1. Regionalny system innowacji województwa na tle kraju (Wanda M. Gaczek, Tadeusz Stryjakiewicz)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1. Regionalny system innowacji województwa na tle kraju (Wanda M. Gaczek, Tadeusz Stryjakiewicz)"

Transkrypt

1 1. Regionalny system innowacji województwa na tle kraju (Wanda M. Gaczek, Tadeusz Stryjakiewicz) Wielkopolskę uznaje się za region dobrze rozwinięty. Województwo w 2004 r. zamieszkiwało 8,8% ludności, koncentrowało ono 9,6% pracujących (aż 11,2% pracujących w przemyśle) i 10,6% nakładów inwestycyjnych kraju. Gospodarka regionu wytwarzała zarówno w 2003 r., jak i w 2004 r % PKB Polski. Pod względem wartości Regionalnego Produktu Brutto, a także w przeliczeniu na 1 mieszkańca województwo zajmuje trzecią pozycję, po mazowieckim i śląskim. Jednak pod względem wartości dodanej brutto na pracującego województwo zajmuje dopiero 6-7 pozycję. Można to tłumaczyć wyższym niż średnio w kraju udziałem sektora I (rolnictwo), przy niższym udziale sektora III (usługi) w wytwarzaniu wartości dodanej. Stopień wewnętrznego zróżnicowania poziomu rozwoju jest stosunkowo duży. Maksymalne wartości PKB/per capita występują oczywiście w Poznaniu, a najniższe od 1999 r. niezmiennie utrzymują się w podregionie kaliskim i konińskim. Wskaźnik max : min tych wartości wykazuje niewielkie wahania: w 2000 r. wynosił 1: 2,61, a w 2004 r. 1:2,52. Oznacza to, że wartość PKB/per capita w Poznaniu była ponad 2,5 razy wyższa niż w podregionie kaliskim. Dynamika wzrostu produktu regionalnego brutto w Wielkopolsce jest wyższa niż w kraju. W 2004 r. (2003=100) najwyższe wskaźniki dynamiki wystąpiły w podregionie kaliskim (114,3), a najniższe w konińskim (107,3) przy średniej kraju 109,7, a woj. wielkopolskiego 112,4. Przewaga woj. wielkopolskiego nie występuje w odniesieniu do wskaźników sektora B+R; przeciętnych wynagrodzeń, poziomu wykształcenia, dochodów i wydatków samorządów per capita, a także wielu wskaźników obrazujących poziom innowacyjności gospodarki. Regionalny system innowacji można zdefiniować jako sieć instytucji prywatnych i publicznych, których działanie i współpraca umożliwiają wytwarzanie, adaptacje, modyfikację oraz rozpowszechnianie innowacji i nowych technologii w regionie 1. Ocena szczegółowa takiego systemu w województwie wymaga analizy stanu wszystkich elementów oraz relacji miedzy nimi i jest bardzo trudna ze względu na braki informacji. W opracowaniu podejmuje się ocenę jedynie wybranych elementów i składowych systemu innowacyjności: sektor badawczo-rozwojowy, 1 Za J. Guliński, Droga do regionalnych systemów innowacji, (w): Innowacje I przedsiębiorczość dla przyszłości. SOOIPP Annual 2006, PARP, 2006, s. 79.

2 2 innowacyjność przedsiębiorstw oraz zróżnicowanie przestrzenne wykorzystywania nowych technologii informacyjnych w przedsiębiorstwach. Analizą objęto okres sprzed realizacji RIS Wielkopolska, a jej wyniki będą mogły być punktem wyjścia oceny zmian w procesie wdrażania Strategii Stan sektora badawczo-rozwojowego Działalność badawczo-rozwojowa jest podstawą rozwoju opartego na wiedzy. Od innych rodzajów działalności odróżnia ją element nowości oraz niepewności naukowej i technicznej, a także wyraźnie większe ryzyko ekonomiczne. Obejmuje ona: badania podstawowe (prace teoretyczne i eksperymentalne podejmowane w celu zdobycia nowej wiedzy), badania stosowane (podejmowane w celu zdobycia wiedzy mającej zastosowanie w praktyce) oraz prace rozwojowe (prace konstrukcyjne, technologiczno-projektowe i doświadczalne w celu wytworzenia nowych lub udoskonalenia istniejących materiałów, wyrobów). Działalność naukowo-badawczą w Wielkopolsce prowadzi 71 jednostek organizacyjnych. Są to: placówki naukowe PAN, jednostki badawczo-rozwojowe prowadzące głównie badania stosowane, jednostki rozwojowe, gdzie dominują prace rozwojowe i stosowane związane z wdrażaniem oraz uczelnie wyższe o mieszanych typach badań, ale z dominacją badań podstawowych. Jednostki te charakteryzują się bardzo różną wielkością: duża liczba zatrudnionych w uczelniach wyższych (do prowadzących działalność badawczo-rozwojową zalicza się tylko 9 uczelni), bardzo mała liczba zatrudnionych w jednostkach rozwojowych (średnio 14 osób). Struktura organizacyjna działalności badawczo-rozwojowej ma pośredni wpływ zarówno na zróżnicowanie typów prowadzonych badań, jak i źródeł finansowania. Na jej podstawie można także wnioskować o dostępności działalności badawczorozwojowej do rynku Nakłady na badania i rozwój w stosunku do regionalnego produktu brutto Nakłady na sektor badawczo-rozwojowy w stosunku do PKB są w Polsce bardzo niskie. W 1999 r. stanowiły one 0,7%, a w 2004 r. spadły do 0,56% PKB. Trzeba przypomnieć, że zgodnie z założeniami Strategii Lizbońskiej wskaźnik ten w 2010 r. powinien sięgać 3%. Nawet jeżeli zauważymy, że w UE15 większość państw nie spełniała do 2003 r. wskaźnika 3% nakładów na B+R w PKB, to trzeba podkreślić, że dynamika rozwoju państw skandynawskich, np. Finlandii jest

