KIERUNEK VOLVO WRZESIE PAèDZIERNIK 2004 NR 18/42

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KIERUNEK VOLVO WRZESIE PAèDZIERNIK 2004 NR 18/42"

Transkrypt

1 MAGAZYN INFORMACYJNY VOLVO POLSKA, SAMOCHODY CI AROWE KIERUNEK VOLVO WRZESIE PAèDZIERNIK 2004 NR 18/42 PODNIEBNE PIWA SMAKOWANIE - STR. 10 PODRÓ DO DAYTONA BEACH - STR. 5 BEZPIECZNY SAMOCHÓD VOLVO - STR. 16 POZNAJ LEPIEJ SWOJE VOLVO. WYÂWIETLACZ (CZ. II) - STR. 31

2 Szanowni Paƒstwo Od przesz o 10 lat Volvo Polska, Samochody Ci arowe zajmuje czo owà, bardzo mocnà pozycj w Polsce w sprzeda y ci kich pojazdów ci arowych. Dla korporacji Volvo Trucks, Polska to jeden z najwa niejszych rynków, dlatego naszym nadrz dnym celem jest utrzymanie dominujàcej pozycji w sprzeda y i serwisowaniu pojazdów. Obecnie Polska znajduje si w fazie bardzo dynamicznego rozwoju gospodarczego, do àczy a do grona najwi kszych Paƒstw Unii Europejskiej, ma kluczowà pozycj pod wzgl dem transportu Wschód Zachód, a tak e jako kraj tranzytowy dla przewozów mi dzy Skandynawià a Ârodkowà i Po udniowà Europà. Strategiczne po o enie Polski mo e odegraç wa kà rol w ruchu tranzytowym przez kraj. Na polskim rynku rozpoczynajà dzia alnoêç du e zachodnioeuropejskie firmy spedycyjne i transportowe, tworzàc tutaj swoje centra logistyczne. Równie Volvo Polska, Samochody Ci arowe postanowi o wybudowaç nowà siedzib, mieszczàcà biura oraz stacje obs ugi. Centrum b dzie zlokalizowane przy jednej z tras przelotowych stolicy. Opowiadajàc o optymistycznej przysz oêci i planach rozwoju Volvo w Polsce, nie zapominam o tych, którzy przede wszystkim czynià ten rozwój mo liwym o naszych Klientach. Majàc w aênie Paƒstwa na uwadze, Volvo koncentruje si na ciàg ym rozbudowywaniu i podnoszeniu jakoêci Obs ugi Klienta w celu zaoferowania Paƒstwu produktów i us ug na najwy szym poziomie. Mam nadziej, e te nieustanne wysi ki pozwolà nam na utrzymanie pozycji najbardziej aktywnego i wiarygodnego partnera w tak wa nej i kluczowej dziedzinie, jakà jest transport. Tom Jorning Dyrektor Zarzàdzajàcy Volvo Polska, Samochody Ci arowe Wiceprezes Volvo Truck Corporation

3 KIERUNEK VOLVO MAGAZYN INFORMACYJNY VOLVO POLSKA, SAMOCHODY CI AROWE WYDAWCA: Volvo Polska, Samochody Ci arowe REDAGUJE ZESPÓ : Magdalena Szczygie redaktor naczelna Krzysztof Sobczak cz Êci zamienne Jaros aw Duchliƒski serwis Bart omiej Górzyƒski marketing Piotr urawski sprzeda Witold Szlachta redaktor OPRACOWANIE GRAFICZNE: Szwejkowski Target Project ZDJ CIA: Studio Marmolada Witold Szlachta S P I S T R E Â C I WST P 2 AKTUALNOÂCI Z POLSKI I ZE ÂWIATA MI DZYNARODOWA WYSTAWA POJAZDÓW U YTKOWYCH W HANOWERZE (IAA) WYNIKI SPRZEDA Y PODRÓ DO DAYTONA BEACH 5 NASI KLIENCI 10 PODNIEBNE PIWA SMAKOWANIE BEZPIECZNY SAMOCHÓD VOLVO 16 NASZE SERWISY 26 TRZEBA LUBIå SWOJÑ PRAC CIEKAWE ZABUDOWY 30 VOLVO FM DLA WOJSKA POLSKIEGO PORADY SERWISOWE 31 POZNAJ LEPIEJ SWOJE VOLVO. WYÂWIETLACZ (CZ. II) MOTOLABORATORIUM LAT TURBODO ADOWANIA W SILNIKACH VOLVO (CZ. II) OFERTA DLA BIZNESU 34 SPRZ G A VOLVO

4 AKTUALNOÂCI Z POLSKI I ZE ÂWIATA 60. MI DZYNARODOWA WYSTAWA POJAZDÓW U YTKOWYCH W HANOWERZE (IAA) W dniach od 23 do 30 wrzeênia 2004 roku odby a si kolejna Mi dzynarodowa Wystawa Pojazdów U ytkowych w Hanowerze. Firma Volvo w tym roku skupi a si na bezpieczeƒstwie, na stoisku o powierzchni 2100 m 2 zosta y zaprezentowane ró norodne modele pojazdów od pot nego FH16 po zwinne Volvo FL. W sk ad serii FH16, FH12, FM12, FM9 i FL6 wchodzà pojazdy od 12 do 60 ton. Wystawiane samochody ci arowe by y wyposa one w uk ady bezpieczeƒstwa opracowane przez Volvo: uk ad inteligentnej kontroli pr dkoêci jazdy (ACC), elektroniczny system stabilizacji toru jazdy pojazdu (ESP) oraz system monitorowania ciênienia w oponach (TPM). Przedstawiony zosta równie uk ad selektywnej redukcji katalitycznej (SCR) system, dzi ki któremu silniki Volvo b dà spe niaç normy emisji Euro 4 i Euro 5. Po àczono w nim obni onà emisj spalin z ni szym zu yciem paliwa. W ramach prezentacji dotyczàcej bezpieczeƒstwa, firma Volvo przedstawi a cztery symulatory pod has em Najpierw Bezpieczeƒstwo. Dzi ki nim, zwiedzajàcy mogli osobi- Êcie doêwiadczyç zalet nowoczesnych uk adów, wspierajàcych prac kierowcy. Symulatory umo liwiajà sprawdzenie reakcji kierowcy i jego odpornoêci na stres w ró nych sytuacjach podczas testów trzeba by o, na przyk ad uniknàç zderzenia z osiem lub wykazaç si zimnà krwià w sytuacjach stresowych. Dwa inne symulatory przedstawia y sposób, w jaki w przysz oêci systemy wspomagania kierowcy mogà zwi kszyç bezpieczeƒstwo na drodze uk ad mo e oceniç bie àcà sytuacj kierowcy i odpowiednio dostosowywaç dostarczane mu informacje. Wi cej o bezpieczeƒstwie w obszernym artykule bie àcego Kierunku Volvo. WYNIKI SPRZEDA Y Sprzeda nowych samochodów ci arowych w Polsce: styczeƒ wrzesieƒ 2004 Dopuszczalna masa ca kowita powy ej 16 ton Marka Liczba sztuk Volvo 1138 MAN 1062 Scania 925 DAF 915 Mercedes 907 Renault V.I. 825 Iveco 228 Jelcz 28 Razem 6028 Dopuszczalna masa ca kowita ton Marka Liczba sztuk Star 205 Mercedes 194 Iveco 156 Renault V.I. 151 MAN 129 DAF 127 Volvo 83 Razem

5 PODRÓ DO DAYTONA BEACH Za kulisami wyêcigu Nascar Niektóre zlecenia transportowe majà bardziej presti owy charakter ni inne, ale nic chyba nie mo- e daç wi kszej satysfakcji od przewo enia samochodów, które wezmà udzia w legendarnym wyêcigu z serii Nascar, Daytona 500. Ekipa programu Volvo on the road (Volvo w trasie) mia a szcz Êcie podró owaç samochodem ci arowym Volvo VN780 razem z zespo em wyêcigowym Roush Racing Team na jednà z najwa niejszych imprez motoryzacyjnych w Stanach Zjednoczonych. Prowadzenie samochodu ci arowego dla zespo u bioràcego udzia w wyêcigach Nascar to bardzo atrakcyjna praca. Pensja jest bardzo dobra w porównaniu z wynagrodzeniem w wielu firmach transportowych.

6 Kiedy ekipa programu Volvo on the road odwiedzi a siedzib zespo u wy- Êcigowego Roush Racing w Concord w Karolinie Pó nocnej, pozostawa y jeszcze dwa tygodnie do momentu wypowiedzenia przez prezydenta Busha sakramentalnych s ów: Panowie, w àczcie silniki!. Wrzawa, jaka wówczas podnosi si na trybunach otaczajàcych tor, na którym toczy si wyêcig Daytona 500, jest wr cz og uszajàca. Oko o 200 tys. widzów obserwuje zmagania kierowców na miejscu, a kilka milionów przed ekranami telewizorów. Obecnie ca y zespó yje jeszcze przygotowaniami do d ugiej podró y. Pozosta y trzy godziny do momentu wyruszenia w kierunku Florydy konwoju d ugodystansowych samochodów ci arowych. Od razu widaç, e w Roush Racing nie wszystko przebiega zgodnie z planem. Przed jednà z ramp za adunkowych siedzi na drewnianej skrzyni, wpatrujàc si w jeden punkt na asfalcie, Bart Starr (37 lat), kierowca pojazdu przeznaczonego do transportowania samochodu Marka Martina. To b dzie bardzo d ugi dzieƒ. Jeszcze nie dotar y dwa silniki, które mieliêmy zabraç ze sobà. Kiedy spoglàda w gór, oêlepiajà go silne promienie wiosennego s oƒca, wi c unosi d oƒ, aby os oniç oczy. Nast pnie uêmiecha si. Zaletà jazdy nocà jest to, e nie ma ruchu na drogach. Nowo wybudowane hangary znajdu- WyÊcig Daytona to nie tylko najwi ksza w USA impreza publiczna. To równie olbrzymie wyzwanie logistyczne. W lutym w ciàgu zaledwie dwóch tygodni Roush Racing utrzymywa a na miejscu dziewi ç zespo ów. Ka dy z nich sk ada si z kierowcy testowego, g ównego in yniera, siedmiu mechaników i oczywiêcie kierowcy wyêcigowego. Podczas zawodów wszyscy mieszkali w tym samym hotelu w Palm Beach. Roush Racing wynajmuje w nim przy takich okazjach a jedenaêcie pi ter. 6

