Kontrakty terminowe na WIBOR

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kontrakty terminowe na WIBOR"

Transkrypt

1 Kontrakty terminowe na WIBOR Notowane na wielu rozwiniętych rynkach kontrakty terminowe na stopy procentowe są niezwykle popularnym instrumentem. Pozwalają one na zawieranie transakcji spekulacyjnych, zabezpieczających i arbitrażowych w oparciu o zmieniające się miary kosztu pieniądza. W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa wyrażona w skali roku, po jakiej największe banki skłonne są udzielić depozytów złotowych innym bankom. Stawki referencyjne WIBOR stanowią często stopę bazową dla oprocentowania udzielanych w złotych kredytów, a także emitowanych obligacji o zmiennym oprocentowaniu. Giełda Papierów Wartościowych wykorzystała stawki referencyjne WIBOR (na podstawie umowy i we współpracy z ACI Polska) do stworzenia kontraktów terminowych. Kontrakty terminowe na WIBOR są uzupełnieniem szerokiej oferty Giełdy na rynku instrumentów pochodnych. WIBOR podstawowa miara kosztu pieniądza na rynku międzybankowym Stawki referencyjne WIBOR wyliczane są na fixingach, których organizatorem jest Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska Fixingi odbywają się codziennie w dni robocze o godzinie 11:00. W fixingach WIBOR obecnie bierze udział 11 najwiekszych banków w Polsce. Fixingi odbywają się zgodnie z Regulaminem stawek referencyjnych WIBID i WIBOR. Sposób wyznaczania stawek, listę uczestników fixingu, zasady kwotowania stawek przez banki określane są przy udziale Rady WIBOR, KNF, Ministerstwa Finansów, NBP oraz banków uczestników fixingu. W skład Rady WIBOR wchodzą przedstawiciele: Stowarzyszenia ACI, KNF, NBP, MF, ZBP, KDPW_CCP oraz GPW. Dzięki nadzorowi najważniejszych instytucji nadzorujących rynek finansowy oraz uczestnictwie w Radzie praktyków obrotu stawki referencyjne WIBOR są powszechnie uznawane na rynku za miarodajny i bezpieczny wskaźnik określajacy koszt pieniądza na rynku międzybankowym w Polsce. Warta podkreślenia jest jedna z najważniejszych zasad obowiązujących uczestników fixingu jest to transakcyjność stawek referencyjnych. Transakcyjność oznacza, ze stawki nie są wyłącznie indykatywne (pokazujące jedynie przewidywania banków, bez żadnych zobowiązań) ale banki zobowiązane są do przyjmowania i udzielania depozytów przez 15 minut po zakończeniu fixingu od innych uczestników fixingu (zgodnie z określonymi limitami). Transakcyjność kwotowań zapobiega możliwościom ustalania poziomu stawek WIBOR na poziomie niezgodnym z obecną sytuacją rynkową. Stawki WIBID i WIBOR są kalkulowane dla 9 terminów odpowiadającym okresom na jakie banki są gotowe udzielić depozytów złotowych innym bankom uczestniczącym w fixingu.

2 WIBID określa stopę procentową po jakiej banki są skłonne przyjąć depozyt na określony termin, WIBOR określa stopę procentową po jakiej banki są skłonne udzielić depozytów na określony termin. Stawki WIBID i WIBOR poruszają się w tym samym kierunku (równolegle), różnią się od siebie spreadem rynkowym (na fixingu ACI maksymalnie punktów bazowych). Stawki referencyjne WIBID i WIBOR określane są zgodnie z konwencją ACT/365 (obowiązują m.in. rzeczywista liczba dni trwania kontraktu, przy założeniu długości roku 365 dni). Tabela 1. Przykładowe wyniki fixingu stawek WIBOR (z ) Termin WIBID WIBOR Godzina Data ON 2,29 2,58 11:00:00 14 OCT 2013 TN 2,29 2,58 11:00:00 14 OCT 2013 SW 2,35 2,55 11:00:00 14 OCT W 2,37 2,57 11:00:00 14 OCT M 2,40 2,60 11:00:00 14 OCT M 2,48 2,68 11:00:00 14 OCT M 2,51 2,71 11:00:00 14 OCT M 2,53 2,73 11:00:00 14 OCT Y 2,55 2,75 11:00:00 14 OCT 2013 Źródło ACI Polska ( ) WIBOR uznany benchmark na rynku finansowym Największą popularnością na rynku, zarówno pod względem obrotów jak i znaczenia jako benchmark (poziom odniesienia) dla oprocentowania lokat, kredytów, obligacji korporacyjnych oraz kontraktów terminowych, cieszą się stawki WIBOR 1, 3 i 6 miesięcy (odpowiednio: WIBOR 1M, WIBOR 3M, WIBOR 6M). Od czego zależą stopy procentowe Wysokość stawek referencyjnych WIBOR zależy przede wszystkim od podaży i popytu na rynku pieniężnym na depozyty międzybankowe o określonych terminach zapadalności, realizowanej polityki pieniężnej prowadzonej przez RPP, a także oczekiwań rynku co do przyszłych zmian stóp procentowych. Z tego względu największa zmienność poziomów stawek WIBOR występuje w pobliżu terminów ogłaszania poziomów stóp procentowych przez RPP, ważnych danych rynkowych takich jak inflacja, produkcja przemysłowa, stopa bezrobocia (od tych danych zależą przewidywania uczestników obrotu co do kształtowania się stóp procentowych w przyszłości). Największe zmiany poziomów stawek notowane są, gdy ogłoszone poziomy wskaźników różnią się znacząco od przewidywań rynkowych (consensusu rynkowego).

3 WIBOR instrument bazowy na rynku międzybankowych kontraktów forward Zarówno dla instytucji finansowych jak i wielu innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą duże znaczenie ma nie tylko wysokość bieżących stóp procentowych określanych przez stawki WIBOR, ale również koszt pieniądza (finansowania), który będzie obowiązywał w przyszłości. Z tego też względu na rynku międzybankowym bardzo często zawierane są transakcje zabezpieczające wysokość przyszłych stóp procentowych za pomocą tzw. kontraktów FRA. Kontrakt FRA (forward rate agreement) jest to umowa (zawierana głównie między bankami) w ramach której, dwie strony kontraktu ustalają wysokość stopy procentowej depozytu (tu: WIBID) lub pożyczki (tu: WIBOR), która będzie obowiązywała w przyszłości (np. za 2 miesiące, 4 miesiące, 12 miesięcy itd.) dla z góry określonego okresu (np. 1, 3 lub 6 miesięcy). To jak istotne dla rynku międzybankowego są stawki referencyjne WIBOR ilustruje poniższa tabela Tabela 2. Średnie dzienne obroty na krajowym rynku pozagiełdowych instrumentów pochodnych w kwietniu 2010 i 2013 r. (w mln USD) źródło NBP Średnie dzienne obroty na rynku międzybankowym FRA to ponad 2 miliardy USD Przykład umowa dotycząca poziomu trzymiesięcznej stawki referencyjnej WIBOR obowiązującej za 9 miesięcy oznaczana jest jako FRA 9X12; umowa dotycząca stawki jednomiesięcznej WIBOR obowiązującej za 3 miesiące to FRA 3X4. Tabela 3. Przykłady i oznaczanie umów FRA na rynku międzybankowym WIBOR Początek okresu obowiązywania umowy Koniec okresu obowiązywania umowy Oznaczenie 1MW za 1 miesiąc za 2 miesiące FRA 1X2 za 3 miesiące za 4 miesiące FRA 3X4 za 5 miesięcy za 6 miesięcy FRA 5X6 3MW za 1 miesiąc za 4 miesiące FRA 1X4 za 9 miesięcy za 12 miesięcy FRA 9X12 za 12 miesięcy za 15 miesięcy FRA 12X15 6MW za 1 miesiąc za 7 miesięcy FRA 1X7 za 9 miesięcy za 15 miesięcy FRA 9X15 za 12 miesięcy za 18 miesięcy FRA 12X18