3 3 prawdopodobnie dlatego tak duża, że zaangażowanie środków w badania i rozwój jest bardzo wysokie. Wskaźnik intensywności nakładów na działalność B+R w woj. wielkopolskim był w badanym okresie niższy niż średnio w kraju; w 2003 r. wynosił 0,48%, a w 2004 r. spadł do 0,43% regionalnego produktu krajowego (ryc. 1). Nakłady na sektor badawczo-rozwojowy w regionie są zdecydowanie za niskie w stosunku do potrzeb gospodarki opartej na wiedzy i wykazują wyraźnie większe oddalenie od zakładanego celu Strategii Lizbońskiej niż np. w woj. mazowieckim oraz w Polsce. Niepokojące jest jednak, że w analizowanych pięciu latach nie zaobserwowano w tym zakresie pozytywnych zmian, chociaż nie występują one także w Polsce lub w innych województwach z dużymi ośrodkami akademickimi. Zdecydowanie lepsza sytuacja występowała jedynie w woj. mazowieckim, ale ulegała pogorszeniu. 2 1,8 1,6 1,4 % 1,2 1 0,8 0,6 Polska Dolnośląskie Mazowieckie Wielkopolskie 0,4 0, Ryc. 1. Nakłady na działalność badawczo-rozwojową w relacji do PKB Polski i RKP wybranych województw Wskaźniki dynamiki nakładów na działalność badawczo-rozwojową były zróżnicowane i malały. Jedynymi województwami, gdzie minimalnie rosły były województwa o niskim i bardzo niskim potencjale badawczo-rozwojowym. W woj. wielkopolskim wskaźniki te niestety nie wykazywały wyraźnej tendencji wzrostu i w przeliczeniu na mieszkańca były w latach stale niższe niż średnio w Polsce. W zakresie tego wskaźnika sytuacja ulegała jednak pewnej poprawie (w 1999 r. nakłady B+R per capita stanowiły 72%, a w 2003 r. nieco ponad 89% średniej krajowej).

4 4 Nakłady na działalność B+R w Polsce wykazują od wielu lat tendencję do znacznej koncentracji. Sytuacja ta do pewnego stopnia jest korzystna dopiero przekroczenie progu pewnej krytycznej wielkości nakładów na badania może zapewnić efekty, a ich rozproszenie, przy niewystarczającej specjalizacji, może obniżać efektywność prac. Największą część nakładów na badania w Polsce niezmiennie koncentruje woj. mazowieckie (43%-45% rocznie). Województwo wielkopolskie koncentrowało mniej niż 8% krajowych nakładów na badania i rozwój, ale w 2004 r. już tylko 7,2% tych nakładów (ryc. 2). Stopień koncentracji nakładów w woj. wielkopolskim nie zwiększył się (wyjątkiem był rok 2003, w którym kontynuowano wydatki inwestycyjne w uczelniach wyższych poznańskiego ośrodka akademickiego) Mazowieckie Małopolskie Śląskie Wielkopolskie Łódzkie Dolnośląskie Pomorskie Lubelskie Podkarpackie Kujawsko-pomorskie Zachodnio-pomorskie Warmińsko-mazurskie Podlaskie Lubuskie Opolskie Świętokrzyskie Ryc. 2. Koncentracja nakładów w sektorze B+R w województwach Pozytywnym symptomem są stopniowo rosnące nakłady na pracującego w działalności badawczo-rozwojowej regionu. W 1999 r. były one o około 7% niższe niż średnio w kraju, a w 2003 r. już o 8,5% wyższe od średniej krajowej, przewaga ta utrzymała się także w 2004 r. Można to oceniać pozytywnie, ale wobec niewielkiego wzrostu rzeczywistej sumy nakładów, jej zmiany są raczej efektem restrukturyzacji zatrudnienia w sektorze B+R województwa niż efektem znaczącego wzrostu nakładów na badania. Wydaje się, że ciągle wielkość nakładów na działalność badawczo-rozwojową jest niewystarczająca w stosunku do potrzeb gospodarki opartej na wiedzy.

5 Struktura i zatrudnienie w sektorze badawczo-rozwojowym Jednym z warunków sprawności funkcjonowania sektora B+R, a tym samym podniesienia poziomu innowacyjności gospodarki regionu, są zasoby ludzkie zaangażowane w działalność badawczo-rozwojową, a lepiej zasoby ludzkie związane z nauką i techniką (HRST 2 ). Dynamika wzrostu liczby zatrudnionych była niewielka i właściwie w badanych pięciu latach liczba zatrudnionych nie wzrosła. Trzeba jednak zauważyć, że w kraju liczba ta również się zmniejszyła Mazowieckie Małopolskie Śląskie Dolnośląskie Wielkopolskie Łódzkie Pomorskie Lubelskie Kujawsko-pomorskie Zachodnio-pomorskie Podkarpackie Warmińsko-mazurskie Podlaskie Opolskie Lubuskie Świętokrzyskie Ryc. 3. Koncentracja pracujących w sektorze badań i rozwoju w regionach. Polska = 100 Województwo wielkopolskie niezmiennie koncentruje około 7% pracujących w sektorze badawczo-rozwojowym kraju (ryc. 3). W stosunku do koncentracji liczby ludności, ogółu pracujących a także nakładów inwestycyjnych ogółem, stopień koncentracji zatrudnionych w sektorze B+R jest mniejszy. Wskaźnikiem intensywności zatrudnienia w B+R jest liczba zatrudnionych w tym sektorze 3 na 1000 aktywnych zawodowo. Wskaźnik ten dla Polski wynosił w 1999 r. 4,8, a w kolejnych latach spadł i ustabilizował się na poziomie 4,5-4,6. Niestety również w zakresie intensywności zatrudnienia woj. wielkopolskie miało 2 HRST - Human Resources for Science and Technology. 3 Wszystkie informacje związane z zatrudnieniem w sektorze B+R podawane są w tzw. Ekwiwalencie Pełnego Czasu Pracy (EPC).

6 6 gorsze wskaźniki niż średnio w kraju. W 1999 r. wskaźnik zatrudnionych w B+R na 1000 aktywnych zawodowo w Wielkopolsce wynosił 3,6, a w 2003 r. wzrósł zaledwie do 3,7. Stawia to województwo w niekorzystnej sytuacji na tle średnich - wskaźnik ten jest zdecydowanie niższy w stosunku do woj. mazowieckiego, gdzie w 2003 r. sięgał aż 10,6, ale także w stosunku do pomorskiego, małopolskiego oraz dolnośląskiego. Struktura zatrudnionych w sektorze B+R w podziale na pracowników naukowo-badawczych, techników oraz pozostały personel nie odbiega w woj. wielkopolskim znacząco od średnich w kraju. W 2003 r. pracownicy naukowobadawczy stanowili 73,4% ogółu pracujących w sektorze (w Polsce 76,1%), technicy 14,4% (średnio w kraju 14,1%), ale pozostały personel, czyli pracownicy obsługi w woj. wielkopolskim stanowili 12,3% ogółu zatrudnionych w sektorze. Udział ostatnich dwóch grup jest istotny dla realizowania prac wdrożeniowych i wydaje się w woj. wielkopolskim prawidłowy 4. Zróżnicowanie wielkości zatrudnienia w jednostkach prowadzących działalność badawczo-rozwojową w woj. wielkopolskim ukazuje stosunkowo dużą różnorodność organizacyjną sektora w regionie. Różnorodność ta w latach , czyli w okresie ciągle trwającej restrukturyzacji sektora, nie zmniejszyła się i jest korzystną cechą na tle innych województw. W Polsce struktura ta w 2003 r. była następująca: jednostki PAN koncentrowały 8,4%, JBR prawie 25%, jednostki rozwojowe 8,0%, a uczelnie wyższe prawie 58% ogółu zatrudnionych w sektorze B+R. W woj. wielkopolskim jednostki PAN skupiały 10,7%, JBR - 15,5%, jednostki rozwojowe 8,1%, a uczelnie wyższe aż 65,5% zatrudnionych w sektorze B+R regionu. Mimo tak dużego udziału pracujących w uczelniach wyższych struktura ta w stosunku do wielu innych województw jest korzystna Aparatura naukowo-badawcza Techniczne wyposażenie pracy w jednostkach prowadzących działalność badawczo-rozwojową zależy od ponoszonych nakładów inwestycyjnych. W opinii wielu badaczy ma ono mniejsze znaczenie dla efektywności prac badawczych niż jakość kapitału ludzkiego występującego w sektorze. Wydaje się jednak, że na obecnym etapie rozwoju nauki, szczególnie w naukach technicznych i 4 Skrajnie niekorzystna struktura zatrudnienia występowała w lubuskim oraz zachodniopomorskim, gdzie udział pracowników obsługi nie sięgał 5% zatrudnionych. 5 Aż w 6. województwach nie wystąpiły wszystkie elementy struktury. Skrajnie jednorodną strukturą organizacyjną charakteryzuje się woj. zachodniopomorskie, gdzie uczelnie wyższe koncentrowały w 2003 r. aż 97,9% prowadzących działalność badawczo-rozwojową.