7 Samochód ci arowy prowadzony przez Barta Starra dla Roush Racing. Model: Volvo VN780; silnik: 500 KM Cummins ISX (o pojemnoêci 15 l), 13-stopniowa skrzynia biegów; zbiorniki paliwa: dwa aluminiowe zbiorniki paliwa, ca kowita pojemnoêç: 1040 litrów. Informacje dodatkowe: aluminiowe ko a, pneumatyczne zawieszenie, podgrzewane fotele kierowcy i pasa era, miejsce pracy z rozk adanym stolikiem, zestaw stereo z pilotem i zmieniaczem p yt CD, lodówka, telewizor i gniazdko elektryczne z transformatorem zapewniajàcym napi cie 120 V jà si w pobli u lotniska Concord Regional Airport. To nie przypadek, ich w aêcicielem jest bowiem milioner Jack Roush. Przylatuje tu co tydzieƒ ze swojego domu w stanie Michigan. Obecnie wyd u ajà pas startowy, aby móg tu làdowaç w asnym Boeingiem 727. Nagle cisz przerywa warkot silnika jednego z samochodów ci arowych sponsorowanych przez firm Volvo Trucks, North America. Bia y pojazd z 15-litrowym silnikiem jest gotowy do wyjazdu. Bart wzdycha. Te powinniêmy ruszaç. Ju dwunasta mówi, pocierajàc kilkudniowy zarost na brodzie. Wreszcie docierajà brakujàce silniki i Bart natychmiast odzyskuje dobry nastrój. To dodatkowe silniki na wypadek, gdyby trzeba by o wymieniç jakieê cz Êci tu przed wyêcigiem. Wwozi je do Êrodka i mocno przytwierdza w przedziale pod ogowym w centrum naczepy. Puste sektory po bokach zostajà szybko zape nione trzema dwumetrowymi szafkami narz dziowymi na kó kach, dziesi cioma skrzyniami biegów i dwoma ch odnicami. Na koniec w górnym przedziale wzd u dachu naczepy zostajà umieszczone dwa samochody wyêcigowe. Jeden z nich to wóz rezerwowy, na wypadek kolizji g ównego samochodu startujàcego w wyêcigu. Opuszczamy siedzib Roush Racing, jadàc w ostatnim z pi ciu pojazdów konwoju. Ciàgnik siod owy z naczepà, na której bokach umieszczono olbrzymie reklamy Viagry, przemierza wàskie szosy, jadàc w kierunku szybszej drogi mi dzystanowej nr 85. Bart energicznie wrzuca 13. bieg. Daj s owo, wa ymy oko o 35 ton mówi. Ojciec Barta równie by kierowcà samochodu ci arowego, ale przez wiele lat nie wyglàda o na to, e 7

8 syn pójdzie w jego Êlady. Wstàpi do wojska i podró owa po ca ym Êwiecie jako o nierz amerykaƒskiej piechoty morskiej. Wcale tego nie a uj. Lubi, kiedy coê si dzieje, i trudno mi usiedzieç na miejscu. By to jeden z powodów, dla których przesta o mu si podobaç stacjonowanie w San Diego, w Kalifornii. Dlatego opuêci armi i przez kilka lat zarabia na ycie, wykonujàc rozmaite prace. Wreszcie razem z onà i dwójkà dzieci wróci do Karoliny Pó nocnej. Najpierw kierowa samochodem ci arowym studia filmowego z Wilmington, a w 1999 r. skontaktowa si z zespo em Roush Racing. Sàsiad powiedzia mi, e jest praca, i tyle. Nie zaprzecza, e ma bardzo dobrà pensj. Roush p aci znacznie wi cej ni zwyk e firmy transportowe. Bart cz sto ma okazj przekonaç si, jak atrakcyjnà ma prac. Kiedy inni ludzie pytajà, co majà zrobiç, aby jeêdziç samochodem ci arowym dla zespo u wyêcigowego, mówi : Przeprowadêcie si tutaj i poczytajcie nekrologi. Pierwszy postój wypada w Great Falls w Karolinie Po udniowej. To czas na zatankowanie paliwa a dla Barta okazja do wykazania si umiej tnoêciami zawodowymi. Odje d ajàc od dystrybutorów, przeje d amy przez wag. Bart uêmiecha si z satysfakcjà po odebraniu kwitu wagowego. Jego wczeêniejsze oszacowanie by o w aêciwe pojazd wa y 35 ton. Za miastem Brunswick w stanie Georgia zm czenie bierze gór i zatrzymujemy si w miejscowoêci El Cheapo. Tam mo na zamówiç mycie samochodu i udaç si na odpoczynek. Bart k adzie si na ó ku za fotelem kierowcy i zamyka oczy. Budzi si, gdy jedna z osób myjàcych pojazd z oêliwie uderza w drzwi. Hej, wstrzymujesz prac! wo a ktoê z zewnàtrz. Samochód by czysty ju od jakiegoê czasu, a na mycie czeka a kolejka pojazdów. Bart szybko t umi niezadowolenie pracowników myjni, wr czajàc im czapeczk zespo u Roush Racing i zdj cie z autografem ich idola, kierowcy Marka Martina. Wkrótce jesteêmy z powrotem na drodze mi dzystanowej nr 85. Gdy doje d amy do Jekyll Island w stanie Georgia, Bart w àcza radiostacj. Chc sprawdziç, czy Jeff jest na drodze t umaczy. 8

9 Bart Starr kierowca Volvo VN780 Jeff to policjant z drogówki, który pozna Barta i jego kolegów w czasie jednej z ich podró y. Zatrzyma mnie kiedyê i od tej pory jesteêmy przyjació mi. Kiedy przeje d a em ostatnio, da mi pó tora kilograma Êwie o z owionych krewetek. Tym razem w eterze panuje cisza. Wydaje si, e wsz dzie jest tylko ciemnoêç. Bart dodaje gazu; siedzimy cicho, przemierzajàc kolejne kilometry. W radiu Kid Rock Êpiewa I wish I had a good girl that missed me. Jest wczesny poranek, gdy wje d amy na mokre od deszczu ulice Daytona Beach. W tej chwili, gdy cia o a boli ze zm czenia, a oczy same si zamykajà, trudno sobie wyobraziç, e za dwa tygodnie w tym miejscu odb dzie si impreza przyciàgajàca najliczniejszà widowni w USA. Transmisja z wyêcigów jest drugim pod wzgl dem oglàdalnoêci przekazem telewizyjnym z zawodów sportowych i ust puje tylko fina owemu meczowi futbolu amerykaƒskiego Super Bowl. Na razie jest tu pusto, jak w wymar ym mieêcie. Za barierami, tu przed wjazdem dla ciàgników siod owych, Bart prze àcza na luz i zatrzymuje silnik. O siódmej trzeba b dzie wszystko wy adowaç. Musimy zdà yç przed rozpocz ciem sesji treningowej mówi, ziewajàc. Przed nami dwa tygodnie goràczkowej pracy w samym centrum Êwiata wyêcigów samochodowych. Moim g ównym obowiàzkiem jest dbanie o samochód ci arowy. Musz zagwarantowaç, aby wszystkie cz Êci by y zawsze pod r kà. Ale tak naprawd jestem niaƒkà dla 13 doros ych facetów. Bart jest zaj ty nawet podczas wy- Êcigu. Pomaga tak e w boksach przy zmianie kó. Ostro nie wje d amy do gara u o siódmej rano przybyliêmy jako ostatni samochód ci arowy zespo u Roush Racing. Ale zdà yliêmy na czas. Kiedy samochód Martina jest opuszczany na ziemi, zm czenie jakby nieco mniej daje si we znaki. Pojawiajà si pierwsze, ciep e promienie s oƒca i wydaje si, e wszystko uda o si zrobiç, jak nale y. Gotowe. Mogà si zaczàç wyêcigi. WyÊcig Daytona 500 nie by zbyt pomyêlny dla zespo u Roush Racing. Jego kierowca Mark Martin ukoƒczy zawody na 43. miejscu z powodu awarii silnika. Opracowano na podstawie materia ów Volvo Truck Corporation Zdj cia: Volvo Truck Corporation/ Texaco Lubricants Polska 9

10 NASI KLIENCI PODNIEBNE PIWA SMAKOWANIE

11 Czego mo na spodziewaç si po sportowym lotnisku pod Kielcami? Kilku samolotów rolniczych, kilku szybowców i ma ych, starych awionetek. Widok, jaki zobaczy em pewnej soboty na lotnisku w podkieleckim Mas owie, by jednak nieco inny przypomina ma e lotnisko amerykaƒskie. KilkanaÊcie poustawianych w rz dzie samolotów zlecia o si z ca ej Polski. A okazjà by a impreza lotnicza lot na orientacj. Zorganizowa jà mój rozmówca, pan Andrzej Trzeciakiewicz, prezes firmy Beta Consulting z Kielc.

12 Jedna z naczep firmy grafika nie pozostawia wàtpliwoêci co do pasji w aêciciela Mamy rozmawiaç o piwie i transporcie, ale wobec tych okolicznoêci zacznijmy od samolotów. Jak uda o si Panu Êciàgnàç w jedno miejsce tyle prywatnych awionetek? Andrzej Trzeciakiewicz: Faktycznie, to niecodzienny widok na tym lotnisku. Wi kszoêç w aêcicieli samolotów w Polsce jest zrzeszona w AOPA (Aircraft Owners and Pilots Association). Jest to mi dzynarodowe stowarzyszenie pilotów i posiadaczy samolotów. Ta organizacja doprowadzi a do powstania w Polsce Krajowego Towarzystwa Lotniczego, które obecnie zrzesza oko o 100 cz onków. To pasjonaci, ludzie, którzy kochajà lataç. I lubià te spotykaç innych pasjonatów. Stàd imprezy takie, jak ta. T zorganizowa em ja, ale tych imprez jest wiele, w ró nych miejscach w Polsce. Ich harmonogram jest tak napi ty, e na nowo stworzonà imprez z braku czasu nikt by nie przylecia. A skàd ta pasja u Pana? A. T.: Zacz o si od Dywizjonu 303, ksià ki, która rozbudzi a marzenia. Andrzej Trzeciakiewicz prezes firmy Beta Consulting W wieku 16 lat zapisa em si do aeroklubu, lata em na szybowcach. Potem straci em nieco kontakt z lotnictwem, ale to jest pasja, która nigdy nie umiera. Jest jak choroba zakaêna. Wróci a jakiê czas temu i dziê nie wyobra am sobie ycia bez latania. Ma Pan swój samolot? A. T.: Nawet dwa. Od czterech lat mam Cessn 152, a niedawno kupi- em Buccaneera samolot, który mo e startowaç i làdowaç na wodzie. Stwierdzi em, e to jeszcze lepsze ni zwyk e latanie. Mam polskà i amerykaƒskà licencj amerykaƒskà? A. T.: Tak, widzi Pan, jak jà robi em, polska licencja uprawnia a tylko do lotów w Polsce. Czyli jak by em, np. w Szwecji i chcia em polataç, to z polskà licencjà nie by o szans. Teraz nasza licencja jest honorowana w wi kszoêci krajów, tak jak amerykaƒska. Ale licencj robi em w USA te dlatego, e tam zupe nie inaczej szkoli si pilotów. Jak si podchodzi 12

