MONITORING TRENINGU KONI JAK ZBUDOWAĆ FORMĘ KONIA WYŚCIGOWEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MONITORING TRENINGU KONI JAK ZBUDOWAĆ FORMĘ KONIA WYŚCIGOWEGO"

Transkrypt

1 MONITORING TRENINGU KONI JAK ZBUDOWAĆ FORMĘ KONIA WYŚCIGOWEGO Parametry fizjologiczne do monitorowania podczas treningu Prowadząc profesjonalny trening szybkościowy, wydolnościowy czy interwałowy bardzo ważne jest, aby monitorować jego efekty. Podstawowe parametry, które należy monitorować w trakcie treningu to: Ciepłota (temperatura ciała) Tętno Oddech PARAMETRY CTO U KONIA W SPOCZYNKU Ciepłota Tętno Oddech 38 ⁰C uderzeń/min 8-16 oddechów/min Liczba uderzeń serca na minutę może wzrosnąć u koni podczas wysiłku nawet siedmiokrotnie w stosunku do wartości spoczynkowych. U ludzi i psów może wzrosnąć 3-5 krotnie. Ilość tlenu pobieranego w czasie wysiłku u koni może wzrosnąć nawet 35-krotnie. Dla porównania u człowieka i psa krotnie. Wskaźniki hematologiczne istotne w treningu koni wyścigowych Do tej grupy wskaźników zalicza się: wartość hematokrytową (Ht) poziom hemoglobiny (Hb) szybkość opadania krwinek (OB) Hematokryt jest to objętość krwinek czerwonych wyrażona w procentach, jako frakcja objętości pełnej krwi w próbce. W warunkach spoczynkowych mieści się w zakresie 35 45% w zależności od rasy, wieku i stopnia wytrenowania. Prowadząc prawidłowo trening powinniśmy zaobserwować wzrost spoczynkowego poziomu hemoglobiny i wartości hematokrytowej. Należy pamiętać, że wyrzut erytrocytów ze śledziony (ok. 60% erytrocytów magazynowanych jest w śledzionie) może być spowodowany zarówno wysiłkiem, jak również sytuacją stresującą (np. strach przed pobieraniem krwi), co należy uwzględnić przy analizowaniu wyników. Jeżeli stosowane obciążenie jest zbyt duże lub stanowi duże obciążenie psychiczne obserwuje się pogorszenie tych wskaźników. MAGDALENA SOBCZYŃSKA - WOŁEJSZO 1

2 Czasem można zaobserwować u koni w intensywnym treningu spadek poziomu Hb i Ht pomimo podawania koniom suplementów diety. Takie wyniki mogą wskazywać na: anemię sportową początki przetrenowania W sytuacjach gdy poziom Hb spadnie poniżej 10 g/dl, a wartość Ht poniżej 30% niezbędne jest podanie preparatów stymulujących erytropoezę. Hemoglobina jest to czerwony barwnik krwi zawarty w erytrocytach (11-18g/100ml). Posiada zdolność wiązania tlenu i dostarczania go do wszystkich komórek organizmu. Odczyn Biernackiego jest miarą szybkości opadania krwinek w osoczu. Konie należą do zwierząt o szybkim opadzie krwi, w związku czym odczyn Biernackiego odczytuje się co 15 minut w ciągu godziny. Typowe zmiany wartości OB dla konia sportowego wynoszą: po 15 min 0-10, po 30 min ok. 20, po 45 min ok. 40 a po godzinie ok. 80 mm. Prawidłowa wartość spoczynkowa po 15 minutach nie powinna przekraczać 12 mm. Na podstawie tego wskaźnika można określić nie tylko stan ogólny zdrowia konia, ale również poziom odwodnienia (długo utrzymujące się wartości w granicach zera). Wskaźniki biochemiczne istotne w treningu koni wyścigowych Do wskaźników biochemicznych szczególnie istotnych w treningu konia należą: glukoza (Glu) kwas mlekowy (LA) białko całkowite (Biał.) makroelementy (Na, K, Cl, Mg, P) bilirubina (Bil) AST (transaminaza asparaginianowa) CPK (kinaza fosfokreatynowa). Glukoza jest stabilnym parametrem krwi, ale należy pamiętać, że może dojść do wahania glukozy w związku ze zdenerwowaniem, po spożyciu posiłku, podczas treningu jak i po zakończeniu wysiłku fizycznego. Spoczynkowy poziom glukozy u konia sportowego waha się zwykle w zakresie 5-6,5 mmol/l. Poziom poniżej 4 mmol/l może świadczyć o nieprawidłowym żywieniu, przemęczeniu lub może być jednym z objawów przetrenowania. Wartość tego parametru zmienia się zarówno w trakcie trwania, jak i po zakończeniu wysiłku fizycznego. Podczas wysiłków krótkotrwałych o dużej intensywności (wyścig) obserwuje się wzrost stężenia glukozy. Wielkość zmian zależy od stopnia przygotowania organizmu do wysiłku i szybkości uruchamiania rezerw węglowodanowych. Wysokie spoczynkowe stężenie glukozy jest korzystnym efektem adaptacji do tego typu obciążeń. MAGDALENA SOBCZYŃSKA - WOŁEJSZO 2

3 ZAKRES ZMIAN STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI KONI WYŚCIGOWYCH NA PODSTAWIE BADAŃ DR SZARSKIEJ Konie wyścigowe Glu mmol/l Pełna krew angielska 6,1 +/-0,39 Czysta krew arabska 5,7 +/- 0,35 Kwas mlekowy - jego średni spoczynkowy poziom we krwi u koni wyścigowych wynosi 0,3-0,7 mmol/l. Wysiłek krótki, intensywny powoduje zakwaszenie organizmu, ponieważ podczas wykonywanego wysiłku koń przekracza próg mleczanowy (ilość tlenu dostarczana do organizmu jest niewystarczająca), powstający w efekcie glikolizy kwas pirogronowy nie jest włączany do cyklu przemian tlenowych a ulega redukcji do kwasu mlekowego. Badania poziomu LA we krwi powinno się wykonywać bezpośrednio po wysiłku, a następnie po 30 minutach restytucji. Przy analizie wyników należy wziąć pod uwagę nie tylko poziom LA we krwi ale również tempo jego usuwania w okresie restytucji powysiłkowej. Wysiłek, po którym poziom LA utrzymuje się poniżej 2 mmol/l ma charakter tlenowy. Poziom LA w zakresie 2-4 mmol/l charakteryzuje wysiłek szybkościowo- wytrzymałościowy, natomiast poziom powyżej 4 mmol/l jest typowy dla obciążenia szybkościowego. Poziom LA 4mmol/l jest przyjęty jako wartość graniczna (próg mleczanowy). Białko całkowite (54 75 g/l), u koni wyścigowych spoczynkowy poziom białka jest niższy niż u koni sportowych. Wzrost poziomu białka może być spowodowany infekcją albo odwodnieniem. Wysoki poziom białka i wysoka wartość OB mogą świadczyć o infekcji, zarobaczeniu konia. Natomiast wysoki poziom białka (76-120g/l) i niska wartość OB mówi nam o odwodnieniu. Sód minimalny spoczynkowy poziom Na nie powinien być niższy niż 135 mmol/l. Przyczyną największych strat sodu jest pocenie się. Niedobory tego makroelementu mogą być również związane z niedostatecznym wchłanianiem jego, jak również zaburzoną pracą nerek. Potas poziom potasu w surowicy krwi konia nie powinien być niższy niż 3 mmol/l. Obniżenie poziomu potasu może powodować zaburzenia pracy serca. Przyczyną hypokalemii jest nadmierne usuwanie potasu przez nerki i przez skórę razem z potem. Pot konia jest hipertoniczny, w związku z tym należy pamiętać, aby nie podawać koniom napojów hipertonicznych, ponieważ dojdzie do pogłębienia odwodnienia. Chlor poziom tego makroelementu waha się w granicach mmol/l, zbyt mała ilość może oddziaływać negatywnie na równowagę kwasowo zasadową oraz ph krwi. Należy pamiętać o tym, że koń traci duże ilości tego pierwiastka pocąc się. MAGDALENA SOBCZYŃSKA - WOŁEJSZO 3

4 Magnez - poziom magnezu w surowicy krwi nie powinien być niższy niż 0,7 mmol/l. Główną przyczyną niedoboru Mg jest niedobór w zielonce i sianie. Poziom tego pierwiastka wystarczy określić w badaniach spoczynkowych, ponieważ powysiłkowe zmiany tego pierwiastka są niewielkie. Fosfor poziom tego pierwiastka w badaniach spoczynkowych nie powinien być niższy niż 1 mmol/l. Niedobory tego makroelementu są dość częste. U prawidłowo trenowanych koni poziom fosforu w badaniach powysiłkowych wzrasta do 1,6-1,8 mmol/l, a następnie spada do wartości niższych niż spoczynkowe. U koni, które poddawane są wysiłkowi przekraczającemu ich możliwości obserwuje się następnego dnia po wysiłku spadek P do poziomu 0,5 mmol/l. Bilirubina - prawidłowe stężenie bilirubiny w surowicy krwi wynosi 40 mmol/l. Podczas intensywnego wysiłku fizycznego dochodzi do wzrostu aktywności bilirubiny. Zmiany te powinny ustąpić po 2-3 dniach. Jeżeli poziom bilirubiny po kilku dniach nadal będzie się utrzymywał na wysokim poziomie, należy ograniczyć ruch do stępa i utrzymywać go aż do powrotu parametru do normy. Transaminaza asparaginianowa przewlekłym zaburzeniom poziomu bilirubiny towarzyszą podwyższone poziomy transaminaz (AST transaminaza asparaginianowa i ALT transaminaza alaninowa). Poziom AST u konia nie powinien przekraczać 300 U/l, a ALT 20 U/l. Krótkotrwałe zmiany w poziomie tych parametrów świadczą o zbyt intensywnym obciążeniu pracą, mogą też świadczyć o początku przetrenowania. Wzrost poziomu AST sygnalizuje nam przeciążenie mięśniowe (mięśni szkieletowych, mięśnia sercowego). Kinaza fosfokreatynowa prawidłowy spoczynkowy poziom CPK nie powinien przekraczać 200U/l. Jest to enzym informujący nas o nieprawidłowościach w układzie mięśniowym. Urazy mięśni powodują wyraźny wzrost poziomu CPK w surowicy krwi. Największy powysiłkowy wzrost poziomu CPK obserwuje się u koni rajdowych. Podwyższone wartości CPK i AST mają prawo utrzymywać się przez kilka dni po intensywnych wysiłkach. Natomiast gdy obserwujemy podwyższony poziom tych parametrów w badaniach spoczynkowych, to jest to dla nas informacja, że dobrane obciążenie było zbyt duże. W tym wypadku należy przeanalizować dotychczasowe metody treningowe i zmniejszyć stosowane obciążenia. Zaletą regularnych kontroli spoczynkowych wartości wskaźników krwi jest możliwość reakcji konia na wysiłek bez wykonania badań bezpośrednio po wysiłku. Porównanie wyników badania spoczynkowego wykonanego następnego dnia po gonitwie, z wcześniejszymi wynikami badań umożliwia ocenę tolerancji wysiłku przez trenowanego konia. Jeżeli obciążenie było adekwatne do możliwości wysiłkowych konia, to następnego dnia po wyścigu Ht, Hb i glukoza będą nieco wyższe niż w normalnym badaniu spoczynkowym. Zmiany takie świadczą o wystąpieniu superkompensacji, która jest efektem zastosowania właściwego obciążenia (Clayton, Marlin i Nankervis). Jeżeli będziemy mieli doczynienia ze zbyt dużym obciążeniem konia w stosunku do jego aktualnego przygotowania, następnego dnia po zbyt dużym obciążeniu, będzie się utrzymywała wysoka aktywność CPK, a wysoki poziom białka i Ht będzie świadczył o odwodnieniu. MAGDALENA SOBCZYŃSKA - WOŁEJSZO 4

