To człowiek powoduje wypadki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "To człowiek powoduje wypadki"

Transkrypt

1 To człowiek powoduje wypadki 1

2 W jaki sposób wymiernie poprawić jakość bezpieczeństwa pracy i zapewnić stały wzrost kultury bezpieczeństwa? Guenther Kirschstein Gdy tylko jest mowa o mierzeniu poziomu bezpieczeństwa, przeważająca część firm koncentruje się tylko i wyłącznie na liczbie wypadków, uważając ją za jedyny słuszny wskaźnik. Jeśli jednak przyjrzymy się statystykom wypadków w przedsiębiorstwach z ostatnich kilku lat, to od razu zauważymy, że ich liczba znacząco maleje. Czy zatem liczba wypadków stanowi najlepszy wyznacznik poziomu bezpieczeństwa pracy w danym przedsiębiorstwie? Sama liczba wypadków mówi nam tylko o pewnej tendencji jakości bezpieczeństwa pracy w danym przedsiębiorstwie. Potwierdza to w swoim artykule na temat kultury bezpieczeństwa Ronny Lardner (2003), w którym podkreśla związek pomiędzy wysoką kulturą bezpieczeństwa przedsiębiorstwa a niskimi wskaźnikami wypadkowości. Jednak ludzie z różnych powodów wciąż popełniają błędy. Takie wyniki jak: Zero LTI, Zero wypadków związanych z wizytą lekarza czy Zero wypadków wymagających udzielenia pierwszej pomocy pokazują nam tylko, że w danym przedsiębiorstwie w dłuższym okresie czasu nie było żadnego wypadku czy urazu. Tego rodzaju wyniki nie odzwierciedlają jednak w pełni rzeczywistego stanu pracy nad bezpieczeństwem w przedsiębiorstwie. Żeby móc realistycznie ocenić jakość bezpieczeństwa pracy, należy skoncentrować się na innych kryteriach i odpowiedzieć sobie na następujące pytania: Dlaczego ludzie wciąż łamią zasady i przepisy? Dlaczego zdarza im się powtarzać niebezpieczne zachowania? Dlaczego przełożeni często nie stanowią odpowiedniego wzoru do naśladowania zachowań zgodnych z zasadami bezpieczeństwa? Dlaczego wymogi bezpieczeństwa nie są konsekwentnie wdrażane? Dlaczego co roku głównym celem związanym z bezpieczeństwem pozostaje Zero wypadków, mimo że wszyscy doskonale wiedzą, że jest on niemożliwy do osiągnięcia? 4

3 Zarówno w literaturze, jak i w praktyce coraz większe znaczenie zyskuje zintegrowane podejście do koncepcji kultury bezpieczeństwa, które zostanie omówione poniżej. Czym jest kultura bezpieczeństwa? Termin kultura bezpieczeństwa został po raz pierwszy użyty przez grupę doradców Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) w odniesieniu do awarii reaktora atomowego w Czarnobylu w 1986 roku. Komisja badająca ten wypadek doszła do wniosku, że głównymi przyczynami prowadzącymi do przegrzania rdzenia reaktora były zaniedbania związane z kulturą bezpieczeństwa (Wilpert, 2001; INSAG-1, 1986; INSAG-4, 1991). Po raporcie komisji koncepcja kultury bezpieczeństwa znalazła się w centrum zainteresowania, a jej celem była optymalizacja wpływu kultury organizacji na jednostkowe działania pracowników związane z bezpieczeństwem ( por. Fahlbruch, B., 2000; Wilpert, B., & Fahlbruch, B., 2004; Olive, C. O Connor, M. & Mannan, M.S., 2006). Kultura bezpieczeństwa stanowi koncepcję łączącą w sobie kilka różnych modeli. Niektóre z nich kładą nacisk na rozwój obserwowalnych wskaźników kultury bezpieczeństwa, podczas gdy inne koncentrują się bardziej na identyfikacji podstawowych założeń kultury bezpieczeństwa, które są tworzone na bazie grupy i przez tą grupę akceptowane oraz prowadzą do bezpiecznego i skutecznego działania. Kultura bezpieczeństwa będącej częścią kultury organizacji odzwierciedla się w regułach, wartościach, postawach i zachowaniach pracowników danej organizacji. W literaturze pod pojęciem kultura bezpieczeństwa skupia się różne obszary, takie jak: bezpieczeństwo pracy, komunikacja bezpieczeństwa, bezpieczeństwo IT czy ochrona danych osobowych. W poniższym tekście termin kultura bezpieczeństwa będzie używany tylko w odniesieniu do bezpieczeństwa pracy. MAEA opisuje kulturę bezpieczeństwa jako dotyczące wszystkich pracowników organizacji całościowe zjawisko, którego skuteczność wyraża się w obserwowalnych i psychologicznych cechach. Powyższa definicja zawiera w sobie m.in. koncepcję organizacji uczącej się, przebieg procesów decyzyjnych, indywidualne wartościowanie bezpieczeństwa przez pracowników organizacji oraz koncepcję różnych etapów rozwoju, jak np. Model Dojrzałości Kultury Bezpieczeństwa, który zostanie omówiony poniżej (Fleming & Lardner, 1999; Parker, Lawrie & Hudson, 2006; Hudson, 2007). Jak rozwija się kultura bezpieczeństwa? Rozwój Kultury Bezpieczeństwa może przechodzić przez różne etapy. Ta koncepcja opiera się na pracach Edgara Scheina nt. kultury organizacji. (Guldenmund, 2000; Glendon & Stanton, 2000; Hale, 2000; Schein, 1992). Istnieją różne modele rozwoju i poprawy kultury bezpieczeństwa. Z jednej strony mamy do czynienia z modelami podkreślającymi aspekty behawioralne, z drugiej natomiast spotykamy się z podejściem, które do poprawy efektywności bezpieczeństwa pracy wykorzystuj teorię Kulturalne lub behawioralne metody poprawy bezpieczeństwa są najbardziej efektywne w momencie, gdy w przedsiębiorstwie już dobrze działają techniczne i systemowe rozwiązania na rzecz bezpieczeństwa. 5