13 Andrzej Trzeciakiewicz na p ycie podkieleckiego lotniska w Mas owie. W tle Cessna 152 oraz Volvo FH12 do làdowania, to si jest siódmym z kolei, trzeba mieç oczy dooko a g owy, pilnowaç si ca y czas, cz owiek uczy si komunikacji radiowej w mi dzynarodowym j zyku lotniczym. Komunikaty sà, np. sk adane zupe nie inaczej. Nie ma zb dnych s ów, ka da wolna chwila w eterze jest zapchana korespondencjà. Teraz i w Polsce sporo si zmieni o, i jestem przekonany, e lotnictwo b dzie si w naszym kraju dynamicznie rozwijaç. Po pierwsze ze wzgl du na rosnàce potrzeby komunikacyjne ludzi biznesu, które wobec fatalnego stanu dróg mogà byç zrealizowane tylko dzi ki samolotom. Ja ju dziê wykorzystuj samolot g ównie do podró y s u bowych, dzi ki czemu jestem w stanie byç jednego dnia, dajmy na to w Warszawie, odzi i Bydgoszczy, i na wieczór wróciç do Kielc. Poza tym 18 marca nastàpi a w Polsce zmiana przepisów zwiàzanych z lotnictwem cywilnym i zmiana klasyfikacji przestrzeni powietrznej, co, nie wdajàc si w szczegó y, spowodowa o, e dziê mog wsiàêç do samolotu, wystartowaç i polecieç, np. do Gdaƒska i, oczywiêcie z pewnymi zastrze eniami, nie musz nikogo o tym informowaç. To prawdziwy prze om. Lotnictwo to pasja. A na czym polega Pana praca? A. T.: Jestem wspó udzia owcem i cz onkiem zarzàdu browaru Belgia, i w aêcicielem firmy Beta Consulting zajmujàcej si dystrybucjà piwa pod w asnymi markami oraz transportem. Jak zwiàza si Pan z bran à browarniczà? A. T.: Z wykszta cenia jestem in ynierem o specjalnoêci technologia fermentacji. Od zawsze marzy em, eby mieç swój browar. 10 lat temu z kolegà i dwoma Belgami zbudowaliêmy w Kielcach niedu y browar, który jednak zaspokaja moje ambicje. Potem zosta za o ony Browar Belgia, ostatni browar tej wielkoêci, który powsta w Europie, i na pewno najnowoczeêniejszy. Produkujemy tu tak znane marki, jak: Palm, Gingers i Frater, zarówno piwa jasne, jak i jako jedyni w Polsce piwa ciemne, tzw. górnej fermentacji. àcznie 1,5 mln hektolitrów, co czyni z nas czwartego producenta w Polsce. A skàd pomys na powstanie Beta Consulting i w asnych marek piwa? A. T.: Chcia em mieç mo liwoêç stworzenia i wypromowania w asnej marki piwa. W browarze wszystko odbywa si kolektywnie, a stworzenie nowej ogólnopolskiej marki by oby bardzo ryzykowne. A w ten sposób sprawdziliêmy, e mo liwe jest stworzenie nowej marki i wypromo- 13

14 wanie jej niewielkim kosztem. Piwa marek Grünengold, Kronengold i Koronne sprzedajemy tu, lokalnie. Szczególnie Grünengold przyjà si znakomicie. SprzedaliÊmy w ubieg ym roku 16 mln butelek tego piwa. Tylko na rynku lokalnym. Gdyby to pomno yç przez liczb województw, by aby to wielkoêç sprzeda y du ego browaru. W przysz oêci znak Grünengold przeka browarowi i stanie si on jednà z marek Browaru Belgia. Trzeba go b dzie tylko wspomóc reklamà, zapewniç ogólnopolskà dystrybucj i jest szansa, e przyjmie si w ca ym kraju. Beta Consulting to tak e transport... A. T.: Dzia alnoêç transportowa pojawi a si jakby przy okazji. Browar potrzebuje sprawnego, solidnego transportu, a e mieliêmy wolne Êrodki i by to te sposób na ich lokat, zaj liêmy si dzia alnoêcià transportowà. I wozicie tylko piwo? A. T.: Sami w 100% transportujemy powstajàce w Browarze Belgia piwo naszych marek, a do tego dla browaru Êwiadczymy us ugi transportowe, rozwo àc piwo w asne po ca ej Polsce. Ostatnio zacz liêmy tak e jeêdziç za granic wozimy, m.in. piwo browaru do Francji browar podpisa z Leader Price umow na dostarczanie piwa do francuskiej sieci sklepów. MyÊlimy o rozwijaniu tej zagranicznej dzia alnoêci transportowej, wi c spotykamy si z du- ymi spedytorami i chcemy z nimi nawiàzaç wspó prac tak, ebyêmy mogli woziç ju nie tylko piwo i eby- Êmy mieli adunek na kursy powrotne. Tak wi c ta dzia alnoêç transportowa wychodzi ju poza potrzeby samego browaru. Czemu decydujecie si na poszukiwanie nowych klientów? A. T.: Szukamy mo liwoêci pe niejszego wykorzystania taboru. Dzia alnoêç transportowa powsta a jako dodatek, ale rozwin a si ju na tyle, e chcemy stworzyç z tego osobny dzia firmy. Zamierzamy sprawdziç, czy jesteêmy w stanie na tym zarabiaç. A sytuacj mamy o tyle dobrà, e gdy wszyscy przewoênicy majà martwy sezon w lecie, my mamy wtedy ogrom pracy zwiàzany z dystrybucjà piwa. Wi c to nam si mo e uzupe niaç. Ile macie samochodów? A. T.: Mamy dziewi ç samochodów. Same Volvo. Dwa Volvo FM10: ciàgnik i samochód z przyczepà, a tak e 7 ciàgników Volvo FH12. I wszystkie pomalowane na z oty kolor? A. T.: Tak, wszystkie malujemy na z oty metalik. Naczepy te si wyró niajà sà kolorowe, z motywami lotniczymi lub piwnymi. I powiem Panu, e dzi ki temu charakterystycznemu wyglàdowi jesteêmy w Polsce rozpoznawani 14

15 Chwila przerwy w zawodach i atwiej rozmawia si nam ze spedytorami. Jak wyposa acie swoje samochody? A. T.: We wszystko, co jest kierowcy niezb dne do wygodnego podró owania. Mo na powiedzieç, e jeêli chodzi o komfort, nie mamy tylko skórzanych foteli. Wyposa amy je te we wszystkie uk ady hamowania, kontroli trakcji itp. Ka dy samochód w naszej flocie czy to ci arówka, czy fiat wykorzystywany przez handlowców na rynku lokalnym wyposa one sà w GPS. Dzi ki temu zawsze wiemy, gdzie jest ka dy samochód, czy kierowca pracuje odpowiednio, a jeêli pojawià si jakieê problemy, dane przechowywane w systemie umo liwiajà nam odtworzenie ca ej sytuacji. Czemu kupuje Pan tylko Volvo? A. T.: Mam sentyment do Szwecji i Szwedów. Widzi Pan, wiele lat temu podjà em wspó prac ze Szwedami. Mia em jednà z pierwszych firm polonijnych w Polsce, a szukajàc partnerów, jakoê tak ciàgn o mnie do Skandynawii. Podjà em trwajàcà osiem lat wspó prac ze Szwedami. Bywa o, e jeêdzi em tam 50 razy w roku i bardzo spodoba mi si ten kraj spokojnych, uporzàdkowanych ludzi, gdzie wszystko by o nastawione na jakoêç. Gdzie ludzie do wszystkiego podchodzili powoli, rozwa nie, ale z du à determinacjà. I pami tam, e widzia em tam takie obrazki, jak 90-letnià staruszk wyje d ajàcà z bocznej ulicy starym Volvo. Tak powoli sun a 50 na godzin, co kiedyê nam nie wydawa o si mo liwe, eby tak wolno jeêdziç. I wie Pan co? Te stare Volvo nie by y w ogóle zardzewia e. PomyÊla em, e te kiedyê sobie kupi Volvo. Jak Pan widzi, kupi em. To Volvo S80 nie jest oczywiêcie moim pierwszym. I jak organizowa em dzia alnoêç transportowà, to te od poczàtku wiedzia em, jakiej marki ci arówki b dà jeêdziç w moich barwach. Dzi kuj za rozmow. Witold Szlachta 15

16 BEZPIECZNY SAMOCHÓD VOLVO Niektórzy postrzegajà bezpieczeƒstwo jako ochron kierowcy w sytuacjach zagro enia. Naszym zdaniem chodzi jednak o wiele wi cej. Bezpieczeƒstwo samochodu ci - arowego Volvo jest bezustannie i starannie sprawdzane w naszych laboratoriach, na torach testowych i na drogach, po których je d à nasze pojazdy. To, e zawsze utrzymywaliêmy pozycj na czele peletonu w dziedzinie bezpieczeƒstwa, zawdzi czamy nie tylko pionierskim innowacjom na tym polu. Sta o si tak dlatego, e nasza koncepcja bezpieczeƒstwa jest niezwykle szeroka: obejmuje bezpieczeƒstwo osobiste, bezpieczeƒstwo rodziny i wartoêci przedsi biorstwa. Z naszego punktu widzenia bezpieczeƒstwo dotyczy ludzi, nas wszystkich, Ciebie. Wed ug s ów naszych za o ycieli: Samochód jest prowadzony przez ludzi i s u y do ich przewo- enia. Bezpieczeƒstwo jest i musi byç podstawowà zasadà we wszelkich pracach projektowych. Oto co firma Volvo Trucks osiàgne a ju w dziedzinie bezpieczeƒstwa oraz nad czym obecnie pracuje. Co roku na europejskich drogach prawie 400 osób ginie w wypadkach z udzia em pojedynczego pojazdu samochodu ci arowego. W trzech przypadkach na cztery samochód ci arowy zje d a z drogi, a w co czwartym wypadku przewraca si. Jednà z funkcji, która skutecznie zwi ksza szanse poprawnego wykonania manewru wymijania, jest elektroniczny system stabilizacji toru jazdy pojazdu ESP (Electronic Stability Program). U K AD ESP Uk ad ESP pomaga zachowaç stabilnoêç samochodu w momencie utraty przyczepnoêci i ryzyka poêlizgu lub przewrócenia si. Przeciwdzia ajàc si om, które mogà spowodowaç zepchni cie pojazdu z drogi, na przyk ad podczas wchodzenia w zakr t z nadmiernà pr dkoêcià, uk ad pomaga zapanowaç nad sytuacjà przy u yciu relatywnie niewielkich Êrodków. Jest to mo liwe dzi ki wspó dzia aniu elektronicznego uk adu hamulcowego EBS, jednostki sterujàcej silnika, zwalniacza oraz uk adu hamulcowego naczepy. Uk ad ESP jest wyposa ony w czujniki mierzàce takie parametry, jak: kàt skr tu, stopieƒ odchylenia i przyspieszenie boczne. Mierzy, w jaki sposób pojazd powi- 16