5 PARAMETRY DIAGNOSTYCZNE DLA NIEKTÓRYCH TYPÓW SCHORZEŃ I ZABURZEŃ METABOLICZNYCH WYSTĘPUJĄ- CYCH U KONI Zaburzenia pracy mięśni CPK wzrost AST wzrost Infekcje, stany zapalne OB wzrost Białko całkowite wzrost Odwodnienie Ht i Hb wzrost Białko wzrost OB obniżenie Indywidualny profil metaboliczny Czym jest właściwie wyścig? Jak do takiego typu wysiłku należy przygotowywać konia? Wyścig, jest wysiłkiem krótkotrwałym odbywającym się w warunkach deficytu tlenu. Wzrost stężenia kwasu mlekowego w mięśniach i we krwi stanowi jeden z głównych czynników warunkujących zmęczenie podczas wysiłku. Cechą charakterystyczną dla koni najwyższej klasy jest zdolność do utrzymywania wysokiego obciążenia wysiłkowego (praca beztlenowa) pomimo wzrastającego zakwaszenia organizmu. Wysiłek krótki i bardzo intensywny, jakim jest wyścig powoduje zakwaszenie organizmu. Powysiłkowe stężenie mleczanu jest wypadkową jego produkcji, jak również szybkości usuwania i metabolizowania przez mięsnie i wątrobę. Obserwując zmiany stężenia kwasu mlekowego w ciągu restytucji powysiłkowej uzyskujemy informację o tempie usuwania kwasu mlekowego, co umożliwia nam ocenić zaawansowanie treningowe i tolerancję organizmu na obciążenie treningowe. Podczas wysiłku fizycznego ulega zmianie objętość i skład krwi. W pierwszym etapie uruchamiane są rezerwy erytrocytów ze śledziony. Ilość zmagazynowanych erytrocytów zależy od wieku i stopnia wytrenowania konia. Wzrost hematokrytu jest wywołany uruchomieniem rezerw ze śledziony oraz zmianą objętości krwi spowodowaną utratą wody z organizmu. Koń podczas wyścigu traci 5-10l potu. W warunkach odwodniania wzrasta lepkość krwi, co utrudnia ruch w naczyniach krwionośnych, zwiększając pracę serca. Zmniejszenie objętości krążącej krwi powoduje obniżenie pułapu tlenowego a także utrudnia termoregulację (przenoszenie ciepła z pracujących mięśni i narządów do skóry). Parametry, które wskazują na odwodnienie: wzrost Ht i Hb, spadek wartości OB i wzrost poziomu białka całkowitego w surowicy krwi. MAGDALENA SOBCZYŃSKA - WOŁEJSZO 5