7 7 przyrodniczych, poziom i jakość wyposażenia w maszyny i urządzenia może mieć decydujące znaczenie dla postępu naukowego i wdrożeń. Wartość księgowa aparatury naukowo-badawczej w Polsce między 1999 r. a 2003 r. wzrosła o 51% (ceny bieżące), a w przeliczeniu na 1 pracującego w sektorze B+R aż o 62%. Stopień koncentracji tej aparatury wykazuje przewagę województwa mazowieckiego, w którym koncentruje się około 39% tej wartości. Przewaga tego województwa w koncentracji aparatury naukowo-badawczej jest mniejsza niż przewaga w zakresie wielkości ponoszonych nakładów i liczby zatrudnionych sektora B+R. Województwo wielkopolskie wyraźnie zwiększa wartość skupionych w regionie środków trwałych sektora B+R i już w 2003 r. wartość ta obejmowała prawie 10% wartości ogółem w kraju. Większą wartością środków dysponuje jednak woj. małopolskie i dolnośląskie. Odwrotnie jednak niż w woj. mazowieckim przewaga koncentracji środków trwałych B+R w Wielkopolsce jest wyższa niż w zakresie nakładów i zatrudnienia w sektorze. Zróżnicowanie wartości aparatury naukowo-badawczej między poszczególnymi województwami na pracującego było niewielkie i nie zmieniało się w badanym okresie. Jednak woj. wielkopolskie wyróżnia się pozytywnie - wskaźnik w 2003 r. był o prawie 30 pp wyższy niż średni w kraju. Jest to efekt pozytywnego kierunku zmian sektora B+R w regionie od 2002 r. W woj. wielkopolskim była też największa dynamika wzrostu wartości technicznego wyposażenia pracy w sektorze B+R; między 1999 r. a 2003 r. wyniosła ona aż 217 (woj. dolnośląskie miało w tym czasie wskaźnik dynamiki 208). Stopień zużycia aparatury naukowo-badawczej w Polsce w 1999 r. sięgał prawie 70%, a w 2003 r. wzrósł do 78%. Różnice między województwami były stosunkowo niewielkie, ale woj. wielkopolskie miało minimalnie niższy stopień zużycia aparatury w sektorze niż średnio w kraju, zarówno w 1999 r. (67,5%), jak i w 2003 r. (76%). Niepokojącym zjawiskiem jest występujące wysokie zużycie aparatury badawczo-rozwojowej zidentyfikowane w woj. wielkopolskim w jednostkach badawczych PAN (wskaźnik zużycia w tych jednostkach w 2003 r. przekraczał 91%). W pozostałych jednostkach sektora stopień zużycia aparatury był mniejszy Źródła finansowania i kierunki wydatków w sektorze badawczorozwojowym Wyjaśnienie relacji między potencjałem badawczo-rozwojowym a innowacyjnością gospodarki wymaga zidentyfikowania źródeł finansowania

8 8 działalności B+R. Działalność tę finansuje budżet państwa, podmioty gospodarcze, jednostki naukowe PAN i jednostki badawczo-rozwojowe (z samodzielnie wygospodarowanych zysków) oraz organizacje międzynarodowe i instytucje zagraniczne. Duży udział budżetu państwa w finansowaniu nakładów na B+R może świadczyć o niewielkim zainteresowaniu sektora prywatnego działalnością badawczą, może być także skutkiem słabej kondycji finansowej przedsiębiorstw lub niewłaściwej polityki państwa. Jednocześnie nakłady na badania i rozwój finansowane ze środków sektora przedsiębiorstw charakteryzują się, szczególnie w krajach słabo i średniorozwiniętych, bardzo dużymi wahaniami w czasie. Oznacza to, że utrzymanie odpowiedniej kondycji sektora B+R w tych krajach wymaga stałego, często znacznego udziału budżetu państwa w finansowanie nauki i badań r r. Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie Średnia UE 1999 r. Cel Strategii Lizbońskiej Średnia dla Polski 2000 r. = 24,5%; 2004 r. = 22,6% (dane GUS) Ryc. 4. Udział podmiotów gospodarczych w finansowaniu działalności badawczo-rozwojowej w województwach W Polsce udział budżetu centralnego w finansowaniu nakładów (bieżące i inwestycyjne) na działalność B+R jest bardzo wysoki oscyluje wokół 60% nakładów ogółem, w 2004 r. sięgał aż 61,7%. W Polsce udział budżetu państwa w finansowaniu sektora B+R był w 2003 r. wyższy o 27 pp niż średnio w państwach UE15. W porównaniu do założeń Strategii Lizbońskiej tak duży udział środków z budżetu należy oceniać negatywnie. Udział podmiotów gospodarczych w finansowaniu sektora B+R w Polsce spadł z 31% w 1999 r. do 22,6% w 2004 r. (ryc. 4). Środki podmiotów gospodarczych w opinii wielu autorów mają decydujące znaczenie dla podnoszenia innowacyjności gospodarki, czyli przenoszenia osiągnięć naukowych do sektora przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych. W Strategii