4 zarządzania jakością. Poniżej opisany został model procesu rozwoju kultury bezpieczeństwa. Model dojrzałości kultury bezpieczeństwa autorstwa The Keil Centre The Keil Centre na potrzeby raportu U.K. HSE Offshore Technology Report 2000/049 (The Keil Centre, 2001) opracował bazujący na podejściu Patricka Hudsona (Hudson, 1991) Model Stopnia Dojrzałości Kultury Bezpieczeństwa. Model opiera się na założeniu, że kulturalne lub behawioralne metody poprawy bezpieczeństwa są najbardziej efektywne w momencie, gdy w przedsiębiorstwie już dobrze działają techniczne i systemowe rozwiązania na rzecz bezpieczeństwa, a większość zdarzeń wynika z kulturalnych i behawioralnych czynników. Model obejmuje 5 etapów rozwoju, które są ze sobą powiązane i wywodzą się z modelu utworzonego przez Hudsona (Hudson, 1991). Pomimo zmienionych zależności pomiędzy elementami, każdy z nich zachował swoje pierwotne znaczenie. Oto jak prezentują się poszczególne etapy: Etap 1: Kiełkowanie (emerging) Zakłada się, że największą odpowiedzialność za bezpieczeństwo ponosi dział BHP. Wypadki są nieuniknione i uważane za część pracy. Większość pracowników wykazuje brak zainteresowania sprawami bezpieczeństwa. Kogo to obchodzi, jeśli i tak mnie nikt nie złapie. WSPÓŁPRACA Rozwija się spójność i zwalczana jest obojętność. CIĄGŁE DOSKONALENIE ORGANIZOWANIE Podkreśla się znaczenie pracownika i rozwija samoodpowiedzialność. ANGAŻOWANIE Wszyscy pracownicy są zaangażowani w poprawę bezpieczeństwa. KIEŁKOWANIE Rozwój obowiązków kierownictwa. Model dojrzałości kultury bezpieczeństwa 6

5 Etap 2: Organizowanie (managing) Kierownictwo firmy inwestuje wiele czasu i pieniędzy na działania mające zapobiegać wypadkom. Bezpieczeństwo jest ściśle związane z przestrzeganiem przepisów i procedur, jak np. kontrole techniczne. Menedżerowie tłumaczą wypadki poprzez niebezpieczne zachowanie operatorów/pracowników. Wypadki są generalnie postrzegane jako możliwe do uniknięcia. Osiągnięcia związane z bezpieczeństwem są mierzone przy pomocy kilku wskaźników, np. liczba wypadków z przynajmniej jednym dniem nieobecności w pracy ( Lost time injury, LTI). Motywacja do bezpieczeństwa jest rezultatem zredukowanych wskaźników LTI. Bezpieczeństwo jest ważne: Kiedy zdażają się wypadki, dużo jest robione. Etap 3: Angażowanie (involving) Wskaźniki różnego rodzaju zdarzeń i wypadków są relatywnie niskie i osiągnęły stały poziom. Wszyscy doskonale wiedzą, że wiele czynników powodujących wypadki, jak choćby tak zwane podstawowe przyczyny ( root cause ), ma swoje źródło w decyzjach kierownictwa. Większość pracowników akceptuje osobistą odpowiedzialność za ich własne zdrowie i bezpieczeństwo. Dysponujemy specjalnymi systemami do kontroli zagrożeń. Etap 4: Współpraca (cooperating) Bezpieczeństwo i zdrowie stanowią centralną wartość dla większości członków organizacji. Czują się oni osobiście odpowiedzialni za bezpieczeństwo swoje i swoich kolegów. Kierownictwo i pracownicy są świadomi, że przyczyny zdarzeń da się wytłumaczyć decyzjami kierownictwa. Zainicjowane zostają działania służące zapobieganiu zdarzeniom. Osiągnięcia związane z bezpieczeństwem są intensywnie monitorowane przy pomocy wszystkich dostępnych danych. Zdarzenia, które nie wystąpiły w pracy, są również włączane. Promuje się zdrowy styl życia. Pracujemy nad problemami, które zidentyfikujemy. Etap 5: Ciągłe doskonalenie (continuous improvement) Przez dłuższy okres czasu (lata) wypadki lub poważne incydenty nie występują, a organizacja dysponuje już sprawdzonymi procesami na rzecz bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo stanowi najwyższą wartość wszystkich pracowników, zarówno w pracy jak i poza nią. Pracownicy dążą do ciągłego doskonalenia mechanizmów kontroli zagrożeń. Zdrowie i bezpieczeństwo są promowane również w obszarze prywatnym. Możliwe źródła wypadków są identyfikowane z wyprzedzeniem. Bezpieczeństwo jest częścią naszej codziennej działalności. Czy kultura bezpieczeństwa jest możliwa do zmierzenia? Bernhard Wilpert wraz ze współpracownikami (Wilpert i in., 2003) przedstawili jak dotychczas najbardziej dokładny opis różnych modeli i narzędzi analitycznych z zakresu kultury bezpieczeństwa. Mimo, że koncentracja na (istotnych dla bezpieczeństwa) sposobach zachowania zyskuje ciągle na znaczeniu, to nie stała się ona jeszcze znaczącym czynnikiem kultury bezpieczeństwa. 7

