Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych wnioski dla rynku polskiego Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych wnioski dla rynku polskiego Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych..."

Transkrypt

1 Zarz¹dzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 12, No. 3/2/2014 Piotr Pisarewicz* Piotr Pisarewicz Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych wnioski dla rynku polskiego Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych... Wstêp Rodzimy rynek finansowy w ostatnich latach coraz czêœciej krytykowany jest za wszelkiego rodzaju praktyki, które nie chroni¹ nale ycie interesu klientów lub w skrajnych przypadkach stoj¹ z nim w jawnej sprzecznoœci. Szczególnie jaskrawe przypadki wystêpowa³y na polu wspó³pracy banków i zak³adów ubezpieczeñ. Pocz¹wszy od 2007 roku pojawia³o siê wiele sygna³ów diagnozuj¹cych stan rynku i zapowiadaj¹cych zmiany w szczególnoœci raporty Rzecznika Ubezpieczonych [Raporty ; Skargi, 2013, s. 13] oraz Urzêdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ocenia³y one krytycznie rodzimy rynek bancassurance, zarówno w kontekœcie produktów, jak i sposobów ich dystrybucji. Ich intencj¹ by³o wprowadzenie wy szych standardów oraz regu³, które w d³ugim terminie winny doprowadziæ do oferowania produktów ubezpieczeniowych dystrybuowanych w bankowych sieciach dystrybucji, chroni¹cych nale ycie konsumentów i spe³niaj¹cych najwy sze wymogi jakoœciowe. W 2012 roku Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) zaczê³a kierowaæ do banków i ubezpieczycieli listy zawieraj¹ce uwagi odnoœnie do negatywnych praktyk rynkowych, co zakoñczy³a pod koniec grudnia 2013 roku sformu³owaniem projektu Rekomendacji U [Korespondencja KNF ; Rekomendacja U Projekt, 2013]. Po blisko pó³rocznym okresie konsultacji pod koniec maja 2014 roku opublikowana zosta³a druga, skorygowana wersja tego dokumentu, który obowi¹zywaæ ma od 1 stycznia 2015 roku [Rekomendacja U Projekt, 2014]. Jest ona regulacj¹, która w sposób kompleksowy porusza kluczowe kwestie zawarte we wczeœniejszych dokumentach, co radykalnie winno zmieniæ dotychczasowe standardy stosowane w bankowym kanale dystrybucji. Jest kluczowym Ÿród³em przypisu sk³adek zw³aszcza dla zak³adów ubezpieczeñ na ycie, które jeszcze do niedawna pozyskiwa³y w ten sposób ponad po³owê swoich przychodów [Raport PIU, 2014, s. 9, * Dr, Katedra Bankowoœci, Wydzia³ Zarz¹dzania, Uniwersytet Gdañski, ul. Armii Krajowej 101, , Sopot,

2 26 Piotr Pisarewicz 25]. Paradoksalnie, regulacja choæ jest skierowana do banków, najbardziej dotknie innych uczestników rynku, czyli ubezpieczycieli. Jednym z d³ugoterminowych celów tego dokumentu jest nie tylko ochrona klientów przed praktykami instytucji finansowych, ale tak e odwrotna zale noœæ: ochrona samych instytucji finansowych przed negatywnymi skutkami pozwów ze strony klientów, które, tak jak w innych krajach, mog¹ wkrótce rozpowszechniaæ siê na rodzimym rynku. W chwili obecnej jest ju wiele przyk³adów na to, i rozpoczyna siê swoista moda na pozwy s¹dowe przeciwko ubezpieczycielom oraz bankom zapad³y pierwsze spektakularne wyroki w tego typu sprawach, choæ ich wysokoœæ jest na razie niewielka w porównaniu do rynków miêdzynarodowych [Wojna ubezpieczycieli, 2014]. W omawianym zakresie szczególnie jaskrawe przypadki naruszania regu³ rynkowych oraz wymogów prawa wystêpowa³y na rynku Wielkiej Brytanii, gdzie w ostatnich latach wyp³acane by³y miliardowe odszkodowania, zw³aszcza z tytu³u polis do³¹czanych do produktów bankowych. Zwraca³ na to uwagê wiceprzewodnicz¹cy KNF, uzasadniaj¹c wprowadzenie nowych regulacji w trakcie Kongresu Bancassurance w 2013 roku. Wspomnia³, i dzia³ania rodzimego nadzorcy by³y powodowane skal¹ negatywnych zjawisk odnotowan¹ nie tylko na polskim rynku, ale tak e m.in. w Wielkiej Brytanii [Wyst¹pienie KNF, 2013]. Inspiracj¹ do niniejszego opracowania i zarazem wstêpem do dalszych rozwa añ by³y równie dane FSA (Financial Services Authority) 1 dotycz¹ce liczby i struktury skarg zg³aszanych przez klientów w zwi¹zku ze z³ymi praktykami instytucji finansowych [Aggregate complaints statistics, 2014]. Tylko w drugim pó³roczu ub. roku zg³oszono blisko 2,5 mln skarg, z czego najwiêcej, bo ponad 1,7 mln, przypada³o na produkty ubezpieczeniowe i ochronne. Stanowi³o to blisko 70% ich ogó³u. Drugimi pod wzglêdem liczby zg³oszonych by³y produkty bankowe (0,56 mln), co stanowi³o 22,5% ca³oœci. Pozosta³e rodzaje produktów finansowych nie wzbudza³y ju takich kontrowersji klientów i ich udzia³ nie by³ znacz¹cy. Celem niniejszego opracowania jest analiza wybranych kwestii zwi¹zanych ze z³ymi praktykami instytucji finansowych oraz ich konsekwencjami (wizerunkowymi i finansowymi) na podstawie doœwiadczeñ 1 W kwietniu 2013 roku dotychczasowy urz¹d FSA zast¹piony zosta³ dwoma organami o odmiennych kompetencjach: the Prudential Regulation Authority (PRA) oraz the Financial Conduct Autrority (FCA). W niniejszym opracowaniu, ze wzglêdu na historyczne ujêcie danych Ÿród³owych, u ywany bêdzie jednak g³ównie skrót FSA.