9 9 Lizbońskiej zakłada się, że podmioty gospodarcze powinny finansować około 65% nakładów na B+R. Udział finansowania badań ze środków własnych PAN i jednostek badawczorozwojowych był niewielki, a w latach spadał i w ostatnim roku sięgał zaledwie 7,5%. Stopniowo wzrasta natomiast znaczenie środków zagranicznych w finansowaniu badań (było to w Polsce 5,2% środków w 2004 r.). Głównie są to środki Unii Europejskiej, które w 2003 r. objęły już 57% środków zagranicznych i były wykorzystywane przede wszystkim w uczelniach wyższych i jednostkach PAN. Województwo wielkopolskie na tle średnich krajowych nie wyróżniało się pozytywnie. Zarówno w 1999 r., jak i 2004 r. z budżetu państwa finansowano więcej nakładów na B+R niż średnio w kraju (odpowiednio 64,1% i 63,8%). Udział podmiotów gospodarczych w finansowaniu nakładów na B+R minimalnie zwiększył się, ale w 2004 r. obejmował zaledwie 23,2% ogółu środków (ryc. 4). Znaczenie własnych środków PAN i JBR w finansowaniu działalności badawczo-rozwojowej w ciągu pięciu lat spadło z 10,5% w 1999 r. do 6,6% w 2004 r. Minimalnie wzrosło znaczenie środków zagranicznych w finansowaniu sektora, ale w 2004 r. środki zagraniczne sfinansowały już 4,6% nakładów w sektorze B+R województwa. Struktura źródeł finansowania w woj. wielkopolskim była nieco gorsza niż w woj. mazowieckim, a także dolnośląskim (udział budżetu państwa mniejszy). Dystans do rynku sektora B+R i jego zaangażowanie w działalność komercyjną można pośrednio określić na podstawie udziału nakładów bieżących w nakładach ogółem, a także na podstawie podziału wydatków na badania podstawowe, stosowane i prace rozwojowe. W Polsce wydatki bieżące w sektorze B+R (głównie płace) obejmowały w badanym okresie stale ponad 80% nakładów ogółem, a w 2003 r. sięgały nawet 85,5%. Województwo wielkopolskie w 1999 r. miało wskaźnik zbliżony do średniej, ale w kolejnych latach udział nakładów bieżących na działalność badawczorozwojową zaczął spadać (w 2003 r. nakłady bieżące obejmowały w regionie 74,7% nakładów ogółem i były o ponad 10 punktów procentowych niższe niż średnio w kraju). Oznacza to wzrost znaczenia nakładów inwestycyjnych i może świadczyć o stopniowej akumulacji kapitału w sektorze. Prawdopodobnie w dużym stopniu jest jednak efektem procesów inwestycyjnych związanych z budową nowych obiektów uczelni wyższych.

10 10 Struktura kierunków wydatkowania nakładów w sektorze B+R na trzy podstawowe typy badań nie poprawiła się w Polsce w badanych pięciu latach. W 1999 r. nakłady na badania podstawowe obejmowały 36,2%, na badania stosowane 24,5%, a prace rozwojowe 39,3%. Struktura taka wydaje się zrównoważona wartościowo, ale zgodnie z założeniami teoretycznymi jest niekorzystna dla podnoszenia innowacyjności gospodarki. W 2004 r. struktura ta uległa pogorszeniu: badania podstawowe objęły 39,5%, a prace rozwojowe 35,3% nakładów w sektorze badawczo-rozwojowym. Może to być identyfikowane jako duży dystans do rynku. Struktura kierunków wydatkowania nakładów bieżących w woj. wielkopolskim była, zarówno w 1999 r., jak i w 2004 r., mniej korzystna niż w kraju z punktu widzenia podnoszenia innowacyjności gospodarki. W 1999 r. nakłady na badania podstawowe obejmowały prawie 43% wydatków bieżących, a nakłady na prace rozwojowe 34,7%, w 2004 r. wydatki na badania podstawowe wzrosły do 50,2%, a wydatki na prace rozwojowe spadły do 29,5%. Oznacza to wyraźnie większy dystans wielkopolskiego sektora badawczo-rozwojowego do rynku niż średnio w kraju Silne i słabe strony sektora badawczo-rozwojowego w województwie Stan sektora badawczo-rozwojowego na tle średnich wskaźników dla kraju pozwala zidentyfikować jego cechy pozytywne i negatywne 6. Cechy pozytywne: stopniowy wzrost sumy nakładów i zatrudnienia w sektorze B+R w ciągu sześciu lat, umocnienie 4 pozycji regionu w skali kraju, wyższa wartość aparatury naukowo-badawczej na pracującego w sektorze (prawie o 29% w stosunku do średniej krajowej), tendencja wzrostu wartości, wyższe od średniej w Polsce nakłady na pracującego w sektorze B+R (o 8,5%), nieco niższe zużycie aparatury naukowo-badawczej od średniej krajowej, duża różnorodność instytucjonalna sektora, przy rosnącym znaczeniu placówek naukowych PAN ( placówki te koncentrują 1/3 nakładów na działalność B+R w regionie, jest to najwyższy wskaźnik w skali kraju). Cechy negatywne: nakłady sektora B+R per capita niższe od średniej Polski (o około 11%), niższy od średniej krajowej, i niestety malejący, udział nakładów na działalność badawczo-rozwojową w regionalnym PKB, wskaźnik udziału nakładów na B+R w Regionalnym Produkcie Brutto 6,5-ktotnie niższy niż cel Strategii Lizbońskiej, niższy od średniej krajowej wskaźnik zatrudnienia w sektorze B+R na 1000 aktywnych zawodowo, 6 W. M. Gaczek, Ekspertyza dla MGPiPS, Potencjał naukowo-badawczy regionów a ich innowacyjność w aspekcie realizowania celów Strategii Lizbońskiej, Poznań, 2004.

11 11 niższy od średniej dla kraju i tylko minimalnie rosnący udział podmiotów gospodarczych w finansowaniu nakładów na działalność badawczo-rozwojową, ponad 3-krotnie niższy od zakładanego w Strategii Lizbońskiej, niższy od średniej krajowej,udział nakładów przeznaczanych na prace rozwojowe, mniejsze znaczenie niż w kraju jednostek rozwojowych w sektorze B+R, duże rozproszenie środków w instytucjach prowadzących badania, brak zainteresowania komercjalizacja wyników badań, niski poziom współpracy miedzy jednostkami naukowobadawczymi, średni dystans sektora B+R od rynku Innowacyjność gospodarki regionu Innowacyjność gospodarki w sektorze przemysłu można określić na podstawie liczby przedsiębiorstw, które ponoszą nakłady na innowacje oraz na podstawie liczby przedsiębiorstw wdrażających innowacje produktowe, procesowe bądź marketingowe czy organizacyjne 7. Udział przedsiębiorstw ponoszących nakłady na innowacje w Polsce w grupie badanych przedsiębiorstw systematycznie wzrasta. W 1999 r. zaledwie 25,1% przedsiębiorstw poniosło nakłady na innowacje, a w 2004 r. już 38,7% (ryc. 5) % Polska Małopolskie Mazowieckie Wielkopolskie Ryc. 5. Przedsiębiorstwa przemysłowe, które poniosły nakłady na działalność innowacyjną w latach Sytuacja w woj. wielkopolskim, na tle średnich w kraju w 1999 r., była nieco lepsza (korzystna przewaga sięgała w regionie nieco ponad 6 punktów procentowych). Jednak już od 2000 r. niestety stopniowo się pogarszała. W 2002 r. w Wielkopolsce zaledwie 24,1% przedsiębiorstw przemysłowych zaliczono do firm 7 GUS prowadzi badania przedsiębiorstw ponoszących nakłady na innowacje w wybranej grupie przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego, które zatrudniają ponad 50 osób (są to więc firmy średnie i duże).

12 12 innowacyjnych, w 2004 r. udział ten wzrósł do 33,4%, ale w tym ostatnim roku był ciągle niższy ż o ponad 6 pp niż średnio w kraju (ryc. 5). Struktura typów przedsiębiorstw innowacyjnych w Wielkopolsce w 2003 r. wykazywała wyraźnie gorszą sytuację w sektorze prywatnym niż średnio w Polsce. W Wielkopolsce 29% firm sektora prywatnego, a w Polsce 38,7% takich firm można określić jako innowacyjne. Wyraźnie lepsza sytuacja pod tym względem w sektorze prywatnym występowała w woj. mazowieckim, małopolskim, także dolnośląskim, podkarpackim oraz pomorskim. Podobnie gorszy wskaźnik wystąpił w grupie firm własności zagranicznej, a także w grupie firm średniej wielkości zatrudniających osób. Zastanawiający może być wyraźnie mniejszy udział firm ponoszących nakłady na innowacje wśród zakładów własności zagranicznej. Od 2000 r. W Wielkopolsce udział takich firm stopniowo wzrastał. W 2003 r. aż 38,7% firm własności zagranicznej poniosło nakłady na innowacje, ale w Polsce już 46,5%, w woj. małopolskim 66,1%, a w mazowieckim 54%. Ocena efektywności nakładów na innowacje w przemyśle może być dokonana na podstawie ich udziału w całkowitej wielkości sprzedaży. Okazuje się, że tak rozumiany wskaźnik zaangażowania przedsiębiorstw w działalność innowacyjną jest jednak niewielki i wykazuje odmienny regionalny obraz w stosunku do liczebności przedsiębiorstw innowacyjnych. Ogółem w Polsce nakłady na innowacje w 2003 r. sięgały zaledwie 4,2% wartości sprzedaży i udział ten nie zmienił się w stosunku do 1999 r. Najlepszym województwem pod tym względem w ostatnim roku było woj. wielkopolskie, gdzie udział nakładów na innowacje w wartości sprzedaży badanych firm sięgał 8%. Ponieważ w tym regionie występował stosunkowo mały udział firm innowacyjnych, można przypuszczać, że nakłady były znacząco skoncentrowane w niektórych, prawdopodobnie dużych przedsiębiorstwach przemysłowych województwa. Różnice regionalne w Polsce pokazują, że w 2003 r. największy udział nakładów na innowacje w stosunku do wielkości sprzedaży w sektorze prywatnym występował właśnie w woj. wielkopolskim, ale także świętokrzyskim i śląskim. Na drugim miejscu pod względem zaangażowania innowacyjnego przedsiębiorstw własności zagranicznej (w 16 województwach) znalazło się także woj. wielkopolskie, ale przewaga regionu w stosunku do średniej kraju była niewielka (zaledwie o 4,2 pp). Bardziej szczegółowa analiza powinna uwzględniać także kierunki wydatkowania

13 13 nakładów na badania i rozwój, co pozwoliłoby stwierdzić, jak bardzo sektor komercyjny zaangażowany jest w zakup produktów wiedzy. Źródłami innowacji są głównie, w opinii przedsiębiorstw, pomysły i zasoby własne firm. Głównym źródłem finansowania innowacji w wielkopolskich firmach przemysłowych są środki własne (około 80%) oraz kredyty bankowe (15%). Jako bariery innowacyjności ponad połowa firm wskazuje czynniki ekonomiczne (brak środków własnych, zbyt wysoki koszt uzyskania środków na finansowanie innowacji. Wiele firm obawia się zbytniego ryzyka sprzedaży nowych produktów na rynku tak regionalnym, jak i zewnętrznym. Efekty działalności innowacyjnej przedsiębiorstw można ocenić także na podstawie udziałów sprzedaży nowych wyrobów w wartości sprzedaży ogółem, a jeszcze lepiej udziału w eksporcie wartości nowych i zmodernizowanych wyrobów. W 1999 r. według danych GUS wartość sprzedaży nowych i zmodernizowanych wyrobów stanowiła w Polsce 18,6% sprzedaży ogółem, a woj. wielkopolskie pod tym względem wykazywało wyraźną przewagę (o 8 punktów procentowych). W 2001 r. przewaga ta była już mniejsza, a w 2002 r. wartość sprzedaży wyrobów nowych i zmodernizowanych w Polsce wzrosła do 22,4%, a w Wielkopolsce spadła do 17,6%. Sytuacja uległa diametralnej zmianie w 2003 r. W Polsce sprzedaż wyrobów nowych i zmodernizowanych stanowiła 20,7% a w Wielkopolsce 28,1%. Przewaga Wielkopolski wynikała głównie z przewagi zakładów własności zagranicznej, które w Polsce wprowadziły na rynek 35% wartości wyrobów nowych i zmodernizowanych, a w woj. wielkopolskim aż 48,7%. Trzeba zaznaczyć, że w poprzednich latach przewaga wielkopolskich firm zagranicznych była niewielka lub nie występowała. Innowacyjność można także rozpatrywać na podstawie procentu firm, które wdrożyły innowacje. Tak rozumiany poziom innowacyjności woj. wielkopolskiego okazuje się wyraźnie słabszy niż średnio w Polsce. Badania GUS oceniające tak rozumiana działalność innowacyjną przedsiębiorstw pokazują wiele słabości gospodarki Wielkopolski. W 2004 r. tylko 2% małych firm, a 9% średnich firm Wielkopolski posiadało dział badań i rozwoju (w Polsce procenty odpowiedni 5% i 14%). Jednocześnie udział przedsiębiorstw, które wdrożyły innowacje był w woj. wielkopolskim także niższy niż w kraju. W grupie małych przedsiębiorstw w latach , innowacje wdrożyło zaledwie 13% firm, a w grupie średnich 35% (odpowiednio w Polsce małe 17%, średnie 40%). Niekorzystne różnice są zdecydowanie mniejsze w grupie dużych przedsiębiorstw, które poprawiają obraz

14 14 Wielkopolski. Znaczenie dużych przedsiębiorstw Wielkopolski dla podnoszenia innowacyjności potwierdza ich udział w nakładach na innowacje. W 2004 r. małe firmy sfinansowały 7%, średnie około 23%, a duże firmy prawie 70% nakładów na innowacje w przemyśle województwa. Bardziej konkretne wymagają szczegółowych badań ankietowych. Pełny obraz stopnia innowacyjności gospodarki wymaga także badań sektora usług oraz analizy instytucji okołobiznesowych Intraregionalny wymiar innowacyjności w zakresie adopcji nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach W gospodarce opartej na wiedzy jedną z cech świadczących o poziomie innowacyjności regionu są nowe technologie informacyjno-komunikacyjne. Określenie poziomu występowania i wykorzystania innowacji w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (w tym w przedsiębiorstwach) stanowi istotny problem polityki regionalnej państwa, bowiem to te technologie warunkują wzrost konkurencyjności regionów. Ocena stanu istniejącego umożliwia wskazanie obszarów opóźnionych i rozwiniętych z punktu widzenia analizowanych technologii. Wnioski z tej analizy pozwalają na sformułowanie rekomendacji dla polityki regionalnej. Służyć mają one: (1) aktywizacji obszarów opóźnionych i (2) określeniu dalszych możliwości uzyskiwania przewagi konkurencyjnej obszarów rozwiniętych. Prowadzone dotychczas w Polsce, przede wszystkim przez Główny Urząd Statystyczny, badania w zakresie występowania i wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach charakteryzowały się brakiem ciągłości czasowej dotyczącej informacji o wartościach niektórych wskaźników. W związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej sytuacja ta poprawia się i istnieją coraz większe możliwości analiz w oparciu o dostępne dane statystyczne. Analiza przeprowadzona poniżej opiera się na kilku wskaźnikach tzw. gospodarki elektronicznej 8. Dotyczą one dwóch jej aspektów: a) wyposażenia przedsiębiorstw w nowe technologie informacyjno-komunikacyjne; b) wykorzystania ww. technologii. Wyposażenie przedsiębiorstw w nowe technologie informacyjno-komunikacyjne charakteryzują trzy wskaźniki: 8 Wskaźniki zebrane zostały przez mgr M. Męczyńskiego z Instytutu Geografii Społeczno- Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM i obejmują okres

15 15 a) odsetek przedsiębiorstw posiadających lokalne sieci komputerowe (LAN); b) odsetek firm posiadających system elektronicznej wymiany danych (EDI); c) odsetek przedsiębiorstw posiadających dostęp do Internetu. Z kolei wykorzystanie powyższych technologii określane jest za pomocą dwóch wskaźników: a) odsetek przedsiębiorstw posiadających własne strony www; b) odsetek przedsiębiorstw korzystających z Internetu w celu sprzedaży swoich produktów i usług. Wartość wskaźników uwarunkowana jest m.in.: (1) wielkością zasobów finansowych przedsiębiorstw, (2) zdolnościami przedsiębiorców do podejmowania ryzyka związanego z inwestowaniem w innowacje oraz (3) ich wiedzą z zakresu możliwości wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych. Omawiana grupa wskaźników pozwala także na uzyskanie informacji dotyczącej charakteru usieciowienienia (wewnętrznego i zewnętrznego) przedsiębiorstw. Uzależnione jest ono od skali przestrzennej w jakiej następuje przepływ informacji: (1) zakładu (LAN), (2) przedsiębiorstwa, bądź grupy przedsiębiorstw będących kooperantami (EDI) lub (3) między przedsiębiorstwami oraz indywidualnymi posiadaczami komputerów (Internet). Na tle kraju poziom nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach woj. wielkopolskiego określić można jako przeciętny (tab. 1). Tab. 1. Udział przedsiębiorstw wykorzystujących technologie informacyjne (2003 r.) Wskaźniki Woj. wielkopolskie Polska % przedsiębiorstw posiadających LAN 70,0 74,3 % przedsiębiorstw posiadających EDI * 19,7 19,3 % przedsiębiorstw posiadających dostęp do Internetu 94,3 96,2 % przedsiębiorstw posiadających strony www * 62,0 62,0 % przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż przez Internet 13,0 11,0 * 2002 r. W woj. wielkopolskim niższy jest odsetek przedsiębiorstw wyposażonych w lokalne sieci komputerowe (LAN) i posiadających dostęp do Internetu, wyższy natomiast przedsiębiorstw wyposażonych w system elektronicznej wymiany danych (EDI) oraz prowadzących sprzedaż produktów i usług za pośrednictwem Internetu. Przedstawiony powyżej stan innowacyjności gospodarki województwa wielkopolskiego określany poziomem wykorzystania nowych technologii

16 16 informacyjno-komunikacyjnych wykazuje znaczne zróżnicowanie wewnątrzregionalne. Zróżnicowanie wskaźników gospodarki elektronicznej w powiatach (wraz z dynamiką zmian) przedstawiają ryc Analiza tego zróżnicowania pozwala na identyfikację obszarów (subregionów) będących liderami i outsiderami innowacyjności. W zakresie wyposażenia przedsiębiorstw w lokalne sieci komputerowe LAN zaznacza się podział województwa na część południową (o wyższym poziomie innowacyjności) i północną (niższy poziom). W odniesieniu do wyposażenia w systemy elektronicznej wymiany danych EDI występują pojedyncze wyspy innowacyjności. Są to powiaty: kolski, kościański, grodziski, obornicki, ostrzeszowski, turecki oraz miasto Poznań. Z kolei w zakresie dostępu do internetu występuje linia podziału na część północną i wschodnią (o wyższym poziomie) oraz południowozachodnią (poziom niższy). Wysokim odsetkiem przedsiębiorstw posiadających strony www cechują się powiaty w południowej części województwa (z wyjątkiem rawickiego) oraz aglomeracja poznańska i powiaty położone wokół niej. Jest rzeczą charakterystyczną, że wykorzystanie internetu w celu sprzedaży produktów i usług jest najwyższe w północnych powiatach województwa. Wydaje się, że przedsiębiorstwa w tej części regionu są niejako przymuszone do adopcji tej innowacji ze względu na swe peryferyjne położenie. Sprzedaż przez internet jest w tym przypadku substytutem innych form sprzedaży. Przedstawiony w tym rozdziale obraz intraregionalnego zróżnicowania innowacyjności w odniesieniu do nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych jest niejednoznaczny. Podejmując próbę generalizacji można stwierdzić, że przedsiębiorstwa zlokalizowane w części północnej województwa wielkopolskiego są słabiej wyposażone w infrastrukturę informacyjno-komunikacyjną, ale lepiej ją wykorzystują. Dalsza intensyfikacja tego wykorzystania może stworzyć szansę na przeciwdziałanie ich peryferyzacji. Ze względu na dużą dynamikę zmian w zakresie adopcji przez przedsiębiorstwa tego rodzaju innowacji, jaką są nowe technologie informacyjnokomunikacyjne oraz jej znaczenie dla kształtowania pozycji konkurencyjnej regionu, analiza problematyki zarysowanej w tym rozdziale będzie kontynuowana i pogłębiona.

17 17 4. Podsumowanie Ocena poziomu innowacyjności gospodarki woj. wielkopolskiego ujawnia zarówno niekorzystne,. jak i korzystne cechy. Wśród cech niekorzystnych należy wymienić niski odsetek firm innowacyjnych (szczególnie przedsiębiorstw małych i średnich) oraz stosunkowo niskie zainteresowanie sektora przedsiębiorstw finansowaniem działalności badawczo-rozwojowej. Nieco lepsza sytuacja dotyczy jedynie dużych przedsiębiorstw, których udział w współfinansowaniu nakładów na działalność badawczo-rozwojową jest większy. Pozytywną cechą jest niewątpliwie fakt, że wielkość nakładów na innowacje w nakładach inwestycyjnych ogółem w wielkopolskich przedsiębiorstwach innowacyjnych stopniowo rośnie. Analiza sektora badawczo-rozwojowego pozwala sformułować wnioski o niewykorzystywanym w pełni, dużym potencjale badawczo-rozwojowym, niskich nakładach na tą działalność w stosunku do regionalnego produktu brutto, braku współpracy między jednostkami naukowo-badawczymi, a także, co jest największym mankamentem, słabą współpracą między sektorem badawczo-rozwojowym, a gospodarką. Możemy stwierdzić, że woj. wielkopolskie w 2004 r. nie miało wykształconego regionalnego systemu innowacji. Proces tworzenia tego systemu zapoczątkowany został przyjęciem do realizacji strategii RIS Innowacyjna Wielkopolska. Instytucje otoczenia biznesu i instytucje wspierające innowacje, akredytowane w ramach Krajowego Systemu Usług wymagają odrębnego, szczegółowego badania, ale można przyjąć, że efekty działań i ich odzwierciedlenie w poprawie relacji między elementami systemu innowacyjnego, a szerzej w poprawie poziomu innowacyjności gospodarki regionu będą ujawniać się stopniowo.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw 8. Grażyna Korzeniak, Katarzyna Gorczyca, Policentryczność rozwoju systemu osadniczego z udziałem miast małych i średnich w kontekście procesów metropolizacji [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy

Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy 2013 2012 dr Joanna Hołub Iwan Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy REGIONALNE SYSTEMY INNOWACJI W POLSCE doświadczenia i perspektywy Warszawa, 8 lutego 2013

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce na podstawie analiz PARP

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce na podstawie analiz PARP 2013 Paulina Zadura-Lichota Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce na podstawie analiz PARP Warszawa, 14 marca 2013 r. Przedsiębiorczość w

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.)

Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.) Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.) Województwo Termin naboru Program, Działanie, Poddziałanie Dotacja: max

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010 4.2. Grażyna Korzeniak, Dynamika rynku pracy, podmiotów gospodarczych, budżetów gmin, procesów inwestycyjnych, ochrony środowiska w małych i średnich miastach Polski w okresie 1995-2010 [w] Małe i średnie

Bardziej szczegółowo

ul. Tadeusza Szeligowskiego 8 lok. 97 20-883 Lublin Tel. / fax: (81) 5280302 biuro@consultrix.com.pl www.consultrix.com.pl

ul. Tadeusza Szeligowskiego 8 lok. 97 20-883 Lublin Tel. / fax: (81) 5280302 biuro@consultrix.com.pl www.consultrix.com.pl Adres biura: ul. Tadeusza Szeligowskiego 8 lok. 97 20-883 Lublin Tel. / fax: (81) 5280302 biuro@consultrix.com.pl www.consultrix.com.pl KONTAKT: Krystyna Górak Tel. kom. 502066411 krystyna.gorak@consultrix.com.pl

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2011 r.

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2011 r. Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Szczecinie Opracowania sygnalne Ośrodek Statystyki Nauki, Techniki, Innowacji i Społeczeństwa Informacyjnego Szczecin, listopad 2012 r. Wprowadzenie Niniejsza

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

pod redakcją Aleksandra Żołnierskiego Innowacyjność 2008 EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY

pod redakcją Aleksandra Żołnierskiego Innowacyjność 2008 EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY pod redakcją Aleksandra Żołnierskiego Innowacyjność 2008 EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY SERIA INNOWACJE Innowacyjność 2008 Stan innowacyjności, projekty badawcze, metody wspierania, społeczne determinanty

Bardziej szczegółowo

PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO

PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO Rzeszów, 13 grudnia 2013 r. Plan prezentacji I PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE Podkarpackie Forum Terytorialne wprowadzenie Wybrane elementy

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP Ekonomia Menedżerska 2011, nr 10, s. 41 58 Joanna Duda * Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP 1. Wprowadzenie Istnieje bezpośredni związek między sukcesem ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Ekspertyza dotycząca RSI (wstęp do aktualizacji RSI)

Ekspertyza dotycząca RSI (wstęp do aktualizacji RSI) Ekspertyza dotycząca RSI (wstęp do aktualizacji RSI) Analiza danych statystycznych dotyczących innowacyjności gospodarki województwa podkarpackiego na tle kraju Autorzy: Sylwia Dziedzic Leszek Woźniak

Bardziej szczegółowo

PO Innowacyjna Gospodarka Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych Działanie 4.1 Wsparcie wdrożeńwyników prac B+R LUTY 2010

PO Innowacyjna Gospodarka Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych Działanie 4.1 Wsparcie wdrożeńwyników prac B+R LUTY 2010 Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych Działanie 4.1 Wsparcie wdrożeńwyników prac B+R LUTY 2010 DEFINICJE(wg Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie udzielania przez PolskąAgencjęRozwoju

Bardziej szczegółowo

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy Klasówka po szkole podstawowej Historia Edycja 2006/2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela 1. Podział liczby

Bardziej szczegółowo

ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA POLSKICH REGIONÓW NA TLE REGIONÓW EUROPY

ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA POLSKICH REGIONÓW NA TLE REGIONÓW EUROPY 1 ATRAKCYJNOŚĆ INWETYCYJNA POLKICH REGIONÓW NA TLE REGIONÓW EUROPY Prof. GH dr hab. Hanna Godlewska Majkowska Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie zkoła Główna Handlowa w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Harmonogram naborów wniosków RPO 2014-2020

Harmonogram naborów wniosków RPO 2014-2020 Harmonogram naborów wniosków RPO 2014-2020 Poniżej przedstawiamy aktualny harmonogram naborów wniosków na projekty innowacyjne dla małych, średnich oraz dużych firm, w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015 Badanie Konfederacji Lewiatan Kondycja sektora MMŚP 2014 Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014- Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan Warszawa, 21 sierpnia 2014 Dane wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym ANALIZA SYTUACJI SPOŁECZNO- GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Warszawa, czerwiec 2011 r. Opracowanie: Beata

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r.

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Projekt Tendencje rozwojowe przedsiębiorstw i popyt na pracę w województwie lubelskim w kontekście organizacji przez Polskę

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje

Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje Dr inż. Paweł Chmieliński Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Województwo podkarpackie nauka i technika

Województwo podkarpackie nauka i technika Województwo podkarpackie nauka i technika Rzeszów, Grudzień 2013 Spis treści I.Nakłady na działalność badawczą i rozwojową... 2 II. Personel w działalności badawczej i rozwojowej... 5 III. Zasoby ludzkie

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Plan konferencji prasowej 10.12.2012 r. Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

Internet w Polsce fakty i liczby. Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Internet w Polsce fakty i liczby. Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Internet w Polsce fakty i liczby Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Internet w Polsce INFRASTRUKTURA ZASOBY KORZYSTANIE WPŁYW REZULTATY SZEROKOPASMOWY

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Uwagi ogólne Od 2007 roku badanie popytu na pracę ma charakter reprezentacyjny

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU. Opracowania sygnalne Data opracowania: lipiec 2011 BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2010 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU. Opracowania sygnalne Data opracowania: lipiec 2011 BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2010 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Opracowania sygnalne Data opracowania: lipiec 2011 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel.: 61 2798320; 61 2798325 http://www.stat.gov.pl/poznan BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r.

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Stan wdrażania ania PO KL w województwie warmińsko sko-mazurskim Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Postęp p finansowy Postęp p wdrażania ania PO KL wg stanu na 15.11.2010 r. 100 000 250% 90000 80000 70000

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., Od dnia 01.07.2008 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego obowiązują ceny gruntów rolnych stosowane Średnie ceny gruntów w obrocie prywatnym

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA DZIECIĘCA Prof. dr hab. med. Barbara Adamowicz-Klepalska

STOMATOLOGIA DZIECIĘCA Prof. dr hab. med. Barbara Adamowicz-Klepalska STOMATOLOGIA DZIECIĘCA Prof. dr hab. med. Barbara Adamowicz-Klepalska I. Aktualna sytuacja specjalizacyjna w dziedzinie stomatologii dziecięcej na dzień 31.08. 2009r. 1. W odniesieniu do ogółu 7.626 specjalistów

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU

ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU Paweł Churski Zakład Analizy Regionalnej Projekt badawczy N N306 791949 finansowany

Bardziej szczegółowo

R U C H B U D O W L A N Y

R U C H B U D O W L A N Y , GŁÓWNY URZĄD NADZORU BUDOWLANEGO R U C H B U D O W L A N Y w 214 roku Warszawa, luty 215 r. 1. Wprowadzenie Badania ruchu budowlanego w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego są prowadzone już od 1995

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Nasz region we współczesnym świecie

Nasz region we współczesnym świecie Nasz region we współczesnym świecie Anna Czarlińska-Wężyk 14.04.2013 http://pl.wikipedia.org/wiki/wojew%c3%b3dztwo_%c5%9bl%c4%85skie Województwo powstało dnia 1.01.1999 z województw: katowickiego i częstochowskiego

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020

Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020 Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020 I. Poddziałanie 1.1.1 PO Inteligentny Rozwój Szybka Ścieżka". Ocenie podlega, czy projekt ma charakter projektu

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R.

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. Nakłady inwestycyjne a) są to nakłady finansowe lub rzeczowe, których celem jest stworzenie nowych środków trwałych lub ulepszenie (przebudowa,

Bardziej szczegółowo

Nowy kredyt technologiczny

Nowy kredyt technologiczny Nowy kredyt technologiczny premia dla innowacji Maj 2009 Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny jako element Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007 2013 System wdrażania Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

PO Innowacyjna Gospodarka

PO Innowacyjna Gospodarka Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie w zakresie wzornictwa przemysłowego MARZEC 2010 1 Priorytet 4. Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia Działania: 4.1 Wsparcie wdrożeń wyników

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Województwo łódzkie. Raport o sytuacji mikro i małych przedsiębiorstw w roku 2011 235

Województwo łódzkie. Raport o sytuacji mikro i małych przedsiębiorstw w roku 2011 235 Województwo łódzkie Raport o sytuacji mikro i małych przedsiębiorstw w roku 2011 235 Tabela 1 Dane statystyczne POLSKA ŁÓDZKIE Łódzki Miasto Łódź Piotrkowski Sieradzki Skierniewicki PKB na 1 mieszkańca

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Cel główny WRPO 2014+: Poprawa konkurencyjności i spójności województwa Alokacja środków

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

ogółem 2173 gmin uprawnionych

ogółem 2173 gmin uprawnionych Ryszard Wilczyński Geografia funduszu sołeckiego W kraju są 2173 gminy wiejskie i miejsko-wiejskie uprawnione do tworzenia funduszu sołeckiego. Wszelkie dane o funkcjonowaniu funduszu sołeckiego trzeba

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r.

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r. INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH Warszawa, 4 października 2015 r. INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES Minimum egzystencji w

Bardziej szczegółowo

Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości jako ogniwa łańcucha współpracy nauki z biznesem

Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości jako ogniwa łańcucha współpracy nauki z biznesem Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości jako ogniwa łańcucha współpracy nauki z biznesem Opracowanie: Marzena Mażewska Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce Ośrodki

Bardziej szczegółowo

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Spis treści SPIS WYKRESÓW... 6 SPIS TABEL... 12 WSTĘP... 25 WNIOSKI... 26 WPROWADZENIE DANE OGÓLNE... 26 RYNEK

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Operacyjne dotacje dla przedsiębiorców TERMIN NABORU WNIOSKÓW RPO WOJEWÓDZTWO. Dolnośląskie. nieznany. Łódzkie

Regionalne Programy Operacyjne dotacje dla przedsiębiorców TERMIN NABORU WNIOSKÓW RPO WOJEWÓDZTWO. Dolnośląskie. nieznany. Łódzkie Regionalne Programy Operacyjne dotacje dla przedsiębiorców (Ostatnia aktualizacja danych 12.03.2008) RPO WOJEWÓDZTWO Dolnośląskie NAZWA DZIAŁANIA Działanie 1.1 Inwestycje dla LIMITY KWOTOWE DOTACJI (w

Bardziej szczegółowo

Wpływ cyfryzacji na działanie urzędów administracji publicznej w Polsce w 2013 r.

Wpływ cyfryzacji na działanie urzędów administracji publicznej w Polsce w 2013 r. Wpływ cyfryzacji na działanie urzędów administracji publicznej w Polsce w 2013 r. Grudzień 2013 Spis treści Informacje o badaniu 3 Główne wnioski 8 Wyniki badania: 17 I Informacje o urzędzie 17 II Zarządzanie

Bardziej szczegółowo