6 Omówione przez nich 20 podejść różni się między sobą pod względem statystycznych kryteriów jakościowych, dokładnością analizy, korzyściami ekonomicznymi, sposobem zastosowania oraz konstrukcją. W następnej części zostaną omówione dwa z nich. Krzywa Bradleya Najbardziej znane podejście do oceny i mierzenia kultury bezpieczeństwa zostało rozwinięte przez firmę DuPont. W ramach tego podejścia wyróżnia się cztery etapy rozwoju: reaktywny, zależny niezależny, powiazany. W tym podejściu kultura bezpieczeństwa jest postrzegana z perspektywy zachowania pojedynczej osoby. Bardzo dobrze da się zmierzyć różne stopnie rozwoju procesu, a sam proces jest zrozumiały. Krzywa Bradleya odzwierciedla jednak stan kultury bezpieczeństwa jedynie w oparciu o liczbę wypadków. Nie dostarcza ona ani ogólnej oceny, ani zróżnicowanych informacji umożliwiających porównanie z innymi przedsiębiorstwami. CZĘSTOTLIWOŚĆ WYPADKÓW Pracownicy są gotowi krytykować i być krytykowanymi. Menedżerowie Bezpieczeństwa wspólnie z ekspertami oceniają bezpieczeństwo i wyciągają konsekwencje. Używam okularów ochronnych, bo czasem wpada mi coś do oka. Wzajemna kontrola jest ciągle obecna, w wyniku czego środki ochrony są przestrzegane niemal w 100%. Dbam nie tylko o swoje bezpieczeństwo, ale również o bezpieczeństwo innych pracowników. Badamy zarówno wypadki, jak i sytuacje prawiewypadkowe. REAKTYWNY ZALEŻNY NIEZALEŻNY POWIĄZANY Bezpieczeństwo poprzez naturalne instynkty Celem jest przestrzeganie zasad Realizacja jest pozostawiona Menedżerom Bezpieczeństwa Brak udziału kierownictwa Krzywa Bradleya Zaangażowanie na poziomie kierownictwa Kontrola pracy Strach / Dyscyplina Regulaminy i procedury Przełożeni kontrolują najważniejsze aspekty i cele Pracownicy biorą udział w ocenie Szkolenie Indywidualne umiejętności Zaangażowanie standardów bezpieczeństwa Internalizacja Korzyści osobiste Dbanie o siebie Przyzwyczajenie / Szkolenie Osobista uważność Pomoc osób trzecich Powiązanie pracowników (Współpraca pracowników?) Wzajemne wsparcie Identyfikacja z przedsiębiorstwem 8

7 Analiza BM firmy Kirschstein & Partner Wykorzystując Zarządzanie Świadomością i opartą na Modelu Procesowego Zarządzania Świadomością Analizę BM, można określić i zmierzyć zarówno ogólny stan świadomości bezpieczeństwa i kultury bezpieczeństwa, jak ich stan w konkretnym zakładzie. Model Procesowego Zarządzania Świadomością Rozwój Świadomości Bezpieczeństwa w modelu BM jest zilustrowany w oparciu o różne poziomy Modelu Poziomów Dojrzałości. Stopień 1: Standardy techniczne i organizacyjne. Techniczne i organizacyjne standardy tworzą bazę dla procesu skutecznego podnoszenia świadomości. Stopień 2: Wymaganie zmian Na tym poziomie reguły i techniczne rozwiązania są stosowane, gdy jest to wymagane. W celu uzyskania dalszego wzrostu świadomości niezbędna jest konsekwentna kontrola kierownictwa. Stopień 3: Stabilizacja zachowania Świadomość bezpieczeństwa pracy stabilizuje się dopiero wtedy, gdy każdy pracownik zrozumie, że należy konsekwentnie przestrzegać zasad i stosować techniczne środki. Stopień 4: Internalizacja Nowe zachowania zostają przyswojone tylko poprzez ich konsekwentne wykonywanie w dłuższym okresie czasu. W ten sposób zachodzą pierwsze trwałe zmiany świadomości. Celem powinna być jednak w pierwszej kolejności internalizacja poszczególnych zasad, a dopiero następnym krokiem przyswojenie wartości i celów firmy. Stopień 5: Samoodpowiedzialne lub bezpieczne zachowanie Ponieważ nie wszystko może zostać uregulowane poprzez zasady i przepisy, wymagane musi być samoodpowiedzialne działanie pracowników. W niektórych wyjątkowych sytuacjach należy pozostawić pracownikom nieco przestrzeni, pozwalającej na działanie niezależne od zasad ustalonych w wartościach przedsiębiorstwa. Organizacja Łatwości (Szczęścia) Organizacja Łatowości oznacza, że firma znajduje się na niskim poziomie w obszarze bezpieczeństwa, a wiele zostaje podane odgórnie. Bezpieczeństwo nie znajduje się w centrum uwagi członków organizacji i nie wymaga się od nich, by poświęcali temu tematowi zbyt wiele uwagi. Takie podejście jest szczególnie widoczne np. podczas szkoleń, na których od pracowników zamiast aktywnego uczestnictwa, wzmaga się jedynie złożenia swojego podpisu. Organizacja Odpowiedzialności Takie przedsiębiorstwo odznacza się bardzo dobrą organizacją bezpieczeństwa, które jest postrzegane jako zadanie kierownictwa. Wymaganie takiego postrzegania jeszcze nie jest jednak utrwalone. Kultura Odpowiedzialności Bezpieczeństwo pracy stanowi zadanie kierownictwa. Wdrożona jest samoodpowiedzialność, a wszystkie błędy i wypadki postrzegane są jako słabe punkty i są wciąż poprawiane. Przedsiębiorstwa, które cechują się wysokim stopniem świadomości pod względem kultury bezpieczeństwa, charakteryzują się zdaniem Kirschstein&Partner następującym podejściem i wartościami: 1. Bezpieczeństwo pracy stanowi zadanie kierownictwa, które wymaga od wszystkich pracowników samoodpowiedzialnego działania. 9

