BADANIE METODA ERP ZAMROZONEGO I NASWIETLONEGO PODTLENKU WEGLA C302. Jan WOJTCZAK, Ludwik WEIMANN, Andrzej DEZOR i Andrzej WIECKOWSKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BADANIE METODA ERP ZAMROZONEGO I NASWIETLONEGO PODTLENKU WEGLA C302. Jan WOJTCZAK, Ludwik WEIMANN, Andrzej DEZOR i Andrzej WIECKOWSKI"

Transkrypt

1 ROCZNIKI CHEMII ANN. SOC. CHIM. POLONORUM 43, 2103 (1969) BADANIE METODA ERP ZAMROZONEGO I NASWIETLONEGO PODTLENKU WEGLA C302 Jan WOJTCZAK, Ludwik WEIMANN, Andrzej DEZOR i Andrzej WIECKOWSKI Zaklad Fotochemii Uniwersytetu A. Mickiewicza, Poznan (J.W., L.W.) Zaklad Radiospektroskopii Instytutu Fizyki Polskiej Akademii Nauk, Poznan (A.D., A.W.) Badano metoda ERP rodnikowe produkty fotolizy podtlenku wegla Ca02, zamrozonego w temp. 77 K. Podano dyskusje widma ERP i zaproponowano mechanizm tworzenia sie po dluzszym naswietlaniu dlugolancuchowego birodnika typu.cno. lub.cn.. Prawdopodobnie od tych birodników pochodzi waska linia ERP, dla której wartosc LlHmax = 5 Gs i g = 2,0036:1:0, JIeKTpOHHo-napaMarHJ%lTHbIM pe30hahcom J%lCCJIe,aOBaJIJ%lCb pa,aj%lkajibl - npo,ayktbi cpotojij%l3a no,aokj%lcj%l yrjiepo,aa, 3aMOpOJKeHHOrO npj%l 77 K. IIpoBe,aeHa,aWiCKYCCJ%lH3IIP-Horo cnektpa J%Inpe,aJIOJKeH MexaHM3M 06pa- 30BaHJ%lH,amflIHOQenHoro,aBy-pa,aJ%lKaJIa TJ%lDa.CnO. J%lJIJ%I,CI!' nocjie npo,aomkj%ltejibhoro 05JIY'ieHMH. IIo BceM BepOHTHOCTJ%I 3TJ%lM,aBy-pa,aJ%lKa- JIaM CJIe,aYeT npj%lnmcatb Y3KYIO JIJ%lHMIO3IIP,,amI KOTOpOM LlHmax = 5 Gs J%IZ = 2,0036::1:0,0005. EPR is alpplied for studying radkals, products of the photolysis of carbon suboxide frozen at 77 K. The EPR spectrum is discussed, and a mechanism is proposed for,the formation of long-chain biradkals.cno. or 'Cn' after a prolonged irradiation. These biradicals are probably responsible for the narrow EPR line with LlHmax= 5 Gs and g = :1: Ostatnio 1) opisalismy wyniki badan fotolizy podtlenku wegla w ukladach deklych. Dotychczas naj dokladniej zbadano pod wzgledem fotochemicznym uklad garowego C302 w prostych olefinach 2-7). Autorzy 2-7) zgodnie twierdza, ze podczas naswietlania tego ukladu promieniowaniem UV o A::::;;300 nm i ultrafioletem prózniowym 6) tworzy sie rodnik C20 w stanie trypletowym lub singletowym. Zastosowanie metody fotolizy blyskowej do badania produktów fotolizy gazowego C302 8,9) nie doprowadzilo do bezposredniego zaobserwowania rodnika C20. Stwierdzono natomiast metoda szybkiej analizy spektralnej, ze glównym produktem jest czasteczka wegla C3. Ostatnio ukazaly sie prace na temat fotolizy zamrozonego C302 w temp. loook10)oraz w temp. 4 K 11,12).Metoda spektroskopii w podczerwieni stwierdzono, ze w naswietlonym podtlenku wegla w temp. 4 K promieniowaniem o A= 254 nm i ultraholetem prózniowym tworzy sie rodnik C20. Rodnika tego nie zaobserwowano jednak w analogicznych badaniach w temp. loook, prawdopodobnie ze wzgledu na duza ruchliwosc tego rodnika w tej temperaturze i jego duza aktywnosc chemiczna 10). W niniejszej pracy dyskutujemy wyniki badan metoda elektronowego rezonansu paramagnetycznego produktów rodnikowych fotolizy odgazowanego i zamrozonego czystego C302 w temp. 77 K. Analogicznie badalismy równi,ez zamrozony podtlenek wegla w matrycach: iluorolub 4 Roczniki Chemii

2 2104 J. Wojtczak, L. Weimann, A. DezoT i A. Wieckowski i MCIP. Stwierdzilismy jednak brak sygnalów ERP pochodzacych od produktów fotolizy C302, przypuszczalnie z powodu zbyt malego stezenia w9lnych rodników. CZESC DOSWIADCZALNA Podtlenek wegla otrzymano metoda pirolizy bezwodnika kwasu dwuacetylowinowego wg H u r d a i P i l g r i m a la) z za8,tosowaniem miedzianej rury piro1itycznej wg M a c i e j e ws k i e g o 14)i oczyszczano przez kilkak.rotna destylacje. Badano podtlenek wegla nasy<:ony tlenem lub odga7iowany. Ciekly Ca02 odgazowywano pod zmn. cisn. (10-a mm Hg) w kwarcowych naczynka'ch i zatapiano. Tak przygotowany podtlenek wegla zamrazano wcieklym azocie w specjalnym dewarze kwarcowym. Azeby obecnosc tlenu w,cieklym azocie nie wprowadzala znieksztalcenia linii ERP stosowano azot o czystosci 99,98%. Dewar kwarcowy z naczynkiem Ca02 umieszczano we wnece rezonansowej spektrometru. Pomiary ERP wykonano za pomoca spejcl;rometru typu JES-3BX (JEOLCO-Tokio). Zamrazanie i naswietlanie Ca02 prowadzono bezposrednio we wnece rezonansowej spektra- F E Ciekty azot D Rys. 1. Schemat aparatury do naswietlania Ca02 W niskiej tempera,tul'ze: A - zródlo swiatla, B,C, - soczewki kwarcowe, D - wneka rezonansowa spektrometru ERP, E - falowód, F - dewar kwarcowy, G - naczynko kwarcowe z zamrozonym Ca02 metru {rys. 1). Jako zródla swiatla uzyto wysokocisnieniowej lampy rteciowej typu HBO-50 firmy BGW (NRD). Naswietlana powierzchnia zamrozonego Ca02 wynosila ok. 8 mm2. Zestalona w temp. nok i naswietlona próbke Ca02 ogrzewano w strumieniu par wrzacego azotu, uzywajac przystawki do zmiany temperatury JES-UCT-2X (JEOLCO-Tokio). Kontrole pomiaru temperatury (::!::1 K) umozliwialo urzadzenie typu JES- VT-2. Temperature w zakresie K zmieniano powoli (w czasie 20 min), azeby zapewnic odpowiednia wymiane ciepla miedzy s,trumieniem par azotu a próba badana we wnece rezonansowej. Podczas ogrzewania próbki Ca02 mierzono amplitude sygnalu ERP w zaleznosci od temperatury. c WYNIKI BADAN I DYSKUSJA Stwierdzilismy, ze odgazowany i zamrozony w temp. 77 K podtlenek wegla po napromienieniu pelnym zakresem promieniowania wysokocis-

3 Badanie metoda ERP zamrozonego i naswietlonego C nieniowej lampy rteciowej daje sygnal ERP w postaci linii przedstawionych na rys. 2. Zauwazylismy, ze szerokosc nachyleniowa ó'hmax, jak równiez ksztalt linii ERP zmienialy sie z czasem naswietlania. Dla krótkich czasów naswietlania ksztalt linii ERP byl asymetryczny i szerokosc j ej wynosila ó'h:nax = 20 Gs (rys. 2a). W czasie naswietlania linia ta stawala sie coraz bardziej symetryczna. Sz'erokosc linii po dlugim naswietlaniu osiagala wartosc ó'h;':ax= 5 Gs (rys. 2b). Zmierz'ony wspólczynnik rozszczepienia spektroskopowego ma wartosc g = 2,0036+0,0005. ~ I I H I I mjn i-.i I o < I.óH~o.: 1068 ~ lih:rlox a b Rys. 2. Ksztalt sygnalu ERP dla zamrozonego w temp. 77 K podtlenku wegla C30Z i naswietlonego pelnym zakresem promieniowania wysokocisnieniowej lampy rteciowej; sygnal po a - 5, b - 20 min naswietlania Asymetryczny ksztalt linii wynika prawdopodobnie z nalozenia sie dwóch sygnalów o róznej szerokosci (ó'h' i ó'h"), przesunietych nieco wzgledem siebie. W poczatkowej fazie naswietlania obserwuje sie 'Obydwie linie (rys. 2a), po czym linia waska (Ó,H") staje sie coraz bardziej intensywna, przez co utrudnione sa warunki obserwacji linii szerokiej (ó'h/) (rys. 2b). Taki obraz linii ERP pochodzi naszym zdan~em stad, ze w pierwszej fazie naswietlania powstaje rodnik krótlrozyjacy, oddzialujacy silnie z otoczeniem, co wskazuje dum szerokosc linii (rys. 2a). Rodnik ten reagujac z czasteczkami otoczenia prowadzi do powstawania polimeru. Dalsze naswietlanie prowadzi do zmiany barwy zamrozonego C302 od bezbarwnej do brunatnawo czarnej z równ'oczesnym rozkladem chemicznym dl() wegla. W podobnych badaniach 12)stwierdzono juz obecnosc wegla w produktach fotolizy C302. Równolegle z czernieniem napromienianego ukladu obserwuje sie w widmie ERP eksponowanie waskich linii (Ó,H"), pochodzacej prawdopodobnie od birodnika.cn.. Podczas rozmrazania naswietlonego ukladu obserwowalismy spadek intensywnosci sygnalu ERP dla waskiej linii (ó'h") (rys. 3). W zakresie temperatur n-163 K amplituda sygnalu zmienia sie nieznacznie, a powyzej tej temperatury nastepuje znacznie szybszy spadek intensywnosci linii. Zwiazane to jest ze zmiana ruchliwosci birodników, spowodowana stopieniem sie podtlenku wegla (U. 163 K) i ich szybka rekombinacja w fazie cieklej. W czasie naswietlania zamrozonego.w temp. nok podtlenku wegla C302 tworzy sie ruchliwy rodnik C20lO), który atakuje czasteczke C302 tworzac zwiazek Q wzorze C503 (I). Zwiazek ten moze ulegac dalszej polimeryzacji do nietrwalych maloczasteczkowych birodników, które daja szeroki sygnal ERP w poczatkowej fazie naswietlania. 4.

4 2106 J. Wojtczak, L. Weimann, A. Dezor i A. Wieckowski It o o ITemperatura l topnienia C302 o o 2 T ~ ~ m ~ rn ~ m ~ Rys. 3. Zaleznosc amplitudy I sygnalu ERP od temperatury T w czasie rozmrazania C30Z po 20 min naswietlania. WaDtosci.amplitudy podano w jednostka-ch umownych o=,c-c=c=o "'-C/ II C II O I Wedlug B r u n s a i wspólprac. 10)w temp. 1000K tworza sie glównie 2 polimery o wzorach sumarycznych C503 (1) i C130S (II). Uwazamy, ze w przypadku duzego strumienia swiatla tworza sie z tych polimerów przejsciowe produkty birodnikowe, które daja szeroki sygnal ERP w pierwszej fazie naswietlania. Sygnal ten pochodzi wiec od birodnika o krótkim lancuchu z niesparowanymi elektronami przy niezbyt odleglych atomach wegla lub tlenu, odd~ialujacymi silnie ze soba. W czasie dalszego naswietlania nastepuj e wzrost ilosci produktów fotolizy C302, co prowadzi do powstania prostych birodnikowych struktur polimerycz:nych oznaczonych jako '(Polimer)', a w koncu do znacznego zweglenia ukladu z wytworzeniem prawdopodobnie produktów birodnikowych typu 'CnO' lub 'Cn'. Uzyskane dla ty,ch produktów sygnaly ERP mialy wspólczynnik g, szerokosc nachyleniowa I1Hmaxoraz ksztalt linii zblizony do odpowiednich sygnalów ERP uzyskanych dla wegla powstalego w wyniku karbonizacji saharozy 15.17)(rys. 2b).. Na podstawie wyzej przytoczonych danych proponujemy nastepujacy mechanizm reakcji:, hv Ca02 '_"M.._ --> C20 +CO (1) II (2)

5 Badanie metoda ERP zamrozonego i naswietlonego C CsOa+(n-2)C20 -+ '(polimer). (3).(Polimer). ~-> 'Cn+!O' +nco (4) 'Cn+! O. hv, 'Cn'+CO (5) '(Polimer)' 'Polimer)'-O-O' (6) W celu wyjasnienia roli tlenu w procesie powstawania centrów paramagnetycznych badalismy metoda ERP wzrost sygnalu w zaleznosci od czasu naswietlania dla ukladu nasyconego tlenem. Stwierdzilismy, ze tlen ma wplyw zarówno na szybkosc powstawania centrów paramagne A min Rys. 4. Zaleznosc amplitudy I sygnalu ERP 'od czasu naswietlania t zamrozonego w temp. 77 K podtlenku wegla C302: A - nasyconego tlenem, B - odgazowanego. Punkty C i D oznaczaja wartosci amplitudy I sygnalów ERP po rozmrozeniu naswietlonego podtlenku wegla C302 odgazowanego (C) lub nasyconego tlenem (D). Wartosci amplitudy podano w jednostkach umownych tycznych, jak i na proces rekombinacji rodników po rozmrozeniu ukladu. Z rys. 4 wynika, ze sygnal ERP dla ukladu niz dla ukladu zawierajacego tlen. odgazowanego narasta wolniej Tlen tworzy z birodnikiem typu '(Polimer)' nowy birodnik wg reakcji (6), co powoduje wydluzenie lancucha birodnika i oslabienie oddzialywania miedzy niesparowanymi elektronami. W tym przypadku nastepuje zwezenie linii ERP, w wyniku czego amplituda sygnalu wzrasta i zwiek-. sza sie mozliwosc wykrywania tych birodników. Efekt ten mozna wyjasnic na podstawie teorii dipol-dipolowego mechanizmu oddzialywania miedzy. niesparowanymi elektronami birodnika. Reakcje typu (6) zachodza latwo w obecnosci tlenu 16). Podobne narastanie sygnalu w innych napromienianych w zakresie ultrafioletu ukladach organicznych zaobserwowano wczesniej 16). Stwierdzilismy takze, ze amplituda sygnalu napromienionego podtlenku wegla po rozmrozeniu w ukladzie odgazowanym jest wieksza niz / w ukladzie nasyconym tlenem (punkty C i D. na rys. 4). Mozna by z tego wnioskowac, ze dzialanie tlenu w fazie stalej jest odwrotne niz w fazie t oc D

6 2108 J. Wojtczak, L. Weimann, A pezor i A. Wieckowski cieklej. Pochodzic to moze m.in. z odwrotnego przebiegu reakcji (6) w fazie cieklej niz w fazie stalej i wplywu tlenu na wzrost szybkosci zaniku wolnych rodników. Otrzymano 1.VII \ LITERATURA CYTOWANA l. Woj t c z a k J., We i m a n n L., Roczniki Chem., 40, 1953 (1966). 2. W i 11 i s C., B a y e s K. D., J. Am. Chem. Soc., 88, 3203 (1966). 3. W i 11 i a m s o n D. G., B a y e s K; D., J. Am. Chem. Soc., 89, 3390 (1967). 4. W i 11 i a m s o n D. G., B a y e s K. D., J. Am. Chem. Soc., 90, 1957 (1968). 5. C u n d a 11 R B., D a v i e s A. S., P a l m er T. F., J. Phys. Chem., 70, 2503 (1966). 6. S t i e f L. J., D e C a r l {) V. J., J. Chem. Phys., 43, 2552 (1965). 7. Baker R T. K., Kerr J. A, Trotman-Dickenson A F., J. Chem. Soc., A1966, D e v i 11 e r s C., Compt. rend., 263C, 1485 (1966).. 9. M o r r o w T., G r a t h D. Me., Trans. Faraday Soc., 62, 3142 (1966). 10. B r u n s R, S m i t h D., D e v l ci.n J. P., Inorg. Chem., 6, 318 (1967). 11. M o 11 N. G., T h o m ps o n W., J. Chem. Phys., 44, 2684 (1966). 12. J a c o x M. E., M i lli g a n D. E., M o 11 N. G., T h o m p s {)n W. E., J. Chem. Phys., 43, 3734 (1965). 13. H u r d Ch. D., P i l g r im F. D., J. Am. Chem. Soc., 55, 757 (1933). 14. M a c i e j e w s k i M., informacja prywatna. 15. S t a n k o w s k i J., K u c z y n s k i W., K a c z m a.r e k W., Fizyka dielektryków i radiospektroskopia, t. IV, Poznan 1968, str D u n lo p J. L., N i c h o 11s C. H., Photochem. and Photobiol., ~, 881 (1965). 17. Blumenfeld L. A, Wojewodski W. W., Siemionow A G., Zastosowanie elektronowego rezonansu paramagnetycznego w chemii, Warszawa 1967, str EPR STUDY ON IRRADIATED AND FROZEN C302 by J. WOJTCZAK, L. WEIMANN, A. DEZOR, and A. WIECKOWSKI Photochemistry. Laboratory, A. Mickiewicz University, Poznan (J.W., L.W.) Radiospectroscopy Laboratory, Physics Institute, Polish Academy of Sciences, Poznan (AD., AW.) Recent results on C30Z photolysis in the gaseous, liquid, and frozen &tates converge to suggest the exi9tence of a CzO radical. Here, we try to solve the problem of qualita.tive determination by EPR of radical-type products arising in carbon suboxide frozen at nok and irradia,ted with UV light was investigated. Irradiation was performed with the full spectrum of a high pressure mercury lamp directly in the resonance cavity of the spectrometer. After several minutes of irradiation, an EPR signal in the form of a weak line appeared. The splitting factor amounted,to g = :1: At first, the line was slightly asymmetric, of width!j.hmax= 20 Gs (Fig. 2a). As irradiation continued for about 20' min, the line became narrower. The asymmetry of the line is due,to superposition of two signals differing in width. The signal appearing at first,.presenting a line of high width, is probably due to a biradical having a short chain with free electrons at not excessively distant carbon atoms, and strongly interacting. As irradiation continues, C30Z iphotolysis becemes complete, leading to long-chain biradical polymer structures of general formulas.(cno). or.cn., which yield the EPR signal corresponding to the narrow line resembling carbons (Fig. 2b). Moreover, the effect of oxygen on the formation rate of radical-type products was studied. A more rapid increase in signal from oxygen-saturated sampies as compared with degassed ones (Fig. 4) is explained by the formation of peroxide biradicals according to the reaction:. (Polymer)' -j-oz-+. (Polymer)-O-O.

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

Ćw. 11 wersja testowa Wyznaczanie odległości krytycznej R 0 rezonansowego przeniesienia energii (FRET)

Ćw. 11 wersja testowa Wyznaczanie odległości krytycznej R 0 rezonansowego przeniesienia energii (FRET) Ćw. 11 wersja testowa Wyznaczanie odległości krytycznej R 0 rezonansowego przeniesienia energii (FRET) Wstęp W wyniku absorpcji promieniowania elektromagnetycznego o odpowiedniej długości fali (najczęściej

Bardziej szczegółowo

Badanie mechanizmów działania fotouczulaczy - pomiary tlenu singletowego i wolnych rodników

Badanie mechanizmów działania fotouczulaczy - pomiary tlenu singletowego i wolnych rodników Badanie mechanizmów działania fotouczulaczy - pomiary tlenu singletowego i wolnych rodników Marta Kempa Badanie aktywności fotouczulaczy stosowanych w terapii PDT metodami fizykochemicznymi (prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA CZESTOCHOWSKA

POLITECHNIKA CZESTOCHOWSKA POLITECHNIKA CZESTOCHOWSKA WYDZIAL INZYNIERII PROCESOWEJ, MATERIALOWEJ I FIZYKI STOSOWANEJ Katedra Pieców Przemyslowych i Ochrony Srodowiska Termodynamika i technika cieplna Cwiczenie nr Bezstykowy pomiar

Bardziej szczegółowo

EPR w Biologii i Medycynie. Tomasz Okólski Tomasz Rosmus

EPR w Biologii i Medycynie. Tomasz Okólski Tomasz Rosmus EPR w Biologii i Medycynie Tomasz Okólski Tomasz Rosmus Czym jest EPR? Bardzo dokładna technika badawcza Dedykowana określonej grupie materiałów Pozwala na badanie ilościowe oraz jakościowe Charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Tlen. Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki

Tlen. Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki Tlen Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki Ogólna charakterystyka tlenowców Tlenowce: obejmują pierwiastki

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI OGÓLNEJ SPRAWOZDANIE Z CWICZENIA NR58

LABORATORIUM FIZYKI OGÓLNEJ SPRAWOZDANIE Z CWICZENIA NR58 1. OPIS TEORETYCZNY. LABORATORIUM FIZYKI OGÓLNEJ SPRAWOZDANIE Z CWICZENIA NR58 TEMAT : BADANIE FERROMAGNETYKÓW. Pole magnetyczne w osrodkach mozna scharakteryzowac za pomoca nastepujacych wielkosci wektorowych

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH 1 REAKCJA CHEMICZNA: TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH REAKCJĄ CHEMICZNĄ NAZYWAMY PROCES, W WYNIKU KTÓREGO Z JEDNYCH SUBSTANCJI POWSTAJĄ NOWE (PRODUKTY) O INNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH NIŻ SUBSTANCJE WYJŚCIOWE (SUBSTRATY)

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

2.8 TOR CHROMINANCJI TX807 PFS WPROWADZENIE OPIS FUNKCJONALNY KLUCZOWE PODZESPOLY SPECYFIKACJA DOCELOWA 2.8.

2.8 TOR CHROMINANCJI TX807 PFS WPROWADZENIE OPIS FUNKCJONALNY KLUCZOWE PODZESPOLY SPECYFIKACJA DOCELOWA 2.8. Strona 1/5 Data 16/09/99 TX807 PFS 2.8 TOR CHROMINANCJI 2.8.1 WPROWADZENIE 2.8.2 OPIS FUNKCJONALNY 2.8.3 KLUCZOWE PODZESPOLY 2.8.4 SPECYFIKACJA DOCELOWA 2.8.5 SCHEMAT UKLADU 2.8.6 WYKAZ POLACZEN Strona

Bardziej szczegółowo

Spektrometria mas (1)

Spektrometria mas (1) pracował: Wojciech Augustyniak Spektrometria mas (1) Spektrometr masowy ma źródło jonów, które jonizuje próbkę Jony wędrują w polu elektromagnetycznym do detektora Metody jonizacji: - elektronowa (EI)

Bardziej szczegółowo

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO SUMMARY Straight majority of technologies of industrially important products is based on reactions of catalytic character, one of such processes is dehydrogenation. Of substantial importance is for example

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Wymagane wiadomości Podstawy korozji elektrochemicznej, wykresy E-pH. Wprowadzenie Główną przyczyną zniszczeń materiałów metalicznych

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA KARBOKSYLANÓW

CHARAKTERYSTYKA KARBOKSYLANÓW AAKTEYSTYKA KABKSYLANÓW 1. GÓLNA AAKTEYSTYKA KWASÓW KABKSYLWY Spośród związków organicznych, które wykazują znaczną kwasowość najważniejsze są kwasy karboksylowe. Związki te zawierają w cząsteczce grupę

Bardziej szczegółowo

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ Beata Mendak fakultety z chemii II tura Test rozwiązywany na zajęciach wymaga powtórzenia stężenia procentowego i rozpuszczalności. Podaję również pytania do naszej zaplanowanej wcześniej MEGA POWTÓRKI

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016)

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia () 1. Informacje ogólne koordynator modułu prof. dr hab. Henryk Flakus rok akademicki 2013/2014

Bardziej szczegółowo

PROLEGOMENA DO STATYSTYCZNEJ ANALIZY KINETYKI SORPCJI CIECZY W WYROBACH WLÓKIENNICZYCH

PROLEGOMENA DO STATYSTYCZNEJ ANALIZY KINETYKI SORPCJI CIECZY W WYROBACH WLÓKIENNICZYCH PROLEGOMENA DO STATYSTYCZNEJ ANALIZY KINETYKI SORPCJI CIECZY W WYROBACH WLÓKIENNICZYCH Maciej Szmit, Bogna Grabowska Instytut Wlókiennictwa STRESZCZENIE W referacie przedstawiono wyniki badania pilotazowego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Poznanie podstawowej metody określania biochemicznych parametrów płynów ustrojowych oraz wymagań technicznych stawianych urządzeniu pomiarowemu.

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH CHEMIA SPALANIA TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH Jednocząsteczkowe (I rzędu): A C+D (np. C 2 H 6 CH 3 + CH 3 ) Dwucząsteczkowe (II- rzędu) (np. H + O 2 OH + O) A + B C + D Trójcząsteczkowe (III rzędu) A + B +

Bardziej szczegółowo

ORGANICZNE ZWI ZKI SIARKI JAKO INICJATORY I KOINICJATORY FOTOPOLIMERYZACJI RODNIKOWEJ

ORGANICZNE ZWI ZKI SIARKI JAKO INICJATORY I KOINICJATORY FOTOPOLIMERYZACJI RODNIKOWEJ AKADEMIA TECHNICZNO-ROLNICZA IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 112 Andrzej Wrzyszczyñski ORGANICZNE ZWI ZKI SIARKI JAKO INICJATORY I KOINICJATORY FOTOPOLIMERYZACJI RODNIKOWEJ BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Wp³yw nowego fotoinicjatora na przebieg reakcji fotochemicznych w poli(chlorku winylu)

Wp³yw nowego fotoinicjatora na przebieg reakcji fotochemicznych w poli(chlorku winylu) 202 PLIMERY 2009, 54,nr3 HALINA KAZMAREK 1) ), PITR GA KA 1), ANDRZEJ WRZYSZZYÑSKI 2), KARL LSZEWSKI 1), HENRYK JANTA 2) Wp³yw nowego fotoinicjatora na przebieg reakcji fotochemicznych w poli(chlorku winylu)

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY POMOCNICZE 1 GDYBY MATURA 2002 BYŁA DZISIAJ CHEMIA ZESTAW EGZAMINACYJNY PIERWSZY ARKUSZ EGZAMINACYJNY I

MATERIAŁY POMOCNICZE 1 GDYBY MATURA 2002 BYŁA DZISIAJ CHEMIA ZESTAW EGZAMINACYJNY PIERWSZY ARKUSZ EGZAMINACYJNY I MATERIAŁY POMOCNICZE 1 GDYBY MATURA 00 BYŁA DZISIAJ OKRĘ GOWA K O M I S J A EGZAMINACYJNA w KRAKOWIE CHEMIA ZESTAW EGZAMINACYJNY PIERWSZY Informacje ARKUSZ EGZAMINACYJNY I 1. Przy każdym zadaniu podano

Bardziej szczegółowo

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW

Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne. dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Antyoksydanty pokarmowe a korzyści zdrowotne dr hab. Agata Wawrzyniak, prof. SGGW Katedra Żywienia Człowieka SGGW Warszawa, dn. 14.12.2016 wolne rodniki uszkodzone cząsteczki chemiczne w postaci wysoce

Bardziej szczegółowo

Spektrometr Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego (EPR), do pomiaru liczby spinów w badanym materiale

Spektrometr Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego (EPR), do pomiaru liczby spinów w badanym materiale Spektrometr Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego (EPR), do pomiaru liczby spinów w badanym materiale dr JAN DUCHIEWICZ, dr ANDRZEJ DOBRUCKI, dr hab. ANDRZEJ FRANCIK Politechnika Wrocławska, Instytut

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Zadanie 1. (2 pkt) Źródło: KE 2010 (PR), zad. 29. Pewien dwufunkcyjny związek organiczny ma masę molową równą 90 g/mol. W jego cząsteczce stosunek liczby

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 Przejawy wiązań wodorowych w spektroskopii IR i NMR

Ćwiczenie 2 Przejawy wiązań wodorowych w spektroskopii IR i NMR Ćwiczenie 2 Przejawy wiązań wodorowych w spektroskopii IR i NMR Szczególnym i bardzo charakterystycznym rodzajem oddziaływań międzycząsteczkowych jest wiązanie wodorowe. Powstaje ono między molekułami,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia hydrokonwersji olejów roslinnych i tluszczów zwierzecych. parafinowych (HVO)

Zagadnienia hydrokonwersji olejów roslinnych i tluszczów zwierzecych. parafinowych (HVO) Lukasz Jeczmionek Zagadnienia hydrokonwersji olejów roslinnych i tluszczów zwierzecych do weglowodorowych biokomponentów parafinowych (HVO) Instytut Nafty i Gazu 2012 Zagadnienia hydrokonwersjiolejów roslinnych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAZU ROZDZIELACZA NIMCO - WYJSCIE EURO MESKIE

INSTRUKCJA MONTAZU ROZDZIELACZA NIMCO - WYJSCIE EURO MESKIE INSTRUKCJA MONTAZU A NIMCO - WYJSCIE EURO MESKIE Rozdzielacz hydrauliczny NIMCO moze byc wpiety w uklad ciagnika na trzy sposoby przedstawione na rysunku 1. Rysunek 1b przedstawia najbardziej popularne

Bardziej szczegółowo

Przejścia promieniste

Przejścia promieniste Przejście promieniste proces rekombinacji elektronu i dziury (przejście ze stanu o większej energii do stanu o energii mniejszej), w wyniku którego następuje emisja promieniowania. E Długość wyemitowanej

Bardziej szczegółowo

Mechanizm dehydratacji alkoholi

Mechanizm dehydratacji alkoholi Wykład 5 Mechanizm dehydratacji alkoholi I. Protonowanie II. odszczepienie cząsteczki wody III. odszczepienie protonu Etap 1 Reakcje alkenów Najbardziej reaktywne jest wiązanie podwójne, lub jego sąsiedztwo

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

Datowanie metodą Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego (EPR) Daniel Roch Fizyka techniczna Sem IX

Datowanie metodą Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego (EPR) Daniel Roch Fizyka techniczna Sem IX Datowanie metodą Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego (EPR) Daniel Roch Fizyka techniczna Sem IX Zarys prezentacji Metoda EPR Zarys teorii metody EPR Datowanie metodą EPR Przykłady zastosowań Aparatura

Bardziej szczegółowo

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE... nowe możliwości... new opportunities GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA fluidalnym przy ciśnieniu maksymalnym 5 MPa, z zastosowaniem różnych

Bardziej szczegółowo

Deuterowa korekcja tła w praktyce

Deuterowa korekcja tła w praktyce Str. Tytułowa Deuterowa korekcja tła w praktyce mgr Jacek Sowiński jaceksow@sge.com.pl Plan Korekcja deuterowa 1. Czemu służy? 2. Jak to działa? 3. Kiedy włączyć? 4. Jak/czy i co regulować? 5. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak INADEQUATEID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH 3FENYLOlTIO2,3,4TRIAZOLO5METYUDÓW Wojciech Bocian, Lech Stefaniak Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01224 Warszawa PL9800994 WSTĘP Struktury

Bardziej szczegółowo

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektroskopia, a spektrometria Spektroskopia nauka o powstawaniu

Bardziej szczegółowo

Destylacja z parą wodną

Destylacja z parą wodną Destylacja z parą wodną 1. prowadzenie iele związków chemicznych podczas destylacji przy ciśnieniu normalnym ulega rozkładowi lub polimeryzacji. by możliwe było ich oddestylowanie należy wykonywać ten

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Stechiometria. Nauka o ilościach materiałów zużywanych i otrzymywanych w reakcjach chemicznych

Stechiometria. Nauka o ilościach materiałów zużywanych i otrzymywanych w reakcjach chemicznych Stechiometria Nauka o ilościach materiałów zużywanych i otrzymywanych w reakcjach chemicznych Pojęcie mola Liczba atomów zawarta w 12 g czystego 12 C. 1 mol = 6.022 10 23 Liczba Avogadry Masa molowa/masa

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

Czy poprawki ZPV do stałych ekranowania zależą od konformacji? Przypadek dimetoksymetanu

Czy poprawki ZPV do stałych ekranowania zależą od konformacji? Przypadek dimetoksymetanu Czy poprawki ZPV do stałych ekranowania zależą od konformacji? Przypadek dimetoksymetanu Wojciech Migda Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków Bronowice, 1-2 XII 2004 Zero-Point Vibrational Corrections

Bardziej szczegółowo

RJC. Wiązania Chemiczne & Slides 1 to 39

RJC. Wiązania Chemiczne & Slides 1 to 39 Wiązania Chemiczne & Struktura Cząsteczki Teoria Orbitali & ybrydyzacja Slides 1 to 39 Układ okresowy pierwiastków Siły występujące w cząsteczce związku organicznego Atomy w cząsteczce związku organicznego

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Ekspansja plazmy i wpływ atmosfery reaktywnej na osadzanie cienkich warstw hydroksyapatytu. Marcin Jedyński

Ekspansja plazmy i wpływ atmosfery reaktywnej na osadzanie cienkich warstw hydroksyapatytu. Marcin Jedyński Ekspansja plazmy i wpływ atmosfery reaktywnej na osadzanie cienkich warstw hydroksyapatytu. Marcin Jedyński Metoda PLD (Pulsed Laser Deposition) PLD jest nowoczesną metodą inżynierii powierzchni, umożliwiającą

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Zagadnienia: spektroskopia absorpcyjna, prawa absorpcji, budowa i działanie. Wstęp. Część teoretyczna.

Ćwiczenie 1. Zagadnienia: spektroskopia absorpcyjna, prawa absorpcji, budowa i działanie. Wstęp. Część teoretyczna. Ćwiczenie 1 Metodyka poprawnych i dokładnych pomiarów absorbancji, wyznaczenie małych wartości absorbancji. Czynniki wpływające na mierzone widma absorpcji i wartości absorbancji dla wybranych długości

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość strona 1/11 Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość Monika Gałkiewicz Zad. 1 () Przedstaw pełną konfigurację elektronową atomu pierwiastka

Bardziej szczegółowo

CWICZENIE 7 PRZEDWZMACNIACZ LADUNKOWY

CWICZENIE 7 PRZEDWZMACNIACZ LADUNKOWY CWICZENIE 7 PRZEDWZMACNIACZ LADUNKOWY I. Zakres cwiczenia Pomiar podstawowych parametrów znamionowych przedwzmacniaczy ladunkowych; zapoznanie sie z odnosnymi przepisami normalizacyjnymi. W zakres cwiczenia

Bardziej szczegółowo

ń ż ń ń ź ć ż ń ż ń ć ć ń ć ń ć ć Ź ń ć Ź ć ń ń ć ż ń ż ćź Ę ż ń ń ć ć ć ż ż ń ń Ę ć ć ń ż Ś Ś Ó Ź ń Ó ź Ś Ź Ę ż ń ż ź Ś ż ż ń ć ń ż ż ń Ż Ń Ź ż ż ć ć ż ć ń ż ż ń ń ń ć ń ż ć ź ć ń Ś Ę Ę ż Ę ń Ź ń Ó ż

Bardziej szczegółowo

spektroskopia UV Vis (cz. 2)

spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV-Vis dlaczego? wiele związków organicznych posiada chromofory, które absorbują w zakresie UV duża czułość: zastosowanie w badaniach kinetyki reakcji spektroskop

Bardziej szczegółowo

Sonochemia. Kawitacja. p(t) = p o + p s sin(2 f t) Oscylacje ciśnienia - - powstawanie naprężeń rozciągających w ośrodku

Sonochemia. Kawitacja. p(t) = p o + p s sin(2 f t) Oscylacje ciśnienia - - powstawanie naprężeń rozciągających w ośrodku Kawitacja 1 Oscylacje ciśnienia - - powstawanie naprężeń rozciągających w ośrodku 5 4 3 p(t) = p o + p s sin(2 f t) Cisnienie / atm 2 1 0-1 Dla wody, 320 khz, 3 W/cm 2 p zmienia się od 2 do 4 atm -2-3

Bardziej szczegółowo

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Laboratorium Elektronicznej Aparatury Medycznej Katedra Inżynierii Biomedycznej Wydział Podstawowych Problemów Techniki Politechnika Wrocławska ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I Katowice, 16.12.2009 XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I ZADANIE 1. KRZYśÓWKA ZWIĄZKI WĘGLA I WODORU (9 punktów) RozwiąŜ krzyŝówkę. Litery z wyszczególnionych pól utworzą hasło nazwę węglowodoru:

Bardziej szczegółowo

TLENEK WAPNIA JAKO KATALIZATOR W PROCESIE PIROLIZY OSADÓW ŚCIEKOWYCH

TLENEK WAPNIA JAKO KATALIZATOR W PROCESIE PIROLIZY OSADÓW ŚCIEKOWYCH Proceedings of ECOpole Vol. 1, No. 1/2 2007 Tomasz BEDYK 1, Lech NOWICKI 1, Paweł STOLAREK 1 i Stanisław LEDAKOWICZ 1 TLENEK WAPNIA JAKO KATALIZATOR W PROCESIE PIROLIZY OSADÓW ŚCIEKOWYCH CaO AS A CATALYST

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Wytyczne do konstrukcji fotochromowych dozymetrów promieniowania nadfioletowego

Załącznik nr 1. Wytyczne do konstrukcji fotochromowych dozymetrów promieniowania nadfioletowego Załącznik nr 1 Wytyczne do konstrukcji fotochromowych dozymetrów promieniowania nadfioletowego 1. Zasada działania dozymetrów fotochromowych Opracowana koncepcja wytwarzania dozymetrów promieniowania UV,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła

Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła Ćwiczenie O3 Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła O3.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Miejsce na naklejkę z kodem (Wpisuje zdający przed rozpoczęciem pracy) KOD ZDAJĄCEGO MCH-W1D1P-021 EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Instrukcja dla zdającego Czas pracy 90 minut 1. Proszę sprawdzić, czy arkusz

Bardziej szczegółowo

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin 1. Zapisz konfigurację elektronową dla atomu helu (dwa elektrony) i wyjaśnij, dlaczego cząsteczka wodoru jest stabilna, a cząsteczka

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja cząstek

Identyfikacja cząstek Określenie masy i ładunku cząstek Pomiar prędkości przy znanym pędzie e/ µ/ π/ K/ p czas przelotu (TOF) straty na jonizację de/dx Promieniowanie Czerenkowa (C) Promieniowanie przejścia (TR) Różnice w charakterze

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa CZĘŚĆ I PRZEGLĄD METOD SPEKTRALNYCH Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

pobrano z

pobrano z ODPOWIEDZI Zadanie 1. (2 pkt) 1. promienia atomowego, promienia jonowego 2. najwyższego stopnia utlenienia Zadanie 2. (1 pkt) 1. Pierwiastek I jest aktywnym metalem. Tworzy wodorek, w którym wodór przyjmuje

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do oferty Postępowanie Nr ZP/6/2012. Oferowany przedmiot zamówienia UWAGA 1. Il. szt. Cena jedn. netto [zł] Wartoś ć podatku VAT [zł]

Załącznik Nr 1 do oferty Postępowanie Nr ZP/6/2012. Oferowany przedmiot zamówienia UWAGA 1. Il. szt. Cena jedn. netto [zł] Wartoś ć podatku VAT [zł] Oferowany przedmiot zamówienia Załącznik Nr 1 do oferty Postępowanie Nr ZP/6/2012 Lp. Opis Nazwa asortymentu, typ, model, nr katalogowy, nazwa producenta *) I. Spektrometr Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja nr 1. Załącznik Nr 2 do SIWZ Formularz ofertowy Załącznik Nr 1 do oferty. Postępowanie Nr ZP/4/2015. Oferowany przedmiot zamówienia

Modyfikacja nr 1. Załącznik Nr 2 do SIWZ Formularz ofertowy Załącznik Nr 1 do oferty. Postępowanie Nr ZP/4/2015. Oferowany przedmiot zamówienia Załącznik Nr 2 do SIWZ Formularz ofertowy Załącznik Nr 1 do oferty Modyfikacja nr 1 Postępowanie Nr ZP/4/2015 Oferowany przedmiot zamówienia Lp. Opis Nazwa asortymentu, typ, model, nr katalogowy, nazwa

Bardziej szczegółowo

podstawami stechiometrii, czyli działu chemii zajmującymi są obliczeniami jest prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu

podstawami stechiometrii, czyli działu chemii zajmującymi są obliczeniami jest prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu Podstawy obliczeń chemicznych podstawami stechiometrii, czyli działu chemii zajmującymi są obliczeniami jest prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu prawo zachowania masy mówi, że w reakcji chemicznej

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia Fluorescencyjna promieniowania X

Spektroskopia Fluorescencyjna promieniowania X Spektroskopia Fluorescencyjna promieniowania X Technika X-ray Energy Spectroscopy (XES) a) XES dla określenia składu substancji (jakie pierwiastki) b) XES dla ustalenia struktury elektronicznej (informacja

Bardziej szczegółowo

III.1 Atom helu i zakaz Pauliego. Atomy wieloelektronowe. Układ okresowy

III.1 Atom helu i zakaz Pauliego. Atomy wieloelektronowe. Układ okresowy III.1 Atom helu i zakaz Pauliego. Atomy wieloelektronowe. Układ okresowy r. akad. 2004/2005 1. Atom helu: struktura poziomów, reguły wyboru, 2. Zakaz Pauliego, 3. Moment pędu w atomach wieloelektronowych:

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Wiązania chemiczne, budowa cząsteczek

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Wiązania chemiczne, budowa cząsteczek strona 1/11 Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Wiązania chemiczne, budowa cząsteczek Monika Gałkiewicz Zad. 1 () Podaj wzory dwóch dowolnych kationów i dwóch dowolnych anionów posiadających

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki

Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki [1] WYŚCIG DO TYTUŁU ODKRYWCY. JĄDRO ATOMU W ZEWNĘTRZNYM POLU MAGNETYCZNYM. Porównanie do pola grawitacyjnego. CZYM JEST ZJAWISKO

Bardziej szczegółowo

Aparatura do osadzania warstw metodami:

Aparatura do osadzania warstw metodami: Aparatura do osadzania warstw metodami: Rozpylania mgnetronowego Magnetron sputtering MS Rozpylania z wykorzystaniem działa jonowego Ion Beam Sputtering - IBS Odparowanie wywołane impulsami światła z lasera

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum Program nauczania chemii w gimnazjum autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin Program realizowany przy pomocy

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA ABSORPCYJNA ATOMOWA SPEKTROMETRIA EMISYJNA FLUORESCENCJA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA MAS

SPEKTROSKOPIA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA ABSORPCYJNA ATOMOWA SPEKTROMETRIA EMISYJNA FLUORESCENCJA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA MAS SPEKTROSKOPIA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA ABSORPCYJNA ATOMOWA SPEKTROMETRIA EMISYJNA FLUORESCENCJA ATOMOWA ATOMOWA SPEKTROMETRIA MAS PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE Promieniowanie X Ultrafiolet Ultrafiolet

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Anna Grych Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Informacja do zadań -7 75 Dany jest pierwiastek 33 As. Zadanie. ( pkt) Uzupełnij poniższą tabelkę.

Bardziej szczegółowo

Odwracalność przemiany chemicznej

Odwracalność przemiany chemicznej Odwracalność przemiany chemicznej Na ogół wszystkie reakcje chemiczne są odwracalne, tzn. z danych substratów tworzą się produkty, a jednocześnie produkty reakcji ulegają rozkładowi na substraty. Fakt

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA SPEKTROMETRIA

SPEKTROSKOPIA SPEKTROMETRIA SPEKTROSKOPIA Spektroskopia to dziedzina nauki, która obejmuje metody badania materii przy użyciu promieniowania elektromagnetycznego, które może być w danym układzie wytworzone (emisja) lub może z tym

Bardziej szczegółowo

Cząsteczki i światło. Jacek Waluk. Instytut Chemii Fizycznej PAN Kasprzaka 44/52, Warszawa

Cząsteczki i światło. Jacek Waluk. Instytut Chemii Fizycznej PAN Kasprzaka 44/52, Warszawa Cząsteczki i światło Jacek Waluk Instytut Chemii Fizycznej PAN Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa 10 19 m (1000 lat świetlnych) 10-5 m (10 mikronów) 10 11 gwiazd w naszej galaktyce 10 22 gwiazd we Wszechświecie

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA 1. Oznaczanie słabych kwasów w sokach i syropach owocowych metodą miareczkowania konduktometrycznego Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczenie zawartości słabych kwasów w sokach

Bardziej szczegółowo

PRZEŁĄCZANIE DIOD I TRANZYSTORÓW

PRZEŁĄCZANIE DIOD I TRANZYSTORÓW L A B O R A T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE PRZEŁĄCZANIE DIOD I TRANZYSTORÓW REV. 1.1 1. CEL ĆWICZENIA - obserwacja pracy diod i tranzystorów podczas przełączania, - pomiary charakterystycznych czasów

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

GLÓWNY INSPEKTORAT OCHRONY SRODOWISKA

GLÓWNY INSPEKTORAT OCHRONY SRODOWISKA I b GLÓWNY INSPEKTORAT OCHRONY SRODOWISKA Departament Monitoringu i Informacji o Srodowisku Tell fax: (022) 825-41-29 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa DM/S211-13-02/09/ ABA WarszawaJa.02.2009r. Do uczestników

Bardziej szczegółowo

I. Substancje i ich przemiany

I. Substancje i ich przemiany NaCoBeZU z chemii dla klasy 1 I. Substancje i ich przemiany 1. Pracownia chemiczna podstawowe szkło i sprzęt laboratoryjny. Przepisy BHP i regulamin pracowni chemicznej zaliczam chemię do nauk przyrodniczych

Bardziej szczegółowo

MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II

MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II 1. Podaj liczbę elektronów, nukleonów, protonów i neuronów zawartych w następujących atomach: a), b) 2. Podaj liczbę elektronów, nukleonów, protonów i neutronów zawartych w

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa Listopad 2013 styczeń 2014 Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi spektrometru EPR

Instrukcja obsługi spektrometru EPR POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁINŻYNIERII PROCESOWEJ, MATERIAŁOWEJ I FIZYKI STOSOWANEJ INSTYTUT FIZYKI Instrukcja obsługi spektrometru EPR Rys. 1. Spektrometr EPR na pasmo X. Pomiary przy pomocy spektrometru

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej Zadania w zakresie badań i rozwoju Roztwory polimerowe stosowane są w różnych

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Cel ćwiczenia: Praktyczne wykorzystanie wiadomości do projektowania wzmacniacza z tranzystorami CMOS Badanie wpływu parametrów geometrycznych

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Bromowanie alkanów. Andrzej Danel

Bromowanie alkanów. Andrzej Danel strona 1/5 omowanie alkanów Andrzej Danel palnik, szalka Petriego (średnica 10-15 cm), dwa szkiełka zegarkowe (średnica 2-5 cm), folia aluminiowa, drut miedziany zwinięty w spiralkę, pęseta, n-heksan,

Bardziej szczegółowo

Soczewkowanie grawitacyjne

Soczewkowanie grawitacyjne Soczewkowanie grawitacyjne Obserwatorium Astronomiczne UW Plan Ugięcie światła - trochę historii Co to jest soczewkowanie Punktowa masa Soczewkowanie galaktyk... kwazarów... kosmologiczne Mikrosoczewkowanie

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A.

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. 1. Atomy to: A- niepodzielne cząstki pierwiastka B- ujemne cząstki materii C- dodatnie cząstki materii D- najmniejsze cząstki pierwiastka, zachowujące jego

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie energii dysocjacji molekuły jodu (I 2 )

Wyznaczanie energii dysocjacji molekuły jodu (I 2 ) S1 Wyznaczanie energii dysocjacji molekuły jodu (I 2 ) 1 Cel ćwiczenia Bezpośrednim celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii dysocjacji molekuły I 2. W trakcie przygotowywania doświadczenia oraz realizacji

Bardziej szczegółowo

TYRE PYROLYSIS. REDUXCO GENERAL DISTRIBUTOR :: ::

TYRE PYROLYSIS. REDUXCO GENERAL DISTRIBUTOR  ::   :: TYRE PYROLYSIS Installation for rubber waste pyrolysis designed for processing of used tyres and plastic waste (polyethylene, polypropylene, polystyrene), where the final product could be electricity,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII KOD UCZNIA... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII Termin: 20 marzec 2007 r. godz. 10 00 Czas pracy: 90 minut ETAP III Ilość punktów za rozwiązanie zadań Część I Część II Część III numer zadania numer

Bardziej szczegółowo