3 Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych rynku Wielkiej Brytanii. Spojrzenie na krajowy rynek z perspektywy doœwiadczeñ miêdzynarodowych umo liwi nale yte zrozumienie intencji, które przyœwieca³y rodzimym instytucjom (w szczególnoœci KNF) w ich d¹ eniach do wdro enia najwy szych standardów sprzeda y produktów ubezpieczeniowych w bankach i innych sieciach dystrybucji. 1. Analiza skarg klientów na instytucje finansowe w Wielkiej Brytanii Aby nale ycie zrozumieæ skalê negatywnych zjawisk na rynku brytyjskim, nale y spozycjonowaæ dane rynkowe na temat skarg na tle ca³ego rynku i poszczególnych produktów finansowych. W tym celu analizie poddano dane rynkowe, które gromadzi³ brytyjski FSA, bêd¹cy odpowiednikiem rodzimego KNF. W latach zarejestrowano a 33,1 mln skarg i reklamacji dotycz¹cych wszystkich rodzajów produktów finansowych (rysunek 1) 2. Wystêpowa³y one z ró nym natê eniem swoje min. osi¹gnê³y w 2006 roku, gdy odnotowano 2,7 mln, natomiast max. w roku 2012 roku gdy zarejestrowano ich ponad 6,8 mln. Skala podobnych zjawisk na rynku polskim by³a nieporównywalnie mniejsza. W roku 2013 odnotowano 10,7 tys., a rok wczeœniej 8,3 tys. skarg zg³oszonych do KNF [Skargi na instytucje finansowe, 2014]. Rysunek 1. Skargi klientów wobec instytucji finansowych rynek Wielkiej Brytanii lata (liczba) 2 W niniejszym opracowaniu skarga lub reklamacja klienta w stosunku do instytucji finansowej oznacza formalne, pisemne zg³oszenie zawieraj¹ce zastrze enia odnoœnie do sposobu sprzeda y, jego zasadnoœci oraz konstrukcji lub ceny produktu, zaewidencjonowane przez FSA.

4 28 Piotr Pisarewicz Najbardziej krytykowane przez klientów brytyjskich by³y produkty oferowane przez banki oraz ubezpieczycieli, co pokrywa³o siê z rynkiem polskim. Na przestrzeni badanego okresu widoczny by³ systematyczny wzrost reklamacji klientów w zakresie ubezpieczeñ (rysunek 2). W roku 2006 odnotowano 404 tys., natomiast w 2012 roku zarejestrowano ich ponad dziesiêciokrotnie wiêcej, bo a 4,8 mln (w roku 2013 spadek do 3,8 mln). Pocz¹wszy od roku 2009 sektor bankowy odnotowywa³ systematyczny spadek liczby skarg skierowanych przez klientów z 3 mln do 1,1 mln w roku Rysunek 2. Skargi klientów w sektorze bankowym i ubezpieczeniowym rynek Wielkiej Brytanii w latach (liczba) Sytuacjê w tym zakresie uzupe³nia analiza struktury (rysunek 3). Widoczny by³ sta³y wzrost udzia³u skarg klientów w zakresie produktów ubezpieczeniowych: 15% w 2006 roku oraz 72% w 2013 roku. Udzia³ produktów bankowych mala³ systematycznie od roku 2009 z poziomu 70% do 21% w 2013 roku. W kontekœcie powy szych rozwa añ kolejnym etapem analizy jest szczegó³owa identyfikacja rodzajów produktów finansowych sk³adaj¹cych siê na przytoczone informacje. W tym zakresie, ze wzglêdu na dostêpnoœæ danych statystycznych agregowanych przez FSA, okres zawê- ony zosta³ do lat Organ ten rejestruje dane dotycz¹ce 27 rodzajów ró nych produktów finansowych. W niniejszym opracowaniu uwaga skupiona zosta³a na trzech najwa niejszych pod wzglêdem udzia³u: Payment Protection Insurance (PPI), pozosta³ych ubezpieczeniach maj¹tkowych oraz bankowych rachunkach bie ¹cych.

5 Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych Rysunek 3. Skargi klientów w sektorze bankowym i ubezpieczeniowym rynek Wielkiej Brytanii w latach (struktura %) W badanym okresie zauwa alny by³ znacz¹cy spadek liczby reklamacji dotycz¹cych bankowych rachunków bie ¹cych (current accounts) z 2,2 mln w 2009 roku do 0,6 mln w 2013 roku (rysunek 4). Nieznacznie wzrasta³a liczba skarg na pozosta³e produkty ubezpieczeñ maj¹tkowych (other general insurance) 0,4 mln w 2009 roku do 0,6 mln w 2013 roku. Na ich tle wyró nia³y siê znacz¹co ubezpieczenia do³¹czane do produktów bankowych (PPI). W roku 2009 zarejestrowano zaledwie 174 tys. reklamacji, podczas gdy w najgorszym 2012 roku odnotowano ich a 4,2 mln. Rok 2013 zakoñczy³ siê nieco ni sz¹ liczb¹ 3,2 mln skarg, co i tak nale y uznaæ za bardzo wysoki poziom. Rysunek 4. Skargi klientów w podziale na wybrane produkty finansowe rynek Wielkiej Brytanii w latach (liczba)

6 30 Piotr Pisarewicz Wartoœci przedstawione powy ej uzupe³niaj¹ dane strukturalne w odniesieniu do wszystkich spraw spornych zarejestrowanych przez FSA (rysunek 5). Piêciokrotny spadek udzia³u reklamacji dotycz¹cych rachunków bie ¹cych sektor bankowy mo e poczytywaæ jako niew¹tpliwy sukces. W przypadku produktów PPI wartoœci by³y bardzo znamienne, poniewa w roku 2012 a 62% wszystkich spraw na brytyjskim rynku finansowym dotyczy³o tej w³aœnie klasy produktów. Rysunek 5. Skargi klientów w podziale na wybrane produkty finansowe rynek Wielkiej Brytanii w latach (struktura %) Przedstawione w niniejszym rozdziale informacje i dane statystyczne pokazuj¹ jednoznacznie, i na rynku brytyjskim przyczyn¹ pogorszenia wizerunku i spadku zaufania do instytucji finansowych by³y w szczególnoœci produkty ubezpieczeniowe do³¹czane do produktów bankowych. Skala tego zjawiska by³a i jest nadal na tyle znacz¹ca, i mog³o to stanowiæ du ¹ inspiracjê dla rodzimego nadzorcy (KNF) w celu zapobie enia podobnym praktykom na rynku polskim. 2. Wartoœæ odszkodowañ wyp³aconych na rzecz klientów W zakresie omawianych kwestii bardzo interesuj¹co kszta³tuj¹ siê dane na temat wartoœci odszkodowañ na rzecz klientów wyp³aconych przez brytyjskie instytucje finansowe. Zwraca uwagê bardzo wysoki wzrost ich wartoœci, pocz¹wszy od blisko 300 mln w 2009 roku a do ponad 6 mld w roku 2012 (rysunek 6). Podobnie jak w przypadku iloœci skarg, w roku 2013 wartoœæ odszkodowañ spad³a do poziomu 5,2 mld.