17 nien dzia aç, a nast pnie sprawdza jego rzeczywiste zachowanie. W przypadku wykrycia ró nic uk ad ESP reguluje pozycj pojazdu, tak aby zachowywa si on zgodnie z oczekiwaniami kierowcy mówi Björn Antonsson, dyrektor ds. uk adów ESP w Volvo. W zale noêci od tego, co ma si wydarzyç, uk ad ESP mo e zahamowaç jednym lub kilkoma ko ami i zredukowaç moment obrotowy dostarczany do kó p dnych, a tak e zmniejszyç moc zwalniacza, co pozwala kierowcy odzyskaç kontrol nad zestawem. JeÊli ciàgnik b dàcy cz Êcià zestawu z naczepà wykazuje jakiekolwiek oznaki nadsterownoêci podczas pokonywania zakr tu, co wià e si z ryzykiem wystàpienia tzw. efektu scyzoryka, uk ad ESP reaguje, hamujàc zewn trznym przednim ko em i ko ami naczepy. JeÊli zestaw wykazuje objawy podsterownoêci i ma tendencj do wypadni cia z zakr tu, uk ad ESP reaguje, hamujàc wewn trznym tylnym ko em. Cz sty scenariusz wypadku polega na wywrotce na skutek wejêcia w zakr t z nadmiernà pr dkoêcià lub podczas gwa townego manewru wymijania. JeÊli czujniki uk adu ESP wykryjà nadmierne przyspieszenie boczne, wià àce si z ryzykiem przewrócenia, przede wszystkim redukowana jest moc silnika oraz, w razie potrzeby, stosowane sà hamulce kó. JeÊli czujniki nadal rejestrujà, e istnieje ryzyko wywrotki lub oderwania kó od nawierzchni, stosowana jest pe na skutecznoêç wszystkich hamulców zestawu w celu zmniejszenia pr dkoêci pojazdu. Zestaw drogowy musi zachowywaç si zgodnie z oczekiwaniami kierowcy to niezwykle wa ne. Cz sto wystarczà tylko drobne poprawki, aby kierowca znalaz bezpieczne wyjêcie z sytuacji mówi Björn Antonsson. W modelach samochodów ci arowych Volvo FH i FM wyposa onych w uk ad ESP zastosowano elektroniczne sterowanie hamulcami EBS. Dzi ki uk adowi EBS si a hamowania poszczególnych kó mo e byç regulowana. Ta funkcja ma kluczowe znaczenie dla skutecznego dzia ania uk adu ESP w krytycznych sytuacjach. Podczas jazdy ciàgnikiem z mocno za adowanà naczepà niezwykle wa na jest wspó praca uk adu stabilizacji z uk adem hamulcowym naczepy, niezale nie od tego, czy naczepa jest wyposa ona w uk ad EBS lub uk ad ABS lub czy w ogóle nie ma uk adu ABS. Najwi ksza szansa na ustabilizowanie zestawu drogowego w niebezpiecznej sytuacji wyst puje wtedy, gdy naczepa jest wyposa ona w elektroniczny uk ad hamulcowy EBS. Uk ad mo e wtedy wykryç ryzyko oderwania jednego z kó od powierzchni i odpowiednio zareagowaç przez silniejsze hamowanie ko ami naczepy. Uk ad ESP znacznie u atwia zachowanie stabilnoêci pojazdu w trudnych warunkach, nale y jednak pami taç, e pojazd mo e utraciç stabilnoêç, jeêli b dzie nie- 17

18 rozwa nie prowadzony. Wa na jest tak e podstawowa stabilnoêç samochodu i zestawu uk ad ESP nie jest w stanie jej zastàpiç. Uk ad ESP jest dost pny jako opcja w ciàgnikach siod owych Volvo FH i FM 4x2, 6x2 i 6x4. Wprowadzenie w 2003 roku uk adu inteligentnej kontroli pr dkoêci jazdy w samochodach Volvo FH i FM to pierwszy krok w kierunku pojazdu ci arowego hamujàcego automatycznie po wykryciu przeszkody. Firma Volvo rozpocz a obecnie prace nad uk adem nast pnej generacji, obejmujàcym równie hamulce kó. Doprowadzi to do zbudowania systemu umo liwiajàcego automatyczne hamowanie w sytuacjach awaryjnych oraz regulujàcego jazd samochodu ci arowego na zat oczonych ulicach. U K AD ACC Stosowany obecnie inteligentny tempomat (ACC) u atwia prac kierowcy, pomagajàc mu zachowaç sta à odleg oêç mi dzy samochodem ci arowym a poprzedzajàcym go pojazdem. System powoduje mniejsze zu ycie paliwa i hamulców oraz jest bardzo pomocny podczas du ego ruchu, cz sto spotykanego na europejskich autostradach. Odleg oêç od poprzedzajàcego pojazdu oraz Radar mierzàcy odleg oêç wzgl dna pr dkoêç obu samochodów jest mierzona za pomocà radaru najnowszej generacji wykorzystujàcego technologie oparte na efekcie Dopplera (szeroko wykorzystywane w lotnictwie). Sterowanie silnikiem i hamulce pomocnicze (hamulec silnikowy, VEB i zwalniacz) pozwalajà mieç pewnoêç, e zostanie zachowana odpowiednia pr dkoêç i odleg oêç od poprzedzajàcego pojazdu. JeÊli do zachowania ustalonej odleg oêci konieczna jest wi ksza si a hamowania, kierowca zostaje o tym powiadomiony, aby zareagowa naciêni ciem peda u hamulca. Nast pny etap rozwoju polega na integracji hamulców kó w systemie ACC w celu zapewnienia jeszcze skuteczniejszej kontroli pr dkoêci. Hamulce pomocnicze sà stosowane, kiedy tylko jest to mo liwe, hamulce kó sà natomiast wykorzystywane w sytuacjach, gdy same hamulce pomocnicze nie sà w stanie wystarczajàco szybko ograniczyç pr dkoêci w celu utrzymania odpowiedniej, bezpiecznej odleg oêci. Tak jak w przypadku stosowanego obecnie uk adu ACC, radar umieszczony z przodu samochodu ci arowego monitoruje odleg oêç i pr dkoêç pojazdu znajdujàcego si z przodu. Ta funkcja b dzie dost pna jako opcja w samochodach ci arowych Volvo w najbli szym roku i z pewnoêcià przyczyni si do zwi kszenia bezpieczeƒstwa w warunkach du ego ruchu. AUTOMATYCZNE ZATRZYMANIE SAMOCHODU CI AROWEGO W SYTUACJI AWARYJNEJ W dalszej przysz oêci mo e byç zrealizowana koncepcja systemu powodujàcego automatyczne zatrzymanie samochodu ci arowego w sytuacji awaryjnej. KorzyÊci p ynàce z zastosowania funkcji automatycznego hamowania awaryjnego sà oczywiste: Zezwalajàc na to, aby system zastosowa hamulce w razie zagro enia, mo na skróciç czas hamowania o jednà sekund w porównaniu do sytuacji, kiedy kierowca najpierw musi dostrzec potrzeb hamowania, a póêniej zareagowaç przez naciêni cie peda u hamulca. Mo e to byç ró nica mi dzy zderzeniem a unikni ciem wypadku wyjaênia Gunnar Bohlin, ekspert Volvo zajmujàcy si opracowaniem nowego uk adu. Kiedy nie da rady uniknàç zderzenia, zastosowanie pot nych hamulców mo e mieç kluczowe znaczenia dla zminimalizowania jego skutków. Funkcja hamowania awaryjnego ogranicza pr dkoêç samochodu ci arowego, który jednak zachowuje przyczepnoêç. POMOC W KORKU W firmie Volvo Trucks trwajà tak e prace nad kolejnà funkcjà uk adu ACC o nazwie Queue Assistance 18

19 (Pomoc w korku). Zadaniem tego systemu jest pomaganie kierowcy w warunkach wzmo onego ruchu i w sytuacjach wymagajàcych ciàg ego zatrzymywania si i ruszania. Jak wskazuje nazwa, uk ad automatycznie dostosowuje pr dkoêç samochodu ci arowego do pr dkoêci pojazdu znajdujàcego si z przodu nawet jeêli on ca kowicie zahamuje, a nast pnie ruszy. Samochód ci arowy jedzie za pojazdem znajdujàcym si z przodu, ale jego dzia anie nie jest w pe ni automatyczne: Ze wzgl dów bezpieczeƒstwa kierowca musi nacisnàç peda gazu, aby potwierdziç, e jest gotów do dalszej jazdy wyjaênia Gunnar Bohlin. Funkcja Queue Assistance b dzie najbardziej przydatna w korkach, kiedy kierowca jest zm czony i niedostatecznie skoncentrowany na drodze. W takich sytuacjach pr dkoêci sà zazwyczaj doêç niskie, ale ryzyko zderzenia stosunkowo wysokie. ZM CZENIE I UTRATA KONCENTRACJI G ÓWNE PRZYCZYNY ZAGRO E W RUCHU DROGOWYM DoÊwiadczony, wypocz ty i skoncentrowany kierowca to najlepsze zabezpieczenie samochodu ci arowego. Firma Volvo przewodzi w opracowywaniu systemów ostrzegajàcych kierowc o zm czeniu i utracie koncentracji, które sà cz stà przyczynà z ej oceny sytuacji na drodze. Wa ne jest tak e to, e uk ady wspó dzia ajà ze sobà, dzi ki czemu praca kierowcy jest atwiejsza. Pot ne hamulce oraz doskona a przyczepnoêç samochodu ci arowego na nic si nie przydadzà, jeêli kierowca zaênie za kierownicà lub straci koncentracj ryzyko wypadku dramatycznie wtedy wzrasta. W aênie dlatego firma Volvo przeznacza znaczne Êrodki na opracowywanie systemów, które pomagajà kierowcy zachowaç koncentracj na drodze. W przysz o- Êci samochody ci arowe Volvo mogà byç wyposa one w zaawansowane funkcje monitorujàce czujnoêç i uwag kierowcy. SYSTE M OSTRZEGANIA O ZM CZENIU KIEROWCY Jednà ze skutecznych metod monitorowania samopoczucia kierowcy jest rejestrowanie ruchów jego ga ek ocznych za pomocà kamery. Zm czony kierowca wolniej mruga powiekami oraz cz Êciej i na d u ej zamyka oczy ni kierowca czujny i wypocz ty, a kamera jest w stanie to wychwyciç mówi Petter Larsson, jeden z ekspertów firmy Volvo zajmujàcych si opracowaniem systemu ostrzegania o zm czeniu kierowcy (Drowsy Driver Alert), w który mogà byç wyposa one samochody ci arowe Volvo w przysz oêci. Pozycja pojazdu wzgl dem linii pasów ruchu, gwa towne ruchy kierownicà, a nawet ruchy g owy to wszystko mo e Êwiadczyç o ogarniajàcym kierowc zm czeniu. Wszystkie te elementy sà rejestrowane przez kamer Êledzàcà ruchy ga ek ocznych, czujniki w kierownicy i kamer umieszczonà na przedniej szybie. Wyjàtkowy sposób dzia ania uk adu i jego niezawodnoêç to efekt skoordynowanej pracy ró nych wskaêników monitorujàcych zm czenie kierowcy mówi Petter Larsson. Kamera Êledzàca ruch ga- ek ocznych jest równie wykorzystywana przez funk- 19

20 cj ostrzegania o utracie koncentracji (Distraction Alert), która wysy a ostrze enie po zarejestrowaniu pierwszych sygna ów Êwiadczàcych o dekoncentracji. Do typowych symptomów nale y zbyt cz ste lub trwajàce zbyt d ugo zwracanie uwagi na coê innego ni droga albo skupianie si na innych czynnoêciach, takich jak rozmowa przez telefon lub studiowanie mapy. Kamera Êledzàca ruch ga ek ocznych rejestruje te objawy, a uk ad przypomina kierowcy o koniecznoêci skoncentrowania si na jeêdzie. Funkcja ostrzegania o utracie koncentracji korzysta z pewnej liczby diod na tablicy rozdzielczej, które tworzà zmienny wzór Êwietlny. Migajàce Êwiat a automatycznie kierujà oczy kierowcy z powrotem na drog. JeÊli samochód ci arowy mimo to zboczy z wytyczonego kursu i zbli y si do kraw dzi drogi, specjalna funkcja b dzie monitorowaç jego po o enie wzgl dem jezdni. Kamera Êledzi oznaczenia kraw dzi szosy je- Êli pojazd zboczy ze swojego kursu, kierowca zostanie o tym ostrze ony. I NTERAKTWYNY UK AD WSPIERANIA KIEROWCY Samochód ci arowy mo e byç wyposa ony w wiele funkcji ostrzegajàcych kierowc o nieprawid owych decyzjach lub b dach i niezwykle istotne jest to, aby te systemy by y prawid owo zaprojektowane. W przeciwnym wypadku efekt mo e byç odwrotny do zamierzonego: zestresowany i zm czony kierowca b dzie jeszcze bardziej zdekoncentrowany. Firma Volvo przoduje w badaniu interakcji zachodzàcych mi dzy cz owiekiem i maszynà. Z integracjà wielu oddzielnych systemów ostrzegawczych i wspierajàcych w pojeêdzie zwiàzane jest ryzyko powstania konfliktów mi dzy ostrze eniami, co mo e tylko pogorszyç sytuacj. Dopiero odpowiednie wspó dzia anie tych funkcji zapewnia prawdziwe bezpieczeƒstwo uwa a Petter Larsson. Interaktywny uk ad wspierania kierowcy (Driver Interaction Support) przypomina paj czà sieç, tak ÊciÊle po àczone sà ze sobà zaawansowane funkcje kontrolne. Ma on pomóc kierowcy, systematyzujàc i segregujàc informacje dostarczane przez ró ne uk ady wspierajàce. Dzi ki temu komunikaty nie kolidujà ze sobà, a poziom stresu kierowcy jest obni ony do minimum. Na przyk ad funkcja ostrzegania mo e o kilka sekund opóêniç przychodzàce po àczenie telefoniczne, jeêli kierowca jest w trakcie wykonywania skomplikowanego manewru. SYSTE M DO MONITOROWANIA CIÂNIENIA W OPONACH Niemal po owa samochodów ci arowych je d àcych po drogach Europy ma niew aêciwe ciênienie w oponach. Oznacza to gorszy styl jazdy, szybsze zu ycie opon i wi ksze ryzyko ich p kni cia oraz wy sze zu ycie paliwa. Z tego powodu firma Volvo Trucks wprowadza system monitorowania ciênienia w oponach TPM (Tyre Pressure Monitor), który daje kierowcy pe nà kontrol nad ciênieniem w oponach pojazdu. Volvo jest pierwszym producentem samochodów ci arowych, który opracowa system monitorowania obejmujàcy równie opony przyczepy. Bezprzewodowy czujnik ciênienia 20

21 Zbyt niskie ciênienie powietrza w oponach ma liczne niekorzystne skutki, zw aszcza w przypadku mocno obcià onych zestawów drogowych. Opony zbyt szybko si zu ywajà, roênie zu ycie paliwa oraz pogarsza si przyczepnoêç i sterownoêç zestawu drogowego. Ponadto, zwi ksza si ryzyko p kni cia opony przyczynà 85% wypadków tego typu sà drobne, niewykryte przecieki. Jednak ciàg e i cz ste pomiary ciênienia w ka dym kole zestawu drogowego to czasoch onna i dlatego cz sto zaniedbywana czynnoêç. W rezultacie po owa samochodów ci arowych jeêdzi na oponach, w których ciênienie jest przynajmniej o 10% za niskie. ci arowych 8x2 lub 8x4. System mo e równie obs ugiwaç naczep z maksymalnie 4 osiami i 16 ko ami. KAMERY I RADAR ZWI KSZENIE WIDOCZNOÂCI ORAZ BEZPIECZE STWA Przyczynà wielu wypadków, w których uczestniczà samochody ci arowe, jest to, e kierowca nie doêç dok adnie widzi otoczenie pojazdu. Sytuacja poprawi a si dzi ki zastosowaniu kamer, które od niedawna sà u ywane w samochodach, wcià jednak wyst pujà du e obszary ukryte przez wzrokiem kierowcy. Aby pomóc rozwiàzaç ten problem, firma Volvo Trucks podj a prace nad interaktywnym uk adem kamer i radaru. W systemie Volvo TPM ka de ko o jest wyposa one w czujnik ciênienia komunikujàcy si bezprzewodowo z jednostkà sterujàcà znajdujàcà si w samochodzie ci arowym. Naczepa ma w asnà jednostk sterujàcà, która komunikuje si z jednostkà sterujàcà w pojeêdzie. Dane dotyczàce ciênienia we wszystkich oponach sà przedstawiane na wyêwietlaczu kierowcy, a wszelkie odchylenia od normy raportowane na dwóch poziomach. W razie wystàpienia niewielkich ró nic kierowca otrzymuje zalecenie skontrolowania ciênienia w oponie. JeÊli zarejestrowane zostanie du- e odchylenie, pojawia si ostrze enie o koniecznoêci natychmiastowego zatrzymania samochodu ci arowego. Wynik dok adnego pomiaru ciênienia w ka dej oponie mo e byç widoczny na wyêwietlaczu kierowcy podczas postoju. System monitorowania ciênienia w oponach Volvo TPM jest dost pny zarówno dla samochodów ci arowych, jak i dla ciàgników w konfiguracji osi 4x2, 6x2 i 6x4. Istnieje tak e mo liwoêç zastosowania go w samochodach Wypadki, których przyczynà jest ograniczona widocznoêç otoczenia samochodu ci arowego, mogà dotyczyç zarówno chronionych, jak i niechronionych u ytkowników drogi. Aby zwi kszyç widocznoêç i u atwiç kierowcy pojazdu ci arowego dostrze enie znajdujàcych si blisko innych u ytkowników drogi, firma Volvo Trucks rozpocz a prac nad dwoma funkcjami: obs ugi martwego pola widocznoêci (Blind Spot Support) i obs ugi zmiany pasa ruchu (Lane Change Support). Funkcja obs ugi martwego pola widocznoêci wykorzystuje kamery do pokazywania kierowcy, co dzieje si w niewidocznym dla niego obszarze wokó samochodu ci arowego. Kierowca obserwuje przekazywane obrazy na dogodnie umieszczonym wyêwietlaczu ciek okrystalicznym. Z kolei funkcja obs ugi zmiany pasa ruchu korzysta z czujników radarowych, by Êledziç jezdni i ostrzegaç kierowc Martwe pola widocznoêci o innych u ytkownikach 21

22 drogi, znajdujàcych si w trudnych do obserwowania obszarach: przed, za i tu przy samochodzie ci arowym. Wspomniane funkcje mogà byç stosowane razem lub osobno. Czujnik obecnoêci pojazdu Cz sty scenariusz wypadków, w których uczestniczà samochody ci arowe, na autostradach o wielu pasach ruchu polega na zmianie pasa ruchu przez kierowc samochodu ci arowego, który nie jest Êwiadomy obecnoêci innych pojazdów na swojej trasie lub nie widzi szybko zbli ajàcych si pojazdów, jadàcych na wybranym pasie. WidocznoÊç jest cz Êciowo ograniczona z przodu i z ty u samochodu ci arowego, ale w stresujàcej sytuacji kierowca mo e równie nie zauwa yç pojazdu doskonale widocznego w lusterku wstecznym. Dlatego firma Volvo pracuje nad funkcjà obs ugi zmiany pasa ruchu. System ten wykorzystuje czujniki radarowe zamontowane przy stopniach prowadzàcych do kabiny, co pozwala na wykrycie obecnoêci innych pojazdów wzd u ca ego boku zestawu drogowego. Dodatkowo system mo e ostrzegaç kierowc o pojazdach nadje d ajàcych z ty u z du à pr dkoêcià. JeÊli kierowca samochodu ci arowego w àczy kierunkowskaz, sygnalizujàc zamiar zmiany pasa na ten, którym w aênie nadje d a inny pojazd, uk ad ostrze e o tym, emitujàc sygna dêwi kowy. Zacznie tak e migotaç czerwona dioda w odpowiednim s upku przedniej szyby. JeÊli samochód ci arowy jest wyposa ony w kamer obejmujàcà swoim zasi giem odpowiedni obszar, zostanie ona równie wykorzystana jako element wysy ajàcy ostrze enia. WidocznoÊç wokó samochodu ci arowego mo na podzieliç na trzy stopnie: bezpoêrednia przez przednià i boczne szyby; poêrednia przy u yciu lusterek wstecznych, lusterka kierowcy i lusterka powi kszajàcego; poêrednia przy u yciu kamer, obejmujàcych zasi giem obszar niedost pny bezpoêrednio i poêrednio przy u yciu lusterek. W warunkach du ego ruchu, na przyk ad w centrach miast, Martwe pola widocznoêci i podczas manewrów bardzo wa ne jest zapewnienie kierowcy dobrej widocznoêci obszaru wokó pojazdu z przodu, po bokach i z ty u samochodu ci arowego. Z siedzenia kierowcy w wysokiej kabinie pojazdu cz sto trudno dojrzeç obszar znajdujàcy si tu przed maskà samochodu. Problem jest jeszcze wi kszy po stronie pasa era, zw aszcza podczas jazdy w krajach z ruchem po lewej stronie drogi, gdzie w martwym polu widocznoêci mo- e ukryç si ca y samochód osobowy. Pokonywanie skrzy owaƒ i rond ciàgnikiem z naczepà mo e byç bardzo trudne z uwagi na cz Êciowe lub ca kowite zas aniane obrazu lusterka wstecznego przez skr cajàcà naczep. Firma Volvo ju od pewnego czasu oferuje kamery wsteczne montowane z ty u zestawu drogowego. W przysz oêci mogà byç dost pne podobne urzàdzenia, zapewniajàce dobrà widocznoêç wokó ca ego pojazdu. 22

23 Kamera umieszczona tu pod przednià szybà obejmuje ukryty obszar przed maskà samochodu ci arowego. Obraz z monitorowanego obszaru jest przekazywany do wi kszej wersji wyêwietlacza systemu Dynafleet, dogodnie umieszczonego poêrodku tablicy rozdzielczej. Kamera za drzwiami pasa era obejmuje zasi giem ukryty obszar po stronie pasa era jej obraz jest przekazywany do wyêwietlacza umieszczonego w tej samej linii, co lusterko wsteczne po stronie pasa era na s upku przedniej szyby. Ekrany wyêwietlaczy muszà byç umieszczone na linii wzroku kierowcy patrzàcego przez szyby i w lusterka wsteczne. Uk ad zosta starannie przetestowany w warunkach praktycznych, z udzia em bardzo do- Êwiadczonych kierowców. Poniewa system od samego poczàtku by wbudowany w samochód ci arowy, jest zintegrowany ze Êrodowiskiem pracy kierowcy w stopniu gwarantujàcym wysokie bezpieczeƒstwo mówi Patrik Olsson, odpowiedzialny za prace nad funkcjà obs ugi martwego pola widocznoêci w Volvo. Odpowiednie umiejscowienie kamery odgrywa kluczowà rol, poniewa obiektyw kamery musi byç stosunkowo czysty, aby w aêciwie funkcjonowaç. Kamery sà wi c instalowane w miejscach, w których zbiera si najmniej zanieczyszczeƒ, oraz tak, aby powodowa- y jak najmniejsze zak ócenia aerodynamiczne. Lokalizacja kamer zosta a tak e przemyêlana pod kàtem wystandaryzowanej instalacji w ró nych modelach kabin, a tak e unikni cia uszkodzeƒ na skutek uderzeƒ lub zadrapaƒ. SYSTEM BEZPIECZE STWA PRZYSZ OÂCI Wspó dzia anie z kierowcà ma kluczowe znaczenie system bezpieczeƒstwa przysz oêci nie b dzie automatycznym pilotem. Im wi ksza liczba uk adów wspierajàcych prac kierowcy jest wbudowana w samochód ci arowy, tym wa niejsza jest ich w aêciwa integracja w ramach pojazdu. Jednak najwa niejsze jest to, aby wszystkie rozwiàzania techniczne by y dostosowane do potrzeb i wymagaƒ kierowcy. Inaczej b dà raczej przeszkadzaç ni pomagaç. Eksperci zajmujàcy si w firmie Volvo technikà i zachowaniami cz owieka wspó pracujà ze sobà, aby stworzyç rozwiàzania, które rzeczywiêcie b dà pomagaç kierowcy. Oferowane kierowcy wsparcie w postaci inteligentnego tempomatu (ACC), uk adu ESP (Electronic Stability Program), funkcji wspomagania hamowania awaryjnego (EBA) oraz uk adów ostrzegajàcych o zm czeniu i utracie koncentracji wydatnie przyczynia si do zwi kszenia bezpieczeƒstwa ruchu drogowego. Warunek jest jeden uk ady muszà byç zrobione w odpowiedni sposób. Rozwiàzania techniczne, takie jak uk ad ACC z funkcjà hamowania awaryjnego, majà pomagaç kierowcy, ale nie mogà go zast powaç wyjaênia Karin Svensson, naukowiec zajmujàcy si zachowaniem cz owieka i kierownik dzia u ds. interakcji systemów z kierowcà w Volvo. U kierowcy, który nie wspó dzia a z systemem i nie rozumie, co si dzieje, kiedy uk ad oferuje mu pomoc, poziom stresu znacznie wzrasta. W takim przypadku dzia anie uk adów nie pomaga, ale wr cz mo e pogorszyç sytuacj. Zabezpieczenia czynne majà zapobiegaç wypadkom poprzez przerywanie sekwencji zdarzeƒ, które mogà do nich doprowadziç. Im wczeêniej to nastàpi, tym lepiej. Uk ady zabezpieczeƒ czynnych dzia ajà na ró ne spo- 23

24 soby. Przedstawiono to na przyk adzie uk adu ACC: Informacja dzia anie uk adu jest przedstawiane na wizualnym interfejsie. Ostrze enie uk ad ACC zaleca kierowcy hamowanie w celu unikni cia przeszkody. Dzia anie uk ad ACC hamuje awaryjnie w razie wystàpienia ryzyka zderzenia. Ta funkcja mo e byç dost pna w przysz oêci w samochodach ci arowych Volvo. Przej cie kontroli automatyczne hamowanie awaryjne i sterowanie pojazdem w celu unikni cia przeszkody. Ta funkcja mo e byç dost pna w przysz oêci. Aby kierowca móg zrozumieç dzia anie uk adów wspierajàcych, firma Volvo k adzie wielki nacisk na wspó dzia anie pomi dzy cz owiekiem i pojazdem jest to tak zwany interfejs cz owiek-maszyna (HMI). W pracach nad uk adami uczestniczà psychologowie, naukowcy zajmujàcy si zachowaniami cz owieka, a tak e eksperci techniczni. Kierunek prac jest wyznaczany przez potrzeby kierowcy, a nie mo liwoêci techniczne. Uk ad ostrzegawczy ma wywo aç odpowiednio szybkà reakcj kierowcy, a tym samym doprowadziç do rozwiàzania problemu mówi Karin Svensson. Jednak uk ady wspierajàce nie powinny byç dostosowane tylko do wymagaƒ kierowcy. Muszà byç tak zaprojektowane, aby si wzajemnie uzupe nia y powinny p ynnie ze sobà wspó dzia aç, a wysy ane przez nie komunikaty nie mogà wzajemnie kolidowaç. Dwa ró ne uk ady nie powinny jednoczeênie wysy aç ostrze eƒ dotyczàcych ró nych kwestii, a komunikaty nie mogà zawieraç sprzecznych informacji, gdy mog oby to skutkowaç wzrostem poziomu stresu kierowcy. Dêwi kowe i wizualne sygna y ostrzegawcze powinny byç odpowiednio zró nicowane, tak aby kierowca móg si od razu zorientowaç, o jakie ostrze enie chodzi. Firma Volvo pracuje obecnie nad interaktywnym uk adem (DIS, Driver Interaction Support), którego zadaniem b dzie koordynacja wielu funkcji wspierajàcych prac kierowcy. Uk ad DIS segreguje informacje nap ywajàce z ró nych uk adów i okreêla ich priorytet. Ta funkcja uwzgl dnia równie bie àce warunki otoczenia. Na przyk ad gdy kierowca jest zm czony, uk ad mo e wczeêniej wys aç ostrze enie o zmniejszeniu si odleg oêci od poprzedzajàcego pojazdu lub zmianie kierunku jazdy samochodu ci arowego. Firma Volvo przewodniczy równie pracom nad projektem UE dotyczàcym zintegrowanego, adaptacyjnego interfejsu kierowcy (AIDE, Adaptive Integrated Driver- -vehicle InterfacE). Szacuje si, e dzi ki tym pracom w ciàgu czterech lat powstanie jeden standard HMI dla bran y motoryzacyjnej. W projekcie uczestniczà najwi ksi europejscy producenci z bran y motoryzacyjnej, a tak e przedstawiciele jednostek badawczych i firm wytwarzajàcych podzespo y. Wynikiem prac projektowych b dà tak e pojazdy koncepcyjne, w àcznie z samochodem ci arowym Volvo wyposa onym w przysz oêciowy, w pe ni zintegrowany uk ad wspierajàcy kierowc. Pojazdy i ostateczne rezultaty projektu zostanà przedstawione w 2008 roku. 24

25 PROJEKTY ZESPO U DO BADANIA PRZYCZYN I OKOLICZNOÂCI WYPADKÓW Zespó majàcy na celu badanie przyczyn i okolicznoêci wypadków samochodów ci arowych (Accident Research Team) firmy Volvo Trucks ratuje ycie i tworzy podstawy nowego systemu bezpieczeƒstwa. atwiej zapobiegaç wypadkom drogowym, jeêli zna si ich przyczyny. Dlatego te Accident Research Team firmy Volvo Trucks sp dzi 35 lat na badaniu wypadków, w których uczestniczy y ci kie pojazdy u ytkowe. W wyczerpujàcym studium odpowiedziano na pytania o przyczyny wypadków oraz okreêlono, co mo na zrobiç, aby im zapobiec w przysz oêci. Dzi ki temu Volvo Trucks wie, jakie systemy bezpieczeƒstwa najskuteczniej przyczyniajà si do ratowania ludzkiego ycia. Ka dego roku na drogach Europy ginie ludzi, a ulega powa nym obra eniom w wypadkach z udzia em ci kich pojazdów u ytkowych. Wiele z tych istnieƒ mo na by uratowaç, gdyby wszystkie samochody ci arowe by y wyposa one w funkcje zwi kszajàce bezpieczeƒstwo, takie jak elektroniczny system stabilizacji toru jazdy pojazdu ESP, inteligentny tempomat ACC oraz nowe funkcje, takie jak funkcja automatycznego hamowania awaryjnego, alarm w razie zaêni cia i obs uga martwego pola widocznoêci. Zespó do spraw analizy wypadków w firmie Volvo Trucks corocznie analizuje oko o 25 wypadków, przeprowadzajàc drobiazgowe badania techniczne i wywiady z osobami uczestniczàcymi w wypadku, aby poznaç ich opini na temat kolejnoêci wydarzeƒ. Dodatkowo przeprowadzane sà równie wywiady z kierowcami, którym o ma y w os uda o si uniknàç wypadku. Dzi ki temu mo na utworzyç profile przyczyn wypadków a jeêli znane sà przyczyny wypadków, atwiej im zapobiegaç. Dzi ki pracy zespo u do spraw analizy wypadków firma Volvo Trucks dysponuje unikalnà bazà ekspertyz i informacji dotyczàcych przyczyn wypadków. Uk ady bezpieczeƒstwa czynnego opracowywane w firmie Volvo Trucks zosta y stworzone na podstawie statystyk dostarczanych przez komisj. Oznacza to, e mo emy skoncentrowaç si na tych uk adach, które najskuteczniej chronià ludzkie ycie mówi Claes Avedal, pracujàcy zarówno w zespole do spraw analizy wypadków, jak i w dziale planowania produkcji. Co roku w Europie w wypadkach z udzia em samochodów ci arowych ginie oko o 5000 niechronionych u ytkowników dróg. Jednym z cz stych powodów wypadków jest ograniczona widocznoêç kierowcy samochodu ci arowego, dotyczàca obszaru tu przy pojeêdzie. Wed ug ustaleƒ komisji mo na by uniknàç do 25% tych wypadków, jeêli wszystkie samochody ci arowe by yby wyposa one w urzàdzenia zwi kszajàce widocznoêç obszaru wokó pojazdu, na przyk ad czujniki radarowe i kamery. Liczba Êmiertelnych ofiar zderzeƒ samochodów ci arowych i osobowych si ga 8000 rocznie, z czego 10% stanowià kierowcy pojazdów ci arowych. Gdyby wszystkie samochody ci arowe by y wyposa- one w uk ady ostrzegajàce kierowc o jego zm czeniu i braku koncentracji na drodze, corocznie mo na by uratowaç do 1000 istnieƒ ludzkich. Dodatkowo mo na by uniknàç wypadków powodujàcych lekkie obra enia cia a lecz powa ne uszkodzenia pojazdów. Opracowano na podstawie materia ów Volvo Truck Corporation 25

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

C5 - D4EB0FP0 - Informacje ogólne : Poduszki powietrzne INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE

C5 - D4EB0FP0 - Informacje ogólne : Poduszki powietrzne INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE Strona 1 z 7 INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE 1. Przedmowa Poduszka powietrzna niezależnie, czy czołowa, czy boczna, jest elementem wyposażenia, który uzupełnia ochronę jaką zapewnia pas bezpieczeństwa.

Bardziej szczegółowo

Krok I rozpoznanie potrzeb. Krok II obs uga prawna PROGRAM TOYOTA MOBILITY

Krok I rozpoznanie potrzeb. Krok II obs uga prawna PROGRAM TOYOTA MOBILITY Krok I rozpoznanie potrzeb Podczas pierwszego spotkania z Klientem przygotowujemy ofert pod kàtem indywidualnego dostosowania oprzyrzàdowania auta oraz ewentualnego dofinansowania zakupu. Wspólnie z Klientem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 25 stycznia 2002 r. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 25 stycznia 2002 r. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 25 stycznia 2002 r. w sprawie wysokości opłat za przeprowadzenie badań technicznych pojazdów. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.) Na podstawie art. 84a ust. 1

Bardziej szczegółowo

Biuro Ruchu Drogowego

Biuro Ruchu Drogowego KOMENDA GŁÓWNA G POLICJI Biuro Ruchu Drogowego Kampania pod hasłem ODBLASKI ŻYCIA W okresie od stycznia do października 2008 roku miało miejsce: 40 725 wypadków drogowych, w wyniku których 51 987 osób

Bardziej szczegółowo

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą POJAZD AT Średnice przewodów w powinny być na tyle duże, aby nie dochodziło o do ich przegrzewania. Przewody powinny być należycie izolowane. Wszystkie obwody elektryczne powinny być zabezpieczone za pomocą

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie kursów dokszta cajàcych kierowców wykonujàcych transport drogowy

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie kursów dokszta cajàcych kierowców wykonujàcych transport drogowy 1269 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie kursów dokszta cajàcych kierowców wykonujàcych transport drogowy Na podstawie art. 39b ust. 7 ustawy z dnia 6 wrze- Ênia

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

10 % Opracowanie: SPH Credo, tel./fax: 067 214 22 88, www.sphcredo.pl ZESTAW 11

10 % Opracowanie: SPH Credo, tel./fax: 067 214 22 88, www.sphcredo.pl ZESTAW 11 ZESTAW 11 Widząc ten znak kierujący samochodem ciężarowym jest ostrzegany o: A - zbliżaniu się do mostu zwodzonego, B - znacznym wzniesieniu drogi, C - nisko przelatujących samolotach. A - przejeżdża przed

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE NOŚNIKA NARZĘDZI FASTRAC. Fastrac nowej generacji seria 4000

ZASTOSOWANIE NOŚNIKA NARZĘDZI FASTRAC. Fastrac nowej generacji seria 4000 ZASTOSOWANIE NOŚNIKA NARZĘDZI FASTRAC Fastrac nowej generacji seria 4000 Siła w odśnieżaniu Siła w utrzymaniu terenu- koszenie LETNIE UTRZYMANIE DRÓG I POBOCZY Kosiarki- mulczery poboczy, rowów i terenów

Bardziej szczegółowo

3M TM Wall Display. du o wi cej ni obraz. 3 Innowacje

3M TM Wall Display. du o wi cej ni obraz. 3 Innowacje du o wi cej ni obraz 3 Innowacje Obraz, który trwa Po raz pierwszy jeden produkt àczy w sobie wszystkie urzàdzenia projekcyjne niezb dne w sali konferencyjnej. 3M Wall Display tworzy zupe nie nowà kategori

Bardziej szczegółowo

MANEWRY NA DRODZE WŁĄCZANIE SIĘ DO RUCHU

MANEWRY NA DRODZE WŁĄCZANIE SIĘ DO RUCHU MANEWRY NA DRODZE Poruszając się rowerem po drogach napotykasz na innych uczestników ruchu drogowego - pieszych i poruszających się różnymi pojazdami. Czasem możesz natknąć się na nieruchomą przeszkodę.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201 INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: PZ-41SLB-E PL 0101872HC8201 2 Dziękujemy za zakup urządzeń Lossnay. Aby uŝytkowanie systemu Lossnay było prawidłowe i bezpieczne, przed pierwszym uŝyciem przeczytaj niniejszą

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW INFORMACJE DLA KIEROWCÓW Prawo jazdy Kierowcy pojazdów mechanicznych mogą prowadzić samochody na terenie Szwecji na podstawie polskiego prawa jazdy i polskiego świadectwa kwalifikacji. Niezależnie od okresu

Bardziej szczegółowo

MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH

MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH SKONCENTROWANA MOC Solidność i precyzja Wysokowydajne młoty hydrauliczne Terex, poszerzające wszechstronność koparko-ładowarek,

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 Lambox Food Truck Korzyści sklepu mobilnego Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu firmy Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 1 Zabudowa LAMBox LAMBox to jeden

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa TRANSPORT W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa TRANSPORT W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: 30.10.2015 r. Kontakt: e-mail: sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67 Internet:

Bardziej szczegółowo

PL 205289 B1 20.09.2004 BUP 19/04. Sosna Edward,Bielsko-Biała,PL 31.03.2010 WUP 03/10 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289

PL 205289 B1 20.09.2004 BUP 19/04. Sosna Edward,Bielsko-Biała,PL 31.03.2010 WUP 03/10 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 359196 (51) Int.Cl. B62D 63/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 17.03.2003

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Witaj mi oêniku podró y, cieszymy si, e kupi eê nasze ubezpieczenie. Wiemy, e podczas swojej podró y chcesz si cieszyç wolnym czasem a bezpieczeƒstwo jest

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+

Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+ Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+ Projekt: wersja β do konsultacji społecznych Opracowanie: Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi Ul. Piotrkowska 175 90-447 Łódź Spis treści

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr A do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Parametry samochodu pogotowia wod-kan przystosowanego do ciągnięcia przyczepy z minikoparką o masie eksploatacyjnej 1,9 Mg: 1. Samochód fabrycznie nowy.

Bardziej szczegółowo

Ronda, skrzyżowania i inne trudne zjawiska (3 pytania) 1. Korzystając z pasa rozpędowego

Ronda, skrzyżowania i inne trudne zjawiska (3 pytania) 1. Korzystając z pasa rozpędowego Ronda, skrzyżowania i inne trudne zjawiska (3 pytania) 1. Korzystają z pasa rozpędowego a. można jadą nim wyprzedza ć samohody jadą e po naszej lewej stronie (Nie. Pas rozpędowy nie służy do wyprzedzania

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Automatyczne Systemy Infuzyjne

Automatyczne Systemy Infuzyjne Automatyczne Systemy Infuzyjne Wype nienie luki Nie ma potrzeby stosowania skomplikowanych i czasoch onnych udoskonaleƒ sprz tu infuzyjnego wymaganych do specjalistycznych pomp. Pompy towarzyszàce pacjentowi

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Systemu PDR

Prezentacja Systemu PDR Prezentacja Systemu PDR / Paintless Dent System / 14-15.02.2013 Prowadzący: MOTOTECHNIKA Mieczysław Pamuła 14-15.02.2013 Historia Technologia PDR narodziła się w latach 40 tych minionego wieku w zakładach

Bardziej szczegółowo

Phaseo Telemecanique Nowoczesny sposób zasilania. DoÊwiadczenie w zasilaniu elektrycznym

Phaseo Telemecanique Nowoczesny sposób zasilania. DoÊwiadczenie w zasilaniu elektrycznym Phaseo Telemecanique Nowoczesny sposób zasilania DoÊwiadczenie w zasilaniu elektrycznym Phaseo, Oferta zasilaczy dopasowana do Twoich potrzeb Wiele zastosowaƒ Sprawne u ytkowanie kompaktowe Zaprojektowane

Bardziej szczegółowo

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów Ogólne bezpieczeƒstwo produktów !?! PRODUKT to rzecz ruchoma: nowa lub u ywana, naprawiana lub regenerowana, przeznaczona do u ytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieƒstwo, e mo e byç

Bardziej szczegółowo

Samochody ciężarowe z wymiennym nadwoziem

Samochody ciężarowe z wymiennym nadwoziem Informacje ogólne na temat pojazdów z wymiennym nadwoziem Informacje ogólne na temat pojazdów z wymiennym nadwoziem Pojazdy z nadwoziem wymiennym są skrętnie podatne. Pojazdy z nadwoziem wymiennym pozwalają

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH We współczesnych samochodach osobowych są stosowane wyłącznie rozruszniki elektryczne składające się z trzech zasadniczych podzespołów: silnika elektrycznego; mechanizmu

Bardziej szczegółowo

newss.pl Ultraszybki internet nowej generacji - UPC Fiber Power

newss.pl Ultraszybki internet nowej generacji - UPC Fiber Power UPC Polska, lider w zakresie prędkości przesyłu danych i jeden z największych polskich dostawców usług internetowych, wprowadza na rynek ultraszybki internet kablowy najnowszej generacji UPC Fiber Power,

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie. o przynależności do grupy kapitałowej

Oświadczenie. o przynależności do grupy kapitałowej SOK/11/2014 zał. nr 7 do siwz Oświadczenie o przynależności do grupy kapitałowej Przedmiot zamówienia: Dostawa kompaktora Zamawiający: SKŁADOWISKO ODPADÓW KOMUNALNYCH SP. Z O.O. W OŚWIĘCIMIU Działając

Bardziej szczegółowo

raceboard-s Szybki start

raceboard-s Szybki start raceboard-s Szybki start Więcej na : http://raceboard.simracing.pl Kontakt: raceboard@simracing.pl Data aktualizacji: 2011-11-15 Wstęp Dziękujemy za wybór naszego produktu z serii raceboard, przykładamy

Bardziej szczegółowo

CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI

CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI Cyfrowy miernik rezystancji uziemienia SPIS TREŚCI 1 WSTĘP...3 2 BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA...3 3 CECHY UŻYTKOWE...4 4 DANE TECHNICZNE...4

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Białystok, 19 grudzień 2012 r. Seminarium współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo

System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo 2 Systemy nagłośnieniowe i dźwiękowe systemy ostrzegawcze Bosch Praesideo Bosch Praesideo przekaże Twoją wiadomość zawsze i wszędzie

Bardziej szczegółowo

Sposób demontażu starych,i montażu nowych zawiasów..

Sposób demontażu starych,i montażu nowych zawiasów.. Sposób demontażu starych,i montażu nowych zawiasów.. Na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza,w meblach produkowanych w Polsce,z dużym prawdopodobieństwem możemy spotkać się z którymś z przedstawionych na

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów Dziennik Ustaw Nr 103 7390 Poz. 1084 i 1085 1) IMO, nale y przez to rozumieç Mi dzynarodowà Organizacj Morskà; 2) Kodeksie IMDG, nale y przez to rozumieç Mi dzynarodowy morski kodeks towarów niebezpiecznych,

Bardziej szczegółowo

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Usługa e-tranzyt System NCTS 2 Aktualny stan wdrożenia Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

33 200 PLN cena do uzgodnienia

33 200 PLN cena do uzgodnienia LELLEK GROUP Źródło: http://portal.lellek.pl/lel/komis/auto10960,skoda.pdf?grupa=1 Wygenerowano: Piątek, 1 lipca 2016, 20:32 Skoda Fabia 1.6 TDI 75KM Dealer Skoda Używany ROK2013 MOC75 KM PRZEBIEG115 217

Bardziej szczegółowo

ABC. parkowania na kopertach

ABC. parkowania na kopertach ABC parkowania na kopertach Autor: Danuta Gorajewska Recenzenci: prof. dr hab. Kazimierz J. Zab ocki, prof. dr hab. Ryszard Borowski, Renata Rojtek (Stra Miejska) Konsultacja: dr Joanna Fràckiewicz Koordynator

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 2/2010 do CZĘŚCI VIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE I SYSTEMY STEROWANIA 2007 GDAŃSK Zmiany Nr 2/2010 do Części VIII Instalacje elektryczne i systemy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Cele szkolenia Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów zarządzania procesami i kosztami utrzymania ruchu potęguje się wraz ze wzrostem postrzegania

Bardziej szczegółowo

Autorzy gry: Jan Rojewski i Micha Stajszczak GRA DLA 2-6 GRACZY W WIEKU 8-99 LAT

Autorzy gry: Jan Rojewski i Micha Stajszczak GRA DLA 2-6 GRACZY W WIEKU 8-99 LAT Autorzy gry: Jan Rojewski i Micha Stajszczak GRA DLA 2-6 GRACZY W WIEKU 8-99 LAT WIELKI WYSCIG to gra, która pozwala prze yç emocje, znane tylko kierowcom wyêcigowym. Niepotrzebne prawo jazdy, ani nawet

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania logistyczne dla zbiorów z zyskiem. Przyczepa samozaładowcza. Nowe rozwiązania logistyczne dla dużych beli

Rozwiązania logistyczne dla zbiorów z zyskiem. Przyczepa samozaładowcza. Nowe rozwiązania logistyczne dla dużych beli Rozwiązania logistyczne dla zbiorów z zyskiem Przyczepa samozaładowcza do bel Nowe rozwiązania logistyczne dla dużych beli Rozwiązania logistyczne dla zbiorów z zyskiem Zbieranie dużych beli, układanie

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: DOSTAWA UŻYWANEGO SAMOCHODU DOSTAWCZEGO DLA ZAKŁADU WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI W PACZKOWIE

ZAPYTANIE OFERTOWE PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: DOSTAWA UŻYWANEGO SAMOCHODU DOSTAWCZEGO DLA ZAKŁADU WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI W PACZKOWIE ZAPYTANIE OFERTOWE PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: DOSTAWA UŻYWANEGO SAMOCHODU DOSTAWCZEGO DLA ZAKŁADU WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI W PACZKOWIE PACZKÓW DNIA 24 PAŻDZIERNIKA 2013 1 Nazwa oraz adres Zamawiającego Zakład

Bardziej szczegółowo

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania...

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania... Zawartość Instalacja... 1 Konfiguracja... 2 Uruchomienie i praca z raportem... 4 Metody wyszukiwania... 6 Prezentacja wyników... 7 Wycenianie... 9 Wstęp Narzędzie ściśle współpracujące z raportem: Moduł

Bardziej szczegółowo

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie.

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie. Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych wymiarach do zastosowania w służbie zdrowie. PVS RVS System profili i połączeń dla rozwiązań

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 31 marca 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 31 marca 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 54 4805 Poz. 443 443 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 31 marca 2009 r. w sprawie certyfikatów potwierdzajàcych spe nienie przez pojazd odpowiednich wymogów bezpieczeƒstwa

Bardziej szczegółowo

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU Temat: Organizacja obszaru roboczego podczas pracy przy komputerze. 1. MONITOR a) UNIKAJ! - umieszczania monitora z boku, jeżeli patrzysz na monitor częściej niż na papierowe dokumenty - dostosowywania

Bardziej szczegółowo

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych.

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. doradzamy, szkolimy, rozwijamy Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. Właściciel tel. 722-529-820 e-mail: biuro@brb-doradztwobiznesowe.pl www.brb-doradztwobiznesowe.pl

Bardziej szczegółowo

Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II

Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II Modele Wszystkie Częstotliwość przeglądów Co 1 rok / 15 000 km (w zależności, co nastąpi pierwsze) Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II Przegląd

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

Komentarz Sesja letnia 2012 zawód: technik eksploatacji portów i terminali 342[03] 1. Treść zadania egzaminacyjnego wraz z załączoną dokumentacją

Komentarz Sesja letnia 2012 zawód: technik eksploatacji portów i terminali 342[03] 1. Treść zadania egzaminacyjnego wraz z załączoną dokumentacją Komentarz Sesja letnia 2012 zawód: technik eksploatacji portów i terminali 342[03] 1. Treść zadania egzaminacyjnego wraz z załączoną dokumentacją 1 2 3 4 Oceniane elementy zadania egzaminacyjnego: I. Tytuł

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY B62D 61/10 (2006.01) Wiesław Królik, Warka, PL. (22) Data zgłoszenia: 11.08.

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY B62D 61/10 (2006.01) Wiesław Królik, Warka, PL. (22) Data zgłoszenia: 11.08. EGZEMPLARZ ARCHIWALNY RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 114995 (22) Data zgłoszenia: 11.08.2004 (19) PL rl (11)63055

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓŁPRACY. Prezentacja firmy Apetito

OFERTA WSPÓŁPRACY. Prezentacja firmy Apetito OFERTA WSPÓŁPRACY Prezentacja firmy Apetito o nas... BON Apetito Sp. z o.o. powstała w 2009 roku i konsekwentnie tworzy sieć restauracji pod nazwą BONapetito, w których klienci mogą kupować pyszne jedzenie

Bardziej szczegółowo

I.1.1. Technik spedytor 342[02]

I.1.1. Technik spedytor 342[02] I.1.1. Technik spedytor 342[02] Do egzaminu zostało zgłoszonych: 987 Przystąpiło łącznie: 805 przystąpiło: 795 przystąpiło: 795 ETAP PISEMNY ETAP PRAKTYCZNY zdało: 768 (96,6%) zdało: 439 (55,2%) DYPLOM

Bardziej szczegółowo

Wychowanie komunikacyjne

Wychowanie komunikacyjne Wychowanie komunikacyjne Kluczowym zadaniem szkoły i każdego w niej pracującego nauczyciela jest wyposażenie uczniów w wiadomości i umiejętności oraz nawyki niezbędne do bezpiecznego zachowania się na

Bardziej szczegółowo

VENDING. Oferta handlowo - usługowa. Tel.: +48 602 74 37 74 Fax: +48 12 444 15 19. ul. Strażacka 39, 30-737 Kraków NIP: 679 299 98 37

VENDING. Oferta handlowo - usługowa. Tel.: +48 602 74 37 74 Fax: +48 12 444 15 19. ul. Strażacka 39, 30-737 Kraków NIP: 679 299 98 37 VENDING Oferta handlowo - usługowa Vendeo - Vending Solutions Grupa Clean24.pl ul. Strażacka 39, 30-737 Kraków NIP: 679 299 98 37 Tel.: +48 602 74 37 74 Fax: +48 12 444 15 19 E-mail: info@vendeo.pl Web:

Bardziej szczegółowo

zaprasza do składania ofert na zakup samochodu dostawczego na potrzeby tworzonego przedszkola i do innych usług.

zaprasza do składania ofert na zakup samochodu dostawczego na potrzeby tworzonego przedszkola i do innych usług. Lubań dn. 25.07.2011 r. ZAPYTANIE OFERTOWE na projekt współfinansowany przez Unie Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO

INSTRUKCJA OBSŁUGI MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO GRATULUJEMY UDANEGO ZAKUPU ZESTAWU GŁOŚNIKOWEGO MC-2810 Z AKTYWNYM SUBWOOFEREM I GŁOŚNIKAMI SATELITARNYMI. ZESTAW ZOSTAŁ STARANNIE ZAPROJEKTOWANY

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Zaù¹cznik nr 1 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest dostawa trzech samochodów 9-osobowych, typu bus, w tym dwóch przystosowanych dla osób niepeùnosprawnych. W skùad przedmiotu zamówienia

Bardziej szczegółowo

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta 1 Dostarczone przez Janssen Healthcare Innovation (Szczegóły na tylnej stronie okładki). Str 01 Czym zajmuje się program Care4Today? Program Care4Today został stworzony

Bardziej szczegółowo

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech REGULAMIN USŁUGI DOOR TO DOOR Usługa realizowana jest przez Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech Smorawiński i Andrzej Smorawiński spółkę jawną z siedzibą w Poznaniu, ul. Obornicka 235,

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 IMPORT PRZELEWÓW 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 3. Funkcja IMPORT PRZELEWÓW - najcz Êciej zadawane pytania 3 4. Import plików

Bardziej szczegółowo

Szkolenie instruktorów nauki jazdy Postanowienia wstępne

Szkolenie instruktorów nauki jazdy Postanowienia wstępne Załącznik nr 6 do 217 str. 1/5 Brzmienia załącznika: 2009-06-09 Dz.U. 2009, Nr 78, poz. 653 1 2006-01-10 Załącznik 6. Program szkolenia kandydatów na instruktorów i instruktorów nauki jazdy 1 1. Szkolenie

Bardziej szczegółowo

Bolączki międzynarodowego systemu - jak z tego korzystać?

Bolączki międzynarodowego systemu - jak z tego korzystać? Bolączki międzynarodowego systemu - jak z tego korzystać? - zdalne badanie na użytkownikach Case study: Miles and More O Miles&More Zrobiliśmy badanie za pomocą Uxerii Miles&More to system lojalnościowy

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

EGZEMPLARZ ARCHIWALNY WZORU UŻYTKOWEGO (12,OPIS OCHRONNY. (19) PL di)62974 B62D 57/02 (2006.01) Dudek Piotr, Włocławek, PL

EGZEMPLARZ ARCHIWALNY WZORU UŻYTKOWEGO (12,OPIS OCHRONNY. (19) PL di)62974 B62D 57/02 (2006.01) Dudek Piotr, Włocławek, PL EGZEMPLARZ ARCHIWALNY RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12,OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 114126 (22) Data zgłoszenia: 11.06.2003 (19) PL di)62974

Bardziej szczegółowo

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła różni się od pompy ciepła zasilanej energią elektryczną tym, że jej kompresor napędzany jest przez silnik gazowy. Agregat GHP (gazowej pompy ciepła)

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Przyjeżdża klient do serwisu i Podsumowanie badania TNS Garage Quality Check 2013

Przyjeżdża klient do serwisu i Podsumowanie badania TNS Garage Quality Check 2013 Przyjeżdża klient do serwisu i Podsumowanie badania TNS Garage Quality Check 2013 Karolina Wetoszka, Michał Roszkowski, TNS Polska Przyjeżdża klient do serwisu i co zrobić by do niego wrócił?* * i to nie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 337/2014 Wójta Gminy Walim z dnia 20 stycznia 2014r.

ZARZĄDZENIE Nr 337/2014 Wójta Gminy Walim z dnia 20 stycznia 2014r. ZARZĄDZENIE Nr 337/2014 Wójta Gminy Walim z dnia 20 stycznia 2014r. w sprawie ustalenia normy zuŝycia oleju napędowego oraz zasad korzystania i uŝywania pojazdów eksploatowanych przez Gminę Walim Na podstawie

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH Pozwalają zaoszczędzić do 80% energii elektrycznej i więcej! Strumień światła zachowuje 100% jakości w okresie eksploatacji nawet do 50.000 do 70.000 h tj. w okresie

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA TRANSPORTOWA TRANS OPRACOWANIE POMIARÓW RUCHU

INŻYNIERIA TRANSPORTOWA TRANS OPRACOWANIE POMIARÓW RUCHU INŻYNIERIA TRANSPORTOWA TRANS GAWLIKI WIELKIE 54 mgr inż. Tomasz Mackun 11 510 WYDMINY mackun@gmail.com NIP 845-170-85-50 0 602 719 513 OPRACOWANIE POMIARÓW RUCHU r. Egz. nr. Opracowanie wykonano na zlecenie:

Bardziej szczegółowo