Tłuszcz w diecie sportowca

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Tłuszcz w diecie sportowca"

Transkrypt

1 Tłuszcz w diecie sportowca mgr. Joanna Misiorowska mgr.joanna Misiorowska "Żywienie w sporcie"

2 Charakterystyka Grupa związków chemicznych złożona z: kwasów tłuszczowych alkoholu glicerolu (estry) Cechy wspólne: względna nierozpuszczalność w wodzie rozpuszczalność w rozpuszczalnikach organicznych eter, chloroform, benzen

3 Funkcje biologiczne doskonałe źródło energii składnik błon komórkowych fosfolipidy składnik osłon mielinowych neuronów środowisko dla witamin A, D, E, K synteza cholesterolu, niektórych hormonów warstwa termoizolacyjna ochrona przed utratą ciepła ochrona narządów wątroba, nerki, serce

4 Występowanie występują we wszystkich żywych organizmach w roślinach, przede wszystkim : w nasionach w miąższu owoców w organizmach zwierząt: w różnych narządach jako wyodrębniona tkanka tłuszczowa

5 Podział Tłuszcze właściwe- lipidy proste triacyloglicerole woski Tłuszcze złożone- lipidy złożone poza alkoholem i kwasem zawierają inne dodatkowe grupy fosfolipidy glikolipidy inne

6 Tłuszcze właściwe TAG Spożywane pod postacią masła smalcu olei roślinnych Składające się z KT nasyconych konsystencja stała Przewaga KT nienasyconych konsystencja płynna

7 Klasyfikacja tłuszczów jadalnych ze względu na pochodzenie: zwierzęce roślinne mieszane modyfikowane chemicznie ze względu na stan skupienia w temperaturze pokojowej: stałe płynne półpłynne

8 Nienasycone Jednonienasycone Rodzaje tłuszczu jedno wiązanie podwójne głównie oleje roślinne najbardziej neutralne z biologicznego punktu widzenia powinny w największym stopniu pokrywać zapotrzebowanie na tłuszcze

9 Nienasycone Wielonienasycone Rodzaje tłuszczu więcej niż jedno podwójne wiązanie w łańcuchu oleje roślinne i produkty zwierzęce w zależności od rodzaju i proporcji funkcje pozytywne i negatywne

10 Nasycone Rodzaje tłuszczu wyłącznie wiązania pojedyncze głównie w produktach zwierzęcych najmniej korzystne z dietetycznego punktu widzenia

11 Tran jedyny olej jadalny pochodzenia zwierzęcego ciekły tłuszcz otrzymywany z niektórych ryb (rekin) i ssaków morskich (wieloryby, delfiny, morświny) charakterystyczny zapach i smak duża zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych szczególnie kwasów omega 3 witamin (głównie A i D) stosowany jest jako lek Niegdyś używany również jako paliwo do lamp

12 tłuszcze niewidoczne Rodzaje tłuszczów będące składnikami pokarmowymi różnych produktów spożywczych ich udział w diecie wynosi ok. 55%

13 tłuszcze widoczne Rodzaje tłuszczów produkty spożywcze nazywane tłuszczami ok. 45% diety masło, słonina, smalec, łój, margaryna, tran, oleje jadalne

14 masłowy kapronowy kaprylowy kaprynow laurynowy mirystynowy palmitynowy stearynowy arachidowy Nasycone kwasy tłuszczowe

15 Nienasycone kwasy tłuszczowe Kwasy tłuszczowe jednonienasycone (omega 9) - ważniejsze: oleomirystynowy oleopalmitynowy oleinowy (np. oliwa z oliwek) elaidynowy wakcenowy gadoleinowy erukowy (np. olej rzepakowy, nasiona gorczycy)

16 Nienasycone kwasy tłuszczowe NNKT Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe Kwasy tłuszczowe wielonienasycone Ważniejsze linolowy (omega-6) γ-linolenowy(omega-6) arachidonowy (omega-6) α-linolenowy (omega-3) eikozapentaenowy EPA (omega-3) dokozaheksaenowy DHA (omega-3)

17 Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe musimy pozyskiwać je z pożywienia organizm nie potrafi ich sam wytworzyć

18 Omega 6 Kwas gamma-linolenowy można znaleźć w: tłoczonych na zimno oleju sojowym i kukurydzianym nasionach słonecznika nasionach dyni nasionach sezamu większości orzechów

19 Omega 3 żywności pochodzenia morskiego (makrela, łosoś, halibut, dorsz, śledź, sardynka) tłoczone na zimno oleje: lniany i rzepakowy nasiona lnu i rzepaku siemię lniane orzechy włoskie

20 Rola NNKT proces wzrostu tkanek składnik budulcowy błon komórkowych prawidłowy transportu tłuszczów we krwi (głównie cholesterolu) obniżenie poziom cholesterolu we krwi zapobieganie powstawaniu zakrzepów naczyń krwionośnych hamują agregację płytek krwi

21 Rola NNKT udział w syntezie hormonów tkankowych przeciwdziałających powstawaniu ChUK np. prostaglandyn, prostacyklin, lipoksynyn, leukotrien przeciwdziałanie łuszczeniu się skóry zapobieganie nadciśnieniu tętniczemu krwi zwiększenie siły skurczu mięśnia sercowego zwiększenie przepływu krwi przez naczynia wieńcowe serca

22 Zahamowanie wzrostu Stany zapalne skóry Niedobór NNKT zwiększenie utraty wody przez skórę zwiększenie jej przepuszczalności osłabienie gojenia się ran skóry Zaburzenia w dystrybucji i metabolizmie cholesterolu Spadek masy ciała

23 Niedobór NNKT zwiększona wrażliwość na infekcje zwiększona kruchość naczyń włosowatych zaburzenia nerkowe (nadciśnienie, krwiomocz) osłabienie kurczliwości mięśnia sercowego zaburzenie czynności wielu tkanek i narządów

24 Prawidłowe proporcje Prawidłowe działania wszystkich nienasyconych kwasów tłuszczowych odpowiednie proporcje w codziennej diecie standardowa europejska dieta zbyt duże ilości omega-6 bardzo niska podaż omega-3 Skutek: zaburzony stosunek omega-6 : omega-3 średnio 20:1 prawidłowy od 4:1 do 2:1

25 Odpowiednia proporcja NNKT przemiany metaboliczne kwasy omega-6 : związki o charakterze prozapalnym kwasy omega-3 : związki o charakterze przeciwzapalnym długotrwały nadmiar kwasów omega-6 osłabienie funkcji układu odpornościowego nadmierna skłonność do stanów zapalnych agregacja płytek krwi hamowania wbudowywania EPA i DHA do błon komórkowych

26 Prawidłowe proporcje odpowiednia ilość kwasów omega-9 prawidłowa budowa błon komórkowych omega-3 i omega-6 wzrost przepuszczalności omega-9 zmniejszenie przepuszczalności równoważenie działanie NNKT regulacja płynności błon komórkowych

27 Utwardzanie- uwodornianie tłuszczów olej poddawany reakcji uwodornienia wiązań nienasyconych powstaje wówczas tłuszcz stały związek o pojedynczych wiązaniach w cząsteczce reakcja stosowana jest w produkcji margaryny z olejów POWASTAWNIE IZOMERÓW TRANS

28 Izomery trans zmiana właściwości chemicznych powstające związki tracą właściwości kwasów nienasyconych wyłącznie źródło energii aktywność biologiczna gorsza niż NKT wzrost stężenia cholesterolu całkowitego, wzrost stężenia frakcji LDL i obniżenie stężenia frakcji HDL wzrost ryzyka wystąpienia miażdżycy

29 Izomery trans osłabienie odpowiedzi immunologicznej zaburzenie produkcji plemników wzrost produkcji wolnych rodników obniżanie insulino-wrażliwości tkanek (ryzyko cukrzycy typu 2) przemysłowo produkowana żywność (np. twarde margaryny, ciastka, słodycze)

30 tłuszczowy związek chemiczny należy do steroli Cholesterol sterydów wielopierścieniowych alkoholi hydroaromatycznych pochodne występują w błonie każdej komórki zwierzęcej działają stabilizująco decydując o wielu własnościach powstają z niego hormony steroidowe i kwasy żółciowe pod wpływem promieni słonecznych przekształca się w witaminę D synteza endogenna: mg/ dobę; pobranie z pokarmem mg/dobę

31 zły cholesterol beta-lipoproteina (LDL) Dobry i zły podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi przenoszenie cholesterolu z wątroby do komórek dobry cholesterol alfa-lipoproteina (HDL) obniżenie poziomu cholesterolu we krwi odtransportowywanie nadmiaru cholesterolu ze ścian naczyń krwionośnych do wątroby

32 Metabolizm tłuszczówtłuszcz spala się w ogniu węglowodanów Spalanie tłuszczów ściśle związane z glikolityczną przemianą cukrowców Acetylo-CoA powstaje zarówno z węglowodanów, białek i tłuszczów Przemiany acetylocoa uzależnione od dostawy szczawiooctanuniezbędnego substratu cyklu Krebsa

33 Metabolizm tłuszczówtłuszcz spala się w ogniu węglowodanów Szczawiooctan z pirogronianu: końcowego metabolitu beztlenowego rozkładu glukozy w procesie transaminacji z kwasu asparginowego (niewiele) Tempo utleniania kwasów tłuszczowych- AcetyloCoA: uzależnione od ilości metabolizowanej glukozy Dieta niskowęglowodanowa <200g Spalanie białek mięśniowych i białek pokarmowych

34

35 Gdy za mało węglowodanów Obniżenie tempa przemiany glukozy/ zasobów glikogenu ograniczenie procesu spalania tłuszczów Stężenie pirogronianu (produktu glikolizy) znacznie ograniczone hamowana synteza szczawiooctanu AcetyloCoA brak możliwości wejścia do cyklu Krebsa gromadzenie w wątrobie Utworzenie związków ketonowych alternatywne źródło energii zakwaszają organizm

36 Ketoza- co to takiego? stan metaboliczny organizmu, w którym występuje podwyższone stężenie ciał ketonowych we krwi następstwo zmian w diecie redukcja spożycia węglowodanów Konsekwencja: spalania własnych rezerw tkanki tłuszczowej zaspokojenia potrzeb energetycznych organizmu

37 Ketoza- co to takiego? istotne ograniczenie spożycia węglowodanów poziom glukozy we krwi spada trzustka przestaje wydzielać insulinę przejściowy proces glukagon pobudza rozkład glikogenu wątrobowego w celu podniesienia poziomu glukozy we krwi zasoby glikogenu w wątrobie: niewielkie wyczerpanie zapasów- zapoczątkowanie kolejnego procesu rozkład kwasów tłuszczowych na związki ketonowe wykorzystane przez różne narządy w celach energetycznych

38 A gdy za dużo ciał ketonowych wzmożone pragnienie i oddawanie moczu organizm próbuje wydalić nadmiar ciał ketonowych konkretnie jednego z nich - acetonu mdłości odwodnienie sucha skóra zaburzenia wzroku wysoki poziom ciał ketonowych we krwi może prowadzić do kwasicy ketonowej bóle brzucha, utrata przytomności, a nawet śpiączka cukrzycowa

39 Tłuszcz jako źródło energii Tłuszcze i węglowodany: dwa główne źródła energii Zapasy tłuszczu są znaczne energia na długi okres czasu Szczupły mężczyzna, 15% tkanki tłuszczowej (ok10kg) aby wyczerpać całkowicie energetyczne rezerwy tłuszczów: ciągły wysiłek o średniej intensywności przez ok. 10 dni jest to fizycznie niemożliwe Bieg Wazów (bieg narciarski), 90km- spalenie niecałego kilograma tłuszczu w żadnym wysiłku tłuszcz nie jest jedynym źródłem energii

40 Tłuszcz jako źródło energii Wysiłek ciągły o małej intensywności czerpanie energii głównie z kwasów tłuszczowych Wzrost intensywności ograniczenie zużycia kwasów tłuszczowych zwiększenie metabolizmu węglowodanów Do utleniania KT niezbędny jest tlen ograniczenie dostępu- hamowanie pobierania energii z kwasów tłuszczowych Wyczynowe uprawianie sportów o charakterze tlenowym znacznie efektywniejszy metabolizm KT znacznie mniejsza zawartość tkanki tłuszczowej

41 Tłuszcz jako źródło energii Metabolizm tłuszczów nie istnieje problem fizycznej dostępności substratów problem: dowozu do mitochondriów komórek mięśniowych proces utleniania Usprawnienie procesu utleniania oszczędzanie ograniczonych źródeł węglowodanów niezbędne do funkcjonowania erytrocytów, pracy mózgu i mięśni podczas bardzo intensywnego treningu

42 Tłuszcz jako źródło energii Systematyczny trening o charakterze wytrzymałościowym uruchomienie systemów adaptacyjnych większe wykorzystanie KT jako źródła energii Wysoce wytrenowani zawodnicy znacznie więcej energii z przemian tłuszczy w czasie wysiłku niż zawodnicy umiarkowanie wytrenowani lub osoby nietrenujące

43 Tłuszcz jako źródło energii Lipidy wykorzystywane do produkcji energii w czasie wysiłku: trójglicerydy zmagazynowane w komórkach tłuszczowych w podskórnej tkance tłuszczowej trójglicerydy wewnątrz komórek mięśniowych trójglicerydy krążące; z diety lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości (VLDL) wytwarzane przez wątrobę

44 Tłuszcz jako źródło energii Najbardziej pojemne źródło energii trójglicerydy zmagazynowane w tkance tłuszczowej Wartość energetyczna u młodego mężczyzny ok kcal Jak uruchamiają się rezerwy? hydroliza na wolne kwasy tłuszczowe i glicerol krwioobieg glicerol- do wątroby- glukoneogeneza- glukoza WKT- wiązane z albuminą- do różnych organów trening: wykorzystane jako energia do skurczu mięśni inne warunki: wtórna estryfikacja- nowe trójglicerycy

45 Tłuszcz jako źródło energii Mobilizacja i spalanie tkanki tłuszczowej z określonych miejsc ciała nie jest przypadkowa zależy głównie od ukrwienia danych okolic od ilości specyficznych receptorów Okolice dobrze ukrwione: znaczny transport WKT do wątroby i mięśni oksydacja nadmiar- przekształcenie w VLDL

46 Węglowodany czy tłuszcze??? Rodzaj spożywanych składników pokarmowych decyduje w znacznej mierze o rodzaju wykorzystywania substratów energetycznych Znaczne ilości tłuszczów spalanie w czasie wysiłku tłuszczu Znaczne ilości węglowodanów przewaga metabolizmu cukrowców Pełna adaptacja enzymatyczna do efektywnego spalania kwasów tłuszczowych trwa nawet kilka miesięcy! Tłuszcze spalają się w obecności tlenu i węglowodanów

47 Dieta ketogenna Grupa wysoko wytrenowanych biegaczy czterotygodniowa dieta ketogenna długotrwały wysiłek o intensywności 62-64% VO 2 max równie efektywnie jak w przypadku diety klasycznej Wniosek: mięśnie potrafią do pewnego stopnia zmienić preferencje substratów energetycznych Stosowanie skrajnie ketogennej diety brak możliwości wykonania wysiłków o submaksymalnej i maksymalnej intensywności!!!

48 Problem diety ketogennej Trening w warunkach diety niskowęglowodanowej stwarza szereg problemów adaptacja- proces długotrwały Badania długotrwałe wysiłki o niskiej lub średniej intensywności pod warunkiem kilkutygodniowej adaptacji

49 Co zachęca do stosowania diety ketogennej? podwyższona zdolność wykorzystywania tłuszczu jako źródła energii dieta mieszana spalanie tłuszczu- zjawisko marginalne (ok. 1%) węglowodany- związek bardziej uniwersalny przy deficycie węglowodanów organizm zmuszony do bardziej wydajnego metabolizowania tłuszczów

50 Co zachęca do stosowania diety ketogennej? W stanie ketozy związki ketonowe- jako podstawowy substrat energetyczny oszczędne gospodarowanie glukozą zapasy tłuszczu w organizmie- zwykle dosyć duże brak potrzeby do sięgania w tym czasie po inne substraty energetyczne teoretycznie hamowana glukoneogeneza z udziałem białek

51 Co zachęca do stosowania diety ketogennej? brak uczucia głodu pomocne w okresie redukowania masy ciała utrzymanie odpowiednio niskiej masy ciała kategorie wagowe koniecznością zachowania niezwykle szczupłej sylwetki dyscypliny wytrzymałościowe i techniczne element wpływający na rezultat sportowy

52 Paradoks konsumpcji ad libitum i redukcji masy ciała bardzo restrykcyjne ograniczenie spożycia węglowodanów wyczerpanie rezerw glikogenu w wątrobie wydalanie wody związanej ketogenna natura diety hamowanie apetytu i uczucie sytości ograniczony asortyment produktów spontaniczne ograniczenie spożycia żywności ale z drugiej strony: dieta wysokotłuszczowa może indukować oporność na leptynę znosząc jej wpływ na regulację spożycie pokarmu

53 Mankamenty diety ketogennej Niezwykle trudny okres przestawiania na dietę ketogenną zawierająca dużo tłuszczu czas trwania waha się od 7 do 20 dni W tym czasie zmęczenie mniej wydajna praca komórek nerwowych utrudniona koncentracja i realizacja zadań treningowych o dużej i maksymalnej intensywności Po przestawieniu uczucie zmęczenia zanika

54 Mankamenty diety ketogennej zaburzenie proporcji poszczególnych frakcji lipoprotein we krwi nacisk na największe spożycie WNKT nieuniknione podwyższone spożycie tłuszczów nasyconych u większości wzrost poziomu cholesterolu we krwi niedobór niektórych witamin i mikroelementów brak dostarczania węglowodanów w postaci surowych warzyw i owoców konieczny dobry preparat witaminowo-mineralny

55 Mankamenty diety ketogennej Wyeliminowanie z diety węglowodanów niedobór błonnika zaparcia i problemy gastryczne przyjmowanie błonnika w postaci suplementu w trakcie ładowania węglowodanowego spożywanie węglowodanów bogatych w błonnik

56 Umiejętne powiązanie diety z treningiem cykl tygodniowy Dyscypliny szybkościowo-siłowe 4-5 dni dieta nisko-węglowodanowa (10-20% CHO) kolejne 2-3 dni- podniesienie spożycie węglowodanów do 60-70% okres niskiego spożycia węglowodanów spalanie tkanki tłuszczowej okres ładowania węglowodanami możliwość odnowienia zasobów glikogenu niezbędne, aby realizować zadania treningowe o wysokiej intensywności

57 Umiejętne powiązanie diety z treningiem Dyscypliny wytrzymałościowe z przewagą procesów tlenowych można planować dłuższe cykle treningowe oparte na diecie ketogennej powinny dominować w okresie przygotowawczym objętość pracy treningowej wysoka intensywność stosunkowo niewielka 2-3 godzinny wysiłek ciągły maksymalne wykorzystanie metabolizmu WKT

58 Węglowodany vs Tłuszcze najwięcej badań -wspomaganie wydolności fizycznej diety wysokowęglowodanowe stosowane w długodystansowych dyscyplinach i konkurencjach sportowych kolarstwo szosowe biegi narciarskie triathlon lekkoatletyczne biegi długie opracowane w latach sześćdziesiątych procedury ładowania węglowodanowego skutecznie wykorzystywane do dnia dzisiejszego

59 Węglowodany vs Tłuszcze Zdecydowanie mniej prac naukowych wpływ diet ubogich w węglowodany, a bogatych w tłuszcze szczególnie w odniesieniu do beztlenowych możliwości organizmu Wiele kontrowersji czas trwania takiego sposobu żywienia zawodnika W większości eksperymentów: 3-5 dni brak możliwości przebiegu odpowiednich procesów adaptacyjnych

60 tłuszcz tłuszcz jakość spożywanych tłuszczów dominacji tłuszczów zwierzęcych z przewagą NKT wiele problemów gastrycznych oraz mentalnych dla intensywnie trenujących zawodników tłuszcze wysokiej jakości z ryb morskich oraz produktów roślinnych zawierających znaczne ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych zmiana oblicza diety mankament: koszty

61 Wpływ na możliwości wysiłkowe należy rozpatrywać: wysiłek wytrzymałościowych o przewadze metabolizmu tlenowego pracę anaerobowej dominującej podczas wysiłków siłowych szybkościowych szybkościowo-siłowych

62 Wpływ na możliwości wysiłkowe dieta wysokotłuszczowa obniżenie stężenia glikogenu mięśniowego i wątrobowego wzrost tempa utleniania kwasów tłuszczowych podczas długotrwałego wysiłku ALE nie umożliwia to intensyfikacji pracy mięśniowej w końcowych fragmentach zawodów sportowych

63 Stosować z sensem wysiłek ciągły o umiarkowanej intensywności nie przekraczającej 65% VO 2 max wyższa intensywność wysiłku zapotrzebowanie na energię wzrasta utlenianie kwasów tłuszczowych 2-3 x więcej O 2 niż w przypadku CHO tempo syntezy ATP istotnie ograniczone znaczący wpływ na możliwość utrzymania wysokiego tempa pracy mięśniowej

64 Co daje dieta ketogenna? nie tylko konsekwencje energetyczne istotne zmiany endokrynne nie bez znaczenia dla możliwości wysiłkowych długotrwała dieta ketogenna, zawierająca wysokiej jakości nienasycone kwasy tłuszczowe wzrost stężenia hormonów anabolicznych testosteron, hormon wzrostu (GH), czy też insulinopodobny czynnik wzrostu (IGF-1) obniża poziom insuliny i glukozy we krwi wpływ na przebieg procesów adaptacyjnych treningu siły mięśniowej wzmożone procesy anaboliczne szybszą i pełniejszą regenerację potreningową

65 Dieta ketogenna nie wpływa istotne na możliwości szybkościowe i siłowe przy dominacji mechanizmów fosfagenowych czas pracy mięśniowej nie przekracza 5-6 sekund

66 Wysiłek anaerobowy a dieta ketogenna submaksymalna intensywność kilkadziesiąt sekund charakter wytrzymałości siłowej lub szybkościowej dieta bogata w tłuszcze ogranicza wielkość wykonanej pracy tempo glikolizy związane ze stężeniem glikogenu mięśniowego aktywnością enzymów tego szlaku metabolicznego dieta ketogenna ogranicza oba te czynniki

67 Kiedy, jak i po co? redukcja bądź utrzymania masy ciała i tkanki tłuszczowej w dyscyplinach sportu o charakterze siłowym kiedy dominuje metabolizm fosfagenowy dyscypliny i konkurencje wytrzymałościowe zastosowanie w ultradługich wysiłkach ponad 3-4 godziny intensywność pracy mięśniowej nie przekracza 60-70% VO2max

68 Zalecenia żywieniowe Sposoby zmniejszenia spożycia tłuszczu w diecie to: zmiana stylu żywienia wzrost spożycia warzyw, owoców, produktów zbożowych, chudych ryb wykorzystanie technologii przyrządzania potraw sprzyjających ograniczeniu stosowania tłuszczu smażenie beztłuszczowe, grill zmniejszenie ilości tłuszczu dodawanego do potraw sosy, zasmażki wybieranie produktów o obniżonej zawartości tłuszczu unikanie produktów zawierających ukryty tłuszcz żółte sery, tłuste białe sery, pasztety, podroby, kremy do ciast, dania typu fast-food, chipsy

Dieta ketogenna ARKADIUSZ KOGUT

Dieta ketogenna ARKADIUSZ KOGUT Dieta ketogenna ARKADIUSZ KOGUT Odżywianie oparte na tłuszczach jest coraz częściej stosowane w sportach wytrzymałościowych. Jakie korzyści płyną ze wzrostu spożycia lipidów i kiedy można stosować taką

Bardziej szczegółowo

Źródła energii dla mięśni. mgr. Joanna Misiorowska

Źródła energii dla mięśni. mgr. Joanna Misiorowska Źródła energii dla mięśni mgr. Joanna Misiorowska Skąd ta energia? Skurcz włókna mięśniowego wymaga nakładu energii w postaci ATP W zależności od czasu pracy mięśni, ATP może być uzyskiwany z różnych źródeł

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Korzyści z wegetarianizmu

Korzyści z wegetarianizmu Korzyści z wegetarianizmu QQ QQ Wegetarianizm a choroby cywilizacyjne Przemiana lipidowa ustroju Lipidy (tłuszcze) dostarczają z 1 grama 9 kcal. Są naturalną formą gromadzenia zapasów energii magazynowanej

Bardziej szczegółowo

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH Lipidy CH 3 R CH3 Kwasy t uszczowe Kwasy t uszczowe Omega3 Lipidy Schéma acides gras omega 6 CH3 Kwasy t uszczowe Omega6 23 TRAN Kwasy t uszczowe Wielonienasycone kwasy t uszczowe zawarte w pokarmie ulegajà

Bardziej szczegółowo

TIENS L-Karnityna Plus

TIENS L-Karnityna Plus TIENS L-Karnityna Plus Zawartość jednej kapsułki Winian L-Karnityny w proszku 400 mg L-Arginina 100 mg Niacyna (witamina PP) 16 mg Witamina B6 (pirydoksyna) 2.1 mg Stearynian magnezu pochodzenia roślinnego

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Budowa i klasyfikacja lipidów

Budowa i klasyfikacja lipidów Budowa i klasyfikacja lipidów Klasyfikacja lipidów Lipidy Kwasy tłuszczowe Tłuszcze obojętne Woski Fosfolipidy Sfingolipidy Glikolipidy Steroidy Zawierające: - glicerol - grupę fosforanową - kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował.

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował. Specjaliści od zdrowego żywienia biją na alarm. Jemy za mało ryb morskich, co oznacza, że w organizmie przeciętnego Polaka brakuje nienasyconych kwasów Omega 3, uważanych przez wielu naukowców za złoty

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

Tłuszcze jako główny zapasowy substrat energetyczny

Tłuszcze jako główny zapasowy substrat energetyczny Tłuszcze jako główny zapasowy substrat energetyczny Utlenienie 1 g tłuszczy pozwala na wyprodukowanie 37 kj (9 kcal) energii, podczas gdy utlenienie 1 g węglowodanów lub białek dostarcza tylko 17 kj (4

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia Aktywność fizyczna - jest to dowolna forma ruchu ciała

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne)

Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne) Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne) Aminokwasy, białka, cukry i ich metabolizm 1. Aminokwasy, wzór ogólny i charakterystyczne grupy. 2. Wiązanie peptydowe. 3. Białka, ich struktura.

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE III. AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA, A METABOLIZM WYSIŁKOWY tlenowy

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE III. AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA, A METABOLIZM WYSIŁKOWY tlenowy Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE III AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA, A METABOLIZM WYSIŁKOWY tlenowy AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA W ujęciu fizjologicznym jest to: każda

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY NIE DAJMY SIĘ CHOROBOM XXI WIEKU!

PROJEKT EDUKACYJNY NIE DAJMY SIĘ CHOROBOM XXI WIEKU! PROJEKT EDUKACYJNY NIE DAJMY SIĘ CHOROBOM XXI WIEKU! Jak dożyć do 100, będąc silnym i sprawnym fizycznie i psychicznie PROJEKT EDUKACYJNY POD PATRONATEM Program edukacji zdrowotnej w zakresie żywienia

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO

FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO Dr hab. Andrzej Klusiewicz Zakład Fizjologii Instytutu Sportu Tematyka wykładu obejmuje trzy systemy energetyczne generujące

Bardziej szczegółowo

TŁUSZCZE to określenie zarówno dla grupy produktów spoŝywczych, jak i składników

TŁUSZCZE to określenie zarówno dla grupy produktów spoŝywczych, jak i składników ,,TŁUSZCZE W śywieniu CZŁOWIEKA TŁUSZCZE to określenie zarówno dla grupy produktów spoŝywczych, jak i składników pokarmowych. Masło, smalec, margaryna czy oleje roślinne noszą nazwę tłuszczów widocznych

Bardziej szczegółowo

Co to jest dietetyka?

Co to jest dietetyka? Co to jest dietetyka? Dietetyka to nauka, która bada jak to, co spożywamy wpływa na nasze zdrowie i wydajność organizmu. Bada pewne składniki pożywienia, które mogą wpływać na nasze zdrowie. Na przykład

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA Temat: Denaturacja białek oraz przemiany tłuszczów i węglowodorów, jako typowe przemiany chemiczne i biochemiczne zachodzące w żywności mrożonej. Łukasz Tryc SUChiKL Sem.

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA:

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: - są konieczne do prawidłowej budowy, rozwoju i funkcjonowania całego Twojego organizmu: Stężenie kwasów tłuszczowych w organizmie człowieka [g/100g stężenia całkowitego]

Bardziej szczegółowo

Budowa i klasyfikacja lipidów

Budowa i klasyfikacja lipidów Egzamin 3 pytania testowe na każdy temat (3 x 10 x 1 pkt) 5 pytań opisowych dot. całego zakresu (5 x 4 pkt) W sumie można uzyskać 50 pkt Zaliczenie egzaminu od 26 pkt Budowa i klasyfikacja lipidów Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE.

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE. ZAGADNIENIA KIERUNKOWE www.ams.wroclaw.pl Trening personalny Trener personalny Kulturystyka Sporty siłowe Trening motoryczny Zajęcia funkcjonalne Wysiłek fizyczny Zmęczenie Zakwasy; glikogen TRENING PERSONALNY

Bardziej szczegółowo

African Mango - recenzja, opis produktu

African Mango - recenzja, opis produktu African Mango - recenzja, opis produktu African mango to popularne obecnie suplementy diety wspomagające odchudzanie, stworzone na bazie pestek afrykańskiego mango. Skutecznie pomagają w utracie nadmiaru

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Budowa tłuszczów // // H 2 C O H HO C R 1 H 2 C O C R 1 // // HC O H + HO C R 2 HC - O C R 2 + 3H 2 O

Budowa tłuszczów // // H 2 C O H HO C R 1 H 2 C O C R 1 // // HC O H + HO C R 2 HC - O C R 2 + 3H 2 O Tłuszcze (glicerydy) - Budowa i podział tłuszczów, - Wyższe kwasy tłuszczowe, - Hydroliza (zmydlanie) tłuszczów - Utwardzanie tłuszczów -Próba akroleinowa -Liczba zmydlania, liczba jodowa Budowa tłuszczów

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

-Trening Personalny : -Trener Personalny: -Kulturystyka: -Sporty siłowe: -Trening motoryczny: -Zajęcia funkcjonalne: -Wysiłek fizyczny : -Zmęczenie:

-Trening Personalny : -Trener Personalny: -Kulturystyka: -Sporty siłowe: -Trening motoryczny: -Zajęcia funkcjonalne: -Wysiłek fizyczny : -Zmęczenie: -Trening Personalny : -Trener Personalny: -Kulturystyka: -Sporty siłowe: -Trening motoryczny: -Zajęcia funkcjonalne: -Wysiłek fizyczny : -Zmęczenie: -Zakwaszenie: -Glikogen: Trening personalny: Indywidualnie

Bardziej szczegółowo

Pod kątem organów i źródeł energii przez nie wykorzystywanej możemy wyróżnić

Pod kątem organów i źródeł energii przez nie wykorzystywanej możemy wyróżnić Plaga otyłości, z którą obecnie mamy do czynienia w dużej mierze pochodzi z nadmiernej podaży cukrowców, nieadekwatnej do aktywności fizycznej ludzi. Od kilku lat trendy dotyczące odżywiania zmieniają

Bardziej szczegółowo

Izoenzymy. Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi. Optimum ph. Powinowactwo do substratu

Izoenzymy. Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi. Optimum ph. Powinowactwo do substratu Izoenzymy Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi Optimum ph Powinowactwo do substratu Wrażliwość na inhibitory Badanie LDH H4 (serce) H3M1 H2M2 H1M3 M4 (wątroba)

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w WYKŁAD III Struktura obciąŝeń treningowych Aby kierować treningiem sportowym naleŝy poznać relację pomiędzy przyczynami, a skutkami, pomiędzy treningiem, a jego efektami. Przez wiele lat trenerzy i teoretycy

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Sportowa dieta kobiet

Sportowa dieta kobiet Sportowa dieta kobiet Poradnik żywieniowy dla kobiet uprawiających kolarstwo ARKADIUSZ KOGUT Uprawianie sportów wytrzymałościowych, w tym kolarstwa, wiąże się z utratą dużej ilości energii. U kobiet prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE V BILANS ENERGETYCZNY

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE V BILANS ENERGETYCZNY Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gdańsku ĆWICZENIE V BILANS ENERGETYCZNY Zagadnienia : 1.Bilans energetyczny - pojęcie 2.Komponenty masy ciała, 3.Regulacja metabolizmu

Bardziej szczegółowo

Zajęcia żywieniowe Wymagania podstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania ponadpodstawowe

Zajęcia żywieniowe Wymagania podstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania ponadpodstawowe Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania podstawowe Zajęcia żywieniowe Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: wymienia zasady bezpieczeństwa obowiązujące podczas zajęć żywieniowych

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

zdrowego żywienia w chorobie

zdrowego żywienia w chorobie Wspieramy w ciężkiej chorobie, aby cieszyć się każdą chwilą PORADNIK zdrowego żywienia w chorobie Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych Hospicjum im. Jana Pawła II w Żorach Opracowanie: Magdalena Olborska

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

Best Body. W skład FitMax Easy GainMass wchodzą:

Best Body. W skład FitMax Easy GainMass wchodzą: Gainery > Model : - Producent : Fitmax Easy GainMass - to produkt przeznaczony jest szczególnie dla sportowców trenujących dyscypliny siłowe, szybkościowo-siłowe oraz wytrzymałościowe. Doskonale dopracowany

Bardziej szczegółowo

Tłuszcze. Podział i budowa tłuszczów

Tłuszcze. Podział i budowa tłuszczów Tłuszcze dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska Określenie tłuszcze obejmuje zarówno składniki pokarmowe, jak i produkty spożywcze nazywane potocznie tłuszczami, takie jak masło, smalec, margaryny i oleje jadalne.

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Tłuszcze co wybrać? r Mgr inż. Urszula Grochowska

Tłuszcze co wybrać? r Mgr inż. Urszula Grochowska Tłuszcze co wybrać? 25.10.2009r Mgr inż. Urszula Grochowska Co to są tłuszcze? Tłuszcze jako składniki pokarmowe, Zwane inaczej lipidami, to grupa związków o różnorodnej budowie chemicznej, których wspólną

Bardziej szczegółowo

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185 SpiS treści 1. Znaczenie nauki o żywieniu człowieka...9 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu...9 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka...9 1.3. Problemy żywieniowe Polski i świata...11 1.4. Organizacje

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Dlaczego kwasy tłuszczowe są tak ważne? Kwasy tłuszczowe należą do grupy

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Temat: Pokarm budulec i źródło energii.

Temat: Pokarm budulec i źródło energii. Temat: Pokarm budulec i źródło energii. 1. Dlaczego musimy się odżywiać? Pokarm dostarcza nam energii niezbędnej do wykonywania czynności życiowych. Pokarm dostarcza substancji budulcowych potrzebnych

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Batony proteinowe Pyszna, zdrowa przekąska bogata w białko, idealna, gdy masz ochotę na coś słodkiego. Jeden baton dostarcza 140* kcal, czyli mniej niż typowe batony czekoladowe Zbilansowane

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 DLACZEGO DOROSŁY CZŁOWIEK (O STAŁEJ MASIE BIAŁKOWEJ CIAŁA) MUSI SPOŻYWAĆ BIAŁKO? NIEUSTAJĄCA WYMIANA BIAŁEK

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA mgr Katarzyna Liptak Nauczyciel wych. wczesnoszkolnego, Trener Wellness Co to jest ODŻYWIANIE? To proces życiowy polegający na pozyskiwaniu przez organizm ze środowiska

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA:

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: - są konieczne do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania całego Twojego organizmu: Stężenie kwasów tłuszczowych w organizmie człowieka [g/100g stężenia całkowitego]

Bardziej szczegółowo

TŁUSZCZE. Technologia gastronomiczna. Zespół Szkół Gospodarczych im Spytka Ligęzy w Rzeszowie

TŁUSZCZE. Technologia gastronomiczna. Zespół Szkół Gospodarczych im Spytka Ligęzy w Rzeszowie TŁUSZCZE Technologia gastronomiczna Zespół Szkół Gospodarczych im Spytka Ligęzy w Rzeszowie Materiały przygotowali: mgr inŝ. Krzysztof Matłosz mgr Sabina Walat RZESZÓW 2005 Tłuszcze to estry gliceryny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9. Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego

Ćwiczenie 9. Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego Ćwiczenie 9 Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego Zagadnienia teoretyczne 1. Kryteria oceny wydolności fizycznej organizmu. 2. Bezpośredni pomiar pochłoniętego tlenu - spirometr Krogha. 3. Pułap tlenowy

Bardziej szczegółowo

dr inż. Beata Przygoda Wartość odżywcza żywności co powinnyśmy wiedzieć?

dr inż. Beata Przygoda Wartość odżywcza żywności co powinnyśmy wiedzieć? dr inż. Beata Przygoda Wartość odżywcza żywności co powinnyśmy wiedzieć? Do prawidłowego rozwoju, dobrego stanu zdrowia, odpowiedniej sprawności fizycznej i umysłowej powinnyśmy codziennie spożywać określoną

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Polacy a ich wątroba Raport z badania realizowanego przez GfK Polonia Sp. z o.o.

Polacy a ich wątroba Raport z badania realizowanego przez GfK Polonia Sp. z o.o. Polacy a ich wątroba Raport z badania realizowanego przez GfK Polonia Sp. z o.o. METODOLOGIA I CELE BADANIA Metodologia i cele badania 1 Metoda badania CAPI (Computer Assisted Personal Interviews): wywiady

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

Źródła kwasów tłuszczowych omega-3 dla wegan. Wszstkie prawa zastrzeżone COPYRIGHT RAWPEOPLE.COM

Źródła kwasów tłuszczowych omega-3 dla wegan. Wszstkie prawa zastrzeżone COPYRIGHT RAWPEOPLE.COM Źródła kwasów tłuszczowych omega-3 dla wegan COPYRIGHT RAWPEOPLE.COM Wszstkie prawa zastrzeżone Kwasy tłuszczowe omega-3 są obecnie gorącym tematem w świecie dietetyki. Do niedawna naukowcy sugerowali,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie tłuszczu w żywieniu człowieka

Znaczenie tłuszczu w żywieniu człowieka Zeszyty Naukowe nr 834 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2009 Katedra Towaroznawstwa Żywności Znaczenie tłuszczu w żywieniu człowieka 1. Wprowadzenie Prawidłowe żywienie człowieka polega na pokryciu

Bardziej szczegółowo

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Umiejscowienie w obszarach kształcenia: studia podyplomowe w zakresie Dietetyki w sporcie i odnowie biologicznej lokują się w obszarze nauk medycznych nauk o zdrowiu i nauk o kulturze

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny. Ul. Mazowiecka 6/8; Łódź

Uniwersytet Medyczny. Ul. Mazowiecka 6/8; Łódź Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk Biomedycznych i Kształcenia Podyplomowego Międzywydziałowa Katedra Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej Ul. Mazowiecka 6/8; 92-215 Łódź Prof. dr hab.n. med. Anna Gorąca

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Podstawy żywienia i suplementacji w Lekkiej Atletyce. Opracowanie: Dobrosława Lewicka

Podstawy żywienia i suplementacji w Lekkiej Atletyce. Opracowanie: Dobrosława Lewicka Podstawy żywienia i suplementacji w Lekkiej Atletyce Opracowanie: Dobrosława Lewicka Wstęp Sposób odżywiania się istotnie wpływa na zdolność do wysiłku. Odpowiednia dieta w znaczeniu zarówno ilości jak

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA. Prawidłowe żywienie dzieci

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA. Prawidłowe żywienie dzieci ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA Prawidłowe żywienie to jeden z najważniejszych czynników środowiskowych które korzystnie wpływają na ludzkie zdrowie. Żywienie zgodne z normami dostarcza człowiekowi energii oraz

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM Wszyscy doskonale wiemy, że utrzymanie prawidłowej i pełnowartościowej diety u osób przewlekle dializowanych i po przeszczepie nerki jest rzeczą bardzo ważną, ale również niezmiernie

Bardziej szczegółowo

TAF TEMPERATURE ADAPTED FEEDS. - Odpowiednia pasza na daną porę roku TEMPERATURE ADAPTED FEEDS TM

TAF TEMPERATURE ADAPTED FEEDS. - Odpowiednia pasza na daną porę roku TEMPERATURE ADAPTED FEEDS TM TEMPERATURE ADAPTED FEEDS - Odpowiednia pasza na daną porę roku TEMPERATURE ADAPTED FEEDS - Odpowiednia pasza na daną porę roku Ryby to organizmy zmiennocieplne. Temperatura środowiska wpływa na pobieranie

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Vitarade Recovery Gel - 45g (Węglowodany)

Vitarade Recovery Gel - 45g (Węglowodany) Utworzono: 2017-02-12 20:53:36 Vitarade Recovery Gel - 45g (Węglowodany) Cena produktu: 4,90 PLN 4,49 PLN Vitarade Recovery Gel fueled by Vitargo jest przeznaczony dla sportowców wyczynowych oraz wszystkich

Bardziej szczegółowo

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu.

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. RUCH TO ZDROWIE Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. P A M I Ę T A J Dobroczynny wpływ aktywności fizycznej na

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL I TŁUSZCZE. Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż

CHOLESTEROL I TŁUSZCZE. Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż CHOLESTEROL I TŁUSZCZE Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż uważa się go za główną przyczynę miażdżycy a więc i chorób sercowo naczyniowych, wylewów czy udarów, w związku

Bardziej szczegółowo

Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12

Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12 Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12 Spis treści 1. Co to dieta?... 2 2. Dlaczego ludzie przechodzą na dietę?... 3 3. Od czego zależy jaki rodzaj diety

Bardziej szczegółowo

Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku

Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku Wartośćodżywcza wybranych gatunków ryb na polskim rynku dr inż. Joanna Szlinder-Richert Morski Instytut Rybacki-Państwowy Instytut Badawczy w Gdyni Gdańsk, 24 maj 2013 Dlaczego zaleca sięjedzenie ryb Strawne

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

BCAA Core pozwala zabezpieczyć białka mięśniowe przed rozpadem

BCAA Core pozwala zabezpieczyć białka mięśniowe przed rozpadem FA Nutrition BCAA Core Aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach (BCAA) w proszku. Najważniejsza odżywka na mięśnie dla sportowców wszystkich dyscyplin. Suplement diety z aminokwasami rozgałęzionymi w proszku

Bardziej szczegółowo