7 Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych Rysunek 6. Odszkodowania wyp³acone na rzecz klientów przez instytucje finansowe rynek Wielkiej Brytanii w latach (mln ) Znamienny by³ tu fakt, i gros z powy szych wartoœci przypada³o na produkty ubezpieczeniowe g³ównie PPI (rysunek 7). W roku 2009 wyp³acono 151 mln, podczas gdy w 2012 roku ju 5,8 mld (w 2013 roku spadek do 4,9 mld ). Na produkty bankowe, emerytalne, inwestycyjne itp. przypada³o znacznie mniej wyp³aconych odszkodowañ. W latach objêtych analiz¹ wartoœci waha³y siê w granicach mln. Rysunek 7. Odszkodowania wyp³acone na rzecz klientów z tytu³u produktów ubezpieczeniowych na tle pozosta³ych produktów finansowych rynek Wielkiej Brytanii w latach (mln ) Wartoœci te wskazywa³y na systematyczny wzrost udzia³u œwiadczeñ wyp³acanych przez instytucje finansowe z tytu³u ubezpieczeñ, po-

8 32 Piotr Pisarewicz cz¹wszy od 50,4% w 2009 roku a do ponad 94% w 2012 roku. W 2013 roku ich udzia³ w strukturze obni y³ siê nieznacznie do 93,8% (rysunek 8). Rysunek 8. Udzia³ odszkodowañ wyp³aconych na rzecz klientów z tytu³u produktów ubezpieczeniowych na tle pozosta³ych produktów finansowych rynek Wielkiej Brytanii w latach (struktura %) Powy sze dane pokazuj¹ w sposób jednoznaczny, jakie konsekwencje dla instytucji finansowych mo e spowodowaæ stosowanie niedozwolonych praktyk i sprzeda niekorzystnych z punktu widzenia klienta produktów. Obok strat wizerunkowych dla poszczególnych instytucji oraz ca³ego rynku ponoszone s¹ dodatkowe koszty niweluj¹ce wczeœniejsze korzyœci ze sprzeda y. 3. Payment Protection Insurance a kary nak³adane przez urz¹d nadzoru Polisy ubezpieczeniowe pod ogóln¹ nazw¹ Payment Protection Insurance b¹dÿ Personal Payment Insurance (PPI) pojawi³y siê na rynku Wielkiej Brytanii w latach dziewiêædziesi¹tych XX w. Ich celem by³a dodatkowa ochrona po yczek i kredytów klientów banków w przypadkach, gdy ich dochody spada³y w wyniku z³ego stanu zdrowia lub utraty pracy. Najczêœciej by³y to: kredyty konsumenckie, kredyty hipoteczne oraz karty kredytowe. W praktyce czêsto okazywa³y siê byæ one zbêdnym dodatkiem powoduj¹cym nieuzasadnione wydatki klientów. Na przestrzeni wielu lat skala sprzeda y wzrasta³a m.in. z powodu wysokich prowizji wyp³acanych bankom przez ubezpieczycieli. W roku 2005 liczba polis yciowych pozyskanych w ten sposób osi¹gnê³a ok. 20 mln, a w kolejnych

9 Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych latach ich liczba wzrasta³a miêdzy 6,5 do 7,5 mln. W okresie ostatnich lat pozyskano w ten sposób ponad 50 mld sk³adki przypisanej brutto [Waugh, 2014, s. 6]. Zidentyfikowano kilka obszarów, które wzbudza³y konkretne zastrze enia [An Industry White Paper, 2011, s. 2, 3]: ubezpieczenia do³¹czane do produktów bankowych by³y czêsto bardzo drogie sk³adki osi¹ga³y nawet 20%, a niekiedy przekracza³y 50% kosztów kredytu, konstrukcja ubezpieczeñ by³a nieefektywna dla klientów, poniewa zawiera³a wy³¹czenia ograniczaj¹ce w znacznym stopniu prawdopodobieñstwo wyp³aty, np. w przypadku choroby lub niezdolnoœci do pracy, bardzo czêsto by³y sprzedawane bez wiedzy klientów, sprzedawane jako niezbêdny sk³adnik produktu bankowego (co nie by³o prawd¹) lub sprzedawane osobom, które nie by³yby nigdy zdolne do uzyskania œwiadczeñ z tytu³u op³acanego ubezpieczenia (mis-selling), produkty charakteryzowa³y siê bardzo skomplikowan¹ procedur¹ wyp³at odszkodowañ lub bardzo d³ugim terminem ich realizacji. W nieco inny sposób zagadnienia wskazuj¹ce uchybienia w zakresie PPI ujête zosta³y przez EIOPA: nieprawid³owoœci co do kwalifikowalnoœci, wy³¹czeñ i ograniczeñ, nieprawid³owoœci co do sprzeda y bez udzielenia porad, nieprawid³owoœci co do sprzeda y z udzielon¹ porad¹, nieprawid³owoœci co do ujawniania cen, nieprawid³owoœci co do PPI z jednorazow¹ sk³adk¹, brak konkurencji miêdzy dostawcami PPI, skutkuj¹cy ich nadmiernymi zyskami, zw³aszcza w porównaniu z ubezpieczycielami [Zestawienie zidentyfikowanych problemów, 2013, s. 6]. Na problemy zwi¹zane z powy szymi praktykami zwracano uwagê niejednokrotnie, niemniej instytucje finansowe nie ustosunkowywa³y siê pozytywnie do stawianych im zarzutów. W zwi¹zku z tym organizacja pn. Biuro Doradztwa Obywatelskiego (Citizens Advice Bureau) wystosowa³a w 2005 roku skargê do Biura Etycznego Handlu (Office of Fair Trading OFT). To z kolei rozpoczê³o kolejne zdarzenia. Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Instytucji Finansowych (Chief Ombudsman) skierowa³ do Komisji Standardów Bankowych (Commission on Banking Standards) zapytanie w zakresie PPI i pojawiaj¹cych siê na tym rynku nieprawid³owoœci.

