Cyborg Idea V-SIM 2.0

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Cyborg Idea V-SIM 2.0"

Transkrypt

1 Symulacja ruchu i zderzeń pojazdów samochodowych Kraków 2007 Wersja dokumentu 2.03 (obejmuje wersję programu )

2 Opisywane oprogramowanie oraz związana z nim dokumentacja jest chroniona prawem autorskim i umowami międzynarodowymi. Kopiowanie bądź rozpowszechnianie tego programu lub jakiejkolwiek jego części bez upoważnienia może spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności cywilnej i karnej w maksymalnym zakresie dopuszczalnym przez prawo. Opisywane oprogramowanie oraz związana z nim dokumentacja dostarczane jest takie, jakie jest. Producent nie udziela gwarancji na przydatność programu do jakiegokolwiek, szczególnego celu. Użytkownik bierze na siebie pełną odpowiedzialność za wykorzystanie wyników pracy tego programu. W związku z postępem technicznym producent zastrzega sobie prawo wprowadzania z mian w oprogramowaniu. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie mogą ulec zmianie bez wcześniejszego powiadomienia.

3 Spis treści SPIS TREŚCI 3 1 WPROWADZENIE OGÓLNY OPIS PROGRAMU PRZEZNACZENIE PROGRAMU PODSTAWOWE PARAMETRY PROGRAMU ZASTOSOWANE MODELE SYMULACJA RUCHU POJAZDÓW POJAZDY WIELOCZŁONOWE MODEL KIEROWCY MODELE ZDERZEŃ WYMAGANIA PROGRAMU INSTALACJA PROGRAMU ZAWARTOŚĆ PAKIETU Z PROGRAMEM PRZYGOTOWANIA DO INSTALACJI INSTALACJA KLUCZA SPRZĘTOWEGO INSTALACJA SAMEGO PROGRAMU PRACA UŻYTKOWNIKA O OGRANICZONYCH UPRAWNIENIACH DEINSTALACJA PROGRAMU DWA INTERFEJSY UŻYTKOWNIKA TWORZENIE, OTWIERANIE I ZAPIS DOKUMENTÓW OGÓLNE ZASADY OBSŁUGI PROGRAMU LISTWA TYTUŁOWA PROGRAMU GŁÓWNE MENU PROGRAMU LISTWY NARZĘDZIOWE PRZYMIARY OBSZAR ROBOCZY LISTWY PRZEWIJANIA LISTWA STATUSU MENU KONTEKSTOWE PRZYJĘTE KONWENCJE UKŁADY ODNIESIENIA OZNACZENIA WIELKOŚCI FIZYCZNYCH 35 2 ŚRODOWISKO RUCHU PARAMETRY GLOBALNE WPROWADZANIE ŚRODOWISKA RUCHU SKALA RYSUNKÓW WARSTWY OBIEKTÓW ZAZNACZANIE OBIEKTÓW EDYCJA WŁAŚCIWOŚCI OBIEKTÓW USUWANIE OBIEKTÓW PRZEMIESZCZANIE OBIEKTÓW ZMIANA KSZTAŁTU OBIEKTÓW OBRACANIE OBIEKTÓW ODBICIE LUSTRZANE

4 GRUPOWANIE OBIEKTÓW KOLEJNOŚĆ WYŚWIETLANIA OPERACJE Z WYKORZYSTANIEM SCHOWKA PASYWNE ELEMENTY ŚRODOWISKA LINIA PROSTOKĄT ZAOKRĄGLONY PROSTOKĄT ELIPSA WIELOKĄT ŁAMANA KRZYWA BEZIER A SYMBOL OBRAZEK TEKST WYMIAR LINIOWY WYMIAR KĄTOWY UKŁAD WSPÓŁRZĘDNYCH ZNACZNIK POZYCJI STATYCZNA SYLWETKA POŁOŻENIE CIAŁA ZNAK DROGOWY SYGNALIZATOR ŚWIETLNY OBIEKT OLE AKTYWNE ELEMENTY ŚRODOWISKA ODCINEK DROGI SKRZYŻOWANIE OBSZAR NACHYLONY OBSZAR INNEJ NAWIERZCHNI OBSZAR WIATRU SŁUP ŚCIANA BADANIE WARUNKÓW ŚRODOWISKA INNE POMOCNE MECHANIZMY MECHANIZM COFNIJ-PRZYWRÓĆ POWIĘKSZENIE PRZYMIARY LINIE ODNIESIENIA NARZĘDZIE DO PRZEMIESZCZANIA NARZĘDZIE DO SKALOWANIA BEZPOŚREDNIE POMIARY NARZĘDZIA DO WYKONYWANIA POMIARÓW WYDRUK I PODGLĄD WYDRUKU WSPÓŁPRACA Z INNYMI APLIKACJAMI WSPÓŁPRACA Z PROGRAMEM CYBORG IDEA PLAN IMPORT ELEMENTÓW GRAFICZNYCH PRZEZ SCHOWEK IMPORT ELEMENTÓW GRAFICZNYCH PRZEZ PLIKI BEZPOŚREDNIA OBSŁUGA SKANERA LUB APARATU CYFROWEGO EKSPORT ELEMENTÓW GRAFICZNYCH PRZEZ SCHOWEK EKSPORT ELEMENTÓW GRAFICZNYCH PRZEZ PLIKI 72 3 OBIEKTY SYMULACJI POJAZDY MECHANICZNE INFORMACJE OGÓLNE

5 3.1.2 WYMIARY NADWOZIA I ROZMIESZCZENIE KÓŁ MASA WŁASNA I ROZKŁAD MASY PASAŻEROWIE POJAZDU ŁADUNEK AERODYNAMIKA NADWOZIA PARAMETRY SILNIKA UKŁAD PRZENIESIENIA NAPĘDU UKŁAD KIEROWNICZY UKŁAD HAMULCOWY ZAWIESZENIE POJAZDU OPONY SPRZĘGI NADWOZIE POJAZDU KIEROWCA WARUNKI POCZĄTKOWE ZADANIA WYKONYWANE W TRAKCIE RUCHU SYLWETKA POJAZDU POZYCJE POŚREDNIE WYGLĄD POJAZDU INNE OBIEKTY SYMULACJI WARUNKI POCZĄTKOWE PRZEBIEG RUCHU OPIS ROZMIAR OBIEKTU POZYCJE POŚREDNIE WYGLĄD OBIEKTU SYMULACJA POJAZDÓW WIELOCZŁONOWYCH 93 4 PRZEBIEG SYMULACJI PODSTAWOWE POJĘCIA KROK CAŁKOWANIA CZAS SYMULACJI KROK SYMULACJI STEROWANIE PRZEBIEGIEM SYMULACJI POLECENIA STERUJĄCE SUWAK PRZEBIEGU SYMULACJI WARUNKI ZAKOŃCZENIA SYMULACJI PRĘDKOŚĆ WYKONYWANIA SYMULACJI ZNACZNIKI CZASU STAN PO MODYFIKACJI OBSERWACJA PRZEBIEGU SYMULACJI UPŁYW CZASU SYMULACJI AKTUALNE POZYCJE OBIEKTÓW TORY RUCHU, ŚLADY, SYLWETKI POŚREDNIE MODYFIKACJE I PODGLĄD OBIEKTÓW SYMULACJI DOSTĘP DO OBIEKTÓW PRZEMIESZCZANIE OBIEKTÓW AKTUALNY STAN OBIEKTÓW HISTORIA STANU OBIEKTÓW REJESTR ZDARZEŃ SYMULACJI RAPORT Z SYMULACJI ANOMALIE WYSTĘPUJĄCE W TRAKCIE SYMULACJI KONTAKT NADWOZIA POJAZDU Z POWIERZCHNIĄ TERENU

6 4.7.2 WYWRÓCENIE SIĘ POJAZDU ANALIZA ZDERZEŃ DETEKCJA KOLIZJI SIŁOWY MODEL ANALIZY ZDERZEŃ ZAŁOŻENIA MODELU GRAFICZNA WIZUALIZACJA ZDERZENIA PRZEBIEG I PARAMETRY ZDERZENIA ZDERZENIA Z NIEWIELKIMI PRZESZKODAMI IMPULSOWY MODEL ANALIZY ZDERZEŃ ZAŁOŻENIA MODELU GRAFICZNA WIZUALIZACJA ZDERZENIA RUCH PRZEDZDERZENIOWY PARAMETRY ZDERZENIA ZATWIERDZENIE ZDERZENIA RUCH POZDERZENIOWY PÓŁAUTOMATYCZNA ANALIZA ZDERZEŃ AUTOMATYCZNA ANALIZA ZDERZEŃ POWTARZANIE PARAMETRÓW ZDERZEŃ DODATKOWE SKUTKI ZDERZENIA PRZYKŁADY RYSUNKI ŚRODOWISKA RUCHU PROSTE SYMULACJE PROSTA SYMULACJA RUCHU OBSERWACJA CHWILOWYCH WARTOŚCI WYBRANYCH PARAMETRÓW OBSERWACJA PRZEBIEGU ZMIAN WYBRANYCH PARAMETRÓW ZDERZENIE IMPULSOWE W TRYBIE MANUALNYM ZDERZENIE IMPULSOWE W TRYBIE AUTOMATYCZNYM BARDZIEJ ZŁOŻONE PRZYKŁADY NAJECHANIE NA KRAWĘŻNIK NIESTANDARDOWE WYKRESY ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW POWRÓT DO POCZĄTKOWYCH USTAWIEŃ PROGRAMU UAKTUALNIENIA PROGRAMU WSPARCIE ZE STRONY PRODUCENTA ZAŁĄCZNIKI PARAMETRY POJAZDÓW DANE OGÓLNE WYMIARY POJAZDU ROZMIESZCZENIE KÓŁ MASA POJAZDU I JEJ ROZMIESZCZENIE PARAMETRY AERODYNAMICZNE JEDNOSTKA NAPĘDOWA UKŁAD PRZENIESIENIA NAPĘDU OSIĄGI POJAZDU UKŁAD KIEROWNICZY

7 UKŁAD HAMULCOWY ZAWIESZENIE POJAZDU OPONY I KOŁA SPRZĘGI SZTYWNOŚĆ NADWOZIA OZNACZENIA WIELKOŚCI FIZYCZNYCH UPŁYW CZASU POŁOŻENIE OBIEKTU SYMULACJI POŁOŻENIE ELEMENTÓW POJAZDU PRĘDKOŚCI PRZYSPIESZENIA SIŁY I MOMENTY DZIAŁAJĄCE NA OBIEKT SYMULACJI STAN ZAWIESZENIA POJAZDU STAN POSZCZEGÓLNYCH KÓŁ POJAZDU STAN ELEMENTÓW KONTROLNYCH POJAZDU NUMERACJA KÓŁ POJAZDU FORMAT PLIKU EKSPORTU PRZEBIEGU RUCHU POJAZDU ZESTAWIENIE STATYCZNYCH SYLWETEK INTERPRETACJA PLIKÓW DXF 179 LITERATURA