6 Oprócz tych podstawowych parametrów, podczas treningu powinno się zwrócić szczególną uwagę na wskaźniki hematologiczne i biochemiczne. Wskaźniki te pozwalają nam określić postęp w treningu jak również początek przetrenowania czy anemii sportowej. Analiza przebiegu zmian stężeń tych wskaźników, bezpośrenio po wysiłku i w okresie restytucji, pozwala na ocenę wielkości zmian powysiłkowych, a także pozawala na określnie, czy koń był prawidłowo przygotowany do wysiłku i czy obciążenie było proporcjonalnie dopasowane do stopnia wytrenowania konia Dlatego tak ważne jest określenie idywidualnego profilu metabolicznego konia na początku treningu i monitorowanie go podczas całego sezonu wyścigowego. Podstawą budowania formy wyścigowej jest przestrzeganie rytmu cyklicznych zmian stanu czynnościowego organizmu: WYSIŁEK WYPOCZYNEK SUPERKOMPENSACJA. Wiadomo, że gotowości startowej na wysokim poziomie nie da się utrzymać przez czas nieograniczony. Cała trudność w przygotowaniu konia do startów, polega na uzyskaniu szczytu formy podczas wyścigu. Ze względu na wsytępowanie u koni znacznych różnic osobniczych określenie indywidualnego profilu metabolicznego konia jest przydatne do precyzyjnego przygotowania konia do startu. Ważne, jest to żeby przygotować konia we właściwy sposób do najwyższej formy, ale żeby sam wyścig nie prowadził do skrajnego wyczerpania. NATALIE OF BUDYSIN PODCZAS OAKS 2012 Z ZAŁOŻONYM MONITOREM PRACY SERCA MAGDALENA SOBCZYŃSKA - WOŁEJSZO 6

7 Polecam książki: 1. S. Pilliner, Z. Davies: Jak osiągnąć mistrzowską formę konia. Wyd. SIMA WLW 2. H. M. Clayton: Conditioning sport horses. Wyd. Sport Horse Publication 3. K. W. Hinchcliff, R. J. Geor, A. J. Kaneps: Equine Exercise Physiology. Saunders Ltd. 4. A. Winnicka: Wartości referencyjne podstawowych badań laboratoryjnych w weterynarii. Wyd. SGGW 5. E. Szarska: Badania laboratoryjne w treningu koni. Wyd. Agencja Reklamowa CREX S.C. 6. E. Szarska: Znaczenie badań diagnostycznych krwi w ocenie stanu zdrowia oraz efektywności treningu koni wyścigowych i sportowych. Wyd. Akademii Rolniczej we Wrocławiu MAGDALENA SOBCZYŃSKA - WOŁEJSZO 7

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych:

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych: Zmęczenie Zmęczenie jako jednorodne zjawisko biologiczne o jednym podłożu i jednym mechanizmie rozwoju nie istnieje. Zmęczeniem nie jest! Zmęczenie po dniu ciężkiej pracy Zmęczenie wielogodzinną rozmową

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w WYKŁAD III Struktura obciąŝeń treningowych Aby kierować treningiem sportowym naleŝy poznać relację pomiędzy przyczynami, a skutkami, pomiędzy treningiem, a jego efektami. Przez wiele lat trenerzy i teoretycy

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07 Zmęczenie to mechanizm obronny, chroniący przed załamaniem funkcji fizjologicznych (wyczerpaniem) Subiektywne objawy zmęczenia bóle mięśni, uczucie osłabienia i wyczerpania, duszność, senność, nudności,

Bardziej szczegółowo

Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych. w ocenie wytrenowania zawodnika.

Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych. w ocenie wytrenowania zawodnika. Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych w ocenie wytrenowania zawodnika. Przemysław Kubala Wykres orientacyjnych wartości tętna i stref pracy w zależności od wieku. W oparciu o ten wykres

Bardziej szczegółowo

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii Chroniczne zmęczenie - objaw choroby lub przepracowania u zdrowych osób Zmęczenie

Bardziej szczegółowo

Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie

Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie tel. 602 349 181 e-mail: szczepan.wiecha@sportslab.pl www.sportslab.pl Imię Nazwisko: Bartłomiej Trela Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie (bieżnia mechaniczna) SŁOWNICZEK POJĘĆ

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie.

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie. Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie. 1 2 S t r o n a WSTĘP Realizacja założeń treningowych wymaga pracy organizmu na

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie koni do startu w wysokiej temperaturze Wysiłek konia w warunkach wysokiej temperatury jest dla organizmu znacznie większym obciążeniem

Przygotowanie koni do startu w wysokiej temperaturze Wysiłek konia w warunkach wysokiej temperatury jest dla organizmu znacznie większym obciążeniem Przygotowanie koni do startu w wysokiej temperaturze Wysiłek konia w warunkach wysokiej temperatury jest dla organizmu znacznie większym obciążeniem niż taki sam wysiłek w temperaturze umiarkowanej. Podczas

Bardziej szczegółowo

PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA MĘŻCZYZN

PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA MĘŻCZYZN Medyczne Laboratorium Diagnostyczne Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA MĘŻCZYZN Zainwestuj w siebie - zadbaj o swoje zdrowie W trosce o zdrowie i wygodę Panów, przygotowaliśmy

Bardziej szczegółowo

Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE

Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE [H + ] M 10 0 Silnie kwaśne 10-1 10-2 10-3 10-4 10-5 10-6 10-7 10-8 ph Większość żywych komórek ma wąską tolerancję

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia dotyczące diety młodych sportowców

Wybrane zagadnienia dotyczące diety młodych sportowców Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Małgorzata Słowińska-Lisowska Zakład Medycyny Sportu i Żywienia Wybrane zagadnienia dotyczące diety młodych sportowców Źródła materiału energetycznego dla skurczu

Bardziej szczegółowo

Wśród badań wykonywanych z krwi możemy wyróżnić: Wartości referencyjne badań laboratoryjnych wykonywanych u koni

Wśród badań wykonywanych z krwi możemy wyróżnić: Wartości referencyjne badań laboratoryjnych wykonywanych u koni Aby prawidłowo wykonać i zinterpretować badania laboratoryjne naszego pupila niezbędne staje się również zwykłe badanie kliniczne przeprowadzone przez lekarza weterynarii. Nie wystarczy potwierdzenie diagnozy

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjologia pracy i wypoczynku

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ. Punkty pobrań materiałów do badań:

PRACOWNIA DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ. Punkty pobrań materiałów do badań: PRACOWNIA DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ Punkty pobrań materiałów do badań: III piętro, pion B, gab. 343 tel. 22 42-91-271 VI piętro, pion B, gab. 615 tel. 22 42-91-119 1 / 13 Koordynator Pracowni Diagnostyki

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE FIZYCZNE II rok semestr 4 / studia stacjonarne. Specjalności: wf i gimnastyka korekcyjna, wf i edukacja dla bezpieczeństwa, wf i przyroda

WYCHOWANIE FIZYCZNE II rok semestr 4 / studia stacjonarne. Specjalności: wf i gimnastyka korekcyjna, wf i edukacja dla bezpieczeństwa, wf i przyroda Fizjologia WYCHOWANIE FIZYCZNE II rok semestr 4 / studia stacjonarne Specjalności: wf i gimnastyka korekcyjna, wf i edukacja dla bezpieczeństwa, wf i przyroda Tematyka ćwiczeń ( zajęcia 2 godz.) 1. Fizjologia

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

ELŻBIETA HÜBNER-WOŹNIAK AWF, WARSZAWA

ELŻBIETA HÜBNER-WOŹNIAK AWF, WARSZAWA ELŻBIETA HÜBNER-WOŹNIAK AWF, WARSZAWA Adaptacje wywołane treningiem, czyli efekt kompleksowych działań mających na celu poprawę wyników sportowych, pojawiają się jako konsekwencja systematycznie powtarzanych

Bardziej szczegółowo

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia Aktywność fizyczna - jest to dowolna forma ruchu ciała

Bardziej szczegółowo

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Umiejscowienie w obszarach kształcenia: studia podyplomowe w zakresie Dietetyki w sporcie i odnowie biologicznej lokują się w obszarze nauk medycznych nauk o zdrowiu i nauk o kulturze

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Błędy przedanalityczne

Błędy przedanalityczne Błędy przedanalityczne Każdy z etapów badania począwszy od momentu zlecenia testu przez lekarza, poprzez pobranie krwi, analizę próbki, aż po interpretację wyniku na poziomie decyzyjnym, wiąże się z możliwością

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 007 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 6 maja 2016 r. Nazwa i adres INVICTA Sp. z

Bardziej szczegółowo

Wykaz badań. Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu

Wykaz badań. Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu Wykaz badań NAZWA BADANIA RODZAJ MATERIAŁU CZAS OCZEKIWANIA NA WYNIK ILOŚĆ DNI CENA BRUTTO

Bardziej szczegółowo

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia Kategoria, WITAMINY VITAMINS 1 Wiatminy ogólnie Vitamins, in general - witaminy pomagają w rozwoju wszystkich struktur organizmu; - witaminy pomagają zachować silny organizm; - witaminy są niezbędne dla

Bardziej szczegółowo

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ Na optymalne przygotowanie zawodników do wysiłku meczowego składa się wiele czynników. Jednym z nich jest dobrze przeprowadzona rozgrzewka. (Chmura 2001) Definicja

Bardziej szczegółowo

Dane Oferenta: nazwa... ... NIP... REGON...

Dane Oferenta: nazwa... ... NIP... REGON... Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 17/2012 Kierownika Samodzielnego Gminnego Zakładu Opieki Zdrowotnej z dnia 16 listopada 2012 roku Wilkowice dnia. Samodzielny Gminny Zakład Opieki Zdrowotnej w Wilkowicach

Bardziej szczegółowo

Fizjologia wysiłku. Marta Kaczmarska, Anna Zielińska 30 XI 2015

Fizjologia wysiłku. Marta Kaczmarska, Anna Zielińska 30 XI 2015 Fizjologia wysiłku Marta Kaczmarska, Anna Zielińska 30 XI 2015 Węglowodany (CHO) Węglowodany glikogen i glukoza są głównym źródłem energii dla skurczu mięśni podczas intensywnego wysiłku, a zmęczenie podczas

Bardziej szczegółowo

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie lek.wet. Agnieszka Dereczeniuk Badania laboratoryjne w hodowli Łódź 24.03.2012 Po co badać? Badania przesiewowe Badania profilaktyczne Badania obowiązkowe dla danej rasy Badania okresowe Badania diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Trening plyometryczny piłkarzy. na etapie szkolenia specjalnego. Zbigniew Jastrzębski