8 Droga do zwiększenia świadomości w obszarze bezpieczeństwa nie przebiega liniowo, lecz jest zapętlona. Nawet jeśli pracownicy zaakceptowali zasadę Nosić kask, to nie oznacza to, że zaakceptowali pozostałe zasady. 2. Standardy dotyczące bezpieczeństwa są akceptowane i całkowicie zintegrowane z codziennymi działaniami. 3. Istnieje otwarte, szczere i zorientowane na znalezienie rozwiązania postępowanie ze słabymi punktami bezpieczeństwa. Jest to świadomy proces ciągłego doskonalenia bezpieczeństwa pracy - w odróżnieniu do zwykłego poszukiwania winnego. Wypadek lub błąd są traktowane jako słaby punkt, który należy poprawić. 4. Zgodnie z panującą kulturą bezpieczeństwa wszyscy pracownicy i ich przełożeni pracują samoodpowiedzialnie, samodzielnie i zespołowo. W ten sposób Organizacja lub Kultura Odpowiedzialności staje się częścią życia firmy. 80% spośród zbadanych przez Kirschstein & Partner przedsiębiorstw pod kątem bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia znajduje się jeszcze na poziomie Organizacji Łatwości. Szczegółowe badanie blisko 100 przedsiębiorstw pokazało, że zdecydowana większość firm koncentruje się na poprawie techniki bezpieczeństwa i rozwiązań organizacyjnych. Mimo, że koncentracja na (istotnych dla bezpieczeństwa) sposobach zachowania zyskuje ciągle na znaczeniu, to nie stała się ona jeszcze znaczącym czynnikiem kultury bezpieczeństwa. Droga do zwiększenia świadomości w obszarze bezpieczeństwa, a tym samym do stworzenia trwałej kultury bezpieczeństwa, w rzeczywistości nie przebiega liniowo, lecz jest zapętlona. Nawet jeśli pracownicy zaakceptowali i uznali jako normę np. zasadę Nosić kask, to nie oznacza to, że zaakceptowali jednocześnie pozostałe zasady. O wysokim poziomie świadomości możemy mówić dopiero wtedy, gdy odpowiednie wartości zostaną zinternalizowane z poszczególnymi sposobami zachowania. Przebieg Analizy BM W oparciu o Model Procesowego Zarządzania Świadomością przeprowadzane są Analizy BM, w wyniku których określa się stan kultury bezpieczeństwa przedsiębiorstwa, który zostaje zilustrowany w formie Siatki Kultury Bezpieczeństwa (Safety Culture Grid). W celu określenia poziomu bezpieczeństwa danego przedsiębiorstwa nasi specjaliści jadą do wskazanego zakładu, gdzie następnie prowadzą dokładną analizę poziomu bezpieczeństwa. Podczas rozmowy z ekspertami, którzy wybierani są spośród grupy przełożonych i specjalistów ds. BHP, w oparciu o częściowo ustrukturalizowany kwestionariusz prowadzony jest wywiad, podczas którego poruszane są tematy związane z kulturą organizacyjną przedsiębiorstwa oraz zbierane są wszystkie niezbędne do późniejszej analizy dane. Analizuje się istniejące koncepcje i stosowane metody i, jeśli istnieje taka potrzeba, integruje się z procesem analizy. Poza tym bardzo dokładnie sprawdza się wszystkie dane i dokumentację dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy w przedsiębiorstwie. Podczas analizy szuka się odpowiedzi m.in. na poniższe pytania: Jak jest zdefiniowana i uregulowana odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracy i ochronę zdrowia? Czy bezpieczeństwo pracy i ochrona zdrowia stanowią element polityki przedsiębiorstwa? Jaką rolę pełni bezpieczeństwo i ochrona zdrowia w instrukcjach stanowiskowych, wydawaniu zezwoleń i poleceń wykonania pracy? Jak są zdefiniowane i uregulowane zadania Społecznych Inspektorów Pracy? W jaki sposób z tematyką BHP zaznajamiani są pracownicy firm zewnętrznych? Na jakie tematy prowadzone są szkolenia i jak są one dokumentowane? 10

9 Po analizie dokumentów przeprowadzana jest seria anonimowych i dobrowolnych wywiadów z określoną liczbą pracowników, przełożonych różnego szczebla i Społecznych Inspektorów Pracy. Sprawdzany jest poziom ich poinformowania, zachowania i świadomość bezpieczeństwa pracy. Wywiady prowadzone są w oparciu o ustrukturalizowany kwestionariusz, który koncentruje się na różnych kategoriach i obszarach organizacyjnych przedsiębiorstwa. Sprawdzane są następujące kategorie: Wizja i cele; Organizacja i regulacje; Kierownictwo i uczestnictwo; Instrumenty: - dochodzenie powypadkowe, - rozmowy nt. bezpieczeństwa i szkolenia, - kontrole bezpieczeństwa, - ocena ryzyka, - inne instrumenty/narzędzia, akcje, rozwiązania Kryteria oceny, które są brane pod uwagę podczas Analizy BM, bazują na ocenach różnych ekspertów i wynikach badań. W wyniku analizy danych powstaje Siatka Kultury Bezpieczeństwa, która stanowi wizualne przedstawienie otrzymanych rezultatów oraz Współczynnik BM, dzięki któremu osiąga się obiektywną wartość liczbową i możliwość porównania się. Za pomocą Siatki Kultury Bezpieczeństwa zobrazowane zostają wyraźnie wszystkie mocne i słabe strony przedsiębiorstwa w obszarze bezpieczeństwa pracy. Następnie w wyniku analizy mocnych i słaby stron możliwe jest określenie zorientowanych na cel i efektywnych działań, które często mogą być przenoszone również na inne obszary, jak np. jakość, zdrowie i środowisko. Współczynnik BM obrazuje wyniki otrzymane podczas Analizy BM i obiektywnie pokazuje stan świadomości przedsiębiorstwa. Wyniki kultury bezpieczeństwa danego przedsiębiorstwa można porównać z wynikami innych przedsiębiorstw oraz przyporządkować je do jednej z trzech różnych kategorii rozwoju: Organizacja Łatwości Organizacja Odpowiedzialności Kultura Odpowiedzialności Na podstawie wyników Analizy BM oraz Siatki Kultury Bezpieczeństwa można opracować dostosowaną do potrzeb danego przedsiębiorstwa strategię bezpieczeństwa. Aby sprawdzić jakość zastosowanych środków bezpieczeństwa, należy po pewnym okresie czasu powtórzyć ocenę kultury bezpieczeństwa. Wnioski: Analiza BM (Kirschstein & Partner), opierająca się na Modelu Procesowego Zarządzania Świadomością Siatka kultury bezpieczenstwa Wyniki analizy BM 11

