Corina Stratulat i Claire Dhéret

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Corina Stratulat i Claire Dhéret"

Transkrypt

1 Corina Stratulat i Claire Dhéret Opowieść o współczesnym kapitalizmie i demokracji: w świetle europejskich protestów A tale of modern-day capitalism and democracy: in view of the European protests W ostatnich latach, kiedy masowe protesty przetoczyły się przez wiele państw członkowskich, sytuacja w Unii Europejskiej była bardzo napięta. Kraje takie jak Francja, Grecja, Irlandia, Włochy, Portugalia, Hiszpania i Wielka Brytania doświadczyły już najgorszego, ale nadal w całej Europie regularnie wybuchają demonstracje. Czy te ogniska niepokojów są jedynie produktem trwającego kryzysu gospodarczego czy też pierwszymi oznakami trwałej tendencji? Czy mogą się one wymknąć spod kontroli, zwłaszcza w odniesieniu do integracji UE? I dlaczego elity powinny na nie uważać? In recent years, tensions have been running high within the European Union (EU) as mass protests swept through many member states. Countries like France, Greece, Ireland, Italy, Portugal, Spain and the UK saw the worst of people's rage, but demonstrations still regularly erupt all over Europe. Are these outbreaks of unrest merely a product of the on-going economic crisis or the initial signs of an enduring trend? Can they grow political legs, especially with regard to EU integration? And why should elites take heed of them?

2 Protesty w Europie są częścią globalnej j ednym możliwym sposobem zrozumienia protesty skierowane były przeciwko polityce i zaraźliwej fali aktywności obywatelskiej, któ- istoty europejskich protestów jest sklasyfiko- oszczędności, przyjętej przez europejskie rząra wstrząsnęła również Bliskim Wschodem, wanie ich różnorodnych motywacji jako wyra- dy, jako jedynej drogi wyjścia z kryzysu. Poli- Afryką Północną, Stanami Zjednoczonymi zu d yc ho tomii istniejącej między ekonomią tyka ta okazała się prowadzić do niepropori Dalekim Wschodem. Oba zjawiska łączą a polityką, nawet jeśli problemy poszcze- cjonalnego obciążenia tych na dole społeczpewne specyficzne cechy. Protesty są przede gólnych działaczy dotyczą jednej lub obu tych no-gospodarczej drabiny i młodszych segwszystkim kierowane przez młodych ludzi, kategorii. mentów społeczeństwa - poprzez rosnące którzy wykorzystują Internet i uwagę mediów bezrobocie, podwyżki podatków, cięcia wydatdo wyrażania, wymiany i promowania celów "Gospodarka, głupcze!"... ków socjalnych i płac. politycznych, jak i wzywania do protestów Czas, zakres i intensywność protestów byw wirtualnej przestrzeni (często) wykraczają- Pod szyldem ekonomicznym demon- ły znacznie zróżnicowane w całej UE, między cej poza granice państwa i instytucjonalnych stranci wystąpili przeciwko trudnościom gene- innymi w zależności od tego, kiedy i jak mocno sposobów podejmowania decyzji. Niezależnie rowanym przez globalny kryzys finansowy kryz ys i programy oszczędnościowe dotknęły od spraw lokalnych, które motywują tych in- i gospodarczy, jak i w szczególności przez kry- dany kraj. W obliczu burzy gospodarczej pańternetowych obywateli w różnych krajach, ich zys zadłużeniowy. W kontekście strefy euro stwa członkowskie (jak Grecja, Portugalia protest klasyfikowany jest wszędzie ja- i Hiszpania) zmuszone do "terapii szokoko ogólna krytyka istniejących struktur wej" w celu zmniejszenia zadłużenia, rządzących i doktryn. doświadczyły dużych i zaciętych niepokojów społecznych. Natomiast kraje o Dwa główne kierunki protestów zdrowszych finansach publicznych, które były mniej narażone na ciężar kryzy- W Europie krytyka przekłada się na su, odnotowały bardziej stonowane popularną frustrację tym, w jaki sposób i sporadyczne demonstracje. kapitalizm rynkowy i demokracja są re- Niezależnie od siły danej gospodaralizowane w praktyce. Oznacza to, że ki w UE, ludzie mobilizowali się także na recovery, which appeared to dispropor- tionally penalise - via mounting unem- ployment, tax hikes or cuts in welfare spending and wages - those at the bottom of the socio-economic ladder and the younger segments of the popu- lation. The timing, scope and intensity of protest varied greatly across the EU, depending inter alia on when and how strongly the crisis and austerity programmes had gripped each country. Member states in the eye of the economic storm (like Greece, Portugal or Spain), pushed into shock therapy to reduce debt, faced large-scale and fierce public unrest. Conversely, countries with sounder public finances, which were less exposed to the brunt of the crisis, experienced more muted and sporadic demonstrations. Whether from a weak or a strong EU economy, people also mobilised on ideological grounds, to make a moral indictment of what they perceived as a flawed capitalist world order that had benefitted an elite few - but not the many. Unregulated and powerful financial The protests in Europe are part of a global and contagious wave of civic activism that has also rocked the Middle East, North Africa, the United States and the Far East, and share with it some distinct characteristics. They are primarily led by young individuals, who harness the Internet and media attention to articulate, exchange and promote political objectives, and call for protests in a virtual space that (often) transcends national borders and institutional means of decisionmaking. Regardless of the local issues that motivate these net citizens in different countries, their protest is framed everywhere as a general critique of existing governing structures and doctrines. Two main protest banners In Europe, this critique translates into popular frustration with the manner in which market capitalism and democracy are put into practice. That is to say, one possible way to make sense of the European protests is to classify the multitude of reasons that inspired them according to the dichotomy between economics and politics ; even if individual activists may bring to the streets any (number of) concerns relating to either or both of these two categories. It's the economy, stupid! Under the economic banner, demonstrators denounced the hardship generated by the global financial and economic crunch and, in particular, by the sovereign debt crisis. In the context of the euro saga, people rallied against the policy of austerity embraced by European governments as the only path to 44