Trening plyometryczny piłkarzy. na etapie szkolenia specjalnego. Zbigniew Jastrzębski Trening plyometryczny piłkarzy na etapie szkolenia specjalnego Zbigniew Jastrzębski Piłka nożna jest grą, która stawia coraz większe wymagania w zakresie przygotowania motorycznego. Około 40-50 lat temu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006 PCA Zakres akredytacji Nr AM 006 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM MEDYCZNEGO Nr AM 006 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 2 maja 2016

Bardziej szczegółowo

Zadania na styczeń/luty

Zadania na styczeń/luty Zadania na styczeń/luty Zadania z fizyki Oblicz masę ołowianego klocka, który ma kształt prostopadłościanu o wymiarach 2cm, 5cm, 15 cm. Gęstość ołowiu 11,4g/cm 3. Zadanie 2 Piłka na gumce wykonuje drgania

Bardziej szczegółowo

Szafy, garderoby, zabudowy wnęk Rydułtowy ul. Bema 3 Turza Śląska ul.. Bogumińska 21 tel./fax (032) 451-41-29

Szafy, garderoby, zabudowy wnęk Rydułtowy ul. Bema 3 Turza Śląska ul.. Bogumińska 21 tel./fax (032) 451-41-29 Odżywianie w konkurencjach wytrzymałościowych..część 2 Odżywianie jest nieodłącznym elementem procesu treningowego. Pozostałe elementy to trening i regeneracja. Wszystkie te elementy są jednakowo ważne

Bardziej szczegółowo

PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA KOBIET

PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA KOBIET Medyczne Laboratorium Diagnostyczne Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA KOBIET Zainwestuj w siebie - zadbaj o swoje zdrowie Pakiet podstawowy 76,00 zł morfologia krwi

Bardziej szczegółowo

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki dr n. zdr. inż.krzysztof Durkalec-Michalski 1,2 1 Zakład Dietetyki, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ ASORTYMENTOWO-CENOWY

ARKUSZ ASORTYMENTOWO-CENOWY Załącznik nr 2 ARKUSZ ASORTYMENTOWO-CENOWY Tryb postępowania: Przetarg nieograniczony Przedmiot zamówienia: wykonanie usług zdrowotnych w zakresie badań laboratoryjnych i diagnostyki obrazowej /RTG/ obowiązujących

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ ASORTYMENTOWO-CENOWY

ARKUSZ ASORTYMENTOWO-CENOWY Załącznik nr 2 ARKUSZ ASORTYMENTOWO-CENOWY Przedmiot zamówienia: wykonanie usług zdrowotnych w zakresie badań laboratoryjnych obowiązujących w podstawowej opiece zdrowotnej oraz wykonanie usług zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące mistrzostwo sportowe

Czynniki warunkujące mistrzostwo sportowe WYKŁAD II Zasady i metody treningu sportowego Jedno z podstawowych praw przyrody, prawo adaptacji, decyduje o tym, Ŝe moŝna sformułować ogólne zasady treningu sportowego. Wprawdzie kaŝdy sportowiec jest

Bardziej szczegółowo

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza lek. Jacek Bujko 17 października 2014 Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza W diagnostyce laboratoryjnej uszkodzenia podwzgórza można stwierdzić cechy niedoczynności

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Katarzyna Karwowska I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Po

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Lp. Przedmiot Prowadzący Ilość godzin 1 Anatomia dr Jarosław Domaradzki 8 2 Antropomotoryka dr Marek Konefał 8 3 Teoria sportu Mgr Leszek

Bardziej szczegółowo

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA Bardzo silny booster testosteronu. Nowa, specjalnie zaprojektowana formuła suplementu diety zawiera składniki wspomagające powysiłkową produkcję naturalnych hormonów.

Bardziej szczegółowo

Kultura Fizyczna 2007, nr 7-8. Robert Białecki, Marcin Siewierski, Paweł Słomiński, Radosław Dudkowski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Kultura Fizyczna 2007, nr 7-8. Robert Białecki, Marcin Siewierski, Paweł Słomiński, Radosław Dudkowski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Kultura Fizyczna 2007, nr 7-8 Robert Białecki, Marcin Siewierski, Paweł Słomiński, Radosław Dudkowski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Wielkość i struktura obciążeń treningowych zawodniczki O.

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. FIZJOLOGIA ZWIERZĄT ANIMAL PHYSIOLOGY Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr Waldemar Szaroma Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki, Prof. UP Dr Agnieszka Greń Dr

Bardziej szczegółowo

Tajemnica magnezu (część pierwsza)

Tajemnica magnezu (część pierwsza) Tajemnica magnezu (część pierwsza) Magnez, wapń, potas i sód są podstawowymi jonami niezbędnymi do zachowania równowagi pomiędzy poszczególnymi fizjologicznymi procesami w organizmie. Odchylenia od prawidłowego

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Zaburzenia gospodarki kwasowozasadowej i ich znaczenie w nefrologii. Do oceny równowagi kwasowo zasadowej potrzebujemy: Gazometria (ph, CO 2 ) Biochemia surowicy krwi

Bardziej szczegółowo

Jak ocenić jakość białek

Jak ocenić jakość białek Jak ocenić jakość białek NPU- Net Protein Utilization = Wykorzytanie Białka Netto określa ilość azotu zatrzymanego w ustroju. NPU= Nb - Nbo Nspoż X 100% Nb-N oznaczony w tuszkach zwierząt na badanej diecie,

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl

Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl Struktura treningu to układ i rozmieszczenie elementów składowych procesu, sposoby

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM Równowaga kwasowozasadowa Zakład Chemii Medycznej PUM Teorie kwasów i zasad Teoria dysocjacji elektrolitycznej Arheniusa: podczas rozpuszczania w wodzie wodzie kwas: dysocjuje z odszczepieniem kationu

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO

FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO FIZJOLOGIA WYSIŁKU FIZYCZNEGO ENERGETYKA WYSIŁKU, ROLA KRĄŻENIA I UKŁADU ODDECHOWEGO Dr hab. Andrzej Klusiewicz Zakład Fizjologii Instytutu Sportu Tematyka wykładu obejmuje trzy systemy energetyczne generujące

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Sole Mineralne. Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI

Sole Mineralne. Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI Sole Mineralne Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI Spis Treści 1. Co to są Sole Mineralne? 2. Rola Soli Mineralnych w Organizmie? 3. Co to są Mikro i Makroelementy? 4. Przyczyny niedoboru Soli

Bardziej szczegółowo

Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez.

Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez. Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez. Dr nauk wet Janina Łukaszewska Przesięk Niskie stężenie białka całkowitego < 2,5 g/dl ; zawartość komórek jest

Bardziej szczegółowo

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Program Wieloletni Zadanie Opracowanie i Wdrożenie Modelowego Lokalnego Planu Działań na Rzecz Środowiska i Zdrowia Podzadanie Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Dr Elżbieta Kulka,

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizjologii wysiłku dynamicznego i statycznego

Podstawy fizjologii wysiłku dynamicznego i statycznego P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A W Y D Z I A Ł Z A R Z Ą D Z A N I A LABORATORIUM ERGONOMII I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA PRACY Podstawy fizjologii wysiłku dynamicznego i statycznego Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Zembroo-Łacny Zakład Medycyny Sportu i Biochemii Zam. Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wlkp. Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu

Agnieszka Zembroo-Łacny Zakład Medycyny Sportu i Biochemii Zam. Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wlkp. Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu Agnieszka Zembroo-Łacny Zakład Medycyny Sportu i Biochemii Zam. Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wlkp. Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu biochem@awf-gorzow.home.pl Ilość informacji mięśnie

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W ANEMII U PIŁKARZA

POSTĘPOWANIE W ANEMII U PIŁKARZA POSTĘPOWANIE W ANEMII U PIŁKARZA Z PUNKTU WIDZENIA LEKARZA, FIZJOLOGA I DIETETYKA Dr hab. n. med. Dorota Waśko-Czopnik Klinika Gastroenterologii AM we Wrocławiu Dr Bartosz Ochmann Zakład Fizjologii AWF

Bardziej szczegółowo

5. Lista badań wraz z zakresem wartości referencyjnych :

5. Lista badań wraz z zakresem wartości referencyjnych : 5. Lista badań wraz z zakresem wartości referencyjnych : Pracownia Analityki Ogólnej Rodzaj badania Wartości referencyjne Jednostki 1. Mocz badanie ogólne ph Ciężar właściwy Związki nitrowe Białko całkowite

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

Zadania zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007. Układ krążenia zadania

Zadania zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007. Układ krążenia zadania Zadania zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007 Zadanie 1 (2 pkt.) Schemat przedstawia budowę tętnicy. Układ krążenia zadania Podaj z uzasadnieniem, dwie cechy budowy tętnicy świadczące

Bardziej szczegółowo

Jakie są najważniejsze treningi w przygotowaniach do maratonu?

Jakie są najważniejsze treningi w przygotowaniach do maratonu? Jakie są najważniejsze treningi w przygotowaniach do maratonu? 07-02-2013 Adam Klein Kwiecień coraz bliżej, a zatem zbliża się wysyp maratonów. Z tej okazji przedstawiamy w skrócie różne formy treningów

Bardziej szczegółowo

Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży

Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży dr Dariusz Szymczuk Wprowadzenie organizm obciążony wysiłkiem fizycznym ma większe zapotrzebowanie na pożywienie organizm dobrze

Bardziej szczegółowo

WITAMINY DLA DIABETYKÓW

WITAMINY DLA DIABETYKÓW WITAMINY DLA DIABETYKÓW Witaminy dla diabetyków: zestaw witamin i składników mineralnych dostosowany ilościowo i jakościowo do potrzeb osób chorych na cukrzycę jako uzupełnienie codziennej diety. Energia

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO I JEGO STOPNIOWE WDRAŻANIE U DOROSŁEGO

PLANOWANIE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO I JEGO STOPNIOWE WDRAŻANIE U DOROSŁEGO PLANOWANIE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO I JEGO STOPNIOWE WDRAŻANIE U DOROSŁEGO Gdańsk 2011 Teresa Korta II Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Warszawski Uniwersytet Medyczny WSKAZANIA DO LECZENIA ŻYWIENIOWEGO

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

TRENING DLA POCZĄTKUJĄCYCH

TRENING DLA POCZĄTKUJĄCYCH TRENING DLA POCZĄTKUJĄCYCH Trening składa się z 16 tygodni. Zakończony jest udziałem w II Zielonogórskim Półmaratonie Pierwsze tygodnie to tak naprawdę przyzwyczajanie organizmu do wzmożonego wysiłku fizycznego.

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Występowanie POCHP u ludzi starszych POCHP występuje u 46% osób w wieku starszym ( III miejsce) Choroby układu

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA

EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA Dariusz Zuba Instytut Ekspertyz Sądowych im. Prof. dra J. Sehna w Krakowie Prawo o ruchu drogowym Ustawa z dnia 20.06.1997 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 602) Prawo o ruchu drogowym Ustawa

Bardziej szczegółowo

www.california-fitness.pl www.calivita.com

www.california-fitness.pl www.calivita.com DRIVERADE branica.pl SKONCENTROWANA OCHRONA AKTYWNEGO CZŁOWIEKA Unikalny zestaw składników uwzględniający potrzeby współczesnego człowieka Ekstrakt z guarany Witamina C Lecytyna Witamina E Cholina Selen

Bardziej szczegółowo

Magnez morski z obniżoną zawartością sodu

Magnez morski z obniżoną zawartością sodu Magnez morski z obniżoną zawartością sodu Płynny, skoncentrowany magnez pozyskany w procesie odsalania wody morskiej. W wyniku wykorzystania innowacyjnej metody pozyskania magnezu powstał preparat o natychmiastowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW w dyscyplinie UNIHOKEJ Toruński Związek Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Lipiec 2014 l. Cele i zadania; - zapoznanie uczestników z teoretycznymi, metodycznymi i

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Chrońmy konie i wspaniałą tradycję dr wet. Marek Tischner Pragnę zachęcić do refleksji i merytorycznej dyskusji nad losem pracujących na krakowskim

Chrońmy konie i wspaniałą tradycję dr wet. Marek Tischner Pragnę zachęcić do refleksji i merytorycznej dyskusji nad losem pracujących na krakowskim Chrońmy konie i wspaniałą tradycję dr wet. Marek Tischner Pragnę zachęcić do refleksji i merytorycznej dyskusji nad losem pracujących na krakowskim Rynku i pod Morskim Okiem koni. Po dziesiątkach, może

Bardziej szczegółowo

Elementy treningu Nordic Walking na poziomie sportowym:

Elementy treningu Nordic Walking na poziomie sportowym: Elementy treningu Nordic Walking na poziomie sportowym: Jedną z głównych zalet Nordic Walking jest fakt, że jest to idealna forma aktywności fizycznej na świeżym powietrzu uprawiana na jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie

Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa Podział tkanki mięśniowej w zależności od budowy i lokalizacji w organizmie Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana poprzecznie prążkowana serca gładka Tkanka mięśniowa Podstawową własnością

Bardziej szczegółowo

Nutrend Isodrink ma osmolarność: 284 mosm/kg ( przy rozcieńczeniu 30 g w 500 ml wody)!

Nutrend Isodrink ma osmolarność: 284 mosm/kg ( przy rozcieńczeniu 30 g w 500 ml wody)! NUTREND Isodrinx Napój izotoniczny lub hipotoniczny w zależności od stosunku rozcieńczenia. Szybka energia, optymalna dawka minerałów, kompleks witamin. Napój sportowy do stosowania w trakcie intensywnego

Bardziej szczegółowo

Porady metodyczne. Norweski model treningu narciarzy biegaczy (II) Monika Nowakowska, Grzegorz Sadowski. Planowanie treningu

Porady metodyczne. Norweski model treningu narciarzy biegaczy (II) Monika Nowakowska, Grzegorz Sadowski. Planowanie treningu 80 Porady metodyczne Monika Nowakowska, Grzegorz Sadowski Norweski model treningu narciarzy biegaczy (II) W niniejszym, drugim odcinku serii publikacji, poświęconych książce How to, when to, why to. A

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO JESTEŚMY SZCZĘŚLIWE?

DLACZEGO JESTEŚMY SZCZĘŚLIWE? CATOSAL: SKŁAD Per ml: Butafosfan Witamina B12 WSKAZANIA 100 mg ] Źródło aktywnego fosforu ] 0,050 mg ] Składniki Dodatek witaminowy aktywne Zaleca się stosowanie preparatu przy zaburzeniach przemiany

Bardziej szczegółowo

Układ krwionośny. 1.Wymień 3 podstawowe funkcje jakie spełnia układ krwionośny ... 2.Uzupełnij schemat budowy krwi

Układ krwionośny. 1.Wymień 3 podstawowe funkcje jakie spełnia układ krwionośny ... 2.Uzupełnij schemat budowy krwi Układ krwionośny 1.Wymień 3 podstawowe funkcje jakie spełnia układ krwionośny... 2.Uzupełnij schemat budowy krwi 3.Zaznacz opis osocza krwi. A. Jest to opalizujący płyn zawierający wodę, białka i białe

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo