Przykład czy słowo? Co w wychowaniu dziecka odgrywa większą rolę: to, co mówimy, czy to, co robimy?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przykład czy słowo? Co w wychowaniu dziecka odgrywa większą rolę: to, co mówimy, czy to, co robimy?"

Transkrypt

1 Przykład czy słowo? Co w wychowaniu dziecka odgrywa większą rolę: to, co mówimy, czy to, co robimy? Dzisiejsze nieśmiałe dziecko, to to, z którego wczoraj się śmialiśmy. Dzisiejsze okrutne dziecko, to to, które wczoraj biliśmy. Dzisiejsze dziecko, które oszukuje, to to, w które jeszcze wczoraj nie wierzyliśmy. Dzisiejsze zbuntowane dziecko, to to, nad którym się wczoraj znęcaliśmy. Dzisiejsze zakochane dziecko, to to, które wczoraj pieściliśmy. Dzisiejsze roztropne dziecko, to to, któremu wczoraj dodawaliśmy otuchy. Dzisiejsze serdeczne dziecko, to to, któremu wczoraj okazywaliśmy miłość. Dzisiejsze mądre dziecko, to to, które wczoraj wychowaliśmy. Dzisiejsze wyrozumiałe dziecko, to to, któremu wczoraj przebaczyliśmy. Dzisiejszy człowiek, który żyje miłością i pięknem, to dziecko, które wczoraj żyło radością. Ronald Russell 1

2 Są rodzice, którzy twierdzą, że wychowanie zaczyna się dopiero, gdy dziecko rozumie już, że się do niego mówi. Ale to przekonanie nie jest zgodne z rzeczywistością. Wychowanie zaczyna się od pierwszych chwil po urodzeniu. Z chwilą pojawienia się na świecie, każde dziecko uczy się wszystkiego poprzez zmysły. Nawet najmniejsze doświadczenie jest dla noworodka największą życiową lekcją Wbrew potocznemu myśleniu, rola słowa w kształtowaniu dziecka wcale nie jest dominująca. Dziecko od chwili przyjścia na świat, nasiąka wszystkim, co widzi, słyszy, trzyma w dłoniach, a najmniej tym, co się do niego mówi. Najmniejsze doświadczenie jest dla niego ważniejszą lekcją o otaczającym go świecie i o nim samym niż jakiekolwiek pouczenie. Często mówimy: Muszę się wziąć za wychowanie mojego dziecka, mając na myśli jakieś akty intencjonalne albo tłumaczenie dziecku, jak należy postępować, co jest wartościowe, a co złe. Okazuje się, że o wiele większą siłę oddziaływania ma to, co mu pokazujemy, nie to, co deklarujemy. Słowo samo w sobie jest tylko informacją, a żeby mogło coś znaczyć, musi być poparte przeżyciem, powiązane z doświadczeniem. Kiedy dziecko uczy się słowa ołówek, to słyszy jego brzmienie. Ale dopiero gdy to coś nazwane przez nas, ogląda ze wszystkich stron, wkłada do buzi, gryzie, w jego głowie pojawia się idea ołówka. Wtedy słowo zaczyna coś naprawdę dla niego znaczyć. Jeśli to, co rodzic głosi, nie jest poparte przykładem, nie będzie miało wpływu na kształtowanie dziecka albo będzie miało wpływ przeciwny do zamierzonego. Istnieje przekonanie, że dziecko powinno być odcięte od kłopotów i złego samopoczucia rodziców, bo nie należy obciążać dziecka dorosłymi sprawami. Stąd, gdy rodzic ma problemy albo kiepskie samopoczucie, a dziecko chce go pocieszyć, daje mu do zrozumienia, że nic złego się nie dzieje: Wcale nie jestem smutny. Z czasem takie dziecko przyzwyczaja się, że gdy komuś jest źle, to trzeba to zignorować i się bawić. Za kilka lat, gdy rodzic zacznie oczekiwać troski i zainteresowania, niestety dziecko nie 2

3 będzie rozumiało, czego on od niego chce. W jego doświadczeniu pozostanie zakodowana reakcja: obojętność. Nie można nauczyć dziecka współczucia, domagając się go: Współczuj mi kochanie, bo jest mi trudno, albo tłumacząc na czym polega współczucie. Dzieci można nauczyć współczucia pokazując im, co znaczy współczucie i wsparcie, czyli współczując dziecku, gdy dzieje mu się jakaś krzywda, i wspierając je, kiedy potrzebuje wsparcia. Tylko wtedy możemy się spodziewać, że nasze dzieci będą skłonne reagować w podobny sposób, gdy nam przydarzy się coś przykrego. Jeśli rodzic naucza norm, lecz sam ich nie przestrzega, dziecko szybko uczy się zasad i wartości faktycznie wyznawanych przez rodziców. Nawet jeśli rodzic usilnie powtarza, jak powinno być, a narusza zasady trochę w konspiracji. Jeśli rodzice mają mówić dzieciom rzeczy niespójne z ich własnym zachowaniem, to lepiej żeby nic nie mówili. Bo gdy zaczynają głosić, jak być powinno, a jest to niezgodne z ich postępowaniem, dzieci wychwytują dysonans, uczą się nieszczerości i przestają szanować rodziców. Bardzo niepedagogicznie działa np. dość często spotykana sytuacja, gdy rodzice obgadują przy dziecku jakąś osobę, a potem również w obecności dziecka, demonstrują wobec tej osoby udawaną serdeczność. Dziecko jest zdezorientowane, a po jakimś czasie dochodzi do wniosku, że kłamstwo jest akceptowalne. Jeśli to, co robimy, staje w opozycji do tego, co deklarujemy, dziecko raczej będzie nas naśladować, niż słuchać. Ale słowa też mają swoją siłę Istnieją słowa szczególnie ryzykowne w relacjach z dziećmi. Niebezpieczne są słowa deprecjonujące i poniżające. Ich niszczycielska moc jest tym większa, im bardziej jest spójna z doświadczeniem. Kiedy między rodzicem i dzieckiem nie ma dobrej więzi, a pada upokarzające słowo, działa ono jak klątwa. Złe słowa wypowiedziane przez rodzica potrafią bardzo głęboko zapaść w nieświadomość. Często dorośli używają wobec dzieci słów wartościujących. Zamiast tego, powinniśmy częściej 3

4 informować je o odczuciach i emocjach, które wywołują w nas ich czyny. Gdy mówimy do dziecka Jesteś zły, nieznośny, okropny!, to efekt wychowawczy takiego komunikatu jest negatywny. Wyładowujemy jedynie swoją złość i informujemy dziecko o braku naszej akceptacji. Interwencja przyniosłaby dużo lepszy skutek, gdybyśmy wyjaśnili dziecku, że to co robi, sprawia nam ból i przykrość. Wtedy nauczyłoby się, że wszystko, co robi, odnosi się do kogoś, wywołuje w ludziach emocje i ma swoje konsekwencje. Często używamy ostrych, wartościujących słów w dobrej wierze, licząc, że to zmobilizuje dzieci do poprawy zachowania. Negatywne przekazy typu: Ależ ty jesteś beznadziejna, Jesteś złym chłopcem zapisują się w psychice dziecka jak nagranie na taśmie magnetofonowej Posiadanie w głowie takiego negatywnego, destrukcyjnego scenariusza, powoduje, że człowiek nieświadomie zaczyna go realizować. Zgodnie ze scenariuszem staje się beznadziejny, zachowuje się głupio albo zostaje złym chłopcem i nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ przez długi i ważny czas naszego życia wszystkiego o sobie dowiadujemy się wyłącznie od naszych rodziców. To oni są dla dziecka jedynymi autorytetami i pierwsi odpowiadają na najbardziej podstawowe dla każdego człowieka pytania: Kim jestem? Co tutaj robię? Do czego dążę? Jaka jest moja wartość? Jakie są moje możliwości? Czasem to, co o sobie myślimy przez resztę życia, zależy od tego, co usłyszeliśmy w dzieciństwie od naszych rodziców. Jeśli dziecko słyszy od matki, że jest beznadziejne, to wiara w siebie i poczucie własnej wartości nie będą w przyszłości jego mocną stroną. Zdania wyrokujące: Będziesz taki, skończysz tak a tak, do tego to ty się nie nadajesz, stosowanie generalizacji: ty nigdy, ty zawsze, powodują negatywne konsekwencje. Zamiast: Jesteś głupi, Nidy nie zmądrzejesz lepiej powiedzieć: Robisz głupio, ale możesz to naprawić. Zamiast Będziesz nikim powiedzmy Takie zachowanie nie prowadzi do niczego dobrego. Używanie słów: mądry, piękny, inteligentny, głupi czy zły w stosunku do dziecka, powoduje jego zaszufladkowanie, 4

5 przyprawia mu etykietę. Istotne jest mówienie o czynach dziecka, a nie o nim samym. Ważne jest to, żeby opisać co się widzi, bez wypowiadania naszej oceny. Dzięki takiej komunikacji dzieci stają się bardziej świadome tego, co potrafią. Mają poczucie sprawstwa, czyli poczucie własnej skuteczności. Nie krytykujemy wtedy dziecka, tylko coś, co ono zrobiło i co może naprawić, nie negujemy jego wartości, tylko wyrażajmy nasz sprzeciw wobec jakiegoś zachowania. To, jakiego znaczenia nabierają słowa, czy niszczą, czy wzmacniają, zależy też od kontekstu. Może nim być na przykład relacja między rodzicami. Czasem zupełnie neutralne słowo nabiera pejoratywnego znaczenia, a wtedy należy być ostrożnym z używaniem go wobec dziecka. Należy nie tylko uważać na to, co się wypowiada, ale co się rzeczywiście do dziecka mówi, bo treść słowa i jego emocjonalna zawartość nie zawsze się ze sobą pokrywają. Złe słowa wypowiedziane przed laty, dawno już zapomniane przez rodziców, a wciąż zapisane w pamięci bądź nieświadomości dziecka, mogą wyrządzić mu krzywdę. Niszcząca moc słów może działać nawet wbrew dobrym instancjom rodziców. Negatywne, wartościujące komunikaty nigdy nie pozostają obojętne dla psychiki dziecka. Dla dziecka rodzice są wyrocznią. Sytuacje, gdy dziecku dzieje się coś złego, a rodzic jeszcze mu dokłada pod hasłem A dobrze ci tak, jakbyś mnie słuchał, to nic by się złego nie stało nie należą do rzadkości. Różne warianty takiego scenariusza możemy zaobserwować już w piaskownicy. Sytuacja Chłopiec biegnie. Mama krzyczy: Nie biegnij tak, bo się przewrócisz. Chłopiec biegnie dalej, przewraca się, bo wiadomo, że dziecko musi się czasem przewrócić tymczasem matka dopada go płaczącego i krzyczy: A nie mówiłam!. Niektórzy rodzice mają takie wyobrażenie, że ten dobrze wychowuje, kto nie przeoczy żadnej okazji, w której można by 5

6 dziecku zwrócić uwagę. A w takiej sytuacji można by podnieść dziecko i powiedzieć mu: Nic się nie stało, biegnij dalej Wielu dorosłych uważa, że karcenie i pouczanie to dla dziecka dobrodziejstwo i najlepszy sposób na przekazywanie wiedzy o życiu. Tylko że takie nieustanne strofowanie nie tyle rozwija wiedzę, co zahamowania. Postawmy się na chwilę w pozycji dziecka, któremu wszyscy mówią: Źle stoisz, stój jak ja, Jak ty wyglądasz! Ubierz się tak, jak mówię, Nie wierć się, patrz, jak ja grzecznie siedzę itp. Czujemy wdzięczność czy upokorzenie i złość? Poprawianie i strofowanie jest jedną z dróg wychowania, ale zbytnia jednostajność w stosowaniu tej metody, jest bardzo niekorzystna dla wyposażenia psychicznego dziecka. Wielu rodziców wiąże pewne nadzieje wychowawcze z wyprawianiem dziecka do przedszkola, np. wierzą, w to, że małomówny synek jakoś się rozkręci w towarzystwie rówieśników, a córeczka, która dostaje napadów złości, złagodnieje Tymczasem, gdy dziecko ma trzy, cztery lata, to możemy być pewni, że już się bardzo dużo nauczyło. Podstawowa matryca osobowości została ukształtowana. Stąd też rozczarowanie rodziców bo okazuje się, że dziecko jest już w dużej mierze wychowane. Najważniejsze w wychowaniu okazuje się to, jacy jesteśmy przykład jaki dajemy dziecku i relacja, jaką z nim nawiązujemy. Dzieci obserwując dorosłych poznają specyfikę funkcjonowania w społeczeństwie, a także to co wolno i czego robić nie wolno (także kiedy powinno mówić się dzień dobry, dziękuję, kiedy wytrzeć buty na wycieraczce, przytrzymać komuś drzwi itp.). Zanim dzieci na poważnie wejdą w grupę rówieśniczą rodzice są dla nich głównym źródłem informacji o świecie i co za tym idzie najważniejszym przykładem do naśladowania. Warto o tym pamiętać ponieważ taki sposób naśladownictwa ma także swoje minusy. Kiedy często krzyczymy może się zdarzyć, że dzieci także zaczynają podnosić głos w sytuacjach konfliktowych zamiast starać się w spokoju rozwiązać 6

7 problem. Innym minusem jest powtarzanie słów, sformułowań, które kilkulatki usłyszą od rodziców. Ma to najczęściej miejsce w czasie, kiedy dzieci uczą się intensywnie języka (2-3 latki). Wtedy każde nowe (a zwłaszcza niedozwolone) słowo wydaje się dla nich atrakcyjne. Także można zauważyć kopiowanie zachowań, które dzieci dostrzegają u rodziców czy rodzeństwa. Dotyczy to zarówno zachowań pozytywnych (np. jeśli ktoś jest smutny to trzeba go przytulić, pogłaskać bo mama też tak często robi) jak i negatywnych (gdy mi się coś nie podoba to popchnę albo uderzę). Zwracajmy zatem uwagę na, to CO i JAK MÓWIMY I ROBIMY w obecności naszych dzieci Główne źródło informacji stanowiła książka Wojciecha Eichelbergera Dobra miłość co robić, by nasze dzieci miały udane życie. Przygotowała Martyna Ozych pedagog specjalny w SSPI STO nr 100 w Warszawie 7

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA ARTYSTYCZNEGO BAJKOWY DOMEK W ŚWIDNICY

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA ARTYSTYCZNEGO BAJKOWY DOMEK W ŚWIDNICY KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA ARTYSTYCZNEGO BAJKOWY DOMEK W ŚWIDNICY Koncepcja pracy przedszkola oparta jest na celach i zadaniach,które zawarte są w aktach prawnych: ustawie o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Szamotuły 2014 Zaktualizowany Program Wychowawczy Przedszkola Nr 3 w Szamotułach został uchwalony przez Radę Rodziców uchwałą nr 1 w dniu 21.08.2014r.

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

Co to są prawa dziecka?

Co to są prawa dziecka? Prawa Dziecka Co to są prawa dziecka? Każdy człowiek jest osobą, ale żaden człowiek nie rodzi się w pełni ukształtowany. Pełnię swojej osobowości musi rozwinąć. Każdy człowiek musi odpowiednio ukształtować

Bardziej szczegółowo

Tematyka godzin wychowawczych dla klasy IV

Tematyka godzin wychowawczych dla klasy IV Tematyka godzin wychowawczych dla klasy IV Tematyka godzin wychowawczych może ulec zmianie w oparciu o bieżące potrzeby, problemy klasy. 1. Wybór samorządu klasowego. 2. Kontrakt klasowy. Prawa i obowiązki

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Przedszkola Nr 131 w Poznaniu

Program wychowawczy Przedszkola Nr 131 w Poznaniu Program wychowawczy Przedszkola Nr 131 w Poznaniu Cele nadrzędne, które realizuje nauczyciel z dziećmi we współpracy z rodzicami tworzenie więzi z rodziną i środowiskiem, w którym dziecko wzrasta; rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ Nazwa Kierownik Miejsce realizacji Liczba i rodzaj odbiorców Okres realizacji Rok szkolny 2009/2010 Osiągane cele SPRAWOZDANIE Z PROJEKTU PROFILAKTYCZNEGO PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

dobrej postawy Wspieranie dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust

dobrej postawy Wspieranie dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust NHS South of Tyne and Wear Wspieranie dobrej postawy dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust Zachowanie Bycie rodzicem to ciężka praca,

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

Możemy ułatwić dziecku wyjmowanie i wkładanie rzeczy na miejsce, np. przeznaczając na zabawki dolne półki oraz pojemniki.

Możemy ułatwić dziecku wyjmowanie i wkładanie rzeczy na miejsce, np. przeznaczając na zabawki dolne półki oraz pojemniki. Robienie porządków Mamo, posprzątałam cały swój pokój. Odkurzyłam. Pozmywałam naczynia. Powiesiłam pranie. Tak bardzo się starałam. W czasie odrabiania lekcji na biurku położyłam podręczniki. Pies przyszedł

Bardziej szczegółowo

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz,

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz, Światowy Dzień AIDS obchodzony jest co roku 1 grudnia. Uroczyste obchody niosą przesłanie współczucia, nadziei, solidarności z ludźmi żyjącymi z HIV i AIDS, a także zrozumienia problemów związanych z HIV,

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ PRZEPROWADZONYCH WSRÓD RODZICÓW

OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ PRZEPROWADZONYCH WSRÓD RODZICÓW OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ PRZEPROWADZONYCH WSRÓD RODZICÓW Kwestionariusz ankiety został przygotowany przez zespół nauczycieli do spraw ewaluacji. Celem badań było zebranie informacji na temat wspomagania

Bardziej szczegółowo

Łomżyńskie Centrum Rozwoju Edukacji Samorządowy Ośrodek Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Łomży

Łomżyńskie Centrum Rozwoju Edukacji Samorządowy Ośrodek Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Łomży SCENARIUSZ ZAJĘĆ DO PRZEDSZKOLA Z ADMINISTRACJĄ ZA PAN BRAT - - POZNAJEMY ZAWÓD PRACOWNIKA BIUROWEGO I PRACĘ URZĘDNIKA Cel: uświadomienie dzieciom, że z zawodami biurowymi można spotkać się niemalże na

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą?

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Scenariusz 2 Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Cel: zwiększenie wrażliwości na krzywdę innych, wypracowanie skutecznych sposobów obrony

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA Prawa człowieka Prawa i wolności człowieka występują wyłącznie w relacjach jednostki z państwem. Gdy mówimy o prawach człowieka ograniczamy się do stosunków między

Bardziej szczegółowo

kl. Samorząd klasowy podstawą życia klasy

kl. Samorząd klasowy podstawą życia klasy kl. IV Tworzenie i integracja klasy 1. Zintegrowanie klasy poprzez zainicjowanie tworzenia właściwych stosunków koleżeńskich 2. Wyrobienie odpowiedzialności uczniów za losy własne i grupy 3. Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. SZKOŁA dla RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. (...) Dzieci potrzebują tego, aby ich uczucia były akceptowane i doceniane. Kto pyta nie błądzi. Jak pomóc

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z dzieckiem?

Jak rozmawiać z dzieckiem? ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 6 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji 20-863 Lublin, ul. Młodej Polski 30 tel./ fax (81) 741-09- 30; 0-501-37-00-90

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach Plan wychowawczy Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Skorzeszycach Cele: Plan wychowawczy punktu przedszkolnego zakłada: Pracę nastawioną na poznanie samego siebie Pracę

Bardziej szczegółowo

Dziecko małe, lekkie, mniej go jest. Musimy się pochylić, zniżyć ku Niemu - Janusz Korczak

Dziecko małe, lekkie, mniej go jest. Musimy się pochylić, zniżyć ku Niemu - Janusz Korczak Dziecko małe, lekkie, mniej go jest. Musimy się pochylić, zniżyć ku Niemu - Janusz Korczak Rok 2012 powoli dobiega do końca, a wraz z nim obchody Roku Korczakowskiego. Postać wybitnego lekarza, pedagoga

Bardziej szczegółowo

Szkodliwość gier komputerowych.

Szkodliwość gier komputerowych. Szkodliwość gier komputerowych. Są gry elektroniczne stymulujące rozwój intelektualny i emocjonalny dziecka. Lecz równocześnie pojawia się coraz więcej gier, które wywołują przemoc, nadużywanie władzy,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH W ZAKRESIE PROMOWANIA I WDROŻENIA PRAWIDŁOWYCH METOD WYCHOWAWCZYCH W STOSUNKU DO DZIECI W RODZINACH ZAGROŻONYCH PRZEMOCĄ W RODZINIE Sandomierz 2013r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

Inteligencja emocji Inteligentne emocje

Inteligencja emocji Inteligentne emocje PRZEZ DZIURKĘ OD KLUCZA 10 Inteligencja emocji Inteligentne emocje w tym artykule przeczytasz o: z jakimi emocjami się rodzimy co to znaczy inteligentnie zarządzać emocjami mylącym podziale na emocje dobre

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY GMINNEGO PRZEDSZKOLA IM. JANA PAWŁA II W PIĄTKU

PROGRAM WYCHOWAWCZY GMINNEGO PRZEDSZKOLA IM. JANA PAWŁA II W PIĄTKU PROGRAM WYCHOWAWCZY GMINNEGO PRZEDSZKOLA IM. JANA PAWŁA II W PIĄTKU NAUCZYCIELU: WSKAŻ, W CZYM DZIECKO MOGŁOBY CI POMÓC. WYRAŹ SWOJE UCZUCIA I OCZEKIWANIA. POKAŻ DZIECKU, JAK MOŻE NAPRAWIĆ ZŁO. ZAPROPONUJ

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Trochę o... przebaczaniu. ...Panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy? FORMACJA B3!

Trochę o... przebaczaniu. ...Panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy? FORMACJA B3! Trochę o... przebaczaniu...panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy? FORMACJA B3! ...Jezus mu odrzekł: Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt

Bardziej szczegółowo

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Seminarium dla nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej ZCDN, 4 października 2014 r. Maria Twardowska Czy

Bardziej szczegółowo

Dziecko ma prawo do poważnego traktowania jego spraw, do sprawiedliwego ich rozważania.

Dziecko ma prawo do poważnego traktowania jego spraw, do sprawiedliwego ich rozważania. 1 Dziecko ma prawo do poważnego traktowania jego spraw, do sprawiedliwego ich rozważania. (Janusz Korczak) Uważam, że w dzisiejszym świecie bardzo wielu młodych ludzi znajduje się w trudnej sytuacji. Janusz

Bardziej szczegółowo

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Dzieci 6-letnie Temat: RADOŚĆ I SMUTEK PRAWEM DZIECKA Cele ogólne: Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Cele szczegółowe: DZIECKO: poznaje prawo do radości i smutku potrafi

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA DZIECKA 6 LETNIEGO W SZKOLE

EDUKACJA DZIECKA 6 LETNIEGO W SZKOLE EDUKACJA DZIECKA 6 LETNIEGO W SZKOLE Edukacja 6 latka w szkole Każde dziecko rozwija się inaczej, ma swoją dynamikę, tempo i rytm rozwoju. Dzieci różnią się między sobą zdolnościami do nauki, sprawnością

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu. Temat: Powiedz Nie nieznajomemu.

Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu. Temat: Powiedz Nie nieznajomemu. Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu Adresat: Uczniowie klas II-III Temat: Powiedz Nie nieznajomemu. Cele: 1) kształtowanie świadomości,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadania 4

Sprawozdanie z realizacji zadania 4 Sprawozdanie z realizacji zadania 4 Prawna ochrona dóbr osobistych człowieka, w tym nietykalności cielesnej, a zwyczaje szkolne. realizowanego w ramach Ogólnopolskiego Konkursu: BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY

Bardziej szczegółowo

DLA RODZICÓW UCZNIÓW ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ W SP4 OD WRZEŚNIA 2015. Chcąc uwrażliwić Państwa na pewne aspekty ważne z punktu widzenia psychologa

DLA RODZICÓW UCZNIÓW ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ W SP4 OD WRZEŚNIA 2015. Chcąc uwrażliwić Państwa na pewne aspekty ważne z punktu widzenia psychologa DLA RODZICÓW UCZNIÓW ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ W SP4 OD WRZEŚNIA 2015 Szanowni Państwo, Chcąc uwrażliwić Państwa na pewne aspekty ważne z punktu widzenia psychologa szkolnego, poniżej przedstawiam kilka punktów,

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

MANIPULACJA W COACHINGU

MANIPULACJA W COACHINGU MANIPULACJA W COACHINGU Arkadiusz Siechowicz Krzysztof Filarski SŁOWNICZEK, A JEDNOCZEŚNIE PLAN SPOTKANIA COACHING OSOBISTY COACHING W BIZNESIE MANIPULACJA I PODATNOŚĆ PRZYKŁADY SYTUACJI MANIPULACJI W

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY na lata 2008-2013 Szkoły Podstawowej Nr 9 im. Marii Skłodowskiej- Curie w Inowrocławiu 1 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Podstawa prawna dla działań profilaktycznych (zapisy postulujące

Bardziej szczegółowo

COACHING dla każdego

COACHING dla każdego Kilka słów o mnie Dlaczego analiza egzystencjalna COACHING Trochę historii Podejście fenomenologiczne Wewnętrzna zgoda Cztery podstawowe motywacje człowieka Viktor E. Frankl logoterapia, poradnictwo Człowiek

Bardziej szczegółowo

Prawa dziecka w przedszkolu

Prawa dziecka w przedszkolu Prawa dziecka w przedszkolu Rozwój człowieka wyznacza sama ludzka natura, a w nią wpisane są prawa. Dziecko nie potrafi o siebie zadbać, potrzebuje do tego rodziców, opiekunów, dlatego naturalnymi strażnikami

Bardziej szczegółowo

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna?

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna? Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje pracy mózgu.

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018

Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018 Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018 Program wychowawczo - profilaktyczny "Spójrz Inaczej" to zbiór scenariuszy zajęć do systematycznej pracy

Bardziej szczegółowo

Krótka wyprawa przez psychologiczne problemy z używkami

Krótka wyprawa przez psychologiczne problemy z używkami Krótka wyprawa przez psychologiczne problemy z używkami Bibianna Muszyńska-Czerewkiewicz MOTYWACJA Zawsze jest powód sięgania po substancję. Człowiek, który sięga po nią pierwszy raz może nie uświadamiać

Bardziej szczegółowo

Przyjdź z każdą sprawą, z którą sam nie potrafisz sobie poradzić.

Przyjdź z każdą sprawą, z którą sam nie potrafisz sobie poradzić. Pedagog - kto to taki? Pedagog szkolny to ktoś kto nie krzyczy, nie ocenia, nie krytykuje, nie wyśmiewa. Pedagog to osoba, która wysłucha, zrozumie, doradzi, podpowie i: wytłumaczy jak skutecznie radzić

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Czasem źle postępujemy Przez moje złe czyny (grzechy) inni ludzie się smucą, a czasami nawet płaczą. Moje złe czyny brudzą serce. Serce staje się brudne

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI Autorki: Agnieszka Błyszczek, Magdalena Gołębiewska INFORMACJE O AUTORKACH Doktorantki I roku Pedagogiki, na Wydziale Nauk

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

Przemoc i agresja rówieśnicza ( dziecko ofiara - sprawca)

Przemoc i agresja rówieśnicza ( dziecko ofiara - sprawca) Przemoc i agresja rówieśnicza ( dziecko ofiara - sprawca) Mazowiecki Kurator Oświaty Delegatura Ciechanów Zespół Szkół Ponadgmnazjalnych w Zielonej ZSP Zielona 2014 Przemoc narusza podstawowe prawo każdego

Bardziej szczegółowo

Niewiedza wzbudza strach Wiedza dodaje sił

Niewiedza wzbudza strach Wiedza dodaje sił Informacje Niemieckiego Stowarzyszenia Prewencji i Interwencji (DGfPI e.v.) Przeciwko Psychicznemu, Fizycznemu i Emocjonalnemu Znęcaniu Się Nad Dziećmi oraz Ich Zaniedbywaniu Niewiedza wzbudza strach Czy

Bardziej szczegółowo

Dom Ani Mój dom znajduje się w niewielkiej wsi 20km od Ostródy. Dla mnie jest miejscem niezwykłym, chyba najwspanialszym na świecie. To z nim wiążą się moje przeżycia z dzieciństwa, gdyż mieszkam tu od

Bardziej szczegółowo

RADY DLA RODZICÓW PODANE PONIŻEJ RADY MAJĄ POMÓC PAŃSTWU W UCHRONIENIU WASZEGO DZIECKA PRZED ZAŻYWANIEM ŚRODKÓW UZALEŻNIAJĄCYCH

RADY DLA RODZICÓW PODANE PONIŻEJ RADY MAJĄ POMÓC PAŃSTWU W UCHRONIENIU WASZEGO DZIECKA PRZED ZAŻYWANIEM ŚRODKÓW UZALEŻNIAJĄCYCH RADY DLA RODZICÓW PODANE PONIŻEJ RADY MAJĄ POMÓC PAŃSTWU W UCHRONIENIU WASZEGO DZIECKA PRZED ZAŻYWANIEM ŚRODKÓW UZALEŻNIAJĄCYCH Rozmawiaj ze swoim dzieckiem o paleniu papierosów, piciu alkoholu i zażywaniu

Bardziej szczegółowo

Grażyna Jaśniowska. Scenariusz

Grażyna Jaśniowska. Scenariusz Grażyna Jaśniowska Scenariusz Temat: Blokers chuligan czy efekciarz? Cele: Uczniowie: dociekają przyczyn chuligańskich wybryków młodzieży, poszukują sposobów zapobiegania i przeciwdziałania chuligaństwu,

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Publicznego Przedszkola w Brąszewicach

Program wychowawczy Publicznego Przedszkola w Brąszewicach Program wychowawczy Publicznego Przedszkola w Brąszewicach Podstawy prawne programu wychowawczego: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.), Ustawa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 1 W RYBNIKU na rok szkolny 2015-2018 Podstawą prawną do wprowadzenia działań profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

Marzena Kopta. Podążając za żyrafą. rodzinne rozmowy z długą szyją... i nie tylko.

Marzena Kopta. Podążając za żyrafą. rodzinne rozmowy z długą szyją... i nie tylko. Marzena Kopta Podążając za żyrafą rodzinne rozmowy z długą szyją... i nie tylko. Copyright by Marzena Kopta Grafika na okładce: Marta Musialak Projekt okładki: Marta Musialak ISBN druk 978-83-7859-522-9

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Temat: Jak odnosić się do innych? Iwona Lesiak nauczyciel religii i języka polskiego

Temat: Jak odnosić się do innych? Iwona Lesiak nauczyciel religii i języka polskiego Iwona Lesiak nauczyciel religii i języka polskiego Konspekt lekcji wychowawczej przeznaczony do realizacji w Szkole Podstawowej nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi im. Powstańców Śląskich w Wieluniu, w klasie

Bardziej szczegółowo

Empatia a rozwój osobisty

Empatia a rozwój osobisty Opracowano na podstawie ogólno dostępnej literatury S.Skalska Pedagog Ośrodka Empatia a rozwój osobisty Podobnie jak nie można się nie komunikować, nie można również nie być w relacjach. Zawsze się komunikujemy

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI Prowadzący - dr Sylwia Szymańska - trener FPL Każda sytuacja wywołuje emocje

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/243/2013 RADY POWIATU W SANDOMIERZU. z dnia 31 grudnia 2013 r.

UCHWAŁA NR XL/243/2013 RADY POWIATU W SANDOMIERZU. z dnia 31 grudnia 2013 r. UCHWAŁA NR XL/243/2013 RADY POWIATU W SANDOMIERZU z dnia 31 grudnia 2013 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego Programu działań profilaktycznych w zakresie promowania i wdrożenia prawidłowych metod wychowawczych

Bardziej szczegółowo

Gdy dziecko często wpada w złość

Gdy dziecko często wpada w złość ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 6 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji 20-863 Lublin, ul. Młodej Polski 30 tel./ fax (81) 741-09- 30; 0-501-37-00-90

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC DROGI RODZICU! Buduj solidny fundament jakim jest dla dziecka Rodzina. Tylko bliski kontakt z dzieckiem może uchronić je od problemu uzależnienia.

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów

MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów MATERIAŁY SZKOLENIOWE Rozwiązywanie konfliktów trener: Alicja Buczak - Zapart 1 KONFLIKT Konflikt jest powszechnym zjawiskiem społecznym. Tworzą go ludzie. Jego pojawienie się lub nie zależy bezpośrednio

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KĄTACH WROCŁAWSKICH

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KĄTACH WROCŁAWSKICH PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KĄTACH WROCŁAWSKICH Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

PUOLA. Zaangażuj się!

PUOLA. Zaangażuj się! PUOLA Zaangażuj się! Mannerheimin Lastensuojeluliiton Varsinais-Suomen piiri ry Perhetalo Heideken (dom rodzinny Heideken) Sepänkatu 3 20700 Turku Tel. +358 2 273 6000 info.varsinais-suomi@mll.fi varsinaissuomenpiiri.mll.fi

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ?

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? CELE DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZE: Po przeprowadzonej lekcji uczniowie i uczennice: umieją określić pojęcie

Bardziej szczegółowo

Uczeń zagrożony niedostosowaniem społecznym

Uczeń zagrożony niedostosowaniem społecznym PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA W SŁUPCY Uczeń zagrożony niedostosowaniem społecznym Agata Popielarska, psycholog W prezentacji wykorzystano materiały opracowane przez E. Gralczyk, ORE 2012 Czynniki

Bardziej szczegółowo

Kilka zasad dobrego wychowania, czyli savoir vivre na co dzień.

Kilka zasad dobrego wychowania, czyli savoir vivre na co dzień. Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Jaroń Alicja- pedagog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Kilka zasad dobrego wychowania,

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

Psychotest: Jakimi jesteśmy rodzicami?

Psychotest: Jakimi jesteśmy rodzicami? Psychotest: Jakimi jesteśmy rodzicami? Instrukcja: Poniżej przedstawione są różne sfery codziennego życia i typy podejścia do nich. Wybierz w każdej z kategorii odpowiedź, która jest ci najbliższa. KOLEDZY

Bardziej szczegółowo

Bunt nastolatka. Przejawy buntu. Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Akademia Młodego Ekonomisty. dr Paweł Kwas. łamie wcześniejsze zasady

Bunt nastolatka. Przejawy buntu. Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Akademia Młodego Ekonomisty. dr Paweł Kwas. łamie wcześniejsze zasady Bunt nastolatka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Akademia Młodego Ekonomisty dr Paweł Kwas Przejawy buntu łamie wcześniejsze zasady nie wykonuje poleceń próbuje używek wchodzi w złe towarzystwo... 1 Dlaczego

Bardziej szczegółowo

czyli, co każdy rodzic przeczytać powinien.

czyli, co każdy rodzic przeczytać powinien. czyli, co każdy rodzic przeczytać powinien. Żadne szkoły nie uczą, jak wychowywać dzieci. Każdy rodzic w tej kwestii jest zdany wyłącznie na siebie i wzorce, jakie wyniósł z rodzinnego domu, a są one przeróżne

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Zanim pójdę do przedszkola!

Zanim pójdę do przedszkola! Zanim pójdę do przedszkola! Innowacja pedagogiczna o charakterze wychowawczym oparta na autorskim programie dla dzieci nowoprzyjętych do Niepublicznego Przedszkola nr 2 im. Szewczyka Dratewki w Chodzieży.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu PROGRAM WYCHOWAWCZY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz.2572

Bardziej szczegółowo

Nauka w szkole przyjemnością. Jak pomóc dziecku poradzić sobie z wyzwaniami nowej roli roli ucznia?

Nauka w szkole przyjemnością. Jak pomóc dziecku poradzić sobie z wyzwaniami nowej roli roli ucznia? Nauka w szkole przyjemnością. Jak pomóc dziecku poradzić sobie z wyzwaniami nowej roli roli ucznia? dr Julia Kaleńska-Rodzaj Katedra Psychologii UP Krakowski Ośrodek Doradztwa dla Artystów KODA kalenska@up.krakow.pl

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ CZWARTY Lepsze poznanie Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 4, 1-13 Diabeł kusi Jezusa,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych Strona1 Wioletta Kilar Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych 1. Cele lekcji: Uczeń: wymienia przykłady kompetencji miękkich i twardych, rozpoznaje

Bardziej szczegółowo