4 Kontrakty na WIBOR na Giełdzie W październiku 2013 roku Giełda wprowadziła do obrotu trzy klasy kontraktów terminowych na stopy procentowe (Tabela 2.), dla których instrumentami bazowymi są stawki referencyjne WIBOR 1M, WIBOR 3M oraz WIBOR 6M. Tabela 4. Podstawowe informacje o kontraktach na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR Stawka referencyjna WIBOR 1M WIBOR 3M WIBOR 6M Wartość nominalna PLN PLN PLN Kurs kontraktu 100,00 minus stopa procentowa Krok notowania 0,01 punktu procentowego Wartość kroku 25 PLN 25 PLN 50 PLN notowania Mnożnik PLN PLN PLN Wartość kontraktu kurs kontraktu pomnożony przez mnożnik PLN PLN PLN 6 najbliższych miesięcy kalandarzowych Miesiące wygasania (dokładnie opisane w Tabeli 3.) 9 najbliższych miesięcy + 4 kolejne miesiące z 6 najbliższych miesięcy + kolejne miesiące z marcowego cyklu marcowego cyklu kwartalnego kwartalnego Dzień wygaśnięcia trzecia środa miesiąca wygaśnięcia danej serii (godzina 11.00) Ostateczny kurs rozliczeniowy Ostateczna cena rozliczeniowa 100,00 minus stawka referencyjna WIBOR z dnia wygaśnięcia danej serii ostateczny kurs kontraktu pomnożony przez mnożnik Wartość kontraktu jest mniejsza od wartości nominalnej kontraktu ze względu na okres, którego dotyczy dany WIBOR (np. WIBOR jednomiesięczny to oprocentowanie lokaty podawane w skali roku, ale obowiązujące tylko przez 1 miesiąc, czyli 1/12 roku. Szersze wyjaśnienie wartości kontraktu znajduje się w dalszej części tego opracowania) Sposób tworzenia nazw skróconych kontraktów terminowych na WIBOR Zasada tworzenia nazwy skróconej kontraktów terminowych na WIBOR jest taka sama jak dla innych kontraktów terminowych notowanych na Giełdzie: F XYZ k rr A następnie wstawiamy oznaczenia dla kontraktów na WIBOR: F- futures (wspólny element dla wszystkich kontraktów terminowych na Giełdzie) XYZ nazwa instrumentu bazowego WIBOR oznaczany jest w następujący sposób: 1MW 1M WIBOR 3MW 3M WIBOR 6MW 6M WIBOR

5 k symbol (kod) miesiąca wygasania danej serii kontraktu, zgodnie z poniższą tabelą: Miesiąc I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Kod F G H J K M N Q U V X Z rr dwie ostatnie cyfry roku wygasania Np. F1MWZ13 kontrakt na 1M WIBOR, wygasający w grudniu 2013 r. F3MWM14 kontrakt na 3M WIBOR, wygasający w czerwcu 2014 r. F6MWU14 kontrakt na 6M WIBOR, wygasający we wrześniu 2014 r. Stawki referencyjne (1MW, 3MW, 6MW), będące instrumentem bazowym dla kontraktów terminowych, oraz terminy wygasania kontraktów zostały ustalone wspólnie przez Giełdę i banki są to odpowiedniki najbardziej popularnych na rynku międzybankowym kontraktów FRA. Warto zaznaczyć, że w standardzie kontraktów terminowych na WIBOR przyjęto zasadę (w celu umożliwienia prostych dla uczestników obrotu wyliczeń wartości kroku notowania, mnożnika i co za tym idzie wartości kontraktu), że okres obowiązywania stawek referencyjnych WIBOR to odpowiednio: WIBOR 1M 30 dni (1/12 roku = 30/360) WIBOR 3M 90 dni (1/4 roku = 90/360) WIBOR 6M 180 dni (1/2 roku = 180/360) Jest to niedoskonałe przybliżenie do zasady naliczania odsetek przyjętych dla stawek referencyjnych WIBOR (ACT/365). Dla uczestników obrotu, którzy nie wykorzystują kontraktów terminowych na WIBOR łącznie z kontraktami FRA (czyli nie będących uczestnikami rynku międzybankowego) lub nie zabezpieczających kredytów/depozytów opartych o stawki WIBOR o wartości powyżej kilkudziesięciu milionów złotych, nie ma to aż tak dużego znaczenia. Należy jednak o tej różnicy pamiętać. Nie powoduje ona żadnych skutków dla świadomych tego inwestorów, a inwestorzy profesjonalni potrafią tę różnicę niwelować poprzez odpowiednie przeliczanie wartości kontraktów. Dla nas przyjecie zasady, że np. WIBOR 3M obowiązuje przez 1/4 roku jest bardzo wygodne i bezpieczne. Dzięki temu wartość kroku notowania i mnożnik dla danej klasy kontraktów jest dla wszystkich serii taki sam.

6 Tabela 5. Serie kontraktów wprowadzone do obrotu giełdowego r. Wyjaśnienia do Tabeli 5. kolor niebieski pokazuje jak dużo czasu pozostało do wygaśnięcia danej serii kontraktów terminowych (jak długo będzie notowana na Giełdzie). Do końca tego okresu można kupować i sprzedawać ten kontrakt. Koniec belki niebieskiej pokazuje termin wygasania kontraktów (moment od którego obowiązuje ustalona, poprzez zawarcie transakcji na rynku, wartość oprocentowania w następującym okresie 1, 3 lub 6 miesięcy). Belka żółta pokazuje czas obowiązywania stawki WIBOR. Po wygaśnięciu danych serii kontraktów do obrotu giełdowego wprowadzane są serie z kolejnymi terminami wygasania (zgodnie z informacją w Tabeli 4.). Sposób kwotowania (pokazywania kursów) kontraktów terminowych Nowością, którą koniecznie trzeba zapamiętać, przy kontraktach terminowych na WIBOR jest ich odmienny sposób kwotowania wyrażony jako 100 minus oczekiwana stopa procentowa. Wzrost kursu kontraktu (tu: wartość kontraktu zbliża się do 100) oznacza, że inwestorzy oczekują iż w przyszłości stawka WIBOR będzie niższa. Spadek kursu kontraktu świadczy o tym, że uczestnicy rynku wyceniają iż w przyszłości stopy procentowe będą rosły.

7 Tabela 6. Wartości i kwotowanie kontraktów (przykład) Kontrakt Nominał kontraktu Stawka WIBOR Kurs kontraktu (PLN) stopa procent. Mnożnik (PLN) Wartość kontraktu (PLN) WIBOR 1M ,70% 97, WIBOR 3M ,80% 97, WIBOR 6M ,85% 97, Stawki referencyjne WIBOR podawane są w procentach w skali roku. WIBOR 1M to stawka oprocentowania lokaty jednomiesięcznej zmiana stawki referencyjnej o 0,6 punktu procentowego (np. 2,7% na 3,3%) to zmiana odsetek za jeden miesiąc w wysokości 1/12 zmiany oprocentowania w skali roku (dla kontraktów na 3MW i 6 MW odpowiednio 1/4 i 1/2 roku). To powoduje, że wartość kontraktu na WIBOR 1M to 1/12 wartości nominalnej kontraktu. Przykład 1. Oprocentowanie jednomiesięcznej lokaty o wartości 12 mln PLN zmienia się z 2,7% na 3,3% (0,6 punktu procentowego) Odsetki za 1 miesiąc przy oprocentowaniu 2,7% w skali roku to: *0,027/12= PLN Odsetki za 1 miesiąc przy oprocentowaniu 3,3% w skali roku to: *0,033/12= PLN Różnica w wysokości odsetek to PLN ( ) 6.000/ =0,0005 czyli 0,05 punktu procentowego w skali jednego miesiąca. Zmiana oprocentowania o 0,6 punktu procentowego w skali roku to zmiana oprocentowania w skali miesiąca o 0,05 punktu procentowego (1/12 tego co w skali roku). Przykład 2. Oprocentowanie trzymiesięcznej lokaty o wartości 12 mln PLN zmienia się z 2,7% na 3,3% (0,6 punktu procentowego) Odsetki za 3 miesiące przy oprocentowaniu 2,7% w skali roku to (dzielimy przez 4 ponieważ 3 miesiące to 1/4 roku): *0,027/4= PLN Odsetki za 3 miesiące przy oprocentowaniu 3,3% w skali roku to: *0,033/4= PLN Różnica w wysokości odsetek to PLN ( ) / =0,0015 czyli 0,15 punktu procentowego w skali trzech miesięcy. Zmiana oprocentowania o 0,6 punktu procentowego w skali roku to zmiana oprocentowania w okresie 3 miesięcy o 0,15 punktu procentowego (1/4 tego co w skali roku). Przykład 3. Oprocentowanie sześciomiesięcznej lokaty o wartości 12 mln PLN zmienia się z 2,7% na 3,3% (0,6 punktu procentowego) Odsetki za 6 miesiące przy oprocentowaniu 2,7% w skali roku to (dzielimy przez 2 ponieważ 6 miesięcy to 1/2 roku): *0,027/2= PLN Odsetki za 6 miesięcy przy oprocentowaniu 3,3% w skali roku to:

8 *0,033/2= PLN Różnica w wysokości odsetek to PLN ( ) / =0,003 czyli 0,3 punktu procentowego w skali sześciu miesięcy. Zmiana oprocentowania o 0,6 punktu procentowego w skali roku to zmiana oprocentowania w okresie 6 miesięcy o 0,3 punktu procentowego (1/2 tego co w skali roku). Taka sama zasada obowiązuje dla kontraktów terminowych na WIBOR zmiana stawek referencyjnych w skali roku przekłada się na odpowiednio mniejszą wartościowo zmianę odsetek (w skali 1, 3 lub 6 miesięcy). To poziom odsetek w okresach na które obowiązują stawki WIBOR jest tym, co jest istotne dla inwestorów. Wykres 1. Poziomy kursów kontraktów na WIBOR 1M (skala lewa) i odpowiadające im stopy procentowe (skala prawa) notowania giełdowe z r. Wykres 2. Poziomy kursów kontraktów na WIBOR 3M (skala lewa) i odpowiadające im stopy procentowe (skala prawa) notowania giełdowe z r.

9 Wykres 3. Poziomy kursów kontraktów na WIBOR 6M (skala lewa) i odpowiadające im stopy procentowe (skala prawa) notowania giełdowe z r. Krzywe rentowności Na powyższych 3 wykresach można zaobserwować, że linia czerwona (odpowiadająca stawkom procentowym na coraz bardziej odległe terminy) wznosi się wyraźnie wraz z wydłużeniem terminu obowiązywania odpowiedniej stawki WIBOR (stopa procentowa dla 3MW przewidywana na grudzień 2013 wynosi 2,67%, a przewidywana na połowę 2015 roku stawka 3MW 3,27%). Oznacza to, że uczestnicy obrotu przewidują wzrost poziomu kosztu pieniądza na rynku międzybankowym. Analitycy i dealerzy bankowi mogą zakładać, ze np. RPP zakończy za kilka miesięcy cykl obniżania stawek procentowych a następnie zacznie je podwyższać. Oczywiście te przewidywania nie musza się sprawdzić i inwestorzy zakładający, że stopy procentowe nie będą rosły, maja okazję do zajęcia pozycji, która umożliwi im zarabianie na spadku terminowych stóp procentowych (pozycja długa na kontrakcie terminowym z długim terminem wygasania). Drugą strona transakcji mogą być inwestorzy zakładający mocniejszy wzrost stóp procentowych w przyszłości. Normalna krzywa rentowności Kształt krzywej terminowych stóp procentowych opisany powyżej (czyli rosnące oprocentowanie dla bardziej odległych terminów) nazywany jest normalną krzywą rentowności. Odwrócona krzywa rentowności Przeciwieństwem takiego układu terminowych stóp procentowych jest krzywa rentowności odwrócona, gdzie terminowe stopy procentowe z odległym terminem obowiązywania są niższe niż te z bliższym terminem. Oznacza to, że rynek oczekuje spadku stóp procentowych (przewidywane jest np. obniżanie się inflacji, obniżania stóp procentowych przez RPP, spadek tempa wzrostu gospodarczego ). Jeżeli inwestor na takim rynku ma zdanie przeciwne (zakłada wzrost stóp procentowych) to może zając pozycję krótką na odpowiednim kontrakcie terminowym na WIBOR zarobi na spadku ceny kontraktu terminowego wywołanej wzrostem stóp procentowych (pamiętajmy o sposobie notowania kontraktów: 100 minus odpowiednia stopa procentowa!)

10 Płaska krzywa rentowności Trzecim typem jest płaska krzywa rentowności stopy procentowe z odległym terminem obowiązywania są bardzo zbliżone do obecnie obowiązujących (przewidywane jest utrzymanie się obecnej sytuacji rynkowej przez kolejne miesiące). Wykres 4. Kształty krzywych rentowności (kierunek zmian wysokości oprocentowania w kolejnych terminach). Kontrakty terminowe, depozyty zabezpieczające Kontrakty terminowe na WIBOR, podobnie jak inne notowane obecnie kontrakty na Giełdzie, są umową między stronami transakcji, dotyczącą kształtowania się wartości instrumentu bazowego w momencie wygasania kontraktu. Inwestor decydujący się na zakup bądź sprzedaż kontraktu jest zobowiązany wpłacić, przed zawarciem transakcji, wymagany przez biuro maklerskie wstępny depozyt zabezpieczający. Tabela 6. Depozyty zabezpieczające dla kontraktów terminowych na WIBOR (dane na podstawie KDPW_CCP z dnia )

11 Co wynika z tej tabeli (i informacji na stronie KDPW_CCP)? 1. Depozyt ustalany jest procentowo przez KDPW_CCP 2. Wartość depozytu liczona jest jako iloczyn stawki procentowej i wartości kontraktu 3. Wartość kontraktu to kurs kontraktu pomnożony przez mnożnik 4. Dla różnych klas kontraktów stawki depozytu są różne (zależą np. od zmienności danego instrumentu bazowego). 5. Dźwignia finansowa to iloraz wartości kontraktu w złotych i poziomu depozytu w PLN 6. Im niższy depozyt (ustalany jako % wartości kontraktu) tym wyższa dźwignia finansowa. KDPW_CCP podaje minimalne wartości depozytów zabezpieczających. Domy maklerskie mogą stosować równe lub wyższe stawki depozytów. Depozyty dla pozycji skorelowanych Poziomy depozytów dla pozycji skorelowanych w ramach jednej klasy (czyli np. kupno kontraktu F3MWZ13 i jednoczesna sprzedaż kontraktu F3MWH14) oraz między klasami (czyli np. kupno kontraktu F3MWZ13 i jednoczesna sprzedaż kontraktu F6MWH14) są dużo niższe niż suma depozytów dla każdej z tych pozycji liczona oddzielnie. Wynika to z mniejszego ryzyka takiej skorelowanej pozycji (kursy kontraktów z różnymi terminami wygasania w ramach jednej klasy lub w ramach kontraktów na WIBOR ogółem, stawki referencyjne WIBOR poruszają się przeważnie w tym samym kierunku.). Więcej informacji na temat depozytów dla pozycji skorelowanych można znaleźć na stronie KDPW_CCP: Pozycja skorelowana polega zajęciu przeciwstawnych pozycji (kupna i sprzedaży) w dwóch różnych seriach kontraktów na tę samą (lub inną) stawkę referencyjną WIBOR, których oczekiwane zmiany będą się różnić w przyszłości Przykład 4. Działanie dźwigni finansowej Kontrakt na 1MW, 3MW, 6 MW kurs kontraktu 97,00. Zmiana wartości kontraktu (zysk lub strata posiadacza otwartej pozycji przy zmianie ceny kontraktu o 1%). Obliczyć procentowy zysk posiadacza długiej pozycji w kontraktach terminowych w każdej klasie. Tabela 7. Obliczenia do przykładu 4. (w powiązaniu z Tabelą 6.) Zmiana kursu kontraktu o 1% (z poziomu 97 na czyli 97,97) wydaje się niewielka. Kurs kontraktu obliczany jest jednak jako 100 minus przewidywana stawka referencyjna WIBOR. Z tego wynika, że przewidywana pierwotnie stawka referencyjna WIBOR wynosiła dla każdego kontraktu 3% (100-97). Kurs kontraktu wzrósł z poziomu 97 do 97,97, wynika z tego, że przewidywana stawka WIBOR zmniejszyła się z 3% p.a. na 2,03% p.a. (100-97,97).

12 Przy obecnym poziomie stóp procentowych tak duża zmiana stawki WIBOR w ciągu jednego dnia jest mało realna. Należy jednak pamiętać, że np. niespodziewana decyzja RPP w sprawie zmiany wysokości podstawowych stóp procentowych może sprawić, że rynek gwałtownie ruszy z miejsca. Wykres 4. Poziom stawek referencyjnych WIBOR 3M w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Wykres 5. Poziom stawek referencyjnych WIBOR 3M w ciągu ostatnich 5 miesięcy

13 Zasady obrotu kontraktami na WIBOR Obrót kontraktami terminowymi na stawki WIBOR odbywa się codziennie podczas sesji giełdowych w trakcie notowań ciągłych od 9:00 do 17:00. Dla kontraktów na WIBOR nie ma fazy fixingu na zamknięcie i fazy dogrywki. Po zakończeniu sesji następuje rozliczenie otwartych pozycji (mark-to-market) w oparciu o dzienne kursy rozliczeniowe wyliczone dla poszczególnych serii kontraktów. Zasady rozliczeń są analogiczne jak dla innych kontraktów terminowych. Ostateczny kurs rozliczeniowy (OKR) W dniu wygaśnięcia danej serii ustalany jest ostateczny kurs rozliczeniowy, którego wartości wyliczana jest jako 100 minus ogłoszona w tym dniu odpowiednia stawka referencyjna WIBOR. Rozliczenie pozycji w kontraktach następuje poprzez uznanie i obciążenie kont uczestników odpowiednimi sumami pieniężnymi (realizacja zysków i strat). Notowanie serii wygasającej w danym dniu kończy się o godzinie (o tej godzinie ogłaszane sa poziomy stawek WIBOR czyli poznajemy OKR). Jak wykorzystać obecność kontraktów terminowych na WIBOR na GPW? Kontrakty terminowe na stopy procentowe mogą być wykorzystywane do: 1. Spekulacji (czyli zarabianiu na wzroście lub spadku kursu kontraktu, 2. Zabezpieczenia ryzyka stopy procentowej (kredytu opartego np. o WIBOR 1M, oraz 3. Transakcji arbitrażowych. Spekulacja Spekulacja kontraktami terminowymi na WIBOR polega na kupnie lub sprzedaży kontraktu, a następnie zamknięciu pozycji transakcją przeciwstawną lub rozliczeniu kontraktu w dniu wygaśnięcia. W zależności od trafności przewidywań inwestor osiąga zysk lub stratę wynikającą z różnicy kursów kontraktów po jakich nastąpiło zamknięcie i otwarcie pozycji. Zarabianie na spadku stóp procentowych Inwestor spodziewający się spadku stawki referencyjnej WIBOR winien kupić kontrakt (tzn. zająć pozycję długą, pamiętamy, że kurs kontraktu to 100 minus przewidywany poziom odpowiedniej stawki WIBOR). Jeśli jego oczekiwania sprawdzą się kurs kontraktu wzrośnie. Zarabianie na spadku stóp procentowych Jeżeli z prognoz inwestora wynika, że stawka WIBOR wzrośnie, wówczas powinien on sprzedać kontrakt (tzn. zająć pozycję krótką). Jeżeli stopy procentowe rzeczywiście wzrosną to kurs kontraktu terminowego spadnie wtedy zarobimy. Jeżeli ruch stóp procentowych nastąpi w kierunku przeciwnym do przewidywań inwestora inwestor poniesie stratę.

14 Przykład 5. Bieżąca stawka referencyjna WIBOR 3M wynosi 2,80%. W tabeli 8 i 9 zestawiono wyniki spekulacji przy różnych hipotetycznych scenariuszach rynkowych. Transakcja spekulacyjna kupno kontraktu (liczymy na spadek stóp procentowych) Tabela 8. Obliczenie zysków i strat dla długiej pozycji (kupno kontraktu) Transakcja spekulacyjna kupno kontraktu (liczymy na spadek stóp procentowych) Tabela 9. Obliczenie zysków i strat dla krótkiej pozycji (sprzedaż kontraktu) Do transakcji spekulacyjnych zalicza się też zajmowanie pozycji tzw. skorelowanych polegających na zajęciu przeciwstawnych pozycji (kupna i sprzedaży) w dwóch różnych kontraktach na tę samą (lub inną) stawkę referencyjną WIBOR, których oczekiwane zmiany będą się różnić w przyszłości. Zyskowność takich strategii jest niższa niż spekulacji, jednak ryzyko, jak również wymagany depozyt, są dużo mniejsze. Strategie jako sposób spekulowania na stopach procentowych są bardzo popularna na rozwiniętych rynkach i stanowią większość obrotu na giełdach. Zabezpieczanie (zmniejszanie poziomu ryzyka) Kontrakty terminowe na stopy procentowe pozwalają zabezpieczyć się (ang. hedging) przed niekorzystnymi zmianami stóp procentowych w przyszłości, na których ryzyko narażeni są zarówno pożyczkobiorcy jak i pożyczkodawcy.

15 Przykład 6. Przedsiębiorstwo XYZ zaciągnęło krótkoterminowy kredyt obrotowy (6 miesięcy) na kwotę 10 mln zł oparty o zmienne oprocentowanie równe WIBOR 3M + marża 2% p.a. (w skali roku). Data uruchomienia kredytu (ustalenie wysokości oprocentowania za pierwszy okres odsetkowy) jest zbieżna z datą wygasania kontraktów na WIBOR (trzecia środa miesiąca). W dniu uruchomienia kredytu wartość WIBOR 3M wynosiła 2,80%. Odsetki są płatne co 3 miesiące na koniec okresu odsetkowego w oparciu o aktualne stopy procentowe. Z powyższych informacji wynika, że pierwsza rata odsetkowa (za pierwszy kwartał) jest znana i wynosi: (2,8% + 2%) x x ¼ roku = PLN. Pożyczkobiorca narażony jest jednak na ryzyko wzrostu stóp procentowych za 3 miesiące, czyli w chwili gdy będzie ustalana wysokość kolejnej raty odsetkowej kredytu dla następnego okresu kwartalnego. W tabeli 4 zestawiono przepływy finansowe przy przykładowych scenariuszach rynkowych. Tabela 10. Strategie zabezpieczające

16 W obu przypadkach zyski z jednego rynku pokrywają straty z drugiego rynku. Ten przykład ma na celu pokazanie idei zabezpieczenia ryzyka wzrostu krótkoterminowych stóp procentowych instrumentem pochodnym poprzez zajęcie pozycji krótkiej w kontraktach terminowych na stawkę WIBOR. W praktyce zyski i straty nie w pełni się pokrywają, co wynika z rozbieżności pomiędzy: - bieżącą stawką WIBOR 3M, a kursem kontraktu terminowego wygasającego za 3 miesiące, po którym zawarto transakcję - faktycznym dniem ustalenia stawki WIBOR, na podstawie której wylicza się oprocentowanie kredytu na następny okres odsetkowy, a dniem wygaśnięcia kontraktu futures - faktyczną liczbą dni w okresie odsetkowym, za który naliczane są odsetki, a liczbą dni na jaki opiewa kontrakt (dla kontraktu na WIBOR 3M jest to zawsze ¼ roku = 90/360) Arbitraż Kontrakty terminowe na stopę procentową wykorzystywane są również przez arbitrażystów, którzy zajmując przeciwstawne pozycje na dwóch lub więcej rynkach niwelują nieefektywność wycen instrumentów finansowych opartych o stawki WIBOR. Najczęściej są to podmioty bankowe, które z uwagi na naturę prowadzonej przez siebie działalności mają dostęp zarówno do rynku pieniężnego (kredyty/depozyty), giełdowego (kontrakty na WIBOR) oraz rynku OTC (kontrakty FRA). Przydatne terminy: Wstępny depozyt zabezpieczający ustalany jest procentowo (dla kontraktów na stawki WIBOR to około 0,3% do około 0,5%) od wartości kontraktu; Wartość kontraktu - wynosi max PLN dla kontraktów na WIBOR 1M i 3M oraz PLN dla kontraktów na WIBOR 6M. Wartość kontraktu to kurs kontraktu razy mnożnik. Mnożnik wartość jednego punktu procentowego zmiany ceny kontraktu (2.500 PLN dla 1M i 3M WIBOR oraz PLN dla 6M WIBOR) Wartość kontraktu kurs kontraktu pomnożony przez mnożnik. Wartość kontraktu jest mniejsza niż jego wartość nominalna, ponieważ stawki referencyjne WIBOR, dotyczące krótszych okresów (odpowiednio 1, 3 i 6 miesięcy), podawane są w skali roku. Dzień wygaśnięcia ostatni dzień obrotu (trzecia środa miesiąca wygasania kontraktu) Klasa obejmuje wszystkie serie kontraktów terminowych mające ten sam instrument bazowy, np. WIBOR 3M Kontrakt FRA instrument finansowy obracany na rynku międzybankowym, pozwalający na zabezpieczenie się przed przyszłymi, niekorzystnymi zmianami rynkowych stóp procentowych, np. stawek referencyjnych WIBOR, LIBOR, EURIBOR itp. Mark-to-market dzienna wycena rynkowa otwartych pozycji w kontraktach terminowych polegająca na uznaniu bądź obciążeniu rachunku zabezpieczającego, tak aby odzwierciedlić stratę lub zysk inwestora za dany dzień. Kolejne zyski i straty na otwartej pozycji liczone są od nowego poziomu odniesienia (dziennego kursu rozliczeniowego) Dzienny kurs rozliczeniowy obliczany dla serii kontraktów na których zawarto transakcje. Obliczany jako średnia z transakcji i ofert animatorów o godzinie 16:30 każdego dnia. Ostateczny kurs rozliczeniowy kurs po którym seria kontraktu zostanie rozliczona w dniu jej wygasania (obliczany jako 100 minus odpowiedni WIBOR z tego dnia).

17 Seria kontrakty terminowe charakteryzujące się tym samym instrumentem bazowym, np. WIBOR 3M i tą samą datą wygaśnięcia, np. 18 grudnia 2013 r. Pozycja skorelowana polega na zajęciu przeciwstawnych pozycji (kupna i sprzedaży) w dwóch różnych seriach kontraktów na tę samą (lub inną) stawkę referencyjną WIBOR, których oczekiwane zmiany będą się różnić w przyszłości (będą się zbliżały lub oddalały od siebie).

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Agenda Wprowadzenie Definicja kontraktu Czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na akcje

Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na akcje Zawartość prezentacji podstawowe informacje o kontraktach terminowych na akcje, zasady notowania, wysokość depozytów zabezpieczających, przykłady wykorzystania kontraktów,

Bardziej szczegółowo

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie:

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie: Opcje na GPW (III) Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notuje się opcje na WIG20 i akcje niektórych spółek o najwyższej płynności. Każdy rodzaj opcji notowany jest w kilku, czasem nawet kilkunastu

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. Kontrakty terminowe Slide 1 Podstawowe zagadnienia podstawowe informacje o kontraktach zasady notowania, depozyty zabezpieczające, przykłady wykorzystania kontraktów, ryzyko związane z inwestycjami w kontrakty,

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe bez tajemnic Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Agenda: ABC kontraktów terminowych Zasady obrotu kontraktami Depozyty zabezpieczające Zabezpieczanie i spekulacja Ryzyko inwestowania

Bardziej szczegółowo

Inżynieria finansowa Wykład IV Kontrakty OIS/IRS/CRIS

Inżynieria finansowa Wykład IV Kontrakty OIS/IRS/CRIS Inżynieria finansowa Wykład IV Kontrakty OIS/IRS/CRIS Wydział Matematyki Informatyki i Mechaniki UW 25 października 2011 1 Kontrakty OIS 2 Struktura kontraktu IRS Wycena kontraktu IRS 3 Struktura kontraktu

Bardziej szczegółowo

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. OPCJE Slide 1 Informacje ogólne definicje opcji: kupna (call)/sprzedaŝy (put) terminologia typy opcji krzywe zysk/strata Slide 2 Czym jest opcja KUPNA (CALL)? Opcja KUPNA (CALL) jest PRAWEM - nie zobowiązaniem

Bardziej szczegółowo

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 1 TROCHĘ HISTORII 1973 Fisher Black i Myron Scholes opracowują precyzyjną metodę obliczania wartości opcji słynny MODEL BLACK/SCHOLES 2 TROCHĘ HISTORII 26 kwietnia 1973

Bardziej szczegółowo

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie OPCJE NA WIG 20 W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE OPCJE NA WIG 20 Opcje na WIG20 to popularny instrument, którego obrót systematycznie rośnie. Opcje dają ogromne

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r.

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r. Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW Warszawa, 28 maja 2014 r. STANDARD USD/PLN EUR/PLN CHF/PLN Standard kontraktu: Wielkość kontraktu: 1.000 jednostek waluty Kwotowanie: za 100 jednostek Godziny

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24 materiał informacyjny 1 Kontrakty typu FUTURES Ogólne informacje: Notowane kontrakty: kontrakty terminowe na indeks IRDN24 Wykonanie kontraktu poprzez rozliczenie pieniężne

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Analiza Portfela współczynnik Beta (β) Opcje giełdowe wprowadzenie Podstawowe strategie opcyjne Strategia Protective

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Opcje Giełdowe Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Warszawa, 7 maja 2014 Czym są opcje indeksowe (1) Kupno opcji Koszt nabycia Zysk Strata Prawo, lecz nie obligacja, do kupna lub sprzedaży instrumentu

Bardziej szczegółowo

K O N T R A K T Y T E R M I N O W E

K O N T R A K T Y T E R M I N O W E "MATEMATYKA NAJPEWNIEJSZYM KAPITAŁEM ABSOLWENTA" projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego K O N T R A K T Y T E R M I N O W E Autor: Lic. Michał Boczek

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR i obligacje skarbowe -1-

Kontrakty terminowe na WIBOR i obligacje skarbowe -1- Kontrakty terminowe na WIBOR i obligacje skarbowe -1- AGENDA Wstęp........... Pochodne stopy procentowej... Rynek FRA i RIS w Polsce... Dlaczego teraz?...... Zalety rynku giełdowego.... Futures na stopę

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 3 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia 26

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu Opcje giełdowe Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu NAJWAŻNIEJSZE CECHY OPCJI Instrument pochodny (kontrakt opcyjny), Asymetryczny profil wypłaty, Możliwość budowania portfeli o różnych profilach

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych ani usług

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ 1 DEFINICJA RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ Ryzyko stopy procentowej to niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych ani usług

Bardziej szczegółowo

NARODOWY BANK POLSKI REGULAMIN FIXINGU SKARBOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. (obowiązujący od 2 stycznia 2014 r.)

NARODOWY BANK POLSKI REGULAMIN FIXINGU SKARBOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. (obowiązujący od 2 stycznia 2014 r.) NARODOWY BANK POLSKI REGULAMIN FIXINGU SKARBOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH (obowiązujący od 2 stycznia 2014 r.) 1. Słowniczek pojęć 1) SPW - skarbowe papiery wartościowe, określone w Regulaminie pełnienia

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Jajuga. Instrumenty pochodne. Anatomia sukcesu. Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego

Krzysztof Jajuga. Instrumenty pochodne. Anatomia sukcesu. Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego Krzysztof Jajuga Instrumenty pochodne Anatomia sukcesu P Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego ANATOMIA SUKCESU INSTYTUCJE I ZASADY FUNKCJONOWANIA RYNKU KAPITAŁOWEGO prof. dr hab. Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Strategie inwestowania w opcje Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Opcje giełdowe Zabezpieczenie portfela Spekulacja Strategie opcyjne 2 Opcje giełdowe 3 Co to jest opcja? OPCJA JAK POLISA Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Nota Informacyjna dla Obligacji Serii C BUDOSTAL-5 S.A.

Nota Informacyjna dla Obligacji Serii C BUDOSTAL-5 S.A. Załącznik nr 2 do Raportu bieżącego 21/2011 BUDOSTAL-5 S.A. Nota Informacyjna dla Obligacji Serii C BUDOSTAL-5 S.A. A. Informacje wstępne 1. Podstawa prawna Niniejsza Nota Informacyjna została sporządzona

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KRÓTKI STELAŻ (Short Straddle)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KRÓTKI STELAŻ (Short Straddle) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI KRÓTKI STELAŻ (Short Straddle) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych ani usług

Bardziej szczegółowo

Teraz wiesz i inwestujesz OPCJE WPROWADZENIE DO OPCJI

Teraz wiesz i inwestujesz OPCJE WPROWADZENIE DO OPCJI OPCJE WPROWADZENIE DO OPCJI OPCJA jest instrumentem finansowym, mającym postać kontraktu, w którym kupujący opcję nabywa prawo do nabycia (opcja kupna), bądź prawo do sprzedaży (opcja sprzedaży) określonego

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Materiały do broszury informacyjnej o RTEE Strona 1 z 10 Kontrakty typu FORWARD Ogólne informacje: Notowane kontrakty: całodobowe (BASE) oraz szczytowe

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Mejszutowicz P R Z E W O D N I K D L A P O C Z Ą T K U J Ą C Y C H INWESTORÓW

Krzysztof Mejszutowicz P R Z E W O D N I K D L A P O C Z Ą T K U J Ą C Y C H INWESTORÓW Krzysztof Mejszutowicz P R Z E W O D N I K D L A P O C Z Ą T K U J Ą C Y C H INWESTORÓW Wydawca: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA ul. Książęca 4, 00-498 Warszawa tel. 22 628 32 32 fax 22 537

Bardziej szczegółowo

Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW

Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW I. Akcje spółek z segmentu TOP5 dla kursów nie większych niż 1 zł 0,03 zł, dla kursów większych od 1 zł, ale nie większych niż

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 03.10.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r.

Matematyka finansowa 03.10.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Regulamin Transakcji Swap Procentowy

Regulamin Transakcji Swap Procentowy Regulamin Transakcji Swap Procentowy 1. 1. Regulamin Transakcji Swap Procentowy zwany dalej Regulaminem SP określa szczegółowe zasady i tryb zawierania oraz rozliczania Transakcji Swap Procentowy na podstawie

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA W listopadzie 2011 roku wolumen obrotu wszystkimi instrumentami pochodnymi wyniósł 1,27 mln sztuk, wobec

Bardziej szczegółowo

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 Podstawowym pojęciem dotyczącym transakcji arbitrażowych jest wartość teoretyczna kontraktu FV. Na powyższym diagramie przedstawiono wykres oraz wzór,

Bardziej szczegółowo

Inżynieria finansowa Ćwiczenia III Stopy Forward i Kontrakt FRA

Inżynieria finansowa Ćwiczenia III Stopy Forward i Kontrakt FRA Inżynieria finansowa Ćwiczenia III Stopy Forward i Kontrakt FRA Wydział Matematyki Informatyki i Mechaniki UW 18 października 2011 Zadanie 3.1 W dniu 18 października 2004 Bank X kwotował: 3M PLN Depo -

Bardziej szczegółowo

JEŚLI NIE AKCJE I OBLIGACJE TO CO?? INSTRUMENTY POCHODNE OD PODSTAW (GPW)

JEŚLI NIE AKCJE I OBLIGACJE TO CO?? INSTRUMENTY POCHODNE OD PODSTAW (GPW) JEŚLI NIE AKCJE I OBLIGACJE TO CO?? INSTRUMENTY POCHODNE OD PODSTAW (GPW) -opcje -kontrakty terminowe Kraków, 2014 Dom Maklerski BDM SA prowadzi przedsiębiorstwo maklerskie na podstawie zezwolenia Komisji

Bardziej szczegółowo

I. KLIENCI DETALICZNI 1. Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe, oszczędnościowe, płatne na każde żądanie w złotych

I. KLIENCI DETALICZNI 1. Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe, oszczędnościowe, płatne na każde żądanie w złotych Załącznik nr 3 do uchwały nr 1/17/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego z dnia 31 sierpnia 2015 r. Stawki oprocentowania rachunków w stosunku rocznym obowiązujące od dnia 01 września 2015 roku I. KLIENCI DETALICZNI

Bardziej szczegółowo

GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE S.A. KONTRAKTY TERMINOWE NA INDEKS WIG20 Z MNOŻNIKIEM 20 ZŁ -1- Zmiany w kontraktach terminowych na WIG20 W dniu 23 września 2013 r. GPW wprowadziła do obrotu

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r.

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 8.12.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXIX Egzamin dla Aktuariuszy z 8 grudnia 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 8.12.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXIX Egzamin dla Aktuariuszy z 8 grudnia 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXIX Egzamin dla Aktuariuszy z 8 grudnia 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 15.12.2008 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 15 grudnia 2008 r.

Matematyka finansowa 15.12.2008 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 15 grudnia 2008 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XLVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 15 grudnia 2008 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1

Bardziej szczegółowo

Regulamin Terminowe transakcje na stopę procentową (FRA)

Regulamin Terminowe transakcje na stopę procentową (FRA) Regulamin Terminowe transakcje na stopę procentową (FRA) Warszawa, Listopad 2013 mbank.pl Spis treści Rozdział I Postanowienia ogólne...3 Rozdział II Warunki transakcji...3 Rozdział III Zasady rozliczania

Bardziej szczegółowo

4.5. Obligacja o zmiennym oprocentowaniu

4.5. Obligacja o zmiennym oprocentowaniu .5. Obligacja o zmiennym oprocentowaniu 71.5. Obligacja o zmiennym oprocentowaniu Aby wycenić kontrakt IRS musi bliżej przyjrzeć się obligacji o zmiennym oprocentowaniu (Floating Rate Note lub floater

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

Kontrakt terminowy. SKN Profit 2

Kontrakt terminowy. SKN Profit 2 Kontrakty terminowe Kontrakt terminowy Zobowiązanie obustronne do przyjęcia lub dostawy określonej ilości danego instrumentu bazowego w konkretnym momencie w przyszłości po cenie ustalonej w momencie zawarcia

Bardziej szczegółowo

Podział rynku finansowego. Podział rynku finansowego. Rynek pienięŝny. Rynek lokat międzybankowych

Podział rynku finansowego. Podział rynku finansowego. Rynek pienięŝny. Rynek lokat międzybankowych Podział rynku finansowego Podział rynku finansowego 1. Ze względu na rodzaj instrumentów będących przedmiotem obrotu: rynek pienięŝny rynek kapitałowy rynek walutowy rynek instrumentów pochodnych 2. Ze

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Przyjmijmy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

ZASADY I TERMINY KAPITALIZACJI ODSETEK

ZASADY I TERMINY KAPITALIZACJI ODSETEK OPROCENTOWANIE ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH W WALUTACH WYMIENIALNYCH GROMADZONYCH NA RACHUNKACH BANKOWYCH I KREDYTÓW W WALUTACH WYMIENIALNYCH UDZIELANYCH PRZEZ PKO BANK POLSKI S.A. KLIENTOM RYNKU DETALICZNEGO:

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. SPREAD NIEDŹWIEDZIA (Bear put spread)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. SPREAD NIEDŹWIEDZIA (Bear put spread) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI SPREAD NIEDŹWIEDZIA (Bear put spread) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami na rachunkach derywatów intraday) Zarządzenie nr 1 Dyrektora

Bardziej szczegółowo

Transakcje terminowe

Transakcje terminowe Transakcje terminowe FX forward Forward Rate Agreement Index Futures Transakcja terminowa Umowa, która określa, na jakich warunkach transakcja zostanie dokonana w przyszłości Dzięki temu na rynku terminowym

Bardziej szczegółowo

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Przedstawiony zestaw zadań jest przeznaczony dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ma na celu ukazanie praktycznej strony matematyki, jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

FX forward Forward Rate Agreement Index Futures

FX forward Forward Rate Agreement Index Futures Transakcje terminowe FX forward Forward Rate Agreement Index Futures Transakcja terminowa Umowa, która określa, na jakich warunkach transakcja zostanie dokonana w przyszłości Dzięki temu na rynku terminowym

Bardziej szczegółowo

Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe!

Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe! Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe! 1. Rynek finansowy to ta część rynku, gdzie przeprowadza się wyłącznie transakcje instrumentami dłużnymi. 2. Dłużne

Bardziej szczegółowo

Regulamin Lokaty dwuwalutowe

Regulamin Lokaty dwuwalutowe Regulamin Lokaty dwuwalutowe Warszawa, Listopad 2013 mbank.pl Spis treści: Rozdział I Postanowienia ogólne...3 Rozdział II Warunki transakcji...3 Rozdział III Zasady rozliczania transakcji...3 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 10.12.2012 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXII Egzamin dla Aktuariuszy z 10 grudnia 2012 r.

Matematyka finansowa 10.12.2012 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXII Egzamin dla Aktuariuszy z 10 grudnia 2012 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXII Egzamin dla Aktuariuszy z 10 grudnia 2012 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne - Zadania

Instrumenty pochodne - Zadania Jerzy A. Dzieża Instrumenty pochodne - Zadania 27 marca 2011 roku Rozdział 1 Wprowadzenie 1.1. Zadania 1. Spekulant zajął krótką pozycję w kontrakcie forward USD/PLN zapadającym za 2 miesiące o nominale

Bardziej szczegółowo

Organizacja obrotu giełdowego

Organizacja obrotu giełdowego Organizacja obrotu giełdowego Notowania na warszawskiej giełdzie prowadzone są w systemie obrotu WARSET. System WARSET zapewnia pełną automatyzację przekazywania zleceń i zawierania transakcji, sprawny

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Mejszutowicz. Podstawy inwestowania w kontrakty terminowe i opcje

Krzysztof Mejszutowicz. Podstawy inwestowania w kontrakty terminowe i opcje Krzysztof Mejszutowicz Podstawy inwestowania w kontrakty terminowe i opcje Wydawca: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA ul. Książęca 4, 00-498 Warszawa tel. (022) 628 32 32 fax (022) 537 77 90

Bardziej szczegółowo

Wyróżniamy trzy rodzaje kontraktów terminowych: Forwards Futures Opcje

Wyróżniamy trzy rodzaje kontraktów terminowych: Forwards Futures Opcje Echo ćwiczeń... Transakcje terminowe (kontrakty terminowe) Transakcja terminowa polega na zawarciu umowy zobowiązującej sprzedającego do dostarczenia określonego co do ilości i jakości dobra, będącego

Bardziej szczegółowo

III. LOKATY ODNAWIALNE STANDARDOWE

III. LOKATY ODNAWIALNE STANDARDOWE TABELA Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 104/2015 Zarządu Banku oprocentowania produktów bankowych w Banku Spółdzielczym w Krasnymstawie obowiązuje od dnia 01.08.2015r. za wyjątkiem oprocentowania kredytów,

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 10 Pośrednicy finansowi, instrumenty pochodne Rodzaje rynków finansowych (hybrydowe kryterium podziału: przedmiot obrotu oraz zapadalność instrumentu) Rynki walutowe:

Bardziej szczegółowo

Mechanizm rozliczeń i rozrachunku walutowych instrumentów pochodnych

Mechanizm rozliczeń i rozrachunku walutowych instrumentów pochodnych Mechanizm rozliczeń i rozrachunku walutowych instrumentów pochodnych Wersja 2.4 październik 2014 r. Spis Treści 1 Harmonogram prac... 4 2 Założenia biznesowe... 4 3 Model rozliczeń... 6 3.1 Transakcje

Bardziej szczegółowo

WARUNKI OBROTU DLA PROGRAMU KONTRAKTÓW TERMINOWYCH NA KURSY FUNTA BRYTYJSKIEGO I FRANKA SZWAJCARSKIEGO

WARUNKI OBROTU DLA PROGRAMU KONTRAKTÓW TERMINOWYCH NA KURSY FUNTA BRYTYJSKIEGO I FRANKA SZWAJCARSKIEGO WARUNKI OBROTU DLA PROGRAMU KONTRAKTÓW TERMINOWYCH NA KURSY FUNTA BRYTYJSKIEGO I FRANKA SZWAJCARSKIEGO Oświadczenie Komisji Nadzoru Finansowego wydane w związku z decyzją Nr DFL/4010/6/8/08/II/TB/23/2

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Baryłka Zysku powiązane z ropą Brent ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja parametrów kontraktów terminowych na akcje.

Modyfikacja parametrów kontraktów terminowych na akcje. Modyfikacja parametrów kontraktów terminowych na akcje. Wypłata dywidendy Marcin Kwaśniewski, Dział Rozwoju Rynku Czym jest dywidenda? Dywidenda zwykła (łac. dividendum-rzecz do podziału) część zysku netto

Bardziej szczegółowo

LIST EMISYJNY nr 13/2015 Ministra Finansów

LIST EMISYJNY nr 13/2015 Ministra Finansów LIST EMISYJNY nr 13/2015 Ministra Finansów z dnia 24 marca 2015 r. w sprawie emisji trzyletnich oszczędnościowych obligacji skarbowych o zmiennej stopie procentowej oferowanych w sieci sprzedaży detalicznej

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Mejszutowicz P R Z E W O D N I K D L A P O C Z Ą T K U J Ą C Y C H INWESTORÓW

Krzysztof Mejszutowicz P R Z E W O D N I K D L A P O C Z Ą T K U J Ą C Y C H INWESTORÓW Krzysztof Mejszutowicz P R Z E W O D N I K D L A P O C Z Ą T K U J Ą C Y C H INWESTORÓW Wydawca: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA ul. Książęca 4, 00-498 Warszawa tel. 22 628 32 32 fax 22 537

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE www.tge.pl Rynek forward na prawa majątkowe OZE 1. Przedmiot obrotu: kontrakty terminowe typu forward na prawa majątkowe z OZE (PMOZE_A) 2. Nominał kontraktu:

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 13.12.2010 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LV Egzamin dla Aktuariuszy z 13 grudnia 2010 r. Część I

Matematyka finansowa 13.12.2010 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LV Egzamin dla Aktuariuszy z 13 grudnia 2010 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LV Egzamin dla Aktuariuszy z 13 grudnia 2010 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Pan

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Strategie arbitrażowe w praktyce Tomasz Korecki

Strategie arbitrażowe w praktyce Tomasz Korecki Strategie arbitrażowe w praktyce Tomasz Korecki Kwotowania EUR/USD u brokera A: Kupno: 1,4001 Sprzedaż: 1,4002 Kwotowania EUR/USD u brokera B: Kupno: 1,4003 Sprzedaż: 1,4005 Ile możemy zarobić na transakcji

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 1 PAŹDZIERNIKA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 1 PAŹDZIERNIKA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 1 PAŹDZIERNIKA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza

Bardziej szczegółowo