8 - 8 -

9 1 Wprowadzenie Niniejsza instrukcja nie zawiera wyczerpującego opisu wszystkich możliwości programu ani nie zawiera szczegółowego opisu wszystkich dostępnych jego funkcji. Ma ona za zadanie jedynie zapoznać Użytkownika z filozofią działania programu i stanowić praktyczny poradnik jego stosowania. Zawiera ona również opisy kilku przykładów, prowadzące Użytkownika krok-po-kroku, umożliwiając łatwe rozpoczęcie pracy z programem. Instrukcja ta zakłada znajomość przez Użytkownika pracy w środowisku Microsoft Windows oraz pewne doświadczenie w użytkowaniu innych aplikacji pracujących w tym środowisku

10 1.1 Ogólny opis programu Program Cyborg Idea V-SIM pozwala wykonać symulację ruchu pojazdów mechanicznych, w tym pojazdów samochodowych, przyczep i naczep w niejednorodnym środowisku uwzględniając zasady dynamiki. Analizowany może być ruch pojazdów jednojak i wieloczłonowych. Ruch pojazdów oraz ich interakcje z elementami środowiska analizowane są w przestrzeni trójwymiarowej (3D). Program pozwala również symulować na drodze kinematycznej (animować) ruch innych obiektów takich, które nie są pojazdami samochodowymi, a występują w ruchu drogowym. Program posiada rozbudowany edytor graficzny działający na płaszczyźnie (2D) i pozwalający zdefiniować środowisko ruchu oraz umożliwia wizualizację 2D analizowanego ruchu w tym środowisku. Oprócz symulacji ruchu program V-SIM umożliwia analizę przebiegu i skutków zderzeń pojazdów mechanicznych miedzy sobą, z innymi uczestnikami ruchu oraz z przeszkodami terenowymi. Program wyposażony jest w rozbudowaną bazę danych technicznych kilku tysięcy pojazdów, które mogą być poddawane symulacji. Są to pojazdy praktycznie wszystkich kategorii posiadające od 1 do 3 osi wraz z naczepami oraz przyczepami z osią centralną (niekierowaną). Użytkownik nie jest jednak ograniczony do wykorzystywania wspomnianych pojazdów aktualnie znajdujących się w bazie - ma możliwość modyfikowania wprowadzonych parametrów technicznych oraz tworzenia własnych pojazdów

11 1.2 Przeznaczenie programu Program Cyborg Idea V-SIM znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie istnieje potrzeba symulowania zachowania się pojazdów samochodowych z uwzględnieniem złożonego opisu środowiska ruchu i ewentualnych zderzeń. Symulacja taka może mieć na celu: odtworzenie rzeczywistego przebiegu ruchu pojazdu lub określenie zachowania pojazdu o hipotetycznych parametrach lub rzeczywistego pojazdu w hipotetycznych warunkach ruchu. W zależności od przedstawionych celów symulacji, program może znaleźć zastosowanie odpowiednio w następujących dziedzinach: Rekonstrukcja wypadków drogowych; Projektowanie pojazdów, ich podzespołów lub modyfikacji; Inżynieria drogowa

12 1.3 Podstawowe parametry programu Poniżej zestawiono podstawowe parametry programu Cyborg Idea V-SIM na tle innych programów symulacyjnych dostępnych na rynku: Model matematyczny Analiza ruchu pojazdów Analiza zderzeń Modelowanie pojazdów członowych Ilość stopni swobody dla typowego pojazdu V-SIM 2.0 Tak 3D 3D V-SIM 1.0 Nie PC-CRASH D/3D Krok całkowania µs 3 1 ms 5 ms 4 Rozmieszczenie masy pojazdów Model oddziaływania opony Model zderzenia Funkcje graficzne Definiowanie środowiska ruchu TM-Easy / Dugoff Siłowy / Impulsowy 3D 2D Dugoff PC-CRASH 4.1 Junior W płaszczyźnie x -z pojazdu Liniowy / TM-Easy Liniowy Impulsowy Impulsowy 5 Impulsowy Wizualizacja ruchu pojazdów 2D 2D lub 3D 2D Warstwy obiektów Tak Tak Nie Biblioteka sylwetek pojazdów Tak Tak Nie 6 Biblioteka pionowych znaków drogowych 2D Tak Tak Nie Import obiektów OLE Tak Nie 1 Standardowo analiza płaska (2D), po uzupełnieniu przez użytkownika pewnych parametrów analiza trójwymiarowa (3D) 2 Długość kroku całkowania wpływa na precyzję wykonywanych obliczeń. Im krótszy krok całkowania tym dokładniej analizowany jest ruch. 3 Standardowy krok całkowania. Może być modyfikowany przez użytkownika w zakresie 100µs 1ms 4 Standardowy krok całkowania. Może być modyfikowany przez użytkownika 5 Od wersji 7.0 opcjonalnie siłowy model zderzenia 6 Biblioteka dostępna za dopłatą

13 Ograniczenia V-SIM 2.0 V-SIM 1.0 PC-CRASH PC-CRASH 4.1 Junior Ilość symulowanych obiektów Nieograniczona Nieograniczona 2 Ilość otwartych projektów Nieograniczona

14 1.4 Zastosowane modele Symulacja ruchu pojazdów Analiza ruchu pojazdów mechanicznych odbywa się według zasad dynamiki w przestrzeni trójwymiarowej (3D), z uwzględnieniem pełnych 6 stopni swobody. Pojazd traktowany jest jako bryła sztywna posiadająca pojedynczą masę. W analizie dynamiki ruchu uwzględniane są także momenty bezwładności poszczególnych kół oraz elementów zespołu napędowego. Dodatkowe stopnie swobody to ruch obrotowy kół wokół ich osi. Łącznie, przy analizowaniu ruchu typowego, 4-kołowego pojazdu, uwzględnianych jest 10 stopni swobody [1]. Model symulowanego pojazdu uwzględnia następujące elementy: 1. Rozkład masy. Program V-SIM umożliwia swobodne zdefiniowanie rozkładu masy pojazdu poprzez wskazanie dowolnego położenia środka masy i głównych momentów bezwładności pustego pojazdu. Przy wyznaczeniu wypadkowego położenia środka masy oraz momentów bezwładności program uwzględnia rozmieszczenie ładunku i pasażerów wewnątrz pojazdu. 2. Zawieszenie. Program V-SIM posiada kinematyczny model niezależnego zawieszenia kół. Model ten uwzględnia pionowy ruch koła, a siły reakcji występujące w zawieszeniu wpływają na dynamikę ruchu całego pojazdu. Siły reakcji wyznaczane są niezależnie dla każdego koła przy uwzględnieniu, sztywności o charakterze progresywnym, tłumienia (niezależnie dla fazy kompresji i rozciągania) oraz sztywności drążków stabilizacyjnych. Zastosowany model umożliwia również analizowanie wpływu na ruch pojazdu różnego stopnia zużycia lub awarii poszczególnych elementów zawieszenia. Pojazdy mogą być wyposażone w jedną do trzech osi. 3. Koła. Dla każdego koła niezależnie analizowana jest dynamika jego ruchu obrotowego (uwzględniając po jednym stopniu swobody). Przy wyznaczaniu interakcji opona nawierzchnia zastosowany jest zaawansowany model TM-Easy opracowany przez Prof. G. Rilla [5] w oparciu o wyniki badań obecnie stosowanych opon z uwzględnieniem wprowadzonych później udoskonaleń [9]. Alternatywnie może być wybrany model opracowany w Instytucie Bezpieczeństwa Drogowego Uniwersytetu Michigan (HSRI) przez zespół Dugoffa [3] z uwzględnieniem wprowadzonych później udoskonaleń Error! Reference source not found.. Model toczenia koła ogumionego uwzględnia również zjawisko aquaplaningu. 4. Układ kierowniczy. Układ kierowniczy w programie V-SIM realizowany jest przez kinematyczny model uwzględniający podatność. Układ ten realizuje lub, opcjonalnie nie, zasady Ackermana. Kierowana może być dowolnie wybrana oś pojazdu. 5. Układ hamulcowy. Pojazd wyposażony jest w układ hamulcowy zasadniczy oraz pomocniczy (ręczny). Układ zasadniczy zawiera opcjonalnie korektor sił hamowania o zadanej parametrycznie charakterystyce oraz opcjonalnie symuluje działanie układu przeciwblokującego ABS. Działanie układu ABS modelowane jest na zasadzie regulatora proporcjonalnego utrzymującego współczynnik poślizgu na poziomie 20% poprzez modulację momentu hamującego niezależnie dla każdego z kół. Przyczepy oraz naczepy mogą być wyposażone w układ hamulcowy sprzężony z pojazdem ciągnącym lub najazdowy. Zastosowane modele umożliwiają również analizowanie wpływu nieprawidłowego funkcjonowania elementów tego układu

15 6. Silnik. Pojazdy mogą być wyposażone w silniki o zadanej parametrycznie charakterystyce, umożliwiające uzyskanie przez pojazd rzeczywistych wartości przyspieszeń. 7. Układ przeniesienia napędu. Pojazdy posiadają modele układów przeniesienia napędu zawierające takie elementy jak: sprzęgło, skrzynia biegów z możliwością ręcznej lub automatycznej zmiany przełożenia, przekładnię główną, oraz mechanizm różnicowy. Napęd może być przekazywany na dowolnie wybrane osie pojazdu. 8. Opór aerodynamiczny nadwozia. Program uwzględnia siły aerodynamiczne działające na nadwozie pojazdu niezależnie dla opływu wzdłużnego, aby uwzględnić czołowy opór aerodynamiczny pojazdu poruszającego się z większą prędkością jak i opływu poprzecznego, aby uwzględnić siły spowodowane przez wiatr boczny Pojazdy wieloczłonowe Oprócz typowych pojazdów jednoczłonowych, V-SIM umożliwia modelowanie zachowania pojazdów wieloczłonowych, takich jak ciągnik siodłowy z naczepą lub samochód z przyczepą z osią centralną (niekierowaną). Program umożliwia automatyczną analizę ewentualnych zderzeń pomiędzy członami tego samego pojazdu. Modelowane sprzęgi mają zadawaną sztywność liniową i kątową, ograniczoną ruchliwość kątową oraz zadane obciążenia graniczne, po którym następuje zerwanie więzu i dalsza analiza ruchu członów pojazdu jak niezależnych obiektów Model kierowcy Program V-SIM wyposażony jest w model kierującego pojazdem, który potrafi tak sterować kołem kierownicy, aby pojazd podążał po wyznaczonym przez użytkownika torze ruchu. Symulowany przez program kierowca może mieć zadany przez użytkownika stopień sprawności. Model kierowcy wykorzystywany jest w następujących zadaniach: podążanie zadanym torem ruchu, zmiana pasa ruchu. Ponadto program posiada wbudowane regulatory PID umożliwiające na życzenie użytkownika utrzymanie stałej prędkości jazdy, stałej wartości opóźnienia przy hamowaniu lub stałej wartości przyspieszenia w zadaniu Przyspieszanie Modele zderzeń Program V-SIM może analizować zderzenia pomiędzy pojazdami biorącymi udział w symulacji, pomiędzy pojazdami, a nieruchomymi przeszkodami terenowymi występującymi w środowisku, a także pomiędzy pojazdami a innymi uczestnikami ruchu drogowego. Przebieg zderzenia oraz jego konsekwencje analizowane są w przestrzeni trójwymiarowej (3D). Modelowane są zderzenia szorstkie z poślizgiem lub bez. Przy analizie zderzeń program może stosować dwa modele zderzenia: Model siłowy (ciągły), w którym siły działające pomiędzy uczestnikami zderzenia rozwijają się w sposób ciągły od pierwszego kontaktu nadwozi do ostatecznego ich rozszczepienia. Model ten został specjalnie opracowany dla potrzeb komputerowej symulacji ruchu pojazdów i jest najbardziej zbliżony do rzeczywistego przebiegu zderzenia [7]

16 Klasyczny, impulsowy model zderzenia opisany pierwotnie w literaturze przez Kudlicha [4] i Slibara [6]. Model ten opiera się na współczynniku restytucji w miejsce współczynników sztywności poszczególnych elementów nadwozia. Umożliwia on interakcję użytkownika umożliwiając mu skorygowanie automatycznie przyjętych przez program wartości. W modelu tym program może funkcjonować w różnych trybach, począwszy od manualnego, w którym użytkownik ma pełny wpływ na parametry zachodzącego zderzenia aż do w pełni automatycznego, w którym nie jest wymagana ingerencja użytkownika. Analiza zderzeń w obydwu modelach może być przez program wykonywania całkowicie automatycznie, bez ingerencji ze strony użytkownika, jak również użytkownik ma pełną możliwość modyfikowania / zadawania parametrów zderzeń przyjmowanych przez program

17 1.5 Wymagania programu Program V-SIM przeznaczony jest do pracy w 32-bitowym środowisku Microsoft Windows rodziny Windows NT, tj. Windows 2000, XP, 2003 lub Vista. Przy pewnych ograniczeniach graficznych program będzie także pracował pod kontrolą Windows 98 lub Me. Do zainstalowania programu wymagane jest posiadanie napędu CD-ROM (funkcję napędu CD-ROM spełniają również napędy DVD-ROM czy nagrywarki CD-R/RW lub DVD-R/RW) lub połączenia z Internetem. Do zainstalowania sprzętowego klucza zabezpieczającego wymagane jest posiadanie wolnego złącza USB lub LPT (zwanego także drukarkowym lub równoległym). W wypadku złącza LPT może być ono nadal wykorzystywane do podłączenia drukarki. Program nie stawia innych, dodatkowych wymagań systemowi Użytkownika. Aby jednak w pełni wykorzystać jego możliwości wymagane jest posiadanie drukarki graficznej (atramentowej lub laserowej) i praca w rozdzielczości co najmniej 800 x 600 w trybie 64k kolorów (HighColor)

18 1.6 Instalacja programu Zawartość pakietu z programem W skład pakietu dostarczanego razem z programem w wersji pełnej (nie demonstracyjnej) wchodzą następujące elementy: Dokument stwierdzający legalność użytkowania programu (Umowa Licencyjna); Nośnik programu w postaci płyty CD-R; Klucz sprzętowy w wersji USB lub LPT; Drukowana. Przed przystąpieniem do instalacji programu proszę upewnić się, że dostępne są wszystkie te elementy Przygotowania do instalacji Jeżeli program ma być instalowany w systemie Windows z rodziny NT (Windows 2000, XP, 2003 lub Vista) musi być instalowany z konta o prawach administratora systemu. Użytkownik instalujący program musi więc: Posiadać uprawnienia administratora systemu, lub Zalogować się do systemu jako administrator, lub Skontaktować się z fizycznym administratorem systemu Instalacja klucza sprzętowego Przed przystąpieniem do instalacji samego programu należy zainstalować fizycznie w komputerze, na którym użytkowany będzie program, sprzętowy klucz zabezpieczający, który jest dostarczany razem z programem. Klucz ten zapewnia autoryzowany dostęp do programu i musi być podłączony do komputera przez cały czas pracy z programem. Wersja demonstracyjna programu nie wymaga obecności klucza. w wypadku takiej wersji należy od razu przejść do rozdziału (strona 19). Program V-SIM dostarczany jest z jednym z dwóch rodzajów klucza sprzętowego: USB i LPT. Wybór rodzaju klucza dokonywany jest na etapie zamówienia programu. Jeżeli dostarczony Państwu klucz nie odpowiada Państwa potrzebom prosimy o kontakt z naszą firmą. Rys. 1 Klucz sprzętowy USB Konkretny sposób instalacji zależy od wybranego klucza Klucz USB Rys. 2 Klucz sprzętowy LPT Aby zainstalować klucz USB należy odnaleźć wolne złącze USB komputera i włączyć do niego klucz. Złącze USB ma postać krótkiej szczeliny z widocznymi 4 stykami. Nowoczesne komputery są z reguły wyposażone w 2-6 takich złącz. Znajdują się one

19 najczęściej na tylnej ściance komputera, czasem na przedniej ściance, na monitorze lub klawiaturze. Klucz USB może być podłączany lub odłączany od komputera w trakcie jego pracy Klucz LPT Aby zainstalować klucz LPT należy w pierwszej kolejności wyłączyć komputer lub upewnić się, że jest on wyłączony, gdyż urządzenia na złączu LPT mogą być jedynie podłączane lub odłączane od komputera w momencie, gdy jest on wyłączony. Podłączanie / odłączanie urządzeń LPT przy włączonym komputerze lub urządzeniu grozi uszkodzeniem urządzenia lub samego portu LPT. Następnie należy zlokalizować port LPT, nazywany także portem drukarkowym lub portem równoległym. Złącze to ma postać podłużnego występu z dwoma rzędami (25szt.) dziurek, identycznego jak jedno ze złącz klucza sprzętowego. Jest ono często oznaczone ikoną drukarki lub/i kolorem różowym. Większość komputerów wyposażonych jest w jedno takie złącze umieszczone na tylnej ściance. Jeżeli do złącza tego podłączona jest drukarka należy ją tymczasowo odłączyć. Po zlokalizowaniu złącza LPT należy wetknąć do niego klucz sprzętowy pasującym końcem (z pinami) dokręcając lekko śruby po obydwu końcach. Jeżeli ze złącza tego ma też korzystać drukarka, jej kabel należy włączyć w wolny koniec klucza sprzętowego. Po wykonaniu tych czynności można włączyć komputer Sterownik klucza Aby klucz sprzętowy mógł poprawnie funkcjonować (komunikować się z programem), na komputerze musi zostać zainstalowany odpowiedni sterownik programowy. w trakcie instalacji programu V-SIM domyślnie instalowany jest odpowiedni sterownik, dostępny na chwilę przygotowania wersji instalacyjnej programu. Sterownik taki, szczególnie dla klucza w wersji LPT, pracuje w dość trudnych warunkach. Jest on ściśle związany z konkretną konstrukcją komputera, urządzeniami, które się przez niego komunikują (drukarki), a także z konkretną wersją systemu operacyjnego. Może więc wystąpić taka sytuacja, że będzie wymagane zainstalowanie nowszego sterownika, niż ten, dostarczony z programem. Sterowniki te są stale udoskonalane przez ich producenta. w sprawie nowszych wersji sterowników prosimy zaglądać do naszego serwisu WWW pod adresem lub na strony polskiego dystrybutora kluczy: ewentualnie do samego producenta: (serwis anglojęzyczny). Dodatkowo, na płycie z programem w katalogu \HASP, został umieszczony program HaspUserSetup.EXE (wersja anglo- lub niemieckojęzyczna) za pomocą którego można samodzielnie zainstalować sterownik, sprawdzić aktualny stan instalacji lub rozwiązać ewentualne problemy Instalacja samego programu Po zainstalowaniu klucza sprzętowego można przejść do instalacji samego programu. Aby zapoczątkować instalację należy umieścić nośnik programu (płytę CD-R) w napędzie komputera. Po chwili powinien rozpocząć się automatycznie proces instalacji. Jeżeli po dłuższej chwili proces instalacji nie rozpoczął się samoistnie należy z menu Start wybrać polecenie Uruchom..., w wyświetlonym oknie wprowadzić: D:\index (gdzie D: jest literą

20 napędu, w którym znajduje się płyta) i potwierdzić przyciskiem OK. w trakcie instalacji należy postępować zgodnie z instrukcjami wyświetlanymi na ekranie. W pewnym momencie program instalacyjny pyta o instalację sterowników klucza sprzętowego. Domyślnym ustawieniem jest instalacja sterownika. Jeżeli sterownik klucza został poprawnie zainstalowany już wcześniej lub użytkownik zamierza go zainstalować samodzielnie należy wybrać opcję Nie instaluj. W trakcie instalacji uaktualniane są niektóre elementy systemu operacyjnego, w tym system dostępu do baz danych Microsoft DAO 3.6. Po zakończeniu procesu instalacji może być konieczne powtórne uruchomienie komputera. Instalacja trwa do kilku minut w zależności od wydajności komputera i zakresu wykonanych aktualizacji. Na koniec procesu instalacji, jeżeli nie było potrzeby powtórnego uruchomienia komputera, program instalacyjny proponuje uruchomienie właśnie zainstalowanego programu. Po zakończeniu instalacji program V-SIM można uruchamiać przez kliknięcie pozycji Cyborg Idea V-SIM ze wybranego w trakcie instalacji folderu (domyślnie Cyborg Idea Experts) z menu Start Praca użytkownika o ograniczonych uprawnieniach Rozdział ten nie dotyczy instalacji programu w systemach Windows 98 lub Windows Me. W pozostałych systemach nie dotyczy także użytkowania programu przez użytkownika o uprawnieniach administratora systemu (są to domyślne ustawienia użytkownika Windows XP, Vista). Jeżeli program V-SIM został zainstalowany w systemie operacyjnym z rodziny Windows NT (Windows 2000, XP, 2003 lub Vista), a ma być wykorzystywany przez użytkownika o ograniczonych prawach: administrator systemu musi zapewnić 7 użytkownikowi programu prawo zapisu do katalogu, w którym zainstalowany został program (domyślnie C:\Program Files\Cyborg IDEA\VehSim). Użytkownik programu powinien mieć także zapewnione prawo modyfikacji pliku vdata.mde, znajdującego się w tym katalogu. Plik ten zawiera bazę danych pojazdów, która może być modyfikowana przez użytkownika. 7 W sprawie zapewnienia odpowiednich uprawnień użytkownikowi prosimy zapoznać się z dokumentacją do posiadanego systemy operacyjnego

21 1.7 Deinstalacja programu Jeżeli z jakichkolwiek powodów wystąpi potrzeba usunięcia programu V-SIM z komputera należy postępować podobnie, jak w przypadku innych programów zainstalowanych w środowisku Windows, tzn.: 1. Z menu Start wybrać Panel Sterowania. 2. W oknie Panelu Sterowania podwójnie kliknąć ikonę Dodaj lub usuń programy. 3. Z listy zainstalowanych programów wybrać, przez kliknięcie, pozycję Cyborg Idea V-SIM 2.0 a następnie przycisnąć Usuń/Zmień. 4. Dalej postępować według wskazówek na ekranie. 5. Oprócz samego programu usunąć można, zainstalowany razem z nim, sterownik klucza sprzętowego, o ile żaden inny z zainstalowanych programów z niego nie korzysta. w tym celu z listy należy wybrać pozycję HASP Device Driver i podobnie przycisnąć Usuń/Zmień

22 1.8 Dwa interfejsy użytkownika Program V-SIM oferuje użytkownikowi dwa niezależne sposoby obsługi programu związane z udostępnianym interfejsem użytkownika. 9. Interfejs uproszczony, przeznaczony dla początkujących użytkowników. w tym trybie pracy programu użytkownik ma możliwość wglądu i modyfikacji podstawowych parametrów wpływających na obliczenia oraz opisujących ruch obiektu. Podczas pracy z tym interfejsem niektóre zakładki właściwości obiektów oraz niektóre, dodatkowe parametry na pozostałych zakładkach nie są wyświetlane. Elementy interfejsu, które nie są w tym trybie pokazywane, oznaczone są w dokumentacji specjalną ikoną:. Podstawową zaletą tego interfejsu jest możliwość łatwej obsługi programu. 10. Interfejs pełny, przeznaczony dla zaawansowanych użytkowników. Oferuje on pełną obsługę wszystkich możliwości programu, jednak początkujący użytkownicy mogą poczuć się zagubieni w mnogości parametrów, opcji i ustawień. Niezależnie od wybranego interfejsu moduł obliczeniowy programu funkcjonuje w ten sam sposób. Identyczny jest również format zapisywanych przez program plików w obydwu trybach pracy. Podczas pierwszego uruchomienia programu użytkownik pytany jest o wybór odpowiadającego mu interfejsu. w trakcie dalszej pracy interfejs może być w każdej chwili zmieniony za pomocą polecenia Uproszczony interfejs w menu Narzędzia. Zalecamy, aby przy pierwszym kontakcie z programem, wybrać uproszczony interfejs, a dopiero po upływie pewnego czasu, po nabraniu pewnej wprawy w posługiwaniu się programem przełączenie na interfejs pełny

23 1.9 Tworzenie, otwieranie i zapis dokumentów W momencie rozpoczęcia pracy program tworzy nowy, czysty dokument. Jeżeli w trakcie pracy zajdzie potrzeba utworzenia kolejnego, czystego dokumentu należy wywołać polecenie Nowy z menu Plik (skrót klawiszowy [Ctrl]+[N]). Program V-SIM umożliwia jednoczesną pracę z wieloma otwartymi jednocześnie dokumentami. Każdy z dokumentów może być udostępniony w osobnym oknie w ramach głównego okna programu. Manipulować oknami dokumentów można przez polecenia zgromadzone w menu Okno. Aby zapisać zmiany wykonane w dokumencie należy wybrać polecenie Plik\Zapisz (skrót klawiszowy [Ctrl]+[S]). Jeżeli dokument ten nie był wcześniej nigdzie zapisany program otworzy standardowy dialog Zapisz plik pozwalający użytkownikowi nadać nazwę pliku i wskazać miejsce (folder), w którym ma być on zapisany. Wcześniej zapisany dokument może też być zapisany w pliku o innej nazwie lub w innym miejscu. Należy w tym celu wywołać polecenie Plik\Zapisz jako. W momencie zamykania programu program zaproponuje użytkownikowi zapisanie wszystkich zmodyfikowanych dokumentów, jeżeli wykonane zmiany nie zostały wcześniej zapisane. Aby otworzyć wcześniej zapisany dokument należy wywołać polecenie Plik\Otwórz (skrót klawiszowy [Ctrl]+[O]). Po jego wywołaniu program otworzy standardowy dialog Otwórz plik za pomocą którego należy wskazać plik który ma zostać otwarty. Dla ułatwienia W dolnej części menu Plik program tworzy automatycznie listę kilku ostatnio otwieranych i zapisywanych dokumentów. Wybranie którejkolwiek z pozycji w tej liście powoduje otwarcie wskazanego dokumentu

24 1.10 Ogólne zasady obsługi programu Poniżej zamieszczono rysunek przedstawiający typowy wygląd programu w trakcie pracy z zaznaczonymi podstawowymi elementami interfejsu użytkownika. Większość z tych elementów jest identyczna i zachowuje się w identyczny sposób jak w innych programach pracujących w środowisku Windows. Konkretny wygląd programu może różnić się nieco od przedstawionego w zależności od użytkowanego systemu Windows, jego ustawień oraz ustawień samego programu. Główne nenu programu Listwa tytułowa programu Podstawowa listwa narzędziowa Listwa narzędziowa Wstawianie Pionowy pasek przymiaru Poziomy pasek przymiaru Pionowa listwa przewijania Obszar roboczy Listwa narzędziowa Stoper Pozioma listwa przewijania Komunikaty Listwy stanu Listwa narzędziowa Symulacja Suwak przebiegu symulacji Listwa narzędziowa Obiekty Obszar wskaźników Listwy stanu Rys. 3 Główne elementy interfejsu użytkownika Listwa tytułowa programu Listwa tytułowa programu zawiera następujące elementy licząc od lewej do prawej: Ikonę programu Nazwę programu Nazwę otwartego dokumentu (w kwadratowych nawiasach) Ikonę minimalizacji rozmiaru okna programu Ikonę maksymalizacji lub przywrócenia rozmiaru okna programu Ikonę zamknięcia programu Przeciągając myszą listwę tytułową programu można przesuwać po ekranie całe okno programu

25 Główne menu programu Główne menu programu zawiera wszystkie polecenia umożliwiające sterowanie pracą programu. Dostęp do poleceń menu uzyskuje się przez klikanie myszą lub za pomocą klawiatury przyciskając klawisz [Alt] wraz z podkreśloną literą nazwy menu. Dalej po menu można poruszać się za pomocą strzałek kursora lub dalej przyciskając jednocześnie [Alt] i podkreśloną literę nazwy polecenia lub podmenu. Niektóre, najczęściej używane polecenia w programie posiadają dodatkowo tzw. klawisz skrótu, który pozwala w każdej chwili bezpośrednio wywołać dane polecenie. Opisy skrótów klawiszowych znajdują się po prawej stronie nazwy danego polecenia. i tak, żeby wywołać polecenie Otwórz... znajdujące się w menu Plik można wybrać przyciskając jednocześnie klawisze [Alt]+[P] (dostęp do menu Plik), a następnie [Alt]+[O], lub od razu jednocześnie [Ctrl]+[O] (skrót klawiszowy). Zaznaczanie poszczególnych poleceń menu (robimy to przesuwając nad nimi kursor myszy lub za pomocą strzałek kursora na klawiaturze), lecz nie wywoływanie ich (zobacz rozdział ) spowoduje pojawianie się krótkich opisów znaczenia poszczególnych poleceń u dołu okna programu w listwie statusu. Wielokropek występujący zaraz po nazwie polecenia w menu (np. Drukuj...) oznacza, że wywołanie danego polecenia nie wywołuje bezpośrednio związanej z nim czynności, tylko okno dialogowe pozwalające wprowadzić parametry czynności lub tylko potwierdzić jej wykonanie. Polecenia głównego menu zebrane zostały w grupy w zależności do ich przeznaczenia: 1. Plik polecenia związane z obsługą całych dokumentów w programie. Otwieranie i zapisywanie dokumentów, wydruk, import i eksport danych. 2. Edycja - polecenia związane z modyfikacją poszczególnych elementów dokumentu, zaznaczanie obiektów, usuwanie, modyfikowanie, operacje na Schowku. 3. Widok polecenia związane z modyfikacją wyglądu programu, włączanie i wyłączanie poszczególnych elementów interfejsu użytkownika, powiększenie, edycja warstw. 4. Wstaw - polecenia związane z tworzeniem i umieszczaniem nowych elementów graficznych w dokumencie. 5. Rozmieszczenie - polecenia związane z usystematyzowaną aranżacją rozmieszczenia elementów graficznych na dokumencie. 6. Obiekty polecenia związane z tworzeniem nowych obiektów będących aktywnym przedmiotem symulacji oraz dostęp do już wprowadzonych obiektów. 7. Symulacja polecenia związane ze sterowaniem przebiegiem wykonywanej symulacji oraz obsługą specjalnych wydarzeń zachodzących w jej trakcie. 8. Narzędzia polecenia związane z wyborem narządzi do modyfikowania elementów dokumentu, narzędzia pomiarowe, opcje programu. 9. Okno polecenia związane z manipulowaniem oknami zawierającymi otwarte dokumenty w programie. 10. Pomoc polecenia związane z udzielaniem pomocy użytkownikowi, informacje o programie

26 Listwy narzędziowe Listwy narzędziowe stanowią pomoc w szybkiej obsłudze programu i zawierają najczęściej wywoływane polecenia w postaci ikon. Obsługa listw narzędziowych sprowadza się do klikania myszą na odpowiednich ikonach, co powoduje wywoływanie związanych z nimi poleceń oraz obserwacji stanu elementów znajdujących się na tej listwie. Niektóre z ikon na listwach narzędziowych zawierają dodatkowe elementy w postaci strzałek skierowanych w dół po prawej stronie ikony. Strzałki te informują o istnieniu specjalnych menu związanych z danym poleceniem. Jeżeli strzałka stanowi integralny element przycisku, jak w przypadku: - naciśnięcie jakiejkolwiek części przycisku powoduje wywołanie odpowiedniego menu. Jeżeli zaś strzałka stanowi wyodrębniony fragment przycisku, jak w przypadku: - przyciśnięcie tylko tej wyodrębnionej, prawej części powoduje wywołanie menu. Przyciśnięcie pozostałej, lewej części przycisku powoduje od razu wywołanie przypisanego polecenia. Podobnie jak dla poleceń menu, aktywowanie danego przycisku na listwie narzędziowej (przez przesunięcie nad nim kursorem myszy) bez jego przyciskania powoduje wyświetlenie w Linii statusu krótkiego opisu znaczenia poszczególnych poleceń. Dodatkowo, przytrzymując przez chwilę kursor myszy nad danym przyciskiem, możemy wywołać małe okienko ( dymek ) z nazwą związanego z przyciskiem polecenia. Poszczególne listwy narzędziowe mogą być pokazywane lub ukrywane za pomocą poleceń podmenu Widok\Listwy narzędziowe. Każda z listw narzędziowych może być również przemieszczona w inne miejsce przez przeciągnięcie myszą za uchwyt znajdujący się z lewej strony listwy. Listwy narzędziowe mogą być rozmieszczone wzdłuż każdego z boków głównego okna programu 8 (tzw. zadokowane) lub pozostawione jako wolnostojące w dowolnym miejscu 9. Program, pomiędzy sesjami pracy, zapamiętuje ustawienia listw narzędziowych. Program V-SIM zawiera szereg listw narzędziowych zawierających skróty poleceń pogrupowane w zależności od spełnianej przez nie funkcji. Część z listw narzędziowych, zawierających rzadziej wywoływane polecenia nie jest w ogóle wyświetlanych w momencie pierwszego uruchomienia programu Podstawowa listwa narzędziowa Rys. 4 Podstawowa listwa narzędziowa Podstawowa listwa narzędziowa skupia ikony odpowiadające poleceniom związanym z obsługą dokumentów, wydrukiem, obsługą Schowka, mechanizmem Cofnij-Przywróć, edycją obiektów, parametrami środowiska. Są to polecenia: 8 Aby uniknąć pkrzyklejenia (zadokowania) listwy przy przeciągniąciu w pobliże jednego z boków głównego okna programu należy przy przeciąganiu trzymać wciśnięty kalwisz [Ctrl]. 9 Leżeli listwa narzędziowa jest pozostawiona jako wolnostojąca można zmienić jej wymiary, tzn, zmienić podział na wiersze/kolumny zawierające elementy. Aby to zrobić należy przeciągnąć myszą dowolny z boków okna zawierającego wolnostojącą listwę