3 gruncie ideologicznym, wysuwając moralne krajów europejskich na przyjęcie drastycznych ców proszących o większe wytchnienie. Luoskarżenia wobec tego, co postrzegane jest cięć budżetowych i programów reform, któ- dzie w krajach będących wierzycielami (jak jako wadliwy porządek kapitalistycznego rych domagali się partnerzy z UE i Międzynaro- Finlandia, Niemcy i Holandia) potępili natoświata, z którego korzystają jedynie nieliczne dowy Fundusz Walutowy (MFW) w zamian za miast decyzje swoich przywódców o wykoelity nie zaś wielu. Nieuregulowane i potężne kredyty, a także decyzja silniejszych gospoda- rzystaniu publicznych pieniędzy, aby wesprzeć rynki finansowe wydawały się odpowiedzialne rek UE o przekazaniu znacznych pożyczek n ie rz etelne państwa członkowskie i banki za wzrost bezrobocia, nieznośne różnice spo- i płatności na fundusze ratunkowe dla krajów znajdujące się na skraju załamania gospodarłeczne, kurczące się możliwości, jak i koślawy oraz banków borykających się z problemami, czego i finansowego. podział bogactwa na całym świecie. Utrzy- przyczyniły się ostatecznie do wybuchu pro- Jednak mimo sporadycznych chwil wystęmanie dysfunkcyjnego i nieodpowiedzialnego testów. Obie decyzje nie były bowiem w żaden powania niesolidarności w UE, Europejczycy systemu bankowego okazało się zbyt kosz- sposób autoryzowane przez społeczeństwo. dzielili przekonanie, że elity celowo działają towne dla rządów. Obywatele borykających się z kryzysem wbrew interesom i wymaganiom wyborców. państw członkowskich (takich jak Grecja, Wło- Jawna obojętność przywódców wobec pro-... ale nie zapomnij o polityce! chy i Portugalia) nie zgadzali się z polityką po- testujących była rozumiana jako potwierdzesłuszeństwa własnych rządów wobec uciąż- nie powszechnej opinii z okresu przed kryzy- Obok sprzeciwu wobec polityki oszczęd- liwych żądań kredytodawców, polityką reali- sem, że politycy stali się oderwani od rzeności, banków i globalnego systemu finanso- zowaną wbrew życzeniom własnych wybor- czywistości, nie są w stanie reprezentować wego, działacze narzekali także na tradycyjną swoich wyborców, jak i nie są otwarci na pupolitykę. Społeczna świadomość ogromnych po- lata rozczarowanie znalazło swoje ujście podziomów zadłużenia w niektórych krajach UE wstrząsnęła całą populacją, wzmacniając już niektórych krajach wyszli na ulice w celu poddobrze udokumentowaną opinię o politykach kreślenia, że demokracja wciąż jeszcze oznajako osobach nierzetelnych lub skorumpowa- nych. Ale to cicha zgoda upadłych rządów markets seemed responsible for rising unemployment, intolerable social disparity, shrinking opportunity and lopsided wealth voters. Leaders' apparent indifference todistribution around the globe. The dysfunc- tional and irresponsible banking system ap- confirmation of the popular pre-crisis sentipeared to cost governments far too much to keep afloat. but don't forget politics! Along with their opposition to austerity, banks and the global financial system, ac- tivists complained about traditional politics too. Public awareness of massive sovereign debt levels in some EU countries sent shock- waves throughout the population, reinforcing people's already welldocumented opinion of politicians as untrustworthy or corrupt. But it was the tacit agreement of bankrupt Euro- pean countries governments to accept dras- tic austerity and reform programmes insisted on by their EU partners and the International Monetary Fund (IMF) in exchange for loans, as well as stronger EU economies' decision to Protesty w Europie są częścią globalnej i zaraźliwej fali aktywności obywatelskiej, która wstrząsnęła również Bliskim Wschodem, Afryką Północną, Stanami Zjednoczonymi i Dalekim Wschodem. pour substantial loans and payments into bailout funds for struggling countries and rised by the people that really fired up the masses. Citizens in the problem-stricken member states (such as Greece, Italy and Portugal) took issue with their governments' obedi- ence in the face of burdensome demands local democracy, and proclaimed that governfrom lenders, despite national voters' request for breathing space. People in the creditor countries (like Finland, Germany and the Netherlands) denounced their leaders' decision to use public money to help rogue member states and banks on the verge of economic and financial collapse. However, despite occasional breaks in EU solidarity, Europeans tended to share the bliczną kontrolę i wpływy. Narastające przez czas niedawnych protestów, a obywatele w cza rządy przez i dla ludzi. Żądania dotyczyły bardziej lokalnej de- perception that elites were deliberately unresponsive to the interests and demands of wards protesters was taken by the latter as ment that politicians had become distant from realities on the ground, unable to represent their electorates, and closed to public scrutiny and influence. Their disappointment, bottled banks none of which were expressly authoup over the years, was uncorked during the recent protests, and citizens swarmed the streets in some countries to make the point that democracy still means rule by and for the people. They asked for more participatory and ment by supranational, non-elected political or financial bodies (such as the EU or IMF), and for the banks or a privileged few, would not meet people's democratic standards or approval. Their call defied politicians' claims that there was no alternative to austerity and bailouts, and they insisted that policymakers must continue looking for solutions. The protesters did not provide a clear 45

4 mokracji oraz takiej, która umożliwiałaby lep- SYTUACJA oszczędnościowych ujawniają się dopiero po sze uczestnictwo w niej społeczeństwa. Jed- upływie pewnego czasu, a istnieje również rynocześnie proklamowano, że rządy ponadna- Brak gospodarczej ulgi... zyko, iż nigdy nie okażą się opłacalne. Do tego rodowych, niewybranych, politycznych lub jednak czasu zagrożone gospodarki muszą finansowych organów (takich jak UE czy Jeśli sukces protestów zależy od znale- stawić czoło poważnym wyzwaniom, począw- MFW), jak i rządy dla banków lub kilku uprzy- zienia odpowiedzi na krytyczne kwestie co- szy od wysokiego bezrobocia, rosnącej niewilejowanych krajów, nie spełniają norm i nie dzienności i ponownego przemyślenia narzu- równości i niezrównoważonych finansów pusą zatwierdzone przez ludzi. To wołanie pro- canych programów oszczędnościowych, któ- blicznych do spowolnionego wzrostu. testujących przeciwstawia się twierdzeniom rych bronią rządy w całej UE, to sytuacja po- Podczas gdy bezrobocie jest zazwyczaj polityków, mówiących, że nie ma alternatywy zostaje przynajmniej jak na razie nie do katalizatorem socjoekonomicznych presji, indla oszczędności i programów ratunkowych, rozwiązania. nym powodem do niepokoju jest duży odsetek oraz podkreśla, że decydenci polityczni muszą Rządy znajdujące się w trudnej sytuacji młodych obywateli znajdujących się poza rynnadal szukać rozwiązań. zobowiązały się do skrupulatnych oszczęd- kiem pracy. W UE-27 jest to średnio 22,5 proc., Protestujący ani nie przedstawili jasnego ności, tłumacząc ich konieczność potrzebą a w Grecji i Hiszpanii bijącymi rekord, na (alternatywnego) projektu reform, ani nie na- zmniejszenia deficytu i ożywienia gospodarki. poziomie odpowiednio 53,8 i 52,9 proc. leży od nich wymagać, aby byli w stanie za- Jednak korzyści wynikające z programów (Eurostat, 2012). Ponieważ wielu poniżej 25 stąpić polityków w rozwiązywaniu pro- roku życia pozostaje bez pracy, szkoleń blemów czy też konkurować z wybor- lub edukacji przez ponad dwa lata, rośnie czymi platformami partii politycznych. długoterminowe bezrobocie strukturalne Jednak brak odpowiedzi i wielość żądań oraz odczucie bycia straconym pokoleuczyniła z demonstracji śliskie zjawisko - niem". nawet dla empatycznych osób postron- Powszechna wrzawa mogła mieć nych oraz zachęciły niektórych komen- wpływ o tyle, o ile obok działań oszczędtatorów do nazwania ich porażką. nościowych przepis na walkę z kryzysem odnosi się teraz również do inwestycji Popular uproar might have had an impact insofar as the crisis recipe now also refers to growth-spurring invest- ments alongside austerity measures, but the change is still largely rhetorical, even among newly-elected left-leaning gov- ernments, such as in France. As austerity seems to be ripping up a European social fabric built on the idea of relative equality and a stable middle class, many EU citizens, especially the young, are experiencing an acute sense of Zukunftsangst and believe the worst of the crisis is yet to come. Behind this pessimism lies not just anxiety about making ends meet, but also scepticism that the European social model in its current form - can protect them from global adversities. Therein lies an inter-generational struggle too, putting at risk the social contract if young people perceive their situation - particularly mounting debt - as a burdensome inheritance from their parents. (alternative) reform project; nor should they be expected to fill the problemsolving shoes of political representatives or compete with parties' electoral platforms. Yet their shortage of answers and plurality of requests has made the demonstrations a slippery phenomenon - even for empathetic bystanders - and encouraged some commentators to already pronounce their failure. STATE OF PLAY No economic relief If the success of the protests hinges on resolving critical bread-and-butter issues and reconsidering the austerity regimes championed by governments throughout the EU, then the situation remains - at least hitherto - intractable. Far from retreating from the bitter pill of austerity, governments in difficulty have submitted to it, advocating its necessity in order to reduce deficits and revive economies. Yet the healing benefits of austerity are taking time to reveal themselves, if indeed they ever will pay off. Until then, the broken econo- mies face major challenges, ranging from high unemployment, rising inequality and unsus- tainable public finances to sluggish growth. While unemployment is generally a catalyst for socioeconomic pressures, another cause for concern is the large proportion of young citizens outside the labour market - an EU-27 average of 22.5%, with Greece and Spain holding the record at 53.8% and 52.9% respectively (see Eurostat, 2012). As many under-25s remain out of work, training or education for more than two years, they con- tribute to structural long-term unemployment and raise the prospect of a lost generation in Europe. 46

5 pobudzających wzrost. Jednak zmiana jest zależy od przywrócenia poczucia demokra- skich i na poziomie UE rozbudziła społeczne wciąż w dużej mierze retoryczna, nawet wśród tycznej kontroli sprawowanej przez społe- nastroje sprzeciwu wobec ingerencji z zewnowo wybranych lewicowych rządów, takich czeństwo, równowaga sił jest wciąż zachwia- nątrz, jak i zwątpienie w demokratyczną lejak we Francji. na na korzyść politycznych elit i instytucji kra- gitymizację politycznych działań. Biorąc pod Podczas gdy realizacja oszczędności zdaje jowych, ale coraz częściej także pozakrajo- uwagę nieskuteczność przyjętych rozwiązań, się rozrywać europejską konstrukcję społecz- wych. zaufanie do instytucji UE gwałtownie spadło ną zbudowaną na idei względnej równości Procesy podejmowania decyzji w UE, któ- do historycznych minimów (31 proc.) (Euroi stabilnej klasy średniej, wielu obywateli UE, re doprowadziły do powstania ogromnych barometr, 2012). zwłaszcza młodych, doświadcza zjawiska programów ratunkowych dla zagrożonych Ostatnie decyzje dotyczące nieograniczookreślonego mianem Zukunftsangst oraz krajów i sektora bankowego, jak i masowej nego skupywania obligacji krajów zadłużowierzy, że najgorsze jest jeszcze przed nami. obniżki społecznych uprawnień, nie wiążą się nych przez EBC (Outright Monetary Transac- Za tym pesymizmem kryje się nie tylko nie- teraz z większą odpowiedzialnością przed tions) i ustanowienia jednolitego nadzoru banpokój o możliwość wiązania końca z końcem, ludźmi, niż to miało miejsce przed rozpoczę- kowego w strefie euro mogą przezwyciężyć ale także sceptycyzm, że europejski model ciem protestu. Wiodąca rola Komisji Europej- problem przeterminowanych zobowiązań społeczny - w obecnej formie - może chronić skiej, Europejskiego Banku Centralnego (EBC) wspólnej waluty. Jednocześnie mogą także przed globalnymi przeciwnościami. Z tym wią- i MFW w zarządzaniu kryzysem - ze szkodą dla przyczynić się do wzmocnienia unii gospoże się także międzypokoleniowa walka, zagra- parlamentarzystów w państwach członkow- darczej i walutowej, a także przygotować żająca umowie społecznej, jeżeli młodzi ludzie postrzegają swoją sytuację - zwłaszcza w kwestii rosnącego zadłużenia - jako uciążliwy przemian ograniczających narodowe przywispadek po swoich rodzicach. or democratic breakthrough If the triumph of the European protests depends on restoring a sense of democratic control to the people, the balance of power is agree to collective action at EU level (transferstill tilted in favour of elites and institutions in W obliczu burzy gospodarczej państwa członkowskie (jak Grecja, Portugalia i Hiszpania) zmuszone do "terapii szokowej" w celu zmniejszenia zadłużenia, doświadczyły dużych i zaciętych niepokojów społecznych. grunt dla przyszłej unii bankowej w Europie, a więc doprowadzić do głęboko politycznych leje bez publicznej debaty i zgody. W takiej sytuacji obywatele UE, którzy... albo demokratycznego przełomu muszą stawić czoło kryzysowi we własnym Jeśli zwycięstwo europejskich protestów kraju lub innych państwach członkowskich, zaczynają zdawać sobie sprawę, że ich rządy promises to voters. In the debtor countries, governments must go cap-in-hand to ask for help from their European partners and the IMF. In the lender countries, politicians must ring further competences to Europe or 'signthe national - but increasingly also beyond the ing cheques' to help weak economies and Recent decisions to have the ECB buy national - arena of politics. tumbling banks) by virtue of their membership unlimited bonds of debtor countries The EU decision-making process that led obligations and given the risk of (disorderly) (Outright Monetary Transactions programme) to hefty bailouts of the programme countries default. and lead the single EU supervisory mechanism and the banking sector, and to massive cuts in Yet these external constraints on elecfor banks in the euro zone might overcome the social entitlements, is no more accountable, ted representatives remain taboo subjects in protracted liabilities of the single currency. inclusive or sympathetic to the people now domestic political discourse. For their part, via However, they also help to strengthen ecothan it was before the onset of protest. The protests, Europeans have now publicly nomic and monetary union, as well as to lead role assumed in managing the crisis by acknowledged the choked-off nature of natioprepare the ground for a future banking union the European Commission, the European nal politics. But their domestic leaders still in Europe, both of which are deeply political Central Bank (ECB) and the IMF - to the keep quiet to electorates about the straightdevelopments that curtail national prerogadetriment of parliamentarians in member jacket of EU politics and global markets that tives without popular debate or consent. states and at EU level - stirred public they must sport every day. It is precisely this As such, EU citizens, who now have to sentiment against external interference and lack of candour on the part of elites that shoulder the crises unfolding in their own cast doubt over the democratic legitimacy of causes the public's patience with politicians to countries or other member states, are the political response. Given the ineffective- wear thin and boil over into protest. Moreover, realising that their governments are equally ness of the solutions adopted, trust in the EU the appointment of technocrats in or at the marginalised in the decision-making process institutions has plummeted to historic lows helm of governments in countries like Greece and can no longer deliver their campaign (31%) (Eurobarometer, 2012). or Italy, who do not seem to cause any more 47

6 są tak samo marginalizowane w procesie po- się w protest. Ponadto powołanie technokra- le z góry przesądzony - w niektórych krajach dejmowania decyzji i nie mogą już zagwa- tów na czoło rządów w krajach takich jak Gre- tego typu działań jest coraz więcej. Niepewrantować przedwyborczych obietnic. W kra- cja czy Włochy, którzy zdają się nie powodo- ność, która dotknęła wielu europejskich obyjach zadłużonych rządy muszą pokornie prosić wać więcej szkód społecznych niż ich poprzed- wateli, którzy sądzili, że dobre czasy będą o pomoc swoich europejskich partnerów oraz nicy, wzmacnia popularne przekonanie, że kla- trwać wiecznie, jak i niechęć ludzi do zaakcep- MFW. W krajach pożyczających politycy mu- sa polityczna poważnie się pogubiła. towania potrzeby redukcji wydatków publiczszą zgodzić się na zbiorowe działania na szcze- nych i płac, mogą tłumaczyć wybuch protestu. blu UE (przeniesienie dalszych kompetencji na PERSPEKTYWY Jednak groźba przyszłości gorszej od teraźrzecz "Europy" czy podpisywanie czeków w niejszości i perspektywa przyszłego społecelu wspierania słabych gospodarek i upa- Pomimo ewidentnej porażki w kwestii czeństwa będącego w sprzeczności z długodłych banków) z racji swoich obowiązków zmiany polityki oszczędności i jakości demo- letnimi oczekiwaniami społecznej i ekonoczłonkowskich, jak i ze względu na ryzyko kracji na poziomie krajowym i UE, uznanie micznej sprawiedliwości mogą utrzymać po- (niekontrolowanej) upadłości. protestów jako przejściowych i nieistotnych wszechne oburzenie i nasilać protesty, zamiast Jednak te zewnętrzne ograniczenia wy- mogłoby okazać się błędem. je hamować. branych przedstawicieli pozostają tematami Rosnąca obawa o potencjalny rozpad tabu w krajowym dyskursie politycznym. Po- Zapuszczanie korzeni? strefy euro i dalsze pogorszenie kryzysu goprzez swoje protesty Europejczycy przyznali spodarczego - w najlepszym razie niemożność teraz publicznie, że polityka krajowa cechuje Upadek aktywności oddolnej nie jest wca- powrotu do poprzedniego poziomu wzrostu - się ograniczeniem. Ale krajowi li- w połączeniu z problemami strukderzy wciąż milczą o restrykcjach turalnymi kurczącego się społewynikających z polityki UE i świa- czeństwa oraz niezdolnością rzątowych rynków. To właśnie ten dów europejskich do pogodzenia brak szczerości ze strony elit po- mandatu otrzymanego od swoich woduje, że cierpliwość społeczeń- wyborców z pozostałymi mandatastwa wobec polityków przeistacza mi pozyskanymi z umów i porozusocial harm than their elected predecessors, strengthens the popular perception that the political class has seriously lost its way. PROSPECTS Despite their apparent failure to change the policy of austerity and the quality of democracy at national and EU level, dismissing the protests as transitory and irrelevant could prove ill-advised. Putting down roots? The demise of grassroots activism is not a foregone conclusion - in some countries it is actually growing. The insecurity that has hijacked the lives of many European citizens - who somehow grew up thinking that the good times would last forever - and people's unwillingness to accept the need to cut back on public expenditure and wages, may explain the outbreak of protest. However, the threat of a future worse than the present and the communication technologies in the Internet age stands to encourage and facilitate popular demand for political participation and deliberation in the years ahead. Current democratic practices must adapt to these new realities and accommodate popular input, or else they will continue to be openly (even dramatically and irrationally) chal- lenged by citizens. Starting a domino effect? The broader implications of these move- ments for representative democracy and European integration should not be underesti- mated. Contentious public political action is a symptom of healthy democracy to the extent that it helps ordinary citizens to be conversant in issues of common interest or proposed reform, and makes elites aware of and responsive to people's collective griev- ances and aspirations. However, if activism bypasses political parties, which are central to prospect of a society for the next generation at odds with long-standing public expectations of social and economic justice is likely to maintain popular indignation and exacerbate - rather than stop - protests. Mounting concern about the potential breakup of the euro and the further deterioration of the economic crisis - or at best the impossibility of returning to previous growth levels - combined with structural problems of shrinking demographics and the inability of European governments to square their voters' mandate with other mandates they have acquired from international treaties and agreements (with the EU, the IMF, the World Bank), lend credibility to this gloomy scenario. Having no hope and nothing to lose works up a strong appetite for protest. Unfettered access to new information and 48

7 mień międzynarodowych (z UE, MFW i Ban- go zainteresowania lub proponowanej refor- raz bardziej odpolitycznione i pozbawione kiem Światowym), uwiarygodniają ten ponury my, jak i sprawia, że elity są bardziej świado- publicznej inicjatywy? scenariusz. W sytuacji bez nadziei, w której me i chętne do reakcji na zbiorowe pretensje Nie ma tutaj jednoznacznej odpowiedzi. społeczeństwo nie ma nic do stracenia, wzra- i aspiracje. Jednakże, jeśli aktywizm omija Zamiast tego cynizm dotyczący polityki - w sta apetyt na protest. partie polityczne, które są kluczowe dla demo- rodzaju widocznym w ostatnich demonstra- Nieskrępowany dostęp do nowych tech- kracji obywatelskiej w Europie, i zastępuje a cjach wiąże się z długotrwałymi i uśpionymi nologii informacyjnych i komunikacyjnych ni e uzupełnia - konwencjonalne formy uczest- symptomami powszechnego rozczarowania w dobie Internetu wzmaga zapotrzebowanie nictwa w życiu demokratycznym (np. głoso- demokracją, takimi jak spadająca liczba na partycypację polityczną i rozwagę w nad- wania lub prace ponadpartyjne), stanowi to członków partii lub obniżające się zaufanie do chodzących latach. Aktualne demokratyczne podważenie współczesnego sensu demo- polityków, jak i coraz mniejsza frekwencja w praktyki muszą dostosować się do nowych re- kracji. wyborach krajowych i unijnych, oraz wzmaga aliów i zaakceptować inicjatywę ze strony W jaki sposób można zapewnić udział poparcie dla partii populistycznych, wykorzysspołeczeństwa, albo będą one nadal otwarcie społeczeństwa i sprawować nadzór, jeżeli lu- tujących społeczne niezadowolenie i oferują- (nawet dramatycznie i irracjonalnie) kwestio- dzie nie korzystają z instrumentów instytu- cych nowy rodzaj polityki z prostymi rozwiąnowane przez obywateli. cjonalnych, a partie tracą swoją reprezenta- zaniami złożonych problemów. Ale ten ciąg cyjną funkcję? I jak rządy mogą być legity- Narastające przez lata rozczarowanie znalazło swoje ujście podczas niedawnych protestów, a obywatele w niektórych krajach wyszli na ulice w celu podkreślenia, że demokracja wciąż jeszcze oznacza rządy przez i dla ludzi. wydarzeń może opuścić demokratyczne tory. Nie należy lekceważyć szerszych impli- zastąpienie alternatywnymi orientacjami idekacji tego typu ruchów dla demokracji oby- watelskiej i integracji europejskiej. Kontrowersyjna publiczna akcja politycz- na jest o tyle objawem zdrowej demokracji, się również w cynizm wobec elitarnego proże pomaga zwykłym obywatelom zapoznać się z kwestiami będącymi przedmiotem wspólne- representative democracy in Europe, and substitutes - rather than being an extension of Zaczynając efekt domina? mizowane, jeśli kształtowanie polityki jest co- Dlatego protesty UE mogą zwiastować nie tylko dalszy naturalny rozwój demokracji, ale jej ologicznymi. Wzrastający cynizm wobec polityków kra- jowych i praktyk demokratycznych przeistacza jektu integracji europejskiej, który został teraz bardziej zdyskredytowany przez społeczne - conventional forms of participation in (Im)possible choices for the future? democratic life (such as voting or doing partylinked work), it calls into question the modern- day meaning of democracy. How is popular involvement and control to be realized if people do not use institutional tools and parties lose their representative lamentable substitution with alternative ideorole? And how can governance be legitimised if policymaking is increasingly depoliticized and devoid of public input? There is no definitive answer. Instead, cynicism about politics - of the kind evident in the recent demonstrations - is married to long- standing and dormant symptoms of popular disenchantment with democracy, such as falling levels of party membership or public trust in politicians, declining turnout in national and EU elections, and surges in support for populist parties that harness social impractical to keep pressing on with intediscontent and claim to offer a new brand of politics with simple solutions to complex problems. But this train of events might derail from its democratic tracks. Thus, the EU protests could herald not just the organic further development of democracy, but its logical orientations. Mounting cynicism towards national politicians and democratic practices is also growing into cynicism towards the elitist EU integration project, which has now been further discredited by the social effects of the crisis recipe. At a time when EU leaders contemplate or advocate federal solutions to the euro zone's problems, citizens seem reluctant to accept the idea of handing Brussels more power. As it would seem gration without public support, this growing confidence crisis in politics and politicians could spell bad news for the future of the Union. It is against this backdrop that any steps forward in reform must be evaluated. The need to narrow the widening gap between policymakers and the people, and to get citizens on board in terms of EU integration, is sure to put national and EU politicians under a great deal of strain when making difficult decisions. One reason for this is that getting the current economic tempest under control will not in itself do the trick. Not that reducing budget deficits, restoring growth, creating jobs, regulating the financial sector, stabilising the euro or any of the other priorities presently on the minds of European policymakers would be a trouble-free walk in the park. In fact, quite the opposite: whether and exactly how member states and the EU will be able to weather this crisis is still unclear. But if strong economic performance and the problemsolving capacity of national 49

8 skutki walki z kryzysem. Podczas gdy przy- wanie sektora finansowego, stabilizacja euro, rozwiązaniem problemów ekonomicznych. wódcy UE rozważają lub bronią federalnych ani żadnych innych priorytetów europejskich Dwa inne składniki reform są kluczowe. Po rozwiązań problemów w strefie euro, oby- decydentów nie uda się osiągnąć bezproble- pierwsze, politycy powinni sobie wziąć do serwatele zdają się nie akceptować idei prze- mowo. Raczej, wręcz przeciwnie: czy i jak do- ca wymiar społeczny strategii gospodarczej. kazania Brukseli więcej władzy. Ponieważ kładnie państwa członkowskie i UE będą w Obawy obywateli odnośnie podziału dochoforsowanie integracji bez społecznego popar- stanie przetrwać ten kryzys, jest wciąż jeszcze dów i dostępu do usług publicznych muszą być cia byłoby niepraktyczne, narastający kryzys niejasne. uwzględnione w planach oszczędnościowych. zaufania do polityki i polityków mogą oznaczać Ale jeśli dobre wyniki gospodarcze i zdol- Rola inwestycji w kapitał społeczny w celu złe wieści dla przyszłości Unii. ność rozwiązywania problemów przez rządy osiągnięcia zrównoważonego rozwoju i utrzykrajowe i UE byłyby wystarczające, aby prze- mania przewagi konkurencyjnej względem (Nie)możliwe wybory dla przyszłości? konać ludzi, wówczas nie byłoby cynizmu reszty świata musi zostać zrewidowana, a spowobec polityki wewnętrznej, jaki i negatyw- łeczna odpowiedzialność państw musi zostać To na tym tle muszą zostać ocenione nych wyników kolejnych referendów dotyczą- na nowo zdefiniowana. wszystkie planowane reformy. Potrzeba cych traktatów UE w okresie przed kryzysem. Po drugie, ludzie muszą odzyskać swoje zmniejszenia przepaści pomiędzy decydenta- Są to jednak odwieczne problemy i jest mało podstawowe demokratyczne prawo bycia słymi, a ludźmi, jak i konieczność pozyskania prawdopodobne, aby zniknęły one wraz z szanym w zbiorowych sprawach. Należy uczyobywateli dla integracji UE, będą ob- nić więcej w celu zwiększenia publicznej ciążać krajowych i unijnych polityków inicjatywy w krajowych i unijnych spraprzy podejmowaniu trudnych decyzji. wach politycznych. Należy stworzyć wię- Jednym z powodów tego jest fakt, że cej możliwości bezpośredniego udziału w samo poradzenie sobie z obecną sytuacją procesie podejmowania decyzji (np. gospodarczą nie rozwiąże problemu. przez głosowania elektroniczne, włącza- Zresztą zmniejszenie deficytu budżeto- jąc w to wybór przewodniczącego Komisji wego, przywrócenie wzrostu gospodar- Europejskiej, komisje obywatelskie ds. czego, stworzenie miejsc pracy, uregulo- budżetu, sondaże, fora dyskusyjne / kon- governments and the EU were sufficient by the job at hand, will they come clean to win over the people, then cynicism to their electorates about what they can towards domestic politics and negative and cannot do any longer, and about why outcomes in successive referenda on EU the EU matters? Will they try to comtreaties would not have been seen before be created to boost direct popular parti- pensate for their limitations in the the crisis. Yet these have been enduring cipation in decision-making (such as by national arena by strengthening the EU's issues, and they are unlikely to disappear once electronic voting, including to elect the capacity to provide joint, adequate policy the on-going economic woes have come to an European Commission president, citizens' solutions to the major internal and external end. budget committees, deliberative polls or challenges overburdening individual member Two other reform ingredients are crucial. discussion/consultative forums on reform pro- states? Will the EU become a forerunner in the First, the social dimension of the economic posals). Communication campaigns on EU quest for a narrative of postnational democstrategy must be taken to heart by politicians. affairs by politicians, media and other opinion racy and capitalism with a human face? Citizens' concerns in areas like income distri- shapers in member states must be more frank. These are not easy questions, but one bution and access to public services must be Can these socio-economic and political great merit of the protests is that they have factored into austerity plans. The role of issues be addressed effectively at national raised their profile. There is a debate to be investment in social capital to achieve sus- level given the Europeanisation and interna- had: listen and communicate, as well as tainable growth and maintain a competitive tionalisation of policy parameters that oblige legislating. The outcry of these social moveedge vis-à-vis the rest of the world needs to be governments to respect an increasing number ments should not fall on policymakers' deaf revisited, and the social responsibility of states of principles outside the realm of domestic ears: democratic and social liabilities are has to be redefined. politics? In traditional terms, is party medi- integral parts of Europe's economic problems! Second, people must redeem their ation still necessary and political represen- Marginal reforms that do not simultaneously fundamental democratic right to make their tation still possible given the transformation of address all these issues as part of a new, voice count in collective matters. More should public spaces by globalisation and com- common vision for the EU will prove be done to boost public input into national and munication technologies? inadequate and will see public unrest return EU political affairs. More opportunities should But if member states are indeed humbled with a vengeance in the future. 50

9 sultacyjne dotyczące reform). Kampanie infor- rali się zrekompensować ograniczenia na are- ruchów społecznych nie powinno zostać zlekmacyjne na temat spraw europejskich realizo- nie krajowej poprzez wzmocnienie zdolności ceważone przez decydentów: demokratyczne wane przez polityków, media i innych opinio- UE do zapewnienia wspólnych, odpowiednich i społeczne zobowiązania są integralnymi czętwórców w państwach członkowskich muszą rozwiązań politycznych dla głównych we- ściami problemów gospodarczych Europy! być bardziej szczere. wnętrznych i zewnętrznych wyzwań, które Marginalne reformy, które jednocześnie nie Czy te kwestie społeczno-gospodarcze p rz eciążają poszczególne państwa członkow- dotyczą wszystkich zagadnień, jako części noi polityczne można skutecznie rozwiązać na skie? Czy UE stanie się prekursorem w dążeniu wej, wspólnej wizji dla UE, okażą się niewypoziomie krajowym uwzględniając europeiza- do demokracji postnarodowej i kapitalizmu starczające, wskutek czego niepokoje publiczcję i internacjonalizację parametrów politycz- z ludzką twarzą? ne powrócą w przyszłości z nawiązką nych zobowiązujących rządy do przestrzega- To nie są łatwe pytania, ale jedną wielką nia coraz większej liczby zasad spoza sfery po- zasługą protestów jest to, że wzrosło ich zna- Tłumaczenie: Redakcja lityki krajowej? Czy mediacja pomiędzy stro- czenie. Konieczna jest debata: słuchanie i Źródło: European Policy Centre, Policy Brief - nami jest nadal konieczna, a reprezentacja po- komunikowanie się, a także podejmowanie 8 October 2012, Bruksela 2012 lityczna nadal możliwa, kiedy weźmie się pod uwagę przekształcenia przestrzeni publicznej przez globalizację i technologie komunikacyjne? Ale jeżeli państwa członkowskie są rzeczywiście upokarzane przez dane zadania, to czy mogą wyjaśnić swoim wyborcom, co mogą a czego nie mogą już robić oraz jak i dlaczego sprawy unijne mają znaczenie? Czy będą sta- uchwał. Oburzenie manifestowane w ramach Corina Stratulat i Claire Dhéret są analitykami politycznymi w European Policy Centre. EPC jest niezależną i niekomercyjną organizacją pożytku publicznego, typu think tank, poświęconą sprawom Unii Europejskiej. Organizacja jest oddana idei sprawnej integracji europejskiej, jak i promocji debaty na temat problemów, przed którymi aktualnie stoi Unia Europejska oraz wyzwań, które czekają w przyszłości. 51

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Sondaż powyborczy EE 2014 WYBORY EUROPEJSKIE W 2014 R.

Sondaż powyborczy EE 2014 WYBORY EUROPEJSKIE W 2014 R. Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussels, October 2014 Sondaż powyborczy EE 2014 WYBORY EUROPEJSKIE W 2014 R. ZAŁĄCZNIK SOCJODEMOGRAFICZNY Zasięg: Populacja: Metoda:

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

niedziela, 29 stycznia 2012 PR dobrych praktyk

niedziela, 29 stycznia 2012 PR dobrych praktyk PR dobrych praktyk o PSPR PSPR to najstarsza organizacja branżowa w Polsce 19 stycznia obchodziliśmy okrągłą rocznicę popularyzacja zagadnień związanych z Public Relations wskazywanie kierunku i działań

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women Polska Federacja Klubów Business and Professional Women 5 października 2013 roku zainaugurowała we Dworze Podstolice Kampanię EQUAL PAY DAY na lata 2014-2015 pod hasłem: JOINT ACTION WSPÓLNA AKCJA. Polska

Bardziej szczegółowo

Dylematy polityki fiskalnej

Dylematy polityki fiskalnej Dylematy polityki fiskalnej Sytuacja finansów publicznych 2000-2011 2011 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% 70% 3,0% 5,3% 5,0% 6,2% Saldo sektora general government (ESA 95, % PKB) 5,4% 4,1% 3,6% 1,9% Dług

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Białystok Poznań 2009 3 copyright by: Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

MATURA USTNA: ZESTAW 1

MATURA USTNA: ZESTAW 1 MATURA USTNA: ZESTAW 1 Twój kolega/twoja koleżanka chce dowiedzieć się czegoś o Twojej klasie. Poniżej podane są 4 kwestie, które musisz omówić w rozmowie z egzaminującym. Liczba uczniów w klasie Atmosfera

Bardziej szczegółowo

Węzły y gordyjskie Europy Forum Myśli Strategicznej Warszawa, 16 marca 2009 Dr hab. Krzysztof Rybiński Partner, Ernst & Young Adiunkt, Szkoła a Głowna G Handlowa Email: rybinski@rybinski.eu Blog: www.rybinski.eu

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa 1. Kryzys w strefie euro Przyczyny obecnego kryzysu Brak koordynacji tempa wzrostu

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW Konferencja skierowana do członków i ich zastępców polskiej delegacji w Komitecie Regionów WARSZAWA, 27-28 WRZEŚNIA 2012 Kompleksowa współzależność

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Solvency II. 25 kwietnia 2014. Michał Herbich

Solvency II. 25 kwietnia 2014. Michał Herbich Solvency II 25 kwietnia 2014 Michał Herbich Solvency II system trzech filarów Pillar Pillar Pillar 1 Valuation of assets Valuation of liabilities (Technical Provisions) Capital requirements (Solvency Capital

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Hiszpania: Oszczędnościowy budżet bez względu na protesty 28 września 2012

Hiszpania: Oszczędnościowy budżet bez względu na protesty 28 września 2012 Dwa dni burzliwych protestów, w czasie których policja rozpędzała demonstrantów, strzelając gumowymi nabojami, nie zachwiały wolą konserwatywnego rządu Mariano Rajoya, aby podążać drogą oszczędności w

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050

EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050 POLSKA AKADEMIA NAUK KANCELARIA PAN KOMITET PROGNOZ POLSKA 2000 PLUS' EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050 EUROPĘ IN THE PERSPECTIVE TO 2050 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne 10 EUROPA 2050 - WYZWANIA

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz 1 do czego można wykorzystywać bankowość elektroniczną? nowe usługi płatnicze a korzystanie

Bardziej szczegółowo

Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę

Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę Kryzys finansów w publicznych a przyjęcie euro przez Polskę Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jesienna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego Rozwoju Warszawa, 28 listopada

Bardziej szczegółowo

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please?

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Can you drive a car? Can you meet me tomorrow? Can you recommend a

Bardziej szczegółowo

Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Imagine the result

Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Imagine the result Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Imagine the result UDZIAŁ SPOŁECZEŃSTWA I NATURA 2000 Social participation and Natura 2000 Komunikacja ze społeczeństwem

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Rozdział II. Rozdział III

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Rozdział II. Rozdział III SPIS TREŚCI Wykaz skrótów i akronimów... 12 Foreword... 15 Wprowadzenie... 17 Rozdział I WEWNĘTRZNE UWARUNKOWANIA SZWAJCARSKIEJ POLITYKI INTEGRACYJNEJ... 23 1.1. Demokracja bezpośrednia... 24 1.2. Federalizm...

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Praca w instytucjach UE. Agnieszka Zakrzewska ambasador EU Careers KUL, 24 kwietnia 2014

Praca w instytucjach UE. Agnieszka Zakrzewska ambasador EU Careers KUL, 24 kwietnia 2014 Praca w instytucjach UE Agnieszka Zakrzewska ambasador EU Careers KUL, 24 kwietnia 2014 Kilka słów o mnie... Ambasador EU Careers reprezentacja EPSO Członek Team Europe Warsztaty, debaty, prezentacje na

Bardziej szczegółowo

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Training and certification of Road Safety Experts for the application of Road Safety Audit and Road Safety Inspection

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Migracja powrotna korzyścią dla regionu. This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF.

Migracja powrotna korzyścią dla regionu. This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Migracja powrotna korzyścią dla regionu Regions benefitting from returning migrants 3CE346P1 www.re-migrants.eu Wyniki internetowych sondaży Thank you for your attention! przeprowadzonych wśród emigrantów

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Zadania egzaminacyjne Rozmowa wstępna (rozgrzewka językowa) Zadanie 1 rozmowa sterowana Zadanie 2 ilustracja + 3 pytania Zadanie

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych,

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych, Część pisemna (poziom podstawowy). Przykładowe zadania z rozwiązaniami 57 TWORZENIE WYPOWIEDZI PISEMNEJ Zadanie 11. (0 10) Uczestniczyłeś(-aś) w międzynarodowej wymianie w Londynie. Napisz list do kolegi

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych.

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych. Załącznik 1. Poniżej znajduje się kwestionariusz, za pomocą którego Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych zwróciło się do emitentów z prośbą o wyrażenie opinii na temat tzw. listy alertów. Spółki oceniały

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

Risk Management System As Strategic Support for Integration of Energy Groups

Risk Management System As Strategic Support for Integration of Energy Groups Risk Management System As Strategic Support for Integration of Energy Groups Energy Risk Central & Eastern Europe Roman Szyszko Warsaw, November 9, 2011 Risk Management System As Strategic Support 1. The

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo