area of the KEO Section 1 Requirements defined by KEO Section 2 Requirements defined by KEO Section 3 Requirements defined by KEO Section 4 Requirements defined by KEO Section 5 Requirements defined by KEO Requirements defined by KEO in relation 45 to the transport infrastructure in the areas close to the borders 3.7 Requirements defined by KEO in relation 61 to adapting the infrastructure to multimod al logistics interfaces 4. KEO-Initiatives aimed at developing 65 and promoting integrative transport and mobility management Mitglieder der Kammerunion Elbe/Oder (KEO) 5 1. Die Region Elbe/Oder 7 Wirtschaftsraum im Zentrum Europas 2. Verkehrsinfrastruktur in der Region Elbe/Oder 15 Herausforderungen für die Zukunft 2.0 Ausgangssituation Entwicklungsrichtungen Verkehrslogistische Schwerpunkte 21 Nord- und Ostseehäfen 3. Forderungen der Kammerunion Elbe/Oder 29 (KEO) zum Ausbau der Verkehrsinfrastruktur europäische und nationale Planungen 3.0 Richtungskorridore im Bereich der KEO Directional corridors in the area of the KEO Section 1 Requirements defined by KEO Section 2 Requirements defined by KEO Section 3 Requirements defined by KEO Section 4 Requirements defined by KEO Section 5 Requirements defined by KEO KEO - Forderungen zur Verkehrsinfrastruktur 45 im grenznahen Raum 3.7 KEO-Forderungen zur Infrastrukturanpassung 61 an den multimodalen logistischen Schnittstellen 4. KEO-Initiativen zur Entwicklung und Förderung 65 eines integrativen Verkehrs- und Mobilitätsmanagement Członkowie Unii Izb Odry/Łaby 6 1. Region Odry/Łaby 8 region gospodarczy w centrum Europy 2. Infrastruktura transportowa w regionie 16 Odry/Łaby wyzwania na przyszłość 2.0 Sytuacja wyjściowa Kierunki rozwoju Główne punkty logistyki transportowej 22 porty Morza Północnego i Bałtyckiego 3. Żądania Unii Izb Odry/Łaby (UIOŁ) 30 dotyczące rozbudowy infrastruktury transportowej plany europejskie i narodowe 3.0 Korytarze kierunkowe na obszarze UIOŁ Directional corridors in the area of the KEO Section 1 Requirements defined by KEO Section 2 Requirements defined by KEO Section 3 Requirements defined by KEO Section 4 Requirements defined by KEO Section 5 Requirements defined by KEO Żądania dotyczące infrastruktury 46 transportowej na obszarze pogranicza 3.7 Żądania UIOŁ dotyczące dostosowania 62 infrastruktury do multimodalnych logistycznych interfejsów 4. Inicjatywy UIOŁ na rzecz rozwoju 66 i wsparcia zintegrowango zarządzania transportem i mobilnością Členové Unie komobr Labe/Odra (KEO) 6 1. Region Labe/Odra 8 hospodářský prostor v centru Evropy 2. Dopravní infrastruktura v regionu 16 Labe/Odra úkoly pro budoucnost 2.0 Výchozí situace Směry rozvoje Dopravní a logistická těžiště 22 přístavy v Baltském a Severním moři 3. Požadavky Unie komor Labe/Odra (KEO) 30 na výstavbu dopravní infrastruktury evropské a národní projekty 3.0 Směrové koridory v oblasti KEO Directional corridors in the area of the KEO Section 1 Requirements defined by KEO Section 2 Requirements defined by KEO Section 3 Requirements defined by KEO Section 4 Requirements defined by KEO Section 5 Requirements defined by KEO KEO Požadavky na dopravní 46 infrastrukturu v příhraničí 3.7 Požadavky KEO na úpravu infrastruktury 62 v multimodálních logistických rozhraních 4. Iniciativy KEO na vývoj a podporu 66 integrativního managementu dopravy a mobility XVI XVII

10 List of abbreviations Abkürzungsverzeichnis Spis skrótów Seznam zkratek A AG B BIP CETC COINCO CHEMLOG D D DG TR DIHK ECRN Einw EU EU 27 EUROSTAT EUR, e.v. GmbH GDP GMS GVZ HK HLG IHK IKT IVS KEO KKS Km km/h Mio Mrd. n ODRA 2006 OU Pa PAN Planco PP Motorway Public Limited Company A-Road (in Germany) GDP = Gross Domestic Product Central European Transport Corridor Corridor of Innovation and Cooperation Czech Republic Chemical Logistics Cooperation in Central and Eastern Europe Germany Motorway in the Czech Republic Directorate General for Energy and Transport Association of German Chambers of Commerce and Industry European Chemical Regions Network Inhabitants European Union 27 member states of the European Union Statistical Office of the European Communities Euro Registered association Ltd Limited partnership Gross Domestic Product Big motor vessel Cargo transport center Chamber of Commerce High Level Group CCI - Chamber of Commerce and Industry Information Technology Intelligent Tranport Systems Elbe / Oder Chambers Union Purchasing power standard Kilometer Kilometer per hour million billion new Project for developing the river Oder (Poland) Bypass per annum Pan-European Corridor Poland Planning office, Planco-Consulting Essen Priority Projects Autobahn Aktiengesellschaft Bundesstraße Bruttoinlandsprodukt Central European Transport Corridor Coridor of Innovation and Cooperation Tschechische Republik Chemical Logistics Cooperation in Central and Eastern Europe Deutschland Autobahn Tschechien Directorate General for Energy and Transport Deutscher Industrie- und Handelskammertag European Chemical Regions Network Einwohner European Union 27 Member States of European Union Statistical Office of the European Communities Euro eingetragener Verein Gesellschaft mit beschränkter Haftung Gross Domestic Product Großmotorschiff Güterverkehrszentrum Handelskammer High Level Group Industrie- und Handelskammer Informations- und Kommunikationstechnolo- Intelligente Verkehrssysteme Kammerunion Elbe/Oder Kaufkraftstandard Kilometer Kilometer pro Stunde Millionen Milliarden neu Projekt zum Ausbau der Oder (Polen) Ortsumgehung per anno Paneuropean Corridor Polen Planungsbüro, Planco-Cosulting Essen Priority Projects A AG B BIP CETC COINCO CHEMLOG D D7 DG TR DIHK ECRN Einw EU EU 27 EUROSTAT EUR, e.v. GmbH GDP GMS GVZ HK HLG IHK IKT gie IVS KEO KKS Km km/h Mio Mrd. n ODRA 2006 OU Pa PAN Planco PP A AG B CETC COINCO CHEMLOG D D 8 DG TR DIHK ECRN EU EU 27 EUROSTAT EUR, e.v. GmbH GDP GMS GVZ HK HLG IHK IPH KKS km km/h mld mln n ODRA 2006 OU pa PAN PKB Planco PP S SCANDRIA Autostrada Spółka akcyjna Droga federalna Central European Transport Corridor Coridor of Innovation and Cooperation Republika Czeska Chemical Logistics Cooperation in Central and East Europa Niemcy Autostrada w Czechach Directorate General for Energy and Transport Niemiecka Federacja Izb Przemysłowo Handlowych European Chemical Regions Network European Union 27 Member States of European Union Statistical Office of the European Communities Euro Stowarzyszenie zarejestrowane Spółka z o.o. Gross Domestic Product Barki motorowe o dużej mocy silnikowej Zintegrowane centrum logistyczne Izba Gospodarcza Hamburga High Level Group Izba Przemysłowo-Handlowa Izba Przemysłowo-Handlowa Standard Siły Nabywczej kilometr kilometr na godzinę miliard milion nowe Polski ustawowy program modernizacji Odry Obejście miejscowości per anno, rocznie Paneuropean Corridor Polska Produkt krajowy brutto Biura planistyczne Planco-Cosulting Essen Priority Projects Droga ekspresowa (Polska) Scandinavian-Adriatic Corridor for Growth and Innovation A AG B BIP CETC COINCO CHEMLOG D D DG TR DIHK ECRN Einw EU^ EU 27 EUROSTAT EUR, e.v. GmbH GDP GMS GVZ HK HLG IHK IKT IVS KEO KKS Km km/h Mio Mrd. n ODRA 2006 OU Pa PAN Planco PP dálnice akciová společnost spolková silnice hrubý domácí produkt Central European Transport Corridor Coridor of Innovation and Cooperation Česká republika Chemical Logistics Cooperation in Central and East Europa Německo dálnice ČR Directorate General for Energy and Transport Den německých průmyslových a obchodních komor European Chemical Regions Network obyvatel European Union 27 Member States of European Union Statistical Office of the European Communities Euro registrované sdružení společnost s ručením omezeným Gross Domestic Product velká motorová loď logistické centrum obchodní komora High Level Group průmyslová a obchodní komora informační a komunikační technologie inteligentní dopravní systémy Unie komor Labe / Odra standard kupní síly kilometr kilometrů za hodinu milion miliarda nový Projekt na rozšíření Odry (Polsko) obchvat obce per anno (ročně) Paneuropean Corridor Polsko projektantská kancelář, Planco-Cosulting Essen Priority Projects 1 2

11 Expressway in Poland Scandinavian Adriatic Corridor for Growth and Innovation South North Axis Central Statistical Office of Poland Metric tonne, or 1,000 kilograms one tonne of freight transported over a di- of one km Trans-European Network Transport Transport Infrastructure Needs Assessment German Unity Transport Project S SCANDRIA SoNorA stat. gov. t tkm stance T V (T) TINA V S SCANDRIA SoNorA stat. gov. t tkm T V (T) TINA V Schnellstraße Polen Scandinavian-Adriatic Corridor for Growth and Innovation South North Axis Central Statistical Office of Poland Metric tonne, ov 1000 Kilogrammes one tonne of frieght transported a distance of one km Trans European Network Verkehr / Transport Transport Infrastructure Needs Assessment Verkehrsprojekte Deutsche Einheit SoNorA stat. gov. t tkm T V (T) TINA UE UIŁO V South North Axis Central Statistical Office of Poland Metric tonne, ov 1000 Kilogrammes one tonne of frieght transported a distance of one km Trans European Network Transport Transport Infrastructure Needs Assessment Unia Europejska Unia Izb Łaby i Odry Projekty transportowe zjednoczenia Niemiec S SCANDRIA SoNorA stat. gov. t tkm T V (T) TINA V rychlostní silnice Polsko Scandinavian Adriatic Corridor for Growth and Innovation South North Axis Central Statistical Office of Poland metrická tuna, 1000 kilogramů one tonne of frieght transported a distance of one km Trans European Network doprava / transport Transport Infrastructure Needs Assessment Dopravní projekty Německá jednota 3 4

12 Members of the Elbe/Oder Union of Chambers of Commerce and Industry (CCI) (German abbreviation: KEO) Mitglieder der Kammerunion Elbe/Oder (KEO) Członkowie Unii Izb Odry/Łaby Členové Unie komobr Labe/Odra (KEO) Germany Flensburg CCI Lübeck CCI Kiel CCI Stade CCI Hamburg Chamber of Commerce Lüneburg-Wolfsburg CCI Rostock CCI Schwerin CCI Berlin CCI Potsdam CCI Cottbus CCI Magdeburg CCI Halle-Dessau CCI Leipzig CCI Südwestsachsen (Southwest Saxony) CCI Dresden CCI Deutschland IHK zu Flensburg IHK zu Lübeck IHK zu Kiel IHK Stade HK Hamburg IHK zu Lüneburg-Wolfsburg IHK zu Rostock IHK zu Schwerin IHK Berlin IHK Potsdam IHK Cottbus IHK Magdeburg IHK Halle-Dessau IHK zu Leipzig IHK Südwestsachsen IHK Dresden Niemcy IPH Flensburga IPH Lubeki IPH Kilonii IPH Stade HK Hamburga IPH Lüneburg-Wolfsburg IPH Rostock IPH Schwerin IPH Berlin IPH Poczdam IPH Cottbus IPH Magdeburg IPH Halle-Dessau IPH Lipska IPH Południowo-zachodniej Saksonii IPH Drezno Německo IHK zu Flensburg IHK zu Lübeck IHK zu Kiel IHK Stade HK Hamburg IHK zu Lüneburg-Wolfsburg IHK zu Rostock IHK zu Schwerin IHK Berlin IHK Potsdam IHK Cottbus IHK Magdeburg IHK Halle-Dessau IHK zu Leipzig IHK Südwestsachsen IHK Dresden Poland Western CCI based in Gorzów Wielkopolski Greater Poland CCI based in Poznań Regional CCI based in Gliwice Lower Silesian Chamber of Commerce based in Wrocław Silesian Opole Chamber of Commerce Polen Westliche IHK Gorzów Wielkopolski Großpolnische IHK Poznań Regionale IHK Gliwice Niederschlesische Wirtschaftskammer Wrocław Oppelner Wirtschaftskammer Śląsk Polska Zachodnia Izba Przemysłowo-Handlowa, Gorzów Wielkopolski Wielkopolska IPH Poznań Regionalna IPH Gliwice Dolnośląska Izba Gospodarcza Wrocław Izba Gospodarcza "Śląsk"w Opolu Polsko Západní průmyslová a obchodní komora Gorzów Wielkopolski Velkopolská průmyslová a obchodní komora Poznaň Regionální průmyslová a obchodní komora Gliwice Dolnoslezská hospodářská komora Wrocław Hospodářská komora "Śląsk" v Opolu Czech Republic Liberec Regional Chamber of Commerce with the District Chambers of Commerce: Liberec CCI Jablonec nad Nisou CCI Česká Lípa CCI and Semily CCI Regional Chamber of Commerce Ústí nad Labem with the District Chambers of Commerce: Ústí nad Labem CCI Teplice CCI Most CCI Louny CCI Litoměřice CCI Děčín CCI Chomutov CCI Prague Chamber of Commerce Tschechische Republik Kreiswirtschaftskammer Liberec mit den Bezirkswirtschaftskammern: OHK Liberec, OHK Jablonec nad Nisou, OHK Česká Lípa und OHK Semily Kreiswirtschaftskammer Ústí nad Labem mit den Bezirkswirtschaftskammern: OHK Ústí nad Labem, OHK Teplice, OHK Most, OHK Louny, OHK Litoměřice, OHK Děčín, OHK Chomutov Wirtschaftskammer Prag Republika Czeska Powiatowa Izba Gospodarcza Liberec/wraz z Okręgowymi Izbami Gospodarczymi OIG Liberec, OIG Jablonec nad Nisou, OIG Česká Lípa OIG Semily Powiatowa Izba Gospodarcza Ústí nad Labem/wraz z Okręgowymi Izbami Gospodarczymi: OIG Ústí nad Labem, OIG Czeskie Cieplice, OIG Most, OIG Louny, OIG Litoměřice, OIG Děčín, OIG Chomutov Izba Gospodarcza Pragi Česká republika Krajská hospodářská komora Liberec s okresními hospodářskými komorami: OHK Liberec, OHK Jablonec nad Nisou, OHK Česká Lípa a OHK Semily Krajská hospodářská komora Ústí nad Labem s okresními hospodářskými komorami: OHK Ústí nad Labem, OHK Teplice OHK Most, OHK Louny, OHK Litoměřice, OHK Děčín, OHK Chomutov Hospodářská komora Praha 5 6

13 Brücken verbinden Regionen an E lbe und Oder 1. The Elbe/Oder Region Economic area in the centre of Europe 1. Die Region Elbe/Oder Wirtschaftsraum im Zentrum Europas 1. Region Odry/Łaby region gospodarczy w centrum Europy 1. Region Labe/Odra hospodářský prostor v centru Evropy As a result of the EU Eastern enlargement, the Elbe/Oder Region (see maps 1 1 and 2 1; Tables 1 1 and 2 1) now assumes a key role in the scope of the European cohesion policy; this role is particularly obvious in the field of transport relating to accessibility and mobility. Nach der EU-Osterweiterung besitzt die Region Elbe/ Oder (s. Karten 1 1 und 2 1; Tabellen 1 1 und 2 1) im Rahmen der europäischen Kohäsionspolitik eine Schlüsselrolle, die sich besonders auf dem Gebiet des Verkehrs hinsichtlich Erreichbarkeit und Mobilität deutlich zeigt. Po rozszerzeniu UE na wschód Region Odry / Łaby (patrz mapy 1 1 i 2 1; tabele 1 1 i 2 1) odgrywa w ramach europejskiej polityki spójności rolę kluczową, którą wyraźnie widać w zakresie transportu w aspekcie dostępności i mobilności. Po rozšíření EU na východ zaujal region Labe-Odra (viz. mapy 1 1 a 2 1; tabulky 1 1 a 2 1) v rámci evropské politiky soudržnosti klíčovou roli, která se významně projevuje zejména v oblasti dopravy, a to v otázkách dostupnosti a mobility. Map 2-1 Chambers of Industry and Commerce in the Elbe-Oder Region Table: 1-1 General characteristics of the Elbe/Oder Region Map 1-1 Central Europe highlighting the Elbe-Oder Region Area: Population: Population density: Gross domestic product (GDP 2006): 241,300 km² 37 millon (8% of all EU citizens) 153 Inhabitants / km² (EU average 113 inhabitants per km²) EUR 626 billion (rank 6 among EU regions) Source : EUROSTAT, calculations by KEO 7 8

14 General characteristics of the Elbe/Oder Region Allgemeine Charakteristik der Region Elbe/Oder Ogólna charakterystyka Regionu Odry/Łaby Všeobecná charakteristika regionu Labe/Odra The deep structural economic change from the centrally-controlled economy in the past to market-driven principles that affected almost the entire Elbe/Oder Table: 2 1 GDP development in the Elbe/Oder Region ( ) Chambers of Industry and Commerce in the Elbe/Oder Region (KEO) GDP 2002 (billion EUR) GDP 2006 (billion EUR) Development 2002/2006 (%) Berlin 77,104 81, Brandenburg 44,683 50, Dolnośląskie 16,000 19, Hamburg 76,380 83, Liberecký 2,361 4, Lubuskie 5,000 5, Mecklenburg-Western Pommerania 29,682 32, Lower Saxony (Lüneburg district only) 30,286 34, Opolskie 4,800 5, Prague 21,917 29, Saxony 75,315 88, Saxony-Anhalt 43,392 49, Schleswig-Holstein 65,456 69, Śląskie 27,800 30, Ústecký kraj 4, Wielkopolskie 18,000 22, Zachodniopomorskie 9,000 10, Elbe/Oder Region (KEO) 551, , Sources: German, Polish and Czech offices of statistics, calculations by KEO Der fast im Gesamtbereich der Region Elbe/Oder tief greifende wirtschaftliche Strukturwandel, von der zentralen Planwirtschaft zu marktwirtschaftlichen Prinzipien hat, wie die Tabelle 2 1 ausweist, positive Akzente gesetzt. Daleko idące procesy restrukturyzacji gospodarczej, od centralnie sterowanej gospodarki planowanej do zasad gospodarki rynkowej, doprowadziły na prawie całym obszarze Odry / Łaby do wystąpienia pozytywnych tendencji, co pokazuje tabela 2 1. Přechod ekonomických struktur z centrálního plánování na principy tržního hospodářství, který hluboce zasáhl téměř celý region Labe/Odra, měl jak dokazuje tabulka 2 1 pozitivní důsledky. Transport, which is an elementary factor of economy and quality of life, connects Poland, the Czech Republic and Germany in a lasting manner proven by the permanently growing trade relations (see Table 3 1), increasing tourism and the ever closer ties in the field of science, technology and culture. As a result of its central location, the Elbe/Oder Region has to constantly harmonize the steadily growing transit traffic with the regional requirements of mobility and accessibility in the interest of a rapidly growing economic development and attractive quality of life. In order to reach this goal, focussed efforts are required in the long run in order to develop a sound infrastructure. Existing deficits in the development are obvious when comparing the gross domestic product per capita in the Elbe/Oder Region (Table 4 1). Der Verkehr als Elementarfaktor von Wirtschaft und Lebensqualität verbindet Polen, Tschechien und Deutschland nachhaltig. Das drückt sich in den ständig wachsenden Handelsbeziehungen (s. Tabelle 3 1), dem zunehmenden Tourismus sowie den immer enger werdenden wissenschaftlichen, technischen und kulturellen Verflechtungen aus. Die Region Elbe/Oder muss die, aus ihrer zentralen Lage bedingten, ständig wachsenden Transitverkehre, mit den regionalen Mobilitäts- und Erreichbarkeitserfordernissen im Interesse einer raschen wirtschaftlichen Entwicklung und attraktiver Lebensqualität permanent harmonisieren. Dieser Prozess erfordert noch auf längere Sicht konzentrierte Anstrengungen für eine intakte Infrastruktur. Bestehende Entwicklungsdefizite lassen sich am Bruttoinlandsprodukt pro Kopf für die Region Elbe/Oder unschwer erkennen (Tabelle 4 1). Transport jako podstawowy czynnik gospodarki i jakości życia łączy Polskę, Czechy i Niemcy w sposób trwały. Swój wyraz znajduje to w stale rosnących stosunkach handlowych (patrz tabela 3 1), rozwijającej się turystyce oraz coraz ściślejszymi powiązaniami naukowymi, technicznymi i kulturalnymi. Region Odry/Łaby musi stale harmonizować wynikające z jego centralnego położenia ciągle rosnące przewozy tranzytowe z regionalnymi wymogami związanymi z mobilnością i dostępnością w interesie szybkiego rozwoju gospodarczego i atrakcyjnej jakości życia. Proces ten wymaga w dłuższym horyzoncie czasowym starań na rzecz funkcjonującej infrastruktury. Istniejące deficyty rozwojowe widać wyraźnie w poziomie produktu krajowego brutto per capita dla Regionu Odry/ Łaby (Tabela 4 1). Doprava jako základní faktor hospodářství i kvality života trvale spojuje Polsko, Česko a Německo. Projevem této skutečnosti je nepřetržité posilování obchodních vztahů (viz. tabulka 3 1), růst cestovního ruchu i stále pevnější ekonomické, technické a kulturní vazby. V zájmu rychlého hospodářského rozvoje a dosažení atraktivní kvality života musí region Labe/Odra trvale dosahovat souladu mezi stálým nárůstem tranzitní dopravy, který je podmíněn centrální polohou regionu, a regionálními požadavky na mobilitu a dostupnost. Tento proces si z dlouhodobého pohledu žádá intenzivního úsilí o vytvoření intaktní infrastruktury. Stávající deficity v rozvoji lze snadno rozpoznat na hrubém domácím produktu na obyvatele v regionu Labe/Odra (tabulka 4 1). 9 10

15 Table: 3 1 Development of trade relations between D// ( ) Year 1997 / 2007 Germany (D) (billion Euros) Czech Republic () (billion Euros) Poland () (billion Euros) Total Total D Total D 1997 Export Import Export Import Source: EUROSTAT "External and Intra European trade" 2009 Table: 4 1 GDP development exemplified by the purchasing power per capita Year Euro zone Czech Republic Germany Polen KEO Source : EUROSTAT Europa in Zahlen (Europe in Numbers) Yearbook The numbers are expressed in purchasing power standards expressed in a currency that compensates price differences between the countries. Index EU-27 = 100, calculations by KEO As a result of a fundamental new orientation following the structural change, traditional commercial and industrial sectors in the area of the KEO either ceased to exist or underwent consolidation, some of them even reaching new acceptance in the market on a remarkable level. Worth mentioning here are innovative sectors which are continually gaining decisive shares of the added value. However, in the central and northern parts of the Elbe/Oder Region agriculture and forestry are still among the traditional sources of income. The service sector with its business segments logistics and tourism has the highest share in added value creation in the Elbe/ Oder Region. (see Table 5 1) Nach der grundlegenden Neuorientierung im Strukturwandel fielen traditionelle gewerbliche und industrielle Branchen im Bereich der KEO weg oder befinden sich wieder in der Konsolidierung. Sie erreichen teilweise auf beachtlichem Niveau neue Marktakzeptanz. Besonders bemerkenswert sind innovative Bereiche, die immer mehr entscheidende Anteile an der Wertschöpfung gewinnen. Zu den traditionellen Erwerbsquellen zählen aber nach wie vor in mittleren und nördlichen Teilen der Region Elbe/Oder die Land- und Forstwirtschaft. Der Dienstleistungssektor mit seinen Wirtschaftsbereichen Logistik und Tourismus erbringt den höchsten Anteil der Wertschöpfung in der Region Elbe/Oder. (s. Tabelle 5 1) Po całkowitej restrukturyzacji gospodarczej ze struktur ekonomicznych zniknęły tradycyjne rzemiosła i branże przemysłu z terenu UIOŁ lub znajdują się one ponownie w fazie konsolidacji. Częściowo udaje im się osiągać znowu akceptację rynkową na znaczącym poziomie. Szczególnie godnymi uwagi są innowacyjne dziedziny, które zdobywają coraz bardziej decydujące udziały w procesie kreacji wartości. Do tradycyjnych źródeł zarobkowania należą jednak nadal w środkowych i północnych częściach Regionu Odry/Łaby rolnictwo i leśnictwo. Sektor usług, wraz z takimi działami gospodarki jako logistyka i turystyka, ma najwyższy udział w kreacji wartości w Regionie Odry/Łaby. (Tabela 5 1) Po zásadní změně orientace v rámci strukturální proměny zanikla tradiční živnostenská a průmyslová odvětví v oblasti působnosti KEO nebo se nyní opět nachází ve fázi konsolidace. Trh tato odvětví znovu akceptuje, zčásti ve velmi pozoruhodné míře. Za zmínku stojí zejména inovativní oblasti, které získávají stále větší a rozhodující podíl na tvorbě přidané hodnoty. Mezi tradiční zdroje výdělku patří ve středních a severních oblastech regionu Labe/Odra i nadále zemědělství a lesnictví. Sektor služeb se svými hospodářskými odvětvími logistikou a cestovním ruchem se na tvorbě přidané hodnoty v regionu Labe/ Odra podílí nejvyšší měrou. (viz. tabulka 5 1) 11 12

16 Table 5-1 Gross value added at producer s costs (2002 / 2006) (% share in the total gross added value in 2006) Sector GDP at current prices (billion Euros) Agriculture, Forestry, Fishery (%) Industry, Building trade (%) Service sector (%) Euro zone 27 9,913 12, Czech Republic Germany 2,143 2, Poland KEO Source: EUROSTAT Europa in Zahlen (Europe in Numbers), Yearbook 2008, calculations by KEO The economic potentials are very heterogeneously distributed in the Elbe/Oder development area. Differences in trade and industry are present in the region running from the south to the north, however, a considerable potential for economic development exists directly in the region of the North Sea and the Baltic Sea with a focus on shipyards, chemical and energy industry, ports and other logistics services. Positive developments are currently ongoing in most traditional centres of industry and trade in the German federal states of Brandenburg, Saxony-Anhalt, Saxony and Thuringia which, however, cannot yet compensate for the partially considerable shortage of employment opportunities. In a similar manner, the same is true of the Polish districts of Opolskie and Śląskie as well as Northern Bohemia (the Czech regions of Prague, Liberec und Ústí). The tax-privileged special economic areas running along the PAN-III Corridor in the Polish part of the Elbe/Oder Region have played and continue to play a particular role in relation to the economic development. Im Entwicklungsraum Elbe/Oder verteilen sich die Wirtschaftspotentiale sehr heterogen. Ein gewerblich-industrielles Gefälle verläuft vom Süden nach Norden, wobei unmittelbar in der Nord- und Ostseeregion mit der Werftindustrie, der Chemieindustrie, der Energiewirtschaft, der Hafenwirtschaft und anderen logistischen Dienstleistungen ein beachtliches wirtschaftliches Entwicklungspotential vorhanden ist. In den meisten traditionellen gewerblich-industriellen Zentren Brandenburgs, Sachsen-Anhalts, Sachsens und Thüringens vollziehen sich positive Entwicklungen, die jedoch den teilweise noch erheblichen Mangel an Beschäftigung bisher nicht ausgleichen konnten. Das gilt auch in ähnlicher Form für die polnischen Wojewodschaften Opolskie und Śląskie sowie für Nordböhmen (tschechische Regionen Prag, Liberec und Ústí). Eine besondere Rolle spielten und spielen für die Wirtschaftsentwicklung die steuerlich begünstigten Sonderwirtschaftsgebiete entlang des PAN-III-Korridors im polnischen Teil der Region Elbe/Oder. Na obszar rozwojowy Odry/Łaby potencjał ekonomiczny rozmieszczony jest bardzo heterogennie. Różnice w potencjale wytwórczoprzemysłowym przebiegają w kierunku z południa na północ, przy czym region Morza Północnego i Bałtyckiego wraz z przemysłem stoczniowym, chemicznym, energetycznym, portami i innymi usługami logistycznymi cechuje znaczny gospodarczy potencjał rozwojowy. W większości tradycyjnych centrów wytwórczo-przemysłowych Brandenburgii, Saksonii-Anhaltskiej, Saksonii i Turyngii mają miejsce pozytywne przemiany, które jednak częściowo nie są jeszcze w stanie wyrównać znaczącego braku miejsc pracy. W podobnym sensie dotyczy to również polskich województwa śląskiego i opolskiego oraz północnych Czech (czeskie regiony Pragi, Liberec u i Ústí). Wyjątkową rolę odgrywały i odgrywają w rozwoju gospodarczym preferencje podatkowe w Specjalnych Strefach Ekonomicznych wzdłuż III. Paneuropejskiego Korytarza Transportowego (PKT) w polskiej części Regionu Odry/Łaby. V rozvojovém prostoru Labe/Odra jsou hospodářské potenciály rozmístěny velmi různorodě. Živnostensko-průmyslový gradient probíhá od jihu k severu, přičemž přímo v regionu Baltského a Severního moře s loděnicemi, chemickým průmyslem, energetikou, přístavy a jinými logistickými službami se nachází značný potenciál pro hospodářský rozvoj. Ve většině tradičních centrech průmyslu a živnostenské výroby v Brandenbursku, Sasku-Anhaltsku, Sasku a Durynsku probíhá pozitivní vývoj, ve kterém se však ještě bohužel dosud nepodařilo vyrovnat částečně ještě značný nedostatek pracovních příležitostí. Podobně to platí pro polská vojvodství Opolskie a Śląskie i pro severní Čechy (české kraje Praha, Liberec a Ústí). Mimořádnou roli pro ekonomický rozvoj hráli a hrají daňově zvýhodněná speciální odvětví ekonomiky podél koridoru PAN III. v polské části regionu Labe/Odra

17 2. Transport infrastructure in the Elbe/Oder Region Challenges to the future 2. Verkehrsinfrastruktur in der Region Elbe/Oder Herausforderungen für die Zukunft 2. Infrastruktura transportowa w regionie Odry/Łaby wyzwania na przyszłość 2. Dopravní infrastruktura v regionu Labe/Odra úkoly pro budoucnost 2.0 Initial situation 2.0 Ausgangssituation 2.0 Sytuacja wyjściowa 2.0 Výchozí situace The transport sector is particularly affected by the profound political, economic and social changes that took place in recent years. As a result of the Eastern European countries accession to the EU, the Elbe/Oder Region has moved into a central location of geographic importance. For decades large parts of the region were considered as outlaying areas within the national borders of the respective country. Except for just a few transnational transport routes, the transport infrastructure in terms of scope and capacity was oriented one-sidedly to national requirements only. The national transport networks developed independently of each other also with regard to political, technological and economic aspects. This applies to the rail networks in particular. Therefore, a large number of measures in the field of improving the transport infrastructure have to be carried out in the former close-border areas in order to integrate these national networks into a single system of trans- European railway networks. In the wake of these measures, the subordinated network infrastructure deeper in the region is also adapted to the new demands. The deficits in the transport infrastructure that have accumulated over the years must be overcome. To this end, great and joint efforts of highest priority are required in the framework of the EU cohesion policy and in the transnational process of regions growing together. The deficits are mainly concerning the continuity, quality and efficient utilization of all carriers transport routes. These shortcomings impair the efficiency of the Trans-European Networks (T-V) and the Pan-European Corridors (PAN). Both the predicted growth rates relating to the transport volumes and the justified expectations of a stable economic growth necessitate timely elimination of these deficits in the Elbe/Oder Region transport infrastructure. The KEO is an excellent platform enabling its members to represent their joint determination to implement the necessary transport infrastructure projects and define priorities more effectively both politically and economically. Die tief greifenden politischen, wirtschaftlichen und sozialen Veränderungen der letzten Jahre berühren im besonderen Maße den Verkehr. Mit dem Beitritt osteuropäischer Länder zur EU rückte die Region Elbe/Oder in eine geographisch bedeutsame Zentrallage. Über Jahrzehnte galten große Teile der Region als Randgebiete innerhalb ihrer nationalen Grenzen. Bis auf wenige transnationale Verkehrsfenster war die Verkehrsinfrastruktur in Umfang und Leistungsfähigkeit einseitig auf die nationalen Erfordernisse ausgerichtet. Die nationalen Verkehrsnetze entwickelten sich politisch, technisch und wirtschaftlich unabhängig von einander. Besonders die Schienennetze sind davon betroffen. Zur Einbindung dieser nationalen Netze in ein geschlossenes System transeuropäischer Netze sind deshalb eine Vielzahl von Verkehrsinfrastrukturmaßnahmen in den ehemaligen grenznahen Gebieten zu realisieren. Diese Maßnahmen bewirken meist auch Infrastrukturanpassungen der untergeordneten Netze in der Tiefe der Region. Eine schnelle Überwindung der angestauten Defizite in der Verkehrsinfrastruktur bedarf großer, gemeinsamer Anstrengungen von höchster Priorität im Rahmen der EU-Kohäsionspolitik und beim transnationalen Zusammenwachsen der Regionen. Die Defizite liegen hauptsächlich in Durchgängigkeit, Qualität und effizienter Nutzung der Verkehrswege aller Verkehrsträger. Sie beeinträchtigen jetzt bereits die Leistungsfähigkeit der transeuropäischen Netze (T-V) und paneuropäischen Korridore (PAN). Die prognostizierten Steigerungsraten im Verkehrsaufkommen und die berechtigten Erwartungen für stabiles Wirtschaftswachstum drängen zur schnellen Beseitigung der Defizite in der Verkehrsinfrastruktur der Elbe/Oder-Region. Mit der KEO entstand ein Forum, was den gemeinsamen Willen bei den notwendigen Verkehrsinfrastrukturprojekten und ihren Prioritäten wirkungsvoller politisch und wirtschaftlich nach außen vertreten kann. Eine gut ausgebaute und vernetzte Infrastruktur ist Vorausset- Daleko idące polityczne, gospodarcze i społeczne zmiany ostatnich lat dotyczą w szczególny sposób transportu. Wraz z przystąpieniem do Unii Europejskiej państw Europy Wschodniej Region Odry/Łaby stał się geograficznie regionem o znaczącym położeniu centralnym. Przez dziesięciolecia duże części regionu uchodziły w ramach państw narodowych za obszary peryferyjne. Poza niewieloma transnarodowymi oknami transportowymi infrastruktura transportowa była jakościowo i ilościowo ukierunkowana jednostronnie na potrzeby krajowe. Narodowe sieci transportowe rozwijały się politycznie, technicznie i ekonomicznie niezależnie od siebie. Dotyczy to szczególnie sieci kolejowej. Celem włączenia tych sieci narodowych do zamkniętego systemu sieci transeuropejskich konieczne jest dlatego podjęcie wielu przedsięwzięć z zakresu infrastruktury transportowej na dawnych obszarach przygranicznych. Przedsięwzięcia te na ogół powodują również dostosowanie infrastruktury na sieciach podporządkowanych w głębi regionu. Szybkie przezwyciężenie skumulowanych deficytów w infrastrukturze transportowej wymaga dużego wspólnego wysiłku, jest jednak najwyższym priorytetem w ramach polityki spójności Unii Europejskiej oraz w toku transnarodowej integracji regionów. Deficyty polegają głównie na ciągłości, jakości i efektywnym wykorzystaniu szlaków transportowych wszystkich gałęzi transportu. Już dziś oddziałuje to negatywnie na wydajność sieci transeuropejskich (T) i paneuropejskich korytarzy transportowych (PAN). Prognozowane przyrosty natężenia ruchu i uzasadnione oczekiwania stabilnego wzrostu gospodarczego sprawiają, iż likwidacja deficytów w infrastrukturze transportowej Regionu Odry/Łaby staje się problemem palącym. Wraz z UIOŁ powstało forum, które może bardziej skutecznie politycznie i ekonomicznie reprezentować wspólna wolę realizacji koniecznych i priorytetowych projektów infrastruktury transportowej. Dobrze rozbudowana i połączona sieciowo infrastruktura jest warunkiem zintegrowanego transnarodowego zbliżenia, w szczególności pomiędzy sąsiadami w Europie Środkowej i Wschodniej i przyczynia się do sprostania globalnym i regionalnym wymogom rozwojowym w gospodarce. Hluboké politické, ekonomické a sociální změny posledních let se obzvláštní měrou dotýkají i dopravy. Po vstupu východoevropských zemí do EU se region Labe/Odra posunul do geograficky významné centrální polohy. Po celá desetiletí byly velké části tohoto regionu považovány za okrajové oblasti v rámci svých národních hranic. Až na několik málo mezinárodních dopravních oken se dopravní infrastruktura ve svém rozsahu i výkonnosti zaměřovala jednostranně na národní potřeby. Národní dopravní sítě se vyvíjely bez vzájemné politické, technické a ekonomické souvislosti. To se týká zejména železničních sítí. Pro napojení těchto národních sítí do uzavřeného systému transevropských sítí je proto zapotřebí realizovat velký počet opatření v dopravní infrastruktuře v bývalých pohraničních oblastech. Tato opatření mají většinou také za následek změny v infrastruktuře podřízených síti uvnitř regionu. Rychlé překonání nahromaděných deficitů v dopravní infrastruktuře si vyžaduje značné, společné úsilí nejvyšší priority v rámci evropské politiky soudržnosti a v nadnárodním srůstání regionů. Nedostatky spočívají převážně ve spojitosti, kvalitě a efektivním využití dopravních cest všech nositelů dopravy. Tyto deficity již nyní snižují výkonnost transevropských sítí (T-V) a panevropských koridorů (PAN). Předpokládaný nárůst objemu dopravy a oprávněná očekávání stabilního ekonomického růstu tlačí na rychlé odstranění těchto deficitů v dopravní infrastruktuře regionu Labe/Odra. V podobě KEO vzniklo fórum, které může účinněji politicky a ekonomicky navenek zastupovat společnou vůli v nezbytných projektech dopravní infrastruktury a jejich priority. Dobře vybudovaná a propojená infrastruktura je předpokladem integrovaného, nadnárodního sbližování, zejména mezi střední Evropou a východoevropskými sousedy, a dostojí nárokům na globální a regionální rozvoj ekonomiky

18 A fully-developed and networked infrastructure is a prerequisite for integrated, transnational approximation, particularly between Central Europe and its Eastern European neighbours, and it takes into account the global and regional development requirements of the economy. zung einer integrierten, transnationalen Annäherung, besonders zwischen Mitteleuropa und osteuropäischen Nachbarn, und trägt den globalen und regionalen Entwicklungserfordernissen in der Wirtschaft Rechnung. 2.1 Development trends 2.1 Entwicklungsrichtungen 2.1 Kierunki rozwoju 2.1 Směry rozvoje Since 1990 numerous important transport routes have been newly built or extended in the Elbe/Oder Region, including, for example, the following: 17 transport projects executed in the scope of the German Unity Transport Project V (9 rail, 7 motorway projects and 1 waterway project) Sections of the motorway A 17 / D 8 between Dresden and Prague or The motorway A 4 in Poland close to the German border in the direction of the Polish border with the Ukraine. However, a large, integrated, transnational transport system that is in line with the goals of T-V and the PAN-Corridors meeting the future demands in relation to mobility and accessibility for persons and goods still requires considerable, profound transport infrastructure measures to be taken. The projects referenced in this brochure provide detailed information about and are geared to the PAN-Corridors, they utilize the priorities of the T Axes and their pull effect for suggesting further important development measures in the subordinated transport network. All these upgrading, extension and new construction measures aim to promote the further development of the Single Market, obtain better connection of peripheral areas and harmonize the various country-specific transport systems. Furthermore, bottlenecks on the transport routes have to be eliminated and interoperability ensured, but likewise it is necessary to carry out ecologically sustainable modifications of the modal split structures in order to provide better general conditions for efficient, modern transnational transport systems. Based on data from 2007, the Directorate General for Energy and Transport at the European Commission has developed a scenario that shows the trends up to the year In principle, this scenario confirms KEO s proposals relating to infrastructure development (see Table 1 2) Seit 1990 wurden in der Region Elbe/Oder zahlreiche wichtige Verkehrswege neu- oder ausgebaut. Das belegen u.a. die 17 Verkehrsprojekte Deutsche Einheit V (9 Schienen-, 7 Autobahn- und ein Wasserstraßenprojekt), Abschnitte der Autobahn A 17 / D 8 zwischen Dresden und Prag oder die Autobahn A 4 in Polen nahe der Grenze zu Deutschland in Richtung polnischer Grenze zur Ukraine Ein weiträumiges, integriertes, transnationales Verkehrssystem, das den Zielen der T-V sowie der PAN Korridore und damit den Anforderungen von Mobilität und Erreichbarkeit für Personen und Güter zukunftsorientiert gerecht wird, erfordert noch erhebliche, weit reichende Verkehrsinfrastrukturmaßnahmen. Die in dieser Broschüre ausgewiesenen Projekte orientieren sich an den PAN-Korridoren, nutzen den Vorrang der T-Achsen und deren Sogwirkung, um weitere wichtige Ausbaumaßnahmen im nachgeordneten Verkehrsnetz vorzuschlagen. Mit diesen Aus- und Neubaumaßnahmen sollen die Entwicklung und Förderung des gemeinsamen Binnenmarktes vorangetrieben, eine verbesserte Anbindung von peripheren Räumen erreicht und die verschiedenen länderspezifischen Verkehrssysteme harmonisiert werden. Neben der Beseitigung von Schwachstellen auf den Verkehrstrassen und der Sicherung der Interoperabilität müssen ökologisch nachhaltige Veränderungen in den Modal Split Strukturen bessere Voraussetzungen für leistungsfähige, moderne transnationale Verkehre schaffen. Die Europäische Kommission für Energie und Verkehr hat auf der Grundlage der Daten aus 2007 ein Trendszenario bis 2030 entwickelt, dass in seiner Tendenz die Forderungen der KEO zur Entwicklung der Infrastruktur bestätigt. (s. Tabelle 1 2) Od 1990 roku w regionie Odry/Łaby zbudowano nowe lub rozbudowano liczne ważne szlaki transportowe. Są to między innymi 17 projektów transportowych z Programu Zjednoczenia Niemiec (PZN) (9 projektów kolejowych, 7 projektów autostradowych i 1 projekt w zakresie dróg wodnych śródlądowych), Odcinki autostrady A 17 / D 8 między Dreznem a Pragą oraz W Polsce autostrada A 4 w pobliżu granicy z Niemcami w kierunku polskiej granicy z Ukrainą. Obejmujący odpowiednio dużą powierzchnię zintegrowany transnarodowy system transportowy, który sprostać ma celom korytarzy T oraz PAN, a tym samym wymogom mobilności i dostępności dla osób i towarów, a ukierunkowany jest na przyszłość. Wymaga on znacznych i daleko idących przedsięwzięć w zakresie infrastruktury transportowej. Wymienione w niniejszej broszurze projekty ukierunkowane są na korytarze PAN wykorzystują głownie osie T oraz ich efekt przyciągania i na tej podstawie proponuje się dalsze ważne przedsięwzięcia w zakresie rozbudowy układu komunikacyjnego niższego stopnia.budowa nowej oraz rozbudowa istniejącej infrastruktury transportowej ma przyspieszyć rozwój wspólnego rynku wewnętrznego i wspierać go, pozwolić na lepsze połączenie obszarów peryferyjnych oraz na zharmonizowanie zróżnicowanych specyficznych krajowych systemów transportowych. Poza likwidacją słabych ogniw na szlakach komunikacyjnych i zapewnieniem interoperatywności należy dążyć do wygenerowania ekonomicznie trwałych zmian w podziale masy ładunkowej i pasażerów na poszczególne gałęzie transportu, co stanowi najlepsze uwarunkowanie dla wydajnego nowoczesnego transnarodowego transportu. Komisja Europejska do spraw Energii i Transportu stworzyła na podstawie danych z 2007 r. scenariusz trendów do 2030 r., który stanowi potwierdzenie dla żądań UIOŁ w zakresie rozwoju infrastruktury (patrz tabela 1 2). Od roku 1990 byly v regionu Labe/Odra nově vybudovány či dobudovány četné důležité dopravní cesty. Důkazem mimo jiné je 17 dopravních projektů v rámci Německé jednoty (Verkehrsprojekte Deutsche Einheit V) (9 železničních projektů, 7 dálničních projektů a jeden projekt vodní cesty), úseky dálnice A 17 / D 8 mezi Drážďanami a Prahou nebo dálnice A 4 v Polsku nedaleko hranice s Německem ve směru na polskou hranici s Ukrajinou. Rozsáhlý, integrovaný, nadnárodní dopravní systém, který bude perspektivně splňovat cíle T-V i PAN koridorů a tím také požadavky na mobilitu a dostupnost osob i zboží, vyžaduje ještě významná, rozsáhlá opatření v dopravní infrastruktuře. Projekty uvedené v této brožuře se zaměřují na PAN koridory, využívají přednosti os T a jejich vlivu a navrhují další důležitá opatření na rozvoj podřízené sítě. Úkolem těchto opatření na další dostavbu a novou výstavbu infrastruktury je podnítit podporu a rozvoj společného vnitřního trhu, dosáhnout lepšího napojení periferních oblastí a sladit specifické dopravní systémy jednotlivých zemí. Kromě odstranění slabých míst na dopravních cestách a zajištění interoperability musí ekologicky udržitelné změny ve struktuře modal splitu vytvořit lepší předpoklady pro výkonnou, moderní nadnárodní dopravu. Na základě dat z roku 2007 vytvořila Evropská komise pro energii a dopravu scénář vývoje do roku 2030, jehož tendence potvrzuje požadavky KEO na rozvoj infrastruktury. (viz tabulka 1 2) Důležitou funkci v přepravních řetězcích plní multimodální logistická rozhraní. Bez těchto rozhraní nejsou sítě T a PAN koridory a nezbytné podřízené sítě myslitelné. Dnes hrají klíčovou roli zejména pro ekonomický rozvoj příslušného regionu

19 Table: 1 2 Modal Split development in goods transport ( ) Year Eu 27 Freight transport activity 1990 (billion tkm) 2000 (billion tkm) 2010 (billion tkm) 2020 (billion tkm) 2030 (billion tkm) 1, , , , ,717.2 Trucks 1, , , , ,803.0 Rail Inland navigation Czech Republic Freight transport activity Trucks Rail Inland navigation Germany Freight transport activity Trucks Rail Inland navigation Poland Freight transport activity Trucks Rail Inland navigation Source: European Energy and Transport, Trends to 2030 Update 2007 European Commission, Directorate General for Energy and Transport The multi-modal logistic interfaces have a particular function in the scope of these transport chains. The T and PAN as well as the required subordinated networks are not conceivable without these interfaces because today they already play a key role in the further economic development of every region concerned. Eine wichtige Funktion in den Transportketten besitzen die multimodalen logistischen Schnittstellen. Ohne diese Schnittstellen sind keine T und PAN und die erforderlichen untergeordneten Netze denkbar. Vor allem haben sie heute eine Schlüsselfunktion für die wirtschaftliche Entwicklung der jeweiligen Region. Ważne funkcje w łańcuchach transportowych przypisuje się multimodalnym centrom logistycznym. Bez tych węzłów nie można myśleć o sieciach T i PAN oraz o koniecznej sieci transportowej niższego stopnia. Mają też one dzisiaj do odegrania kluczową rolę w rozwoju gospodarczym każdego z regionów

20 2.2 Priorities of transport logistics the North Sea and Baltic Sea Ports 2.2 Verkehrslogistische Schwerpunkte Nord- und Ostseehäfen 2.2 Główne punkty logistyki transportowej porty Morza Północnego i Bałtyckiego 2.2 Dopravní a logistická těžiště přístavy v Baltském a Severním moři The ports on the North Sea and Baltic Sea, the inland ports, the freight transport centers and the larger multi-modal logistics centers are of prime importance for the transport infrastructure. Eine zentrale Stellung bei der Verkehrsinfrastruktur kommt den See- und Binnenhäfen, Güterverkehrzentren und größeren multimodalen Logistikzentren zu. Główną rolę w infrastrukturze transportowej odgrywają porty morskie i rzeczne, centra logistyczne, zwykłe i większe multimodalne centra logistyczne. Centrální postavení v dopravní infrastruktuře zaujímají námořní a vnitrozemské přístavy, centra nákladní dopravy a větší multimodální logistická centra. For the Elbe/Oder Regions these inland ports and the ports on the North Sea and the Baltic Sea, listed below, are a major location advantage in international competition, including: Mit den Binnen-, Nord und Ostseehäfen besitzt die Region Elbe/Oder einen wichtigen Standortvorteil im internationalen Wettbewerb. Das sind: Region Odry/Łaby dysponuje poprzez swoje porty rzeczne oraz porty Morza Bałtyckiego i Północnego ważnym plusem w międzynarodowej konkurencji. Są to: Díky vnitrozemským přístavům a přístavům u Severního a Baltského moře má region Labe/Odra důležitou výhodu v mezinárodní konkurenci. Jedná se o: the sea ports in Lower Saxony, Schleswig-Holstein, Hamburg, Mecklenburg-Western Pomerania as well as the ports in the Polish KEO area with numerous connections, primarily to Central, Northern and Eastern Europe, including a dense network of ferry lines and the inland ports on the rivers Elbe, Oder, and Saale as well as the canals with their interface functions. About 90 % of the worldwide trade streams are run by sea. Connecting the emerging national economies of Central and Eastern Europe effectively to the powerful sea ports on North Sea and Baltic Sea is, therefore, a decisive factor for success. The business ties between the Czech Republic, Poland and Germany are very strong. Germany is the most important trading partner for Poland and the Czech Republic. Approximately one third of these two countries foreign trade is realized with Germany. The annual foreign trade growth rates of the two countries are in the range of about 20 %. However, Poland and the Czech Republic are also the most important trading partners for Germany in Central and Eastern Europe (Source: destatis, see Table 3 1). The Port of Hamburg is of particular importance to foreign trade in the Elbe/Oder Region because of its special location off the North Sea and its proximity to the national economies in Central and Eastern Europe. About one third of all goods transshipped at the Port of Hamburg, are destined for or come from these countries. In 2006, Polish and Czech businesses handled 3.16 million tonnes and 2.68 million tonnes, respectively, via the Port of Hamburg. Even compared with other important destinations and regions of origin for Hamburg Port, these economic ties are outstanding. Via the Port of Hamburg, Poland and the Czech Republic handle more than three times as many goods as traditional trading partners such as Switzerland (0.46 million tonnes) and Italy (1.28 million tonnes) together. die Seehäfen in Niedersachsen, Schleswig-Holstein, Hamburg, Mecklenburg-Vorpommern sowie die Häfen im polnischen KEO-Raum mit zahlreichen Verbindungen, vor allem nach Mittel-, Nord- und Osteuropa, darunter ein dichtes Netz von Fährverbindungen und die Binnenhäfen an Elbe, Oder, Saale und den Kanalstrecken, mit ihrer Schnittstellenfunktion. Etwa 90 % der weltweiten Handelsströme werden über den Seeweg abgewickelt. Für die aufstrebenden Volkswirtschaften Mittel- und Osteuropas ist die Anbindung an die leistungsfähigen Seehäfen an Nord- und Ostsee daher ein entscheidender Erfolgsfaktor (s. Diagramme: und 2-2.2). Die Wirtschaftsverflechtungen zwischen Tschechien, Polen und Deutschland sind stark ausgeprägt. Deutschland ist der wichtigste Handelspartner für Polen und Tschechien, rund ein Drittel ihres jeweiligen Außenhandels entfällt auf Deutschland. Die jährlichen Wachstumsraten im Außenhandel der beiden Länder liegen im Bereich von 20 %. Umgekehrt sind Polen und Tschechien auch die wichtigsten Handelspartner in Mittel- und Osteuropa für Deutschland (Quelle: destatis, s. Tabelle 3 1). Der Hamburger Hafen ist durch seine Lage tief im Binnenland und die Nähe zu den Volkswirtschaften in Mittel- und Osteuropa von besonderer Bedeutung für den Außenhandel in der Region Elbe/Oder; etwa 1/3 aller im Hamburger Hafen umgeschlagenen Waren haben Ziel oder Quelle in diesen Ländern. (s. Karte: 1-2.2) Die polnische Wirtschaft verlud im Jahr ,16 Millionen Tonnen über den Hamburger Hafen, die tschechische 2,68 Millionen Tonnen. Diese Wirtschaftsverflechtungen sind auch in Relation zu anderen wichtigen Ziel- und Quellgebieten des Hamburger Hafens herausragend: Polen und Tschechien schlagen über Hamburg mehr als dreimal so viele Güter um wie traditionelle Handelspartner wie die Schweiz (0,46 Millionen Tonnen) und Italien (1,28 Millionen Tonnen) zusammen porty morskie w Dolnej Saksonii, Szlezwiku-Holsztynie, Hamburgu, i Meklemburgii-Pomorzu Przednim oraz porty w polskiej części obszaru UIOŁ z licznymi połączeniami, przede wszystkim z Europą Środkową, Północną i Wschodnią, w tym gęsta sieć połączeń promowych oraz porty rzeczne na Łabie, Odrze, rzece Saale oraz odcinki skanalizowane wraz ze swoją funkcją krzyżówek w sieci transportowej. Mniej więcej 90 % wszystkich światowych potoków handlowych realizowanych jest drogą morską. Dla rozwijających się gospodarek narodowych Europy Środkowej i Wschodniej połączenie z wydajnymi portami Morza Północnego i Bałtyckiego jest dlatego decydującym czynnikiem sukcesu. Silne są już powiązania gospodarcze między Polską, Niemcami i Czechami. Niemcy są dla Polski i Czech najważniejszym partnerem handlowym. Około 1/3 handlu zagranicznego każdego z tych państw przypada na Niemcy. Roczne wskaźniki wzrostu w obrotach handlu zagranicznego obu krajów osiągają poziom 20 % i odwrotnie, Polska jak i Czechy są najważniejszymi partnerami handlowymi dla Niemiec w Europie Środkowej i Wschodniej (Źródło: destatis, patrz tabela 3 1). Port w Hamburgu ma przez swoje usytuowanie i bliskość do gospodarek narodowych Europy Środkowej i Wschodniej szczególne znaczenie dla handlu zagranicznego w Regionie Odry/Łaby; około 1/3 wszystkich przeładowywanych w porcie w Hamburgu towarów ma swoje źródło bądź jest przeznaczona do tych krajów. W porcie w Hamburgu w roku 2006 dla gospodarki polskiej przeładowano 3,16 mln ton towarów, a dla gospodarki Czech 2,68 mln ton. Te powiązania gospodarcze widać również w relacjach portu w Hamburgu z innymi ważnymi obszarami źródłowymi i docelowymi: Polska i Czechy przeładowują przez Hamburg 3 razy tyle towarów, jak tradycyjni jego partnerzy handlowi tacy, jak námořní přístavy v Dolním Sasku, Šlesviku-Holštýnsku, Hamburský, Meklenbursku-Předním Pomořansku a přístavy v polské oblasti KEO s četnými spojeními, zejména do střední, severní a východní Evropy, mezi tím také hustá síť trajektových spojů a vnitrozemské přístavy na Labi, Odře, Sále a kanálech, plnící funkci rozhraní. Zhruba 90 % celosvětových obchodních toků je realizováno námořní cestou. Pro středo- a východoevropské ekonomiky usilující o rozvoj je proto napojení na velké námořní přístavy u Severního a Baltského moře rozhodujícím faktorem úspěchu. Hospodářské vazby mezi Českem, Polskem a Německem jsou velmi silné. Německo je nejdůležitějším obchodním partnerem Polska a Česka, zhruba třetina jejich zahraničního obchodu připadá na Německo. Roční přírůstky v zahraničním obchodu obou zemí se pohybují kolem 20 %. Na druhou stranu jsou Polsko a Česko také nejdůležitějšími obchodními partnery Německa ve střední a východní Evropě (zdroj: destatis, viz. tabulka 3 1). Hamburský přístav má díky své poloze hluboko ve vnitrozemí a své blízkosti středo- a východoevropským ekonomikám mimořádný význam pro zahraniční obchod v regionu Labe/ Odra. Cíl nebo původ zhruba 1/3 zboží překládaného v hamburském přístavu se nachází právě v těchto zemích. V roce 2006 přepravila polská ekonomika přes hamburský přístav 3,16 milionů tun, česká ekonomika pak 2,68 milionů tun. Tyto hospodářské vazby jsou ještě patrnější v porovnání s jinými důležitými cílovými a zdrojovými oblastmi hamburského přístavu. Polsko a Česko překládají přes Hamburk třikrát více zboží než tradiční obchodní partneři jako Švýcarsko (0,46 milionů tun) a Itálie (1,28 milionů tun) dohromady

Polsko-Czeskie Forum Rozwoju Transportu budujmy przyszłość!

Polsko-Czeskie Forum Rozwoju Transportu budujmy przyszłość! Polsko-Czeskie Forum Rozwoju Transportu budujmy przyszłość! Warsztaty konsultacyjne 16-17.06.2015, Hotel Lord, Warszawa (warsztaty w języku polskim i czeskim z tłumaczeniem symultanicznym) Program ramowy

Bardziej szczegółowo

ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION

ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION ASTERN BORDERIAND OF ENLARGED EUROPEAN UNION COMPETITIUENESS FACTORS Editedby Eufemia Teichmann WARSAW SCHOOL OF ECONOMICS WARSAW 2006 Spis treści Przedmowa 9 Część I CZYNNIKI I OGRANICZENIA KONKURENCYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ

BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ MANGELNDE GRENZÜBERGÄNGE ALS DIE BREMSE DER WIRTSCHAFTLICHEN ENTWICKLUNG DER REGION AUF BEISPIEL

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Rynkowe perspektywy dużych szybkości w Polsce zastosowanie projektu UIC dla krajów w Europy Centralnej i Wschodniej.

Rynkowe perspektywy dużych szybkości w Polsce zastosowanie projektu UIC dla krajów w Europy Centralnej i Wschodniej. Andrzej Żurkowski PKP SA Rynkowe perspektywy dużych szybkości w Polsce zastosowanie projektu UIC dla krajów w Europy Centralnej i Wschodniej. Market perspective for HST in Poland - implementation of UIC

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Futuro. design by Przemysław Mac Stopa

Futuro. design by Przemysław Mac Stopa design by Przemysław Mac Stopa PL / EN / DE / Optymalizacja powierzchni biurowej i tym samym kosztów biura jest kluczowa. Wyzwaniem jest jednak połączenie tego wymagania z utrzymaniem wysokiego komfortu

Bardziej szczegółowo

Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe

Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe Ekonomiczne perspektywy rozwoju Czechy i Niemcy od lat należą do strategicznych partnerów gospodarczych Polski. Na te kraje przypada

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

BATCo Baltic-Adriatic Transport Cooperation. Standardowa prezentacja projektu

BATCo Baltic-Adriatic Transport Cooperation. Standardowa prezentacja projektu BATCo Baltic-Adriatic Transport Cooperation Standardowa prezentacja projektu Obecnie Europejski System Transportu (TEN-T) jest aktualizowany przez Unię Europejską. Dlatego też, jest to idealny moment na

Bardziej szczegółowo

Stand Up. design by Mikomax Team

Stand Up. design by Mikomax Team design by Mikomax Team PL / EN / DE / Coraz więcej pracowników skarży się na dyskomfort fizyczny w pracy. Nawet najlepszy fotel biurowy nie rozwiąże tego problemu. Doraźne rozwiązania również nie jeśli

Bardziej szczegółowo

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) THE ANALYSIS CONCERNING THE DESIGNATION OF THE ROUTE THAT INTEGRATES THE SOUTH OF THE LOWER SILESIA PROVINCE TOGETHER WITH NORTH - SOUTHLINKS Analiza

Bardziej szczegółowo

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Vortrag (4) ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Marek Trojnar, Swinoujscie 33 Komplex der Häfen in Szczecin und Świnoujście Strategische Lage Der kürzeste Weg aus Skandinavien nach Südeuropa

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 46,000 sqm of warehouse space. 11,410 sqm for immediate lease. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 46,000 sqm of warehouse space. 11,410 sqm for immediate lease. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 46,000 sqm of warehouse space. 11,410 sqm for immediate lease. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport ul. Batarowska, Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Współpraca transgraniczna samorządów. Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia. Grenzübergreifende kommunale Zusammenarbeit

Współpraca transgraniczna samorządów. Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia. Grenzübergreifende kommunale Zusammenarbeit Współpraca transgraniczna samorządów terytorialnych Razem dla pogranicza Dolny Śląsk Saksonia Gemeinsam für den Grenzraum Niederschlesien Sachsen Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków

Bardziej szczegółowo

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI 500 wejść dziennie Department of Economics and Management Faculty of Entrepreneurship and Quality Science Pomeranian Special Economic Zone (PSEZ) covers

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Galeria Handlowa Starogard Gdański

Galeria Handlowa Starogard Gdański Galeria Handlowa Starogard Gdański Parkridge Retail Miasto Starogard Gdański leży w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, w pobliżu Borów Tucholskich, nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim.

Bardziej szczegółowo

SEGRO LOGISTICS PARK STRYKÓW. SEGRO.pl. NOWOCZESNY PARK LOGISTYCZNY MODERN LOGISTICS PARK 400 000 m 2 / 400,000 sq m STRYKÓW, SMOLICE 1

SEGRO LOGISTICS PARK STRYKÓW. SEGRO.pl. NOWOCZESNY PARK LOGISTYCZNY MODERN LOGISTICS PARK 400 000 m 2 / 400,000 sq m STRYKÓW, SMOLICE 1 STRYKÓW, SMOLICE 1 NOWOCZESNY PARK LOGISTYCZNY MODERN LOGISTICS PARK 400 000 m 2 / 400,000 sq m SEGRO.pl SPECYFIKACJA TECHNICZNA Wysokość netto 10 m Siatka słupów 12 m x 22,5 m Wytrzymałość posadzki 5

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

Integracja czy Interoperacyjność?

Integracja czy Interoperacyjność? Integracja czy Interoperacyjność? Integracja? Interoperacyjność? Instytut Logistyki i Magazynowania Instytut Badawczy w Poznaniu Aktualnie ponad 20 projektów FP7, Interreg i CIP Ponad 250 partnerów w Europie

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

3 4 listopada 2011 r.

3 4 listopada 2011 r. 3 4 listopada 2011 r. Dostępność i wymogi dla rozwoju infrastruktury transportowej pomiędzy Wrocławiem, Pragą a Środkowymi Niemcami jako klucz do intensyfikacji wzajemnych relacji Erreichbarkeiten und

Bardziej szczegółowo

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N)

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N) Poziom wód gruntowych [m] Underground water level [m] Czy były prowadzone badania geologiczne terenu (T/) Were geological research done (Y/) Ryzyko wystąpienia zalań lub obsunięć terenu (T/) Risk of flooding

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA Atrakcyjne tereny inwestycyjne znajdują się przy ul. Leśnej w Bytomiu, w bezpośrednim sąsiedztwie Alei Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Przeznaczona do sprzedaży uzbrojona

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Steuerberaterin Ria Franke

Steuerberaterin Ria Franke Polnische Arbeitnehmer mit Wohnsitz in Polen Polscy pracownicy z miejscem zamieszkania w Polsce Steuerberaterin Ria Franke Verdienst > 450 / Monat Wynagrodzenie > 450 /miesięcznie Entscheidung über die

Bardziej szczegółowo

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Konferencja organizowana w ramach projektu Digitalizacja szlaku konnego

Bardziej szczegółowo

Programy współpracy terytorialnej UE

Programy współpracy terytorialnej UE Programy współpracy terytorialnej UE Elżbieta Książek II Forum Dni Nauki i Technologii Polska Wschód Białystok-Białowieża, 22-24 kwietnia 2009 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

W drodze do Zrównoważonego Planu Mobilności Miejskiej: polskie doświadczenia w planowaniu zrównoważonej mobilności

W drodze do Zrównoważonego Planu Mobilności Miejskiej: polskie doświadczenia w planowaniu zrównoważonej mobilności W drodze do Zrównoważonego Planu Mobilności Miejskiej: polskie doświadczenia w planowaniu zrównoważonej mobilności dr Marcin Wołek Katedra Rynku Transportowego Uniwersytet Gdański Warszawa, 26.02.2015

Bardziej szczegółowo

Perspektywy polityki transportowej/logistycznej UE 2014-2020

Perspektywy polityki transportowej/logistycznej UE 2014-2020 Perspektywy polityki transportowej/logistycznej UE 2014-2020 71. Polsko Niemieckie Forum Przedsiębiorców Szczecin, 4 Grudnia 2013 Szymon Ościsłowski Transport morski i logistyka Dyrekcja Generalna ds.

Bardziej szczegółowo

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Dr. Ing. Aleksander Niemczyk, Mag. Tomasz Janiak Institut für Logistik und Lagerwirtschaft 2 Pressestimmen Die neuesten Zahlen des Statistischen

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Badania i innowacje

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY CEF INFO DAY 22 PAŹDZIERNIKA 2014 R. Warszawa

WARSZTATY CEF INFO DAY 22 PAŹDZIERNIKA 2014 R. Warszawa WARSZTATY CEF INFO DAY 22 PAŹDZIERNIKA 2014 R. Warszawa Ogólne założenia konkursu w 2014 r. Polskie projekty będą mogły ubiegać się o dofinansowanie z 2 puli środków: z puli środków Funduszu Spójności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Kształtujemy rzeczywistość Wir gestalten die Wirklichkeit We shape reality

Kształtujemy rzeczywistość Wir gestalten die Wirklichkeit We shape reality Kształtujemy rzeczywistość Wir gestalten die Wirklichkeit We shape reality Informacje ogólne - Allgemeine Informationen - General information Jesteśmy producentem szerokiej gamy kształtowników giętych

Bardziej szczegółowo

Projekt Rail Baltica Growth Corridor w rozwoju usług logistycznych Rail Baltica Growth Corridor project in logistic services development

Projekt Rail Baltica Growth Corridor w rozwoju usług logistycznych Rail Baltica Growth Corridor project in logistic services development Projekt Rail Baltica Growth Corridor w rozwoju usług logistycznych Rail Baltica Growth Corridor project in logistic services development Joanicjusz Nazarko, Joanna Urban Politechnika Białostocka, Wydział

Bardziej szczegółowo

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Samorządowa jednostka organizacyjna Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Institute for Territorial Development / Climate-Kic 1 PRZEMYSŁAW MALCZEWSKI LOWER SILESIA COORDINATOR OF REGIONAL ACTIVITY AFFILIATED

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION.

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION. AIP VFR POLAND VFR R 3.1-1 VFR R 3.1 DELEGACJA SŁUŻB ATS DELEGATION OF ATS 1. DELEGACJA SŁUŻB ATS - CTR HERINGSDORF 1. DELEGATION OF ATS - HERINGSDORF CTR Linia łącząca następujące punkty/the line 53 55

Bardziej szczegółowo

Planning and Cabling Networks

Planning and Cabling Networks Planning and Cabling Networks Network Fundamentals Chapter 10 Version 4.0 1 Projektowanie okablowania i sieci Podstawy sieci Rozdział 10 Version 4.0 2 Objectives Identify the basic network media required

Bardziej szczegółowo

Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne

Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne Antje Kölling IFOAM EU Policy Manager EkoSeedForum 20-22 March 2014

Bardziej szczegółowo

ITS project in Wroclaw Projekt ITS we Wrocławiu

ITS project in Wroclaw Projekt ITS we Wrocławiu ITS project in Wroclaw Projekt ITS we Wrocławiu Błażej Trzcinowicz ITS Project Manager Departament Prezydenta Zespół Zarządzania Projektami Department of the Mayor Project Management Unit Presentation

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego. (Centrum Bezpieczeństwa Miasta)

Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego. (Centrum Bezpieczeństwa Miasta) Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego (Centrum Bezpieczeństwa Miasta) Gdańsk 2014 Atena Partnerem 2013 Spis treści 1 stota rozwiązań klasy Smarter Cities 2

Bardziej szczegółowo

Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka

Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka Der Grenzraum von oben Pogranicze z lotu ptaka Das Projekt wird von der Europäischen Union aus Mitteln des Europäischen Fonds für Regionale Entwicklung im Rahmen des Operationellen Programms der grenzübergreifenden

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa. Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie. Interdisciplinary Polish Studies 2

Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa. Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie. Interdisciplinary Polish Studies 2 Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie Interdisciplinary Polish Studies 2 Tim Buchen, Dagmara Jajeśniak-Quast, Mark Keck-Szajbel,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Pomeranian Logistics Centre 15,836 sqm available as from Q3 2016. Gateway to Europe+ Warehouse space next to Gdańsk Deepwater Container Terminal DCT

Pomeranian Logistics Centre 15,836 sqm available as from Q3 2016. Gateway to Europe+ Warehouse space next to Gdańsk Deepwater Container Terminal DCT Pomeranian Logistics Centre 15,836 sqm available as from Q3 2016 Gateway to Europe Warehouse space next to Gdańsk Deepwater Container Terminal DCT Pomorskie Centrum Logistyczne ul. Kontenerowa 21, 80-601

Bardziej szczegółowo

Regio Info. Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen

Regio Info. Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen Regio Info Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen Stworzenie dwujęzycznego systemu informacji pasażerskiej dla regionu przygranicznego

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Durch unser hochtechnisiertes Logistikzentrum garantieren wir den schnellen Versand unserer Produkte.

Durch unser hochtechnisiertes Logistikzentrum garantieren wir den schnellen Versand unserer Produkte. Solutions Made in Germany. compact NEWS Mit den febi compact NEWS möchten wir Sie regelmäßig über Neuheiten und Änderungen in unserem Programm auf dem Laufenden halten. febi compact NEWS will regularly

Bardziej szczegółowo

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Einführung durch Berlin wird den Erwartungen seiner polnischen Nachbarn bislang nicht gerecht Ergebnisse des 85. Stadtforums am 5. Oktober 2001 Unter dem

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 WYDZIAŁ INŻYNIERYJNO-EKONOMICZNY TRANSPORTU Anna Białas Motyl Przewozy ładunków transportem śródlądowym i praca przewozowa w krajach

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin

Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin Zdefiniowane potrzeby: Definierte Bedürfnisse: Koniecznośd promocji wymiany turystycznej między województwem lubuskim a Berlinem

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Montażu. Zawór pilotowy. Zawór przełączający 3-drogowy. Zawór odcinający. Wkład filtrujący. Zawór iglicowy EB-FD300=A

Instrukcja Montażu. Zawór pilotowy. Zawór przełączający 3-drogowy. Zawór odcinający. Wkład filtrujący. Zawór iglicowy EB-FD300=A FD 300 Einbau-Anleitung Installation Instructions Instrukcja Montażu E1 Bauteile Components Części =Pilotventil Pilot valve Zawór pilotowy =3-Wege-Umschaltventil 3-Way manual selector Zawór przełączający

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG dr inż. Stanisław Krzyżaniak Logistyka w Polsce 2 Cel główny Cel horyzontalny dla gospodarki wynikający z realizacji programu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji 28 lutego 2012 1 Podstawa prawna Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr. 90, poz. 864/30) Art. 3 cel UE to wspieranie spójności

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland Państwowa Inspekcja Pracy Annotation Główny Inspektorat Pracy ul. Barska 28/30 02-315 Warszawa Rzeczypospolita Polska Polska An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Polska Platforma Technologiczna Inteligentnych Systemów Transportowych PPT ITS

Polska Platforma Technologiczna Inteligentnych Systemów Transportowych PPT ITS Polska Platforma Technologiczna Inteligentnych Systemów Transportowych PPT ITS Małgorzata Zysińska, ITS Warszawa, 30 listopada 2007 Polska Platforma Technologiczna Inteligentnych Systemów Transportowych

Bardziej szczegółowo

Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A.

Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A. Nahverkehr ohne Grenzen Gemeinsamer Vortrag DB Netz AG und PKP PLK S.A. Ruch regionalny bez granic Wspólna prezentacja DB Netz AG i PKP PLK S.A. DB Netz AG/PKP PLK S.A. Arvid Kämmerer/Ireneusz Kluczyk

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

T I R O L 163/01 01,03,04,05,06, 07,09,10,11,12, 13,14,15,16,17, 18,19,20,21,25, 26,27,31,71,72 22,23 A A. ø4x20

T I R O L 163/01 01,03,04,05,06, 07,09,10,11,12, 13,14,15,16,17, 18,19,20,21,25, 26,27,31,71,72 22,23 A A. ø4x20 T I R O L 1 2 ø4x20 163/01 1. A A 01,03,04,05,06, 07,09,10,11,12, 13,14,15,16,17, 18,19,20,21,25, 26,27,31,71,72 10 20 22,23 32 01 2. 3 4 M4x23 :7 B.1 B 96 B.2 (4) Nawierca się zawsze w wewnętrznej powoerzchni

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu. WTC 26.11.2013 Poznań

Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu. WTC 26.11.2013 Poznań Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu O nas / Über uns Firma założona w 1991 w Duisburgu, od roku 2001 we Frankfurt nad Odrą. Jesteśmy zespołem międzynarodowych doradców, trenerów i moderatorów

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung BMUB, 9 Dezember 2014 Zainstalowana moc - Energia wiatrowa Installierte

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA Przedsi biorstwo lusarsko Budowlane was founded in 1992 in Kielce, Poland. Today we are a recognized manufacturer of modern aluminium-glass constructions at a high European level. We provide solutions

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

POLISH MARITIME CLUSTER

POLISH MARITIME CLUSTER Gdynia, 16-01-2014 Marek Grzybowski, PhD. prof. AM Gdynia Director Economics & Management Department http://keiz.wpit.am.gdynia.pl/en/ Baltic Sea Region Observatory POLISH MARITIME CLUSTER www.klastermorski.com.pl

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w gospodarce Polski

Transport drogowy w gospodarce Polski KOMSTA Henryk 1 DROŹDZIEL Paweł 2 CABAN Jacek 3 Transport drogowy w gospodarce Polski WSTĘP Transport należy do jednych z najdynamiczniej rozwijających się obszarów gospodarki Polski. Rozwój ten widać

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Technical data Données techniques Hawker perfect plus

Dane techniczne Technical data Données techniques Hawker perfect plus Dane techniczne Technical data Données techniques Hawker perfect plus Hawker perfect plus, ogniwa PzS, z połączeniami śrubowymi, wymiary zgodnie z normami DIN/EN 60254-2 i IEC 254-2 Seria L PzS-cells Hawker

Bardziej szczegółowo

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch PRODUCTION HALL DATA 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Hala magazynowo- produkyjna (oznaczona na schemacie

Bardziej szczegółowo