10 (Kirschstein & Partner), okazuje się być bardzo korzystnym rozwiązaniem, które łączy w sobie zalety Modelu Poziomów Dojrzałości z obiektywnością takich narzędzi, jak np. Krzywa Bradleya. Charakterystyka świadomości bezpieczeństwa danego przedsiębiorstwa może zostać z jednej strony obiektywnie określona poprzez Współczynnik BM, a z drugiej graficznie przedstawiona za pomocą Siatki Kultury Bezpieczeństwa. Model Procesowego Zarządzania Świadomością pozwala na dobór odpowiednich środków działania, w zależności od etapu rozwoju, na którym aktualnie znajduje się przedsiębiorstwo. K&P Safety Culture Award Organizowany przez Kirschstein & Partner konkurs K&P Safety Culture Award również koncentruje się na ocenie poziomu bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie. Zwycięstwo K&P Safety Culture Award stanowi nagrodę za trwałe i skoncentrowane na zachowaniach bezpieczeństwo pracy, a sam konkurs promuje wzorową orientację na jakościowe i wysoko rozwinięte Literatura: Fahlbruch, B. (2000). Vom Unfall zu den Ursachen: Empirische Bewertung von Analyseverfahren. Berlin: Mensch und Buch Verlag. Guldenmund, F. W. (2000) The nature of safety culture: a review of theory and research Safety Science, 34, Fleming, M. & Lardner, R. (1999). Safety culture the way forward. The Chemical Engineer. Vol 685, Glendon, A. I. & Stanton, N. A. (2000). Perspectives on safety culture. Safety Science, 34, Gordon, R., Flin, R. & Mearns, K. (2005). Designing and evaluating a human factors investigation tool (HFIT). Safety Science, 43, Hale, A. R. (2000). Editorial: Culture s Confusion. Safety Science, 34, 1-14 HSL Report: Bell, J. & Healey, N. (2006). The causes of major hazard incidents and how to improve risk control and health and safety man- agement: a review of the existing literature. Health & Safety Laboratory. HSL/2006/117. HSE (1996). The contribution of attitudinal and management factors to risk in chemical industry. HSE Contract Research Report No. 81/1996. Hudson (1991). Prevention of accidents involving hazardous substances: The role of IAEA (1998) Developing safety culture in nuclear activities. Practical suggestions to assist progress. In Safety Reports Series No.11. Vienna: International Atomic Energy Agency. Hudson, P. (2007) Implementing safety culture in a major multinational. Safety Science, 45, INSAG. (1991). Safety culture. Vienna: International Atomic Energy Agency (Safety Series No. 75-INSAG-4). INSAG. (2002). Key practical issues in strengthening safety culture. In INSAG-15. Vienna: International Nuclear Safety Advisory Group. Internationale Länderkommission Kerntechnik (2005). ILK-Stellung- nahme zum Umgang der bezpieczeństwo pracy w przedsiębiorstwie. Konkurs polega na porównaniu kultur bezpieczeństwa poszczególnych przedsiębiorstw. W konkursie wyróżnione zostają czołowe przedsiębiorstwa, które nie tylko zadbały o bardzo dobrą organizację bezpieczeństwa, ale również trwale zintegrowały ją ze swoją kulturą bezpieczeństwa. Konkurs wygrywa przedsiębiorstwo reprezentujące najbardziej zaawansowaną kulturę bezpieczeństwa. Pierwsza edycja konkursu K&P Safety Culture Award miała miejsce w Polsce w roku Laureatami konkursu zostali: Miejsce 1: Rhodia Polyamide Polska Sp. z o.o. Miejsce 2: Dell Products Poland Sp. z o.o. Miejsce 3: Tyco Electronics Polska Sp. z o.o. Miejsce 4: TurboCare Poland S.A konkurs rozpoczyna się w Niemczech. Aufsichtsbehörde mit den von den Betreibern durchgeführten Selbstbewertungen der Sicherheitskultur. atw 2005/5, p Kadri, S.H. & Jones, D.W. (2006). Nuturing a strong process safety culture. Process Safety Progress, 25/1, Kadri, S.H. & Jones, D.W. (2006). Nuturing a strong process safety culture. Process Safety Progress, 25/1, Lardner, R. (2003). Safety Culture Application Guide. PRISM FG1. The Keil Centre. MaTSU. (1999). Summary guide to safety climate tools. In Offshore Technology Report 1999/063. Health and Safety Executive. OECD (2003). OECD Guidance on Safety Performance Indicators. Olive, C., O Connor, M. & Mannan, M.S. (2006). Relationship of safety culture and process safety. Journal of Hazardous Materials, 130, Schein, E.H. (1992). Organizational Culture and Leadership Schein, E.H. (1996). Culture: Guenther Kirschstein Kirschstein&Partner The missing concept in Organizational Studies. Administrative Science Quarterly, 41, Parker, D., Lawrie, M. & Hudson, P A framework for understanding the development of organizational safety culture. Safety Science 44: The Keil Centre (2001). Safety Culture maturity model. HSE Offshore Technology Report 2000/049. U.S. Coast Guard (2005). DoD HFACS. Department of Defense Human Factors Analysis and Classification System. A mishap investigation and data analysetool. Wilpert, B., & Fahlbruch, B. (2004). Safety culture: Analysis and inter- vention. In C. Spitzer, U. Schmocker, & V. N. Dang (Eds.), Probabilistic safety assessment and management (Vol. 2, pp ). London: Springer. Wilpert, B., Büttner, T., Otto, S., Fahlbruch, B., Schöbel, M., Niehoff, J., & Rieger, M. E. (2003). Selbstbewertung und Förderung von Sicherheitskultur im KKW 12

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PLACÓWKĄ ZARZĄDZANIE PO WROCŁAWSKU prof. UWr Kinga Lachowicz-Tabaczek Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, HR Projekt Wrocław

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne.

I. Postanowienia ogólne. PROCEDURY KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 291/11 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 15.03.2011 r. I. Postanowienia ogólne. 1 Procedura kontroli zarządczej została opracowana na podstawie

Bardziej szczegółowo

Administracja jako organizacja zarządzana procesowo

Administracja jako organizacja zarządzana procesowo Administracja jako organizacja zarządzana procesowo Jak procesy mogą zaszkodzić administracji oraz obywatelom? Michał Bukowski główny specjalista CPI MSWiA CC BY-NC 2.0 VanTheMan8 Agenda 1. Znaczenie projektu

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7.1. Jakie wymagania i wytyczne dotyczące określenia struktur odpowiedzialności i uprawnień w systemie

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Brady Julia Brady Wrzesień 2015

Małgorzata Brady Julia Brady Wrzesień 2015 Matrix - zarys systemu jakości doradzwta zawodowego. Małgorzata Brady Julia Brady Wrzesień 2015 Agenda Czym jest Matrix Jaka jest struktura systemu Matrix Jakie są jego zalety W jaki sposób Matrix usprawnił

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla Ciebie. Dobre dla firmy Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy Partnerstwo dla prewencji www.healthy-workplaces.eu ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA WNIOSKÓW

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Zajęcia praktyczne Wymiana doświadczeń Nacisk na zachowanie

Zajęcia praktyczne Wymiana doświadczeń Nacisk na zachowanie Zajęcia praktyczne Wymiana doświadczeń Nacisk na zachowanie Oferta warsztatów otwartych 2012 Kirschstein & Partner Polska ul. Karmelicka 54/10 31-128 Kraków e-mail: polska@kirschstein.org tel.: 500 111

Bardziej szczegółowo

Analityk i współczesna analiza

Analityk i współczesna analiza Analityk i współczesna analiza 1. Motywacje 2. Analitycy w IBM RUP 3. Kompetencje analityka według IIBA BABOK Materiały pomocnicze do wykładu z Modelowania i Analizy Systemów na Wydziale ETI PG. Ich lektura

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA. ul. Sienna 72/16 00-833 Warszawa Tel./Fax. (022) 890 21 35

SZKOLENIA. ul. Sienna 72/16 00-833 Warszawa Tel./Fax. (022) 890 21 35 ul. Sienna 72/16 00-833 Warszawa Tel./Fax. (022) 890 21 35 Adresaci szkolenia Budowanie Modeli Kompetencji Szkolenie to przeznaczone jest dla menedżerów i pracowników działów zarządzania zasobami ludzkimi,

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIA HUMAN PERFORMACE IMPROVEMENT Strona 1 Human Performance Improvement Jak rozwijać organizację podnosząc efektywność pracowników? OPIS SZKOLENIA Human Performance Improvemant (HPI) to koncepcja

Bardziej szczegółowo

Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej

Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej Krajowy Koordynator Europejskiej Agencji Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami. Małgorzata Dońska-Olszko www.european-agency.org Opracowano

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA KONTROLI EKSPORTU

KLASYFIKACJA KONTROLI EKSPORTU KLASYFIKACJA KONTROLI EKSPORTU Oznacz gdy prezentacja nie zawiera żadnych danych technicznych wypełnij poniższą klasyfikację kontroli eksportu: Klasyfikacja 1. Kanadyjska ECL(s): 2. Kanadyjska dla towarów

Bardziej szczegółowo

RAPORT ŚRODOWISKOWY ZA 2013ROK TERESA PĄCHALSKA 22.03.2014 SAPA EXTRUSION CHRZANÓW SAPA GROUP

RAPORT ŚRODOWISKOWY ZA 2013ROK TERESA PĄCHALSKA 22.03.2014 SAPA EXTRUSION CHRZANÓW SAPA GROUP 1 RAPORT ŚRODOWISKOWY ZA 2013ROK TERESA PĄCHALSKA 22.03.2014 SAPA EXTRUSION CHRZANÓW SAPA GROUP 2 Szanowni Państwo, Przekazujemy w Państwa ręce Raport Środowiskowy przedstawiający osiągnięcia Sapa Extrusion

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Czy polskie firmy dojrzały do LEAN?

Czy polskie firmy dojrzały do LEAN? Tytuł slajdu Czy polskie firmy dojrzały do LEAN? wnioski z ogólnopolskiego badania dojrzałości procesowej 2015 Łukasz Tartanus PROCESOWCY.PL Poznań 15/04/2015 Kontekst badanie dojrzałości procesowej Raport

Bardziej szczegółowo

Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji. Artur Kowalski Prometriq

Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji. Artur Kowalski Prometriq Skuteczna Strategia CRM - wyzwanie dla organizacji Artur Kowalski Prometriq Wrocław, 19-11-2009 Jest tylko jedna strategia sukcesu Polega ona na precyzyjnym zdefiniowaniu docelowego odbiorcy i zaoferowaniu

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami VSM

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami VSM Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami VSM Terminy szkolenia Opis VSM to graficzne przedstawienie przepływu wartości z perspektywy Klienta w procesach produkcyjnych, logistycznych i informacyjnych

Bardziej szczegółowo

Lean management w procesie obsługi klienta

Lean management w procesie obsługi klienta Lean management w procesie obsługi klienta Lean Management oznacza sprawne a zarazem efektywne kosztowe wykonywanie wszystkich działań w firmie przy założeniu minimalizacji strat, minimalizacji stanów

Bardziej szczegółowo

0cena efektywności pomocy udzielanej uczniowi. Opracowała mgr Jadwiga Bargieł

0cena efektywności pomocy udzielanej uczniowi. Opracowała mgr Jadwiga Bargieł 0cena efektywności pomocy udzielanej uczniowi Opracowała mgr Jadwiga Bargieł Celem udzielanej przez nas uczniowi pomocy psychologiczno pedagogicznej jest rozpoznawanie jego możliwości psychofizycznych

Bardziej szczegółowo

Negocjacje Win - Win Szkolenie otwarte HUTHWAITE International

Negocjacje Win - Win Szkolenie otwarte HUTHWAITE International Szkolenia otwarte HUTHWAITE International Materiał informacyjny Negocjacje Win - Win Szkolenie otwarte HUTHWAITE International Zmiana zachowań Zmiana wyników Terminy 2014 Zmiana zachowań Zmiana wyników

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie profil firmy www.stratex.pl Nasza tożsamość Misja Zmieniamy pomysł w praktyczne działanie Założyliśmy StratEX Strategy Execution w 2008 roku jako konsultanci

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

Obszary sprawiające trudności w systemach zarządzania jakością według normy ISO 9001:2000

Obszary sprawiające trudności w systemach zarządzania jakością według normy ISO 9001:2000 Mariusz J. Ligarski, Joanna Krysztofiuk, Obszary sprawiające trudności w systemach zarządzania jakością według normy ISO 9001:2000, Problemy jakości, 2005, nr 10, s. 32-39. Mariusz J. Ligarski, Joanna

Bardziej szczegółowo

Przeglądy potencjału zarządzania

Przeglądy potencjału zarządzania Przeglądy potencjału zarządzania bezpieczeństwem drogowym Metodologia oraz międzynarodowe i polskie doświadczenia Banku Światowego Seminarium GAMBIT 2012 Gdańsk, 26 kwietnia 2012 Radosław Czapski przy

Bardziej szczegółowo

Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy

Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy Katarzyna Meysztowicz k.meysztowicz@tangerine.biz.pl Tel.: 790 300 575 Agenda Od czego zależy efektywność organizacyjna

Bardziej szczegółowo

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3.1. Co to jest polityka bezpieczeństwa i higieny pracy? Przystępując do wdrażania systemu zarządzania, kierownictwo wyraża swoje zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Trafna diagnoza umiejętności i potencjału

Trafna diagnoza umiejętności i potencjału Trafna diagnoza umiejętności i potencjału Assessment i Development Center Oferta usług Wysokie koszty błędnych decyzji Błędna ocena potencjału pracowników przekłada się na koszty związane z niewłaściwą

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE SOBĄ W CZASIE

EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE SOBĄ W CZASIE Efektywne zarządzanie sobą w czasie EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE SOBĄ W CZASIE PROGRAM SZKOLENIA Gdynia, 2012 Efektywne zarządzanie sobą w czasie SZKOLENIA W PERFECT CONSULTING W programy szkoleniowe opracowywane

Bardziej szczegółowo

Strategia Personalna firmy Schindler Rozwój firmy poprzez rozwój pracowników. Realizowanie naszej Strategii Personalnej. Osiąganie naszych ambicji HR

Strategia Personalna firmy Schindler Rozwój firmy poprzez rozwój pracowników. Realizowanie naszej Strategii Personalnej. Osiąganie naszych ambicji HR Realizowanie naszej Strategii Personalnej Osiąganie naszych ambicji HR Wspieranie naszej firmy Utrwalanie naszych wartości Strategia Personalna firmy Schindler Rozwój firmy poprzez rozwój pracowników 2

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI WSPÓŁFINANSOWANEGO ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI realizowanego w okresie 1 września

Bardziej szczegółowo

Negocjacje Win - Win Szkolenie otwarte HUTHWAITE International

Negocjacje Win - Win Szkolenie otwarte HUTHWAITE International Szkolenia otwarte HUTHWAITE International Materiał informacyjny Negocjacje Win - Win Szkolenie otwarte HUTHWAITE International Zmiana zachowań. Zmiana wyników., 2012 Zmiana zachowań. Zmiana wyników. W

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY JAKO NARZĘDZIE INTEGRACJI PROCESÓW HR W URZĘDZIE

MODEL KOMPETENCYJNY JAKO NARZĘDZIE INTEGRACJI PROCESÓW HR W URZĘDZIE MODEL KOMPETENCYJNY JAKO NARZĘDZIE INTEGRACJI PROCESÓW HR W URZĘDZIE Czym jest model kompetencyjny Model kompetencyjny jest to zestaw najważniejszych z punktu widzenia organizacji kompetencji. Kompetencje

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy. SELEKCJA jest procesem zbierania informacji o kandydatach na uczestników

REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy. SELEKCJA jest procesem zbierania informacji o kandydatach na uczestników SPOSOBY REKRUTACJII II SELEKCJII KANDYDATÓW DO PRACY STOSOWANE PRZEZ PRACODAWCÓW REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy kandydatów wolnym stanowiskiem. SELEKCJA jest procesem zbierania

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie badać poziom rozwoju kompetencji w organizacjach pod kątem pracy w projektach

Jak skutecznie badać poziom rozwoju kompetencji w organizacjach pod kątem pracy w projektach Jak skutecznie badać poziom rozwoju kompetencji w organizacjach pod kątem pracy w projektach Wojciech Męciński, HR Online 6 lutego 2014 Agenda Po co badamy kompetencje? Czym jest kompetencja? Model a profil

Bardziej szczegółowo

Raport specjalny. 5 edycji Akademii Produktywności za nami

Raport specjalny. 5 edycji Akademii Produktywności za nami Raport specjalny 5 edycji Akademii Produktywności za nami Za nami 5 edycji Akademii Produktywności. Wystartowaliśmy 22-go lutego. Regularnie, co tydzień lub dwa, spotykaliśmy się z kilkunastoma firmami,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r.

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Instrukcja dokonywania samooceny oraz sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej nr 4 im. Kawalerów

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie zarządzania jakością na uczelni

Wdrażanie zarządzania jakością na uczelni Człowiek najlepsza inwestycja Wdrażanie zarządzania jakością na uczelni Plan prezentacji 1. Przepisy prawne a zarządzanie jakością na uczelni 2. Jakość i jej definicje w uczelni 3. Cele istnienia systemu

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Koordynatorom i liderom Lean/KAIZEN odpowiedzialnym za obszary produkcyjne

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Przywództwo w gałęziach przemysłu dużego ryzyka

Przywództwo w gałęziach przemysłu dużego ryzyka Lektura uzupełniająca 1 Responsible care management systems [Systemy zarządzania odpowiedzialną opieką] (wydanie czwarte) Chemical Industries Association 2003. Zamów online na stronie atwww.cia.org.uk

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się;

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się; I DZIEŃ COACHING ZESPOŁU PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA MODUŁ TEMATYKA ZAJĘĆ przedstawienie się; SESJA WSTĘPNA przedstawienie celów i programu szkoleniowego; analiza SWOT moja rola w organizacji

Bardziej szczegółowo

Kierunki zmian w systemach wynagradzania w Polsce dr Kazimierz Sedlak

Kierunki zmian w systemach wynagradzania w Polsce dr Kazimierz Sedlak Kierunki zmian w systemach wynagradzania w Polsce dr Kazimierz Sedlak Kraków 06-07 czerwca 2006 Plan prezentacji 1. Polskie systemy wynagradzania dystans dzielący nas od świata zachodniego. 2. Kierunki

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

Kwestionarisz samooceny

Kwestionarisz samooceny Kwestionarisz samooceny 1) Przynajmniej raz w roku należy przeprowadzić samoocenę systemu kontroli zarządczej przez osoby zarzadzające, tj. Dyrektora jednostki, Kierowników jednostek organizacyjnych. Proces

Bardziej szczegółowo

Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 203/14-15 Rektora APS z dnia 17 lutego 2015 r. Zbiór wytycznych do kontroli zarządczej w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej 1. Zbiór wskazówek do

Bardziej szczegółowo

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011 Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego Wrocław, 20 stycznia 2011 Agenda Definicja pojęć: Analiza biznesowa oraz analityk biznesowy Co kryje się za hasłem BPM? Organizacja zarządzana procesowo

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

Praktyki zarządzania talentami w Polsce. Badanie House of Skills, 2015

Praktyki zarządzania talentami w Polsce. Badanie House of Skills, 2015 Praktyki zarządzania talentami w Polsce Badanie House of Skills, 2015 Co badaliśmy? Jakie zmiany dokonały się w ramach zarządzania talentami na polskim rynku w ciągu ostatnich 10 lat? Jakie praktyki i

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Opis Co to jest przywództwo? Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Jest to proces pozytywnego wpływu - nie manipulacji - aby pomóc zespołowi zrealizować cele. Praktyka przywództwa sytuacyjnego mówi:

Bardziej szczegółowo

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej.

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Skorzystaj z dobrych praktyk i przekonaj się, jak niewielkie usprawnienia mogą przynieść znaczące efekty. Od ponad pięciu lat wdrażam

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce Szymon Wapienik TUV NORD Polska WARSZTATY SIRTS Metodologia weryfikacji wymagań IRIS Warszawa 25 listopada 2009r.

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Skrócone opisy pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych

Skrócone opisy pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych Skrócone opisy pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych Wersja: 1.0 17.06.2015 r. Wstęp W dokumencie przedstawiono skróconą wersję pryncypiów architektury korporacyjnej podmiotów publicznych.

Bardziej szczegółowo

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Bo nakłady na wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW OTWARTYCH 2014

OFERTA WARSZTATÓW OTWARTYCH 2014 OFERTA WARSZTATÓW OTWARTYCH 2014 Kirschstein&Partner Polska ul. Karmelicka 54/10 31-128 Kraków E-Mail: polska@kirschstein.org Tel. 500 111 355 Termin Miasto Temat Cena netto Cena brutto 18.02.2014 Kraków

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Dane osobowe pracownika: Nazwisko i imię:... Jednostka organizacyjna SGH:... Zajmowane stanowisko:...

Dane osobowe pracownika: Nazwisko i imię:... Jednostka organizacyjna SGH:... Zajmowane stanowisko:... Formularz nr 2 ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ PRACOWNIKA NIEBĘDĄCEGO NAUCZYCIELEM AKADEMICKIM SZKOŁY GŁÓWNEJ HANDLOWEJ W WARSZAWIE Ocena pracownika fizycznego I. Dane dotyczące ocenianego pracownika Dane osobowe

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Gminy w Rzgowie

Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Gminy w Rzgowie Plan Komunikacji Projektu Samooceny (CAF) Urzędu Gminy w Rzgowie Rzgów, wrzesień 2011 r. SPIS TREŚCI: Wprowadzenie.....2 1. Projekt wdrożenia metody CAF w Urzędzie.....3 2. Plan komunikacji uczestników

Bardziej szczegółowo

Środowisko wewnętrzne - obejmuje charakter organizacji i stanowi podstawę postrzegania i reagowania na ryzyko przez pracowników; filozofie zarządzania ryzykiem i dopuszczalny poziom ryzyka; uczciwość i

Bardziej szczegółowo

K&P Safety Culture Award 2013

K&P Safety Culture Award 2013 REGULAMIN KONKURSU K&P Safety Culture Award 2013 Guenther Kirschstein & Partner Polska Ul. Karmelicka 54/10 31-128 Kraków Tel. +48 500 111 355 E-Mail: polska@kirschstein.org www.kirschstein.org REGULAMIN

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto badać zaangażowanie?

Dlaczego warto badać zaangażowanie? Dlaczego warto badać zaangażowanie? Podejście HRM partners S.A. Warszawa, grudzień 2013 Copyright by HRM partners S.A Czym jest zaangażowanie? Zaangażowanie to miara siły związku pracownika z firmą. Przekłada

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach organizacyjnych miasta Lublin

Zasady funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach organizacyjnych miasta Lublin zasad funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach organizacyjnych miasta Lublin Zasady funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Lublin i jednostkach

Bardziej szczegółowo

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza SZKOLENIE EFEKTYWNA ROZMOWA OCENIAJĄCA Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza Wrocław, dn. 27 marca 2013 r. ZAKRES OFERTY 1. Charakterystyka Human Partner Sp.

Bardziej szczegółowo

PRODUKTYWNOŚĆ Cel szkolenia: Program szkolenia DZIEŃ 1

PRODUKTYWNOŚĆ Cel szkolenia: Program szkolenia DZIEŃ 1 PRODUKTYWNOŚĆ Cel szkolenia: Rozwój zestawu umiejętności menedżerskich niezbędnych dla każdego kierownika, menedżera, właściciela firmy do zwiększania efektywności swoich pracowników. Podnoszenie kompetencji

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo