Instrukcja wykonania ćwiczenia nr 13 Oczyszczanie ścieków

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instrukcja wykonania ćwiczenia nr 13 Oczyszczanie ścieków"

Transkrypt

1 Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny Technologii Chemicznej Pracownia Technologii Adam Myśliński Instrukcja wykonania ćwiczenia nr 13 Oczyszczanie ścieków Rok Akademicki 2011/2012 Materiały teoretyczne do ćwiczenia można znaleźć pod:

2

3 Wstęp. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z operacją oczyszczania ścieków na wysokoobciążonym złożu spłukiwanym zespolonym z reaktorem osadu czynnego. Oczyszczane będą ścieki mleczarskie. Ścieki mleczarskie zawierają zanieczyszczenia organiczne, a mianowicie w różnym stosunku kazeinę i inne białka, laktozę (cukier mlekowy), sole mineralne i tłuszcze [6]. Ćwiczenie składa się z dwu równocześnie wykonywanych działań: Prowadzenia wieloetapowego procesu technologicznego i wykonywaniu analiz. Ze względu na specyfikę (użycie osadu czynnego i biofilmu tworzonych przez żywe organizmami) proces trwa nieprzerwanie od października do maja. Studenci w odstępach tygodniowych ze zbiornika z osadem czynnym odbierają część biologicznie oczyszczonych ścieków i poddają je dodatkowym zabiegom wykorzystującym reakcje chemiczne - 3- strącania jonów PO 4 zawiesiną Ca(OH) 2 oraz koagulację zawiesin organicznych roztworem Al 2 (SO 4 ) 3 i sorpcję na węglu aktywnym. Zwolnioną objętość reaktora uzupełniają nową porcją ścieków do oczyszczania. Wodny roztwór mleka tłustego imituje w ćwiczeniu ścieki mleczarskie. Tabela 2 Przykładowy skład mleka UHT [w/g danych producenta] Oznaczenie Udział Laktoza 4.7% Tłuszcze ~3.2% Białka ~3% Sole mineralne 0.8% Woda do 100%

4 Tabela 3. Zadania studenta podczas wykonywania ćwiczenia 1. Operacje technologiczne 2. Analizy instrumentalne 1. Pobieranie ścieków z reaktora 2 i dekantacja osadu pod (wyciągiem) 1. Kolorymetryczne oznaczanie jonów 3- PO 4 przed i po 2. Pobieranie ścieków oczyszczonych w warunkach aerobowych w poprzednim strącaniu wodorotlenkiem wapnia i koagulacji. cyklu 2. Opcjonalnie 3. Dekantacja osadu czynnego i przeniesienie wstępnie sklarowanej cieczy do leja Imhoffa kolorymetryczne oznaczanie jonów NO - 3 w ściekach pod koniec cyklu 4. Dozowanie wody wapiennej i roztworu Al 2(SO 4) 3 tlenowego i pod koniec cyklu 5. Strącanie fosforanów i beztlenowego. koagulacja 3. Oznaczanie ChZT 6. Uruchomienie operacji sorpcji cieczy sklarowanej i odbieranie produktu końcowego ścieków oczyszczonych. ścieków nieoczyszczonych na początku nowego cyklu metoda chromianowa. 7. Dozowanie sklarowanych ścieków z reaktora 1 do reaktora 2 4. Analiza mikroskopowa osadu czynnego 8. Dozowanie metanolu jako źródła węgla organicznego do operacji denitryfikacji 5. Cyklicznie (po 2, 24 i 48 h) powtarzane oznaczanie ChZT 9. Przygotowanie nowej porcji ścieków (wodny roztwór mleka tłustego) ścieków oczyszczanych - metoda 10. Załadunek nowej porcji chromianowa. ścieków do reaktora nr 1 (osadu czynnego) 11. Pobieranie próbki ścieków w celu wykonania analiz utlenialności 6. Automatyczny pomiar stężenia tlenu rozpuszczonego w ściekach w funkcji czasu ( pomiarów w ciągu tygodnia). 7. Pomiary zużycia energii towarzyszące pobieraniu próbek ścieków do analiz utlenialności i ChZT 8. Pomiary przepływu ścieków przez złoże towarzyszące pobieraniu próbek ścieków dla wyliczenia jednostkowych obciążeń hydraulicznych i ładunkiem ChZT 3. Obliczenia i szacunki 1. Wprowadzanie danych do arkusza kalkulacyjnego Excel 2. Szacunkowa ocena opłacalności prowadzenia operacji biologicznych w czasie na podstawie zmian współczynnika jakości pracy oczyszczalni [g O 2 / kwh ]

5 Proces technologiczny Rys. 1. Schemat instalacji

6 Opis oczyszczalni Rysunek 1 przedstawia aparaturę oczyszczalni. Składa się ona ze złoża znajdującego się w perforowanym pojemniku (średnica 0,25 m wysokość 0,3 m ), nad którym jest umieszczony zraszacz. Materiałem wypełniającym złoża jest koks (właściwą nazwą jest "koksik", w odróżnieniu od koksu hutniczego) o granulacji mm. Koks jest substancją porowatą, co zwiększa powierzchnię, na której rozwija się błona biologiczna. Poniżej pojemnika jest umieszczony zbiornik ścieków. Zbiornik pełni również funkcję bioreaktora osadu czynnego. Zawartość zbiornika jest mieszana za pomocą mieszadła napędzanego silnikiem. Intensywność mieszania można regulować za pomocą odpowiedniej sekcji transformatora. Na dnie zbiornika umieszczona jest szklana rura z końcówka ze spieku szklanego przez którą jest tłoczone powietrze natleniające ścieki. Końcówka ze spieku pozwala uzyskać natlenianie drobnopęcherzykowe. Tlen z powietrza jest substratem reakcji zachodzących w aerobowych procesach oczyszczania ścieków. Oczyszczalnia wyposażona jest w czujniki: temperatury ścieków, ph i stężenia tlenu rozpuszczonego w ściekach. Chcąc zaliczyć kolokwium na ocenę dobrą lub bardzo dobrą trzeba kliknąć na powyższy link i zapoznać się z metodami pomiaru stężenia tlenu rozpuszczonego. Pomiar temperatury i ph mają znaczenie pomocnicze, pomiary stężenia tlenu w funkcji czasu pozwalają ocenić postęp reakcji zachodzących w oczyszczalni. Czujniki współpracują z mikrokomputerowym ph/tlenomierzem typu CC-411 połączonym z komputerem PC. Zestaw pomiarowy pozwala na samoczynną rejestrację wyników pomiarów w dwóch reaktorach i następnie ich graficzną prezentację w postaci krzywych w układzie współrzędnych prostokątnych. Umożliwia to automatyczny przełącznik umieszczony pomiędzy czujnikami {1 i 2}, a komputerem. Typowe krzywe zależności stężenia tlenu rozpuszczonego w funkcji czasu trwania eksperymentu należy obejrzeć pod: Informacje zawarte w linku mogą się przydać podczas zdawania kolokwium. Zasada działania instalacji Oczyszczanie ścieków na złożach biologicznych jest naśladowaniem oczyszczania na gruntach naturalnych. Są to procesy aerobowe, czyli zachodzące z pełnym dostępem tlenu z powietrza. W biologicznym oczyszczaniu ścieków główną rolę odgrywają mikroorganizmy