10 34 Piotr Pisarewicz Na podobne praktyki nie pozosta³ równie obojêtny brytyjski urz¹d nadzoru FSA. W roku 2006 na³o y³ pierwsz¹ karê w wysokoœci 56 tys. na Regency Mortgage Corporation za nieprawid³ow¹ sprzeda osobom, które w myœl zapisów zawartych umów nie mog³yby w praktyce uzyskaæ œwiadczeñ ubezpieczeniowych. PóŸniej nadzorca nak³ada³ coraz wiêksz¹ liczbê kar na instytucje finansowe. Przyk³adem mo e byæ Liverpool Victoria Banking Services ukarana kwot¹ 860 tys. w 2008 roku za do³¹czanie ubezpieczeñ do produktów bankowych bez wiedzy klientów. Znamienna by³a kara w wysokoœci 7 mln dla Alliance & Leicester za to, i jego pracownicy byli szkoleni w zakresie nieprawid³owego wywierania presji na klientów, aby nabyli PPI jako niezbêdny sk³adnik produktu bankowego [An Industry White Paper, 2011, s. 3, 4]. Do sierpnia 2010 FSA wszcz¹³ procedurê przeciwko 24 firmom i osobom prywatnym w zakresie PPI, nak³adaj¹c kary w wysokoœci 13 mln. G³ównych 18 dostawców PPI odrzuci³o ponad po³owê skarg klientów. Spoœród nich 30% zg³osi³o swe skargi do Rzecznika Praw (Financial Ombudsman), z czego a 80% spraw uznano za zasadne. Przez wiele lat toczy³a siê dyskusja, w jaki sposób zmieniæ panuj¹ce dotychczas praktyki. Zakoñczy³ j¹ wyrok S¹du Najwy szego w 2011 roku, na mocy którego instytucje finansowe zosta³y bezwzglêdnie zobligowane do wyp³aty odszkodowañ na rzecz klientów pokrzywdzonych przez PPI [Waugh, 2014, s. 7]. Zakoñczenie Skala z³ych praktyk instytucji finansowych wskazanych w niniejszym opracowaniu jest ogromna. Pokazuje to bardzo wysoki poziom nadu yæ na jednym z bardziej znacz¹cych rynków finansowych œwiata, co niestety jest tak e coraz czêœciej identyfikowane na rynku polskim. Obok liczb i wartoœci odszkodowañ z tytu³u nadu yæ instytucji finansowych zastanawiaj¹ce mog¹ byæ rówie ich przyczyny. Biuro Doradztwa Obywatelskiego (Citizens Advice Bureau), przedstawiaj¹c sw¹ opiniê Parlamentarnej Komisji ds. Standardów Bankowych (Parliamentary Commission on Banking Standards), stwierdzi³a, i : g³ówn¹ przyczyn¹ problemów z PPI by³y zachêty dla pracowników instytucji finansowych. Innymi s³owy cele i limity sprzeda owe by³y tak wyznaczane, i ich osi¹gniêcie by³o mo liwe jedynie z naruszeniem interesu klientów [Waugh, 2014, s. 9]. W ten sposób kszta³towane by³y zachowania prowadz¹ce do zjawisk mis-sellingowych, które w konsekwencji by³y tak e nie-

11 Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych korzystne i nieop³acalne dla samych banków (póÿniejsze kary i odszkodowania). Podsumowuj¹c niniejszy w¹tek rozwa añ, mo na nakreœliæ nastêpuj¹cy schemat zjawisk funkcjonuj¹cych na rynku: coraz wy sze oczekiwania w³aœcicieli odnoœnie do zysków kierowane bezpoœrednio do cz³onków rad nadzorczych, rady nadzorcze wyznaczaj¹ okreœlone cele sprzeda owe i biznesowe dla zarz¹dów, zarz¹dy, aby im sprostaæ, uzyskaæ premie i rzecz jasna pozostaæ na stanowiskach narzucaj¹ wysokie limity sprzeda y na kadrê mened ersk¹, kadra mened erska z ww. powodów przekazuje je podleg³ym pracownikom na poszczególnych szczeblach, pracownicy z podobnych pobudek (premie, utrzymanie pracy) realizuj¹ je w praktyce niemal za wszelk¹ cenê czêsto z naruszeniem interesu klientów. O ile powy szy cykl nie jest nale ycie kontrolowany i nadzorowany na najwy szych szczeblach zarz¹dzania, doprowadziæ mo e do wielu patologicznych zachowañ obserwowanych na rynku. To z kolei skutkuje rosn¹c¹ grup¹ niezadowolonych klientów i generuje d³ugoterminowe problemy wizerunkowe i finansowe. Zbyt szybki wzrost przychodów id¹cy w parze z b³êdami w sztuce skoñczyæ siê mo e seriami pozwów s¹dowych i odszkodowañ, które w d³ugim terminie niweluj¹ wczeœniej osi¹gniête sukcesy. Konsekwencje tego typu zachowañ ponosz¹ ju jednak na ogó³ kolejne ekipy mened erów, którzy przychodz¹ w kolejnych latach, aby sprostaæ nowym wyzwaniom, niejednokrotnie pope³niaj¹c w analizowanym temacie podobne b³êdy co ich poprzednicy, poniewa (co nale y szczególnie podkreœliæ) apetyt w³aœcicieli na zysk jest na ogó³ nieograniczony. Na rynku brytyjskim w obs³udze tego typu spraw wyspecjalizowa³o siê wiele kancelarii prawnych pomagaj¹cych klientom uzyskaæ odszkodowania od banków lub ubezpieczycieli. Obok pozytywnej roli, któr¹ pe³ni¹, odnotowano tak e przypadki z³ego traktowania klientów przez biura i kancelarie prawne pomagaj¹ce uzyskaæ odszkodowania od banków z tytu³u sprzeda y PPI [Over half of claims, 2012]. Zidentyfikowano w tym zakresie poni sze praktyki: dwóch na trzech doradców nie mówi³o klientom o kosztach zwi¹zanych ze œwiadczonymi us³ugami,

12 36 Piotr Pisarewicz 72% nie mówi³o klientom, kiedy bêd¹ oni op³acali nale ne koszty, czterech na piêciu nie wspomina³o klientom o ich prawach do rezygnacji z ich us³ug, tylko 43% wspomina³o klientom o procedurach wyp³aty œwiadczeñ, poni ej po³owy wspomina³o o szansach korzystnego zakoñczenia spraw i wyp³aty odszkodowañ. Tak wiêc prawa klientów na rynku brytyjskim by³y tak e naruszane przez firmy, które z definicji mia³y dochodziæ na ich rzecz praw ze strony banków z tytu³u nieprawid³owo sprzedawanych PPI. Konkluduj¹c niniejsze rozwa ania, mo na stwierdziæ, i przyk³ad rynku Wielkiej Brytanii stanowiæ mo e wa ny punkt odniesienia dla polskiego rynku finansowego, na którym równie pojawia siê coraz wiêcej skarg, reklamacji oraz pozwów s¹dowych ze strony niezadowolonych klientów. Dzia³ania KNF wskazane w pocz¹tkowej czêœci opracowania by³y inspirowane m.in. doœwiadczeniami rynku brytyjskiego, co ma w przysz³oœci zapobiec wystêpowaniu niekorzystnych zjawisk wystêpuj¹cych na styku sektora bankowego i ubezpieczeniowego. Literatura 1. Aggregate complaints statistics (2014), Financial Services Authority, London. 2. Aneks do raportu Rzecznika Ubezpieczonych z 2007 r. skargi z zakresu bancassurance wniesione w 2012 r. (2012), Rzecznik Ubezpieczonych, Warszawa. 3. List Przewodnicz¹cego Komisji Nadzoru Finansowego do Ministerstwa Finansów w sprawie ubezpieczeñ na ycie z ubezpieczeniowym funduszem kapita³owym (2012), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 4. List Przewodnicz¹cego Komisji Nadzoru Finansowego skierowany do podmiotów objêtych nadzorem ws. sprzeda y produktów inwestycyjnych (2012), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 5. List Przewodnicz¹cego Komisji Nadzoru Finansowego skierowany do Prezesów Zarz¹dów Banków i Zak³adów Ubezpieczeñ (2012), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 6. List Przewodnicz¹cego Komisji Nadzoru Finansowego do Prezesa Zwi¹zku Banków Polskich (2013), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 7. List Zastêpcy Przewodnicz¹cego KNF do Prezesów Zarz¹dów Banków (2013), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa.

13 Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych List Zastêpcy Przewodnicz¹cego KNF do Prezesów Zarz¹dów Banków ws. sprawozdañ finansowych i ewidencji produktów ubezpieczeniowych (2013), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 9. Over half of claims management companies are not up front about fees and chances of a payout (2012), Citizens Advice Boureau, London, 108.htm. 10. Podstawowe problemy bancassurance w Polsce raport Rzecznika Ubezpieczonych (2007), Rzecznik Ubezpieczonych, Warszawa. 11. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 2 kwietnia 2013 (2013), Polska Izba Ubezpieczeñ, Warszawa. 12. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 4 kwietnia 2013 (2014), Polska Izba Ubezpieczeñ, Warszawa. 13. Rekomendacja dobrych praktyk na polskim rynku bancassurance w zakresie ubezpieczeñ ochronnych powi¹zanych z produktami bankowymi (2009), Zwi¹zek Banków Polskich, Warszawa. 14. Rekomendacja S dotycz¹ca dobrych praktyk w zakresie zarz¹dzania ekspozycjami kredytowymi finansuj¹cymi nieruchomoœci oraz zabezpieczonymi hipotecznie (2011), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 15. Rekomendacja U dotycz¹ca dobrych praktyk w zakresie bancassurance Projekt z dnia 27 grudnia 2013 r. (2013), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 16. Rekomendacja U dotycz¹ca dobrych praktyk w zakresie bancassurance Projekt z dnia 29 maja 2014 r. (2014), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 17. Rekomendacja w sprawie dobrych praktyk w zakresie ubezpieczeñ finansowych powi¹zanych z produktami bankowymi zabezpieczonymi hipotecznie (2010), Zwi¹zek Banków Polskich, Polska Izba Ubezpieczeñ. 18. Rekomendacja dobrych praktyk na polskim rynku bancassurance w zakresie ubezpieczeñ ochronnych powi¹zanych z produktami bankowymi (2012), Zwi¹zek Banków Polskich, Polska Izba Ubezpieczeñ, Warszawa. 19. Rekomendacja dobrych praktyk informacyjnych dotycz¹cych ubezpieczeñ na ycie zwi¹zanych z ubezpieczeniowymi funduszami kapita³owymi, (2013), Polska Izba Ubezpieczeñ, Warszawa. 20. Skargi kierowane do Rzecznika Ubezpieczonych dotycz¹ce problematyki ubezpieczeñ gospodarczych oraz zabezpieczenia emerytalnego w okresie III kwarta³ów 2013 r. (2013), Rzecznik Ubezpieczonych, Warszawa.

14 38 Piotr Pisarewicz 21. Skargi na instytucje finansowe (2014), Urz¹d Komisji Nadzoru Finansowego, Warszawa. 22. Waugh N., Silk C., The cost of redress: the lessons to be learned from the PPI mis-selling scandal (2014), Citizens Advice and Citizens Advice Scotland. 23. Wojna ubezpieczycieli z kancelariami odszkodowawczymi na pozwy zbiorowe (2014), Gazeta Wyborcza.biz, Warszawa. 24. Wytyczne dla zak³adów ubezpieczeñ dotycz¹ce dystrybucji ubezpieczeñ (2014), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 25. Zestawienie zidentyfikowanych problemów i podjêtych œrodków zaradczych w zakresie PPI na podstawie opinii EIOPA (2013), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. Streszczenie Celem niniejszego opracowania jest analiza najwa niejszych kwestii zwi¹zanych ze z³ymi praktykami instytucji finansowych oraz ich konsekwencjami na podstawie doœwiadczeñ rynku Wielkiej Brytanii. Spojrzenie na krajowy rynek z perspektywy doœwiadczeñ miêdzynarodowych umo liwi nale yte zrozumienie intencji, które przyœwieca³y rodzimym instytucjom (w szczególnoœci Komisji Nadzoru Finansowego) d¹ ¹cym do wdro enia najwy szych standardów sprzeda y produktów ubezpieczeniowych w bankach. Doœwiadczenia brytyjskie pokazuj¹, i wspó³praca obu sektorów bardzo czêsto skutkowa³a naruszaniem praw konsumentów, co w konsekwencji doprowadzi³o do bardzo du ego wzrostu liczby skarg klientów oraz wartoœci wyp³aty odszkodowañ. Analiza przeprowadzona w treœci artyku³u wskazuje najwa niejsze elementy, w których mo na doszukaæ siê analogii do zjawisk wystêpuj¹cych równie na rynku polskim, zw³aszcza w zakresie ubezpieczeñ sprzedawanych w bankowych sieciach dystrybucji. S³owa kluczowe skarga, odszkodowanie, ubezpieczenia, produkty bankowe UK financial institutions bad practices analysis lessons for the Polish market (Summary) The purpose of this paper is to analyze the most important issues-related to bad practices of financial institutions and their consequences based on the UK market experience. A look at the domestic market from the international perspective will allow fair understanding of the intentions which inspired Polish institutions (in particular, the Financial Supervisory Commission) seeking to implement the highest-mentioned standards the sale of insurance products in banks. The

15 Analiza z³ych praktyk brytyjskich instytucji finansowych British case show that cooperation between the two sectors often resulted violations of the rights of consumers, which led to a very large increase in the number of customer complaints and the redress. The analysis in the article shows the most important elements in which we can find an analogy to the phenomena occurring also on the Polish market, especially in the field of insurance sold in the bank distribution networks. Keywords complaint, redress, insurance, banking products

Doświadczenia brytyjskie w rozwiązywaniu problemów w bancassurance

Doświadczenia brytyjskie w rozwiązywaniu problemów w bancassurance Doświadczenia brytyjskie w rozwiązywaniu problemów w bancassurance dr Małgorzata Więcko-Tułowiecka Biuro Rzecznika Ubezpieczonych Warszawa, 21 maja 2014 r. PPI Payment Protection Insurance - ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Gdańsk, dnia 03 listopada 2010 r. LGD-4101-019-003/2010 P/10/129 Pan Jacek Karnowski Prezydent Miasta Sopotu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Wprowadzenie. Wykaz skrótów. Rozdzia³ I. System ubezpieczeñ spo³ecznych

SPIS TREŒCI. Wprowadzenie. Wykaz skrótów. Rozdzia³ I. System ubezpieczeñ spo³ecznych 9 13 17 Wprowadzenie Wykaz skrótów Rozdzia³ I. System ubezpieczeñ spo³ecznych 22 1. Podstawowe pojêcia... 1 23 2. Zasady ogólne... 21 25 3. Zasady podlegania ubezpieczeniom spo³ecznym... 26 96 4. Zbieg

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ Warszawa kwiecień 2013 Przyjęty na XXV Walnym Zgromadzeniu ZBP w dniu 18 kwietnia 2013 r. 1. Komisja Etyki Bankowej, zwana dalej Komisją, działa przy Związku Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 2 kw2013. Warszawa, 6 września 2013 r.

Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 2 kw2013. Warszawa, 6 września 2013 r. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 2 kw2013 Warszawa, 6 września 2013 r. Raport Polski rynek bancassurance 2 kw. 2013 Dane przedstawione w prezentacji zostały zebrane przez Polską Izbę Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/83/15 Rady Gminy Dmosin z dnia 30 grudnia 2015 r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 I. Objaśnienia

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

LOKATY STANDARDOWE O OPROCENTOWANIU ZMIENNYM- POCZTOWE LOKATY, LOKATY W ROR

LOKATY STANDARDOWE O OPROCENTOWANIU ZMIENNYM- POCZTOWE LOKATY, LOKATY W ROR lokat i rachunków bankowych podane jest w skali roku. Lokaty po up³ywie terminu umownego odnawiaj¹ siê na kolejny okres umowny na warunkach i zasadach obowi¹zuj¹cych dla danego rodzaju lokaty w dniu odnowienia

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku SPIS TREŚCI: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O SPÓŁCE... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT... 4 WYKRES 1.

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań.

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Numer ogłoszenia: 159554-2012; data zamieszczenia: 17.05.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat. data spłaty kredytu...

Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat. data spłaty kredytu... Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat wykonanie za okres* prognoza na okres* 2012 03.2013 06.2013 09.2013 12.2013 data spłaty kredytu... A.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Wykaz skrótów...

Spis treœci. Wykaz skrótów... Spis Przedmowa treœci... Wykaz skrótów... XI XIII Komentarz.... 1 Kodeks spó³ek handlowych z dnia 15 wrzeœnia 2000 r. (Dz.U. Nr 94, poz. 1037)... 3 Tytu³ III. Spó³ki kapita³owe... 3 Dzia³ I. Spó³ka z ograniczon¹

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Dubeninki, dnia 27 stycznia 2015 r. na prowadzenie bankowej obsługi budżetu Gminy Dubeninki

ZAPYTANIE OFERTOWE. Dubeninki, dnia 27 stycznia 2015 r. na prowadzenie bankowej obsługi budżetu Gminy Dubeninki ZAPYTANIE OFERTOWE na prowadzenie bankowej obsługi budżetu Gminy Dubeninki Dubeninki, dnia 27 stycznia 2015 r. w okresie od dnia 01.02.2015 r. do dnia 31.01.2017 r. Postępowanie nie podlega ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

odszkodowania i innych świadczeń:

odszkodowania i innych świadczeń: Aneks nr 1 do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Pojazdów Mechanicznych od Utraty, Zniszczenia lub Uszkodzenia (Autocasco-Diler) należących do Klientów Indywidualnych oraz Małych i Średnich Przedsiębiorców,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Agnieszka Kowalska,,, Artur Kowalski Publikacja stanowi kompendium wiedzy na 2010 rok dotyczące

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości.

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości. B.III. Inwestycje krótkoterminowe 1 303,53 zł. 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 1 303,53 zł. - w jednostkach powiązanych 0,00 zł. - w pozostałych jednostek 0,00 zł. - środki pieniężne i inne aktywa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) Dziennik Ustaw rok 2011 nr 221 poz. 1317 wersja obowiązująca od 2015-03-12 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 7 października 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Przewodniczący Andrzej Jakubiak L. dz. DOKJWPR,07311/ :J/l/12/BK (przy udzielaniu odpowiedzi prosimy powołać się na w/w sygn.) Warszawa. dnia ~ kwietnia 2012 L Szanowny Pan

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Opinie na temat płatności kartą wśród przedsiębiorców Raport z badania dla Związku Przedsiębiorców i Pracodawców

Opinie na temat płatności kartą wśród przedsiębiorców Raport z badania dla Związku Przedsiębiorców i Pracodawców Opinie na temat płatności kartą wśród przedsiębiorców Raport z badania dla Związku Przedsiębiorców i Pracodawców dla Warszawa 6 marca 2014 r. Metodologia badania Metodologia badania Badanie mikroprzedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia {

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia { { Ubezpieczenia Klienci InterRisk SA Vienna Insurance Group to zarówno osoby fizyczne, jak firmy, przedsiębiorstwa i szkoły. Oferujemy im ponad 150 produktów ubezpieczeniowych. Nasze ubezpieczenia zapewniają

Bardziej szczegółowo

3.2 Warunki meteorologiczne

3.2 Warunki meteorologiczne Fundacja ARMAAG Raport 1999 3.2 Warunki meteorologiczne Pomiary podstawowych elementów meteorologicznych prowadzono we wszystkich stacjach lokalnych sieci ARMAAG, równolegle z pomiarami stê eñ substancji

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 września 2011 r. 1397 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 19 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym funkcjonariuszy celnych Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.knf.gov.pl/o_nas/urzad_komisji/zamowienia_publiczne/zam_pub_pow/index.html Warszawa:

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Assistance 500+ Obowiązuje od 05.04.2016 r. do 30.06.2016 r.

Regulamin Promocji Assistance 500+ Obowiązuje od 05.04.2016 r. do 30.06.2016 r. Regulamin Promocji Assistance 500+ Obowiązuje od 05.04.2016 r. do 30.06.2016 r. 1 1 Regulamin Promocji Assistance 500+ 1 Organizator Promocji 1. Promocja Assistance 500+, zwana dalej Promocją organizowana

Bardziej szczegółowo

WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW

WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW Warszawa, 10.02.2016 Piotr Truchan M: 609 244 093 piotr.truchan@trufinanse.pl WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW Przyjęta wartość zabezpieczenia Kwota kredytu hipotecznego 540.000zł netto 540.000zł

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2012 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2012 r.

Informacja dodatkowa za 2012 r. Stowarzyszenie BANK ŻYWNOŚCI w Słupsku Informacja dodatkowa za 2012 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie zapasy Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Piła: Prowadzenie obsługi bankowej Związku Numer ogłoszenia: 145986-2013; data zamieszczenia: 13.04.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Piła: Prowadzenie obsługi bankowej Związku Numer ogłoszenia: 145986-2013; data zamieszczenia: 13.04.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.prgok.pl Piła: Prowadzenie obsługi bankowej Związku Numer ogłoszenia: 145986-2013; data zamieszczenia:

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 10132-2013; data zamieszczenia: 08.01.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Numer ogłoszenia: 10132-2013; data zamieszczenia: 08.01.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi 1 z 5 2013-01-08 09:04 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.aotm.gov.pl Warszawa: Usługa rezerwacji i sprzedaży biletów lotniczych

Bardziej szczegółowo

1. Brak wystawiania faktur wewnętrznych dokumentujących WNT lub import usług.

1. Brak wystawiania faktur wewnętrznych dokumentujących WNT lub import usług. Jakie problemy podatkowe występują w przypadku przepisów ustawy o VAT? W trakcie audytów podatkowych audytorzy szczególną uwagę zwracają na rozliczenie przez podatników faktur wystawionych przez zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 9 grudnia 2015 r. Poz. 2916 UCHWAŁA NR XII/99/2015 RADY MIEJSKIEJ W PRÓSZKOWIE. z dnia 26 listopada 2015 r.

Opole, dnia 9 grudnia 2015 r. Poz. 2916 UCHWAŁA NR XII/99/2015 RADY MIEJSKIEJ W PRÓSZKOWIE. z dnia 26 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 9 grudnia 2015 r. Poz. 2916 UCHWAŁA NR XII/99/2015 RADY MIEJSKIEJ W PRÓSZKOWIE z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA

REGULAMIN WYNAGRADZANIA Za³¹cznik do Zarz¹dzenia Nr 01/2009 Przewodnicz¹cego Zarz¹du KZG z dnia 2 kwietnia 2009 r. REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników samorz¹dowych zatrudnionych w Komunalnym Zwi¹zku Gmin we W³adys³awowie Regulamin

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJA. Dobrych Praktyk na Polskim Rynku Bancassurance w zakresie ubezpieczeń ochronnych powiązanych z produktami bankowymi

REKOMENDACJA. Dobrych Praktyk na Polskim Rynku Bancassurance w zakresie ubezpieczeń ochronnych powiązanych z produktami bankowymi REKOMENDACJA Dobrych Praktyk na Polskim Rynku Bancassurance w zakresie ubezpieczeń ochronnych powiązanych z produktami bankowymi Klub Bankowca Warszawa 28 kwiecień 2009 Czym jest Bancassurance? Działalność

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA dla osób nie będących klientami Banku Spółdzielczego w Goleniowie

INFORMACJA dla osób nie będących klientami Banku Spółdzielczego w Goleniowie INFORMACJA dla osób nie będących klientami Banku Spółdzielczego w Goleniowie 1 [Forma i miejsce złożenia reklamacji, skarg, wniosków] 1. Reklamacje, skargi, wnioski mogą być wnoszone przez klienta: 1)

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA. Wyjaśniam

WYJAŚNIENIA. Wyjaśniam WYJAŚNIENIA Na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 907 z późn. zm.) w związku z zapytaniami Wykonawcy z dnia 19.10.2015 r.

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ Niniejsze oświadczenie należy wypełnić czytelnie. W przypadku, gdy zakres informacji wskazany w danym punkcie nie ma odniesienia do

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 08.01.2016 r.

Warszawa, 08.01.2016 r. Warszawa, 08.01.2016 r. INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z USŁUGI POWIADOMIENIA SMS W SYSTEMIE E25 BANKU BPS S.A. KRS 0000069229, NIP 896-00-01-959, kapitał zakładowy w wysokości 354 096 542,00 złotych, który został

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANY KONSULTANT DS. FINANSOWYCH

CERTYFIKOWANY KONSULTANT DS. FINANSOWYCH CERTYFIKOWANY KONSULTANT DS. FINANSOWYCH Szkolenie przygotowujące wraz z egzaminem w ramach Standardów Kwalifikacyjnych w Bankowości Polskiej 1 MIĘDZYNARODOWA SZKOŁA BANKOWOŚCI I FINANSÓW to ponad 23 lata

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn Dz.U.06.243.1763 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z dnia 27 grudnia 2006 r.) Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą P r z e t a r g n i e o g r a n i c z o n y (do 60 000 EURO) Zawartość: Informacja ogólna Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r.

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 kwietnia 2016 r. Poz. 472 OBWIESZCZENIE MINISTRA RODZINY, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja X. M A N A G E R q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja Schemat funkcjonalny modu³u MANAGER SPIS TREŒCI X.1. PRZEZNACZENIE MODU U...X-3 X.2. WYKAZ FUNKCJI...X-4 X.3. CODZIENNA

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie. z realizacji budŝetu Związku Międzygminnego Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie za 2005r.

Sprawozdanie. z realizacji budŝetu Związku Międzygminnego Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie za 2005r. Sprawozdanie z realizacji budŝetu Związku Międzygminnego Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie za 2005r. Związek Międzygminny Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie działa na podstawie Ustawy

Bardziej szczegółowo

1) BENEFICJENT (ZAMAWIAJĄCY):

1) BENEFICJENT (ZAMAWIAJĄCY): Marcelów, dn. 05.06.2012 r. Zapytanie ofertowe Mając na względzie postanowienia i obowiązki wynikające ze stosowania zasady konkurencyjności oraz zasady efektywnego zarządzania finansami obowiązującej

Bardziej szczegółowo

Założenia merytoryczne dla spodziewanej rekomendacji bancassurance KNF

Założenia merytoryczne dla spodziewanej rekomendacji bancassurance KNF Założenia merytoryczne dla spodziewanej rekomendacji bancassurance KNF Wojciech Kwaśniak Z- ca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego V Kongres Bancassurance 24-25 października 2013 r. Definicja

Bardziej szczegółowo

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA KRS-W20 Sygnatura akt (wypełnia sąd) CORS Centrum Ogólnopolskich Rejestrów Sądowych Krajowy Rejestr Sądowy Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Główne wyniki badania

Główne wyniki badania 1 Nota metodologiczna Badanie Opinia publiczna na temat ubezpieczeń przeprowadzono w Centrum badania Opinii Społecznej na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniach od 13 do 17 maja 2004

Bardziej szczegółowo

BILANS STOWARZYSZENIE PRACOWNIA FILMOWA COTOPAXI REGON: 141368601 (nazwa jednostki) na dzień 31.12.2014 (numer statystyczny)

BILANS STOWARZYSZENIE PRACOWNIA FILMOWA COTOPAXI REGON: 141368601 (nazwa jednostki) na dzień 31.12.2014 (numer statystyczny) BILANS STOWARZYSZENIE PRACOWNIA FILMOWA COTOPAXI REGON: 141368601 (nazwa jednostki) na dzień 31.12.2014 (numer statystyczny) Bilans sporządzony zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne.

Postanowienia ogólne. Regulamin udostępniania przez Bank Ochrony Środowiska S.A. elektronicznego kanału dystrybucji umożliwiającego Klientom Banku przystępowanie do Umowy grupowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r.

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Gdańska. Na podstawie art.226, art. 227, art. 228, art. 230 ust. 6

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE I. Dane identyfikacyjne kontroli Numer i tytuł kontroli Jednostka przeprowadzająca kontrolę P/13/151 Zapewnienie prawa do jednakowego wynagradzania

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK Projekt budżetu Powiatu Zwoleńskiego na 2015 r. został opracowany na podstawie : - informacji o wysokości poszczególnych części

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW ZESPÓŁ SZKÓŁ im. MARII SKŁODOWSKIEJ-CURIE W GOSTYNINIE REGULAMIN RADY RODZICÓW Do uŝytku wewnętrznego Regulamin Rady Rodziców przy Zespole Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gostyninie Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

I. Określenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, które było przedmiotem kontroli. ul. J. Słowackiego 10 56-400 Oleśnica

I. Określenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, które było przedmiotem kontroli. ul. J. Słowackiego 10 56-400 Oleśnica Warszawa, dnia 26.10.2010 r. UZP/DKD/KND/15/2010 Informacja o wyniku kontroli doraźnej I. Określenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, które było przedmiotem kontroli. Zamawiający: Powiat

Bardziej szczegółowo

Regulamin Biura ds. Kształcenia i Studentów

Regulamin Biura ds. Kształcenia i Studentów Regulamin Biura ds. Kształcenia i Studentów I. Postanowienia ogólne 1 1. Biuro ds. Kształcenia i Studentów (KS) jest jednostką organizacyjną administracji centralnej Uczelni, zgodnie z 23 Regulaminu Organizacyjnego

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31/12/2010

Roczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31/12/2010 I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 4 920 869 5 600 261 1. Lokaty 4 920 869 5 600 261 Środki pienięŝne 3. NaleŜności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3. Pozostałe naleŝności

Bardziej szczegółowo

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE WICEPREZES NAJWYŻSZEJ IZBY KONTROLI Wojciech Misiąg KBF-4101-08-01/2012 P/12/191 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE I. Dane identyfikacyjne kontroli Numer i tytuł kontroli Jednostka przeprowadzająca kontrolę P/12/191

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013

REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013 REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013 DLA PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI FINANSOWYCH WSPÓŁPRACUJĄCYCH Tekst jednolity Regulaminu sporządzony w dniu 05.03.2013 r. Preambuła Lubuski Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp.

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu ubezpieczenia na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Ekologiczny Portfel FIZ Bis

Karta Produktu ubezpieczenia na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Ekologiczny Portfel FIZ Bis Niniejszy dokument stanowi przykład Karty Produktu przygotowanej w związku z ubezpieczeniem na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Ekologiczny Portfel FIZ Bis, uwzględniający kwotę w wysokości

Bardziej szczegółowo

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE W z ó r u m o w y UMOWA GENERALNA NR zawarta w Nowym S¹czu w dniu... 2011 r. pomiêdzy: Powiatowym Zarz¹dem Dróg w Nowym S¹czu z siedzib¹ przy ul. Wiœniowieckiego 136, 33-300 Nowy S¹cz, zwanym dalej Zamawiaj¹cym,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku w sprawie zmian w budżecie gminy na 2011 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 lit. i ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie

Bardziej szczegółowo

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej.

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej. INDATA SOFTWARE S.A. Spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu, adres: ul. Strzegomska 138, 54-429 Wrocław, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000360487

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie przedmiotów ekonomicznych

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie przedmiotów ekonomicznych Autor programu: Prof. dr hab. inż. Zofia Wilimowska Instytut Finansów Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Program doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie przedmiotów ekonomicznych Nadrzędnym

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NR 5 TYTUŁ PROCEDURY KONTROLA FINANSOWA PRZED DOKONANIEM PŁATNOŚCI

PROCEDURA NR 5 TYTUŁ PROCEDURY KONTROLA FINANSOWA PRZED DOKONANIEM PŁATNOŚCI PROCEDURA NR 5 TYTUŁ PROCEDURY KONTROLA FINANSOWA PRZED DOKONANIEM PŁATNOŚCI Procedura zatwierdzona Zarządzeniem Burmistrza Miasta ChełmŜy nr 144 z dn. 31.12.2007r. 2 SPIS TREŚCI 1. CEL I ZAKRES... 3 2.

Bardziej szczegółowo