MULTISTEROWNIK PR O G RAM O WALNY PLC2011C1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MULTISTEROWNIK PR O G RAM O WALNY PLC2011C1"

Transkrypt

1 INTERNETOWY MULTISTEROWNIK PR O G RAM O WALNY PLC2011C1

2 1. WSTĘP To urządzenie jest więcej niż tylko zwykłym przekaźnikiem programowalnym. Główne jego zadania to: 1.1. zdalna kontrola obwodów elektrycznych i urządzeń poprzez internet z komputerów, telefonów, tabletów, w sposób zapewniający niespotykane bezpieczeństwo praca automatyczna bez ciągłego nadzoru użytkownika połączenie istniejącej sieci opartej na PLC ( lub innego systemu ) z internetem sterowanie przez internet zamiana danych sterujących z internetu na Modbus TCP lub UDP poprzez ethernet pomiary temperatury regulacja temperatury termostaty sterowanie oświetleniem LED sceny świetlne, rozjaśnianie, ściemnianie sterowanie wieloma obwodami bramy, rolety, oświetlenie, pompy, silniki itp. sterowanie odwodami w oparciu o zegar astronomiczny i timery, automatyczne włączanie i wyłączanie w zależności od pory dnia O programie Program, obsługujący przekaźnik, na platformę Windows nie posiada żadnych funkcji szpiegujących użytkownika. Nie wykrada danych, nie łączy się samodzielnie z niewiadomymi adresami w internecie ani z producentem czy autorem programu. Żadne dane nie są zapisywane do rejestru systemu Windows, a wszystkie ustawienia i pliki konfiguracyjne są tworzone wyłącznie w katalogu gdzie umieszczony jest plik wykonywalny *.EXE. Program ten nie sprawdza samodzielnie aktualizacji aby przypadkowo nie rejestrować adresu IP lokalizacji operatora. Nie ma żadnych zaimplementowanych funkcji tego typu. Użytkowanie tego programu jest niezwykle bezpieczne. Szczególnie gdy chcemy obsługiwać urządzenia wewnątrz budynku samemu będąc z dala od niego. Możemy bez obaw wyeksponować adres IP przekaźnika i jego port do publicznej puli adresowej internetu lub dokonać przekierowania portu na routerze bez obaw o włamanie do przekaźnika. Do samego przekaźnika nie da się włamać gdyż nie posiada on systemu operacyjnego, zdolnego wykonywać dostarczony z zewnątrz kod. Problem tego typu w ogóle nie istnieje ze względu na budowę urządzenia. Program pod systemem Windows 7 należy używać w trybie administratora jeżeli chcemy skorzystać z zakładki konfiguracji serwera czasu i zapory połączania internetowego.

3 1.2. Kilka słów na temat bezpieczeństwa Urządzenie zostało zaprojektowane mając na uwadze przede wszystkim bezpieczeństwo. Zaawansowany system kryptograficzny, o militarnej sile szyfrowania, chroni przesyłane dane przed ponownym użyciem, podsłuchaniem, podszyciem się pod użytkownika czy przejęciem kontroli nad urządzeniem. Odtąd możesz bezpiecznie otwierać bramy czy rolety siedząc na drugim końcu świata bez obawy o to, że intruz użyje podsłuchanej transmisji internetowej aby włamać się do twojego domu, otworzyć ci bramę, rolety czy rozbroić alarm. System bezpieczeństwa oparty jest na wielu czynnikach. Aby komunikacja z urządzeniem mogła zaistnieć należy podać długie hasło. Hasło wpisujemy do komputera z klawiatury lub używamy myszki i wirtualnej klawiatury na ekranie monitora. Jest to już pierwszy stopień ochrony przed oprogramowaniem szpiegującym, w szczególności programami rejestrującym naciskane klawisze. Hasła wprowadzonego do programu nie przesyłamy jednak poprzez internet. Hasło to służy wyłącznie do matematycznego wygenerowania hasła zastępczego, które jest wynikiem działania funkcji skrótu SHA256. Skrót ten także nie jest przesyłany przez internet. Skrót ten jako hasło zastępcze zostaje użyty do szyfrowania danych pomiędzy komputerem użytkownika, a urządzeniem po czym jest kasowany z pamięci komputera automatycznie przed zamknięciem programu. Samo hasło, takie jakie je wprowadziliśmy, zostaje nadpisane w pamięci w chwili zatwierdzenia go i zrzut pamięci po zamknięciu programu nie wyjawi naszych tajemnic. Urządzenie posiada skrót identycznego hasła wpisany do własnej pamięci podczas konfigurowania go poprzez USB ale nie posiada samego hasła jako takiego. Nie ma także funkcji odczytującej z pamięci urządzenia czegokolwiek co by zdradziło hasło lub jego skrót. Nie da się wydobyć hasła z urządzenia ani poprzez USB ani poprzez sieć internet, ani z samej elektroniki urządzenia. Hasło da się zmienić jedynie osobiście podchodząc do urządzenia po podłączeniu kabla USB i po podaniu 12 bajtowego kodu PIN, zabezpieczającego urządzenie przed nieautoryzowaną zmianą hasła poprzez USB. W pierwszej fazie wprowadzone hasło przechodzi przez moduł jednokierunkowej funkcji skrótu SHA256. Jest to kryptograficzna funkcja zamieniająca dowolny ciąg znaków na tak zwany skrót o długości 256 bitów czyli 32 bajty. Skrót ten będzie użyty jako hasło do właściwego algorytmu szyfrującego AES-256, który właśnie wymaga hasła o długości 256 bitów. Przed zaszyfrowaniem pakietu danych do urządzenia generowana jest 128 bitowa liczba losowa, dokładnie o takiej samej długości jak przetwarzany blok danych poprzez algorytm AES256. Od tej chwili formowany jest pakiet danych z komendami transmitowanymi do urządzenia. W pakiecie umieszczany jest także aktualny czas systemowy naszego komputera, czas z dokładnością do 15 sekund pomiędzy urządzeniem, a komputerem. Uformowany pakiet zostaje poddany funkcji XOR z wygenerowaną liczbą losową. Liczba losowa jest generowana osobno dla każdego pakietu. Następnie liczba losowa oraz sam pakiet zostają zaszyfrowane 256 bitowym skrótem hasła. Mówi się, że pakiet danych został oznaczony czasem i zaszyfrowany. Każdy pakiet dodatkowo wygląda inaczej dzięki liczbom losowym i na dodatek jest ważny jedynie przez 15 sekund od chwili utworzenia. Ponieważ w urządzeniu jest także niezależnie pracujący zegar czasu rzeczywistego, aby komunikacja powiodła się, pakiet danych wysyłanych musi posiadać identyczny czas wpisany przed zaszyfrowaniem (z dokładnością do 15 sekund) w komputerze co w urządzeniu. Hasło czy jego skrót nie są w ogóle przetwarzane w czasie transmisji. Urządzenie odbiera pakiet danych i próbuje go rozszyfrować przy pomocy skrótu klucza, który posiada w swojej pamięci. Jeżeli rozszyfrowanie się nie powiedzie to urządzenie nie odpowie na pakiet w ogóle. Nie znajdzie

4 danych identyfikujących nadawcę, będzie błędny czas, dane będą zaszyfrowane nie tym kluczem itp. Sposób szyfrowania danych jest jawny i jego bezpieczeństwo nie zależy od tajnych algorytmów. Jego bezpieczeństwo zależy głównie od długości hasła i od tego czy go nie ujawnimy, nie wycieknie nam. Jeżeli mamy wątpliwości czy nasze hasło jest dalej bezpieczne zawsze można je zmienić poprzez USB i przy pomocy kodu PIN, a zawirusowany system operacyjny zainstalować od nowa. Zastosowane technologie bezpieczeństwa: Jednokierunkowa funkcja skrótu SHA Szyfrowanie symetryczne algorytmem AES Znakowanie czasem

5 2. BUDOWA

6

7 3. SPECYFIKACJA TECHNICZNA Waga urządzenia 0,350 kg Waga zestawu wraz z opakowaniem 0,700 kg Wymiary dł/szer/wys podane w mm 144/90/57 Sposób montowania szyna DIN Zasilanie Zasilacz zewnętrzny stabilizowany 15V 1A, wtyczka z plusem w środku. Zasilacz musi podawać dokładne napięcie 15V. W przeciwnym wypadku ładowanie akumulatora będzie zbyt słabe lub zbyt silne. Pobór prądu Około 1W Akumulator Wejście akumulatora żelowego 12V wraz z układem ładowania Maksymalny prąd ładowania akumulatora 100mA Stosować akumulatory żelowe, kwasowe od 2Ah do 17Ah. Zalecana pojemność akumulatora 7Ah. Wejścia VDC wejście optoizolowane do sterowania DMX-em Wyjścia 24 wyjścia typu otwarty kolektor z tranzystorami NPN w układzie Darlingtona dla zewnętrznych przekaźników z cewkami na 12VDC 1 wyjście pomocniczego zasilania +12VDC dla przekaźników 32 wyjścia działające w oparciu o 4 układy DS wyjść sterowanych łącznie 1-Wire magistrala dla 32 termometrów cyfrowych Dallas DS18B20, DS18S20 lub DS1822 ( +5V, DQ i GND ) DMX512 magistrala ( protokół ) dla oświetlenia RGB LED, ściemnianie, sceny świetlne Złącza Interfejs sieci Ethernet RJ45 10Mbit służący do zdalnej komunikacji Interfejs USB 2.0 do przeprowadzania konfiguracji urządzenia i synchronizacji czasu Interfejs RS232 w standardzie TTL Sieć Ethernet 10Mbit pełny duplex bez rozpoznawania polaryzacji i kolejności par. Układ przeciwprzepięciowy dla sieci LAN i zasilania bezwzględnie wymaga uziemienia na złączu 22!!! Dodatkowo Złożona logika programowalna samego przekaźnika z elementami PLC Zegar astronomiczny wielokanałowy, śledzący

8 wschody i zachody słońca współpracujący dodatkowo z timerem wbudowanym w przekaźnik Niezależny Zegar czasu rzeczywistego, synchronizowany czasem z internetu poprzez NTP System szyfrujący transmisję AES-256 Rozbudowane ale proste w obsłudze oprogramowanie zarządzające pozwalające na przygotowanie programu dla danego zadania a następnie sprawdzenie poprzez symulację jego poprawności.

9 4. DODATKOWO 4.1. Firmware Urządzenie posiada bardzo łatwą w obsłudze i przyjazną dla użytkownika funkcję aktualizacji oprogramowania systemowego firmware. Częste aktualizacje firmware dostosują urządzenie do potrzeb użytkownika. Istnieje także możliwość wykonania dodatkowych funkcji urządzenia na życzenie użytkownika. Firmware można aktualizować bardzo wygodnie poprzez USB, a utrata komunikacji w trakcie uaktualniania nie pociągnie za sobą uszkodzenia urządzenia. Aktualizacja firmware zabezpieczona jest długim kodem PIN tak aby osoba postronna nie mogła użyć tej funkcji. Każdy firmware jest podpisany cyfrowo co zapewnia, że tylko firmware od producenta będzie działał w urządzeniu Interfejsy Urządzenie posiada wszystkie interfejsy służące do komunikacji i żadne dodatkowe przewody czy przejściówki nie są konieczne. Standardowe okablowanie sieci komputerowych wystarcza do poprawnej pracy. Jest to niespotykana funkcjonalność wśród urządzeń dostępnych na rynku.

10 4.3. Kod zabezpieczający "KOD 147" - wpisać po prostu "147" w pole kodu ( na rysunku oznaczone czerwoną strzałką ). Wpisanie kodu spowoduje wyjście z trybu bezpiecznego. Jest to tryb chroniący nas przez przypadkowym kliknięciem myszką w wejście, przycisk RESET lub w przekaźnik. Jest to swego rodzaju bezpiecznik. Po wpisaniu liczby 147 kolor ekranu zmieni się na lekko różowy i odblokuje nam się dostęp do wszystkich funkcji programu. Naciśnięcie małego przycisku "Reset" obok pola do wpisania kodu spowoduje powrót do trybu bezpiecznego. W trybie bezpiecznym można wchodzić do poszczególnych menu ale nie można klikać w newralgiczne miejsca na głównym ekranie. Istnieje także drugi kod PIN 369 mający identyczną funkcję jak powyższy ale dodatkowo przełącza urządzenie w tryb szybszego wysyłania pakietów 10 razy na sekundę. Jest to funkcja do testowania przepustowości łącza.

11 4.4. Programowanie i obsługa Nie jest to typowy przekaźnik programowalny. Nie programuje się go w języku STL ani nie buduje się drabinki LAD. PLC2011C1 to urządzenie sterująco-pomiarowe, programowane poprzez budowanie funkcji logicznych przy użyciu dostępnych zmiennych, przeznaczone dla osób nie mających czasu na uczenie się programowania przekaźników, a potrzebujących wykonać szybką modernizację instalacji elektrycznej, chcących wyposażyć ją w dodatkowe funkcje logiczne, czasowe, zależności między obwodami, a przede wszystkim sterować instalacją z internetu bez obawy o to czy transmisja jest bezpieczna. Przykładowe zastosowania do połączenia istniejącej sieci opartej na PLC ( lub innego systemu ) z internetem sterowanie przez internet zamiana danych sterujących z internetu na Modbus TCP lub UDP poprzez ethernet pomiary temperatury regulacja temperatury termostaty sterowanie wieloma obwodami bramy, rolety, oświetlenie, pompy, silniki itp. sterowanie oświetleniem LED sceny świetlne, rozjaśnianie, ściemnianie sterowanie odwodami w oparciu o zegar astronomiczny i timery, automatyczne włączanie i wyłączanie w zależności od pory dnia zdalne sterowanie obwodami przez internet z telefonu, komputera czy tabletu szereg zastosowań w przemyśle, w fabrykach, zakładach

12 4.5. Kilka słów o konfiguracji urządzenia PLC2011C1 programuje się inaczej niż starsze wersje PLC2011C0. Zamiast limitujących wyborów z list, wprowadzono możliwość zapisu równań do ośmiu zmiennych wraz z dowolną ilością nawiasów. Wszystkie ograniczenia tworzenia logiki zostały zniesione, a zmienne nie są blokowane przez równania na wyłączność. Każde kolejne zdarzenie może zmienić stan wyjścia. Każde z urządzeń PLC2011C1 może komunikować się z innymi urządzeniami z rodziny i wymieniać się zmiennymi, stanami wejść lub wyjść itp. Komunikacja z innymi urządzeniami odbywa się tylko w lokalnym segmencie sieci LAN i wyłącznie w sposób niejawny. Każdy PLC, zanim wyśle ramkę ethernetową do pozostałych sterowników w naszym segmencie sieci LAN, dokonuje przygotowania pakietu z danymi, oznakowuje go czasem i szyfruje algorytmem AES256, przy pomocy skrótu hasła i saltu wykonanego algorytmem SHA256. O ile wszystkie nasze sterowniki w sieci LAN posiadają ten sam salt i to samo hasło to mogą się ze sobą komunikować bez udziału użytkownika. W ten sposób przygotowany pakiet jest następnie rozgłaszany w lokalnym segmencie sieci LAN jako broadcast w warstwie 2 modelu OSI. Oznacza to, że wysyłamy dane do innych sterowników równocześnie, bez opóźnień. Dzięki temu wszystkie sterowniki, oczekujące na te dane, wykonają własne akcje równocześnie gdyż otrzymają niezbędne dane w tej samej chwili. Switch ethernetowy interpretuje taki pakiet w ten sposób, że przesyła go do wszystkich własnych wyjść równocześnie i możemy zaobserwować równoczesne mrugnięcie wszystkich ledów w switchu. Aby komunikacja między sterownikami mogła przebiegać poprzez internet, pomiędzy oddalonymi sieciami, należy zestawić tunel VPN lub w inny, zaawansowany sposób, skonfigurować routery. Wszystkie urządzenia z rodziny PLC2011 są odporne na ataki hakerskie. O ile adwersarz nie wykradnie hasła poprzez skompromitowany telefon, tablet czy komputer o tyle będziemy bezpieczni. Urządzenia, ze względu na konstrukcję, nie są w stanie wykonywać kodu programu dostarczonego przez intruza. Urządzenia nie posiadają systemu operacyjnego ani możliwości egzekucji kodu dostarczonego jako dane. Atak typu DDOS w postaci chociażby ping floodu może spowodować, że urządzenie dosyć mocno utraci zdolność do odpowiadania ale nie całkowicie i zawsze pozostanie niewielka szansa zdalnego kontrolowania go. Jedynym zagrożeniem jakie może nas spotkać to fizyczna możliwość ingerowania w instalację, czyli inaczej sabotaż. Sam sabotaż sterownika jest nieprawdopodobny, nawet posiadając do niego dostęp. Sterowniki PLC2011 posiadają program firmware zabezpieczony kryptograficznie i wgranie cudzego firmware jest niemożliwe gdyż nie będzie on pracował, nawet znając USB PIN. Zwykle sabotażowi ulegają przewody doprowadzające. Używając długiego hasła nie jest prawdopodobne wyczerpujące przeszukanie wszystkich kombinacji, zresztą próby skanowania można wykryć przy pomocy routera. Jedynym słabym punktem jest MODBUS, który nie jest szyfrowany i dane są przesyłane do innych, obcych sterowników użytkownika w sposób jawny. Można powiedzieć, że urządzenia innych producentów są w tym przypadku całkowicie bezbronne. PLC2011 może służyć jako brama pomiędzy internetem, a niezabezpieczoną siecią MODBUS użytkownika ale należy przeanalizować zagrożenia z tego wynikające. MODBUS w sterownikach PLC2011 jedynie wysyła pakiety jako master, więc PLC2011 nie podlega atakom od strony MODBUS ale ponieważ dane te są wysyłane jawnie to adwersarz w łatwy sposób może przejąć kontrolę nad siecią MODBUS użytkownika o ile ma do niej dostęp. Nazywa się to atakiem wewnętrznym, zwykle dokonanym przez pracownika. Ponieważ wymiana danych pomiędzy sterownikami PLC2011 jest niejawna, szyfrowana, więc informatyczny atak od wewnątrz jest nieprawdopodobny.

13 4.6. Okno główne programu:

14 5. ZAWARTOŚĆ OPAKOWANIA urządzenie PLC2011C1 w formie modułu montowanego na szynie DIN zasilacz sieciowy kabel usb do połączenia urządzenia z komputerem w celu zaprogramowania zestaw rezystorów i diod rezystory zapasowe płyta CD ze sterownikami 6. ŚRODKI OSTROŻNOŚCI Przed rozpakowaniem należy sprawdzić, czy opakowanie urządzenia nie zostało uszkodzone w transporcie. Po rozpakowaniu należy sprawdzić czy urządzenie nie jest mechanicznie uszkodzone w widoczny sposób. Jeśli masz wątpliwości nie należy uruchamiać urządzenia. W takim przypadku należy skontaktować się ze sprzedawcą. Zanim przystąpisz do podłączenia urządzenia należy zapoznać się z instrukcją, szczególnie z jej częścią dotyczącą zasad bezpieczeństwa i środków ostrożności. UWAGA!!! Urządzenie powinno być montowane przez wykwalifikowanego elektryka gdyż praca przy podłączaniu wysokich napięć powyżej 28V prądu stałego lub zmiennego grozi śmiercią lub trwałym uszczerbkiem na zdrowiu. UWAGA!!! Urządzenie może być stosowane wyłącznie w instalacjach 3 przewodowych z wydzielonym przewodem ochronnym PE. Styk nr 22 urządzenia (pierwszy górny po lewej) należy bezwzględnie podłączyć do dobrze działającego przewodu ochronnego instalacji elektrycznej PE czyli do uziemienia ochronnego. Nie wolno tam podłączać przewodu neutralnego N ani pozostawić styku niepodłączonego.

15 UWAGA!!! Podłączenie do sieci elektrycznej musi być wykonane zgodnie z zaleceniami producenta i obowiązującymi przepisami bezpieczeństwa. Należy w tym celu użyć zasilacza dostarczonego przez producenta wraz z urządzeniem. Gniazdo sieci zasilającej, do którego podłączymy nasze urządzenie powinno być wyposażone w rozdzielni elektrycznej w odpowiedni bezpiecznik, zależny od zasilanego obwodu elektrycznego i wyłącznik różnicowo - prądowy w celu zabezpieczenia użytkowników przed porażeniem prądem. Instalacja elektryczna powinna być wykonana przez upoważnione do tego osoby zgodnie z zasadami sztuki i obowiązującymi normami, w sposób gwarantujący bezpieczeństwo. Producent oraz dystrybutor zrzekają się wszelkiej odpowiedzialności za szkody wyrządzone osobom trzecim lub uszkodzenia przedmiotów będące następstwem nie zastosowania się do powyższych zaleceń.

16 7. PIERWSZE URUCHOMIENIE W skrócie : 1. poprzez USB konfigurujemy adresy sieci i nadajemy hasło 2. poprzez USB wykonujemy synchronizację czasu Pierwsze uruchomienie można wykonać wyłącznie poprzez kabel USB. Nie da się go wykonać poprzez komputerową sieć lokalną. Jest to swego rodzaju jedno z zabezpieczeń aby nie dało się zdalnie zmienić hasła. Hasło można zmienić tylko z poziomu komputera, podłączając się z niego bezpośrednio do urządzenia przewodem USB. Do pierwszego uruchomienia wymagany jest kod PIN. Kod ten znajduje się na naklejce przyklejonej do okładki płyty ze sterownikami. Należy go bezwzględnie zachować!!! Bez niego nie będzie możliwe odzyskanie kontroli nad przekaźnikiem w przypadku gdy zapomnimy lub zagubimy hasło. Pierwsze uruchomienie ma za zadanie nadać urządzeniu: adresy sieciowe numery portów protokołu TCP/IP strefę czasową hasło

17 7.1. Hasło i SALT Hasło powinno mieć minimum 15 znaków abyśmy mogli mieć pewność, że urządzenie będzie odporne na hakerskie próby jego odgadnięcia czy złamania. W budynkach szczególnej wagi zalecana długość hasła to ponad 24 znaki. W poprzednich wersjach oprogramowanie wymagało hasła o długości minimum 15 znaków i nie pozwoliło zapisać konfiguracji jeżeli wpisane hasło było za krótkie. Ze względu na bezpieczeństwo użytkowników nie było możliwości obejścia tego wymagania. Dla nowszych wersji oprogramowania istnieje możliwość nadania krótszego hasła lub nadania hasła zerowego tzn. pole hasła może pozostać puste. Taka możliwość została udostępniona ze względu na liczne prośby użytkowników motywowane wygodą użytkowania. Ze swojej strony zalecamy jednak aby zawsze nadawać hasło co najmniej 15 znakowe. W przypadku nadania hasła krótszego niż 15 znaków wyświetli się komunikat jak poniżej: Konfiguracja zostanie zapisana, jednak w konsoli wyświetli się informacja: Password too short. Pole służące do nadania hasła pozostanie podświetlone na czerwono jest to informacja, wpisaliśmy mniej niż 15 znaków.

18 Przy nadaniu hasła 15 znaków i dłuższego komunikat wygląda następująco: Konfiguracja została zapisana. Pole służące do nadania hasła zmieniło kolor na zielony, co oznacza, że hasło ma 15 lub więcej znaków.

19 Informacje podane w konsoli: Pierwsza część to skrót hasła wyliczony przy pomocy funkcji SHA-256 Jego skrót zawsze będzie wyglądał tak samo: D BB8A5FBB29C D645A50C12D47B9B037D2E0E326EF0922ABEA W tym wypadku hasłem było 15 "1" ( jedynek ) inaczej " " bez soli (salt). Dodatkowo, aby utrudnić złamanie hasła, czyli jego odgadnięcie w przypadku wyjawienia jego powyższego skrótu, możemy włączyć tzw. SALT ( Kryptograficzna sól dla tajnych haseł ) Sól (salt) to dane dodawane do hasła przed wykonaniem operacji skracania funkcją skrótu SHA256. Jest to nic innego jak połączenie tekstu własnego hasła i jakiegoś dowolnego innego tekstu, który nie jest tajny.

20 W celu włączenia SALT-u musimy przejść do zakładki USTAWIENIA. Mamy tutaj do wyboru 2 opcje: Salt PLC Salt TXT Przy nadawaniu hasła interesuje nas tylko opcja pierwsza. Domyślnie Salt jest włączony dla obu opcji i składa się z losowego wpisanego ciągu znaków. Możemy wpisać tutaj Salt wybrany przez siebie, maksymalnie 64 znaki, najlepiej aby były to znaki przypadkowe i aby Salt zawierał znaki specjalne, litery innych alfabetów itp., im bardziej skomplikowane tym lepiej. Salt dla komunikacji z PLC musi się różnić od saltu dla wiadomości tekstowych ( o SALT dla wiadomości tekstowych w dalszej części instrukcji ).

21 Aby dokonać zmian w domyślnych ustawieniach Saltu musimy najpierw zaznaczyć pole wyboru: Zezwól na zmiany. Odblokuje się możliwość edycji ustawień Saltu.. Możemy teraz Salty włączać lub wyłączać oraz wpisywać własne wartości. Dzięki dwóm różnym saltom otrzymamy dwa różne klucze szyfrujące z tego samego hasła. Wysyłając komendy do PLC wyślemy je inaczej zaszyfrowane niż posługując się okienkiem komunikacji tekstowej - Narzędzia szyfrowania.

22 Po zapisaniu zmian klawiszem Zapisz możliwość edycji zostanie zablokowana, aż do ponownego zaznaczenia pola Zezwól na zmiany. Aby powrócić do domyślnych ustawień Saltu należy wcisnąć przycisk Reset, pamiętając o uprzednim zaznaczeniu pola Zezwól na zmiany. Ustawienia Saltów powrócą do wartości domyślnych i zablokowana zostanie możliwość ich edycji, aż do ponownego zaznaczenia pola Zezwól na zmiany. Wartości tych pól zapisywane są w pliku XML, w katalogu z programem do obsługi PLC.. Poniżej porównanie skrótu hasła ( 15 jedynek ) wyliczonego: - bez dodawania Saltu:

23 - z dodaniem domyślnego Saltu: Jak widać skrót wygląda zupełnie inaczej. Nadając hasło trzeba koniecznie zwrócić uwagę, czy Salt dla PLC jest włączony czy nie. Jeśli nadamy przekaźnikowi hasło przy włączonej opcji Salt dla PLC, to po wyłączeniu tej opcji w programie nie będzie możliwe połączenie się z przekaźnikiem, nawet wpisując dobre hasło, ponieważ jak widać powyżej, jego skrót wygląda zupełnie inaczej. Skrót hasła z saltem lub bez saltu jest generowany za każdym razem gdy wpisujemy hasło i zatwierdzamy je klawiszem akceptacji. Jeżeli wybraliśmy z listy inne urządzenie bez saltu lub z innym saltem to hasło należy podać ponownie. Hasło jest natychmiast niszczone po zatwierdzeniu i program operuje jedynie matematycznie przetworzonym skrótem tegoż hasła w połączeniu z wartością pola salt lub bez niego. Może zdarzyć się więc, że pozornie bez powodu nie będziemy w stanie połączyć się z urządzeniem. Należy wtedy sprawdzić ustawienia Salt i zdać sobie sprawę co jest ustawione w programie i jak urządzenie zostało zaprogramowane poprzez USB. Jeżeli hasło urządzenia było ustawiane bez Salt-u to należy wyłączyć opcję Salt PLC i zapisać zmiany po czym wpisać hasło ponownie i je zatwierdzić. Domyślnie w programie do obsługi przekaźników SALT PLC oraz SALT TXT są włączone i używane są domyślne wartości Salt-ów. Radzimy używać nawet domyślnych wartości SALT. UWAGA! Większość niepowodzeń w komunikacji wiąże się z ustawieniem pola SALT czy to tutaj w programie, czy w Androidzie czy w złym zaprogramowaniu urządzenia kablem USB. Należy zdawać sobie sprawę co się robi. Po to właśnie wyświetlają się wartości skrótu SHA256 aby można było wstępnie rozpoznać czy hasło z saltem daje wynik ten sam co w czasie programowania urządzenia. Jeżeli mamy problem z połączeniem to po pierwsze należy sprawdzić ustawienie SALT. Należy przeanalizować czy SALT był włączony w czasie programowania poprzez USB, czy SALT jest teraz taki sam w programach na PC i czy na Androidzie też jest taki sam SALT. Wybierając Pełne logowanie do konsoli po wpisaniu i zatwierdzeniu hasła, w czasie próby połączenia z urządzeniem, w konsoli wyświetli nam się skrót SHA256 naszego hasła z uwzględnieniem SALT. Należy przeanalizować te dane i własne ustawienia.

24 7.2. Sieć komputerowa Dane sieci komputerowej muszą być podane precyzyjnie gdyż bez nich nie ma mowy aby udało się nam połączyć z urządzeniem. Należy przestrzegać zapisu adresów IP z kropkami, nie wstawiać innych znaków. Konfigurowanie urządzenia wykonuje się "na ślepo" wpisując adresy sieciowe i hasło. Nie ma żadnej możliwości ani funkcji wbudowanej w urządzenie ani oprogramowanie, która odczytuje wcześniej zaprogramowane hasło lub parametry jeżeli utracimy kontakt poprzez sieć komputerową, lub po prostu zapomnimy jak to nasze hasło brzmiało. W takiej sytuacji musimy skorzystać z kodu PIN po czym należy wprowadzić wszystkie parametry od nowa. Wartości wyświetlające się aktualnie w polach formularza konfiguracji są jedynie wartościami sugerowanymi, dla przykładu jak powinny wyglądać, które trzeba zamienić za każdym razem na własne. Nie są to dane odczytywane z urządzenia ale wyświetlane jedynie w celu zaprezentowania jak powinny wyglądać. Każde urządzenie powinno mieć unikalny adres IP i adres MAC interfejsu sieciowego, przynajmniej te dwa parametry powinny różnić urządzenia od siebie. W przeciwnym razie wystąpi konflikt w sieci lokalnej. Komputer, z którego zamierzamy robić próby powinien przynależeć do tej samej podsieci co urządzenie, dla którego aktualnie wprowadzamy adres IP czyli nasz przekaźnik. Najpierw musimy ustawić własny komputer, przynajmniej chwilowo aby mieć pewność połączenia. Adresy sieciowe w naszym komputerze ustawiamy statycznie. Ustawiamy adres IP naszego komputera na Ustawiamy maskę podsieci na Ustawiamy domyślną bramkę na taką jaką ma router - zwykle z końcówką "1" Zapisujemy ustawienia sieciowe.

25 7.3. Wprowadzenie w tryb zapisu konfiguracji i hasła Następnie: 1. Podłączamy zasilanie urządzenia. 2. Łączymy urządzenie kablem USB z komputerem - gniazdo USB znajduje się po lewej stronie przedniego panelu. 3. Czekamy około 10 sekund. 4. Na obudowie przekaźnika naciskamy dolny, okrągły klawisz RESET. 5. Klawisz RESET trzymamy wciśnięty do czasu aż zapalą się najpierw wszystkie 3 diody LED równocześnie, potem pojedyncza czerwona dioda LED, następnie pojedyncza żółta dioda LED. W momencie kiedy zapali się dioda żółta należy puścić klawisz RESET. Zapali się wtedy dioda zielona i będzie świeciła ciągłym światłem. 3 diody równocześnie czerwona dioda żółta dioda ( puszczamy RESET ) zielona dioda zapala się na stałe Urządzenie weszło w tryb zapisu nowej konfiguracji i hasła lub w tryb aktualizacji firmware. Jest to ten sam tryb pracy. 6. Pozostawiamy urządzenie w tym trybie ze świecącą się światłem ciągłym środkową, zieloną diodą LED. 7. W komputerze włączamy oprogramowanie dostarczone z urządzeniem. 8. Przechodzimy do pierwszej zakładki głównego programu o nazwie "KONSOLA USB" 9. W ramce "Konfiguracja poprzez USB" wybieramy okrągły przycisk wyboru "Zapisz konfigurację i hasło". Podświetlą nam się tylko te rubryki, których dotyczy ta operacja. 10. Zakładając, że domyślne wartości sugerowane pozostaną niezmienione pozostaje nam wpisać kod PIN z naklejki na okładce płyty ze sterownikami, nadać co najmniej 15 znakowe hasło w polu hasła oraz ustawić strefę czasową i zaznaczyć czy urządzenie znajduję się w miejscu gdzie lato jest w czasie europejskiej zimy (południowa półkula) czyli np. w Australii. Strefa czasowa jest bardzo istotna aby czas był prawidłowo wyliczany, inaczej nie połączymy się z urządzeniem poprzez sieć LAN. Miejsce na kod PIN leży w prawym dolnym rogu. Przypominamy jeszcze raz, że hasło o długości poniżej 15 znaków nie zostanie zaakceptowane i dane konfiguracyjne nie zostaną zapisane do urządzenia. 11. Z reguły głównym powodem niepowodzenia tej operacji jest błędnie wprowadzony kod PIN. Przykładowo prosimy starać się odróżniać małą literę l od cyfry 1 lub zero od litery O

26 12. Wciskamy przycisk zapisu do urządzenia - Zapisz konfigurację. 13. Jeżeli pomyślnie wykonamy te czynności to w oknie tekstowym powyżej pojawi nam się podobny komunikat ze skrótem własnego hasła. Jest to wygenerowane właściwe hasło, które będzie użyte do szyfrowania transmisji. Nie zapisujmy tego skrótu hasła. Nie przyda nam się ono do niczego, a jedynie może pomóc hakerowi. Skrót tego hasła służy wyłącznie zaspokojeniu ciekawości użytkownika podczas pierwszej konfiguracji i dobrze żeby nie był nigdzie zapisywany. 14. Po tej czynności komunikacja nie będzie jeszcze możliwa. Co prawda po lewej stronie programu mamy już dodane nasze urządzenie ale musimy przejść do synchronizacji czasu aby komunikacja z siecią komputerową mogła być prowadzona. Jeżeli jednak wpiszemy

27 inne adresy IP to musimy także poprawić opis urządzenia po lewej stronie na liście urządzeń. Bez poprawnego wpisu na liście urządzeń także nie uda nam się z nim połączyć poprzez sieć LAN ani internet. 15. Jeżeli już zakończymy powyższe czynności to należy nacisnąć krótko klawisz RESET i poczekać aż urządzenie się zresetuje po czym przejdzie do normalnej pracy. Od tego momentu będzie już działała strona WWW urządzenia i będziemy mogli pingować adres IP urządzenia. 16. Aby przetestować czy nasze działania odniosły skutek wpiszmy w przeglądarce internetowej: "http:/ " lub inny adres IP jaki nadaliśmy urządzeniu. Powinna się pokazać odpowiedź serwera www w naszym urządzeniu. 17. Możemy także wykonać polecenie z menu START->Uruchom i wpisać polecenie "ping -t " lub własny, nadany wcześniej adres IP. Wszystko wpisujemy bez cudzysłowów. 18. Komunikacja przy pomocy oprogramowania nie będzie jeszcze możliwa ze względów bezpieczeństwa gdyż oprogramowanie pozwala na daleko idącą ingerencję w urządzenie i przełączanie przekaźników. Musimy jeszcze wykonać jednorazową synchronizację czasu. 19. Proszę zapoznać się z instrukcją wideo i przeczytać rozdział o synchronizacji czasu.

28 8. SYNCHRONIZACJA CZASU 8.1. Kiedy trzeba wykonać synchronizację czasu przez kabel USB? 1. Po pierwszym uruchomieniu urządzenia czyli po zapisaniu własnego hasła i ustawień sieciowych. 2. Każdorazowo po odłączeniu zasilania głównego i równocześnie akumulatora czyli po całkowitej utracie zasilania Akumulator Akumulator podłączony do urządzenia jest bezwzględnie potrzebny. Bez niego każdy zanik napięcia w sieci elektrycznej będzie skutkował koniecznością podejścia do urządzenia z laptopem i ponownej synchronizacji czasu. Urządzenie z założenia powinno w czasie braku prądu działać z akumulatora chociażby po to, by można było połączyć się z nim przez sieć komputerową i zdalnie stwierdzić dlaczego nie ma prądu więc akumulator większy czy mniejszy musi być podłączony do urządzenia. Unikniemy w ten sposób konieczności jeżdżenia i ponownego synchronizowania czasu w urządzeniu poprzez kabel USB. Zalecany akumulator żelowy powinien mieć pojemność 7Ah. Bez poprawnego czasu wpisanego do urządzenia nie będą też działały funkcje związane z zegarem astronomicznym lub będą działały wadliwie. Co prawda urządzenie posiada funkcję automatycznej synchronizacji czasu i samoczynnie pobiera dokładny czas z ustawionego przez nas serwera czasu NTP ale tylko w obrębie tej samej minuty. Musi się zgadzać rok, miesiąc, dzień, godzina, minuta i dzień tygodnia. Po wyłączeniu prądu czas i data będą liczone od zera co z pewnością skutecznie zablokuje możliwość komunikacji Aktualizacja czasu w komputerze Zanim jednak przystąpimy do aktualizacji czasu w urządzeniu należy uaktualnić czas w swoim komputerze. Niektóre zegary w komputerach potrafią się spóźniać lub spieszyć o kilkanaście sekund na dobę. Nie jest to dobre zjawisko. Synchronizacja czasu w urządzeniu polega na przeniesieniu czasu z naszego komputera do urządzenia poprzez kabel USB. Musimy więc zadbać aby czas w naszym komputerze był aktualny. W każdym systemie operacyjnym Windows bardzo łatwo wymusić natychmiastową synchronizację czasu. Wystarczy kliknąć dwukrotnie w zegar w prawym dolnym rogu ekranu, na końcu paska zadań i otworzy nam się małe okienko właściwości i ustawień zegara, gdzie w pewnym miejscu jest przycisk zmuszający system Windows do natychmiastowej synchronizacji czasu.

29 Proszę koniecznie wykonać tę operację przed synchronizacją własnego czasu z urządzeniem. Jeżeli czas w naszym komputerze będzie różny od czasu w urządzeniu o więcej niż 15 sekund to mimo wcześniejszej synchronizacji, komunikacji z urządzeniem nie będzie. Urządzenie samo zadba o własny właściwy czas z dokładnością do 1 sekundy jeżeli podamy mu działający adres IP serwera czasu. Komputery mają zwykle synchronizowane zegary raz w tygodniu więc po kilku dniach może się okazać, że i tak straciliśmy kontakt z urządzeniem z winy naszego komputera. Możemy też przełączyć w naszym komputerze częstotliwość z jaką następuje aktualizacja czasu. Służą do tego narzędzia w zakładce "USTAWIENIA". Należy więc zmusić system Windows do ponownej synchronizacji czasu z czasem z internetu. Urządzenie synchronizuje swój zegar co 2 minuty około trzydziestej sekundy każdej nieparzystej minuty. Działa to w ten sposób, że nie ważne z jakiego serwera czasu korzysta nasze urządzenie i nasz komputer. Mogą korzystać jak najbardziej z różnych ale czas po synchronizacji będą miały identyczny, powiedzmy +/- jedna sekunda. Po co to wszystko? Po co aż tak synchronizować czas? Chociażby po to aby otwierając bramę nie dać intruzowi możliwości podsłuchania i użycia podsłuchanych danych w przyszłości. Dane są znaczone czasem i są ważne teraz, nie za minutę czy godzinę. Przy tym wszystkim jednocześnie chcemy zachować możliwość wielodostępu do urządzenia z kilku własnych komputerów równocześnie. Wszystko to dla bezpieczeństwa. Pamiętajmy, że do urządzenia może być podłączonych kilku użytkowników naraz. Możemy mieć małe przenośne komputery w mieszkaniu czy biurze, sami możemy łączyć się z urządzeniem w tym samym czasie jeszcze z innej lokalizacji gdy do urządzenia podłączone są inne własne komputery. Wysyłane komendy i pakiety danych są unieważniane po 15 sekundach od ich wygenerowania ale przeważnie już po sekundzie są bezużyteczne.

30 Osobista synchronizacja czasu jest pewnym utrudnieniem dla użytkownika ale poświęcamy nieco wygody na rzecz bezpieczeństwa. Po prostu bez podpatrzenia hasła gdy je wpisujemy do komputera nie da się tak po prostu przejąć kontroli nad urządzeniem. Jeżeli nawet intruz zdobędzie hasło to możemy pojechać do domu, podłączyć kabel USB, wpisać kod PIN i przeprogramować hasło ustanawiając nowe. Hasła przez internet zmienić się nie da więc stałe przejęcie kontroli nie nastąpi. Zawsze będziemy mieć furtkę aby odebrać uprawnienia do korzystania z naszego urządzenia poprzez zmianę hasła. Pamiętajmy, że jeżeli zgubimy kod PIN dostarczony z urządzeniem to już nigdy nie będziemy mogli zmienić hasła. Kodu PIN należy więc pilnować. Został on wygenerowany automatycznie i producent nie posiada kopii zapasowej. PIN jest zakodowany na stałe bez możliwości jego zmiany. Przy wpisywaniu ważne są duże i małe litery. Kod PIN nie jest wymagany do synchronizacji czasu. Mamy nasze hasło do urządzenia, które przypisaliśmy podczas pierwszego uruchomienia i tylko ono będzie nam teraz potrzebne. Kod PIN służy do pierwszej lub ponownej konfiguracji i do uaktualnienia oprogramowania firmware O czym pamiętać przy ustawieniach związanych z czasem Należy zadbać o to aby urządzenie zawsze miało jak najbardziej aktualny czas. Przed synchronizacją czasu urządzenia z komputerem należy koniecznie pobrać do komputera aktualny czas z internetowego serwera czasu. Nie należy synchronizować czasu jeśli czas do komputera wpisywaliśmy ręcznie. Istnieje wówczas duże prawdopodobieństwo, że kiedy komputer w końcu automatycznie pobierze czas z internetu to okaże się, że różnica pomiędzy tym co wpisaliśmy i wgraliśmy do urządzenia, a prawdziwym czasem, będzie tak duża, że utracimy możliwość połączenia się z urządzeniem. W takim wypadku potrzebna byłaby ponowna synchronizacja czasu a co za tym idzie łączenie się z urządzeniem przez kabel USB. Jeżeli jednak od początku będziemy pobierać czas z internetu to unikniemy takich problemów. Należy pamiętać aby poprawnie ustawić strefę czasową, w której się znajdujemy. Jeżeli np. znajdujemy się w strefie GMT+10, a ustawimy w czasie synchronizacji strefę GMT+1 to urządzenie będzie miało problem z komunikacją z serwerem czasu i nie będzie pobierało aktualizacji. Stref czasowych nie zmieniamy w przypadku zmiany na czas zimowy bądź letni. Prawidłowo skonfigurowane urządzenie zrobi to samo. Jeżeli, więc mieszkamy np. w Melbourne czy Sydney to w lecie nie przestawiamy strefy z GMT+10 na GMT+11, program zrobi to za nas. Analogicznie, w Paryżu, Berlinie czy Rzymie w lecie strefa czasowa pozostaje GMT+1, nie zmieniamy na GMT+2. Jeżeli urządzenie znajduje się na półkuli południowej należy pamiętać o zaznaczeniu opcji, która o tym mówi. W przeciwnym razie urządzenie będzie błędnie rozpoznawało swoją aktualną strefę czasową i ewentualne przejście na czas letni.

31 Przykładowe ustawienia dla urządzenia znajdującego się w Paryżu: Przykładowe ustawienia dla urządzenia znajdującego się w Melbourne Należy pamiętać aby określić obowiązujące w danym miejscu reguły zmiany czasu. Jeżeli wybierzemy nieodpowiednie miesiące, dni lub godziny to w momencie zmiany czasu, czy w urządzeniu, czy w komputerze, stracimy połączenie z urządzeniem gdyż czas nagle przestanie się zgadzać.

32 Przykładowe ustawienia dla Melbourne (GMT+10) Przykładowe ustawienia dla Paryża (GMT+1)

33 Jeżeli znajdujemy się w tej samej strefie czasowej co urządzenie to przy dodawaniu nowego urządzenia do listy strefę czasową ustawiamy na AUTO. Jeżeli jesteśmy pewni wszystkich ustawień oprócz tych dotyczących czasu to brak połączenia w trybie AUTO będzie skutkiem właśnie złych ustawień czasu. Należy wtedy krok po kroku prześledzić wszystkie ustawienia aby znaleźć swój błąd. Jeżeli znajdujemy się w innej strefie czasowej niż urządzenie wtedy musimy to uwzględnić przy dodawaniu do listy nowego urządzenia. Zamiast AUTO musimy wybrać strefę czasową, w której znajduje się urządzenie z uwzględnieniem tego czy obowiązuje tam w danym momencie czas letni czy zimowy. Przykładowo, jeśli chcemy połączyć się z urządzeniem będącym w Hamburgu, a sami jesteśmy w innej części świata, musimy wpisać strefę czasową GMT+1 Summer.

34 Jeżeli chcemy się połączyć w grudniu do urządzenia w Nowym Jorku to wpisujemy GMT-5 Winter. Opcji AUTO używamy jedynie znajdując się w tej samej strefie co urządzenie.

35 8.5. Jak dokonać synchronizacji czasu? Żeby dokonać synchronizacji czasu należy wprowadzić urządzenie w tryb synchronizacji czasu. 1. Na przednim panelu urządzenia wciskamy i przytrzymujemy wciśnięty klawisz strzałki w prawo "->" lub w lewo "<-" ( jedna z tych strzałek, nie ma znaczenia która. ) 2. Następnie krótko naciskamy i puszczamy okrągły przycisk RESET cały czas trzymając klawisz strzałki. 3. Najpierw zapalą się wszystkie 3 diody, potem zgasną i mrugnie dioda czerwona a następnie zapali się ciągłym światłem dioda żółta. 4. Klawisz strzałki trzymamy wciśnięty aż do momentu zapalenia się żółtej diody. 5. Dopiero teraz możemy puścić klawisz poziomej strzałki. 6. Urządzenie jest w trybie synchronizacji czasu. 7. W zakładce "KONSOLA USB" wybieramy okrągłe pole wyboru "Synchronizuj czas". 8. Podświetlą nam się tylko te rubryki, które są niezbędne. 9. Należy ustawić strefę czasową, wpisać nasze wcześniej utworzone hasło i nacisnąć przycisk "Synchronizuj czas". Po sekundzie otrzymamy taki oto komunikat i urządzenie się samoczynnie zresetuje. Jeżeli wpiszemy nieprawidłowe hasło, urządzenie się nie zresetuje ale zapali się lewa czerwona dioda świecąca. Należy więc powtórnie wpisać właściwe hasło.

36 10. Od tej chwili powinniśmy mieć już kontakt z urządzeniem. 11. Po synchronizacji nie ma potrzeby ponownego wpisywania hasła po przejściu do zakładki "Urządzenie". 12. Czasem trzeba zwinąć i rozwinąć dodane urządzenie na liście urządzeń po lewej stronie. Najlepiej kliknąć dwukrotnie aby zwinąć i kliknąć dwukrotnie aby rozwinąć. To zainicjuje adresy IP ponownie. Proszę zapoznać się z instrukcją wideo. Rozwieje ona wszelkie wątpliwości. UWAGA!!! Główną przyczyną niepowodzeń w komunikacji pomiędzy komputerem a przekaźnikiem jest niewłaściwy czas, niewłaściwa strefa czasowa lub błędnie wpisane parametry sieci. Jako strefę czasową należy podać jej nazwę np Europe/Warsaw, ustawić na AUTO dla czasu lokalnego lub podać ją w formacie GMT+2, GMT-1, GMT. Podając precyzyjną nazwę strefy czasowej, w której znajduje się przekaźnik (Europe/Warsaw) mamy pewność, że czas letni i zimowy będą uwzględniane automatycznie. Czas lokalny dla naszego komputera, a właściwie jego strefa czasowa jest bez znaczenia. Możemy przebywać w dowolnej strefie czasowej. Natomiast przekaźnik jest zamontowany w konkretnej strefie czasowej z konkretnymi uwarunkowaniami przełączania się z czasu zimowego na czas letni. Jeżeli zainstalujemy przekaźnik w Moskwie to jako strefę czasową podajemy Europe/Moscow.

37 9. GŁÓWNA KONFIGURACJA Panel głównej konfiguracji służy do zmiany ustawień urządzenia poprzez sieć internet gdy mamy już normalne połączenie sieciowe z urządzeniem po pierwszym uruchomieniu i po synchronizacji czasu. Nie ma możliwości skorzystania z tej funkcji bez poprawnej komunikacji z urządzeniem. Aby przejść do panelu głównej konfiguracji wciśnij przycisk Konfiguracja w głównym oknie programu - na ilustracji poniżej zaznaczony czerwoną strzałką. Otworzy się okno panelu głównej konfiguracji urządzenia - patrz poniżej.

38 Możemy zmienić tutaj: 1. Wszystkie parametry sieci komputerowej 2. Zmienić współrzędne geograficzne lokalizacji urządzenia 3. Ustawić strefę czasową i sposób automatycznego wyliczania dnia zmiany z czasu zimowego na czas letni i odwrotnie, oraz zaznaczyć czy urządzenie znajduję się w miejscu, w którym lato występuje w czasie europejskiej zimy (południowa półkula) np. w Australii. 4. Ustawiamy tutaj także parametry ładowania akumulatora 5. Włączamy lub wyłączamy RS Włączamy lub wyłączamy Full duplex (Pełny duplex) dla ethernetu. Zaleca się wyłączyć full duplex w celu zmniejszenia zakłóceń pomiędzy sygnałami w kablu sieci komputerowej. 7. Nie można jedynie zmienić hasła. Hasło można zmienić wyłącznie poprzez złącze USB po podaniu kodu PIN. Należy być bardzo odpowiedzialnym przy zdalnym konfigurowaniu sieci komputerowej i rozumieć co się robi gdyż przypadkowe podanie błędnego parametru będzie skutkowało tym, że stracimy dostęp do urządzenia i trzeba będzie pójść lub pojechać z laptopem osobiście aby od nowa przeprowadzić czynności pierwszej konfiguracji przy pomocy kodu PIN i kabla USB. Synchronizacja czasu nie będzie konieczna jeżeli tylko źle wpisaliśmy adres sieciowy. Jeżeli urządzenie podłączyliśmy w domu to ponowna konfiguracja przez USB nie będzie wielkim problemem, ale jeżeli daleko od domu - w firmie, sklepie itp. to trzeba będzie zmarnować cenny czas na dojazd i wykonanie konfiguracji. Sama transmisja danych jest zabezpieczona na kilka sposobów w tym kryptograficznie i nie ma szansy, że przekłamanie nastąpiło w czasie transmisji. Pakiet który ma przekłamany choćby jeden bit nie da się rozszyfrować i zostanie odrzucony przez urządzenie jako niezrozumiały.

39 9.1. Konfiguracja sieci Przykładowy sposób konfiguracji sieci komputerowej przedstawiono na kolejnym schemacie. Ujęte tam adresy sieciowe są tylko adresami sugerowanymi przez producenta przekaźnika i ostateczne przypisanie urządzeń sieciowych, sposób przydzielania im numerów, konfiguracja routera zależą wyłącznie od administratora sieci. Przekaźniki muszą posiadać statyczne adresy IP, zawsze te same i niezmienne gdyż od tego będzie zależało czy uda nam się z nimi połączyć z poza sieci lokalnej czy nawet w obrębie tej samej sieci. Musimy mieć na sztywno zdefiniowany adres każdego urządzenia, musimy znać jego adres aby się do niego dostać. Dobrze jest posiadać także publiczny, stały adres IP widziany od strony internetu. Jeżeli jest to przeszkodą można używać usług DDNS (dynamicznego serwera nazw). Konfiguracja routera jest w gestii administratora sieci i wykracza poza tę instrukcję obsługi. Każdy router jest inny i należy sięgnąć do jego instrukcji obsługi lub zapytać administratora.

40 Przykładowa konfiguracja sieci IP: każde urządzenie w sieci lokalnej musi mieć unikalny adres IP. Nie może być dwóch takich samych adresów IP w segmencie sieci LAN. MASK: Maska podsieci jest taka sama dla wszystkich urządzeń w lokalnej, własnej sieci LAN. GW: Domyślna bramka sieciowa to adres IP routera, jego interfejsu LAN. Adres routera zależy od tego co ustawił administrator sieci. Routerem może być dedykowane urządzenie lub jeden z komputerów w sieci. NTP: Serwer NTP lub inaczej serwer czasu to dowolny komputer, może nim być router jeżeli posiada funkcję serwera czasu, może być nim własny komputer lub może nim być dowolny komputer w internecie lub we własnej sieci lokalnej LAN. MAC: 00:11:12:13:14:15 - Adres sprzętowy MAC musi być unikalny w całej sieci lokalnej LAN. Jest to fizyczny adres karty sieciowej w urządzeniu. Nie może być dwóch takich samych adresów MAC w tym samym segmencie sieci lokalnej LAN. WWW PORT: 80 - Port TCP na którym nasłuchuje serwer WWW urządzenia. Standardowo port ten ma numer 80. Gdy zmienimy numer portu na inny to w przeglądarce internetowej po adresie należy dopisać ":numer portu". Przykład - jeśli zmienimy na 81 to: "http:// :81" lub "http://www.myrouter.com:81". Gdy numerem portu będzie cyfra zero, gdy wpiszemy "0" w pole konfiguracji numeru portu serwer WWW w urządzeniu zostanie wyłączony. Gdy numerem portu będzie cyfra 80 nie będziemy musieli dopisywać dwukropka i numeru portu do adresu. Możemy go zmieniać na dowolny z zakresu UDP PORT: Port UDP na którym nasłuchuje przekaźnik. Możemy go zmieniać na dowolny z zakresu NTP PORT: Port UDP do którego łączy się przekaźnik. Jest to zwykle numer portu serwerów czasu. Tak się przyjęło i należy oczekiwać, że zewnętrzny serwer czasu będzie nasłuchiwał na tym numerze portu. OUT PORT: Lokalny port wyjściowy w nagłówkach pakietów UDP. Gdy nasze urządzenie wysyła zapytanie do serwera czasu NTP to ustawia taki numer portu źródła i na nim oczekuje odpowiedzi zwrotnej od serwera czasu. Możemy go zmieniać na dowolny z zakresu STATIC IP - Rodzaj przydzielania sieciowego adresu IP przez router jest statyczny. Oznacza to, że urządzenie w sieci nie będzie pobierało adresu IP automatycznie z routera tylko należy ten adres ustawić w urządzeniu na sztywno. Przykład adresowania urządzeń w sieci został szczegółowo opisany na rysunku.

41

42 9.2. Co to jest serwer NTP? Serwer NTP to inaczej serwer czasu. Służy on do "serwowania" nam aktualnego czasu, samemu synchronizując się do czasu innego komputera w internecie lub do atomowego wzorca czasu. Posiadanie aktualnego czasu, z dokładnością do 15 sekund jest niezwykle istotne dla komunikacji z przekaźnikami. Komputery chcące zarządzać przekaźnikami muszą mieć czas idealnie zsynchronizowany z wzorcami czasu w internecie. Jeżeli różnica czasu pomiędzy przekaźnikiem i komputerem wyniesie więcej niż +/15 sekund to komunikacja zostanie zerwana. Nie oznacza to, że komunikacja zostanie zerwana bezpowrotnie. Odzyskamy komunikację o ile zsynchronizujemy czas naszego komputera do dokładnego czasu w internecie lub do własnego serwera czasu. Jeżeli mamy kilka przekaźników to nie wolno wprowadzić we wszystkie urządzenia cudzego tego samego adresu serwera NTP, gdyż serwer ten zostanie zarzucony przez nas wieloma pakietami, pochodzącymi z wielu urządzeń, wyglądającymi jakby pochodziły od jednego nadawcy i administrator takiego serwera NTP może odmówić nam korzystania ze swoich komputerów. Chodzi głównie o publiczne serwery czasu (NTP) dostępne w internecie. Tak więc jeśli mamy więcej niż jedno urządzenie dobrze jest korzystać z własnego, lokalnego serwera NTP, na przykład w swoim routerze, który to znacznie rzadziej będzie się komunikował z serwerem nadrzędnym. Możemy też w każdy przekaźnik wpisać inny serwer NTP tak aby nie przeciążać jednego. Własny serwer czasu obsłuży wiele naszych własnych urządzeń, ale nie będzie powodował wzmożonego ruchu do innego serwera, który do nas nie należy, a jedynie gościnnie udostępnia nam swoją usługę. Adresy IP serwerów NTP można znaleźć w wyszukiwarce internetowej. Jest ich bardzo wiele i należy wybierać takie, które są bliższe naszej lokalizacji. Jednak najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest ustawienie adresu IP serwera NTP na jeden z własnych komputerów lub router we własnej sieci lokalnej. Komputer ten nie musi pracować cały czas. Wystarczy, że raz na 2-3 dni będzie włączony w sieci lokalnej i przekaźniki będą mogły pobrać sobie z niego aktualny czas. Jeżeli serwer NTP nie będzie stale włączony to może zaistnieć sytuacja, że sporadycznie nasz rozkaz wysłany do przekaźnika nie zostanie wykonany. Dzieje się tak gdyż poprzez sprawdzenie komunikacji z serwerem NTP nasze urządzenie określa czy nie nastąpiło zerwanie połączenia do sieci lokalnej i przekaźnik wykona krótką procedurę inicjacji ustawień sieciowych przez co może utracić rozkaz, który do niego akurat miał dotrzeć. Jest to jedna z form zabezpieczenia przekaźnika przed zawieszeniem się. Przekaźnik musi świadomie wysłać zapytanie i otrzymać prawidłową odpowiedź od serwera NTP. Jeżeli odpowiedź nie nadejdzie to nastąpi ponowna inicjacja wewnętrznych ustawień sieciowych, połączona z usunięciem pakietów danych. Działanie samej logiki przekaźnika nie jest zakłócane.

43 Należy zadbać aby nasz komputer odpowiednio często aktualizował własny czas z internetem. Jest to najbezpieczniejsze rozwiązanie gdyż nie będzie szansy podstawienia fałszywego serwera NTP i nie będą możliwe próby manipulowania przy serwerach czasu. Każdy komputer z dowolnym systemem Windows może być serwerem czasu. W niektórych systemach serwer jest domyślnie wyłączony. Można go włączyć przy pomocy narzędzi w zakładce "USTAWIENIA" i odblokować dla niego port 123 na "Zaporze Systemu Windows" czyli na firewallu. Aby nasz własny laptop stał się serwerem czasu należy uruchomić usługę serwera, zmienić czas aktualizacji własnego czasu laptopa na 3600s i odblokować port na firewallu. Wystarczy, że będąc w biurze skorzystamy z naszego laptopa przez co najmniej 5 minut to w tym czasie przekaźniki zdążą się uaktualnić same, z zastrzeżeniem uwagi o inicjacji sieci gdy serwer czasu jest wyłączony. Dobrze jest więc posiadać stale pracujący router z serwerem czasu.

44 9.3. Lokalizacja geograficzna W polach lokalizacji urządzenia podajemy współrzędne geograficzne przekaźnika, tam gdzie on się fizycznie znajduje. Potrzebne nam one będą gdy będziemy korzystali z zegara astronomicznego. Zegar astronomiczny używa tych danych do obliczeń pozycji słońca na podstawie lokalizacji na kuli ziemskiej. Musimy ustawić też strefę czasową w stosunku do czasu uniwersalnego - UT, UTC, GMT są to różne określenia na czas uniwersalny. Kolejna ramka zawiera ustawienia dla automatycznej zmiany czasu z zimowego na czas letni i z powrotem na czas zimowy. Na przykład czas letni rozpoczyna się w ostatnią niedzielę marca o godzinie drugiej, a kończy się w ostatnią niedzielę października o godzinie trzeciej. Tak więc możemy ustawić miesiąc początku i końca czasu letniego, dzień w którym to następuje oraz godzinę i w kolejnych latach zmiany te będą następowały automatycznie. W tej samej ramce znajduje się jeszcze jedno bardzo istotne pole wyboru, w którym są następujące pozycje: Czas zimowy (+0h), ( ) Zmierzch astronomiczny. Czas letni (+1h), ( ) Zmierzch astronomiczny. Czas zimowy (+0h), ( ) Zmierzch cywilny. Czas letni (+1h), ( ) Zmierzch cywilny. Automatyczna zmiana, ( ) Astronomic astronomiczny. Honoruj czas letni. Automatyczna zmiana, ( ) Zmierzch cywilny. Honoruj czas letni. [ZALECANE] Automatyczna zmiana, ( ) Astronomic astronomiczny. Ignoruj czas letni. Automatyczna zmiana, ( ) Zmierzch cywilny. Ignoruj czas letni. Pola od 1 do 4 określają ręcznie ustawiany czas zimowy i czas letni. Oznacza to, że w dniu zmiany czasu trzeba się połączyć z przekaźnikiem i ręcznie przestawić czas letni na zimowy lub zimowy na letni. Ale uwaga. Po przestawieniu możemy stracić kontakt z urządzeniem gdyż różnica czasu między naszym komputerem i zegarem w urządzeniu będzie wynosiła godzinę. Dopiero przestawienie czasu w komputerze pozwoli na ponowny kontakt. Pola od 5 do 8 powodują, że czas letni i zimowy będą przełączane automatycznie na podstawie ustawień w polach definicji dnia zmiany czasu, powyżej.

45 Zmierzch astronomiczny to taki gdzie środek tarczy słońca znajduje się poniżej horyzontu. Słońca już praktycznie nie widać ale jest jeszcze stosunkowo jasno o zmierzchu, a wschodzące słońce już bardzo mocno rozświetla krajobraz. Zmierzch cywilny to taki gdzie środek tarczy słońca znajduje się -6 poniżej horyzontu. Słońca już dawno nie widać, jest już prawie ciemno natomiast o świcie ledwo zmienia się kolor nieba na jaśniejszy. "Honoruj czas letni" oznacza, że w lecie zostaje dodana godzina do czasu astronomicznego. Zegar astronomiczny również podlega korekcie o godzinę podczas lata. "Ignoruj czas letni" oznacza, że w lecie czas astronomiczny pozostanie czasem zimowym i godzina nie zostanie dodana do wyliczeń wschodu i zachodu słońca. Nie ma to wpływu na dodatkowe trzy przedziały czasowe tak zwanej przerwy nocnej, które możemy ustawić indywidualnie dla każdego dnia tygodnia ( timer ). Przedziały te zawsze uwzględniają aktualny czas, ten który mamy na zegarku, czas lokalny, który przechodzi w czas letni i wraca do zimowego. Jedynie wschody i zachody słońca pozostaną w czasie zimowym, bez dodania godziny. Chodzi o pierwszy i drugi pasek wykresu "Astro Timera". Ustawieniem podstawowym, normalnym dla większości użytkowników jest pozycja numer 6. Wszystko odbywa się automatycznie, słońce -6 stopni, w lecie do czasu astronomicznego też jest dodawana godzina. U dołu znajduje się okienko wyboru opcji Lato jest w czasie gdy w Europie jest zima. Należy ją zaznaczyć jedynie kiedy przekaźnik faktycznie znajduje się w miejscu w którym lato występuje w czasie europejskiej zimy (półkula południowa) np. w Australii.

46 9.4. Parametry ładowania akumulatora 12V W ramce w prawym górnym rogu mamy dwa parametry korekty pomiaru napięcia akumulatora i progu wykrycia akumulatora po jego podłączeniu. Proszę pamiętać, że to użytkownik decyduje sam jakiego akumulatora użyje, o jakiej pojemności i jak intensywnie wcześniej używanego czy może nowego. Z tego powodu jest możliwość samodzielnej kalibracji wskazań. Aktualne napięcie na zaciskach akumulatora można odczytać z wyświetlacza w programie komputerowym klikając ponad nim w kółeczko numer 3. Jest tam wiele innych ciekawych danych. Jeżeli ta wartość napięcia pokazywana w okienku "wyświetlacza" programu nie zgadza się z napięciem zmierzonym miernikiem uniwersalnym wtedy można dokonać niezbędnej kalibracji, ustawiając kilka jednostek na minus lub na plus w polu "Korekta danych z przetwornika ADC" sukcesywnie je zapisując i sprawdzając rezultat. Drugim parametrem jest moment wykrycia podłączonego akumulatora. Nowy i sprawny akumulator prawie nie pobiera prądu gdy jest w pełni naładowany. Akumulator zostaje naładowany do napięcia około 13.5V po czym przepływ prądu prawie ustaje. Tym drugim parametrem "Wartość z przetwornika ADC gdy akumulator podłączony" można skorygować spadek napięcia wykrycia podłączanego akumulatora. W programie komputerowym zaświecą się dwie "lampki" w miejscach śrubek podłączenia akumulatora jeżeli akumulator zostanie wykryty. Jeżeli ustawimy za niską wartość to pod koniec ładowania diody te zgasną. Procedura powinna być taka: 1. Najpierw korygujemy wskazania napięcia względem miernika uniwersalnego. Jedna jednostka ADC odpowiada około 0.01V. 2. Następnie na odłączonym akumulatorze odczytujemy z programu komputerowego wskazanie ADC. 3. Przepisujemy je do pola "Wartość z przetwornika ADC gdy akumulator podłączony" i strzałką w dół zmniejszamy tę wartość o około 10 jednostek, klikając 10 razy strzałką w dół. 4. Następnie należy zapisać parametry i sprawdzić czy działa jak należy, czy po odłączeniu akumulatora "lampki" gasną.

47 10. PROGRAMOWANIE URZĄDZENIA Aby przywołać okienko konfiguracji wyjść przekaźnikowych, przekaźników 1-Wire, termostatów i pamięci współdzielonej należy najechać kursorem myszki na "lampki" wyjść od 1 do 24, na lampki modułów przekaźnikowych podłączanych przez 1-Wire lub na lampki zmiennych X1-X16 ( zaznaczone na ilustracji poniżej czerwoną ramką ) - w dowolne miejsce gdzie kursor zamieni się w "rączkę", a następnie dwukrotnie kliknąć lewy przycisk myszy. Pojawi się nowe okno z ustawieniami.

48 10.1. Ogólnie o urządzeniu PLC2011C1 wyposażone zostało w 24 wyjścia typu otwarty kolektor oraz w możliwość podłączenia czterech płytek rozszerzeń, z ośmioma przekaźnikami każda, sterowanych układem scalonym DS2408 poprzez magistralę 1-Wire. Daje to razem 56 wyjść do sterowania dużą ilością urządzeń. Zewnętrzne moduły rozszerzeń nie stanowią kompletu i należy je nabyć osobno. Wyjścia programuje się przy pomocy równań. W zakładce Legenda znajdują się aktualnie dostępne zmienne, które możemy użyć w równaniach.

49 Każdą zmienną, wyjście, termostat, zegar czy komórkę pamięci możemy użyć w równaniach. Równanie jednego wyjścia może stanowić zmienną dla kolejnego wyjścia. Maksymalna ilość zmiennych w wierszu wynosi 8, a ilość nawiasów jest nieograniczona. Zmienne X są polami ogólnego przeznaczenia. Można używać zmiennych X w dowolnym celu, zależnym od inwencji użytkownika, na przykład jako zmienne pomocnicze. Każde z wyjść może być indywidualnie przełączane zdalnie przy pomocy programu PC lub z urządzenia z systemem Android. Możliwe jest zdalne przełączanie pojedynczego wyjścia, kilku wybranych lub wszystkich naraz. Funkcje logiczne to: & - funkcja AND - funkcja OR ^ - funkcja XOR ~ lub! - funkcja NOT (jak kto woli, można używać fali lub wykrzyknika) Proszę koniecznie zwrócić uwagę na przykład z ilustracji powyżej. W X2 wyliczyliśmy: (OCO1 OCO2 OCO3) & AC Oznacza to X2 = (OCO1 OCO2 OCO3) & AC gdyż równanie to zostało wpisane w linijkę zmiennej X2 Proszę zwrócić baczną uwagę na DOBRĄ PRAKTYKĘ PROGRAMOWANIA!!! X2 = (OCO1 OCO2 OCO3) & AC X4 = X2 & OWR32 X6 = (X4 & (~AT))

50 Zmienna X2 została jednokrotnie wyliczona i jeżeli podobne równania miałyby wystąpić ponownie w zmiennej X4 i X6 to wyglądałyby tak: X2 = (OCO1 OCO2 OCO3) & AC X4 = ((OCO1 OCO2 OCO3) & AC) & OWR32 X6 = ((((OCO1 OCO2 OCO3) & AC) & OWR32) & (~AT)) Ale tak jest NIEPOPRAWNIE! Niepotrzebnie przysparzamy sterownikowi pracy i obliczeń tego samego równania i mimo że zapis jest poprawny to jest to zła praktyka! Wszędzie gdzie tylko się da należy upraszczać przebieg wyliczeń i jeżeli mamy jakąś funkcję występującą w wielu miejscach to należy ją wyliczyć jeden raz i używać tylko tej wyliczonej wartości. Może być ona wyliczona w polu wyjścia OCO, OWR czy X, byle nie powielać funkcji, która istnieje. Sterownik przetwarza pola z równaniami kilkadziesiąt razy na sekundę w następującej kolejności: OCO1...OCO24 OWR1...OWR32 X1...X16 Po czym wraca do wykonywania równania z linijki OCO1 i tak w kółko. Szybkość, z jaką się to dzieje zależy od złożoności obliczeniowej wpisanych równań i może wynosić od kilkudziesięciu razy na sekundę do kliku razy na sekundę. Należy więc dbać o optymalizację. Także kolejność wykonywania równań należy brać pod uwagę przy optymalizacji działania sterownika. Pola wyjść, których nie używamy, możemy używać jako zmienne. Jest pełna dowolność używania zasobów. Można nawet celowo opuszczać wyjścia w celu użycia ich pól jako zmiennych jeżeli wymagany jest bardzo szybki czas reakcji, a pasuje nam wyliczyć coś w trakcie przetwarzania. Czym gorzej zaprogramujemy sterownik tym wolniej będzie on pracował. Sterowanie wyjściami odbywa się w formie zdarzeń. Oznacza to, że stan wyjścia zostaje zmieniony na przeciwny tylko w chwili gdy ulega zmianie wynik równania. Zdarzenie takie można natychmiast unieważnić, zmienić stan wyjścia w dowolnym momencie. Stan wyjścia nie jest blokowany przez trwający warunek. Każde wyjście może może być ustawione w wymagany stan po wykonaniu resetu urządzenia. Gdy zaznaczymy kwadracik w kolumnie RESET=1 to dane wyjście będzie włączone po resecie. Pole Czas do WYŁ Przykład: Jeżeli wyjście OCO1 zostało włączone funkcją (OCO2 & OCO3) to czas nie biegnie. Gdy warunek (OCO2 & OCO3) zwraca zero rusza licznik i podtrzymuje OCO1 do czasu jego wygaśnięcia. Ręczne kliknięcie w OCO1 niezwłocznie wyłącza obchodząc ten czas. W polu Czas po kliknięciu ustawiamy czas trwania od chwili włączenia wyjścia. Będzie on liczony od chwili manualnego kliknięcia w wybrane wyjście. Przykładowo klikamy w OCO1, a ono gaśnie po zadanym czasie. W polu Czas po astro czas trwania włączenia wyjścia będzie liczony od zdarzenia powstałego w zegarze astronomicznym. Zdarzenia te wybieramy kwadracikami po prawej stronie tego pola. Przykładowo rozpoczyna się świt, a my włączamy podlewanie na 10 minut.

51 Za ustawieniami czasów opisanymi powyżej, występuje szereg kwadracików, którymi wybieramy subskrypcje rzadkich zdarzeń. Na przykład możemy raz na dobę o wschodzie słońca otworzyć rolety, a o zachodzie słońca zamknąć. Wszystkie te zdarzenia pochodzą z Zegara Astronomicznego i występują tylko w momencie gdy zmienia się stan z 1->0 lub z 0->1. W Zegarze Astronomicznym jest krótka legenda, który kolor jest równy stanowi logicznemu jeden, a który zero. Tylko w chwili zmiany stanu nastąpi reakcja. Na końcu każdej linijki opisującej wejście jest kwadracik w kolumnie oznaczonej Likely. Jest to funkcja przyszłościowa w związku z planowanym dodatkowym urządzeniem rozszerzającym PLC2011C1 o wejścia. Obecnie nie należy go zaznaczać lub zaznaczenie nie przyniesie żadnego skutku.

52 Wyjścia typu otwarty kolektor bardzo łatwo uszkodzić. Należy się zapoznać z poniższym schematem. Wyjścia OC mogą być łączone z przekaźnikami wyłącznie za pomocą krótkich przewodów, w obrębie tej samej skrzynki. Zabrania się instalowania przekaźników w dużej odległości, gdyż prowadzi to do uszkodzenia wyjść OC ze względu na dużą indukcyjność doprowadzeń. Przy samym przekaźniku należy koniecznie stosować diody w kierunku zaporowym.

53 10.2. EKSPORT DANYCH DO WSPÓŁDZIELONEJ PAMIĘCI Eksport danych do współdzielonej pamięci Omówimy tutaj ustawienia, które pozwolą nam na sterowanie innymi urządzeniami z serii PLC2011 bądź pozwolą na to by konfigurowane urządzenie mogło być sterowane komendami z innych urządzeń z serii PLC2011. Konkretnie możemy wysyłać dane z naszego urządzenia aby następnie użyć ich do tworzenia równań w innych urządzeniach lub pobierać dane z innych urządzeń i używać ich do tworzenia równań w naszym urządzeniu. Służy do tego zakładka =Ustawienia= Urządzenia z serii PLC2011 mogą ze sobą współpracować tzn wysyłać i odbierać dane z innych urządzeń. W tym celu wykorzystuje się tzw. pamięć współdzieloną.

54 Jest kilka warunków, które muszą zostać spełnione aby ta funkcja mogła działać. Po pierwsze, urządzenia, które mają ze sobą współpracować muszą mieć dokładnie takie samo hasło i salt nadane podczas głównej konfiguracji ( o nadawaniu hasła czytaj w rozdziale Hasło i SALT ). Po drugie, urządzenia muszą mieć ustawiony taki sam kanał transmisji. Kanał transmisji dla urządzenia ustawiamy wpisując w polu Kanał transmisji wartość między 0 a 255. Po trzecie, urządzenia muszą znajdować się w jednej podsieci. W zależności od tego czy urządzenie ma wysyłać czy przyjmować komendy należy zaznaczyć opcję: Włącz przyjmowanie komend od innych sterowników Włącz wysyłanie komend do innych sterowników Jeżeli urządzenie ma zarówno odbierać jak i wysyłać komendy to wtedy należy włączyć obie opcje. Komendy, których można użyć pokrywają się z listą komend dostępną w zakładce trzeciej. Nie można jednak wysyłać kombinacji wielu komend czy gotowego równania, równania będą tworzone przy użyciu danych z naszego urządzenia już w docelowym urządzeniu. Wpisywane komendy będą bodźcami z naszego urządzenia, które mają wywołać reakcje w innych urządzeniach. Przykładowo, jeżeli wpiszemy w tabelę komendę INP1 to sygnał do innych urządzeń zostanie wysłany w momencie kiedy to wejście zostanie włączone w naszym urządzeniu wysyłającym komendę. Podobnie, sygnał zostanie wysłany kiedy wejście zostanie wyłączone. Komenda przestanie wtedy być aktywna.

55 Wysyłanie komend Na początku należy ustawić Adres początkowy. Jest to miejsce we współdzielonej pamięci, w którym rozpoczniemy wpisywanie komend, które chcemy wysłać do innych urządzeń. Tabela komend posiada 32 miejsca ( komórki ). Jest to maksymalna ilość komend, która może być rozsyłana między urządzeniami na jednym kanale. Wybieramy więc wartość w zakresie od 1 do 32. Tabela ta jest wspólna dla wszystkich urządzeń, które mają ze sobą współpracować, jednak my w danej chwili, będąc zalogowanym do konkretnego urządzenia widzimy tylko to co sami chcemy z niego wysłać. Nie widać z poziomu naszego urządzenia jakie zmienne i na jakich adresach wysyłane są z innych urządzeń. Dlatego należy być ostrożnym przy wpisywaniu komend z wielu różnych urządzeń tak aby nie wpisać w jedno miejsce więcej niż jednej komendy. Skutkowałoby to nieprzewidywalną pracą urządzeń. Najlepiej wydrukować lub rozrysować podobną tabelę i na bieżąco zapisywać w niej jaka komenda wysłana z jakiego urządzenia zajmuje które miejsce w tabeli.

56 Właściwe uporządkowanie komend we wspólnej pamięci ułatwi opcja Adres początkowy. Przykładowo: w pierwszym urządzeniu zaczynamy wpisywać komendy od adresu nr 1 wpisujemy jakiś dowolny ciąg komend pamiętając aby były oddzielone od siebie spacją następnie klikamy klawisz Zapisz w prawym dolnym rogu

57 Tak będzie wyglądać okno po zapisie: komendy uporządkują się automatycznie, zostaną wstawione między nimi przecinki ilość komend wyliczy się sama automatycznie komendy zostaną wpisane w odpowiednie komórki tabeli

58 Musimy jeszcze pamiętać, aby włączyć wysyłanie komend oraz jeśli jest taka potrzeba to również przyjmowanie: W następnym urządzeniu należy ustawić adres początkowy na '4', bo trzy pierwsze adresy już zajęliśmy i tabela komend będzie z tego urządzenia zapełniana zaczynając od pola nr 4. Podobnie postępujemy w kolejnych urządzeniach.

59 Jak używać danych z pamięci współdzielonej. Jeśli mamy już gotową tabelkę to możemy zacząć używać w równaniach danych z pamięci współdzielonej. W jaki sposób zapisywać te dane w równaniach? W urządzeniu, które otrzymuje komendę, należy ją wpisywać jako numer pozycji z tabeli od M1 do M32. Numer zależy od pola tabeli, do którego komenda została przypisana w urządzeniu wysyłającym. Pole M1 zaczyna pierwszą kolumnę pierwszego wiersza, następne pola numerowane są po kolei od lewej do prawej. Drugi wiersz rozpoczyna się polem M9, trzeci polem M17, a czwarty polem M25. Końcowe pole to M32. Czyli np. jeśli chcemy użyć wyjścia otwarty kolektor OCO5 z któregoś z urządzeń w naszej sieci i wiemy, że ma ono w tabelce numer M29, to w takiej właśnie postaci M29 wpisujemy je w nasze równania.

60 Zmienna X1 aktywuje się, kiedy wynik równania ( tutaj wpisano M29 ) będzie wynosił 1, tzn. zawartość komórki M29 w pamięci współdzielonej zmieni wartość. Zmienna X1 będzie uaktualniana tylko w chwili gdy komórka M29 będzie zmieniała wartość z 0 na 1 lub z 1 na 0. To do czego dane komendy zostaną użyte zależy już tylko od inwencji użytkownika. Również te komendy otrzymane z pamięci współdzielonej możemy łączyć ze sobą w bardziej skomplikowane równania oraz łączyć je z danymi z naszego sterownika. Zaletą rozwiązania zastosowanego w urządzeniu jest to, że komendy rozsyłane są do każdego współpracującego urządzenia jednocześnie. Dzięki temu unikamy sytuacji, w której urządzenia dostają i reagują na polecenie w odstępach czasowych ponieważ komendy były wysyłane do każdego urządzenia osobno. Umożliwia to synchroniczne wykonywanie poleceń w wielu urządzeniach naraz.

61 10.3. OKNO USTAWIEŃ 1-WIRE Każdy z termometrów DS18 może pracować jako termometr bez żadnej dodatkowej funkcji lub jako pojedynczy termoregulator z regulowaną histerezą. Możemy w ten sposób zbudować 32 proste termoregulatory. Termoregulatory zwykłe - grzanie lub chłodzenie (Zmienne TMP1 TMP32) Co oznaczają poszczególne ikonki? - zielony trójkąt w górę oznacza sytuację gdy termoregulator zgłasza zapotrzebowanie na ciepło, lub zapotrzebowanie na chłodzenie ustawiając zmienną TMPx. - niebieski trójkąt w dół oznacza sytuację gdy zmienna TMPx jest nieaktywna w związku przebywaniem w zakresie histerezy, po przekroczeniu temperatury zadanej czy to dla grzania czy chłodzenia. Znak histerezy określa grzanie lub chłodzenie. - migające czerwone kółko oznacza awarię, zniknięcie termometru, którego numer został skonfigurowany ale brak jest odczytu temperatury. - szary prostokąt oznacza niezaprogramowany termoregulator.

62 Każda para termometrów DS18 może działać jako termoregulator różnicowy. Możemy zbudować 16 termoregulatorów różnicowych z regulowaną histerezą. Buduje się je parami w polach o jednakowym odcieniu zieleni. Termoregulatory różnicowe - grzanie (Zmienne TDH1 TDH31 nieparzyste) Termoregulatory różnicowe - chłodzenie (Zmienne TDH2 TDH32 parzyste)

63 Aby wejść do menu ustawień i programowania termoregulatorów i termometrów należy dwukrotnie kliknąć w kółko BUS.

64 10.4. TERMOREGULATORY Podstawowe założenia: Ujemna wartość histerezy oznacza tryb grzania. Dodatnia wartość histerezy oznacza tryb chłodzenia. Przykład: A oto termoregulatory wyprowadzone do wyjść OCO1...OCO4 Każdy rodzaj termoregulatora ma odpowiadający zestaw zmiennych. Każdy wiersz okienka z termometrami odpowiada odpowiedniemu numerowi zmiennej.

65 Każdy termometr lub termometr wybrany jako zwykły termoregulator może działać także jako czujnik: - zbyt wysokiej temperatury (zmienne TH1...TH32) - zbyt niskiej temperatury (zmienne TL1...TL32) - zmienne TH i TL można łączyć w funkcje logiczne T/ΔT oznacza odpowiednio: T Temperatura dzienna lub nocna dla zwykłego termoregulatora ΔT Temperatura różnicowa (różnica temperatur) dzienna lub nocna dla termoregulatora różnicowego (opis w dalszej części). T/ΔT Day - Dzienna temperatura przy jakiej następuje wyłączenie grzania lub zaprzestanie chłodzenia T/ΔT Night - Nocna temperatura przy jakiej następuje wyłączenie grzania lub zaprzestanie chłodzenia Hys Histereza. Gdy wpisana wartość jest ujemna to termoregulator pracuje w trybie grzania, gdy dodatnia to chłodzenia, gdy zero termoregulator nie będzie działał. Temperatura ponownego włączenia po uwzględnieniu histerezy jest wynikiem dodawania T/ΔT + Hys. O wyniku operacji decyduje znak histerezy. W przypadku histerezy ujemnej np. -1 C i ustawionej temperatury T/ΔT=22 C układ zachowa się następująco. Nagrzeje do 22 C po czym wyłączy i odczeka aż temperatura spadnie do 22 C 1 C=21 C po czym włączy ponownie. Gdy histereza będzie dodatnia to wynikiem operacji T/ΔT + Hys będzie 22 C+1 C=23 C. Układ schłodzi do 22, przestanie chłodzić po czym przy 23 C ponownie zacznie chłodzić. Do połączenia termoregulatorów z wyjściami używamy zmiennych TMP1...TMP32. Numer wiersza z okna termometrów odpowiada numerowi zmiennej TMP. Przykład wyboru alarmu zbyt niskiej (< 0 C) i jednocześnie za wysokiej ( > 100 C). Zmienne TH1...TH32 odpowiadają za przekroczenie temperatury w górę, a zmienne TL1...TL32 odpowiadają za przekroczenie temperatury w dół. W poniższym przykładzie TL2= i TH

66 Aby uzależnić temperatury od pory dnia, zegara lub zegara astronomicznego, lub innego dowolnego warunku należy ustawić wartość temperatury obniżonej w ostatniej kolumnie ustawień 1-Wire. W poniższym przypadku dla wiersza nr 1 ustawiliśmy w ostatniej kolumnie T/ΔT Night = 18 C. Obniżenie nocne to umowna nazwa zmiany temperatury w pewnym przedziale czasowym. Jeżeli pole pozostawimy puste to obniżenia nie będzie. Musimy oczywiście zaprogramować zegar/zegar astronomiczny jeżeli chcemy z niego skorzystać. Opis jak to zrobić znajduje się we właściwym rozdziale. Musimy także przypisać zmienną, która będzie wyzwalała nam obniżenie nocne. Każdy termoregulator może mieć inną zmienną obniżenia nocnego. Zwykle używamy po prostu jakiejś wolnej zmiennej X, w której budujemy warunek obniżenia nocnego. Np: X16 = ((~R) & OCO1) I wybieramy X16 jako warunek powodujący obniżenie.

67 Przykłady: Przykład trybu grzania: Jeżeli T/ΔT = C i Hys = C (ujemna wartość histerezy) to termoregulator pracuje w trybie grzania. Termoregulator wyłączy grzałkę gdy temperatura wzrośnie powyżej C i włączy ją ponownie gdy temperatura spadnie o pół stopnia do C. Przykład trybu chłodzenia: Jeżeli T/ΔT = C i Hys = C (dodatnia wartość histerezy) to termoregulator pracuje w trybie chłodzenia. Termoregulator wyłączy klimatyzator gdy temperatura spadnie do C i włączy go ponownie gdy temperatura wzrośnie o pół stopnia do C. Termoregulator wyłączony: Gdy w pole Hys wpiszemy cyfrę zero lub pozostawimy pole Hys puste i zapiszemy ustawienia to dany termometr przestaje funkcjonować jako termoregulator. Alarmy przekroczenia temperatur (AL Lo) i (Al Hi) działają zawsze mimo wyłączenia termoregulatora i są osiągalne jako zmienne TL1...TL32 i TH1...TH32. Oto przykłady możliwych konfiguracji zwykłych termoregulatorów i alarmów przekroczenia temperatur. W ostatniej kolumnie jest tak zwane obniżenie nocne. Obniżenie nocne jest jedynie nazwą umowną i może być aktywowane przy pomocy dowolnie wybranej zmiennej.

68 10.5. TERMOREGULATORY RÓŻNICOWE Każda sąsiednia para termometrów może działać także jako bardziej zaawansowany termoregulator różnicowy. W tabelce ustawień termometrów 1-Wire sąsiadujące ze sobą wiersze zostały oznaczone tym samym odcieniem zieleni jaśniejszym lub ciemniejszym. Tylko w polach o tych samych odcieniach możemy budować termoregulatory różnicowe. Urządzenia nie potrzeba nigdzie informować o tym, że mamy zamiar zbudować termoregulator różnicowy. Należy po prostu wpisać realne wartości w pola T/ΔT i Hys i w konfiguracji wyjść przypisać nasz aktualnie konfigurowany termoregulator różnicowy poprzez odpowiadającą mu zmienną. TDH1...TDH31 (numery nieparzyste) termoregulator różnicowy grzanie TDC2...TDH32 (numery parzyste) termoregulator różnicowy chłodzenie Jeżeli wpiszemy wartości odpowiadające termoregulatorowi różnicowemu to należy zignorować zmienne TMP gdyż nie będą one miały sensu. Regulator różnicowy mierzy różnicę temperatur pomiędzy dwoma termometrami wykonując równocześnie dwa dodawana. Jedno dla grzania, a drugie dla chłodzenia. Przykładowo dla wierszy 1 i 2: Wiersz 1: T/ΔT = C Hys = C (Temperatura różnicowa dodatnia, ujemna wartość histerezy) dodawanie 8 + (-4) = 4. Przekaźnik włączy się gdy różnica temperatur T1-T2 wyniesie 8 C, a wyłączy się gdy różnica temperatur T1-T2 spadnie do 4 C. Wiersz 2: T/ΔT = C Hys = C (Różnica temperatur T2-T1 ujemna, dodatnia wartość histerezy) dodawanie -8 C + 4 C = -4 C. Przekaźnik włączy się gdy różnica temperatur T2-T1 wyniesie -8 C, a wyłączy gdy różnica temperatur T2-T1 wyniesie -4 C. Proszę pamiętać, że chodzi o różnicę temperatur, a nie o ujemne wartości temperatur i nie ma znaczenia czy temperatury mierzone są dodatnie czy ujemne! W polach Δ TEMP wyliczane są wartości temperatur T1-T2 w górnym i T2-T1 w dolnym. Działanie termoregulatorów różnicowych można ograniczyć w taki sposób aby przestawały funkcjonować gdy bezwzględna temperatura któregoś z czujników będzie poza wyznaczonym zakresem. Omówmy wiersze 5 i 6 z obrazka poniżej. - gdy w pole Al Lo wiersza 5 wpiszemy np. 45 C to termoregulator różnicowy dla grzania zacznie funkcjonować od 45 C w górę - gdy w pole Al Hi wiersza 5 wpiszemy np. 85 C to termoregulator różnicowy dla grzania przestanie funkcjonować od 85 C w górę - gdy w pole Al Lo wiersza 6 wpiszemy np. 10 C to termoregulator różnicowy chłodzenia zacznie funkcjonować dopiero od 10 C w górę - gdy w pole Al Hi wiersza 6 wpiszemy np. 20 C to termoregulator różnicowy chłodzenia zacznie funkcjonować dopiero od 20 C w dół

69 Wpisanie zamienionych miejscami wartości temperatur w pola Al Lo i Al Hi nie ma sensu. Pole Lo zawiera dolny zakres, a Hi zawsze górny zakres. Jeżeli nie chcemy limitować zakresu pracy termoregulatora to należy pozostawić odpowiednie pola puste jak na poniższym obrazku. Jeszcze raz proszę zwrócić uwagę na poniższe fakty: Gdy chcemy korzystać z termoregulatorów różnicowych to w pola T/ΔT każdego wiersza należy wpisać różnicę temperatur zamiast temperatury docelowej. Nie musimy używać grzania i chłodzenia w jednym czasie. Z każdej pary termometrów górny stanowi kanał grzania natomiast dolny kanał chłodzenia patrz obrazek niżej. Nie można tego przestawiać poprzez zmianę znaku gdyż po prostu tak zostało to zaprojektowane i inaczej nie będzie działać. W związku z tym w każdej parze termometrów należy ustawiać: - Dodatnie temperatury różnicowe T/ΔT w górnych polach tego samego odcienia zieleni - Ujemną histerezę dla grzania w górnym polu tego samego odcienia zieleni - Ujemne temperatury różnicowe T/ΔT w dolnych polach tego samego odcienia zieleni - Dodatnią histerezę dla chłodzenia w dolnym polu tego samego odcienia zieleni

70 Wykresy histerezy dla grzania (heat) i chłodzenia (cool):

71 11. OKNO USTAWIEŃ MODBUS Protokół Modbus został zaimplementowany w PLC2011C1 w celu udostępnienia własnych zasobów innym urządzeniom lub komputerom aby w prosty i tani sposób rozszerzyć dotychczasową instalację opartą na PLC o dodatkowe interfejsy lub użyć PLC2011C1 jako sterownika, interfejsu z siecią internet dla większego PLC, korzystając z mobilnego i szyfrowanego oprogramowania. I tak na przykład jeżeli posiadamy inne urządzenie PLC obcego producenta, które jest wyposażone w interfejs ethernet z gniazdem RJ45, możemy udostępnić mu nasze zasoby. Możemy sterować innym PLC z urządzenia mobilnego z systemem Android poprzez PLC2011C1. PLC2011C1 będzie tarczą dla naszej sieci gdyż posiada mechanizmy silnego szyfrowania transmisji algorytmem AES-256. Możemy z telefonu z systemem Android przełączać jakieś wyście lub zmienną w PLC2011C1 i natychmiast retransmitować tę informację do innego PLC poprzez protokół Modbus w lokalnej sieci Ethernet. Możemy także połączyć nasz PLC przewodami pomiędzy wyjściami typu otwarty kolektor i wejściami innego urządzenia.

72 PLC2011C1 jedynie wysyła komendę, protokołem Modbus, pod wskazany adres IP, wskazany numer portu TCP lub UDP i wskazany adres MAC. PLC2011C1 używa protokołów TCP i UDP do transmisji danych od siebie pod wybrany adres w internecie lub w sieci lokalnej i nie oczekuje odpowiedzi lub potwierdzenia. PLC2011C1 ignoruje jakiekolwiek komendy wysyłane w jego stronę, ignoruje odpowiedzi ani nie reaguje na zapytania Modbus od innych urządzeń typu Master. Adresatem może być komputer, obcy sterownik PLC, router lub inne dowolne urządzenie. Ze względu na wiele błędów w implementacji różnych protokołów sieciowych w wielu starszych urządzeniach PLC, które nie są już wspierane, zdecydowaliśmy się na następującą konfigurację. PLC2011C1 wysyła pakiety TCP lub UDP w następujący sposób: PLC2011C1 ---> inny PLC. 1. Jeżeli innyplc znajduje się w naszej sieci lokalnej, w tej samej podsieci, w tym samym segmencie sieciowym, czyli posiada podobny (w uproszczeniu) adres IP np.: PLC2011C1: inny PLC: to należy ustalić adres MAC urządzenia innyplc i wpisać ten adres w odpowiednie pole okienka konfiguracji Modbus. Adres MAC to adres fizyczny, sprzętowy interfejsu ethernet. Adres ten można ustalić na wiele sposobów. Albo odczytać z naklejki, zaprogramować własny adres, użyć jakiegoś programu sprawdzającego urządzenia w sieci, sprawdzić w routerze lub wykonać kilka drobnych operacji. W systemie Windows uruchomić okienko CMD (Start->uruchom->wpisać cmd) W okienku cmd (command line) wpisać: c:\> ping (musi być odpowiedź pakiety jeżeli innyplc żyje i oczywiście musimy znać jego adres IP)

73 Następnie wpisać: c:\> arp -a Po czym wyświetli się tabelka z adresami IP i adresami MAC. Adres MAC należący do szukanego IP przepisać na kartkę. W konfiguracji Modbus sterownika PLC2011C1 należy wpisać: IP: adres IP innego PLC do którego my będziemy wysyłać pakiety port: 502 port TCP lub UDP innego PLC do którego my będziemy wysyłać pakiety MAC: 00:11:12:13:14:10 - adres MAC innego PLC do którego my będziemy wysyłać pakiety 2. Natomiast jeżeli inny PLC znajduje się gdzieś w internecie, czyli posiada zupełnie inny adres IP, ale musi być to adres dostępny publicznie to należy ustalić adres IP interfejsu LAN routera i

74 adres MAC routera zamiast szukać adresów IP i MAC urządzenia inny PLC. Znając adres IP routera można w opisany wcześniej sposób ustalić jego MAC, najpierw pingując router a później sprawdzając tablicę arp poleceniem arp -a Przykładowo otrzymamy takie dane, które należy wpisać w polu konfiguracji Modbus naszego sterownika PLC2011C1: IP: będzie to adres IP routera port: 502 będzie to port TCP lub UDP zdalnego PLC tego nie zmieniamy MAC: 00:A2:1A:3F:D4:18 - będzie to adres MAC routera Reasumując jeżeli adresat znajduje się w naszej sieci lokalnej to wysyłamy dane bezpośrednio do niego, a jeżeli w internecie to wysyłamy dane do routera. Pakiety Modbus wysyłane z PLC2011C1 do innego PLC trafiają do jego pamięci pod adres wpisany w pole Początkowy adres zapisu w zdalnym PLC 16bit, np. pod adres 300. Od tego adresu zajętych zostanie tyle 16 bitowych słów ile wybierzemy zaznaczając kwadraciki przy interesujących nas danych. Każdy rodzaj danych możliwych do wysłania przez PLC2011C1 ma określoną długość w 16 bitowych, 2-bajtowych słowach (wordach) i tyle komórek w docelowym PLC zostanie zajętych, począwszy od adresu startowego. Dane są ze sobą łączone, nazwijmy to sklejane. Jeżeli zaznaczymy cztery kwadraciki tak jak na zdjęciu poniżej to pierwsze 6 słów Data, godzina, wschód i zachód słońca, 4 słowa wyjść otwarty kolektor OC9...OC16, 4 słowa wyjść 1-Wire R35 oraz jako ostatnie 4 słowa termometrów będą transmitowane w jednym pakiecie w tej właśnie kolejności. Kolejność jest ustalana od góry listy.

75 Pod adresem startowym 300 docelowego PLC znajdzie się pierwsze słowo Data, godzina, wschód i zachód słońca, dalej pod adresem 306 rozpocznie się pierwsze słowo wyjść otwarty kolektor OC9...OC16, pod adresem 310 rozpocznie się pierwsze słowo wyjść 1-Wire R35, a na koniec od adresu 314 rozpocznie się pierwsze słowo termometrów Jeżeli włączymy kolejny segment danych pomiędzy już włączonymi to dane poniżej nowo zaznaczonego kwadracika zostaną przesunięte dalej o kolejne słowa więc w docelowym PLC zmieni się ich kolejność. Z tych danych, w docelowym PLC można dowolnie korzystać wg umiejętności użytkownika. Także pozostałe pola wymagają pewnych wyjaśnień. W związku z pewnym prawdopodobieństwem posiadania jakiegoś starszego PLC z błędami w implementacji protokołu Modbus okazuje się, że niektóre sterowniki po prostu nie akceptują pewnych liczb wpisywanych w pola od Identyfikator transakcji w dół. Na przykład są sterowniki, które nie akceptują niektórych wartości i nie ma logicznego wyjaśnienia czemu tak się dzieje. Szczególnie wartość pola Identyfikator jednostki jest istotna. Proszę pamiętać, że pomyłka w adresie IP, numerze portu, adresie MAC czy innym polu, nawet o jedną cyferkę, będzie skutkować całkowitym brakiem transmisji. Zdalne urządzenie nie będzie nic odbierać ani nie da po sobie znać że coś jest źle. Do ustawień należy podchodzić ze szczególną uwagą. Ponieważ sam protokół Modbus nie jest nijak zabezpieczony przed atakami na urządzenia, nie jest ani szyfrowany ani w inny sposób zabezpieczony przed podszywaniem się pod urządzenie, należy podjąć kroki w celu zabezpieczenia okablowania i w miarę możliwości oddzielenia urządzeń docelowych od sieci internet poprzez routery. Pomiędzy zdalnymi lokalizacjami dobrze jest skonfigurować tunel VPN pomiędzy routerami brzegowymi. Wiedza ta wykracza ponad ramy tej instrukcji i należy zasięgnąć porady osoby znającej zagadnienia sieci VPN. Nasz PLC2011C1 wysyła pakiety bezpośrednio do docelowego interfejsu sieciowego innego PLC używając jego adresu MAC, nie wykonując przy tym zapytania ARP who has ani nie oczekując odpowiedzi ARP is at. Stąd konieczność ręcznego ustalenia fizycznego adresu MAC urządzenia docelowego. Jest to pewien atut gdyż potencjalny intruz, usiłujący podsłuchać sieć LAN opartą na switch-ach, a właściwie starający się ustalić adresy IP źródła i przeznaczenia w powiązaniu z ich fizycznymi adresami MAC nie jest w stanie ich usłyszeć. Dzieje się tak, gdyż pakiety ARP są rozgłaszane do wszystkich portów switcha oraz są pakietami typu broadcast i na ich podstawie można zbudować listę urządzeń w sieci po czym się pod nie podszyć. Nie jest to jedyny powód wymogu znajomości adresu MAC podczas konfiguracji. Drugim powodem były testowane urządzenia, które niepoprawnie obsługiwały protokoły sieciowe.

76 Do transmisji radzimy używać protokołu UDP, a nie protokołu TCP. Protokół UDP generuje znacznie mniejszy ruch sieciowy pomiędzy urządzeniami. Ponieważ to PLC2011A1 wpycha dane do innego urządzenia w równych odstępach czasu to zdolność retransmisji protokołu TCP nie są konieczne, a wręcz niepotrzebnie generują ruch sieciowy i obciążenie procesorów urządzeń. Oczywiście nie zawsze użycie protokołu UDP jest możliwe gdyż urządzenie docelowe może go po prostu nie obsługiwać. Z urządzenia PLC2011C1 poprzez Modbus można przesyłać dane pobierane z Astro Timera, wyjść typu otwarty kolektor OC, wyjść 1-Wire R oraz termometrów. Informacje wysyłane są w grupach, tzn. nie można wysłać danych np. z jednego konkretnego termometru czy wyjścia. Wszystkie sygnały przypisane są do poszczególnych grup, w których sygnały wysyłają wszystkie należące do grupy elementy. Przykładowo, jeśli chcemy wysłać sygnał z wyjścia OC3, musimy zaznaczyć grupę sygnałów OC1...OC8. Dostępne grupy sygnałów znajdują się po prawej stronie okna konfiguracji Modbus. Aby wybrać daną grupę sygnałów należy zaznaczyć budkę znajdującą się przy niej, a następnie zapisać zmiany. Co oznaczają poszczególne pola? Adres IP zdalnego PLC lub adres IP routera adres urządzenia, które ma odbierać sygnał przez protokół Modbus. Jest to adres w sieci wewnętrznej. Numer portu UDP zdalnego PLC port używany przez protokół Modbus. Standardowo jest to port 502. Adres MAC zdalnego PLC lub adres MAC routera adres MAC urządzenia, które ma odbierać sygnał przez protokół Modbus. Identyfikator transakcji (16 bit) to pole identyfikatora jest używane do sparowania transakcji gdy zostało wysłanych kolejno wiele wiadomości w jednym połączeniu TCP przez klienta bez czekania na uprzednią odpowiedź. Identyfikator protokołu (16 bit) to pole jest zawsze równe 0 dla komunikatów Modbus Identyfikator jednostki (8 bit) o pole używa się w celu identyfikacji zdalnego serwera sieci nie TCP/IP (dal szeregowego mostkowania). W typowym serwerze aplikacji Modbus TCP/IP, identyfikator jednostki jest ustawiony na 00 lub FF, ignorowane przez serwer i po prostu odsyłane z powrotem w odpowiedzi. Kod funkcji Modbus (8 bit) Początkowy adres zapisu w zdalnym PLC (16 bit) miejsce, w którym rozpocznie się zapis danych w urządzeniu odbierającym Jak często wysyłamy dane co s co jaki okres czasu urządzenie będzie wysyłać dane do odbiornika Port źródłowy tylko dla UDP Tryb Modbus Rodzaj używanego protokołu Modbus. Do wyboru są tryby UDP, TCP bądź wyłączenie protokołu Modbus.

77 Byte 0 Day of the week 1 Year HIGH byte 2 Year LOW byte 3 Month 4 Day 5 Hour 6 Minutes 7 Seconds 8 Sunrise HIGH byte 9 Sunrise LOW byte 10 Sunset HIGH byte 11 Sunset LOW byte 12 Open collector output 1 13 Open collector output 2 14 Open collector output 3 15 Open collector output 4 16 Open collector output 5 17 Open collector output 6 18 Open collector output 7 19 Open collector output 8 20 Open collector output 9 21 Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output Open collector output 23 0 = Sunday, 1 = Monday... Real time clock and astronomic timer for the actual day Open collector outputs: This is the formula for OC and DS2408 outputs: if (OC & 0x81) == 0x01) { ON ; NOT Flashing; } else if ( OC & 0x81) == 0x81) { ON; Flashing; } else { OFF; NOT Flashing; }

78 35 Open collector output Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Extension board based on the DS2408 chip with 8 relays. This R33 marked board is defined at row 33 of 1-Wire relay DS2408 at R33-2 the temperature/thermostat settings. The logic formula is the same as for open collector 1-Wire relay DS2408 at R33-3 outputs (18 to 41 above). 1-Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Extension board based on the DS2408 chip with 8 relays. This R33 marked board is defined at row 34 of 1-Wire relay DS2408 at R34-2 the temperature/thermostat settings. The logic formula is the same as for open collector 1-Wire relay DS2408 at R34-3 outputs (18 to 41 above). 1-Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Extension board based on the DS2408 chip with 8 relays. This R33 marked board is defined at row 35 of 1-Wire relay DS2408 at R35-2 the temperature/thermostat settings. The logic formula is the same as for open collector 1-Wire relay DS2408 at R35-3 outputs (18 to 41 above). 1-Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Extension board based on the DS2408 chip with 8 relays. This R33 marked board is defined at row 36 of 1-Wire relay DS2408 at R36-2 the temperature/thermostat settings. The logic formula is the same as for open collector 1-Wire relay DS2408 at R36-3 outputs (18 to 41 above). 1-Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R Wire relay DS2408 at R DS18B(S)20 HIGH byte 1 69 DS18B(S)20 LOW byte 1 70 DS18B(S)20 HIGH byte 2 71 DS18B(S)20 LOW byte DALLAS / MAXIM

79 72 DS18B(S)20 HIGH byte 3 73 DS18B(S)20 LOW byte 3 74 DS18B(S)20 HIGH byte 4 75 DS18B(S)20 LOW byte 4 76 DS18B(S)20 HIGH byte 5 77 DS18B(S)20 LOW byte 5 78 DS18B(S)20 HIGH byte 6 79 DS18B(S)20 LOW byte 6 80 DS18B(S)20 HIGH byte 7 81 DS18B(S)20 LOW byte 7 82 DS18B(S)20 HIGH byte 8 83 DS18B(S)20 LOW byte 8 84 DS18B(S)20 HIGH byte 9 85 DS18B(S)20 LOW byte 9 86 DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte 21 Digital thermometers: DS18B20 DS18S20 DS1822 Raw temperature registers are transferred through the Modbus interface. High byte (MS byte) is transferred first followed by the LOW byte (LS byte). To obtain the temperature in degrees Celsius for the DS18B20 and DS1822 you need to divide the value in a register by 16. To obtain the temperature in degrees Celsius for the DS18S20 you need to divide the value in a register by 2.

80 109 DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte DS18B(S)20 HIGH byte DS18B(S)20 LOW byte 32

81 12. OKNO USTAIEŃ DMX512 PLC2011C1 posiada dedykowany akcelerator DMX512 służący do sterowania i ściemniania źródeł światła. Wewnątrz ustawień DMX512 znajdziemy szereg narzędzi do komponowania scen świetlnych i zapisywania ich w postaci komend. Samego protokołu DMX512 nie będziemy omawiać w niniejszej instrukcji gdyż zakładamy, że użytkownik jest zaznajomiony z technologią sterowania DMX512. Jest wiele opracować dotyczących protokołu DMX512. Pierwszym takim miejscem jest Wikipedia. PLC2011C1 posiada możliwość zaprogramowania do 128 kanałów DMX ponumerowanych od 1 do 128. Komendy można wysyłać jednocześnie do dowolnej ilości kanałów z tej puli. Zakładka pierwsza to kompozytor scen świetlnych, Podajemy pierwszy kanał, od którego chcemy rozpocząć sterowanie i ilość następujących po sobie kanałów. Kanały powinny być ustawione bez przerw pomiędzy kolejnymi urządzeniami i nie powinny się nakładać o ile tego wyraźnie sobie nie życzymy. Gdy znamy zachowanie oprawy świetlnej, reflektora czy sterownika możemy próbować określonych barw poprzez kliknięcie w nie. Barwy te mogą nie odzwierciedlać realnego koloru w pomieszczeniu gdyż nie wiemy jakie barwy emitują nasze źródła światła mimo podobnego koloru, przez co efekt na suficie czy ścianie może się różnić. Do tego służy właśnie ten kompozytor aby popróbować ustawień barw. Ustawiamy kanał początkowy, ilość kanałów. Po prawej stronie możemy przypisać kolor do kanału liczonego od ustawionego kanału początkowego oraz jego szybkość rozjaśniania/blaknięcia. Kolor biały, w tym kreatorze, jest wyliczany z barw RGB na podstawie równania. Można oczywiście ustawić go ręcznie. W polu na samym dole, po każdym kliknięciu, pojawia się komenda przy pomocy której uzyskamy ten sam efekt z telefonu, tabletu czy w dalszych zakładkach. Kolory, które nam się podobają należy zachować poprzez skopiowanie komendy do pliku tekstowego. Komendy tej użyjemy przy dalszym programowaniu.

82 Poniższy obrazek przedstawia kolejny kompozytor sceny świetlnej. Do wstępnego ustalenia parametrów reflektora / sterownika LED służy poniższy kompozytor sceny. Metodą prób i błędów możemy ustalić w jaki sposób zachowuje się sterownik źródła światła. Dodatkowe funkcje reflektorów są może trudniejsze do przeanalizowania ale w końcu dają o wiele większe możliwości wykorzystania oświetlenia. Możemy w taki sposób zaprogramować nasze oświetlenie aby wykorzystać oprogramowanie, które jest wbudowane w same reflektory. Ustawiamy pierwszy numer kanału do którego wysyłamy komendy DMX. W kolejnym polu podajemy ilość kanałów liczoną od kanału początkowego. W tym przypadku maksymalnie 18. Ostatnie pole to otrzymane komendy, które są wynikiem kręcenia potencjometrami na poniższym ekranie. Dwukrotne kliknięcie w kółko potencjometru powoduje natychmiastowe ustawienie wartości 255. Dwukrotne kliknięcie w licznik powoduje natychmiastowe ustawienie wartości 0. Minimalną wartością jest zero, a maksymalną, możliwą do ustawienia dla dowolnego kanału jest 255. Klikając jednokrotnie w kółko potencjometru powodujemy wybranie tego potencjometru. Wybrany w ten sposób potencjometr możemy przekręcić myszką lub klawiszami strzałek. Każda komenda pojedynczego kanału składa się z jasności, dwukropka i szybkości narastania/zmniejszania jasności. Komenda 255:0 oznacza ustawienie jasności na maksimum z czasem rozjaśniania bez zwłoki. Komenda wykona się natychmiast bez dającego się zaobserwować narastania. Komenda 128:2 spowoduje ustawienie połowy jasności z wyraźnie widocznym czasem zmiany jasności. Po wykonaniu komendy 128:2 może nastąpić ściemnianie lub rozjaśnianie to tej wartości. Zależy to od tego jaka była ustawiona wcześniejsza wartość w tym kanale. Komendy można kumulować w bloki, jedna komenda za drugą, rozdzielając je pojedynczą spacją. Proszę zwrócić uwagę na to co generuje kompozytor scen. Pierwsza komenda trafi pod aktualnie ustawiony adres początkowy, a pozostałe pod kolejne adresy.

83 Zawsze możemy wysyłać komendy do pojedynczego kanału lub do ciągłego bloku kanału opisanego adresem początkowym i ilością kanałów. Nie można wysyłać komend do wielu kanałów z pominięciem kanałów w bloku. Długość bloku może wynosić od 1 do 128 kanałów. Proszę pamiętać, że rozmieszczenie kanałów odpowiadających za barwy w niektórych reflektorach i sterownikach LED nie musi być intuicyjne. Może się zdarzyć, że sterownik obsługujący 3 barwy zajmuje 4, 5, 6 lub więcej kanałów na magistrali DMX i niektóre wartości pozostałych kanałów muszą być ściśle ustawione, zgodne z instrukcją sterowanego urządzenia. Należy dokładnie przeczytać instrukcję programowania. W przeciwnym razie możemy uzyskiwać dziwne efekty wizualne. Wiele reflektorów posiada dodatkowe kanały w celu aktywowania ukrytych funkcji, takich jak stroboskop, reakcja na wbudowany mikrofon czy uruchamianie programów demonstracyjnych, wybierane poprzez podanie odpowiednich wartości dla pewnych kanałów DMX. Zakładka trzecia służy do ustawienia domyślnych parametrów oświetlenia. Współpracuje ona z wejściem INP INP PLC2011C1 posiada jedno wejście, składające się z 2 styków, oznaczone INP INP. Wejście to jest izolowane optycznie I polaryzacja napięcia nie jest istotna. Nie ważne gdzie będzie plus, a gdzie minus napięcia sterującego. Doprowadzamy tutaj prąd stały o napięciu 12-24V. Najlepiej jest zastosować do tego celu ogólnodostępny przycisk dzwonkowy. - możemy nim ustawić domyślne kolory we wszystkich kanałach (krótkie kliknięcie) - możemy nim włączyć tryb pracy obu pętli (kliknięcie trwające 1-2s) - możemy nim wyzerować wszystkie kanały DMX (kliknięcie długie, trwające około 3s)

84 PLC2011C1 posiada dwie pętle programowe, które służą do kolejnego wyświetlania sekwencji barw w określonych kanałach DMX. Wybieramy kanał początkowy, zwykle ten sam, ilość następujących po sobie kanałów, czas w sekundach przebywania w tej pozycji oraz następną pozycję do wyświetlenia. Po przyciśnięciu przycisku Start LOOPA / LOOPE rozpocznie się praca w pętli. Kliknięcie w A, B, C lub D natychmiast zatrzyma wykonywanie pętli i włączy konkretną pozycję pętli na stałe. W systemie Android możemy wybierać wykonywanie pętli poprzez wybranie numeru kanału i wpisanie LOOPA lub LOOPE w pole sceny świetlnej. Aby z Androida zatrzymać pętlę należy wysłać zwykłą komendę sceny świetlnej ale pod ten sam adres początkowy co zaprogramowana scena. Pętle służą do dekoracyjnego oświetlania fasad budynków, sal bankietowych, choinek i wszędzie tam gdzie zmieniające się światło dodaje atrakcyjności naszym budynkom. Zasada programowania kolorów jest identyczna. Podajemy jasność świecenia, dwukropek oraz szybkość narastania. Np 255:2 0: :3. Pętla LOOPA

85 Pętla LOOPE Zakładka ta służy do aktualizacji oprogramowania akceleratora DMX512. Należy zaznaczyć kwadracik uaktywniający funkcję, wybrać przycisk programowania po czym otworzyć plik i wgrać go do urządzenia. Operacja przebiega poprzez sieć Ethernet i nie wymaga połączenia USB. Po zakończeniu dobrze jest wykonać reset PLC.

86 ZEGAR ASTRONOMICZNY Do czego służy zegar astronomiczny Zegar astronomiczny służy do włączania i wyłączania różnego typu urządzeń elektrycznych np. oświetleniowych zgodnie z dobowym rytmem wschodów i zachodów słońca przypadającym dla danej strefy geograficznej Jak działa zegar astronomiczny Zegar astronomiczny działa w oparciu o następujące informacje : bieżąca data lokalizacja urządzenia ( współrzędne geograficzne miejsca w którym urządzenie zostało zamontowane ) strefa czasowa ( w której znajduje się urządzenie czyli jego przesunięcie czasowe względem czasu uniwersalnego ) Informacje te musimy wprowadzić w czasie wstępnej konfiguracji urządzenia lub w przypadku naszego urządzenia w dowolnej innej chwili poprzez sieć komputerową. Na podstawie tych informacji zegar astronomiczny samoczynnie włącza i wyłącza podłączone do niego urządzenia zgodnie z astronomicznymi porami wschodu i zachodu słońca. Co to jest czas uniwersalny. Czas uniwersalny ( UT, UTC, GMT ) jest to astronomiczny czas słoneczny średni na południku zerowym, za który przyjęto południk przechodzący przez obserwatorium astronomiczne w miejscowości Greenwich ( dzielnica Londynu ). Jest on czasem strefowym pierwszej strefy czasowej, od którego liczy się czas pozostałych stref. Strefa czasowa jest to wytyczony obszar powierzchni Ziemi o rozpiętości średnio 15 stopni długości geograficznej, który rozciąga się południkowo między biegunami ( czyli od bieguna do bieguna ), w którym urzędowo obowiązuje jednakowy czas ( czas strefowy ), różniący się o całkowitą ( z drobnymi wyjątkami ) liczbę godzin od czasu uniwersalnego. Ziemia podzielona jest na 24 strefy czasowe. Przykładowe strefy czasowe i leżące w ich obrębie kraje: UTC +0:00 - Wielka Brytania, Irlandia, Portugalia UTC +1:00 - Niemcy ( czas strefowy w Niemczech różni się o 1 godzinę na plus od czasu uniwersalnego, czyli kiedy wg. czasu uniwersalnego mamy godz np. w Wielkiej Brytanii to w Niemczech mamy godz , czyli przesunięcie wynosi +1 godz. ), Niemcy, Austria, Belgia, Francja, Polska, Dania, Hiszpania, Holandia, Norwegia,

87 13.3. Szwajcaria, Włochy UTC +2:00 - Finlandia, Grecja, Turcja UTC +3:00 - Rosja - większość europejskiej części tego kraju UTC +8:00 - Chiny ( dla całego kraju pomimo jego wielkości obowiązuje jedna strefa czasowa ), UTC +9:00 - Japonia, Korea Północna i Południowa, Stany Zjednoczone leżą w obrębie kilku stref czasowych np. UTC -8:00 - zachodnie wybrzeże np. stany Kalifornia ( Los Angeles, San Francisco ), Waszyngton ( Seattle ) UTC -5:00 - wschodnie wybrzeże, między innymi Nowy Jork, Waszyngton Gdzie stosuje się zegar astronomiczny Zegar astronomiczny wykorzystuje się np. w systemach oświetlenia ulic, witryn sklepowych, wielkoformatowych banerów reklamowych. Jego działanie jest w pewnym sensie podobne do działania czujników zmierzchowych - ma na celu włączenie lub wyłączenie np. oświetlenia ulicy czy placu w zależności od pory dnia czyli włączamy kiedy słońce zachodzi i na dworze robi się ciemno a wyłączamy o wschodzie słońca, kiedy oświetlenie nie jest już potrzebne. Zasadniczą różnicą pomiędzy zegarem astronomicznym a urządzeniami pracującymi w oparciu o czujniki zmierzchowe jest to, że zegar astronomiczny może pracować niezależnie od tego czy dostaje on sygnały o natężeniu oświetlenia na zewnątrz czy nie, jest też znacznie bardziej dokładny. Może on pracować zamknięty w szafce lub rozdzielni elektrycznej i nie jest wrażliwy na takie czynniki jak np. mocne zachmurzenie, gwałtowne opady śniegu lub deszczu, które powodują, że na dworze chwilowo robi się ciemniej, lub chociażby na takie niedogodności jak zwykłe zabrudzenie czujnika. Zegar wylicza sobie dla każdego dnia czas wschodu i zachodu słońca i według tego czasu steruje podłączonymi do niego urządzeniami. W naszym urządzeniu czas wschodu i zachodu słońca możemy korygować. Co to oznacza? Wyjaśnimy to na przykładzie: zachód słońca ma nastąpić o godz wzmożony ruch koło naszej witryny sklepowej czy też reklamy zaczyna się już o godz około pół godziny przed zachodem słońca zaczyna się lekko ściemniać i nasza reklama stojąca na dworze lub witryna naszego sklepu ( lub cokolwiek innego co chcemy wyeksponować ) nie jest już tak dobrze widoczna jak powinna --> korygujemy czas zachodu słońca o -30 minut ( ) --> nasze urządzenie włączy oświetlenie na pół godziny przed zachodem słońca --> codziennie będzie to inna godzina, w zależności od tego o której danego dnia zachód słońca nastąpi, ale zawsze skorygowana o -30 minut

88 Jak to zrobimy? Zostało to zobrazowane na przykładzie poniżej. Załóżmy że: dzisiaj mamy piątek - nazwa bieżącego dnia tygodnia w górnej części ekranu podświetlona jest na czerwono Aby urządzenie wykonywało plan zadań dla danego dnia musi on zostać aktywowany - pole "Aktywny" poniżej nazwy dnia tygodnia musi zostać zaznaczone ( wystarczy kliknąć w nie myszką ). W przeciwnym razie dzień ten zostanie pominięty. godziny wschodu i zachodu słońca dla danego dnia wyliczone przez zegar astronomiczny oznaczone są na pierwszej poziomej linii pod timerem - kolor żółty to okres między wschodem i zachodem czyli dzień a kolor czarny to noc. w naszym przypadku słońce zachodzi dzisiaj o godz jednak ponieważ chcemy aby oświetlenie włączyło się pół godziny wcześniej musimy skorygować czas zachodu słońca o -30 minut dokonujemy tego w polu "Poprawka zachodu słońca" dla każdego dnia ustawiamy tę wartość indywidualnie liczbę minut o którą chcemy skorygować czas zachodu słońca możemy wpisać ręcznie lub możemy użyć strzałek dostępny zakres korekty to od -128 minut do +127 minut na ilustracji pole, w którym skorygowano czas zachodu słońca o -30 minut w dniu bieżącym czyli w piątek oznaczono na niebiesko

89 ustawienia zegara astronomicznego po korekcie widoczne są na drugim z pasków znajdujących się pod timerem widać tutaj, że godzina zachodu słońca została przesunięta o 30 minut wstecz i po korekcie zachód słońca ustawiony został na godz jeżeli dokonujemy korekty przy użyciu strzałek to na drugiej linii widać na bieżąco jak zmienia się godzina zachodu słońca uzyskany efekt to w naszym przypadku włączenie oświetlenia na pół godziny przed zachodem słońca

90 13.4. Funkcja TIMERA - Przerwy nocne Nasze urządzenie posiada dodatkowo programowalny timer, który współdziała z zegarem astronomicznym. Przy pomocy tego timera można dla każdego z osobna dnia tygodnia zaprogramować 3 okresy czasowe w ciągu doby podczas których nastąpi przerwa w zaplanowanym działaniu zegara astronomicznego. Funkcja ta jest często nazywana "Przerwą nocną" ponieważ najczęściej używa się jej w nocy kiedy pomimo tego, że słońce już zaszło i na dworze jest ciemno wyłączamy na jakiś czas włączone wcześniej oświetlenie aby oszczędzać energię elektryczną. Również w dzień kiedy zegar astronomiczny wyłączy oświetlenie po wschodzie słońca możemy okresowo je włączać korzystając z funkcji timera. Jak to działa? Wracając do naszego przykładu: o godz czyli na pół godziny przed zachodem słońca włączyliśmy oświetlenie naszego baneru reklamowego ruch na ulicy, przy której stoi nasza reklama odbywa się do późnych godzin wieczornych i maleje prawie do zera w około godziny następnego dnia ruch na naszej ulicy rozpoczyna się około godziny pomiędzy godziną a rano następnego dnia nikt praktycznie koło naszej reklamy nie przejeżdża, nie ma więc sensu jej oświetlać ze względów oszczędnościowych postanawiamy więc na te 6 nocnych godzin wyłączyć oświetlenie naszej reklamy Jak to zrobić? w środkowej części Okna Zegara Astronomicznego znajduje się timer - na ilustracji poniżej obszar ustawień timera został oznaczony zieloną ramką.

91 dla każdego dnia możemy ustalić 3 okresy czasu, w których działanie zegara astronomicznego zostanie zmodyfikowane każdemu z tych okresów czasu przypisane są 2 pola: - "początek" - "koniec" w pierwszym z nich wpiszemy godzinę rozpoczęcia "przerwy", a w drugim godzinę jej zakończenia w naszym przypadku oświetlenie pali się po zmroku więc po odwróceniu działania zegara zostanie ono wyłączone w timerze przechodzimy do bieżącego dnia, czyli w naszym przypadku będzie to piątek najpierw wyznaczamy godzinę rozpoczęcia "przerwy" w polu "początek" ustawiamy strzałkami lub wpisując ręcznie godzinę w polu "koniec" powinniśmy wpisać ale ponieważ będzie to godzina 5 rano dnia jutrzejszego czyli soboty więc trzeba tę przerwę "rozbić na 2 części. pierwsza część będzie to okres od dnia dzisiejszego czyli w piątek druga część będzie to okres od dnia jutrzejszego czyli w sobotę urządzenie płynnie przejdzie z piątku na sobotę łącząc te 2 okresy w jedną całość aby timer zadziałał w sobotę trzeba pamiętać o aktywowaniu tego dnia ( zaznaczyć pole Aktywny ) w ustawieniach dla Soboty. Wynik naszych dotychczasowych ustawień to: oświetlenie włącza się pół godziny przed zachodem słońca jest włączone do godz o wyłącza się samoczynnie pozostaje wyłączone do godz dnia następnego o godz włącza się ponownie pozostaje włączone do wschodu słońca o wschodzie słońca wyłącza się

92 Powyższe ustawienia można zastosować dla całego tygodnia: Należy pamiętać aby aktywować każdy dzień.

93 PRZERWY - kilka dodatkowych informacji dla każdego dnia możemy zaprogramować maksymalnie 3 przerwy nie ma znaczenia w jakiej kolejności ustawimy nasze przerwy tzn. nie musimy ustawiać ich chronologicznie - urządzenie samo ustawi je we właściwej kolejności wynik naszego ustawiania możemy zobaczyć pod paskiem timerów odcinek czerwony i zielony to przerwy które ustawiliśmy ( tutaj w przykładzie mamy 2 przerwy, w sumie możemy ustawić 3 przerwy, trzecia będzie miała na diagramie kolor niebieski ) widzimy tutaj ustawienia dla bieżącego dnia czyli od północy dnia dzisiejszego czyli piątku do godz rano mamy przerwę, następna przerwa zaczyna się o dnia dzisiejszego i trwa do północy wykres dla piątku kończy się o północy i nie widać na nim dalszej "sobotniej" części przerwy nocnej, jeśli przejdziemy do Soboty tzn. klikniemy myszką w słowo "Sobota" to zobaczymy ustawienia dla Soboty zawierające drugą część przerwy którą ustawiliśmy dla nocy z Piątku na Sobotę. Ostatni pasek pokazuje wynik uzyskany z połączenia ustawień Zegara Astronomicznego i Timera. Wynik ten jest zależny od tego jaki operator logiczny zostanie użyty między wynikiem ustawienia skorygowanego Zegara Astronomicznego (drugi pasek) a wynikiem ustawienia każdego z trzech pól Timera.

94 Zegar astronomiczny: wartość logiczna 0 - pole żółte na pasku ustawienia zegara wartość logiczna 1 - pole czarne na pasku ustawienia zegara Timer wartość logiczna 1 - jeśli jest włączony ( pole czerwone, zielone lub niebieskie ) wartość logiczna 0 - jeżeli jest wyłączony - brak paska, puste miejsce Operatory logiczne: OR ( inaczej można nazwać alternatywą ) - wartość logiczną 1 z tej operacji uzyskamy, gdy na Zegarze astronomicznym lub na timerze będziemy mieli 1 ( obojętnie na którym ), lub będziemy mieli 1 na obydwu jednocześnie. Zasada działania funkcji logicznej OR Zegar Astronomiczny Timer Wynik Przykład:

95 XOR - wartość logiczną 1 z tej operacji uzyskamy gdy na Zegarze astronomicznym i timerze będziemy mieli różne wartości logiczne Zasada działania funkcji logicznej XOR Zegar Astronomiczny Timer Wynik Przykład: Porównanie

96 Na ilustracji powyżej: - ASTRO CORRECTED - nazwa zmiennej używanej w funkcjach logicznych wejścia - ASTRO - nazwa zmiennej używanej w funkcjach logicznych wejścia ( wynik działania logicznego pomiędzy ASTRO CORRECTED a Timerem ) Funkcja OR zawsze zmieni stan logiczny z "zero" na "jeden" ale nigdy odwrotnie. Funkcja XOR zmieni znak na przeciwny gdyż przedziały Timera zawsze podają wartość "jeden". W przerwach pomiędzy przedziałami Timera nie zachodzą funkcje logiczne, skorygowany Zegar Astronomiczny nie podlega przetwarzaniu i jest po prostu kopiowany do dolnego paska wyniku. Jeżeli wynik na ostatnim pasku jest w kolorze żółtym oznacza to, że na tym odcinku czasowym gdzie jest on żółty wartość logiczna wynosi "0" Jeżeli wynik na ostatnim pasku jest w kolorze czarnym oznacza to, że na tym odcinku czasowym gdzie jest on czarny wartość logiczna wynosi "1" Dopiero te wartości widoczne na ostatnim pasku, uzyskane na skutek operacji logicznej między Zegarem astronomicznym i Timerem są podawane dalej przez Zegar Astronomiczny do wykorzystania przez dalszą część przekaźnika, jeśli dla danego przekaźnika korzystamy z funkcji "ASTRO". Ustawienie dla danego Timera Funkcji OFF powoduje, że nie jest on brany pod uwagę przy wyliczaniu wyniku działania logicznego między Skorygowanym Zegarem Astronomicznym ASTRO CORRECTED a Timerami wynik ten pokazano na ostatnim pasku. Jeśli zaś dla danego przekaźnika korzystamy z funkcji "ASTRO CORRECTED" to interesują nas tylko wartości na drugim pasku, bo to z niego przekaźnik pobiera dane do dalszego przetwarzania.

97 W najnowszych wersjach oprogramowania dodano nową funkcjonalność: Możemy teraz również zaprogramować przekaźnik tak, aby pobierał dane do tworzenia funkcji z paska trzeciego, na którym widoczne są godziny tzw. przerw nocnych. Oznaczenia: R - odcinek czerwony ( RED ), G - odcinek zielony ( GREEN ) B - odcinek niebieski ( BLUE ). Odcinki te to inaczej tak zwane "przerwy nocne", z których pierwsza ma na wykresie kolor czerwony, druga zielony a trzecia niebieski, stąd wzięły się ich oznaczenia R, G, B.

98 Wartości te mogą być użyte w równaniach, łączone ze sobą, a także z innymi zmiennymi, których możemy użyć w równaniach ( opis zmiennych w zakładce Legenda ). Funkcje te działają podobnie do funkcji ''ASTRO'' i ''ASTRO CORRECTED''. Pasek czerwony, zielony lub niebieski oznacza wartość logiczną ''1'', białe pole zamiast paska oznacza wartość logiczną ''0''. Oznacza to, że np. Funkcja ''R'' będzie aktywna w przedziale czasu określonym na trzecim wykresie czerwonym paskiem. Analogicznie, z uwzględnieniem swoich pasków, zachowają się funkcje ''G'' i ''B''. Konkretne przykłady zastosowania oraz sposoby ustawiania Zegara astronomicznego i Timera zostały pokazane w materiale filmowym: Zegar astronomiczny część 1 Zegar astronomiczny część 2

99 14. OBSŁUGA PROGRAMU W SKRÓCIE Podstawowa wersja oprogramowania do obsługi przekaźnika przeznaczona na komputery PC dostarczona jest wraz z urządzeniem. Oprogramowanie nie wymaga instalacji. Wystarczy skopiować plik w dowolne miejsce na dysku i uruchomić go Uruchomienie programu Otworzy się następujące okno: Następnie należy: -włączyć przekaźnik i podłączyć go do komputera za pomocą kabla USB - przeprowadzić procedurę pierwszego uruchomienia, która wcześniej została szczegółowo opisana - kiedy uzyskamy połączenie z przekaźnikiem jest on gotowy do pracy.

100 14.2. Okno główne programu W ten sposób zgłasza się program po każdym uruchomieniu. U dołu w polu =Hasło= należy wpisać 15-to znakowe ( lub dłuższe ) hasło, które nadaliśmy przy pierwszym uruchomieniu i kliknąć =Zatwierdź=. Po dwukrotnym szybkim kliknięciu w pole do wpisania hasła na ekranie pojawi się klawiatura, z której również można wpisać hasło.

101 Hasło należy podawać po każdym uruchomieniu programu. Bez tego nie ma możliwości połączenia się z urządzeniem przez internet. Po wpisaniu hasła właściwego dla danego przekaźnika zapali się żółta trójkątna kontrolka, co oznacza, że połączenie zostało nawiązane.

102 14.3. Zakładka KONSOLA USB Ta zakładka ( wspólna dla urządzeń z serii PLC2011 ) służy do: - konfiguracji urządzenia oraz nadania mu hasła ( opis na str. 14 ) - aktualizacji oprogramowania firmware ( ostatni rozdział tej instrukcji ) - synchronizacji czasu ( str. 17 ) Wszystkie te procedury wymagają połączenia przekaźnika z komputerem za pomocą kabla USB.

103 14.4. Zakładka USTAWIENIA KRYPTOGRAFICZNA SÓL DLA TAJNYCH HASEŁ Ustawienia SALT zostały omówione w rozdziale Hasło i Salt. NARZĘDZIA SZYFROWANIA Po kliknięciu przycisku Narzędzia szyfrowania otworzy się nowe okno.

104 W tym oknie można wpisać / wkleić i zaszyfrować dowolny tekst. Aby zaszyfrować tekst należy najpierw wpisać dowolne hasło w pole gdzie normalnie wpisuje się hasło do urządzenia. To hasło będzie potem służyło do odszyfrowania tekstu. Nie musi to być hasło, do któregoś z podłączonych urządzeń. Dla przykładu, załóżmy, że wpisane hasło to 15 pierwszych, kolejnych liter alfabetu. Wpiszmy je, zatwierdźmy i wejdźmy ponownie do okna Narzędzia szyfrowania. W głównym polu tekstowym wpiszmy krótki tekst, np. 'Ala ma kota', następnie kliknijmy przycisk Zaszyfruj.

105 Nasz tekst został zastąpiony ciągiem znaków. Jeśli teraz klikniemy Odszyfruj to ciąg znaków zamieni się w pierwotny tekst. Ciąg znaków przy każdym szyfrowaniu będzie inny nawet jeśli hasło pozostanie takie samo. Jeśli między zaszyfrowaniem tekstu, a jego odszyfrowaniem zostanie w programie wpisane inne hasło, np. w celu zaszyfrowania lub odczytania wiadomości od innej osoby to wtedy odszyfrowanie tekstu zaszyfrowanego przy pomocy pierwszego hasła nie powiedzie się. Zamiast pierwotnego tekstu uzyskamy inny ciąg znaków.

106 Dopiero wpisanie w programie tego hasła, które było w użyciu w momencie kiedy tekst był szyfrowany, pozwoli nam go rozszyfrować. W naszym przypadku tekst zostanie rozszyfrowany jeśli hasłem ponownie będzie 15 pierwszych, kolejnych liter alfabetu. Przycisk =>WYTNIJ<= usuwa zawartość ekranu i kopiuje ją do schowka, można ją wkleić gdziekolwiek indziej np. wiadomości SMS, do dokumentu tekstowego czy maila używając funkcji wklej.

107 Przycisk =>WKLEJ<= wkleja zawartość schowka do okna szyfrowania programu. Przycisk =>WYCZYŚĆ<= trwale usuwa zawartość okna z tekstem oraz czyści pamięć komputera w miejscu gdzie było przechowywane hasło.

108 Dzięki funkcji NARZĘDZIA SZYFROWANIA możemy wysłać komuś zaszyfrowaną, tajną wiadomość. Aby ją odczytać odbiorca będzie potrzebował programu do obsługi przekaźnika w wersji na PC lub Androida, nawet jeśli sam przekaźnika nie posiada. Będzie też musiał znać hasło aby tę wiadomość odczytać. Jeśli ktoś niepowołany przechwyci wiadomość to posiadając program ale nie znając hasła będzie mu ona zupełnie nieprzydatna. Aby odczytać wiadomość trzeba wprowadzić poprawne hasło. Należy też pamiętać, że ustawienie SALT TXT ma wpływ na możliwość rozszyfrowania cudzej wiadomości. Jest to funkcja programu przeznaczona zwykle dla grupy osób w domu czy w firmie, którzy chcą zachować poufność korespondencji względem operatorów telekomunikacyjnych ale posługują się tym samym hasłem i saltem. Ze względów bezpieczeństwa nie powinno się używać haseł, których używamy gdzie indziej np. do konta pocztowego itp. Hasło musi się składać z minimum 15 znaków. Przy wpisywaniu hasła należy pamiętać, że program rozróżnia wielkie i małe litery. Litera ''A'' zostanie potraktowana inaczej niż litera ''a'', analogicznie program zachowa się wobec innych znaków na klawiaturze. Przed wpisaniem hasła należy sprawdzić czy przypadkowo nie został wciśnięty klawisz Caps Lock na klawiaturze, gdyż może to być częsta przyczyna odczytywania hasła jako błędne. Należy się również sprawdzić ustawienia SALT TXT ( analogicznie jak przy ustawianiu SALT dla PLC ). Salt jest tekstem jawnym, nie musimy go ukrywać. Daje on dodatkowe utrudnienie przy próbie odgadnięcia hasła metodami matematycznymi.

109 PEŁNE REJESTROWANIE DO KONSOLI WCZYTYWANIE LOGÓW DO OKNA KONSOLI Funkcje dotyczą Programowalnej Centralki Alarmowej PLC2011B0 ZAPISZ / PRZYWRÓĆ WSZYSTKIE USTAWIENIA Aktualną konfigurację: - wejść - wyjść - zegara astronomicznego - serwera www możemy zapisać do pliku ( *.ccr ) klikając w klawisz ZAPISZ DO PLIKU W momencie zapisu zamiast informacji STATUS pojawi się na chwilę informacja 100% OK. Aby odtworzyć ustawienia lub skopiować je do innego urządzenia wystarczy po wybraniu tego urządzenia z listy po lewej stronie i połączeniu się z nim kliknąć klawisz PRZYWRÓĆ Z PLIKU a następnie wybrać listy odpowiedni plik konfiguracyjny i kliknąć Otwórz. Urządzenie wczyta plik konfiguracyjny i zresetuje się. W polu STATUS pokaże się informacja RESET. Nie dotyczy to głównej konfiguracji czyli ustawień sieci itp.

110 WYBÓR JĘZYKA Język programu możemy wybrać z listy. Po ustawieniu na AUTO język dostosuje się automatycznie do lokalizacji ustawionej w Windowsie. Ustawienia języka zostają automatycznie zapamiętane po każdej zmianie, wystarczy wybrać myszką odpowiednią pozycję na liście.

111 !!! Aby korzystać z poniższych ustawień na komputerach z systemem Windows 7 należy uruchomić program w trybie administratora!!! LOKALNE USTAWIENIA NTP W TYM KOMPUTERZE Jest to narzędzie służące do konfigurowania naszego własnego komputera aby stał się serwerem czasu. To menu nie wymaga połączenia z przekaźnikiem gdyż służy wyłącznie do konfiguracji naszego komputera. Klient NTP jest to usługa pobierająca czas z internetu aby nasz komputer posiadał aktualny czas. Ta funkcja powinna być zawsze włączona. Lokalny Serwer NTP uruchomi usługę w naszym komputerze aby inne komputery czy przekaźniki PLC mogły pobierać z niego czas. Nasz komputer będzie serwował czas przekaźnikom. Częstotliwość pobierania czasu jest wyrażona w sekundach czyli jak często nasz komputer będzie pobierał czas z internetu jako klient NTP. Jeżeli chcemy aby czas w naszym komputerze był dokładny należy wpisać wartość 3600 (aktualizacja czasu co godzinę). DODANIE WYJĄTKU NTP DO ZAPORY SYSTEMU WINDOWS Aby jednak serwowanie czasu było możliwe należy skonfigurować zaporę połączenia internetowego (Windows Firewall) aby przepuszczał zapytanie kierowane do serwera NTP. Trzeba zezwolić aby pakiety typu UDP z numerem portu 123 mogły przechodzić z lokalnej podsieci LAN do naszej usługi serwera czasu. W systemach Windows Vista i Windows 7 wymagane jest uruchomienie programu jako administrator.

112 14.5. Zakładka URZĄDZENIE C Okno służące do obsługi urządzenia, konfiguracji wyjść, zmiennych, termometrów, termostatów, pamięci współdzielonej, zegara astronomicznego, DMX-a, Modbus-a. Widać tutaj stan urządzenia, które wybraliśmy z listy i z którym jesteśmy aktualnie połączeni. Ręczna zmiana stanu wyjść OC i przekaźników podłączonych przez 1-Wire możliwa jest po wpisaniu kodu zabezpieczającego 147 w polu znajdującym się po prawej stronie okna ( na ilustracji powyżej oznaczono czerwoną strzałką ). Po wpisaniu kodu środkowy wyświetlacz zmieni kolor na różowy ( normalnie ma kolor szary ). Po dokonaniu żądanych zmian zalecany jest powrót do trybu bezpiecznego, po to aby nie przełączyć czegoś przypadkiem. W tym celu wystarczy wcisnąć mały klawisz Reset znajdujący się obok pola do wpisania kodu 147. Wyświetlacz wróci do koloru szarego a ręczne przełączanie będzie możliwe dopiero po ponownym wpisaniu kodu.

113 Opisy ikonek w oknie URZĄDZENIE C 1. trójkątna kontrolka pokazująca czy zostało nawiązane połączenie z urządzeniem, kolor żółty oznacza, że program połączył się z urządzeniem, kolor szary, że nie ma połączenia 2. uziemienie 3. kontrolka wyjścia zasilania 12V 4. kontrolka wyjścia OC kolor czerwony oznacza wyjście aktywne 5. kontrolka wyjścia OC kolor szary oznacza wyjście nieaktywne 6. kontrolka przekaźnika na magistrali 1-wire kolor szary przekaźnik wyłączony 7. kontrolka przekaźnika na magistrali 1-wire kolor czerwony przekaźnik włączony 8. kontrolka zmiennych X kolor szary zmienna nie jest aktywna 9. kontrolka zmiennych X kolor różowy zmienna jest aktywna 10. kontrolka zmiennej TMP kolor zielony zmienna aktywna 11. migające czerwone kółko oznacza awarię termometru 12. kontrolka zmiennej TMP kolor niebieski zmienna nie jest aktywna 13. szary prostokąt oznacza, że dany termostat nie jest zaprogramowany

114 14. zasilanie +5V dla magistrali 1-Wire 15. masa 16. DMX+ 17. DMX18. osobne wejście optoizolowane do sterowania DMX 12 24VDC polaryzacja nieistotna 19. kontrolka magistrali 1-Wire, kolor szary nie ma urządzeń na magistrali, kolor różowy wykryto urządzenia na magistrali 1-Wire 20. masa 21. akumulator 12V, zapala się a zielono po podłączeniu akumulatora ( wymaga kalibracji ) 22. akumulator 12V, zapala się a zielono po podłączeniu akumulatora ( wymaga kalibracji ) Wyświetlacz okienko nr 1 ( okienka przełączamy w okrągłych polach nad wyświetlaczem ) - nazwa wybranego z listy urządzenia - jego adres IP - numer portu UDP - aktualna wersja firmware wybranego urządzenia

115 okienko nr 2 - aktualnie tylko informacje testowe okienko nr 3 - ping między komputerem a urządzeniem - godziny wschodu i zachodu słońca - typ serwera NTP - napięcie na zasilaczu - napięcie ładowania

116 okienko nr 4 - czasy wg. serwera NTP i zegara wewnętrznego urządzenia oraz różnicę czasu między nimi okienko nr 5 - informacje o przeciążeniu wyjść +12V - informacje o stanie magistrali 1-Wire - numer pojedynczego termometru 1-Wire

117 14.6. Dodawanie nowego urządzenia Aby dodać do listy nowe urządzenie ( przekaźnik ) klikamy prawym klawiszem myszy w polu listy po lewej stronie okna programu. Wybieramy = Dodaj nowe urządzenie = Otworzy się Okno = Dodaj nowe urządzenie =, w którym wpisujemy nazwę urządzenia, jaka ma wyświetlać się na naszej liście, Adres IP urządzenia, numer portu UDP, wybieramy typ urządzenia oraz strefę czasową, w której się ono znajduje. Jeśli znajduje się w tej samej strefie co komputer, z którego je obsługujemy to wybieramy AUTO. Zapisujemy przyciskiem = AKCEPTUJ =

118 Dodane urządzenie pojawi się na liście po lewej stronie. Aby się z nim połączyć należy je wybrać, wpisać hasło i zatwierdzić.

119 14.7. Reset urządzenia z poziomu programu Do resetowania urządzenia służy okrągły przycisk obok wyświetlacza. Po najechaniu na niego myszą pokaże się "rączka" a po naciśnięciu zmienia on kolor na czerwony ( konieczny KOD 147 ). Reset powoduje skasowanie aktualnych stanów, natomiast nie kasuje zaprogramowanej logiki. Tak wygląda okno programu po resecie.

120 15. AKTUALIZACJA FIRMWARE Do przeprowadzenia aktualizacji firmware wymagany jest kod PIN. Kod ten znajduje się na naklejce umieszczonej na okładce płyty ze sterownikami urządzenia Wprowadzenie urządzenia w tryb aktualizacji firmware 1. Włącz zasilanie urządzenia. 2. Połącz urządzenie z komputerem za pomocą kabla USB - gniazdo znajduje z lewej strony przedniego panelu. 3. Odczekaj 10 sekund. 4. Naciśnij i przytrzymaj klawisz RESET na przednim panelu urządzenia. Klawisz RESET należy trzymać wciśnięty ok. 10 sekund. Zaświecą się kolejno: - wszystkie 3 diody - czerwona dioda - żółta dioda ( puść RESET ) Kiedy zaświeci żółta dioda puszczamy przycisk. Następnie zaświeci środkowa zielona dioda. Ciągłe świecenie środkowej zielonej diody LED oznacza, że urządzenie jest w trybie aktualizacji firmware.

121 15.2. Aktualizacja firmware Kiedy już urządzenie znajduje się w trybie aktualizacji: 1. Uruchom oprogramowanie w komputerze. 2. Przejdź do zakładki KONSOLA USB. 3. W dziale Konfiguracja poprzez USB wybierz opcję Aktualizacja oprogramowania. 4. Podświetlą się dolne klawisze oraz pole do wpisania kodu PIN. 5. W polu PIN dla funkcji USB wpisz kod PIN dostarczony wraz z urządzeniem. 6. Nie zatwierdzaj go klawiszem Enter, wystarczy że wpiszesz PIN w polu do tego przeznaczonym.

122 7. Następnie wciśnij przycisk Otwórz firmware i w okienku dialogowym Otwórz plik wyszukaj plik aktualizacji firmware. 8. Pliki aktualizacji firmware mają rozszerzenie ".bin". Jeśli otrzymałeś plik w formie spakowanej.rar lub.zip to musisz go najpierw rozpakować. 9. Wskaż właściwy plik z nowym firmware i naciśnij Otwórz. 10. Plik aktualizacji zostanie załadowany. 11. W konsoli wyświetli się ścieżka do pliku oraz jego wielkość. 12. Następną czynnością jest zapisanie załadowanego pliku. 13. W tym celu wciśnij przycisk Wgraj firmware zaznaczony na czerwono na ilustracji poniżej.

123 14. Po wciśnięciu przycisku Wgraj firmware rozpocznie się aktualizacja. Jej przebieg będzie widoczny na pasku postępu u dołu ekranu. W trakcie aktualizacji pasek zmienia kolor z szarego na czerwony. Na pasku widoczny jest postęp aktualizacji w %. 15. Po zakończeniu aktualizacji pasek postępu zmieni kolor na zielony. 16. W konsoli wyświetli się informacja o zakończeniu aktualizacji oraz o wersji nowego firmware.

124 17. Po zakończeniu procesu aktualizacji należy zresetować urządzenie. 18. W tym celu wciśnij krótko przycisk RESET na przednim panelu. 19. Zaświecą wszystkie 3 diody wyświetlacza, następnie krótko dioda czerwona i po niej żółta. 20. Urządzenie jest gotowe do pracy.

125 15.3. Błędy przy aktualizacji Jeśli po naciśnięciu przycisku Wgraj firmware pojawi ci się w konsoli informacja o błędach wyglądająca mniej więcej jak poniżej: 1. Nie wprowadziłeś urządzenia w tryb aktualizacji przed próbą zapisu firmware lub 2. Kod PIN został wpisany niepoprawnie. Przeprowadź obie te czynności ponownie.

Uwaga: NIE korzystaj z portów USB oraz PWR jednocześnie. Może to trwale uszkodzić urządzenie ZyWALL.

Uwaga: NIE korzystaj z portów USB oraz PWR jednocześnie. Może to trwale uszkodzić urządzenie ZyWALL. ZyWALL P1 Wprowadzenie ZyWALL P1 to sieciowe urządzenie zabezpieczające dla osób pracujących zdalnie Ten przewodnik pokazuje, jak skonfigurować ZyWALL do pracy w Internecie i z połączeniem VPN Zapoznaj

Bardziej szczegółowo

PR O G RAM OWALNY Z SZYFROWANIEM ORAZ ZEGAREM ASTRONOMICZNYM

PR O G RAM OWALNY Z SZYFROWANIEM ORAZ ZEGAREM ASTRONOMICZNYM INTE RNETOWY PRZEKAŹNIK PR O G RAM OWALNY Z SZYFROWANIEM ORAZ ZEGAREM ASTRONOMICZNYM 1. WSTĘP To urządzenie jest więcej niż tylko zwykłym przekaźnikiem programowalnym. Główne jego zadania to: 1.1. zdalna

Bardziej szczegółowo

CENTRALA STERUJĄCA SMART CONTROL

CENTRALA STERUJĄCA SMART CONTROL Dane Techniczne / Możliwość sterowania urządzeniami marki YOODA i CORTINO za pomocą smartfonów, tabletów i komputera / Tworzenie i zarządzanie grupami urządzeń / Możliwość konfiguracji zdarzeń czasowych

Bardziej szczegółowo

Podłączenie urządzenia. W trakcie konfiguracji routera należy korzystać wyłącznie z przewodowego połączenia sieciowego.

Podłączenie urządzenia. W trakcie konfiguracji routera należy korzystać wyłącznie z przewodowego połączenia sieciowego. Instalacja Podłączenie urządzenia W trakcie konfiguracji routera należy korzystać wyłącznie z przewodowego połączenia sieciowego. Należy dopilnować by nie podłączać urządzeń mokrymi rękami. Jeżeli aktualnie

Bardziej szczegółowo

PLC2011B1 PROGRAMOWALNY STEROWNIK / ALARM OBSŁUGA PRZEZ INTERNET Z PC I ANDROIDA

PLC2011B1 PROGRAMOWALNY STEROWNIK / ALARM OBSŁUGA PRZEZ INTERNET Z PC I ANDROIDA PLC2011B1 PROGRAMOWALNY STEROWNIK / ALARM OBSŁUGA PRZEZ INTERNET Z PC I ANDROIDA SZYFROWANA TRANSMISJA DANYCH WBUDOWANY ZEGAR ASTRONOMICZNY 1. WSTĘP Przeznaczenie urządzenia: centrala alarmowa z wyposażona

Bardziej szczegółowo

Moduł Ethernetowy. instrukcja obsługi. Spis treści

Moduł Ethernetowy. instrukcja obsługi. Spis treści Moduł Ethernetowy instrukcja obsługi Spis treści 1. Podstawowe informacje...2 2. Konfiguracja modułu...4 3. Podłączenie do sieci RS-485 i LAN/WAN...9 4. Przywracanie ustawień fabrycznych...11 www.el-piast.com

Bardziej szczegółowo

Centrala alarmowa ALOCK-1

Centrala alarmowa ALOCK-1 Centrala alarmowa ALOCK-1 http://www.alarmlock.tv 1. Charakterystyka urządzenia Centrala alarmowa GSM jest urządzeniem umożliwiającym monitorowanie stanów wejść (czujniki otwarcia, czujki ruchu, itp.)

Bardziej szczegółowo

Szybki przewodnik instalacji

Szybki przewodnik instalacji Megapixel IP Camera ACM-5601 Megapixel Day&Night IP Camera ACM-5611 Ver. 080109 Szybki przewodnik instalacji Początki 1.1 Zawartość pudełka ACM-5601/5611 Zasilacz sieciowy (opcjonalnie) Płyta CD Złącza

Bardziej szczegółowo

instrukcja instalacji modemu SpeedTouch 605s

instrukcja instalacji modemu SpeedTouch 605s instrukcja instalacji modemu SpeedTouch 605s Spis treści 1. Opis diod kontrolnych i gniazd modemu SpeedTouch 605s... 2 1.1. Opis diod kontrolnych... 2 1.2. Opis gniazd... 3 2. Konfiguracja połączenia przewodowego...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wgrywania aktualizacji oprogramowania dla routera Edimax LT-6408n

Instrukcja wgrywania aktualizacji oprogramowania dla routera Edimax LT-6408n Instrukcja wgrywania aktualizacji oprogramowania dla routera Edimax LT-6408n Uwaga! Nowa wersja oprogramowania oznaczona numerem 1.03v jest przeznaczona tylko dla routerów mających współpracować z modemem

Bardziej szczegółowo

PLC2011B0 PROGRAMOWALNY STEROWNIK / ALARM OBSŁUGA PRZEZ INTERNET Z PC I ANDROIDA

PLC2011B0 PROGRAMOWALNY STEROWNIK / ALARM OBSŁUGA PRZEZ INTERNET Z PC I ANDROIDA PLC2011B0 PROGRAMOWALNY STEROWNIK / ALARM OBSŁUGA PRZEZ INTERNET Z PC I ANDROIDA SZYFROWANA TRANSMISJA DANYCH WBUDOWANY ZEGAR ASTRONOMICZNY 1. WSTĘP Przeznaczenie urządzenia: 1.1. centrala alarmowa z wyposażona

Bardziej szczegółowo

GRM-10 - APLIKACJA PC

GRM-10 - APLIKACJA PC GRM-10 - APLIKACJA PC OPIS Aplikacja służy do aktualizacji oprogramowania urządzenia GRM-10 oraz jego konfiguracji z poziomu PC. W celu wykonania wskazanych czynności konieczne jest połączenie GRM-10 z

Bardziej szczegółowo

UWAGA! PRZECZYTAJ ZANIM WYKONASZ AKTUALIZACJĘ FIRMWARE.

UWAGA! PRZECZYTAJ ZANIM WYKONASZ AKTUALIZACJĘ FIRMWARE. UWAGA! PRZECZYTAJ ZANIM WYKONASZ AKTUALIZACJĘ FIRMWARE. Po Aktualizacji Firmware urządzenia konieczny będzie reset i ponowne wpisanie wszystkich jego ustawień i parametrów w tym także parametrów kalibracyjnych

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie urządzenia:

Przygotowanie urządzenia: Przygotowanie urządzenia: Krok 1 Włączyć i zresetować wzmacniacz sygnału TL-WA730RE do ustawień fabrycznych naciskając i przytrzymując przycisk RESET, który znajduje się z tyłu tego urządzenia przez około

Bardziej szczegółowo

Urządzenie TL-WA7510N jest przeznaczone do połączeń point-to-point na daleką odległość. Umożliwia zdalne udostępnianie Internetu.

Urządzenie TL-WA7510N jest przeznaczone do połączeń point-to-point na daleką odległość. Umożliwia zdalne udostępnianie Internetu. Instalacja 1 Typowe połączenie Urządzenie TL-WA7510N jest przeznaczone do połączeń point-to-point na daleką odległość. Umożliwia zdalne udostępnianie Internetu. Powyżej pokazane jest typowe połączenie

Bardziej szczegółowo

WXEth (firmware v1.03) Interfejs sieciowy dla stacji pogodowych Obsługa serwerów APRS-IS Obsługa serwisu www.weatherunderground.

WXEth (firmware v1.03) Interfejs sieciowy dla stacji pogodowych Obsługa serwerów APRS-IS Obsługa serwisu www.weatherunderground. WXEth (firmware v1.03) Interfejs sieciowy dla stacji pogodowych Obsługa serwerów APRS-IS Obsługa serwisu www.weatherunderground.com Podręcznik użytkownika Instrukcja oprogramowania konfiguracyjnego Producent:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1 Moduł RFID (APA) 3

Spis treści. 1 Moduł RFID (APA) 3 Spis treści 1 Moduł RFID (APA) 3 1.1 Konfigurowanie Modułu RFID..................... 3 1.1.1 Lista elementów Modułu RFID................. 3 1.1.2 Konfiguracja Modułu RFID (APA)............... 4 1.1.2.1

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU Za pomocą protokołu PPPoE UWAGA: Niniejsza instrukcja dotyczy tylko przypadków połączeń kablowych oraz radiowych BEZ użycia routera domowego. W przypadku posiadania routera

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja standardowa (automatyczna) podłączenia dekodera do istniejącej sieci Wi-Fi

Konfiguracja standardowa (automatyczna) podłączenia dekodera do istniejącej sieci Wi-Fi Definicje Moduł Wi-Fi TP-Link router TP-Link TL-WR702n podłączany do dekodera kablami USB (zasilanie), Ethernet (transmisja danych), umożliwiający połączenie się dekodera z istniejącą siecią Wi-Fi Użytkownika

Bardziej szczegółowo

Rysunek 1: Okno z lista

Rysunek 1: Okno z lista 1 Urzadzenie RFID Urządzenie RFID, umożliwia użytkownikom systemu kontrolę dostępu do wydzielonych przez system stref, na podstawie odczytywanych TAG ów (identyfikatora przypisanego do użytkownika) z czytników

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji urządzenia TL-WA830RE v.1

Instrukcja konfiguracji urządzenia TL-WA830RE v.1 Instrukcja konfiguracji urządzenia TL-WA830RE v.1 Przygotowanie urządzenia: Krok 1 Włączyć i zresetować wzmacniacz sygnału TL-WA830RE do ustawień fabrycznych naciskając i przytrzymując przycisk RESET,

Bardziej szczegółowo

Podręcznik administratora Systemu SWD ST Instrukcja instalacji systemu

Podręcznik administratora Systemu SWD ST Instrukcja instalacji systemu Podręcznik administratora Systemu SWD ST Instrukcja instalacji systemu (wersja 1.1 dla 2.5.x) Abakus Systemy Teleinformatyczne Sp. z o.o. 2013 Spis treści ABAKUS SYSTEMY TELEINFORMATYCZNE Sp. z o.o. 1.

Bardziej szczegółowo

Dysk CD (z Oprogramowaniem i Podręcznikiem użytkownika)

Dysk CD (z Oprogramowaniem i Podręcznikiem użytkownika) Do skonfigurowania urządzenia może posłużyć każda nowoczesna przeglądarka, np. Internet Explorer 6 lub Netscape Navigator 7.0. DP-G310 Bezprzewodowy serwer wydruków AirPlus G 2,4GHz Przed rozpoczęciem

Bardziej szczegółowo

CECHY URZĄDZENIA: Podłączenie wyświetlacza

CECHY URZĄDZENIA: Podłączenie wyświetlacza CECHY URZĄDZENIA: Napięcie zasilania: 230 VAC; Średni pobór prądu (gdy wyświetlany jest tekst) 0,25A; Maksymalny pobór prądu 0,45 A; Matryca LED o wymiarach 32 x 128 punktów, zbudowana z czerwonych diod

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI microplc STEROWNIK INKUBATORA ver: F1.0

INSTRUKCJA OBSŁUGI microplc STEROWNIK INKUBATORA ver: F1.0 INSTRUKCJA OBSŁUGI microplc STEROWNIK INKUBATORA ver: F1.0 Opis ogólny: Sterownik inkubatora został zaprojektowany, tak aby spełnić potrzeby najbardziej wymagających procesów inkubacji. Urządzenie zostało

Bardziej szczegółowo

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja.

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. Kontrola topto Obsługa aplikacji Kontrola topto 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. 5. Dodawanie, edycja i usuwanie przejść.

Bardziej szczegółowo

Brinet sp. z o.o. wyłączny przedstawiciel DrayTek w Polsce www.brinet.pl www.draytek.pl

Brinet sp. z o.o. wyłączny przedstawiciel DrayTek w Polsce www.brinet.pl www.draytek.pl 1. Firmware Upgrade Utility 1.1. Metoda 1 (standardowa) 1.2. Metoda 2 (niestandardowa) 2. Serwer FTP 2.1. Lokalny serwer FTP 2.2. Zdalny serwer FTP 3. Upgrade przez Web Procedury aktualizacji zostały oparte

Bardziej szczegółowo

Deklaracja zgodności nr 41/2010

Deklaracja zgodności nr 41/2010 ST-500 Instrukcja obsługi Deklaracja zgodności nr 41/2010 Firma TECH, z siedzibą w Wieprzu 1047A, 34-122 Wieprz, deklaruje z pełną odpowiedzialnością, że produkowany przez nas termoregulator ST-500 spełnia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Rejestrator Parametrów

Instrukcja obsługi Rejestrator Parametrów Instrukcja obsługi Rejestrator Parametrów ( instrukcja dostępna także w programie diagnostycznym oraz na www.ac.com.pl) ver. 1.1 2012-06-20 Producent: AC Spółka Akcyjna. 15-182 Białystok, ul. 27 Lipca

Bardziej szczegółowo

Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web

Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web Internetowy serwis Era mail Aplikacja sieci Web (www.login.eramail.pl) INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści Internetowy serwis Era mail dostępny przez komputer z podłączeniem do Internetu (aplikacja sieci Web)

Bardziej szczegółowo

MODUŁ ETHERNETOWY DS202

MODUŁ ETHERNETOWY DS202 Zakład Elektroniki i Automatyki FRISKO s.c. 54-530 Wrocław, ul. Jarnołtowska 15 tel. 071 3492568, 071 7224051, fax. 071 7224053 e-mail: frisko@frisko.pl www.frisko.pl MODUŁ ETHERNETOWY DS202 PRZEZNACZENIE

Bardziej szczegółowo

2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego

2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego 2014 Electronics For Imaging. Informacje zawarte w niniejszej publikacji podlegają postanowieniom opisanym w dokumencie Uwagi prawne dotyczącym tego produktu. 23 czerwca 2014 Spis treści 3 Spis treści...5

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie)

Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie) Instrukcja instalacji i obsługi modemu ED77 pod systemem operacyjnym Windows 98 SE (wydanie drugie) UWAGA Podstawowym wymaganiem dla uruchomienia modemu ED77 jest komputer klasy PC z portem USB 1.1 Instalacja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowania oprogramowania SZOB LITE

Instrukcja użytkowania oprogramowania SZOB LITE Instrukcja użytkowania oprogramowania SZOB LITE wersja 2.0/15 Spis treści: 1. Instalacja oprogramowania... 3 2. Podłączenie licznika do komputera lub sieci... 3 3. Uruchomienie oprogramowania... 3 4. Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz sygnału, repeater Wi-Fi Conrad N300, do gniazdka, 1xRJ45

Wzmacniacz sygnału, repeater Wi-Fi Conrad N300, do gniazdka, 1xRJ45 INSTRUKCJA OBSŁUGI Wzmacniacz sygnału, repeater Wi-Fi Conrad N300, do gniazdka, 1xRJ45 Produkt nr: 986922 Strona 1 z 17 Wzmacniacz sygnału, repeater Wi-Fi Conrad N300 To urządzenie WI-Fi jest zaprojekowane

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowy ruter kieszonkowy/punkt dostępowy DWL-G730AP. Dysk CD z Podręcznikiem użytkownika. Kabel ethernetowy kat. 5 UTP

Bezprzewodowy ruter kieszonkowy/punkt dostępowy DWL-G730AP. Dysk CD z Podręcznikiem użytkownika. Kabel ethernetowy kat. 5 UTP Urządzenie można skonfigurować za pomocą każdej nowoczesnej przeglądarki internetowej, np. Internet Explorer 6 lub Netscape Navigator 6.2.3. DWL-G730AP Bezprzewodowy ruter kieszonkowy/punkt dostępowy D-Link

Bardziej szczegółowo

1. Opis urządzenia. 2. Zastosowanie. 3. Cechy urządzenia -3-

1. Opis urządzenia. 2. Zastosowanie. 3. Cechy urządzenia -3- INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści Spis treści... 2 1. Opis urządzenia... 3 2. Zastosowanie... 3 3. Cechy urządzenia... 3 4. Sposób montażu... 4 4.1. Uniwersalne wejścia... 4 4.2. Uniwersalne wyjścia... 4

Bardziej szczegółowo

Następnie kliknąć prawym klawiszem myszy na Połączenie sieci bezprzewodowej i wybrać Wyłącz.

Następnie kliknąć prawym klawiszem myszy na Połączenie sieci bezprzewodowej i wybrać Wyłącz. Przygotowanie urządzenia: Krok 1 Włączyć i zresetować wzmacniacz sygnału TL-WA850RE do ustawień fabrycznych naciskając i przytrzymując przycisk RESET, który znajduje obok portu LAN tego urządzenia przez

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. Vonets VAP11G

1. Wprowadzenie. Vonets VAP11G 1. Wprowadzenie Dziękujemy za wybranie mostu WiFI VAP11G. Dzięki temu przenośnemu urządzeniu, Kamery IP oraz inne produkty technologiczne z portem Ethernet RJ45 mogą z łatwością uzyskać dostęp do sieci

Bardziej szczegółowo

Rozdział ten zawiera informacje na temat zarządzania Modułem Modbus TCP oraz jego konfiguracji.

Rozdział ten zawiera informacje na temat zarządzania Modułem Modbus TCP oraz jego konfiguracji. 1 Moduł Modbus TCP Moduł Modbus TCP daje użytkownikowi Systemu Vision możliwość zapisu oraz odczytu rejestrów urządzeń, które obsługują protokół Modbus TCP. Zapewnia on odwzorowanie rejestrów urządzeń

Bardziej szczegółowo

Połączenia. Obsługiwane systemy operacyjne. Strona 1 z 5

Połączenia. Obsługiwane systemy operacyjne. Strona 1 z 5 Strona 1 z 5 Połączenia Obsługiwane systemy operacyjne Korzystając z dysku CD Oprogramowanie i dokumentacja, można zainstalować oprogramowanie drukarki w następujących systemach operacyjnych: Windows 8

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Interfejs użytkownika do zdalnego sterowania radiotelefonem Motorola SGM-5E VoIP. Client SGM5E VoIP TRX S.C. 10.10.

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Interfejs użytkownika do zdalnego sterowania radiotelefonem Motorola SGM-5E VoIP. Client SGM5E VoIP TRX S.C. 10.10. Client SGM5E VoIP Interfejs użytkownika do zdalnego sterowania radiotelefonem Motorola SGM-5E VoIP INSTRUKCJA OBSŁUGI TRX S.C. 10.10.2013 TRX S.C. 15-743 Białystok, ul. Wierzbowa 8 tel. (0-prefix-85) 662

Bardziej szczegółowo

BROADBAND INTERNET ROUTER- INSTRUKCJA OBSŁUGI

BROADBAND INTERNET ROUTER- INSTRUKCJA OBSŁUGI BROADBAND INTERNET ROUTER- INSTRUKCJA OBSŁUGI 1 Broadband Router 10/100 WPROWADZENIE A. Panel przedni 2 WSKAŹNIK LED Lp. Dioda Funkcja 1 Dioda zasilania Jeśli aktywna- zostało włączone zasilanie routera

Bardziej szczegółowo

Moduł Ethernetowy ETHM-1

Moduł Ethernetowy ETHM-1 Moduł Ethernetowy ETHM-1 ethm1_pl 08/05 Moduł Ethernetowy ETHM-1 jest serwerem TCP/IP. Umożliwia obsługę central alarmowych z serii INTEGRA (wersja programowa 1.03 i wyżej) za pośrednictwem sieci Ethernet.

Bardziej szczegółowo

ZyXEL NBG-415N. Bezprzewodowy router szerokopasmowy 802.11n. Skrócona instrukcja obsługi. Wersja 1.00 10/2006 Edycja 1

ZyXEL NBG-415N. Bezprzewodowy router szerokopasmowy 802.11n. Skrócona instrukcja obsługi. Wersja 1.00 10/2006 Edycja 1 ZyXEL NBG-415N Bezprzewodowy router szerokopasmowy 802.11n Skrócona instrukcja obsługi Wersja 1.00 10/2006 Edycja 1 Copyright 2006 ZyXEL Communications Corporation. Wszystkie prawa zastrzeżone Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SystimPlus. Dokumentacja (FAQ) dla wersji: v1.14.05.12

SystimPlus. Dokumentacja (FAQ) dla wersji: v1.14.05.12 SystimPlus Dokumentacja (FAQ) dla wersji: v1.14.05.12 Spis treści 1.Co to jest SystimPlus?... 1 2.Instalacja i wymagania... 1 3.Jakie drukarki fiskalne obsługuje SystimPlus?... 3 4.Jak połączyć się z drukarką

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Instrukcja numer D1/04_01/Z Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Opiekun pracowni internetowej cz. 1 (D1) Tworzenie kopii zapasowej ustawień systemowych serwera - Zadania do wykonania

Bardziej szczegółowo

Konfigurowanie sterownika CX9000 firmy Beckhoff wprowadzenie

Konfigurowanie sterownika CX9000 firmy Beckhoff wprowadzenie Konfigurowanie sterownika CX9000 firmy Beckhoff wprowadzenie Stanowisko laboratoryjne ze sterownikiem CX9000 Sterownik CX9000 należy do grupy urządzeń określanych jako komputery wbudowane (Embedded-PC).

Bardziej szczegółowo

Instalacja routera WAN/Ethetnet na przykładzie Vigora serii 2910

Instalacja routera WAN/Ethetnet na przykładzie Vigora serii 2910 Po rozpakowaniu routera należy sprawdzić czy przełącznik zasilania znajdujący się w tylnym panelu jest ustawiony w pozycji OFF (wyłączony). Jeżeli tak, można podłączyć wtyk zasilacza do gniazda DC routera,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja aktywacji tokena w usłudze BPTP

Instrukcja aktywacji tokena w usłudze BPTP Instrukcja aktywacji tokena w usłudze BPTP Użytkownicy usługi BPTP, którzy otrzymali przesyłki pocztowe zawierające token USB wraz z listem informującym o potrzebie aktywacji urządzenia powinni wykonać

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika istorage datashur Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika istorage datashur Instrukcja użytkownika Instrukcja użytkownika Strona 1 z 14 Wydanie 2.1 Prawa autorskie @ istorage, Inc 2012, Wszystkie prawa zastrzeżone. Windows jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy Microsoft Corporation. Wszystkie pozostałe

Bardziej szczegółowo

N150 Router WiFi (N150R)

N150 Router WiFi (N150R) Easy, Reliable & Secure Podręcznik instalacji N150 Router WiFi (N150R) Znaki towarowe Nazwy marek i produktów są znakami towarowymi lub zastrzeżonymi znakami towarowymi należącymi do ich prawnych właścicieli.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji systemu. CardioScan 10, 11 i 12

Instrukcja instalacji systemu. CardioScan 10, 11 i 12 Instrukcja instalacji systemu CardioScan 10, 11 i 12 w wersji 76a/77a (pliki pobrane ze strony: http://www.oxford.com.pl/pobieranie/) Grudzień 2014 Strona 2 Instrukcja instalacji systemu CardioScan 10,

Bardziej szczegółowo

KONWERTER DVB ASI -> DVB IP DELTA-1

KONWERTER DVB ASI -> DVB IP DELTA-1 MIKROPROJEKT P.P.H. Rafał Buczyński ul. Zieleniecka 10B, 05-091 Ząbki; NIP: 774-124-16-05 biuro: ul. Ratuszowa 11 p. 312, 03-450 Warszawa; tel. 022-3713136, fax: 022-6192610, gsm: 503125553 www.mikroprojekt.com,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UZUPEŁNIAJĄCA DO CENTRAL DUPLEX ZE STEROWANIEM RD4

INSTRUKCJA UZUPEŁNIAJĄCA DO CENTRAL DUPLEX ZE STEROWANIEM RD4 INSTRUKCJA UZUPEŁNIAJĄCA DO CENTRAL DUPLEX ZE STEROWANIEM RD4 Quatrovent Morska 242 Gdynia Tel. +48 58 3505995, fax +48 58 6613553 1 Spis treści I. Ustawienie orientacji wentylatorów...3 A. Za pomocą regulatora

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów

Ministerstwo Finansów Ministerstwo Finansów System e-deklaracje Instrukcja użytkownika Wersja 1.00 1/21 SPIS TREŚCI I. INFORMACJE OGÓLNE...3 WYMAGANIA NIEZBĘDNE DO SKŁADANIA DEKLARACJI ZA POMOCĄ INTERAKTYWNYCH FORMULARZY...3

Bardziej szczegółowo

NPS-520. Serwer druku do urządzeń wielofukcyjnych. Skrócona instrukcja obsługi. Wersja 1.00 Edycja 1 11/2006

NPS-520. Serwer druku do urządzeń wielofukcyjnych. Skrócona instrukcja obsługi. Wersja 1.00 Edycja 1 11/2006 NPS-520 Serwer druku do urządzeń wielofukcyjnych Skrócona instrukcja obsługi Wersja 1.00 Edycja 1 11/2006 Copyright 2006. Wszelkie prawa zastrzeżone. Informacje ogólne POLSKI Urządzenie NPS-520 jest serwerem

Bardziej szczegółowo

Instrukcja logowania do systemu e-bank EBS

Instrukcja logowania do systemu e-bank EBS Instrukcja logowania do systemu e-bank EBS 1. Instalacja programu JAVA Przed pierwszą rejestracją do systemu e-bank EBS na komputerze należy zainstalować program JAVA w wersji 6u7 lub nowszej. Można go

Bardziej szczegółowo

Sygnalizacja i sterowanie

Sygnalizacja i sterowanie PH-WEB jest urządzeniem służącym do zarządzania poszczególnymi elementami systemu PocketHome przez Internet. Z dowolnego miejsca na świecie można za pośrednictwem Internetu nadzorować system uzyskując

Bardziej szczegółowo

4. Podstawowa konfiguracja

4. Podstawowa konfiguracja 4. Podstawowa konfiguracja Po pierwszym zalogowaniu się do urządzenia należy zweryfikować poprawność licencji. Można to zrobić na jednym z widżetów panelu kontrolnego. Wstępną konfigurację można podzielić

Bardziej szczegółowo

Deklaracja zgodności nr 41/2010

Deklaracja zgodności nr 41/2010 tech Deklaracja zgodności nr 41/2010 Firma TECH, z siedzibą w Wieprzu 1047A, 34-122 Wieprz, deklaruje z pełną odpowiedzialnością, że produkowany przez nas termoregulator ST-500 spełnia wymagania Ustawy

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja podglądu obrazu z kamery IP / rejestratora BCS przez sieć LAN.

Konfiguracja podglądu obrazu z kamery IP / rejestratora BCS przez sieć LAN. Konfiguracja podglądu obrazu z kamery IP / rejestratora BCS przez sieć LAN. Aby oglądać obraz z kamery na komputerze za pośrednictwem sieci komputerowej (sieci lokalnej LAN lub Internetu), mamy do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

Instalacja. Podłączenie urządzenia. Wyłącz wszystkie urządzenia sieciowe (komputer, modem i router).

Instalacja. Podłączenie urządzenia. Wyłącz wszystkie urządzenia sieciowe (komputer, modem i router). Instalacja Podłączenie urządzenia Wyłącz wszystkie urządzenia sieciowe (komputer, modem i router). Podłącz kabel sieciowy do port WAN routera i do portu LAN modemu. Podłącz kabel sieciowy do komputera

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis urządzenia. Pierwsze użycie

Spis treści. Opis urządzenia. Pierwsze użycie Spis treści Opis urządzenia... 1 Pierwsze użycie... 1 Podstawowa obsługa urządzenia... 2 Opis diod LED... 2 Przygotowania do odczytu danych z urządzenia... 2 Proces instalacji... 3 Zmiana domyślnego sterownika

Bardziej szczegółowo

Instalacja. Dla przykładu, w instrukcji tej wykorzystano model TD-8817.

Instalacja. Dla przykładu, w instrukcji tej wykorzystano model TD-8817. Instalacja Dla przykładu, w instrukcji tej wykorzystano model TD-8817. Podłączenie urządzenia Wyłącz wszystkie urządzenia sieciowe (komputery, modem/router). Jeżeli modem jest używany, należy go odłączyć.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wpisywania ustawień sieciowych w systemach: Windows 95 / Windows 98 / Windows Me

Instrukcja wpisywania ustawień sieciowych w systemach: Windows 95 / Windows 98 / Windows Me Info-Net s.c. Instrukcja wpisywania ustawień sieciowych w systemach: Windows 95 / Windows 98 / Windows Me Każdy nowy nowy abonent otrzymuje od firmy Info-Net s.c dokument zawierający wszystkie wymagane

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI SUPLEMENT

INSTRUKCJA OBSŁUGI SUPLEMENT INSTRUKCJA OBSŁUGI SUPLEMENT PROGRAM SONEL ANALIZA 2 Dotyczy analizatorów jakości zasilania PQM-710 i PQM-711 i instrukcji obsługi programu w wersji 1.1 SONEL SA ul. Wokulskiego 11 58-100 Świdnica, Poland

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4: Eksploatacja systemu kontroli dostępu jednego Przejścia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 4: Eksploatacja systemu kontroli dostępu jednego Przejścia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U Eksploatacja URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH Ćwiczenie 4: Eksploatacja systemu kontroli dostępu jednego Przejścia Opracował mgr inż.

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA CENTRALI ALARMOWEJ SATEL Z HOME CENTER 2 FIBARO

INTEGRACJA CENTRALI ALARMOWEJ SATEL Z HOME CENTER 2 FIBARO INTEGRACJA CENTRALI ALARMOWEJ SATEL Z HOME CENTER 2 FIBARO Spis treści 1. Podłączenie ETHM-1 z centralą Satel...2 1.1 Adresowanie modułu...3 1.2 Sposób podłączenia...4 1.3 Konfigurowanie ETHM-1...5 2.

Bardziej szczegółowo

RPTC CONTROLLER (v1.11) STEROWNIK PRZEMIENNIKA RADIOWEGO OBSŁUGA KOMUNIKATÓW GŁOSOWYCH OBSŁUGA KOMUNIKATÓW IDCW OPCJONALNY MODUŁ GSM

RPTC CONTROLLER (v1.11) STEROWNIK PRZEMIENNIKA RADIOWEGO OBSŁUGA KOMUNIKATÓW GŁOSOWYCH OBSŁUGA KOMUNIKATÓW IDCW OPCJONALNY MODUŁ GSM RPTC CONTROLLER (v1.11) STEROWNIK PRZEMIENNIKA RADIOWEGO OBSŁUGA KOMUNIKATÓW GŁOSOWYCH OBSŁUGA KOMUNIKATÓW IDCW OPCJONALNY MODUŁ GSM Instrukcja użytkownika Instrukcja oprogramowania konfiguracyjnego Designer:

Bardziej szczegółowo

Konfigurowanie sterownika CX1000 firmy Beckhoff wprowadzenie. 1. Konfiguracja pakietu TwinCAT do współpracy z sterownikiem CX1000

Konfigurowanie sterownika CX1000 firmy Beckhoff wprowadzenie. 1. Konfiguracja pakietu TwinCAT do współpracy z sterownikiem CX1000 Konfigurowanie sterownika CX1000 firmy Beckhoff wprowadzenie Stanowisko laboratoryjne ze sterownikiem CX1000 Sterownik CX1000 należy do grupy urządzeń określanych jako komputery wbudowane (Embedded-PC).

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja instalacji oprogramowania WinPower

Skrócona instrukcja instalacji oprogramowania WinPower 2012/09/05 Pomoc Techniczna, tel.: +48 61 6500 400 www.ever.eu 1 WinPower INSTALACJA I KONFIGURACJA A. Po uruchomieniu pliku instalacyjnego należy kierować się wskazówkami podczas instalacji. Podczas instalacji

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do konfiguracji parametrów sterownika GSM-44

Przygotowanie do konfiguracji parametrów sterownika GSM-44 Przygotowanie do konfiguracji parametrów sterownika GSM-44 Działanie sterownika GSM-44 zależy od konfiguracji. 1. Kartę SIM należy aktywować w telefonie komórkowym. Należy ustawić załączanie (logowanie)

Bardziej szczegółowo

KONWERTER DVB IP -> DVB ASI DELTA-2

KONWERTER DVB IP -> DVB ASI DELTA-2 MIKROPROJEKT P.P.H. Rafał Buczyński ul. Zieleniecka 10B, 05-091 Ząbki; NIP: 774-124-16-05 biuro: ul. Ratuszowa 11 p. 312, 03-450 Warszawa; tel. 022-4242588, fax: 022-6192610, gsm: 503125553 www.mikroprojekt.com,

Bardziej szczegółowo

WWW.ICOMFORT.PL e-mail: biuro@icomfort.pl tel.061 622 75 50 fax. 061 622 76 50

WWW.ICOMFORT.PL e-mail: biuro@icomfort.pl tel.061 622 75 50 fax. 061 622 76 50 I. WIADOMOŚCI WSTĘPNE... 2 1. Podłączenie czytnika ekey module FS IN... 2 2. Podłączenie czytników i elektrozamka... 2 3. Jak poprawnie korzystać z czytnika... 3 4. Jak nie korzystać z czytnika... 3 II.

Bardziej szczegółowo

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1 OPTIMA PC v2.2.1 Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 Instrukcja obsługi Rev 1 2011 ELFON Wprowadzenie OPTIMA PC jest programem, który w wygodny sposób umożliwia konfigurację

Bardziej szczegółowo

Minimalna wspierana wersja systemu Android to 2.3.3 zalecana 4.0. Ta dokumentacja została wykonana na telefonie HUAWEI ASCEND P7 z Android 4.

Minimalna wspierana wersja systemu Android to 2.3.3 zalecana 4.0. Ta dokumentacja została wykonana na telefonie HUAWEI ASCEND P7 z Android 4. Dokumentacja dla Scandroid. Minimalna wspierana wersja systemu Android to 2.3.3 zalecana 4.0. Ta dokumentacja została wykonana na telefonie HUAWEI ASCEND P7 z Android 4. Scandroid to aplikacja przeznaczona

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Instrukcja obsługi Modułu Komunikacji internetowej MKi-sm TK / 3001 / 016 / 002. Wersja wykonania : wersja oprogramowania v.1.

Tytuł: Instrukcja obsługi Modułu Komunikacji internetowej MKi-sm TK / 3001 / 016 / 002. Wersja wykonania : wersja oprogramowania v.1. Zakład Elektronicznych Urządzeń Pomiarowych POZYTON sp. z o. o. 42-200 Częstochowa ul. Staszica 8 p o z y t o n tel. : (034) 361-38-32, 366-44-95, 364-88-82, 364-87-50, 364-87-82, 364-87-62 tel./fax: (034)

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH

INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH Wstęp Warunkiem uczestnictwa w wykładzie zdalnym jest zainstalowanie na komputerze ucznia uczestnika

Bardziej szczegółowo

VinCent Administrator

VinCent Administrator VinCent Administrator Moduł Zarządzania podatnikami Krótka instrukcja obsługi ver. 1.01 Zielona Góra, grudzień 2005 1. Przeznaczenie programu Program VinCent Administrator przeznaczony jest dla administratorów

Bardziej szczegółowo

Instrukcja podłączenia bramki IP 1R+L oraz IP 2R+L w trybie serwisowym za pomocą usługi telnet.

Instrukcja podłączenia bramki IP 1R+L oraz IP 2R+L w trybie serwisowym za pomocą usługi telnet. Tryb serwisowy Instrukcja podłączenia bramki IP 1R+L oraz IP 2R+L w trybie serwisowym za pomocą usługi telnet. Bramka IP 2R+L oraz IP 1 R+L może zostać uruchomiana w trybie serwisowym. W przypadku wystąpienia

Bardziej szczegółowo

ADSL Router Instrukcja instalacji 1. Wskaźniki i złącza urządzenia... 1 1.1 Przedni panel.... 1 1.2 Tylni panel... 1 2. Zawartość opakowania... 2 3. Podłączenie urządzenia... 2 4. Instalacja oprogramowania...

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu Warsztat 3 w sieci

Instalacja programu Warsztat 3 w sieci Instalacja programu Warsztat 3 w sieci (proszę uważnie przeczytać do końca) Spis treści 1 Przed instalacją...2 2 Przeprowadzanie po raz pierwszy instalacji sieciowej...3 2.1 Dane umieszczone na jednej

Bardziej szczegółowo

UNIFON podręcznik użytkownika

UNIFON podręcznik użytkownika UNIFON podręcznik użytkownika Spis treści: Instrukcja obsługi programu Unifon...2 Instalacja aplikacji Unifon...3 Korzystanie z aplikacji Unifon...6 Test zakończony sukcesem...9 Test zakończony niepowodzeniem...14

Bardziej szczegółowo

1. INSTALACJA SERWERA

1. INSTALACJA SERWERA 1. INSTALACJA SERWERA Dostarczony serwer wizualizacji składa się z: 1.1. RASPBERRY PI w plastikowej obudowie; 1.2. Karty pamięci; 1.3. Zasilacza 5 V DC; 1,5 A; 1.4. Konwertera USB RS485; 1.5. Kabla

Bardziej szczegółowo

wpisujemy prawidłowe ustawienia dla naszej sieci lokalnej ustawienia

wpisujemy prawidłowe ustawienia dla naszej sieci lokalnej ustawienia Procedura uruchomienia współpracy pomiędzy systemem monitoringu Aparo opartym na rejestratorach serii AR a systemem automatyki budynkowej Fibaro dla centrali HC2 1. Podłączyć żądaną ilość kamer do rejestratora

Bardziej szczegółowo

Instalacja protokołu PPPoE

Instalacja protokołu PPPoE Instalacja protokołu PPPoE Uruchomienie PPPoE w systemie Windows XP za pomocą wbudowanego kreatora Uruchomienie PPPoE w systemach z rodziny Windows 98 Instrukcja oparta na powszechnie dostępnych w Internecie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt (wersja 2012.07) Fakt Dystrybucja Sp. z o. o. 81-552 Gdynia, ul. Wielkopolska 21/2 www.fakt.com.pl serwis@fakt.com.pl Spis treści 1. Moduł lanfakt...

Bardziej szczegółowo

Veronica. Wizyjny system monitorowania obiektów budowlanych. Instrukcja oprogramowania

Veronica. Wizyjny system monitorowania obiektów budowlanych. Instrukcja oprogramowania Veronica Wizyjny system monitorowania obiektów budowlanych Instrukcja oprogramowania 1 Spis treści 1. Aplikacja do konfiguracji i nadzoru systemu Veronica...3 1.1. Okno główne aplikacji...3 1.2. Edycja

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI ROUTERA 4 w 1 - ΩMEGA O700 - WIRELESS N 300M ROUTER.

INSTRUKCJA OBSŁUGI ROUTERA 4 w 1 - ΩMEGA O700 - WIRELESS N 300M ROUTER. INSTRUKCJA OBSŁUGI ROUTERA 4 w 1 - ΩMEGA O700 - WIRELESS N 300M ROUTER. Dziękujemy za zakup bezprzewodowego routera marki ΩMEGA. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby to urządzenie spełniło Twoje oczekiwania.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfigurowania sieci WiFi w Akademii Leona Koźmińskiego dla telefonów komórkowych z systemem Symbian

Instrukcja konfigurowania sieci WiFi w Akademii Leona Koźmińskiego dla telefonów komórkowych z systemem Symbian Instrukcja konfigurowania sieci WiFi w Akademii Leona Koźmińskiego dla telefonów komórkowych z systemem Symbian (wersja dla telefonów bez ekranu dotykowego) Niniejsza instrukcja została przygotowana na

Bardziej szczegółowo

Deklaracja zgodności nr 41/2010

Deklaracja zgodności nr 41/2010 Deklaracja zgodności nr 41/2010 My, firma TECH, ul. St. Batorego 14, 34-120 Andrychów, deklarujemy z pełną odpowiedzialnością, że produkowany przez nas termoregulator ST-501 spełnia wymagania Ustawy z

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Grand IP Camera III. Kamera IP do monitoringu

Instrukcja obsługi. Grand IP Camera III. Kamera IP do monitoringu Instrukcja obsługi Grand IP Camera III Kamera IP do monitoringu 1 ROZDZIAŁ 1 1.1Wstęp Grandtec przedstawia kamerę IP z wbudowanym serwerem web i możliwością zarządzania przez WWW. Produkt stanowi idealne

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji Encore ADSL 2 + WIG

Instrukcja instalacji Encore ADSL 2 + WIG Instrukcja instalacji Encore ADSL 2 + WIG 1. Wymagania sprzętowe: - aktywna usługa ADSL na łączu od dostawcy usług internetowych - komputer z systemem operacyjnym Windows 98/Me/2000/XP/Vista - karta sieciowa

Bardziej szczegółowo

THOMSON SpeedTouch 706 WL

THOMSON SpeedTouch 706 WL THOMSON SpeedTouch 706 WL bramka VoIP jeden port FXS do podłączenia aparatu telefonicznego wbudowany port FXO do podłączenia linii stacjonarnej PSTN sieć bezprzewodowa WiFi 2 portowy switch WAN poprzez

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt (wersja 2016.04) Fakt Dystrybucja Sp. z o. o. 81-552 Gdynia, ul. Wielkopolska 21/2 www.fakt.com.pl serwis@fakt.com.pl Spis treści 1.Moduł lanfakt...

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja konfiguracji połączeń sieciowych

Skrócona instrukcja konfiguracji połączeń sieciowych Xerox WorkCentre M118/M118i Skrócona instrukcja konfiguracji połączeń sieciowych 701P42716 W niniejszej instrukcji opisano: Poruszanie się po ekranach strona 2 Konfiguracja sieci za pomocą protokołu DHCP

Bardziej szczegółowo

4 Channel Video Server ACD-2200. Ver. 080331. Quick Installation Guide

4 Channel Video Server ACD-2200. Ver. 080331. Quick Installation Guide 4 Channel Video Server ACD-2200 Ver. 080331 Quick Installation Guide 1 1 Start 1.1 Zawartość opakowania ACD-2200 Karta gwarancyjna Płyta CD Akcesoria 1.2 Opis urządzenia 1. Numer kanału 2. Wejście wideo

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja połączenia VPN do sieci Akademii Morskiej

Konfiguracja połączenia VPN do sieci Akademii Morskiej AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE u l. W a ł y Chro b r e g o 1-2 70-5 0 0 S z c z e c i n t e l e f o n ( + 4 8 9 1 ) 4 8 0 9 3 3 1 f a x ( + 4 8 9 1 ) 4 8 0 9 5 7 5 ww w. a m. s z c z e c in. p l e - m a

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy Polsat S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Łubinowa 4a, 03-878 Warszawa Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego

Cyfrowy Polsat S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Łubinowa 4a, 03-878 Warszawa Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Uwaga! Nowa wersja oprogramowania, oznaczona numerem 1.04V, jest przeznaczona dla routerów współpracujących ze wszystkimi modemem Cyfrowego Polsatu. W tej wersji uaktualnienia dodano obsługę modemów ZTE

Bardziej szczegółowo