27 Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis w rozdziale Plik\Nowy [Ctrl]+[N] Plik\Otwórz [Ctrl]+[O] 1.9 s. 23 Plik\Zapisz [Ctrl]+[S] Plik\Podgląd wydruku Plik\Drukuj [Ctrl]+[D] 2.7 s. 68 Edycja\Wytnij [Ctrl]+[X] Edycja\Kopiuj [Ctrl]+[C] s. 43 Edycja\Wklej [Ctrl]+[V] Edycja\Cofnij [Ctrl]+[Z] Edycja\Przywróć [Ctrl]+[Y] s. 63 Edycja\Usuń [Del] s. 41 Edycja\Właściwości [Alt]+[Enter] s. 41 Plik\Parametry globalne 2.1 s. 38 Narzędzia\Test warunków środowiska 2.5 s. 62 Symulacja\Zaznacz pozycje [Ctrl]+[M] s. 101 Symulacja\Analiza zderzenia [Ctrl]+[L] s. 118 Narzędzia\Rejestr zdarzeń [Ctrl]+[D] 4.5 s. 105 Narzędzia\Raport [Ctrl]+[R] 4.6 s. 106 Narzędzia\Opcje [Ctrl]+[K] Widok\Przymiary s. 63 Widok\Linie odniesienia s. 64 Widok\Warstwy\Edytuj [Ctrl]+[W] s. 39 Widok\Powiększenie s. 39 Pomoc\Informacje o programie Pomoc\Serwis w Internecie Listwa narzędziowa Wstawianie Rys. 5 Listwa narzędziowa Wstawianie Listwa narzędziowa Wstawianie skupia ikony o odpowiadające poleceniom związanym z wprowadzaniem nowych elementów środowiska ruchu (zobacz rozdział 2.2, strona 39) oraz obiektów symulacji (zobacz rozdział 3, strona 73). Są to następujące polecenia: Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis w rozdziale Narzędzia\Zaznaczanie [Esc] s. 40 Narzędzia\Przemieszczanie s

28 Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis w rozdziale Narzędzia\Skalowanie s. 64 Wstaw\Linia [L] s. 45 Wstaw\Prostokąt [P] s. 45 Wstaw\Zaokrąglony prostokąt [Z] s. 46 Wstaw\Elipsa [E] s. 46 Wstaw\Wielokąt [W] s. 47 Wstaw\Łamana [A] s. 47 Wstaw\Krzywa Bezier a [B] s. 48 Wstaw\Symbol [S] s. 48 Wstaw\Tekst [T] s. 50 Wstaw\Obrazek [O] s. 49 Wstaw\Wymiar liniowy [I] s. 50 Wstaw\Wymiar kątowy [K] s. 51 Wstaw\Układ współrzędnych [U] s. 51 Wstaw\Znacznik pozycji [N] s. 52 Wstaw\Odcinek drogi [D] s. 56 Wstaw\Skrzyżowanie [R] s. 58 Wstaw\Nchylony obszar s. 58 Wstaw\Inna nawierzchnia s. 59 Wstaw\Obszar wiatru s. 60 Wstaw\Słup s. 60 Wstaw\Ściana s. 61 Wstaw\Statyczna sylwetka [J] s. 53 Wstaw\Położenie ciała [C] s. 54 Wstaw\Znak drogowy [G] s. 54 Wstaw\Sygnalizator świetlny s. 55 Obiekty\Dodaj\Pojazd mechaniczny 3.1 s. 74 Obiekty\Dodaj\Obiekt kinematyczny 3.2 s Listwa narzędziowa Pomiary Rys. 6 Listwa narzędziowa Pomiary Listwa narzędziowa Pomiary skupia ikony odpowiadające poleceniom związanym z pomiarami wykonywanymi na rysunku. Są to następujące polecenia:

29 Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis w rozdziale Narzędzia\Pomiary\Odległość s. 65 Narzędzia\Pomiary\Nachylenie s. 66 Narzędzia\Pomiary\Kąt s. 66 Narzędzia\Pomiary\Rozmiar s. 66 Narzędzia\Pomiary\Powierzchnia s. 66 Narzędzia\Pomiary\Proporcja s. 67 Listwa ta domyślnie nie jest wyświetlana Listwa narzędziowa Rozmieszczenie Listwa narzędziowa Rozmieszczenie skupia ikony odpowiadające poleceniom związanym z aranżacją rozmieszczenia elementów graficznych na rysunku. Są to następujące polecenia: Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis Rozmieszczenie\Wyrównaj obiekty\lewo Rozmieszczenie\Wyrównaj obiekty\prawo Rozmieszczenie\Wyrównaj obiekty\góra Rozmieszczenie\Wyrównaj obiekty\dół Rozmieszczenie\Wyrównaj obiekty\centruj poziomo Rozmieszczenie\Wyrównaj obiekty\centruj pionowo Rozmieszczenie\Centruj na dokumencie\poziomo Rozmieszczenie\Centruj na dokumencie\pionowo Rozmieszczenie\Rozstaw\Poziomo Rozmieszczenie\Rozstaw\Pionowo Rozmieszczenie\Wyrównaj rozmiar\szerokość Rozmieszczenie\Wyrównaj rozmiar\wysokość Rozmieszczenie\Wyrównaj rozmiar\rozmiar Rozmieszczenie\Obróć\W lewo Rozmieszczenie\Obróć\W prawo Rozmieszczenie\Odbij\W poziomie Rozmieszczenie\Odbij\W pionie Rozmieszczenie\Kombinacje\Zgrupuj Rozmieszczenie\Kombinacje\Rozgrupuj Rozmieszczenie\Przenieś\Na wierzch Rozmieszczenie\Przenieś\W górę Rozmieszczenie\Przenieś\W dół [Alt]+[ ] [Alt]+[ ] [Alt]+[ ] [Alt]+[ ] [Shift]+[F9] [F9] [Shift]+[Ctrl]+[F9] [Ctrl]+[F9] [Shift]+[ Alt]+[ ] [Shift]+[ Alt]+[ ] [Ctrl]+[*] [Ctrl]+[/] [Ctrl]+[=] [Ctrl]+[G] [Ctrl]+[U] [Ctrl]+[PgUp] [PgUp] [PgDown]

30 Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis Rozmieszczenie\Przenieś\Na spód [Ctrl]+ [PgDown] Listwa ta domyślnie nie jest wyświetlana Listwa narzędziowa Okno Rys. 7 Listwa narzędziowa Okno Listwa narzędziowa Okno skupia ikony związane z poleceniami związanymi z manipulowaniem oknami dokumentów. Są to następujące polecenia: Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis w rozdziale Okno\Nowe okno Okno\Kaskadowo Okno\Sąsiadująco w pioniw Okno\Sąsiadująco w poziomie Listwa ta domyślnie nie jest wyświetlana Listwa narzędziowa Stoper Rys. 8 Listwa narzędziowa Stoper Listwa narzędziowa Stoper zawiera wyświetlacz pokazujący upływający czas symulacji (zobacz rozdział 4.3.1, strona 101). Wywołując menu kontekstowe dla tego wyświetlacza (przez umieszczenie na nim kursora myszy i przyciśnięcie prawego klawisza myszy) można zmienić jego kolor lub wyzerować zegar czasu symulacji Listwa narzędziowa Symulacja Rys. 9 Listwa narzędziowa Symulacja Listwa narzędziowa Symulacja skupia ikony związane z poleceniami związanymi ze sterowaniem przebiegiem symulacji (zobacz rozdział 4.2, strona 97). Są to następujące polecenia: Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis w rozdziale Symulacja\Na początek Symulacja\Wstecz Symulacja\Krok wstecz Symulacja\Stop Symulacja\Pauza Symulacja\Krok w przód Symulacja\W przód Symulacja\Na koniec [Alt]+[Shift]+[F5] [Ctrl]+[Shift]+[F5] [Shift]+[F5] [Shift]+[F4] [F4] [F5] [Ctrl]+[F5] [Alt]+[F5] s

31 Listwa Symulacja zawiera dodatkowo listę wyboru długości kroku symulacji Listwa narzędziowa Znaczniki Rys. 10 Listwa narzędziowa Znaczniki Listwa narzędziowa Znaczniki zawiera ikony związane z manipulowaniem znacznikami czasu, które ułatwiają przemieszczanie się po zarejestrowanym przebiegu symulacji (zobacz rozdział 4.2.5, strona 99). Są to następujące polecenia: Ikona i nazwa polecenia Klawisz skrótu Opis w rozdziale Symulacja\Ustaw znacznik Symulacja\Poprzedni znacznik Symulacja\Następny znacznik Symulacja\Usuń znaczniki [F6] Listwa narzędziowa Obiekty [Ctrl]+[Shift]+[F6] [Ctrl]+[F6] s. 99 Rys. 11 Listwa narzędziowa Obiekty Listwa narzędziowa Obiekty zawiera ikony związane z wprowadzonymi do projektu obiektami symulacji (zobacz rozdział 4.4.1). Zawartość tej listwy zależy od aktualnie wprowadzonych obiektów. Klikając lewą stronę przycisku związanego z obiektem można wywołać jego Właściwości. Klikając prawą stronę przycisku pojawia się menu kontekstowe związane z danym obiektem Przymiary Wzdłuż boków obszaru roboczego programu rozmieszczone są standardowo listwy przymiarów, które ułatwiają, między innymi, orientację w położeniu przedstawianego fragmentu rysunku oraz dają informację o aktualnie zastosowanej skali powiększenia. Dokładniejsze informacje na temat przymiarów znaleźć można w rozdziale (strona 63) Obszar roboczy Obszar roboczy to najistotniejsza część interfejsu użytkownika programu. w obszarze tym użytkownik wprowadza (rysuje) poszczególne elementy środowiska ruchu a także obserwuje przebieg wykonywanej symulacji. Szczegółowe informacje w sprawie wprowadzania środowiska ruchu można znaleźć w rozdziale 2.2 (strona 39), a o obserwacji przebiegu symulacji w rozdziale 4.3 (strona 101) Listwy przewijania Listwy przewijania umożliwiają przemieszczanie się po obszarze całego dokumentu (środowiska ruchu) przez przesuwanie w polu obszaru roboczego aktualnie widocznego fragmentu całego dokumentu. Listwy przewijania ułatwiają także orientację w położeniu przedstawianego fragmentu rysunku w stosunku do całego dokumentu

32 Innym, wygodnym sposobem do szybkiego przemieszczania się po dokumencie jest zastosowanie Narzędzia do przemieszczania, które zostało szczegółowo opisane w rozdziale (strona 64) Listwa statusu Listwa statusu służy głównie przekazywaniu informacji użytkownikowi o aktualnym stanie pracy programu oraz wskazówek, co do jego dalszego postępowania. Listwa statusu składa się z dwóch zasadniczych części: 1. Pole komunikatów, w którym wyświetlane są komunikaty opisujące stan programu, objaśnienia znaczenia poleceń menu, oraz krótkie instrukcje dla użytkownika opisujące możliwe postępowanie w danej sytuacji. 2. Pole wskaźników, składające się z kilku części pokazujących współrzędne aktualnego położenia kursora oraz aktualnie wybraną skalę powiększenia Menu kontekstowe W wielu sytuacjach pracy z programem dostępne są dodatkowe menu związane z wykonywaną czynnością lub stanem obiektu(-ów). Są to tzw. menu kontekstowe. Zawierają one najczęściej wywoływane w danej sytuacji polecenia. Aby wywołać takie menu należy, w pierwszej kolejności, umieścić we właściwym miejscu kursor myszy, aby wskazać element, którego mają dotyczyć wywoływane polecenia. Następnie należy przycisnąć prawy klawisz myszy lub przycisk menu kontekstowego na klawiaturze. Menu kontekstowe, o ile jest dostępne, pojawi się w miejscu kursora myszy

33 Cyborg Idea V-SIM Przyjęte konwencje Układy odniesienia W całym programie, konsekwentnie położenia opisywane są zgodnie z prawoskrętnym układem współrzędnych, a kąty zgodnie z regułą śruby prawoskrętnej. W programie występują różne układy odniesienia, w zależności od konkretnych potrzeb: 1. Jeden globalny, inercjalny układ współrzędnych, w którym opisane jest rozmieszczenie elementów środowiska oraz chwilowe położenia symulowanych obiektów, oznaczony jako X. Oś Z tego układu zorientowana jest przeciwnie do siły grawitacji (pionowo w górę w symulowanym środowisku). Położenie początku tego układu wybierane jest przez użytkownika dowolnie. Przy projektowaniu 2D środowiska ruchu oś z tego układu skierowana jest w stronę użytkownika, oś Y w górę ekranu, a kierunek osi X, wynikający z prawoskrętności układu w prawą stronę ekranu. Płaszczyzna X-Y tego układu pokrywa się z układem 2D X-Y stosowanym w programie PLAN. Rys. 12 Globalny układ odniesienia

34 2. Nieinercjalne układy współrzędnych związane z każdym z symulowanych obiektów, oznaczone jako X. W układach tych opisane są położenia elementów poruszających się obiektów. Środek tego układu zaczepiony jest w środku masy analizowanego obiektu. Oś Z skierowana jest pionowo w górę obiektu znajdującego się pozycji neutralnej. Oś X tego układu skierowana jest w kierunku naturalnego ruchu danego obiektu (w przód pojazdu). Oś Y skierowana jest, zgodnie z prawoskrętnością układu w lewo. Rys. 13 Układ odniesienia związany z pojazdem 3. Nieinercjalne układy współrzędnych związane z poszczególnymi kołami symulowanych pojazdów, oznaczone jako X. W układach tych opisane są siły występujące przy interakcji opony z nawierzchnią. Początek takiego układu współ rzędnych zaczepiony jest w środku miejsca styku opony z nawierzchnią. Oś Z ma kierunek normalnej do nawierzchni w punkcie styku i zwrot od nawierzchni. Oś X równoległa jest do płaszczyzny obrotów koła i ma kierunek zgodny z naturalnym ruchem koła. Kierunek i zwrot osi Y wynika z prawoskrętności układu

35 4. Pomocnicze układy współrzędnych, oznaczone jako X*, wykorzystywane na etapie definiowania położenia środka masy, rozmieszczenia ładunku i pasażerów Wymienione wielkości mają wpływ na położenie wypadkowego środka masy pojazdu, więc w celu ich określenia nie może być wykorzystany, opisany wcześniej układ współrzędnych związany z położeniem środka masy pojazdu. Położenia wspomnianych elementów opisywane są zatem w układzie, którego początek położony jest pod środkiem przedniej osi na wysokości podłoża, a osie skierowane są identycznie, jak osie wcześniej opisanego układu związanego ze środkiem masy obiektu. W układzie tym pojazd, jako całość traktowany jest jako bryła sztywna z pominięciem podatności zawieszenia. Rys. 14 Układ współrzędnych, w którym definiowany jest rozkład masy pojazdu Oznaczenia wielkości fizycznych Przyjęte w programie oraz w niniejszej dokumentacji oznaczenia wielkości fizycznych opisujących właściwości oraz poruszanie się obiektów symulacji opisane zostały w załączniku 8.2 (strona 168)

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

AUTOVIEW 2010. Katalog sylwetek pojazdów. Instrukcja instalacji i wykorzystania w programach Cyborg Idea. C.A.R. Crash Analyse Ratschbacher GmbH

AUTOVIEW 2010. Katalog sylwetek pojazdów. Instrukcja instalacji i wykorzystania w programach Cyborg Idea. C.A.R. Crash Analyse Ratschbacher GmbH Katalog sylwetek pojazdów C.A.R. Crash Analyse Ratschbacher GmbH AUTOVIEW 2010 Instrukcja instalacji i wykorzystania w programach Cyborg Idea Copyright 2007-2010 Cyborg Idea s.c. 2 Spis treści 1. Instalacja

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.1

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.1 Slajd 1 Uruchomienie edytora Word dla Windows otwarcie menu START wybranie grupy Programy, grupy Microsoft Office,

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Excel Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów BESKIDZKIE TOWARZYSTWO EDUKACYJNE Podstawy technologii cyfrowej i komputerów Budowa komputerów cz. 2 systemy operacyjne mgr inż. Radosław Wylon 2010 1 Spis treści: Rozdział I 3 1. Systemy operacyjne 3

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury Obsługa za pomocą klawiatury Różnego typu interfejsy wykorzystują różne metody reagowania i wydawania poleceń przez użytkownika. W środowisku graficznym najpopularniejsza jest niewątpliwie mysz i inne

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym Rozdział II Praca z systemem operacyjnym 55 Rozdział III - System operacyjny i jego hierarchia 2.2. System operacyjny i jego życie Jak już wiesz, wyróżniamy wiele odmian systemów operacyjnych, które różnią

Bardziej szczegółowo

Podstawowe czynnos ci w programie Word

Podstawowe czynnos ci w programie Word Podstawowe czynnos ci w programie Word Program Word to zaawansowana aplikacja umożliwiająca edytowanie tekstu i stosowanie różnych układów, jednak aby w pełni wykorzystać jej możliwości, należy najpierw

Bardziej szczegółowo

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Informacje ogólne Symbol jest przedstawieniem graficznym aparatu na schemacie. Oto przykład przekaźnika: Widok aparatu jest przedstawieniem graficznym

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI DRUKARKI. (Dla Windows CP-D70DW/D707DW)

INSTRUKCJA INSTALACJI DRUKARKI. (Dla Windows CP-D70DW/D707DW) INSTRUKCJA INSTALACJI DRUKARKI (Dla Windows CP-D70DW/D707DW) Microsoft, Windows, Windows XP, Windows Vista i Windows 7 są zastrzeżonymi znakami towarowymi Microsoft Corporation w Stanach Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt graficzny z metamorfozą (ćwiczenie dla grup I i II modułowych) Otwórz nowy rysunek. Ustal rozmiar arkusza na A4. Z przybornika wybierz rysowanie elipsy (1). Narysuj okrąg i nadaj mu średnicę 100

Bardziej szczegółowo

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl Materiały pomocnicze dla studentów z zakresu zastosowania programu SolidWorks 2012 Autor Jerzy Domański jdom@uwm.edu.pl Wydział Nauk Technicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Materiały przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt (wersja 2012.07) Fakt Dystrybucja Sp. z o. o. 81-552 Gdynia, ul. Wielkopolska 21/2 www.fakt.com.pl serwis@fakt.com.pl Spis treści 1. Moduł lanfakt...

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na dostosowanie pulpitu i menu Start do indywidualnych potrzeb uŝytkownika. Środowisko graficzne systemu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowania

Instrukcja użytkowania ASPEL S.A. PL 32-080 Zabierzów, os. H. Sienkiewicza 33 tel. +48 12 285 22 22, fax +48 12 285 30 30 www.aspel.com.pl Instrukcja użytkowania Konfiguracja bezprzewodowej komunikacji rejestratora AsPEKT 703

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Office Word

Edytor tekstu MS Office Word Edytor tekstu program komputerowy ukierunkowany zasadniczo na samo wprowadzanie lub edycję tekstu, a nie na nadawanie mu zaawansowanych cech formatowania (do czego służy procesor tekstu). W zależności

Bardziej szczegółowo

Windows XP - lekcja 3 Praca z plikami i folderami Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na tworzenie, usuwanie i zarządzanie plikami oraz folderami znajdującymi się na dysku twardym. Jedną z nowości

Bardziej szczegółowo

OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY

OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY Projekt OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów 1. Uruchamianie edytora tekstu MS Word 2007 Edytor tekstu uruchamiamy jak każdy program w systemie Windows. Można to zrobić

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych ASKOM i asix to zastrzeżone znaki firmy ASKOM Sp. z o. o., Gliwice. Inne występujące w tekście znaki firmowe

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt (wersja 2016.04) Fakt Dystrybucja Sp. z o. o. 81-552 Gdynia, ul. Wielkopolska 21/2 www.fakt.com.pl serwis@fakt.com.pl Spis treści 1.Moduł lanfakt...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu Profile GT

Instrukcja obsługi programu Profile GT Instrukcja obsługi programu Profile GT 1. Instalacja i pierwsze uruchomienie Instalacja programu jest prosta. Należy uruchomić plik setup.exe i w zasadzie wszystkie pytania można pominąć przyjmując domyślne

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

Instalacja Webroot SecureAnywhere przy użyciu GPO w Active Directory

Instalacja Webroot SecureAnywhere przy użyciu GPO w Active Directory Instalacja Webroot SecureAnywhere przy użyciu GPO w Active Directory Poniższa instrukcja opisuje sposób zdalnej instalacji oprogramowania Webroot SecureAnywhere w środowiskach wykorzystujących usługę Active

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 8 pawilon 119 tel. 0-22 853-48-56, 853-49-30, 607-98-95 fax 0-22 607-99-50 email: info@apar.pl www.apar.pl Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 wersja 1.5 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ3

Bardziej szczegółowo

7 Business Ship Control dla Symfonia Handel

7 Business Ship Control dla Symfonia Handel 7 Business Ship Control dla Symfonia Handel Instrukcja Instalacji aplikacji wersja 2012.1 Twoje potrzeby. Nasze rozwiązania. www.siodemka.com Spis treści 1. Instalacja modułu... 3 2. Uruchomienie wykonywania

Bardziej szczegółowo

Viatoll Calc v1.3. Viatoll Calc. Instrukcja użytkownika. Strona 1

Viatoll Calc v1.3. Viatoll Calc. Instrukcja użytkownika. Strona 1 Viatoll Calc Instrukcja użytkownika Strona 1 Spis treści 1 Wstęp...3 2 Opis panelu głównego...3 2.1 Menu aplikacji...4 2.2 Tabela z trasami...5 2.3 Strona kalkulatora viatoll...6 2.4 Pasek statusu...7

Bardziej szczegółowo

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów 1. Uruchamianie edytora tekstu MS Word 2003 Edytor tekstu uruchamiamy jak każdy program w systemie Windows. Można to zrobić

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej. W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2012. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska A.: Obsługa programu AutoCAD 14 i 2000.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Karta video USB + program DVR-USB/8F. Dane techniczne oraz treść poniższej instrukcji mogą ulec zmianie bez uprzedzenia.

Instrukcja obsługi. Karta video USB + program DVR-USB/8F. Dane techniczne oraz treść poniższej instrukcji mogą ulec zmianie bez uprzedzenia. Instrukcja obsługi Karta video USB + program DVR-USB/8F Dane techniczne oraz treść poniższej instrukcji mogą ulec zmianie bez uprzedzenia. Spis treści 1. Wprowadzenie...3 1.1. Opis...3 1.2. Wymagania systemowe...5

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki z programem AutoCAD 2010 1 Przeznaczone dla: nowych użytkowników programu AutoCAD Wymagania wstępne: brak Czas wymagany do wykonania: 15 minut W tym ćwiczeniu Lekcje zawarte

Bardziej szczegółowo

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25 FS-Sezam SQL Obsługa kart stałego klienta INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60 edycja instrukcji : 2013-11-25 Aplikacja FS-Sezam SQL jest programem służącym do obsługi kart stałego klienta.

Bardziej szczegółowo

7 Business Ship Control dla Systemu Zarządzania Forte

7 Business Ship Control dla Systemu Zarządzania Forte 7 Business Ship Control dla Systemu Zarządzania Forte Instrukcja instalacji aplikacji wersja 2012.1 Twoje potrzeby. Nasze rozwiązania. www.siodemka.com Spis treści 1. Instalacja aplikacji 7 Business Ship

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

Dokument zawiera podstawowe informacje o użytkowaniu komputera oraz korzystaniu z Internetu.

Dokument zawiera podstawowe informacje o użytkowaniu komputera oraz korzystaniu z Internetu. Klub Seniora - Podstawy obsługi komputera oraz korzystania z Internetu Str. 1 Dokument zawiera podstawowe informacje o użytkowaniu komputera oraz korzystaniu z Internetu. Część 3 Opis programu MS Office

Bardziej szczegółowo

Kancelaris krok po kroku. PRZEBIEG PROCESU INSTALACJI programu Kancelaris 4.10 standard

Kancelaris krok po kroku. PRZEBIEG PROCESU INSTALACJI programu Kancelaris 4.10 standard Kancelaris krok po kroku PRZEBIEG PROCESU INSTALACJI programu Kancelaris 4.10 standard Objaśnienia W niniejszej prezentacji stosujemy następujący układ slajdu: - u góry znajduje się tytuł slajdu, - w tekście

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO OPROGRAMOWANIA KOMPUTEROWEGO

INSTRUKCJA DO OPROGRAMOWANIA KOMPUTEROWEGO INSTRUKCJA DO OPROGRAMOWANIA KOMPUTEROWEGO DLA LEKKIEJ PŁYTY DO BADAŃ DYNAMICZNYCH HMP LFG WYMAGANE MINIMALNE PARAMETRY TECHNICZNE: SPRZĘT: - urządzenie pomiarowe HMP LFG 4 lub HMP LFG Pro wraz z kablem

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 4. Animacje, przejścia, pokaz slajdów Dzięki animacjom nasza prezentacja może stać się bardziej dynamiczna, a informacje, które chcemy przekazać,

Bardziej szczegółowo

Nowy interfejs w wersji 11.0 C8 BETA

Nowy interfejs w wersji 11.0 C8 BETA Nowy interfejs w wersji 11.0 C8 BETA Copyright 2012 COMARCH Wszelkie prawa zastrzeżone Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

Bardziej szczegółowo

BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja

BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja Wykład: BIOS, POST, bootstrap loader, logowanie, uwierzytelnianie, autoryzacja, domena, tryb awaryjny, stan uśpienia, hibernacja, wylogowanie, przełączanie użytkownika,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Dotyczy programów opartych na bazie Firebird: System Obsługi Zleceń PL+ Grafik Urlopowy PL+ Zarządzanie Szkoleniami

Bardziej szczegółowo

SKRó CONA INSTRUKCJA OBSŁUGI

SKRó CONA INSTRUKCJA OBSŁUGI SKRó CONA INSTRUKCJA OBSŁUGI dla systemu Windows Vista SPIS TREśCI Rozdział 1: WYMAGANIA SYSTEMOWE...1 Rozdział 2: INSTALACJA OPROGRAMOWANIA DRUKARKI W SYSTEMIE WINDOWS...2 Instalowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę Auto CAD 14 1-1 1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14 Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę AutoCAD-a 14 można uruchomić również z menu Start Start Programy Autodesk Mechanical 3 AutoCAD R14

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS PROBLEMY TECHNICZNE Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS Jeżeli stwierdziłeś występowanie błędów lub problemów podczas pracy z programem DYSONANS możesz skorzystać

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Dotyczy programów opartych na bazie BDE: Menedżer Pojazdów PL+ Ewidencja Wyposażenia PL+ Spis treści: 1. Wstęp...

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum. Jak przenieść dane na nowy komputer?

Kadry Optivum, Płace Optivum. Jak przenieść dane na nowy komputer? Kadry Optivum, Płace Optivum Jak przenieść dane na nowy komputer? Aby kontynuować pracę z programem Kadry Optivum lub Płace Optivum (lub z obydwoma programami pracującymi na wspólnej bazie danych) na nowym

Bardziej szczegółowo

Tworzenie nowego rysunku Bezpośrednio po uruchomieniu programu zostanie otwarte okno kreatora Nowego Rysunku.

Tworzenie nowego rysunku Bezpośrednio po uruchomieniu programu zostanie otwarte okno kreatora Nowego Rysunku. 1 Spis treści Ćwiczenie 1...3 Tworzenie nowego rysunku...3 Ustawienia Siatki i Skoku...4 Tworzenie rysunku płaskiego...5 Tworzenie modeli 3D...6 Zmiana Układu Współrzędnych...7 Tworzenie rysunku płaskiego...8

Bardziej szczegółowo

PCUSBVGA2 SKRÓCONA INSTRUKCJA INSTALACJI

PCUSBVGA2 SKRÓCONA INSTRUKCJA INSTALACJI SKRÓCONA INSTRUKCJA INSTALACJI Niniejsza skrócona instrukcja zawiera najważniejsze informacje z pełnej instrukcji obsługi. Pełna wersja znajduje się na załączonej płycie CD- ROM. SKRÓCONA INSTRUKCJA OBSŁUGI

Bardziej szczegółowo

Ćw. I Projektowanie opakowań transportowych cz. 1 Ćwiczenia z Corel DRAW

Ćw. I Projektowanie opakowań transportowych cz. 1 Ćwiczenia z Corel DRAW Ćw. I Projektowanie opakowań transportowych cz. 1 Ćwiczenia z Corel DRAW Celem ćwiczenia jest wstępne przygotowanie do wykonania projektu opakowania transportowego poprzez zapoznanie się z programem Corel

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI SYSTEMU

INSTRUKCJA INSTALACJI SYSTEMU Zarządzanie Procesami Informatycznymi Sp. z o.o. 54-204 Wrocław, ul. Legnicka 62 Tel. : ( 071 ) 354 88 88 Fax : ( 071 ) 354 88 99 E-mail : biuro@vilico.pl INSTRUKCJA INSTALACJI SYSTEMU Wersja 1.4-1 - Spis

Bardziej szczegółowo

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku.

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku. ĆWICZENIE 1 - Podstawy modelowania 3D Rozdział zawiera podstawowe informacje i przykłady dotyczące tworzenia trójwymiarowych modeli w programie SolidWorks. Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale są podstawą

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta - 1 - Platforma szkoleniowa krok po kroku Poradnik Kursanta PORA - 2 - Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: - 3 - SPRZĘT Procesor

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7. Drukowanie

Rozdział 7. Drukowanie Rozdział 7. Drukowanie Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale ułatwią zainstalowania w komputerze drukarki, prawidłowe jej skonfigurowanie i nadanie praw do drukowania poszczególnym uŝytkownikom. Baza sterowników

Bardziej szczegółowo

Polski. Informacje dotyczące bezpieczeństwa. Polski

Polski. Informacje dotyczące bezpieczeństwa. Polski Niniejszy podręcznik zawiera następujące sekcje: Informacje dotyczące bezpieczeństwa na str. 35. Rozwiązywanie problemów z instalacją na str. 36. Znajdowanie dalszych informacji na str. 40. Informacje

Bardziej szczegółowo

POLSKI. Macro Key Manager Podręcznik użytkownika

POLSKI. Macro Key Manager Podręcznik użytkownika POLSKI Macro Key Manager Podręcznik użytkownika Wprowadzenie Macro Key Manager to specjalna aplikacja oprogramowania tabletu. Korzystając z oprogramowania Macro Key Manager, można konfigurować funkcje

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi przełącznika KVM ATEN CS661. Opis urządzenia. Instalacja urządzenia

Instrukcja obsługi przełącznika KVM ATEN CS661. Opis urządzenia. Instalacja urządzenia Instrukcja obsługi przełącznika KVM ATEN CS661 Opis urządzenia Przełącznik ATEN CS661 jest urządzeniem małych rozmiarów, które posiada zintegrowane 2 kable USB do podłączenia komputera lokalnego (głównego)

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji oprogramowania Flow!Works na komputerze z systemem Windows 7

Instrukcja instalacji oprogramowania Flow!Works na komputerze z systemem Windows 7 Instrukcja instalacji oprogramowania Flow!Works na komputerze z systemem Windows 7 W celu zainstalowania oprogramowania należy: 1. Wyłączyć kontrolę konta użytkownika: Uwaga! Pominięcie tego kroku spowoduje

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE. QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE. QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Joanna Patrzyk Bartłomiej Patrzyk Katarzyna Rycerz jpatrzyk@quide.eu bpatrzyk@quide.eu kzajac@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

1.3. Tworzenie obiektów 3D. Rysunek 1.2. Dostępne opcje podręcznego menu dla zaznaczonego obiektu

1.3. Tworzenie obiektów 3D. Rysunek 1.2. Dostępne opcje podręcznego menu dla zaznaczonego obiektu 1. Edytor grafiki Draw 1.1. Okno programu Draw W bezpłatnym pakiecie OpenOffice zawarty jest program graficzny Draw (rysunek 1.1), wyposażony w liczne narzędzia do obróbki obiektów. Program możesz uruchomić,

Bardziej szczegółowo

Podstawy tworzenia prezentacji w programie Microsoft PowerPoint 2007

Podstawy tworzenia prezentacji w programie Microsoft PowerPoint 2007 Podstawy tworzenia prezentacji w programie Microsoft PowerPoint 2007 opracowanie: mgr Monika Pskit 1. Rozpoczęcie pracy z programem Microsoft PowerPoint 2007. 2. Umieszczanie tekstów i obrazów na slajdach.

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z aplikacji P-touch Transfer Manager

Korzystanie z aplikacji P-touch Transfer Manager Korzystanie z aplikacji P-touch Transfer Manager Wersja 0 POL Wprowadzenie Ważna uwaga Treść niniejszego dokumentu i dane techniczne produktu mogą ulegać zmianom bez powiadomienia. Firma Brother zastrzega

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH Formularze i raporty

BAZY DANYCH Formularze i raporty BAZY DANYCH Formularze i raporty Za pomocą tabel można wprowadzać nowe dane, przeglądać i modyfikować dane już istniejące. Jednak dla typowego użytkownika systemu baz danych, przygotowuje się specjalne

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji aplikacji Comarch Smart Card ToolBox

Instrukcja instalacji aplikacji Comarch Smart Card ToolBox Instrukcja instalacji aplikacji Comarch Smart Card ToolBox dla urządzeń kryptograficznych Bankowość Internetowa R-Online Biznes Spis treści: 1. Wstęp...2 2. Instalacja Comarch Smart Card ToolBox w systemie

Bardziej szczegółowo

WINDOWS XP PRO WINDOWS XP PRO

WINDOWS XP PRO WINDOWS XP PRO WINDOWS XP PRO 1 WINDOWS XP PRO PLIK jest to ciąg informacji (bajtów) zapisany na nośniku zewnętrznym (dysku) pod określoną nazwą. Nazwa pliku może składać się z maksymalnie 256 znaków. W Windows XP plik

Bardziej szczegółowo

Lekcja 4. 3CD 3. Rysunek 1.18. Okno programu Word. 3 Jak prawidłowo zakończyć pracę z programem? Omów jeden ze sposobów.

Lekcja 4. 3CD 3. Rysunek 1.18. Okno programu Word. 3 Jak prawidłowo zakończyć pracę z programem? Omów jeden ze sposobów. 3 Jak prawidłowo zakończyć pracę z programem? Omów jeden ze sposobów. 4 Uruchom grę Saper lub inną wskazaną przez nauczyciela i prawidłowo zakończ z nią pracę. Poćwicz sposoby uruchamiania i zamykania

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2010 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

Inkscape. Menu. 1 SVG (ang. Scalable Vector Graphics) uniwersalny format dwuwymiarowej, statycznej i

Inkscape. Menu. 1 SVG (ang. Scalable Vector Graphics) uniwersalny format dwuwymiarowej, statycznej i Inkscape Inkscape jest opesourceowym programem do tworzenia grafiki wektorowej. Autorzy Inkscape a twierdzą, że jego możliwości porównywalne są z możliwościami oferowanymi przez programy takie, jak Illustrator,

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Polski. Informacje dotyczące bezpieczeństwa. Polski

Polski. Informacje dotyczące bezpieczeństwa. Polski Niniejszy podręcznik zawiera następujące sekcje: Informacje dotyczące bezpieczeństwa na str. 35. Rozwiązywanie problemów z instalacją na str. 36. Znajdowanie dalszych informacji na str. 40. Informacje

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu PowRek

Instrukcja obsługi programu PowRek Instrukcja obsługi programu PowRek środa, 21 grudnia 2011 Spis treści Przeznaczenie programu... 4 Prezentacja programu... 5 Okno główne programu... 5 Opis poszczególnych elementów ekranu... 5 Nowy projekt...

Bardziej szczegółowo

Płace Optivum. 1. Zainstalować serwer SQL (Microsoft SQL Server 2008 R2) oraz program Płace Optivum.

Płace Optivum. 1. Zainstalować serwer SQL (Microsoft SQL Server 2008 R2) oraz program Płace Optivum. Płace Optivum Jak przenieść dane programu Płace Optivum na nowy komputer? Aby kontynuować pracę z programem Płace Optivum na nowym komputerze, należy na starym komputerze wykonać kopię zapasową bazy danych

Bardziej szczegółowo

Nagrywamy podcasty program Audacity

Nagrywamy podcasty program Audacity Pobieranie i instalacja Program Audacity jest darmowym zaawansowanym i wielościeżkowym edytorem plików dźwiękowych rozpowszechnianym na licencji GNU GPL. Jest w wersjach dla systemów typu Unix/Linux, Microsoft

Bardziej szczegółowo

Skrócony przewodnik OPROGRAMOWANIE PC. MultiCon Emulator

Skrócony przewodnik OPROGRAMOWANIE PC. MultiCon Emulator Wspomagamy procesy automatyzacji od 1986 r. Skrócony przewodnik OPROGRAMOWANIE PC MultiCon Emulator Wersja: od v.1.0.0 Do współpracy z rejestratorami serii MultiCon Przed rozpoczęciem użytkowania oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja.

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. Kontrola topto Obsługa aplikacji Kontrola topto 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. 5. Dodawanie, edycja i usuwanie przejść.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi systemu Sky CMS

Instrukcja obsługi systemu Sky CMS Instrukcja obsługi systemu Sky CMS Tworzenie stron w systemie skycms 1. Logujemy się 2. Tworzenie nowej strony: Wchodzimy do zakładki Strony Dodaj nową stronę. Pokażą się zakładki Strona, Powiązania strony,

Bardziej szczegółowo

5. Administracja kontami uŝytkowników

5. Administracja kontami uŝytkowników 5. Administracja kontami uŝytkowników Windows XP, w porównaniu do systemów Windows 9x, znacznie poprawia bezpieczeństwo oraz zwiększa moŝliwości konfiguracji uprawnień poszczególnych uŝytkowników. Natomiast

Bardziej szczegółowo

OTOsuite. Podręcznik instalacji. Polski. Wersja 4.75

OTOsuite. Podręcznik instalacji. Polski. Wersja 4.75 OTOsuite Podręcznik instalacji Polski Wersja 4.75 Wymagania systemowe Procesor o częstotliwości taktowania 1,5 GHz lub wyższej (zalecana 2 GHz) 2 GB pamięci RAM 3,5 GB wolnego miejsca na dysku do zainstalowania

Bardziej szczegółowo

Formularz pierwszej oceny w służbie cywilnej

Formularz pierwszej oceny w służbie cywilnej Narzędzie informatyczne wspomagające dokonywanie pierwszej oceny w służbie cywilnej przygotowane w ramach projektu pn. Strategia zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej współfinansowanego przez

Bardziej szczegółowo

Następnie uruchom b-link z Menu Start lub ponownie uruchom komputer.

Następnie uruchom b-link z Menu Start lub ponownie uruchom komputer. B-LINK SZYBKI START Ten krótki przewodnik umożliwia użytkownikowi poznanie działania i podstawowych funkcji programu b-link, pozwalając szybko zacząd pracę z programem. Omawiamy w nim tylko niektóre funkcje

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Obsługa grawerki Laser 500 i programu LaserCut 5.3 Dominik Rzepka, dominik.rzepka@agh.edu.pl Celem projektu jest wykonanie grawerunku na pleksi oraz

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG dla Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy 1. Uruchomienie aplikacji. a. Wprowadź nazwę użytkownika w miejsce Nazwa użytkownika b. Wprowadź hasło

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH R O Z D Z I A Ł 2 TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH Rozdział ten poświęcony będzie dokładnemu wyjaśnieniu, w jaki sposób działają polecenia służące do rysowania różnych obiektów oraz jak z nich korzystać.

Bardziej szczegółowo

Samsung Universal Print Driver Podręcznik użytkownika

Samsung Universal Print Driver Podręcznik użytkownika Samsung Universal Print Driver Podręcznik użytkownika wyobraź sobie możliwości Copyright 2009 Samsung Electronics Co., Ltd. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten podręcznik administratora dostarczono tylko w

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja obsługi

Skrócona instrukcja obsługi Skrócona instrukcja obsługi Dziękujemy za wybranie C-Pen. C-Pen umożliwia skanowanie tekstu i cyfr do dowolnego edytora tekstu, programu pocztowego, oprogramowania biznesowego i przeglądarek internetowych.

Bardziej szczegółowo

Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7

Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7 Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7 1. Instalację przeprowadziłem w systemie Windows 7 Home Premium wersja 32 bity. System pracował ze standardowymi ustawieniami kontroli konta użytkownika. Wkładamy

Bardziej szczegółowo

Operacje na gotowych projektach.

Operacje na gotowych projektach. 1 Operacje na gotowych projektach. I. Informacje wstępne. -Wiele firm udostępnia swoje produkty w postaci katalogów wykonanych w środowisku projektowania AutoCad. Podstawowym rozszerzeniem projektów stworzonych

Bardziej szczegółowo

Grafika Komputerowa Materiały Laboratoryjne

Grafika Komputerowa Materiały Laboratoryjne Grafika Komputerowa Materiały Laboratoryjne Laboratorium 10 Blender, podstawy Wstęp Blender jest rozbudowanym narzędziem do tworzenia i edycji obiektów, scen i animacji 3D. Poznanie go na przyzwoitym poziomie

Bardziej szczegółowo

9.1.2. Ustawienia personalne

9.1.2. Ustawienia personalne 9.1.2. Ustawienia personalne 9.1. Konfigurowanie systemu Windows Systemy z rodziny Windows umożliwiają tzw. personalizację ustawień interfejsu graficznego poprzez dostosowanie wyglądu pulpitu, menu Start

Bardziej szczegółowo

Wstęp 2. Instalacja 2. Uruchomienie odbierania faksów 2. Monitowanie odbierania faksu 3. Zakończenie pracy programu faksowego 3

Wstęp 2. Instalacja 2. Uruchomienie odbierania faksów 2. Monitowanie odbierania faksu 3. Zakończenie pracy programu faksowego 3 1 ZPKSoft Fax Wstęp 2 Instalacja 2 Uruchomienie odbierania faksów 2 Monitowanie odbierania faksu 3 Zakończenie pracy programu faksowego 3 Wstrzymanie pracy programu faksowego 3 Ustawienia 3 Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi aplikacji Karty Pojazdów dla Dealerów Samochodowych

Instrukcja obsługi aplikacji Karty Pojazdów dla Dealerów Samochodowych Instrukcja obsługi aplikacji Karty Pojazdów dla Dealerów Samochodowych ver. 0.6 1 Instalacja 1. Proces instalacji należy rozpocząć od sprawdzenia, czy w systemie MS Windows jest zainstalowana aplikacja

Bardziej szczegółowo