7 takie jak: bakterie, grzyby, pleśnie, glony i pierwotniaki. W złożach są one przyczepione do materiału wypełniającego, tworząc aktywną błonę biologiczną. Proces tlenowego rozkładu zanieczyszczeń przedstawia się zwykle w postaci uogólnionych reakcji utleniania, asymilacji i autooksydacji substancji komórkowej [1]. Powierzchnia wypełnienia złoża jest pokryta błoną biologiczną, utworzoną na bazie handlowego produktu służącego do biologicznego oczyszczania ścieków w oczyszczalniach przydomowych. W zbiorniku ścieków znajduje się pewna objętość wcześniej oczyszczonych ścieków. Powierzchnia i objętość złoża, wydajność pompy użytej w zestawie, a także czas trwania zajęć powodują, że złoże musi pracować jako bardzo silnie obciążone [2]. Zastosowano więc cyrkulację ścieków w celu zintensyfikowania oczyszczania, w odróżnieniu od "prawdziwych" oczyszczalni, w których przepływ ścieków przez złoże następuje - na ogół - tylko raz. Oprócz kontaktu z błoną biologiczną ścieki ulegają zetknięciu z otaczającym powietrzem powodującym ich dodatkowe natlenienie. Proces ten jest intensyfikowany rozwinięciem powierzchni kontaktu międzyfazowego ciecz - gaz przez rozbicie strumienia na drobne krople w zraszaczu i na wypływie ze złoża. Istnieje również możliwość oczyszczania ścieków z wyłącznym wykorzystaniem zbiornika z osadem czynnym. W tym przypadku nie uruchamia się pompy tłoczącej ścieki na złoże, a reakcje zachodzą w osadzie. Osad czynny powstaje z cząstek błony biologicznej wypłukiwanych wcześniej z powierzchni wypełnienia złoża. Aby zwiększyć aktywność osadu poprzez zapobieganie jego sedymentacji, miesza się intensywnie zawartość reaktora. Tlen dostarczany jest wówczas do środowiska reakcji wyłącznie przez napowietrzenie za pomocą kompresora i perforowanej rury zanurzonej w ściekach. Operacja trwa również kilkadziesiąt godzin. Programując w odpowiedni sposób sterownik mikroprocesorowy można uzyskać naprzemienne cykle aerobowe i anaerobowe wymuszając reakcje utleniania, nitryfikacji i denitryfikacji. W warunkach beztlenowych nastepuje również rozkład związków siarki z wydzieleniem H 2 S (zapach wyraźnie wyczuwalny po pierwszym cyklu beztlenowym). Można także wyłączyć kompresor i prowadzić oczyszczanie w warunkach anaerobowych. Jesli chcesz obejrzeć uproszczone schematy animowane - kliknij: Informacje zawarte w linku mogą się przydać podczas zdawania kolokwium.

8 Przebieg ćwiczenia Z reaktora Nr 2 pobrać do polietylenowego naczynia ok cm 3 ścieków poddawanych wcześniej reakcjom denitryfikacji. Ze względu na produkty redukcji siarki towarzyszące operacji (silny zapach H 2 S) ścieki przenieść pod wyciąg i przelać do szklanej zlewki 3000 cm 3, a następnie pozostawić tam do sklarowania. Reaktor Nr 2.

9 1. 1. Pobieranie ścieków oczyszczonych biologicznie w warunkach aerobowych. Przygotowanie części ścieków do chemicznego strącania jonów PO 4 3- Z reaktora Nr 1 do polietylenowego naczynia pobrać ok cm 3 ścieków oczyszczonych biologicznie w poprzednim cyklu doświadczalnym (grupa pracująca tydzień wcześniej). Reaktor Nr 1; lej Imhoffa po prawej stronie fotografii.

10 Odstawić do opadnięcia osadu czynnego. Ciecz znad osadu zlać do leja Imhoffa napełniając go do kreski 1000 cm cm 3 przesączyć na sączku karbowanym, a pozostałość przekazać asystentowi. Analiza #1 - przed strącaniem PO Do probówki odpipetować 10 cm 3 przesączu, a następnie zadać 7 kroplami odczynnika wanadanowego firmy Merck, 2. wstrząsnąć i odczekać 5 minut. 3. W tym czasie włączyć kolorymetr. W otworze umieścić filtr interferencyjny 400 nm. Blokując dopływ światła do fotoelementu przyciskiem z lewej strony przyrządu (opis przycisku: Dark ) - potencjometrem "ZERO" ustawić wychylenie wskazówki na wartość zerową na dolnej (liniowej) skali miernika. 4. Kuwetę pomiarową #1 napełnić pozostałym przesączem jako roztworem odniesienia, wstawić ją do komory pomiarowej i pokręcając potencjometrem "%" ustawić wartość 100% na skali miernika. 5. Po upływie 5 minut ostrożnie napełnić kuwetę #2 zabarwionym roztworem. Zamienić kuwety w kolorymetrze i po ustaleniu się wyniku zanotować jego wartość w komórce B10 arkusza kalkulacyjnego Excel Arkusz Zapisać na dysku komputera (Ctrl s) Strącanie jonów fosforanowych i koagulacja chemiczna ścieków Celem wstępnego strącenia fosforanów ciecz w cylindrze Imhoffa zadać cm 3 wody wapiennej. i zamieszać. Objętość roztworu strącalnika ustali asystent. Następnie dodać 2 cm 3 roztworu koagulanta chemicznego (10% roztwór Al 2(SO 4) 3). Ponownie zamieszać. W wyniku hydrolizy siarczan glinowy tworzy dodatnio naładowane połączenia (hydrokompleksy) skutecznie destabilizujące koloidy obecne w oczyszczanych ściekach. Powoduje to powstawanie kłaczków, które grawitacyjnie opadają na dno naczynia. Więcej o koagulacji np. tu:

11 Analiza #2 1. Po opadnięciu osadów z cylindra Imhoffa pobrać małą zlewką ok. 50 cm 3 cieczy i przesączyć przez twardy sączek karbowany. 2. Do probówki odpipetować 10 cm 3 przesączu i wkroplić do niego 7 kropli odczynnika Merck, wstrząsnąć i odczekać 5 minut. 3. Dalej postępować podobnie jak w czasie analizy #1 napełniając zabarwionym roztworem kuwetę #3. 4. Odczytać wynik i wpisać go do komórki B11 arkusza kalkulacyjnego Arkusz Zapisać na dysku komputera (Ctrl s). 6. Z komórki H11 odczytać procentową zmniejszenie stężenia jonów fosforanowych w ściekach po strącaniu chemicznym. Ciecze z kuwet wylać ostrożnie (związki szkodliwe) do zbiornika na odpady analityczne ustawionego pod wyciągiem. Kuwety przemyć kilkakrotnie wodą destylowaną i postawić do góry dnem na bibule. Wyłączyć kolorymetr. Sorpcja 1. Po opadnięciu osadów w cylindrze Imhoffa umieścić końcówkę przewodu ssącego na głębokości 1-2 cm powyżej górnej granicy osadu. 2. Uruchomić pompę perystaltyczną i ustawić szybkość tłoczenia wg wskazówek asystenta. 3. Pod wylot przewodu odprowadzającego ścieki po sorpcji podstawić odbieralnik - zlewkę na 500 cm Co pewien czas obserwować objętość cieczy w odbieralniku. 5. Gdy objętość odebranej cieczy wyniesie ok. 500 cm 3, odebrać pozostałą ilość ścieków do drugiej zlewki o pojemności 500 cm Gdy cała objętość ścieków zostanie przetłoczona, zatrzymać pompę perystaltyczną. Z uzyskanej próbki wykonać analizę ChZT wg przepisu analitycznego nr 1 bez stosowania rozcieńczenia wstępnego. 7. Z danych o parametrze ChZT oznaczonym dla ostatniej próby po oczyszczaniu biologicznym uzyskanych przez ćwiczących w poprzednim tygodniu i danych uzyskanych z analizy obliczyć % zmniejszenie parametru ChZT w operacji adsorpcji na węglu aktywowanym i całkowite zmniejszenie dla oczyszczalni (dla wszystkich etapów łącznie).

12 Schemat prac analitycznych oznaczania ChZT metodą chromianową pomiar fotometryczny.

13 Oznaczanie ChZT ścieków metodą chromianową oraz bilans energetyczny i hydrauliczny Odczytać na wodowskazie ogólną objętość ścieków zwiększająć ją o 2 dm 3 gdy pracuje pompa zraszająca złoże. Jeśli w danej chwili złoże nie jest zraszane, wyniku nie zwiększać. Wynik zapisać w arkuszu kalkulacyjnym uruchomionym w komputerze. Aby nie zakłócać samoczynnego naboru wyników pomiaru stężenia tlenu w ściekach, wpisy do arkusza Excel należy przeprowadzić w chwilę po automatycznym zapisie do pliku w środowisku DOS. Stosując kombinację klawiszy "Alt Tab" przejść ze środowiska DOS w środowisko Windows, dokonać wpisu w odpowiedniej rubryce, a następnie powrócić do środowiska DOS tą samą kombinacją klawiszy. Postępować podobnie przy wpisywaniu pozostałych wyników. Odczytać stan licznika energii elektrycznej i miernika przepływu cieczy; wpisać do arkusza kalkulacyjnego (Arkusz 2). Posługując się schematem prac analitycznych (patrz wyżej) pobrać próbkę ścieków surowych i przygotować próbki analityczne. 1. do PE naczynia pobrać cm 3 ścieków i wlać ponownie do zbiornika. Ma to na celu usunięcie z króćca ścieków o składzie nie odpowiadającym średniemu składowi świeżej porcji ścieków wprowadzonych do reaktora. 2. do następnej zlewki pobrać 100 cm 3 ścieków i przesączyć je na sączku karbowanym od osadu czynnego, 3. pobrać pipetą 2 cm 3 przesączu i przenieść do kolby miarowej 250 cm 3, a następnie dopełnić wodą destylowaną do kreski. Wymieszać. 4. Z przygotowanego roztworu analitycznego oznaczyć ChZT. Analiza ChZT metodą chromianową - pomiar fotometryczny. Aby wykonać analizę ChZT należy: 1. Z opakowania NANOCOLOR Test 0-26 lub Test 0-22 (asystent dokona wyboru) wyjąć jedną próbówkę, wstawić ukośnie w stojaku, odkręcić korek. 2. Odmierzyć 2 ml rozcieńczonego roztworu ścieków używając pipety jednomiarowej i powoli wkroplić ciecz do próbówki kierując strumień na ściankę. 3. Zakręcić korek i trzymając za zakrętkę (próbówka silnie się nagrzewa) wstrząsać w sposób pokazany na ilustracji (rys. 202). 4. Wstawić probówkę do jednego z gniazd termostatu i zamknąć osłonę bezpieczeństwa. 5. Włączyć termostat i przyciskami programowania wybrać czas i temperaturę ogrzewania 30 min; C, następnie nacisnąć przycisk OK. 6. Czekać do sygnału dźwiękowego informującego o rozpoczęciu ogrzewania w temperaturze C, a następnie drugiego sygnału informującego o zakończeniu ogrzewania. 7. Wyjąć próbówkę chwytając za zakrętkę (wysoka temperatura!), a następnie na 10

14 min pozostawić w stojaku. 8. Po 10 min. wstrząsnąć zawartością próbówki i ponownie pozostawić w stojaku do całkowitego ostygnięcia (ok. 10 min.) 9. Włączyć fotometr przyciskiem I/0. Posługując się klawiaturą numeryczną wprowadzić numer metody (022 lub 026). 10. Probówkę wyjąć ze stojaka, przetrzeć próbówkę ręcznikiem papierowym lub ściereczką. Postępując zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na wyświetlaczu wstawić próbówkę w gniazdo pomiarowe i nacisnąć przycisk M. 11. Odczytać wynik w [ mg O 2 / l ]. Wynik zapisać w arkuszu wyników i w arkuszu Excel. 12. Postępować analogicznie podczas kolejnych analiz ChZT. Jeśli ostatnia analiza wykonywana jest w pięć lub więcej dni po wprowadzeniu nowej porcji ścieków do reaktora, użyć próbówki Test 0-22, a rozcieńczanie pominąć. Termostat programowalny

15 Fotometr PF-12

16 Obrazkowa instrukcja wykonania analizy dołączana przez producenta do zestawu próbówek fotometrycznych (Adaptacja do polskich warunków - autor instrukcji) Przygotowanie do analizy na zawartość azotanów Jeśli próbki pobrane z reaktorów są mętne, przeprowadzić koagulację. W tym celu do 100 ml zlewki dodać 5 8 kropli 10% roztworu Al 2 (SO 4 ) 3, powoli zamieszać bagietką i pozostawić do opadnięcia osadów. W ostatniej fazie można przyśpieszyć flokulację osadów wykonując bardzo powoli dwa trzy obroty bagietką. Przygotować stanowisko sączenia. W lejku umieścić sączek z gęstej bibuły ( twardy o numerze 390) złożywszy go jako karbowany. Przeprowadzić filtrację dwustopniową. Do lejka ostrożnie wlać ok. 1/4 objętości cieczy znad osadu. Przesącz odbierać do innej zlewki 100 ml. Przygotować trzecią zlewkę 100 ml i kiedy ciecz będzie prawie całkowicie przesączona, zamienić odbieralniki, a przesącz ponownie wlać ostrożnie na sączek. Pozostałość sączyć aż do uzyskania ml przesączu. Sączenie dwustopniowe polepsza jakość przesączu. Osad w pierwszym sączeniu uszczelnia pory sączka, przesącz z drugiego stopnia jest bardziej klarowny. Analiza wstępna #1 Przeprowadzić wstępną analizę na zawartość azotanów / azotynów paskami Quantofix wg instrukcji producenta.

17 Schemat prac analitycznych - na podstawie materiałów producenta.

18 Jeśli próbka wykazuje znaczącą zawartości azotynów, analizy fotometrycznej nie wykonuje się, a ścieki pobrane z reaktora 1 kieruje się do reaktora 2 celem ich denitryfikacji.

19 Analiza fotometryczna #2 metoda 064 Przesącz - zawierający azotany w stężeniu przewyższającym zakres oznaczalności metody - rozcieńczyć w stopniu określonym przez asystenta (ok. 2-10). W tym celu odpipetować odpowiednią ilość przesączu do kolby miarowej 100 cm 3, a następnie dopełnić do kreski wodą świeżo destylowaną i dokładnie wymieszać. Jeśli wstępna analiza wykazała zawartość azotanów w granicach oznaczalności metody 064 (2 100 mg / dm 3 ), nie rozcieńczać. Oznaczenie wykonać zgodnie z instrukcją producenta. Przygotowanie operacji denitryfikacji i analiza #3 Obliczyć szacunkowe zapotrzebowanie węgla organicznego w funkcji stężenia azotanów w ściekach przyjmując, że źródłem węgla jest CH 3 OH, a jego utlenienie będzie zachodzić wg uogólnionej reakcji denitryfikacji: 5CH 3 OH + 6NO > 3N 2 + 5CO 2 + 7H 2 O + 6OH - [16] Dodać odpowiednią objętość metanolu przyjmując jego gęstość r = 0.79 g / cm3. Metanol dodać do zdekantowanych ścieków pobranych z reaktora Nr 1 i wlać je do reaktora Nr 2 przez górny króciec. Analiza #3 Analizę wykonuje się w następnym tygodniu. Robi to kolejna grupa ćwiczących. Analizę wykonuje się wg przepisu bez rozcieńczenia.

20

21 Opracowanie wyników W trybie normalnym obliczenia bilansu energetycznego i hydraulicznego należy wykonać używając arkusza kalkulacyjnego w programie Excel 1. Po wykonaniu ostatniej analizy ChZT program samoczynnego naboru danych stężenia tlenu rozpuszczonego pracuje jeszcze do dnia poprzedzającego następną pracownię. Asystent umieszcza komplet danych na stronie internetowej: skąd ćwiczący mogą je sobie ściągnąć. 2. Korzystając z pliku zawierającego wyniki pomiarów stężenia tlenu rozpuszczonego (Arkusz 1) narysować krzywe tlenowe w układzie współrzędnych prostokątnych (oś Y w [%] tlenu rozpuszczonego, oś X czas [h]) dla reaktora 1 i reaktora Za pomocą tego samego programu wykonać wykres słupkowy ChZT = f(t) i współczynnik jakości pracy oczyszczalni w funkcji czasu. Pożądane jest wykonanie wykresów ilustrujących zależność wszystkich wyników uzyskanych w arkuszu kalkulacyjnym w kolumnach "Wyniki" od czasu. Porównać przebiegi wymienionych funkcji. Wyciągnąć wnioski 4. Opis należy dostarczyć do prowadzącego ćwiczenie nie później niż dwa tygodnie od dnia udostępnienia kompletu wyników pomiarów i analiz wykonanych w trakcie ćwiczenia. Forma opisu - plik w formacie MSWord (*.doc lub *.rtf lub*.docx) nadesłany jako załącznik pod adres: lub osobiście jako plik w formacie MSWord na niezawirusowanym nośniku zewnętrznym (pendrive, CD, dyskietka 3,5 itp.)..

22 Opis powinien rozpoczynać się nagłówkiem wg poniższego wzoru: Sprawozdanie z ćwiczenia nr. 13 Asystent prowadzący ćwiczenie: mgr Adam Myśliński Wykonujący ćwiczenie: Data wykonania ćwiczenia Data oddania sprawozdania Nr grupy Tytuł ćwiczenia: Uwagi Asystenta Oczyszczanie ścieków Treść opisu powinna zawierać: 1. Cel ćwiczenia. 2. Przestudiowana literatura dotycząca ćwiczenia. 3. Teoretyczne podstawy eksperymentu. 4. Opis eksperymentu zawierający: a) blokowy (uproszczony) schemat aparatury. Schemat należy wykonać własnoręcznie (nie kopiować rysunku z niniejszej instrukcji) korzystając z dowolnego programu graficznego (np. MS Paint,), lub zakładki "Rysowanie" w pasku narzędzi edytora tekstu MSWord. W ostateczności starannie narysować na arkuszu papieru w kratkę. Schemat powinien przedstawiać podstawowe elementy instalacji w postaci prostokątów lub kwadratów połączone przewodami hydraulicznymi - linie ciągłe i elektrycznymi - linie przerywane. Można je także wyróżnić kolorem. b) listę reagentów i odczynników, c) wykonywane czynności. d) obserwacje i wyniki pomiarów. 5. Opracowanie wyników: a) równania reakcji, b) rachunkowe opracowanie otrzymanych wyników. Wykorzystując arkusz Nr 2 sporządzić wykresy zależności zmian paramertów: o ChZT od czasu o Obciążenia hydraulicznego od czasu o Obciążęnia ChZT od czasu o Współczynnika jakości pracy od czasu Wykorzystując arkusz Nr 3 sporządzić wykres słupkowy ilustrujący redukcję fosforanów. Wykorzystując arkusz Nr 1 wykonać wykres zmian stężenia tlenu rozpuszczonego w funkcji czasu w oparciu o wyniki uzyskane z tlenomierza. c) źródła błędów, 6) Dyskusja otrzymanych wyników. 7) Wnioski (między innymi: czy cel ćwiczenia został osiągnięty, na podstawie zmian współczynnika jakości pracy oczyszczalni [g O 2 / kwh ] ocenić czas opłacalnego prowadzenia operacji biologicznych)..

23 Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii, Zakład Technologii Chemicznej ĆWICZENIE N o 13- OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW ARKUSZ WYNIKÓW Ćwiczenie wykonali: Oczyszczano ścieki o składzie początkowym...cm 3 3,2% mleka tłustego i...cm 3 wody wodociagowej Wyniki pomiarów: L.P. 1. Przed oczyszcz. [V 1 ] 1 2. Po oczyszcz.[v 1 ] 2 3. Po oczyszcz. [V 1 ] 3 4. Po oczyszcz. [V 1 ] 4 5. Po oczyszcz. [V 1 ] 5 ChZT energia [kwh] przepływ [m 3 ] Data godzina Imię i nazwisko lub Nr listy Początek zajęć:... Koniec zajęć... Warszawa, Podpisy:

TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI

TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI Ćwiczenie nr 7 TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawami teorii procesów transportu nieelektrolitów przez błony.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW UTYLIZACJA OSADÓW Ćwiczenie nr 4 GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU A. Grawitacyjne zagęszczanie osadów: Zagęszczać osady można na wiele różnych sposobów. Miedzy innymi grawitacyjnie

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

14. CZYNNOŚCI SERWISOWE

14. CZYNNOŚCI SERWISOWE 14. CZYNNOŚCI SERWISOWE 14.1 Przegląd miesięczny Dopływ: kontrola kolektora dopływowego kontrola kolektora odpływowego Reaktor biologiczny: kontrola powierzchni i czystości wody w osadniku wtórnym kontrola

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE: Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Adsorpcja kwasu octowego na węglu aktywnym. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Adsorpcja kwasu octowego na węglu aktywnym. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Adsorpcja kwasu octowego na węglu aktywnym opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak ćwiczenie nr Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Test kuwetowy LCK 554

Test kuwetowy LCK 554 Test kuwetowy Zasada Oznaczenie biochemicznego zapotrzebowania na tlen w okresie 5 dni przy nitryfikacji wstrzymanej za pomocą 5 mg/l tiomocznika allilowego. Oznaczenie rozpuszczonego tlenu prowadzi się

Bardziej szczegółowo

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ 4 MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowego sprzętu stosowanego w miareczkowaniu, sposoby przygotowywania

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 3 Toksykologia żywności

Laboratorium 3 Toksykologia żywności Laboratorium 3 Toksykologia żywności Literatura zalecana: Orzeł D., Biernat J. (red.) 2012. Wybrane zagadnienia z toksykologii żywności. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wrocław. Str.:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska. Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód

Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska. Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód Cel ćwiczenia Ćwiczenie ma za zadanie zapoznanie się z wybranymi metodami określania wskaźników

Bardziej szczegółowo

Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu

Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu, wyznaczenie równania izotermy Freundlicha oraz wpływu

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania. dr inż. Katarzyna Umiejewska

Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania. dr inż. Katarzyna Umiejewska Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania dr inż. Katarzyna Umiejewska W 2011 r. wielkość produkcji wyniosła 11183 mln l mleka. Spożycie mleka w Polsce

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Ciągły proces otrzymywania detergentów na bazie kwasów alkiloarylosulfonowych

Ciągły proces otrzymywania detergentów na bazie kwasów alkiloarylosulfonowych Ciągły proces otrzymywania detergentów na bazie kwasów alkiloarylosulfonowych Instrukcja do ćwiczenia nr 9 Asystent prowadzący: Dr Tomasz S. Pawłowski 1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Metoda: Spektrofotometria UV-Vis Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie studenta z fotometryczną metodą badania stanów równowagi

Bardziej szczegółowo

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III-A Przygotowywanie roztworów o różnym stężeniu III-A.1. Przygotowanie naważki substancji III-A.2. Przygotowanie 70 g 10% roztworu NaCl III-A.3.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Inżynierii Bioreaktorów

Laboratorium Inżynierii Bioreaktorów Laboratorium Inżynierii Bioreaktorów Ćwiczenie nr 1 Reaktor chemiczny: Wyznaczanie równania kinetycznego oraz charakterystyka reaktorów o działaniu ciągłym Cele ćwiczenia: 1 Wyznaczenie równania kinetycznego

Bardziej szczegółowo

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Ćwiczenie 2 WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Obowiązujące zagadnienia: Dokładność, precyzja, odtwarzalność, powtarzalność pomiaru; Rzetelność, czułość wagi; Rodzaje błędów pomiarowych, błąd względny, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu)

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Laboratorium: Powstawanie i utylizacja zanieczyszczeń i odpadów Makrokierunek Zarządzanie Środowiskiem INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 24 Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) 1 I. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW KIiChŚ OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW Ćwiczenie nr 2 I WPROWADZENIE Reakcja zobojętniania (neutralizacji) - jest to proces chemiczny, mający na celu doprowadzenie odczynu cieczy

Bardziej szczegółowo

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka.

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. 1 Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - ekstrakcja, - chromatografia, - adsorpcja, - sedymentacja, - dekantacja, - odparowywanie oraz z

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2 O, stały (NH 4 ) 2 SO 4, H 2 O dest. Sprzęt laboratoryjny: elektryczna płyta grzewcza,

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI KOLIGATYWNE ROZTWORÓW

WŁAŚCIWOŚCI KOLIGATYWNE ROZTWORÓW Ćwiczenie nr 1 WŁAŚCIWOŚCI KOLIGATYWNE ROZTWORÓW I. Pomiar ciśnienia osmotycznego ĆWICZENIA PRAKTYCZNE Ciśnienie osmotyczne - różnica ciśnień wywieranych na błonę półprzepuszczalną przez dwie ciecze, które

Bardziej szczegółowo

Utylizacja osadów ściekowych

Utylizacja osadów ściekowych Utylizacja osadów ściekowych Ćwiczenie nr 1 BADANIE PROCESU FERMENTACJI OSADÓW ŚCIEKOWYCH 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Fermentacją nazywamy proces przemiany biomasy bez dostępu tlenu. Znalazł on zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ALGALTOXKIT F Procedura testu

ALGALTOXKIT F Procedura testu ALGALTOXKIT F Procedura testu 1 PRZYGOTOWANIE STANDARDOWEJ POŻYWKI A B C D - KOLBKA MIAROWA (1 litr) - FIOLKI Z ROZTWORAMI POŻYWEK A (2 fiolki), B, C, D - DESTYLOWANA (lub dejonizowana) WODA 2 A PRZENIEŚĆ

Bardziej szczegółowo

Odwadnianie osadu na filtrze próżniowym

Odwadnianie osadu na filtrze próżniowym Odwadnianie osadu na filtrze próżniowym Wprowadzenie W filtrach próżniowych odwadnianie osadów polega na filtracji cieczy przez warstwę osadu utworzoną na przegrodzie filtracyjnej (tkanina filtracyjna).

Bardziej szczegółowo

CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego

CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego 16 SOLE KWASU WĘGLOWEGO CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego Zakres obowiązującego materiału Węgiel i pierwiastki 14 grupy układu okresowego, ich związki

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI 15 OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z prostymi metodami syntezy związków chemicznych i chemią związków miedzi Zakres obowiązującego materiału

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Zależność napięcia powierzchniowego cieczy od temperatury. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Zależność napięcia powierzchniowego cieczy od temperatury. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Zależność napięcia powierzchniowego cieczy od temperatury opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak ćwiczenie nr 4 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIAÓW PZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOOTLENKU SODU METODĄ MIAECZKOWANIA KONDUKTOMETYCZNEGO Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe laboratorium technologii. ropy naftowej i węgla II. TCCO17004l

Przemysłowe laboratorium technologii. ropy naftowej i węgla II. TCCO17004l Technologia chemiczna Przemysłowe laboratorium technologii ropy naftowej i węgla II TCCO17004l Ćwiczenie nr IV Opracowane: dr inż. Ewa Lorenc-Grabowska Wrocław 2012 1 Spis treści I. Wstęp 3 1.1. Metoda

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI 15 OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z prostymi metodami syntezy związków chemicznych i chemią związków miedzi Zakres obowiązującego materiału

Bardziej szczegółowo

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu V. Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli Zagadnienia Kwasy i metody ich otrzymywania Wodorotlenki i metody ich otrzymywania Sole i metody ich otrzymywania

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY 14 WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY CEL ĆWICZENIA: Wyznaczanie równoważnika chemicznego oraz masy atomowej magnezu i cyny na podstawie pomiaru objętości wodoru wydzielonego

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Biofizyki

Laboratorium Podstaw Biofizyki CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu oraz wyznaczenie równania izotermy Freundlicha. ZAKRES WYMAGANYCH WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI: widmo absorpcyjne, prawo Lamberta-Beera,

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Biofizyki

Laboratorium Podstaw Biofizyki Laboratorium Podstaw Biofizyki CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu oraz wyznaczenie równania izotermy Freundlicha. ZAKRES WYMAGANYCH WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI:

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Ekstrakcja ciągła w aparacie Soxhleta

Ćwiczenie 1. Ekstrakcja ciągła w aparacie Soxhleta III. Metody rozdzielania mieszanin Zagadnienia Rodzaje i podział mieszanin Różnice między związkiem chemicznym a mieszaniną Metody rozdzielania mieszanin o Chromatografia o Krystalizacja o Ekstrakcja o

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA INSTRUMENTALNA

ANALIZA INSTRUMENTALNA ANALIZA INSTRUMENTALNA TECHNOLOGIA CHEMICZNA STUDIA NIESTACJONARNE Sala 522 ul. Piotrowo 3 Studenci podzieleni są na cztery zespoły laboratoryjne. Zjazd 5 przeznaczony jest na ewentualne poprawy! Możliwe

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2O, stały (NH 4) 2SO 4, H 2O dest. Sprzęt laboratoryjny: zlewki (50, 100 cm 3 ), cylinder

Bardziej szczegółowo

ODWADNIANIE OSADÓW PRZY POMOCY FILTRA CIŚNIENIOWEGO

ODWADNIANIE OSADÓW PRZY POMOCY FILTRA CIŚNIENIOWEGO UTYLIZACJA OSADÓW Ćwiczenie nr 2 ODWADNIANIE OSADÓW PRZY POMOCY FILTRA CIŚNIENIOWEGO 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Odwadnianie osadów ściekowych polega na obniżeniu zawartości wody w takim stopniu, aby uwodnienie

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW METODAMI MECHANICZNO-CHEMICZNYMI

TECHNOLOGIA OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW METODAMI MECHANICZNO-CHEMICZNYMI TECHNOLOGIA OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW METODAMI MECHANICZNO-CHEMICZNYMI 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest określenie optymalnych warunków prowadzenia procesu oczyszczania ścieków metodą koagulacji

Bardziej szczegółowo

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Pracownia: Utylizacja odpadów i ścieków dla MSOŚ Instrukcja ćwiczenia nr 17 Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: wojewódzki 13 marca 2013 r. 90 minut Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY REAKCJI CHEMICZNYCH. REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE GRUP FUNKCYJNYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH

MECHANIZMY REAKCJI CHEMICZNYCH. REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE GRUP FUNKCYJNYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Ćwiczenie 2 semestr 2 MECHANIZMY REAKCJI CHEMICZNYCH. REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE GRUP FUNKCYJNYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Obowiązujące zagadnienia: Związki organiczne klasyfikacja, grupy funkcyjne, reakcje

Bardziej szczegółowo

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej I. Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej Zagadnienia Regulamin bezpieczeństwa i higiena pracy w laboratorium chemicznym Organizacja stanowiska pracy Ochrona przeciwpożarowa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego.

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z właściwościami chemicznymi

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH METODY BIOTECHNOLOGICZNE W OCHRONIE ŚRODOWISKA BADANIE AKTYWNOŚCI DEHYDROGENAZ MIKROORGANIZMÓW

Bardziej szczegółowo

Ściąga eksperta. Mieszaniny. - filmy edukacyjne on-line Strona 1/8. Jak dzielimy substancje chemiczne?

Ściąga eksperta. Mieszaniny.  - filmy edukacyjne on-line Strona 1/8. Jak dzielimy substancje chemiczne? Mieszaniny Jak dzielimy substancje chemiczne? Mieszaninami nazywamy substancje złożone z kilku skład, zachowujących swoje właściwości. Mieszaniny uzyskuje się na drodze mechanicznego mieszania ze sobą

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM ścieki przemysłowe, złoże biologiczne Katarzyna RUCKA, Małgorzata BALBIERZ* OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM Przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków

Biologiczne oczyszczanie ścieków Biologiczne oczyszczanie ścieków Ściek woda nie nadająca się do użycia do tego samego celu Rodzaje ścieków komunalne, przemysłowe, rolnicze Zużycie wody na jednego mieszkańca l/dobę cele przemysłowe 4700

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5

4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5 Wykonanie ćwiczenia 4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5 4A. Chromatografia adsorpcyjna Stanowisko badawcze składa się z: butli

Bardziej szczegółowo

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA 9 KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z procesami katalitycznymi oraz wpływem stężenia, temperatury i obecności katalizatora na szybkość reakcji chemicznej. Zakres obowiązującego

Bardziej szczegółowo

Otrzymany w pkt. 8 osad, zawieszony w 2 ml wody destylowanej rozpipetować do 4 szklanych probówek po ok. 0.5 ml do każdej.

Otrzymany w pkt. 8 osad, zawieszony w 2 ml wody destylowanej rozpipetować do 4 szklanych probówek po ok. 0.5 ml do każdej. Kwasy nukleinowe izolacja DNA, wykrywanie składników. Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Struktura, synteza i degradacja nukleotydów purynowych i pirymidynowych. 2. Regulacja syntezy nukleotydów. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Zagadnienia: 1. Absorbcja światła. 2. Współrzędne trójchromatyczne barwy, Prawa Gassmana. 3. Trójkąt barw. Trójkąt nasyceń. 4. Rozpraszanie światła. 5.

Bardziej szczegółowo

PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY

PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY 12 PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z wpływem zmiany parametrów stanu (temperatura, stężenie, ciśnienie) na położenie równowagi chemicznej w reakcjach odwracalnych.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA 1. Oznaczanie słabych kwasów w sokach i syropach owocowych metodą miareczkowania konduktometrycznego Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczenie zawartości słabych kwasów w sokach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

ODWADNIANIE OSADU NA FILTRZE PRÓŻNIOWYM

ODWADNIANIE OSADU NA FILTRZE PRÓŻNIOWYM UTYLIZACJA OSADÓW Ćwiczenie nr 1 ODWADNIANIE OSADU NA FILTRZE PRÓŻNIOWYM 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Jednym ze sposobów odwadniania osadów ściekowych jest ich filtracja przez różnego rodzaju tkaniny filtracyjne.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości I. Roztwory rzeczywiste ĆWICZENIE 4 Roztwory i ich właściwości 1. Sporządzanie roztworu CuSO 4 o określonym stężeniu procentowym - wykonać w zespołach 2-osobowych W celu sporządzenia 25 lub 50 ml 10% m/v

Bardziej szczegółowo

Poznajemy warunki życia w stawie.

Poznajemy warunki życia w stawie. Poznajemy warunki życia w stawie. Cel zajęć: określenie właściwości fizykochemicznych wody w stawie. Cele operacyjne: Uczeń: - określa zapach wody, - oznacza ph wody, - mierzy temperaturę wody, - wykrywa

Bardziej szczegółowo

KOLEJNOŚĆ CZYNNOŚCI DO ĆWICZENIA NR 5 (kopolimeryzacja styrenu i bezwodnika maleinowego)

KOLEJNOŚĆ CZYNNOŚCI DO ĆWICZENIA NR 5 (kopolimeryzacja styrenu i bezwodnika maleinowego) KOLEJNOŚĆ CZYNNOŚCI DO ĆWICZENIA NR 5 (kopolimeryzacja styrenu i bezwodnika maleinowego) student A:.. student : student C:. lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

Bardziej szczegółowo

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej W analizie ilościowej z zastosowaniem techniki HPLC wykorzystuje się dwa możliwe schematy postępowania: kalibracja zewnętrzna sporządzenie

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. a RT.

Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. a RT. Ćwiczenie 12, 13. Kinetyka chemiczna. Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. Szybkość reakcji chemicznej jest związana

Bardziej szczegółowo

Techniki molekularne ćw. 1 1 z 6

Techniki molekularne ćw. 1 1 z 6 Techniki molekularne ćw. 1 1 z 6 Instrukcja do ćwiczeń Nr 1. Temat: Izolacja całkowitego DNA z tkanki ssaczej metodą wiązania DNA do kolumny krzemionkowej oraz spektrofotometryczna ocena jego czystości

Bardziej szczegółowo

Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA

Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA Pomiar temperatury procesora komputera klasy PC, standardu ATX wykorzystanie zestawu COACH Lab II+. Piotr Jacoń K-4 I PRACOWNIA FIZYCZNA 21. 02. 2011 I. Cel ćwiczenia: 1. Zapoznanie się poprzez samodzielny

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2012/2013 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: rejonowy 21 stycznia 2013 r. 90 minut Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE

VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 68 S t r o n a 1.Temat zajęć: VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE Projekt: Woda w środowisku przyrodniczym w aspekcie lokalnym i globalnym Temat: Tajemnice kropli wody 2. Czas pracy:

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria 8. MANGANOMETRIA 5 8. Manganometria 8.1. Oblicz ile gramów KMnO 4 zawiera 5 dm 3 roztworu o stężeniu 0,0285 mol dm 3. Odp. 22,5207 g 8.2. W jakiej objętości 0,0205 molowego roztworu KMnO 4 znajduje się

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej

Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej opracowanie: dr Jadwiga Zawada Cel ćwiczenia: poznanie podstaw teoretycznych i praktycznych metody

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 26 KATALITYCZNE ODWODNIENIE HEPTANOLU

Ćwiczenie 26 KATALITYCZNE ODWODNIENIE HEPTANOLU Ćwiczenie 26 KATALITYCZNE ODWODNIENIE HEPTANOLU Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z procesem heterogenicznej katalizy oraz z metodami określania parametrów kinetycznych procesu takich jak:

Bardziej szczegółowo

Filtracja ciśnieniowa osadu

Filtracja ciśnieniowa osadu Filtracja ciśnieniowa osadu Wprowadzenie Proces filtracji ciśnieniowej ma zastosowanie przede wszystkim do osadów trudno odwadniających się, charakteryzujących się dużym oporem filtracji. Najczęściej są

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Parachora kilku związków organicznych. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Parachora kilku związków organicznych. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Parachora kilku związków organicznych opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak ćwiczenie nr 5 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia: 1. Zjawisko napięcia

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy ĆWICZENIE 3 Cukry mono i disacharydy Reakcja ogólna na węglowodany (Reakcja Molischa) 1 ml 1% roztworu glukozy 1 ml 1% roztworu fruktozy 1 ml 1% roztworu sacharozy 1 ml 1% roztworu skrobi 1 ml wody destylowanej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 5 FILTRACJA BĘBNOWY FILTR OBROTOWY

ĆWICZENIE NR 5 FILTRACJA BĘBNOWY FILTR OBROTOWY ĆWICZENIE NR 5 FILTRACJA BĘBNOWY FILTR OBROTOWY 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie filtracji modelowej zawiesiny na obrotowym filtrze próżniowym i na podstawie pomiarów objętości przesączu

Bardziej szczegółowo

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3.

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3. Spis treści 1. Wiadomości ogólne, ochrona wód 17 1.1 Gospodarkawodna 17 1.2 Polskie prawo wodne 25 1.2.1 Rodzaj wód 27 1.2.2 Własność wód 27 1.2.3 Koizystaniezwód 28 1.2.3.1 Powszechne koizystaniezwód

Bardziej szczegółowo

Woltamperometryczne oznaczanie kadmu na elektrodzie błonkowej (MFE rtęciowa elektroda błonkowa) Uruchom program PSLite 1.8

Woltamperometryczne oznaczanie kadmu na elektrodzie błonkowej (MFE rtęciowa elektroda błonkowa) Uruchom program PSLite 1.8 Woltamperometryczne oznaczanie kadmu na elektrodzie błonkowej (MFE rtęciowa elektroda błonkowa) Przyrząd elektrochemiczny EmStat Naczynko pomiarowe (układ) Uruchom program PSLite 1.8 1 2 3 Połącz komputer

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji ĆWICZENIE 30 Wykonujący Data..... I etap transestryfikacji Objętość oleju[ml] Objętość wprowadzonego 1M KOH Czas rozpoczęcia mieszania Czas zatrzymania mieszadła Masa kolby do frakcji glicerynowej II etap

Bardziej szczegółowo